1873.06.12

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 41

Τῆς 12 Ἰουνίου 1873.

(Τρίτη).

(Ὥρα 8½ Π. Μ.)

Μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν τοῦ ὀνομαστικοῦ καταλόγου εὑρεθείσης ἐν ἀπαρτίᾳ τῆς Βουλῆς, ἀνεγνώσθησαν τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως καὶ ἐπεκυρώθησαν.

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι, μία ἐπιτροπὴ τῆς ἐν Τύνιδι ἑλληνικῆς κοινότητος ἔχει ἀναφορὰν πρὸς τὴν Βουλὴν, δι’ ἧς ζητεῖ νὰ συστηθῇ εἰς τὴν κυβέρνησιν ἵνα διορισθῇ ἕνας πρόξενος, διότι αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι δὲν ἔχουσι κἀμμίαν προστασίαν.

§2ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ. Δὲν ἔχουσιν ἄδικον.

§3ΖΩΧΙΟΣ. Θὰ τὸ μετανοήσουν.

§4ΤΙΝΕΣ. Ν’ ἀναγνωσθῇ. (Ἀναγινώσκεται ἡ ἀναφορά).

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν ἡ Βουλὴ παραδέχεται νὰ συστηθῇ εἰς τὴν κυβέρνησιν;

§6ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§7ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἕνας Γεώργιος Κοντορόπουλος ζητεῖ νὰ ἐξαιρεθῇ ἕνας ἐφέτης.

§8ΧΑΤΖΙΣΚΟΣ. Ν’ ἀναγνωσθῇ. (Ἀναγινώσκεται ἡ ἀναφορά).

§9ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Αὐτὸ δὲν εἶναι ἀναφορὰ, εἶναι ὕβρις κατὰ τοῦ τιμιωτέρου ἐφέτου.

§10ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μία πρότασις νόμου ἐκ μέρους τῶν βουλευτῶν Πατρῶν. (Ἀναγινώσκεται). «Ἄρθρον μοναδικόν. Μετὰ τὴν ἀποζημίωσιν τῶν ἐντὸς τοῦ σχεδίου τῆς πόλεως Πατρῶν ἐχόντων οἰκόπεδα πολιτῶν θέλουσιν ἀποζημιωθῆ συμφώνως πρὸς τὸν ΥΝΖʹ. νόμον καὶ οἱ ἐκτὸς τοῦ σχεδίου ἔχοντες οἰκόπεδα ἀποτελοῦντα μέρος τῆς παλαιᾶς πόλεως Πατρῶν. Ἀθήνησι, τῇ 11 Ἰουνίου 1873. Οἱ βουλευταὶ Πατρῶν Θ. Κανακάρης, Εὐστ. Ἠλιόπουλος, Ἀρ. Κοντογούρης, Α. Μπουκαούρης.»

§11ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ τυπωθῇ καὶ θὰ σταλῇ εἰς τὴν ἁρμοδίαν ἐπιτροπήν. Ἐνθυμεῖσθε, κύριοι, ὅτι συζητουμένου τοῦ προϋπολογισμοῦ τῆς Βουλῆς, ὁ κ. Μιχαλόπουλος, βουλευτὴς Αἰγιαλείας, εἶχε μίαν ἀναφορὰν περὶ τῆς ἀποζημιώσεώς του ὡς πληρεξουσίου· τότε ὅμως δὲν ἠθέλησε ν’ ἀναγνωσθῇ ἡ ἀναφορά του αὕτη, κατόπιν δὲ ἐπανῆλθεν, ἀλλὰ πάλιν ἐμπόδισε τὴν ἀνάγνωσιν. Σήμερον ἦλθε καὶ ἐπιμένει ν’ ἀναγνωσθῇ διὰ νὰ ἀποφανθῇ ἡ Βουλή.

§12ΡΑΛΛΗΣ. Ν’ ἀναγνωσθῇ. Ἀναγινώσκεται ἡ ἀναφορά.

§13ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ παρακληθῇ ἡ ἐπιτροπὴ τοῦ λογιστικοῦ νὰ ἐπισπεύσῃ τὴν ἔκθεσίν της.

§14ΜΠΟΥΚΑΟΥΡΗΣ. Τί ἔκθεσιν; ὁ ἄνθρωπος ἔχει δίκαιον.

§15ΚΑΡΑΛΙΒΑΝΟΣ. Ἐὰν τῷ ὀφείλωνται, νὰ δοθῶσι.

§16ΠΑΠΑΖΑΦΕΙΡΟΠΟΥΛΟΣ. Τότε ἐγένετο μία ἐκκαθάρισις ἐπὶ Ἐθνοσυνελεύσεως, καὶ νομίζω καλὸν νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν ἡ ἐπιτροπὴ τὴν κατάστασιν αὐτήν.

§17ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δι’ αὐτὸ δὲν ἐδέχθησαν τὴν ἀναφορὰν, διότι ὑπάρχει ἡ κατάστασις αὕτη, διὰ τῆς ὁποίας φαίνεται ὅτι δικαιοῦται ὁ κ. Μιχαλόπουλος νὰ λάβῃ 2 μηνῶν ἀποζημίωσιν· ἔπειτα δὲ παρῃτήθη καὶ ἀπεχώρησε.

§18ΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι, εἶναι πρᾶγμα αὐτὸ νὰ τὸ ἐξελέγξῃ ἡ Βουλή; Ἐπικαλοῦμαι τὴν δικαιοσύνην σας, ὅπως ἀπεδώκατε καὶ εἰς ὑμᾶς αὐτοὺς χθὲς δίκαιον. Ἐὰν ἐνόμιζον ὅτι δὲν δικαιοῦμαι, οὐδέποτε ἤθελον ἔλθει νὰ προτείνω ἄδικόν τι. Ἐγὼ ἦλθον ἐδῶ, ὑπηρέτησα ὅσον καιρὸν μοὶ ἐπέτρεπεν ἡ ὑγεία μου καὶ ἐπῆρα μόνον δύω μηνιαῖα, διὰ τὰ ὁποῖα ἔδωκα ἀπόδειξιν· ὅταν διελύθη τὸ Σῶμα, δὲν ἤμουν ἐδῶ ἵνα λάβω ὅπως ἄλλοι, οἱ ὁποῖοι μάλιστα διόλου δὲν ἦλθον ἀλλ’ ἔλειπον εἰς τὴν ἀλλοδαπήν. Θέλετε νὰ γείνῃ ἐξαίρεσις δι’ ἐμὲ μόνον; κάμετέ το. Δὲν ἀμφισβητεῖται ὅτι ἤμην πληρεξούσιος, ὅτι ἦλθον ἐδῶ, ὅτι συνυπηρέτησα.

§19ΒΑΛΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀπόντος μισθὸν θέλετε νὰ λάβητε;

§20ΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἐδώκατε εἰς ὅλους ὅσοι ἔλειπον εἰς τὸ ἐξωτερικόν;

§21ΒΑΛΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Πολὺ κακὰ ἔκαμαν· ἐγὼ ἔλειπον 2 μῆνας καὶ δὲν ἔλαβον μισθόν.

§22ΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Νὰ σᾶς ἀπαντήσω. Ἐγὼ ἀπουσίαζον δικαιολογημένως· ὁ τότε πρόεδρος, κ. Μωραϊτίνης, μὲ προσεκάλεσε τότε νὰ ἔλθω, ἔστειλα πιστοποιητικὸν ὅτι ἠσθένουν καὶ αὐτὸ ὑπάρχει. Ἄλλοτε ἠμφισβητήθη ἂν εἶχον τὸ δικαίωμα νὰ κάμω παραστάσεις καὶ καταγγελίας εἰς τὴν Συνέλευσιν περὶ σπουδαίων πραγμάτων.... (θόρυβος). Ἡ Συνέλευσις ἀπεφάσισεν ὅτι δὲν ὑπάρχει παραγραφὴ τοῦ δικαιώματος τοῦ πληρεξουσίου. Ἐπειδὴ εἶδον χθὲς ὅτι ἡ Βουλὴ ἐμφορεῖται, προκειμένου περὶ ἑαυτῆς, ἀπὸ πνεῦμα δικαιοσύνης, διὰ τοῦτο ἔκαμα τὴν ἀναφοράν. Ἐὰν θέλετε τὴν ἐξαίρεσιν δι’ ἐμὲ, κάμετέ την, ἐγὼ δέχομαι τὴν ἀπόφασίν σας.

§23ΤΙΝΕΣ. Νὰ σταλῇ εἰς τὴν ἐπιτροπήν.

§24ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα, καὶ νὰ φέρῃ τὴν ἔκθεσίν της.

§25ΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι ἀνάξιον ἓν ἔθνος ν’ ἀδικῇ ἓν ἄτομον, ὅταν ὑπηρέτησε.

§26ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Πετσάλης ἔχει τὸν λόγον.

§27ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Κύριοι, τὴν 8ην σήμερον ἔλαβον ἓν τηλεγράφημα παρὰ τοῦ ὑποψηφίου Γ. Λαδοπούλου. Διὰ τοῦ τηλεγραφήματος τούτου εἰδοποιοῦμαι ὡς βουλευτὴς περὶ τῶν ὀργίων τῶν λαμβανόντων χώραν εἰς ἀμφοτέρους τοὺς δήμους τῆς ἐπαρχίας Γόρτυνος. —Παρακαλῶ τοὺς κυρίους, νὰ μὴ μὲ ἐρεθίζωσι, διότι θὰ μετανοήσωσι. Μοὶ φαίνεται περίεργος ὁ τρόπος τινῶν, μὲ ποίαν ἀπάθειαν ἀκούουσιν, ὅταν γίνεται λόγος περὶ τοιούτων πραγμάτων. Κύριοι, ὁ κ. Λαδόπουλος μοὶ ἀναφέρει γεγονότα τινὰ λίαν σπουδαῖα, τὰ ὁποῖα ἀμφιβάλλω ἐὰν ἔλαβον εἰς κἀμμίαν ἄλλην Κυβέρνησιν χώραν. Λέγει ὅτι εἰς τὸν ἀνακριτὴν ἐδόθη καταγγελία ὅτι ῥίπτονται σφαιρίδια, ὁ δὲ εἰσαγγελεὺς ἐμπόδισε κατ’ ἀρχὰς τὸν ἀνακριτὴν νὰ μεταβῇ, μ’ ὅλον ὅτι τοῦ ἐδόθη καταγγελία· τέλος ὁ ἀνακριτὴς μετέβη, ἀλλὰ διὰ τῆς βίας ἐξεδιώχθη ἀπὸ τὴν ἐφορευτικὴν ἐπιτροπὴν ἐκ τοῦ τόπου τῆς ψηφοφορίας, ὅπου ὑπῆγε διὰ νὰ βεβαιώσῃ τὸ ἔγκλημα, παρόντος καὶ ἐπινεύοντος τοῦ εἰσαγγελέως, καθὼς λέγει τὸ τηλεγράφημα.

§28ΤΙΝΕΣ. Ἀναγνώσατε τὸ τηλεγράφημα. — (Ὁ ἀγορεύων ἄρχεται τῆς ἀναγνώσεως).

§29ΣΑΡΑΒΑΣ. Ἀναγνώσατέ το καθαρά.

§30ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Εἶναι καὶ τρόπος νὰ μὴ γίνωνται γνωστὰ τὰ τηλεγραφήματα· ἴσως οἱ ὑπάλληλοι θὰ τὰ γράφουν ὅπως θέλουν. Ἀναγινώσκει τὸ τηλεγράφημα.

§31ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Πότε τὸ ἐλάβετε;

§32ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Εἶναι χθεσινόν, καὶ σήμερον περὶ τὴν 8 μοὶ τὸ ἔφεραν. Παρακαλῶ τὸν κ. ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν ὑπουργὸν καὶ τὸν κ. ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης νὰ μοὶ δώσουν πληροφορίας, ἐπιφυλαττόμενος νὰ λάβω τὸν λόγον μετὰ ταῦτα.

§33ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ (πρωθυπουργός). Χθὲς ὁ ἀξιότιμος ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης μοὶ ἀπέστειλεν ἓν τηλεγράφημα τοῦ εἰσαγγελέως, τὸ ὁποῖον ὅμως δὲν ἔχω μαζῆ καὶ ἔστειλα νὰ τὸ πάρω ἀπὸ τὸ ὑπουργεῖον· ἅμα ἔλθῃ θὰ τὸ ἀναγνώσω εἰς τὴν Βουλήν. Αὐτὸ λέγει, ὅτι ἡ ἐκλογὴ διεξάγεται ἐν πλήρει ἡσυχίᾳ, τάξει καὶ νομιμότητι. Τώρα τὸ τηλεγράφημα τοῦ κ. Πετσάλη βεβαιοῖ, ὅτι ὑπάρχει ῥῆξις μεταξὺ ἀνακριτοῦ καὶ εἰσαγγελέως· ὅτι ὁ εἰσαγγελεὺς ἐμποδίζει τὸν ἀνακριτὴν νὰ ἐκτελέσῃ τὸ καθῆκόν του καὶ ὅσα ἄλλα ἠκούσατε. Δὲν ἔχω κἀμμίαν πληροφορίαν περὶ αὐτῶν. Καὶ παρὰ τοῦ νομάρχου ἔχω τηλεγράφημα, ὅτι ἡ ἐκλογὴ διεξάγεται μὲ ὅλην τὴν τάξιν καὶ νομιμότητα, καὶ ἐὰν δὲν ἀπατῶμαι, τὸ τοῦ εἰσαγγελέως τηλεγράφημα λέγει....

§34ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ εἰσαγγελεὺς εἶναι ἐπὶ τοῦ τόπου;

§35ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Μάλιστα.

§36ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ νομάρχης πόθεν λαμβάνει τὰς πληροφορίας;

§37ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἀπὸ Δημητσάναν εἰς Τρίπολιν. Καὶ ὁ εἰσαγγελεὺς καὶ ὁ νομάρχης λέγουν ὅτι οὐδεμία ἐπεδόθη ἔνστασις.

§38ΣΑΡΑΒΑΣ. Ὁ εἰσαγγελεὺς διατί μετέβη ἐκεῖ;

§39ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἀνέγνωσα χθὲς τὰ τηλεγραφήματα καὶ πρὸ πάντων τὸ τοῦ νομάρχου Ἀρκαδίας, ὁ ὁποῖος ἔλεγεν ὅτι πληροφορηθεὶς τὴν συμβᾶσαν ἔριδα μεταξὺ τοῦ ἀνακριτοῦ καὶ τῆς ἐπιτροπῆς, συνεννοήθη μετὰ τοῦ εἰσαγγελέως, καὶ ὁ εἰσαγγελεὺς ἐζήτησε πληροφορίας παρὰ τοῦ ἀνακριτοῦ· ἀλλὰ πρὶν ὁ ἀνακριτὴς λάβῃ τὸ τηλεγράφημα τοῦ εἰσαγγελέως, ἔστειλε τηλεγράφημα πρὸς τὸν εἰσαγγελέα, λέγων ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ παρέλαβε τὰ ἐκλογικὰ εἴδη ἀπὸ τῆς 8 ὥρας κλπ. Αὐτὰ ὁ ἀνακριτὴς ἐβεβαίωσε, καὶ διὰ τοῦτο ἡ ἐπιτροπὴ ἔπλασε λόγους ἀναβολῆς τῆς ἐκλογῆς διὰ τὴν ἐπιοῦσαν. Ἡμεῖς ἅμα ἐλάβαμεν αὐτὸ τὸ τηλεγράφημα καὶ ἕτερον, νομίζω, ἐκ Δημητσάνης, διετάξαμεν τὸν εἰσαγγελέα νὰ μεταβῇ αὐτοπροσώπως, καὶ ἕνεκα τούτου μετέβη αὐτοπροσώπως καὶ παρίσταται κατὰ τὴν ἐκλογήν.

§40Α. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Ἡ ἐπιτροπὴ τῆς Βουλῆς ὑπέβαλε κἀνὲν τηλεγράφημα;

§41ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νομίζω ὅτι ἦτον ὅλως περιττὴ ἡ ἐρώτησις αὕτη, διότι ἐὰν ἦτο τοιοῦτον τηλεγράφημα, ἤθελεν ἀνακοινωθῆ.

§42ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀφοῦ δὲν ἐτηλεγράφησεν ἡ ἐπιτροπὴ, θὰ εἰπῇ ὅτι τὰ πράγματα εἶναι ἥσυχα.

§43ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Καλκάνης ἐζήτησε τὸν λόγον.

§44ΚΑΛΚΑΝΗΣ. Λυποῦμαι μεγάλως ἐπειδὴ πρώτην φορὰν πρέπει νὰ λάβω τὸν λόγον ἐνώπιον τοῦ κοινοβουλίου τῆς Ἑλλάδος ἐπὶ ζητήματος ὄχι τόσον εὐχαρίστου, τὸ ὁποῖον μοὶ προοιωνίζει πολλὰ δυσάρεστα διὰ τὴν φίλην πατρίδα. Θαυμάζω πῶς μετὰ 35 ἐτῶν κερδοσκοπικὴν ὕπαρξιν οἱ διευθύνοντες τὴν Ἰονικὴν Τράπεζαν μᾶς ἐνθύμισαν τὴν εὐημερίαν τῶν τριῶν μεγάλων νήσων.

§45ΤΙΝΕΣ. Δὲν πρόκειται περὶ Τραπέζης.

§46ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε βουλευτὰ, ὅταν θὰ ἔλθῃ ἡ ἡμέρα τῆς συζητήσεως τῶν Τραπεζῶν, τότε νὰ λάβετε τὸν λόγον. Αὐτὴν τὴν στιγμὴν δὲν εἶναι αὐτὴ ἡ συζήτησις.

§47ΜΑΥΡΟΚΟΡΔΑΤΟΣ. Ἠμπορεῖ νὰ κάμῃ ἐπερώτησιν.

§48ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν πρόκειται περὶ ἐπερωτήσεως.—Χθὲς ὁ βουλευτὴς ἐξ Οἰτύλου, κ. Πέτρος Μαυρομιχάλης, ἀνέγνωσε μίαν πρότασιν νόμου, τὴν ὁποίαν ἡ Βουλὴ ἐκήρυξε κατεπείγουσαν. Ἐπιθυμεῖ νὰ ἀναγνωσθῇ εἰς πρώτην ἀνάγνωσιν;

§49ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα. Ἀναγινώσκεται ἡ πρότασις.

§50ΚΟΝΤΟΓΟΥΡΗΣ. Κύριε πρόεδρε, παρακαλοῦμεν μίαν διασάφησιν· τὸ ἄρθρον λέγει, ὅτι οὐδεὶς δικαστικὸς ὑπάλληλος δύναται κτλ. Τώρα, κατὰ τὸν ὀργανισμὸν τῶν δικαστηρίων, ὑπάλληλος εἶναι καὶ ὁ δικηγόρος καὶ ὁ συμβολαιογράφος καὶ ὁ κλητήρ. Δὲν πιστεύω νὰ ἐννοῆτε αὐτούς (θόρυβος).

§51ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου;

§52ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι, ὄχι.

§53ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρεδέχθη εἰς πρώτην ἀνάγνωσιν. Ὑπάρχει καὶ ἓν ἄλλο μικρὸν νομοσχέδιον, κατεπεῖγον καὶ αὐτό· ἐὰν ἐπιθυμῇ ἡ Βουλὴ, νὰ τὸ ἀναγνώσωμεν διὰ πρώτην φορὰν. Εἶναι τὸ περὶ ἀποταμιεύσεως τῶν σιτηρῶν ἐν Λευκάδι καὶ Ἰθάκῃ.

§54ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα. (Ἀναγινώσκεται).

§55ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις;

§56ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι, ὄχι.

§57ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ὁ κ. Ἡλιόπουλος ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ τῆς ἡμερησίας διατάξεως.

§58ΤΙΝΕΣ. Παραιτεῖται.

§59ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ὁ κ. πρωθυπουργὸς τί ἔκαμε μετὰ τῆς ἑταιρίας;

§60ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Πρὸ πάντων βέβαια πρέπει νὰ ὁμιλήσῃ ὁ κ. πρωθυπουργὸς καὶ νὰ μᾶς εἴπῃ πῶς συνηρμολόγησε τὸ νομοσχέδιον.

§61ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ (πρωθυπουργός). Χθὲς ἀνέφερα εἰς τὴν Βουλὴν, ὅτι αἱ τροπολογίαι, αἱ ὁποῖαι εἶχον προταθῆ, ἀπαιτοῦσαν συνεννόησιν μετὰ τῆς ἑταιρίας. Ὁ κ. Βαλτατζῆς ἔκαμεν ἀναφορὰν καὶ ἰδοὺ αὕτη· (ἀναγινώσκει). «Πρὸς τὸν κ. Πρόεδρον τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου. Συγκατατίθεμαι ν’ ἀντικατασταθῇ τὸ Πόρτο–Ῥάφτι διὰ τοῦ Πειραιῶς καὶ νὰ ὁρισθῇ διὰ τοῦ ἐπικυρωτικοῦ τῆς συμβάσεως νόμου, ἂν τὸ κράτος θέλει προτιμήσει τὴν ἐγγύησιν ἢ τὴν ἐπιχορήγησιν. Τὸ μέτρον μάλιστα τοῦτο εἶναι ἀναπόφευκτον, διότι, ἄλλως, δὲν δυνάμεθα νὰ μορφώσωμεν τὴν μετοχικὴν ἑταιρίαν, ἣν ἀνεδέχθημεν διὰ τῆς συμβάσεως· ἐννοεῖται, ὅτι ἐν περιπτώσει καθ’ ἣν ὁ νόμος προτιμήσει τὴν ἐπιχορήγησιν τῶν 18,000,000, θέλει αὕτη ἐλαττωθῆ ἀναλόγως τῆς ἐλαττωθησομένης ἀποστάσεως. Παρακαλῶ προσέτι νὰ παραταθῇ ἐπὶ 6 μῆνας ἡ τῶν ἐργασιῶν τοῦ σιδηροδρόμου ἔναρξις ἕνεκα τῶν σημερινῶν ἐμπορικῶν περιστάσεων τῆς Εὐρώπης, ἂν καὶ θέλω προσπαθήσει ν’ ἀρχίσω τὸ ταχύτερον.

Ε. ΒΑΛΤΑΤΖΗΣ.»

Ἰδοὺ τί εἶναι ἡ ἐξήγησις τὴν ὁποίαν μοὶ ἔδωκεν. Ἡ συνέπεια τῆς παραλείψεως τῆς προθεσμίας εἶναι ἀπώλεια παντὸς δικαιώματος κτλ. Δεύτερον, τὸ οὐσιωδέστατον δι’ ἐμὲ, εἶπεν, εἶναι ὅτι εἴτε προσβάλλεται εἴτε ὄχι ἡ ὑπόληψις, ἐγὼ θεωρῶ μίαν προσβολὴν νὰ ὑποσχεθῶ ἓν ἔργον καὶ νὰ μὴ τὸ ἐκτελέσω. Ἡ ἐμπορικὴ κρίσις ἐπικρατεῖ πανταχοῦ καὶ ἐκ τῆς Βιέννης διεδόθη εἰς τὴν Κωνσταντινούπολιν καὶ ἀλλοῦ.

§62ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Καὶ ἐδῶ θὰ φθάσῃ.

§63ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Εἶπε λοιπὸν, ὅτι καίτοι θέλω προσπαθήσει τὸ ταχύτερον νὰ ἐκτελέσω τὸ ἔργον, πρέπει νὰ μὴ εὑρεθῶ ἀνοικτός· διὰ τοῦτο παρακαλῶ τὴν Βουλὴν, μοὶ εἶπε, νὰ μοῦ παρατείνῃ τὴν προθεσμίαν (διάλογοι μεταξὺ πρωθυπουργοῦ καὶ τοῦ Παπαμιχαλοπούλου καὶ Δανοπούλου ἰδιαίτεροι). — Ἀμφότερα τὰ συστήματα ἔχουν τὰ πλεονεκτήματά των. Ἐὰν τὸ κράτος ἦτο βέβαιον, ὅτι ὁ σιδηρόδρομος δὲν ἤθελε δώσει κἀνὲν κέρδος, τότε μία πρᾶξις ἁπλῶς ἀριθμητικὴ ἤθελεν ἀποδείξει ὅτι τὸ ἓν σύστημα εἶναι καλλίτερον τοῦ ἄλλου· διότι, ἐὰν δὲν δώσῃ ὁ σιδηρόδρομος οὐδὲ λεπτὸν, τότε τὸ κράτος θὰ πληρόνῃ ὡς ἐγγύησιν τόκου 2½ ἑκατομμύρια κατ’ ἔτος· ἐνῷ ὑπὸ τὸ σύστημα τῆς ἐπιχορηγήσεως τῶν 18 ἑκατομμυρίων θὰ πληρόνῃ τὸ ἥμισυ. Ὅταν οὕτω πως συντεθῶσι τὰ πράγματα, φυσικῷ τῷ λόγῳ δὲν ὑπάρχει τις ὅστις νὰ ἀντείπῃ κατὰ τῆς προτιμήσεως τῶν 18 ἑκατομμυρίων. Ἀλλὰ γίνεται παρατήρησις ὅτι δὲν εἶναι πιστευτὸν ὅτι ὁ σιδηρόδρομος αὐτὸς δὲν θέλει δώσει κέρδος· ὥστε ἂν 3 ἢ 3% δώσῃ, εἶναι προτιμότερον τὸ σύστημα τῆς ἐγγυήσεως ἀπὸ τὴν ἐπιχορήγησιν.

§64ΖΩΧΙΟΣ. Οὔτε μισὸν τοῖς ἑκατὸν θὰ δώσῃ.

§65ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἀφ’ ἑτέρου πάλιν κατ’ αὐτῆς τῆς παρατηρήσεως δύναται ν’ ἀντιταχθῇ τὸ δύσκολον τῆς ἐξακριβώσεως τῶν ἐξόδων καὶ τῆς ἐπιτηρήσεως, πρὸ πάντων μάλιστα τὸ ἀένναον τῆς ἐπιτηρήσεως. Ἀλλὰ καὶ πάλιν δύναταί τις εἰπεῖν ἐὰν ὁ σιδηρόδρομος δώσῃ κέρδος πλέον τοῦ 5%, τότε θέλει λαμβάνει τὸ περιπλέον τὸ δημόσιον, καθόσον ὑπερβῇ τὸ 5 τοῖς ἑκατόν. Τὸ ἀληθὲς εἶναι ὅτι ὁ φόβος αὐτὸς, ὁ προερχόμενος ἕνεκα τῆς δυσκολίας τοῦ νὰ ἐπιτηρῆται ἡ ἑταιρία, δὲν μοὶ φαίνεται τόσον εὔλογος, διότι ἡ ἑταιρία αὐτὴ εἶναι ὑποχρεωμένη, καθὸ ἀνώνυμος, καὶ δυνάμει τῆς συμβάσεως νὰ συντάττῃ ἀπολογισμὸν, τὸν ὁποῖον θὰ δημοσιεύῃ, καὶ ἐπὶ τῇ βάσει αὐτοῦ θὰ λαμβάνουν οἱ ἴδιοι αὐτῆς μέτοχοι τὰ δικαιώματά των· ὥστε ἡ ἑταιρία δὲν δύναται ν’ ἀπατήσῃ τὴν κυβέρνησιν. Τὴν ἑταιρίαν δύνανται νὰ τὴν κλέψωσιν οἱ διευθύνοντες αὐτήν· νὰ κάμωμεν δηλαδὴ διάκρισιν μεταξὺ τῆς θέσεως τῆς ἑταιρίας καὶ τῆς θέσεως τοῦ δημοσίου δὲν ἠμποροῦμεν, καθ’ ὅσον διὰ νὰ ζημιωθῇ τὸ δημόσιον, θὰ ζημιωθῇ συγχρόνως καὶ ἡ ἑταιρία, διότι ἕκαστος συνεταιριστὴς θὰ πάρῃ τὸ μέρισμα ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ἀπολογισμοῦ.

§66ΒΑΛΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτὸ εἶναι τὸ ὡραῖον, ὅτι οἱ μέτοχοι ζημιοῦνται καθὼς καὶ οἱ σύντροφοι τῆς ἑταιρίας.

§67ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Λοιπὸν ἄλλος κίνδυνος δὲν εἶναι παρ’ αὐτὸς, ὁ ὁποῖος εἶναι κίνδυνος πάσης ἐπιχειρήσεως, καὶ ὄχι μόνον πάσης ἐπιχειρήσεως συνεταιρισμοῦ, ἀλλὰ καὶ τοῦ ἀτόμου. Ἐπιχειρεῖτε μίαν ἐπιχείρησιν καὶ διορίζετε ἕνα ἄνθρωπον ἢ 2 ἢ 3 ἢ καὶ κἀνένα, ἀλλὰ σεῖς ὁ ἴδιος τὴν διευθύνετε, δίδετε ὅμως ἐργασίαν εἰς διαφόρους· πάντες οὗτοι δύνανται νὰ σᾶς κλέπτουν· ἂν ἔχετε διαχειριστὴν, ἀκόμη περισσότερον. Αὐτὸ λοιπὸν εἶναι πάσης ἐπιχειρήσεως ἴδιον· ὥστε ἂν πταίῃ, πταίει τὸ σύστημα ἁπλῶς τῆς ἐγγυήσεως· εἰ δὲ μὴ, ὅπως ἔχουν τὰ πράγματα, δὲν ὑπάρχει κἀνείς λόγος νὰ διστάζωμεν. Πρέπει νὰ κλέψουν τὴν ἑταιρίαν διὰ νὰ κλέψουν καὶ ἡμᾶς. Ὑπάρχει ἑπομένως διπλοῦν συμφέρον ἐπιτηρήσεως· καὶ ἡ ἑταιρία καὶ τὸ δημόσιον θὰ ἐπιτηρῶσιν. Καὶ ἐκτὸς ὅμως τούτου κάμνω τὴν παρατήρησι, ὅτι ἡ σύμβασις ὁρίζει τὰ ἔξοδα, δηλ. ποῖα ἔξοδα θὰ συμπεριλαμβάνῃ ὁ λογαριασμὸς τοῦ δημοσίου καὶ ποῖα ὄχι. Τὰ ἔξοδα τὰ ὁποῖα θὰ λαμβάνωνται ὑπ’ ὄψιν εἶναι ἁπλῶς τῆς χρήσεως τοῦ σιδηροδρόμου· ἑπομένως ὅ,τι ἄλλο ἐξοδεύει ἡ ἑταιρία δὲν εἰσέρχεται εἰς λογαριασμὸν τῆς κυβερνήσεως. Δεύτερον, ὅτι δὲν καταλογίζονται εἰς τὰ ἔξοδα οὔτε χρεωλύσιον, οὔτε τόκος οὔτε διὰ τὰ πάγια κεφάλαια, οὔτε τῆς καθημερινῆς χρήσεως. Λοιπὸν βλέπετε ὅτι καὶ ἀπολογισμοὶ θὰ γείνουν ἐντὸς ὡρισμένων ὁρίων καὶ θὰ ὑπάρχουν ἐξ ἀρχῆς τακτικοὶ, οἵτινες θὰ δημοσιεύωνται, καὶ ἐπὶ τῇ βάσει αὐτῶν ὅλοι οἱ συνεταῖροι θὰ λάβουν τὸ μέρισμά των ἐπιτηρήσει τοῦ Β. Ἐπιτρόπου, καὶ τότε θὰ γείνῃ ἡ ὑπὸ τοῦ δημοσίου πληρωμὴ τοῦ τόκου. Ὁ κ. Στεφανόπουλος μὲ ἠρώτησε προηγουμένως ἐὰν δὲν ἠμποροῦν τὰ πράγματα νὰ μείνουν ὡς ἔχουσι· καὶ ἡμεῖς αὐτὸ ἐπιθυμοῦμεν καὶ οὕτως ἔγεινε καὶ ἐν τῇ συμβάσει· ὁμολογουμένη ὅμως εἶναι ἡ ἀνάγκη τῆς μεταβολῆς, καὶ ὁ κ. Βαλτατζῆς καίτοι λίαν ἐξησκημένος περὶ τὰ τραπεζικὰ, ἀλλὰ περὶ τούτου δὲν θὰ ἐπρόσεξε νὰ ἀφήσῃ τὴν ἐπιλογὴν νὰ γείνῃ μετὰ 2½ ἔτη· διότι, ἂν καὶ εἰς τὸ πρῶτον καὶ δεύτερον ἄρθρον τῆς συμβάσεως ἀναλαμβάνει τὴν ὑποχρέωσιν νὰ συστήσῃ ἀνώνυμον μετοχικὴν ἑταιρίαν, ἀφ’ ἑτέρου δέχεται ὅπως μετὰ 2½ ἔτη ἀποφασίσῃ τὸ δημόσιον ἂν θὰ προτιμήσῃ τὴν ἐγγύησιν ἢ τὴν ἐπιχορήγησιν. Τοῦτο εἶναι ἀκατόρθωτον· τὰ 2 αὐτὰ ἄρθρα καθιστῶσι τὴν σύστασιν ἀδύνατον ἑταιρίας, ἥτις νὰ ἐκδώσῃ μετοχὰς καὶ ἐντοσούτῳ νὰ ἐξαρτᾶται ἀπὸ τὴν κυβέρνησιν ἐντὸς δύω ἐτῶν νὰ ἀποφασίσῃ ἂν θὰ τῆς δίδῃ ἐγγύησιν 6% ἐπὶ τῶν κεφαλαίων της ἢ ἐπιχορήγησιν ἅπαξ διὰ παντός· διότι ἡ ἔκδοσις μετοχῶν περιλαμβάνει τὴν ὑποχρέωσιν τῶν μετόχων περὶ καταβολῆς ὡρισμένου ποσοῦ, ὅπερ ἔσται ἄλλο ὑπὸ τὸ σύστημα τῆς ἐπιχορηγήσεως καὶ ἄλλο ὑπὸ τὸ σύστημα τῆς ἐγγυήσεως. Ὑποτεθείσθω ὅτι ὁ ἐργολάβος ζητεῖ μετόχους, ἵνα δώσωσιν εἰς τὴν ἑταιρίαν αὐτὴν 36 ἑκατομμύρια, ὅπως κατασκευάσῃ τὸν σιδηρόδρομον, καὶ οἱ προσκληθέντες μέτοχοι καταβάλλουσι τὰ 36 ἑκατομμύρια. Ἅμα τελειώσῃ ὁ σιδηρόδρομος μέχρι Πατρῶν καὶ ἐντὸς τριῶν μηνῶν ἀπὸ τῆς ἀποπερατώσεως, ἡ κυβέρνησις παρουσιάζεται καὶ λέγει, σὲ δίδω 9,000,000, διότι προτιμῶ νὰ σὲ δώσω μίαν ἐπιχορήγησιν διὰ παντὸς παρὰ νὰ μείνω ὑπόχρεως· τί θὰ κάμῃ ἡ ἑταιρία; (διακοπαί)· αὐτὸ δὲν γίνεται ποτέ. Τώρα ἡ δυσκολία δὲν εἶναι μόνον αὐτὴ, ὅτι τὸ ταμεῖον τῆς ἑταιρίας θέλει λάβει 36,000,000, τὰ ὁποῖα θὰ τὰ ἔχῃ κατὰ τὰ ⅘ δαπανημένα, καὶ μετὰ τὴν στιγμὴν ἐκείνην θὰ προστεθοῦν 9,000,000 διὰ νὰ τῇ προσφερθῶσι μετὰ ἓν ἔτος ἄλλα 9,000,000, ἀλλ’ εἶναι καὶ ἡ ἄλλη δυσκολία, τὴν ὁποίαν εἶπεν ὁ κύριος Κεχαγιᾶς, ὅτι οἱ μέτοχοι οὗτοι μὴ γνωρίζοντες ἂν τὸ 6% θὰ προκύψῃ ἀπὸ τὴν ἐπιχείρησιν, δὲν θὰ ἀγοράσουν μετοχάς· ὥστε εἶναι ἓν τραπεζικὸν σφάλμα.

§68ΛΟΥΝΤΖΗΣ. Ποῖον τῶν συστημάτων θὰ προτιμήσητε;

§69ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἐγὼ προσωπικὴν γνώμην ἂν θέλετε νὰ σᾶς εἴπω, τὴν ὁποίαν εἶπα καὶ εἰς τὸ Συμβούλιον χθὲς, εἶναι ὅτι προτιμῶ τὴν ἐπιχορήγησιν.

§70ΖΩΧΙΟΣ. Οὔτε ½% δὲν θὰ δώσῃ.

§71ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἀλλὰ λέγω, ὅτι διὰ τὴν ἑταιρίαν καὶ διὰ τὴν εὐκολίαν τοῦ ἔργου νομίζω ὅτι τὸ ἄλλο σύστημα εἶναι καλλίτερον. Τὴν ἐγγύησιν μὲ 6% ἡ κοινωνία θὰ τὴν δεχθῇ καλλίτερα παρὰ ἓν appel μὲ 18,000,000 (συνδιαλέξεις ἰδιαίτεραι μεταξὺ τοῦ πρωθυπουργοῦ καὶ διαφόρων τῆς ἀντιπολιτεύσεως βουλευτῶν).

§72ΖΩΧΙΟΣ. Ἡ Γαλλία εἶναι πολυαριθμοτέρα τῆς Ἑλλάδος, βιομηχανίαν βεβαίως ἔχει περισσοτέραν· ἠμπορῶ νὰ σᾶς φέρω πίνακα σιδηροδρόμων πρὸς 4 ἕως 5,000 στάδια, οἱ ὁποῖοι σήμερον δὲν κερδίζουν, ἀλλ’ εἶναι ἀναγκασμένοι νὰ πληρόνωσι. Δύναμαι νὰ σᾶς φέρω ἄλλους σιδηροδρόμους 40,000 σταδίων (θόρυβος)· πρόκειται περὶ τοῦ τί θὰ πληρώσωμεν. Λοιπὸν προτιμότερον εἶναι νὰ πληρώσωμεν τὰ 18,000,000 καὶ νὰ ἠξεύρωμεν τὶ θὰ πληρώσωμεν παρὰ νὰ πληρόνωμεν αἰωνίως (θόρυβος).

§73ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Θέλετε νὰ σᾶς εἴπω περὶ τῶν τηλεγραφημάτων; Ἰδοὺ χθεσινὸν τηλεγράφημα τῆς μεσημβρίας ἐκ Δημητσάνης· εἶναι τοῦ εἰσαγγελέως πρὸς τὸ ὑπουργεῖον τῆς Δικαιοσύνης (τὸ ἀναγινώσκει). «Ὑπουργεῖον Δικαιοσύνης. Ἐκ Δημητσάνης. Ἀθήνας. Μέχρι τῆς ὥρας ταύτης, 9½, ἐκλογὴ ἐνεργεῖται ἐν τάξει καὶ ἡσυχίᾳ· οὐδεμία μέχρι τῆς ὥρας ταύτης ἔνστασις ἐδόθη. Ἐν Μαγουλιάνοις, τῇ 11 Ἰουνίου 1873. Ὁ εἰσαγγελεὺς Ν. Λ. Βαχατώρης.» Ἕτερον τοῦ ἐπάρχου (τὸ ἀναγινώσκει). «Ὑπουργεῖον Ἐσωτερικῶν. Ἀθήνας. Εὐχαρίστως ἀναφέρω, ὅτι ἐκλογὴ ἐν τοῖς δήμοις Τρικολώλων καὶ Μυλάοντος ἐνεργεῖται ἐν πληρεστάτῃ τάξει καὶ ἡσυχίᾳ· ἀποτελέσματα θέλω ἀναφέρει ἑσπέρας. Δημητσάνα, 11 Ἰουνίου 1873. Ὁ Ἔπαρχος Γορτυνίας Π. Μαντζαράκης.» «Ἕτερον τοῦ νομάρχου κ. Δημητριάδου, 6 Μ. Μ. (τὸ ἀναγινώσκει). «Ὑπουργεῖον Ἐσωτερικῶν. Λίαν κατεπεῖγον. Ἀθήνας. Ἔπαρχος Γορτυνίας ἐτηλεγράφησέ μοι σήμερον, ὅτι ἐφορευτικὴ ἐπιτροπὴ Μυλάοντος ἀνέβαλεν ἐκλογὴν διαμαρτυρηθεῖσα κατὰ ἀνακριτοῦ Κ. Πολίτου ὡς φατριαστικῶς ἐνεργοῦντος ἐν τῇ ἐκλογῇ. Εἰδοποίησα εἰσαγγελέα, ὅστις τηλεγραφικῶς προσεκάλεσεν ἀνακριτὴν ὅπως ἀναφέρῃ, ἀλλὰ πρὶν λάβῃ οὗτος τηλεγράφημα εἰσαγγελέως ἀνήγγειλεν ὅτι ἐπειδὴ ἡ ἐφορευτικὴ ἐπιτροπὴ, παραλαβοῦσα ἐκλογικὰ εἴδη 8 καὶ ½ Π. Μ. δὲν ἐκήρυττεν ἔναρξιν ψηφοφορίας μετὰ παρέλευσιν 9 καὶ ½ ὥρας, ἠναγκάσθη νὰ βεβαιώσῃ παράβασιν ταύτην, ὅτε ἡ ἐπιτροπὴ δημιουργήσασα ἐπὶ τούτῳ λόγον ἀνέβαλεν ἐκλογήν.— Ὑπουργεῖον Δικαιοσύνης διέταξεν εἰσαγγελέα μεταβῆναι Μαγούλαινα, καὶ ἀναχωρεῖ αὔριον. Ἀναγγέλλω ταῦτα ὑπουργεῖον ἵνα διατάξῃ ὅ,τι ἐγκρίνει. Τρίπολις, 9 Ἰουνίου 1873. Νομάρχης Κ. Δημητριάδης.» Ἕτερον τοῦ ἰδίου τῆς 23, 9 Π. Μ. ὥρᾳ (τὸ ἀναγινώσκει).

§74ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Βαλασόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§75ΒΑΛΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐνόμιζον, κύριοι βουλευταὶ, ὅτι μόνον οἱ ἀγαλματοποιοὶ δύνανται νὰ κατασκευάζωσιν ἀγάλματα ἄνευ κεφαλῆς, προσαρμόζοντες τὴν παραγγελλομένην κεφαλήν.

§76ΚΑΝΑΚΑΡΗΣ. Περὶ τῶν τροπολογιῶν εἶναι ὁ λόγος (θόρυβος).

§77ΛΟΥΝΤΖΗΣ. Εἰς ποίαν Βουλὴν συμβαίνει νὰ παρουσιάζωνται τοιαῦτα ζητήματα καὶ νὰ μὴ συζητῶνται;

§78ΒΑΛΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἤλπιζον ὅμως ποτὲ ὅτι ἤθελε κατασκευασθῇ καὶ σιδηρόδρομος ἄνευ κεφαλῆς, ἢ μᾶλλον εἰπεῖν μὲ δύω κεφαλάς. Λυποῦμαι ὅτι τὴν Κυβέρνησιν τῶν πεποιθήσεων, ὡς ἐξεφράσθη ὁ κ. πρόεδρος τοῦ ὑπουργείου εἰς μίαν ἄλλην προηγουμένην συνεδρίασιν, ἀπέδειξαν αἱ δύω ὑποβληθεῖσαι συμβάσεις τῆς Πιστωτικῆς Τραπέζης, αἱ ἀναιροῦσαι ἀλλήλας, ἡ σύμβασις δηλαδὴ τῆς 2 Νοεμβρίου, ἡ ὁποία παραδέχεται τὸν πολλαπλασιασμὸν τῶν Τραπεζῶν, καὶ ἡ σύμβασις τῆς 13 Μαΐου, ἡ ὁποία παραδέχεται τὸν δυϊσμὸν τῶν Τραπεζῶν, ἀπέδειξαν, λέγω, ὅτι δὲν ἔχει σταθερὰς πεποιθήσεις. Ἡ σύμβασις ἔτι τοῦ σιδηροδρόμου, ἡ ὁποία παρουσιάζεται μὲ κεφαλὴν τὸ Πόρτο–Ῥάφτι, ἀπέδειξεν ὅτι ἡ κυβέρνησις δὲν εἶχε πεποίθησιν περὶ αὐτοῦ τοῦ σιδηροδρόμου, διότι σήμερον συγκατατίθεται νὰ δεχθῇ ὡς κεφαλὴν τὸν Πειραιᾶ· πολὺ δὲ περισσότερον τὸ ἄρθρ. 9 τῆς συμβάσεως ταύτης ἀποδεικνύει, ὅτι δὲν ὑπῆρχον πεποιθήσεις κατὰ τὴν σύνταξιν ταύτης τῆς συμβάσεως. Οἰκτρὸν τῷ ὄντι τοῦτο, ὅτι αἱ κυβερνήσεις δὲν ἔχουν πεποιθήσεις περὶ τοσοῦτον σοβαρῶν ἀντικειμένων. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἐσύστησε κατὰ τὴν εἰσήγησίν του τὸν σιδηρόδρομον ἀπὸ Πόρτο–Ῥάφτι μέχρις Ἀκτίου, διότι ἀπέδειξεν ὅτι αὐτὴ ἡ ὁδὸς συντομεύουσα τὴν ἀπὸ τῆς Δύσεως εἰς τὴν Ἀνατολὴν ὁδὸν κατὰ 24 ὥρας, θέλει καταστῆ ἡ γέφυρα, ἡ ὁποία θέλει ἑνόνει τὴν Ἀνατολὴν μὲ τὴν Δύσιν, θέλει γενῆ δηλονότι διεθνής. Ἰδοὺ τί λέγει εἰς τὴν εἰσήγησίν του· «Ἡ δευτέρα ὁδὸς βασίζεται ἐπὶ τῆς ἰδέας τοῦ νὰ συνδεθῇ ὁ Εὐβοϊκὸς κόλπος μὲ τὸν Ἀδριατικὸν διὰ τοῦ ἀκροτάτου πρὸς ἀνατολὰς λιμένος τῆς Ἑλλάδος καὶ τοῦ ἀκροτάτου δυτικοῦ, διότι ὁ σύνδεσμος οὗτος θέλει ἐπιφέρει σπουδαίαν ἐλάττωσιν τῆς ἀποστάσεως μεταξὺ Ἀνατολῆς καὶ Δύσεως. Ἡ ἀπόστασις μεταξὺ τοῦ ἀκρωτηρίου Σπαρτιβέντο, ὅπερ εἶναι τὸ τὸ μεσημβρινώτατον ἀκρωτήριον τῆς Ἰταλικῆς χερσονήσου, μέχρι Κωνσταντινουπόλεως διὰ τοῦ Ταινάρου, εἶναι ὡρῶν 82, ἡ δὲ διάβασις διὰ τῆς Ἑλλάδος εἶναι μόνον ὡρῶν 61, ἤτοι διαφορὰ ὡρῶν 21». Ἡ οἰκονομία λοιπὸν αὐτοῦ τοῦ σιδηροδρόμου ἀπὸ Πόρτο–Ῥάφτι εἰς Ἄκτιον εἶναι νὰ συντομεύσῃ τὴν ἀπόστασιν τὴν ὑπάρχουσαν μεταξὺ τῆς Δύσεως καὶ τῆς Ἀνατολῆς. Ἡ μεταβολὴ ὅμως τῆς κεφαλῆς τοῦ σιδηροδρόμου ἀπὸ Πόρτο–Ῥάφτι εἰς Πειραιᾶ καταστρέφει αὐτὸν τὸν ὑπολογισμὸν, καὶ τοῦτο εἶναι ἕνας λόγος περισσότερον νὰ μὴ κατασταθῇ διεθνὴς αὐτὴ ἡ ὁδός. Ἀλλὰ, κύριοι, καὶ τούτου μὴ παραδεχομένου, εἶναι ὁ Πειραιεὺς εἰς κατάστασιν νὰ δεχθῇ τὸ ἐμπόριον τῆς Ἀσίας καὶ τῆς Ἀνατολῆς; ὁ λιμὴν τοῦ Πειραιῶς εἶναι τόσον εὐρὺς, ὥστε νὰ περιλάβῃ ὅλα τὰ πλοῖα, τὰ ὁποῖα ἠμποροῦν νὰ ἔλθουν ἀπὸ τὴν Εὐρώπην καὶ τὴν Δύσιν; Σήμερον ὁ λιμὴν αὐτὸς, ὅστις ἔχει περιωρισμένον ἐμπόριον, μόλις δύναται νὰ περιλαμβάνῃ τὰ πλοῖα τὰ πολεμικά· ἐὰν 10 ἀτμοκίνητα μεγάλης χωρητικότητος ἐμπορικὰ ἔλθωσιν εἰς τὸν Πειραιᾶ, εἶναι ἀδύνατον νὰ χωρέσωσι. Τότε ὁ Πειραιεὺς θέλει παρέχει δυσκολίας ἀντὶ εὐκολιῶν εἰς τὸ ἐμπόριον καὶ τὸ ἐμπόριον θέλει ζητήσει ἀλλοῦ τὰς εὐκολίας του. Ἀδύνατον λοιπὸν εἶναι ὁ Πειραιεὺς νὰ ἐπαρκέσῃ εἰς τὰς δύω αὐτὰς ἀνάγκας. Ἀλλὰ δὲν νομίζετε, ὅτι εἶναι μεγάλη πολυτέλεια νὰ κατασκευάσωμεν καὶ ἄλλην ὁδὸν, ἀφ’ οὗ ἔχομεν μίαν ὁδὸν, τὴν ἀπὸ Πειραιῶς εἰς Λαμίαν, ἡ ὁποία ἑνόνει τὴν Εὐρώπην μὲ τὴν Ἀσίαν καὶ θέλει καταστήσει τὴν Ἑλλάδα γέφυραν μετάγουσαν τὸ ἐμπόριον τῶν δύω μεγάλων Ἠπείρων; Νομίζετε ὅτι δὲν εἶναι ἀρκετὴ αὐτὴ ἡ ὁδὸς νὰ ἐκπληρώσῃ τὰς ἀνάγκας τοῦ ἐμπορίου; νομίζετε ὅτι ἡ διπλῆ ὁδὸς δὲν θὰ ᾖναι πολυτέλεια καὶ βάρος τοῦ κράτους δυσβάστακτον; νομίζετε ὅτι αὐταὶ αἱ ὁδοὶ, ἀπὸ τὸ αὐτὸ μέρος ἀναχωροῦσαι καὶ καταλήγουσαι εἰς τὴν Εὐρώπην, δὲν θέλουν εἶναι καταστρεπτικαὶ πρὸς ἀλλήλας; Ἄλλο, κύριοι· καθὼς σᾶς παρετήρησεν ὁ ἔντιμος βουλευτὴς Κερκύρας, ὁ κ. Ζωχιὸς, καὶ ὡς κεφαλὴ εἶναι ἀκατάλληλος ὁ Πειραιεὺς καὶ οἱ πόδες εἶναι ἀκατάλληλοι, διότι τὸ σημεῖον, εἰς τὸ ὁποῖον καταλήγει ὁ δρόμος ἄντικρυ τῆς Πρεβέζης, εἶναι ἀλυσιτελὲς εἰς τὸν σκοπὸν, διότι δὲν ἔχει ὕδατα βαθέα, ὥστε νὰ δυνηθῶσι τὰ πλοῖα νὰ ἀγκυροβολήσουν· εἶναι παραλία ἀλίμενος. Τοιουτοτρόπως οὐδέποτε θέλει κατασταθῆ διεθνὴς αὐτὴ ἡ ὁδός. Ἐὰν λοιπὸν ἡ ὁδὸς αὕτη δὲν καθίσταται διεθνὴς, πολὺ περισσότερον δὲν δύναται νὰ ᾖναι ὠφέλιμος, δὲν δύναται νὰ ᾖναι ἐπικερδὴς διὰ τὴν ἐσωτερικὴν συγκοινωνίαν. Ἐὰν ἐγίνετο ἵνα ἑνώσῃ μόνον τὴν πρωτεύουσαν τοῦ κράτους μὲ τὰς Πάτρας, τὸ Αἴγιον, τὴν Κόρινθον, αὐτὸ τὸ τμῆμα τῆς ὁδοῦ ἠδύνατο νὰ ἐπαρκέσῃ μόλις εἰς τὰ ἔξοδα τῆς διατηρήσεως καὶ τῆς λειτουργίας· ἀλλὰ ἡ πέραν τοῦ Ἀντιῤῥίου γραμμὴ δὲν θὰ ἐπιφέρῃ κέρδος, ὥστε εἶναι ἀδύνατον νὰ ἐπιχειρισθῇ κἀμμία ἑταιρία τὴν κατασκευὴν τοῦ δρόμου αὐτοῦ διὰ τὴν συγκοινωνίαν τὴν ἐσωτερικήν. Πιστεύω λοιπὸν, κύριοι, ὅτι δι’ ὅλους αὐτοὺς τοὺς λόγους ἡ ἑταιρία δὲν θέλει πραγματοποιήσει τὸν δρόμον αὐτὸν, δὲν θέλει τὸν πραγματοποιήσει, διότι δὲν θέλει φέρει κέρδος, καὶ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει θέλομεν ἀναγκασθῆ ἀργὰ ἢ ταχέως νὰ κατασκευάσωμεν ἰδίαις δαπάναις τὴν ὁδὸν αὐτήν. Ἐὰν αὕτη ἡ ὁδὸς ᾖναι ἐπωφελὴς, διατί νὰ μὴ ἀναδεχθῇ ἡ κυβέρνησις τὴν κατασκευήν; ἐὰν δὲ ᾖναι ἐπιζημία, οὐδεμία ἑταιρία θέλει ἀναδεχθῆ τὴν κατασκευήν. Καὶ διὰ τοὺς δύω αὐτοὺς λόγους νομίζω ὅτι ἡ ὁδὸς αὕτη ἀνάγκη νὰ κατασκευασθῇ ἀπὸ τὴν κυβέρνησιν. Ἀλλὰ νομίζετε, κύριοι, ὅτι ἡ κυβέρνησις θέλει κατασκευάσει διὰ τῶν ἰδίων της ὀργάνων, διὰ τῶν ἰδίων της μηχανικῶν, διὰ τῶν ἰδίων της ἀξιωματικῶν τὴν ὁδόν; Ὄχι· ἡ κυβέρνησις ἐπίσης θέλει δώσει τὴν κατασκευὴν εἰς ἑταιρίαν, ἡ ὁποία ἐπὶ ὅρῳ ποσοῦ τόσου τὸ χιλιόμετρον θέλει κατασκευάσει τὴν ὁδόν. Καὶ εἰς τὴν περίστασιν, καθ’ ἣν ἡ ἑταιρία θέλει ἀναλάβει τὴν κατασκευὴν κατὰ τὸ νομοσχέδιον, καὶ εἰς ἐκείνην, καθ’ ἣν ἡ ἑταιρία θὰ τὴν ἀναλάβῃ δι’ ἐξόδων τῆς κυβερνήσεως, καὶ εἰς τὰς δύω, λέγω, περιπτώσεις εἶναι ἠναγκασμένη ἡ κυβέρνησις νὰ ἔχῃ ἐπιτηρητὰς ἐπιτηροῦντας τὰ ἔργα τῶν ἑταιριῶν ἵνα μὴ αὗται ἀπατήσωσι καὶ δὲν ἐκπληρώσωσι τὰς ὑποχρεώσεις, ὅσας περιέχει τὸ cahier des charges. Εἶναι λοιπὸν ἠναγκασμένη ἡ κυβέρνησις καὶ εἰς τὴν μίαν καὶ εἰς τὴν ἄλλην περίπτωσιν νὰ ἔχῃ ἐπιτηρητὰς ὅπως ἐπιβλέπωσιν αὐστηρὰ ἵνα μὴ ἀπατηθῇ. Ἐὰν ὅμως, κύριοι, δὲν λαμβάνετε καθόλου ὑπ’ ὄψιν τὰς παρατηρήσεις ταύτας καὶ ἦσθε ἀποφασισμένοι νὰ ἐπιψηφίσητε τὴν σύμβασιν, νομίζω ὅτι ὀφείλετε νὰ προσδιορίσετε τὴν ἐπιχορήγησιν τῆς ὁδοῦ αὐτῆς διὰ νὰ ἠξεύρωμεν ἐκ τῶν προτέρων τοῦτο. Νομίζω ὅτι οὐδεμία σύγκρισις ὑπάρχει μεταξὺ τοῦ ἑνὸς καὶ τοῦ ἄλλου τρόπου τῆς ἐπιχορηγήσεως· κἀμμία σύγκρισις καὶ κανεὶς δισταγμὸς δὲν ἠμπορεῖ νὰ ὑπάρξῃ μεταξὺ τοῦ ἑνὸς ὅρου καὶ τοῦ ἄλλου. Πρόκειται νὰ συγκρίνωμεν τὸν ὅρον τῶν 18 ἑκατομμυρίων μετὰ τῆς ἀποζημιώσεως τῶν 6% κατ’ ἔτος ἐπὶ ποσοῦ 36 ἑκατομμυρίων καὶ νὰ προτιμήσωμεν τὸ ἓν ἐκ τῶν δύω. Ἐνταῦθα, κύριοι, εἶναι συγκεχωρημένον νὰ προσθέσω, ὅτι ὁ τελευταῖος ὅρος εἶναι εἷς λόγος ἐπὶ πλέον ὑπὲρ τῆς κατασκευῆς τοῦ σιδηροδρόμου δαπάναις τοῦ δημοσίου. Ἐὰν ἤμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ πληρώσωμεν 6% χωρὶς νὰ ἔχωμεν ἰδιόκτητον τὴν ὁδὸν, δὲν εἶναι συμφερώτερον ἐὰν καταστήσωμεν ταύτην ἰδιόκτητον προσθέτοντες 1%; Διότι, ὡς λέγει ὁ ἔντιμος Πρωθυπουργὸς, εὐκόλως εὑρίσκονται χρήματα πρὸς 7%, ἐν ᾧ διὰ τοῦ ἄλλου συστήματος θέλει εἶσθαι ὀλίγον τι ἀνωτέρα τοῦ ἡμίσεος, ἐὰν ὑπολογίσωμεν τὸν τῆς ἐπιχορηγήσεως τόκον εἰς 7%». Ἐὰν λοιπὸν ἠμποροῦν νὰ εὑρεθοῦν χρήματα πρὸς 7%, διατί δι’ 1%, τὸ ὁποῖον θὰ πληρώσωμεν περισσότερον, νὰ μὴ ἔχωμεν ἰδιόκτητον τὴν ὁδόν; Ἀλλὰ ἔρχομαι εἰς τὴν σύγκρισιν τῶν δύω ὅρων. Νομίζω ὅτι ἡ σύγκρισις δὲν ἀφίνει δισταγμὸν καὶ ἐγὼ εἶμαι ὑπὲρ τῶν 18 ἑκατομμυρίων· ἀπορῶ δὲ πῶς ἐτέθησαν δύω ὅροι εἰς τὴν σύμβασιν, μεταξὺ τῶν ὁποίων ἡ διαφορὰ εἶναι τοσοῦτον μεγάλη. Ἐὰν ὑποθέσωμεν, κύριοι, ὅτι οὐδέποτε σιδηρόδρομος, οἷος ὁ προκείμενος, θέλει δώσει ἐν Ἑλλάδι οὔτε 1%, τοῦτο δὲ συμβαίνει καὶ εἰς τὴν Εὐρώπην, ὅπως παρετήρησεν ὁ ἀξιότιμος κ. Ζωχιός, ὅτι δηλαδὴ δὲν δίδουν οἱ κεντρικώτεροι σιδηρόδρομοι, οἵτινες διέρχονται ἀπὸ κέντρα πληθυσμοῦ μεγάλου, ἀπὸ πολυπληθεῖς καὶ ἐμπορικοὺς τόπους, θέλει ἀναγκασθῇ ἡ κυβέρνησις νὰ ἀγοράσῃ τοὺς σιδηροδρόμους αὐτούς· καὶ τοῦτο εἶναι ἐνδεχόμενον ὅτι εἰς τὴν Ἑλλάδα θὰ συμβῇ. Ἐὰν παραδεχθῶμεν ὅτι 6% κατ’ ἔτος ἐπὶ τοῦ ποσοῦ τῶν 36,000,000 δραχμῶν ἠθέλομεν ἀναδεχθῆ ἐπὶ 99 ἔτη νὰ πληρόνωμεν, ἤτοι 2,100,000 δραχμῶν κατ’ ἔτος, εἰς τὸ διάστημα τῶν 99 ἐτῶν ἠθέλαμεν πληρώσει 210,000,000 περίπου, ἐν ᾧ πληρόνοντες τὰ 18 ἑκατομμύρια κατὰ δύω δόσεις, θέλομεν πληρόνει κατ’ ἔτος τόκον αὐτῶν ἀνὰ 7% 1,260,000. Τὸ ποσὸν δὲ τοῦτο ἐπὶ 99 ἔτη θέλει ἀναβῆ εἰς 124,000,000· εἰς τοῦτο ἐπὶ τέλους θέλομεν προσθέσει τὸ ἀρχικὸν κεφάλαιον τῶν 18,000,000, τὰ δύω δὲ ποσὰ ταῦτα ἀφαιροῦντες ἀπὸ τὸ κεφάλαιον τῶν 210,000,000 θέλομεν ἔχει ὑπὲρ τοῦ ὅρου τῶν 18,000,000 μίαν διαφορὰν 68,000,000 περίπου δραχμῶν, χωρὶς νὰ προσθέσωμεν τὸν τόκον ἐπὶ 99 ἔτη τῆς διαφορᾶς μεταξὺ τοῦ τόκου τῶν 18 ἑκατομμυρίων καὶ ἐκείνου τῶν 36 ἑκατομμυρίων, ἥτις ἀναβαίνει κατ’ ἔτος εἰς 500 χιλιάδας καὶ ἥτις ἐπὶ 99 ἔτη θέλει φέρει πέντε περίπου ἑκατομμύρια. Δι’ αὐτοὺς τοὺς λόγους εἶναι καλλίτερον νὰ παραδεχθῶμεν τὰ 18 ἑκατομμύρια, καὶ ἐὰν πληρώσωμεν τὸ ποσὸν τῶν 18 ἑκατομμυρίων, ἀμέσως ἔχομεν διαφορὰν 68 ἑκατομμυρίων· πολὺ δὲ μᾶλλον ἀφοῦ τὸ ποσὸν αὐτὸ θέλομεν τὸ πληρώσει μετὰ 2 ἢ 3 ἔτη ἀπὸ τῆς ἐνάρξεως τῆς ἐργασίας, νομίζω ὅτι δὲν ὑπάρχει ὁ ἐλάχιστος δισταγμὸς νὰ προτιμήσωμεν αὐτὸν τὸν ὅρον. Περαίνων τὸν λόγον μου, λέγω, ὅτι οὐδεμία ὁδὸς θέλει ἐκτελεσθῆ ὑπὸ ἑταιρίας καὶ ὅτι ἡ Κυβέρνησις θέλει ἀναγκασθῆ νὰ ἐπιληφθῇ τοῦ ἔργου ἰδίαις δαπάναις, διότι εἶναι ἠναγκασμένη εἰς τοῦτο διὰ τὴν συγκοινωνίαν καὶ τὸν πολιτισμόν. Αὕτη εἶναι πρόῤῥησις ἐξαγομένη ἐκ τῆς καταστάσεως τῶν πραγμάτων.

§79ΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ συμπέρασμά σας εἶναι νὰ μὴ γείνῃ σιδηρόδρομος;

§80ΒΑΛΑΣΣΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἐννοῶ τοῦτο· εἶμαι μάλιστα ὑπὲρ τῆς ταχείας ἀποπερατώσεως τῶν τοιούτων ἔργων, ἀλλὰ φρονῶ ὅτι ἡ ἐκτέλεσις δὲν θὰ γείνῃ ἀπὸ ἑταιρίαν ἀλλ’ ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν.

§81ΜΑΥΡΟΚΟΡΔΑΤΟΣ. Κύριε πρόεδρε, ἐπὶ τοῦ ζητήματος τοῦ ἄρθρου 9 καὶ ἐγὼ ἔχω ὀλίγας παρατηρήσεις· καὶ ἐγὼ εἶμαι ὑπὲρ τῆς ἀποκοπῆς, διότι θεωρῶ αὐτὴν συμφερωτέραν. Ἀφοῦ ἐκάμαμεν τὴν ἐκλογὴν μεταξὺ τοῦ ἑνὸς συστήματος καὶ τοῦ ἄλλου καὶ πρόκειται νὰ ἀποφασίσωμεν ἀπὸ τοῦδε τὸ ἓν ἐκ τῶν δύω, ἔγεινε δὲ ἡ παρατήρησις, ὅτι συμφέρει εἰς ἡμᾶς πλειότερον τοῦτο ἀπὸ τὸ ἄλλο, ἐγὼ λέγω ὅτι τοῦτο μόνον δὲν εἶναι ἀποχρῶν λόγος· διότι ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον πρὸ πάντων συμφέρει εἰς ἡμᾶς εἶναι νὰ γείνῃ ὁ σιδηρόδρομος, καὶ βεβαίως τὸ σύστημα, τὸ ὁποῖον διευκολύνει τὴν ἐπισώρευσιν τῶν κεφαλαίων, εἶναι τὸ σύστημα, τὸ ὁποῖον παραδεχόμεθα· ἐὰν ἡ ἑταιρία ἤρχετο καὶ μᾶς ἔλεγε, διὰ τοῦ ἑνὸς συστήματος δὲν δύναμαι νὰ εὕρω κεφάλαια, διὰ τοῦ ἑτέρου ὅμως δύναμαι, τότε βεβαίως ἠθέλομεν παραδεχθῆ τὸ σύστημα, τὸ ὁποῖον ἡ ἑταιρία ἤθελε προτιμήσει· ἀλλ’ ἀφοῦ εἰς τὴν ἑταιρίαν εἶναι ἀδιάφορον, διὰ τὸν λόγον δὲ τὸν τραπεζικόν, τὸν ὁποῖον ὑπέδειξεν ὁ πρόεδρος τῆς κυβερνήσεως, συμφερώτερον εἶναι νὰ ἀποφασίσῃ τὸ ἓν ἢ τὸ ἄλλο σύστημα ἡ Βουλὴ, ἀποφαίνομαι καὶ ἐγὼ ὑπὲρ τῆς ἀποκοπῆς τῶν 18 ἑκατομμυρίων φράγκων, ἀφαιρουμένης τῆς δαπάνης ὡς ἐκ τῆς μεταβολῆς τῆς κεφαλῆς τοῦ σιδηροδρόμου.

§82ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Καράπαυλος ἔχει ἐναντίαν γνώμην.

§83ΚΑΡΑΠΑΥΛΟΣ. Βλέπω ὅτι ὅλοι τὸ θέλουν τοῦτο, καὶ ἑπομένως θεωρῶ περιττὸν νὰ λάβω τὸν λόγον.

§84ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ψηφισθῇ πρῶτον ἡ ἐπὶ τοῦ 2 ἄρθρου τροπολογία τῶν κυρίων Βούλγαρη καὶ Στάϊκου.

§85ΒΑΛΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ ἀπωτέρα πρότασις εἶναι ἡ ἰδική μου, ὅτι πρέπει νὰ κατασκευασθῇ δαπάνῃ τοῦ δημοσίου. Ἂν καὶ θὰ ἀποῤῥιφθῇ, τὸ θέλω διὰ νὰ ὑπάρχῃ μία διαμαρτύρησις νὰ κατασκευασθῇ πρὸς λογαριασμὸν τοῦ δημοσίου.

§86Λ. ΒΟΥΛΓΑΡΗΣ. Κ. Βαλασόπουλε, εἴπατε ὅτι ἐπιθυμεῖτε νὰ τὸν κάμῃ ἡ Κυβέρνησις· σᾶς παρακαλῶ νὰ εἴπητε τί ἔκαμεν ἕως τώρα ἡ κυβέρνησις; Ἔκαμεν εἰς τὸ Ναύπλιον ἓν ὁπλοστάσιον καὶ τοῦτο δὲν εἶναι παρὰ ἓν γύφτικο· ἔχει εἰς τὸν Πόρον ἕνα ναύσταθμον καὶ ἐκεῖ δὲν ἔκαμε τίποτε· εἶναι ὡς ἂν νὰ λέγωμεν μηδέν.

§87ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρῶτον θὰ ψηφοφορηθῇ ἡ πρότασις τοῦ κ. Βαλασοπούλου.

§88ΡΟΥΚΗΣ. Δὲν ὑποστηρίζεται· ἐρωτήσατε ἐὰν ὑποστηρίζεται.

§89ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑποστηρίζεται;

§90ΒΑΛΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ θέλω νὰ ψηφοφορηθῇ, τὴν ὑποστηρίζει καὶ ὁ κ. Ζωχιός.

§91ΖΩΧΙΟΣ. Ἤθελα τὴν ὑποστηρίξει, ἐὰν ἤξευρα πόσον ἤθελε κοστίσει ὁ σιδηρόδρομος.

§92ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρῶτον θὰ ψηφοφορηθῇ ἡ πρότασις τοῦ κ. Βαλασοπούλου, τοὐτέστι νὰ γείνῃ ἡ κατασκευὴ δι’ ἐξόδων τοῦ δημοσίου. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν τοῦ κ. Βαλασοπούλου νὰ ἐγερθῶσιν, (ἐγείρονται μόνον πέντε)· ἀπεῤῥίφθη.

§93ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Νὰ σημειωθοῦν τὰ ὀνόματά των.

§94ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Εἰς τὸ αὐτὸ σημεῖον θὰ φθάσωμεν μετ’ ὀλίγα ἔτη.

§95ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ τροπολογία τοῦ κ. Δ. Βούλγαρη καὶ Σταΐκου ἐπὶ τοῦ 2 ἄρθρου.

§96ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (Ἀναγινώσκει τὴν τροπολογίαν).

§97ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Παρακαλῶ, κ. Πρόεδρε, διότι τώρα θὰ ἐρωτηθῇ ἡ Βουλὴ περὶ τῆς κεφαλῆς τοῦ σιδηροδρόμου. Μοὶ φαίνεται ὅτι χθὲς ὑπεβλήθη μία ἑτέρα γνώμη, νὰ τεθῇ ἓν δυνητικὸν, ἢ ἀπὸ Πειραιῶς ἢ ἀπὸ Πόρτο–Ῥάφτι.

§98ΒΑΛΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν συμφέρει οὔτε εἰς τὴν ἑταιρίαν νὰ ᾖναι μετέωρον τὸ πρᾶγμα.

§99ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ (ἀναγινώσκει). «Ἄρθρον 2. Ἡ ἑταιρία δύναται τῇ συγκαταθέσει τῆς Κυβερνήσεως ν’ ἀρχίσῃ τὴν κατασκευὴν τοῦ σιδηροδρόμου ἀπὸ Πειραιῶς ἀντὶ ἀπὸ Πόρτο–Ῥάφτι, ἀποφαινομένη περὶ τούτου ἐντὸς δύω μηνῶν. Κατὰ τὴν περίπτωσιν ταύτην, ἡ ἐκ φράγκων 18 ἑκατομ. ἐπιχορήγησις θέλει ἐλαττωθῆ ἀναλόγως τῆς διαφορᾶς τῆς ἀποστάσεως μεταξὺ Πόρτο–Ῥάφτι, Ἀθηνῶν καὶ Ἐλευσῖνος ἀφ’ ἑνός, καὶ Πειραιῶς καὶ Ἐλευσῖνος ἀφ’ ἑτέρου. Ἄρθρον 3. Τὸ δημόσιον θέλει χορηγήσει τῇ ἑταιρίᾳ ἀντὶ τῆς ἐγγυήσεως τὴν ἐν τῇ συμβάσει ἐπιχορήγησιν ἠλαττωμένην κατὰ τὸ προηγούμενον ἄρθρον, παραιτούμενον τοῦ κατὰ τὸ ἔννατον ἄρθρον τῆς συμβάσεως δικαιώματος τῆς ἐκλογῆς. Ἄρθρον 4. Ἡ πρὸς ἔναρξιν τῆς κατασκευῆς τοῦ σιδηροδρόμου κατὰ τὸ ἄρθρον 4 προθεσμία τῶν 6 μηνῶν παρατείνεται ἐπὶ 6 προσέτι μῆνας.»

§100ΒΑΛΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Νὰ σημειωθῇ ὅτι τοῦτο τὸ ἥμισυ τοῦ ὅλου, τὰ 9 ἑκατομμύρια, νὰ μὴ δοθῶσιν εἰς τὴν ἑταιρίαν ὅταν συμπληρώσῃ τὴν ἀπὸ Πειραιῶς εἰς Πάτρας χωρὶς νὰ ἀρχίσῃ καὶ ἄλλην γραμμήν· μὲ ἐνοήσατε, κύριε Πρωθυπουργέ.

§101ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Εἶναι περιττόν.

§102ΒΑΛΑΣΣΟΠΟΥΛΟΣ. Ὄχι· διότι ἡ ἑταιρία ἠμπορεῖ νὰ ἀφήσῃ τὸ ἄλλο ἥμισυ μέρος ἀτελείωτον.

§103ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Μὴ φοβῆσθε. Παρακαλῶ, κύριοι· ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς Λακεδαίμονος ἐξήγησεν ἕνα φόβον καὶ ἑπομένως πρὸς ἀποτροπὴν τοῦ φόβου τούτου ἐπρότεινε μίαν τροπολογίαν· ἐφοβήθη μήπως ἡ Ἑταιρία κατασκευάσῃ μόνον τὸν ἕνα σιδηρόδρομον, τὸν μέχρι Πατρῶν, παραλείψῃ δὲ τὸν ἐν τῇ στερεᾷ Ἑλλάδι, καὶ διὰ τοῦτο ἔκαμε τὴν πρότασιν νὰ μὴ δύναται νὰ πληρωθῇ τὸ ἥμισυ τῆς ἐπιχορηγήσεως διότι ἐτελείωσε τὸν σιδηρόδρομον τὸν μέχρι Πατρῶν, ἀλλὰ νὰ ἐπιφυλαχθῇ τὸ δικαίωμα ἡ Κυβέρνησις νὰ πληρώσῃ τὴν ἐπιχορήγησιν εἰς τὸ τέλος.

§104ΒΑΛΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Ὅταν τελειώσῃ τὸ ἥμισυ ἔργον.

§105ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Τὸ ἄρθρον 4 ἔχει ὡς ἑξῆς (τὸ ἀναγινώσκει). Λοιπὸν ἐντὸς ἓξ μηνῶν, κατὰ τὴν σύμβασιν, ὀφείλει ἡ ἑταιρία ν’ ἀρχίσῃ τὴν ὁδὸν (ἐξακολουθεῖ τὴν ἀνάγνωσιν). Ἐντὸς λοιπὸν ἑνὸς ἔτους ἀπὸ τῆς συμβάσεως ὀφείλει ἡ ἑταιρία νὰ ἀρχίσῃ τὴν κατασκευὴν καὶ τοῦ ἄλλου μέρους· ὥστε, ἐνῷ θὰ κατασκευάζεται ἡ ὁδὸς ἀπὸ Πειραιῶς εἰς Πάτρας, θὰ κατασκευάζεται συγχρόνως καὶ ἄλλη.

§106ΒΑΛΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Νὰ συμπληρώσῃ τὸ ἥμισυ, διότι ἠμπορεῖ νὰ κάμῃ δέκα χιλιόμετρα καὶ νὰ σταματήσῃ.

§107ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ (ἀναγινώσκει). «Ὀφείλει δὲ νὰ ἀποπερατώσῃ ἑκατέραν τῶν γραμμῶν ἐντὸς τριῶν ἐτῶν ἀπὸ τοῦ χρόνου τῆς ὑποχρεωτικῆς ἐνάρξεως τῶν ἔργων κλπ.» Τώρα ἔχομεν καὶ τὴν ποινικὴν ῥήτραν. «Ἄρθρον 5. Ἐὰν ἡ ἑταιρία παραβιάσῃ οἱανδήποτε διάταξιν τοῦ προηγουμένου ἄρθρου κλπ.» Ὥστε βλέπετε ὅτι τὰ πάντα εἶναι ἠσφαλισμένα.

§108ΒΑΛΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ ἔχετε δίκας διὰ νὰ ἀποδείξετε ἂν ἐξεπλήρωσε τὰς ὑποχρεώσεις.

§109ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Νὰ μὴ πληρωθοῦν τὰ 9,000,000 παρὰ ἀφοῦ κατασκευασθῇ;...

§110ΒΑΛΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ ἥμισυ.

§111ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Πότε θὰ πληρωθοῦν κατὰ τὴν σύμβασιν; ὅταν θὰ ἔχῃ τελειωμένην ὅλην τὴν γραμμὴν μεταξὺ Πόρτο Ῥάφτι καὶ Πατρῶν καὶ παρέλθουν καὶ τρεῖς μῆνες. Λοιπὸν τὰ ⅔ θὰ ᾖναι κατεσκευασμένα διὰ νὰ πληρώσωμεν τὰ 9,000,000. Ἀλλὰ προσέτι κατὰ τὸ ἄρθρ. 4, ἐνῷ ἡ γραμμὴ ἀπὸ Πόρτο–Ῥάφτι εἰς Πάτρας θέλει τελειώσει ἐντὸς δύω ἐτῶν, ὀφείλει νὰ ᾖναι κατεσκευασμένον καὶ μέρος τῆς ἄλλης γραμμῆς Ῥίου–Ἀκαρνανίας, διότι ἐντὸς ἑνὸς ἔτους μετὰ τὴν ἔναρξιν τῶν ἐργασιῶν ἐπὶ τῆς γραμμῆς ἀπὸ Πόρτο Ῥάφτι εἰς Πάτρας ἄρχεται ἡ τῆς ἄλλης ὁδοῦ κατασκευὴ (θόρυβος). Εἶναι οὕτω πως συνῃρμολογημένα τὰ πράγματα, ὥστε θὰ πληρώσωμεν τὰ 9,000,000 ὅταν ἔχῃ κατεσκευασμένα τὰ ⅔ τοῦ ὅλου, δηλ. θὰ ἔχῃ ῥίψει ἕως 30,000,000 (διάλογοι θορυβώδεις).

§112ΖΩΧΙΟΣ. Αὐτὸ τὸ δύναται εἶναι ἀμφίβολον, ἢ ἀπὸ Πόρτο Ῥάφτι ἢ ἀπὸ τὸν Πειραιᾶ, διότι ἡ ἑταιρία θὰ πνίξῃ τὸν Πειραιᾶ.

§113ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Δὲν πρέπει τις νὰ λαμβάνῃ ὑπ’ ὄψιν τὸ ἓν καὶ νὰ μὴ λαμβάνῃ ὑπ’ ὄψιν καὶ τὸ ἄλλο. Εἶπεν ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς Μέσης, ὅτι, ἂν ἀφήσωμεν τὸν ὅρον ἀόριστον, δυνητικὸν, τότε ἡ ἑταιρία θὰ πνίξῃ τὸν Πειραιᾶ. Συλλογισθῆτε καὶ τὸ ἄλλο· ἂν ἐπιβάλωμεν ἀπὸ τοῦδε ὅτι ὁ σιδηρόδρομος θὰ ἀρχίσῃ ἀπὸ Πειραιῶς, τότε τοὐναντίον ὁ Πειραιεὺς θὰ πνίξῃ τὴν ἑταιρίαν.

§114ΖΩΧΙΟΣ. Δὲν ἐσυμφώνησεν ὁ ἐργολάβος νὰ ἀρχίσῃ ἀπὸ Πειραιῶς;

§115ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Συγκατατίθεται νὰ ἀρχίσῃ καὶ ἀπὸ Πειραιῶς, ἀλλὰ δὲν εἶναι ἀποφασισμένα τὰ μεταξὺ των ἐντελῶς.

§116ΖΩΧΙΟΣ. Νὰ ἀποφασίσῃ καὶ τότε νὰ ψηφίσωμεν· νὰ συμβιβασθοῦν καὶ νὰ τοὺς τὸ δώσωμεν.

§117ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Θέλετε νὰ ὁρίσετε προθεσμίαν δύω μηνῶν; (διάλογοι θορυβώδεις).

§118ΖΩΧΙΟΣ. Νὰ κάμωμεν τῆς Ὕδρας τὰ ἑπτὰ κεφάλια καὶ νὰ τὰ ἐξαπλώσωμεν.

§119ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Δυνάμεθα νὰ προσδιορίσωμεν οὕτω· ἡ ἑταιρία δύναται νὰ ἀρχίσῃ τὴν γραμμὴν ἀπὸ Πειραιῶς, ἀποφαινομένη περὶ τούτου ἐντὸς δύω μηνῶν.

§120ΡΑΛΛΗΣ. Τί σημαίνει τοῦτο;

§121ΖΩΧΙΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐπανερχόμεθα εἰς τὸν ὁρισμὸν τῶν σημείων.

§122ΡΑΛΛΗΣ. Ἐὰν γείνῃ δεκτὴ ἡ τροπολογία, ἣν προτείνει ὁ κ. πρωθυπουργὸς, δὲν μένει ἢ νὰ παραιτηθῶμεν τῆς ἐλαχίστης νομοθετικῆς ἐξουσίας, ἣν ἔχομεν, καὶ νὰ ψηφίσωμεν δημοσίας δεήσεις ὑπὲρ μακροβιότητος τῆς κυβερνήσεώς μας. Διὰ τῆς τροπολογίας ταύτης ἀφίνομεν τὴν ἑταιρίαν κυρίαν, τὸ δὲ Πόρτο–Ῥάφτι καὶ τὸν Πειραιᾶ δεσμίους ἐνώπιόν της. Θὰ λέγῃ τότε εἰς τοὺς κατοίκους τοῦ Πόρτο–Ῥάφτι, ἢ μὲ δίδετε τόσας γαίας ἢ ἀρχίζω τὴν γραμμὴν ἀπὸ Πειραιῶς, καὶ πάλιν εἰς τοὺς Πειραιεῖς, ἢ μὲ δίδετε τόσας ὠφελείας ἢ κάμνω τὴν κεφαλὴν τοῦ σιδηροδρόμου εἰς Πόρτο–Ῥάφτι.

§123ΒΑΛΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Ἅμα τῆς δώσωμεν αὐτὸ τὸ δικαίωμα τῆς ἐκλογῆς, εἶναι ὡς νὰ καθιερώσωμεν τὴν ληστείαν.

§124ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Τί εἴπατε, κύριε Βαλασόπουλε;

§125ΒΑΛΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Λέγω ὅτι θὰ τῆς δώσωμεν ἓν ὅπλον νὰ πνίξῃ τὸν Πειραιᾶ. Πρέπει ἀπὸ τοῦδε νὰ ἀποφασίσωμεν ὁριστικῶς, διότι ἄλλως εἶναι μία ληστεία (θόρυβος).

§126ΛΕΩΝΙΔΑΣ ΒΟΥΛΓΑΡΗΣ. Ἂς γείνῃ μία ἐπιτροπὴ ἐκ μηχανικῶν ν’ ἀποφασίσῃ.

§127ΖΩΧΙΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὅλα ἠμποροῦσαν νὰ γείνουν, ἐκτὸς νὰ μὴ προσδιορισθῇ ἡ ἀρχὴ ἢ τὸ τέλος. Προτιμῶμεν τὸν Πειραιᾶ; τὸν Πειραιᾶ· προτιμῶμεν τὸ Πόρτο–Ῥάφτι; τὸ Πόρτο–Ῥάφτι.

§128Λ. ΒΟΥΛΓΑΡΗΣ. Ποῦ τὸ ἠξεύρεις τὸ ὠφελιμώτερον;

§129ΜΙΛΗΣΗΣ. Νὰ ἀναβληθῇ τότε (θόρυβος). Κύριε Πρόεδρε, ὁ προσδιορισμὸς τῆς κεφαλῆς τοῦ σιδηροδρόμου συνδέεται πρὸς συμφέροντα τῆς ἑταιρίας, τῆς κυβερνήσεως καὶ τῆς κοινωνίας. Ὑποθέτω δὲ, κ. Πρόεδρε, ὅτι ὅταν ἡ κυβέρνησις προσῆλθεν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς καὶ προκληθεῖσα παρ’ ἐμοῦ ἀπεφάνθη ὅτι δέχεται νὰ ὁρισθῇ ὡς κεφαλὴ τοῦ σιδηροδρόμου ὁ Πειραιεὺς, ἔλαβεν ὑπόψιν καὶ ἐξετίμησε προσηκόντως τὰ συμφέροντα καὶ τῆς ἑταιρίας καὶ τῆς κοινωνίας καὶ τοῦ κράτους, καὶ συνεπῶς ἀπεφάνθη ἐν τῇ ἑαυτῆς συνειδήσει, ὅτι ὠφελιμώτερον νὰ ὁρισθῇ ὡς κεφαλὴ ὁ Πειραιεύς. Ἀλλ’ ἡ ἀοριστία, κύριοι, δύω πράγματα ἀποδεικνύει, ἢ ὅτι ἡ κυβέρνησις προσηκόντως δὲν ἐξετίμησε τὰ συμφέροντα αὐτὰ, ἢ ὅτι θέλει ν’ ἀφήσῃ ἐλευθέραν τὴν ἑταιρίαν νὰ καταπιέζῃ τὸν Πειραιᾶ ἢ τοὺς κατοίκους τοῦ Πόρτο–Ῥάφτι. Δὲν ἐννοῶ τοὐτέστι πῶς μία Βουλὴ, ἀποφασίζουσα περὶ σιδηροδρόμου διεθνοῦς, θὰ ἀφήσῃ τὸν προσδιορισμὸν τῆς κεφαλῆς αὐτοῦ εἰς τὴν διάκρισιν τῆς ἑταιρίας.

§130ΤΙΝΕΣ. Ὄχι τῆς ἑταιρίας.

§131ΜΙΛΗΣΗΣ. Φρονεῖτε ὅτι συμφέρει ν’ ἀρχίσῃ ὁ σιδηρόδρομος ἀπὸ τὸν Πειραιᾶ; ὁρίσατε τὸν Πειραιᾶ.

§132Λ. ΒΟΥΛΓΑΡΗΣ. Σὲ ἐρωτῶ, κ. Μίληση, ποῦ νομίζεις ἐσὺ καλλίτερον;

§133ΜΙΛΗΣΗΣ. Θὰ σᾶς τὸ εἴπω ἀμέσως. Φρονεῖτε ὅτι εἶναι συμφερώτερον ν’ ἀρχίσῃ ὁ σιδηρόδρομος ἀπὸ τὸ Πόρτο–Ῥάφτι; ἀποφανθῆτε σαφῶς καὶ καθαρῶς.

§134Λ. ΒΟΥΛΓΑΡΗΣ. Ποῖον νομίζεις ἐσὺ τὸ καλλίτερον;

§135ΜΙΛΗΣΗΣ. Ἐγὼ τὸν Πειραιᾶ· εἶσθε εὐχαριστημένος;

§136Δ. ΒΟΥΛΓΑΡΗΣ. Ἔλα νὰ μοῦ ἀναπτύξῃς τοὺς λόγους (θόρυβος).

§137ΜΙΛΗΣΗΣ. Λοιπὸν ζητῶ νὰ μὴ τεθῇ ἐν τῇ συμβάσει ὁ δυνητικὸς ὅρος, ἀλλὰ νὰ ᾖναι ὑποχρεωτικὸν ὅτι θ’ ἀρχίσῃ ὁ σιδηρόδρομος ἀπὸ τὸν Πειραιᾶ.

§138ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἀξιότιμε βουλευτὰ Ἐρμιονίδος, ἀδίκως, νομίζω, ἐπροθυμοποιήθητε νὰ ἀποδείξετε τοὺς κινδύνους, ἀποφασίσαντες ἀμέσως περὶ σπουδαίων πραγμάτων. Ἡ κυβέρνησις ἀπ’ ἀρχῆς ἐξέφρασε ποία εἶναι ἡ ἰδική της γνώμη, καὶ εἶπε πρῶτον, ὅτι κάλλιστος κριτὴς εἶναι αὐτὴ ἡ ἰδία ἑταιρία, καὶ δεύτερον, ὅτι οὐδεὶς τόπος ἠμπορεῖ νὰ στερηθῇ τῶν πλεονεκτημάτων, ἅτινα ἡ γεωγραφική του θέσις ἔδωκεν εἰς αὐτὸν, εἰς αὐτὴν τὴν ἐποχὴν μάλιστα, καθ’ ἣν τὸ πνεῦμα τοῦ ἐμπορίου καὶ τῶν ἐπιχειρήσεων ἀνεπτύχθη τοσοῦτον. Ὅταν ἐγένετο ἡ πρότασις ἀπὸ τοὺς δημότας Πειραιῶς νὰ ἀντικατασταθῇ τὸ Πόρτο–Ῥάφτι διὰ τοῦ Πειραιῶς, ἡ κυβέρνησις ἀπεφάνθη, ὅτι δὲν εἶχε τὴν δύναμιν νὰ τὸ κατορθώσῃ, διότι εἶναι δεσμευμένη διὰ μιᾶς συμβάσεως· δεύτερον δὲ, ὅτι ἡ ἑταιρία πρέπει νὰ σκεφθῇ ἂν συμφέρῃ εἰς τὴν ἐπιχείρησιν ἡ μεταβολὴ αὐτή. Ὅταν ἡ ἑταιρία ἐσκέφθη τὸ συμφέρον τῆς ἐπιχειρήσεως καὶ ἐπείσθη ὅτι δὲν βλάπτεται ἕνεκα τῆς μεταβολῆς αὐτῆς, ἡ κυβέρνησις τὴν ἀπεδέχθη. Σᾶς εἶπον δὲ ὅτι ἡ σκέψις τῆς κυβερνήσεως ὑπῆρξεν ἡ ἑξῆς· εἶναι κατά τι μακρύτερον τὸ ταξείδιον κατὰ θάλασσαν, θὰ ᾖναι συντομώτερον κατὰ ξηρὰν, ἡ δὲ δαπάνη καὶ ἡ θυσία θέλει εἶσθαι μικροτέρα. Δὲν εἶδον εἰς τὴν Βουλὴν νὰ γεννηθῇ σπουδαία ἀντίῤῥησις, σπουδαία διαμάχη κατὰ τῶν δύω τούτων ἰδεῶν, ἂν εἰς τὸ Πόρτο–Ῥάφτι μᾶλλον ἢ εἰς τὸν Πειραιᾶ εἶναι συμφερώτερον.

§139ΒΑΛΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶπον ἐγὼ τοὺς λόγους· δὲν εἶσθε ἐδῶ.

§140ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Εἶπον ὅτι δὲν ἐγένετο σπουδαία διαμάχη περὶ αὐτῶν τῶν διαθέσεων καὶ τοῦτο δίδει τὸ δικαίωμα εἰς τὴν κυβέρνησιν νὰ εἴπῃ, ὅτι παραδεχθεῖσα τὴν μεταβολὴν, τὴν ὁποίαν ἡ ἑταιρία ἀπεδέχθη, δὲν ἔπραξε κἀνὲν ἔγκλημα. Ἂν τῳόντι εἰς τὴν Βουλὴν ἤθελε γείνει μία μακρὰ συζήτησις, ἥτις ἤθελε καταδείξει τὰ ἀτοπήματα τῆς μεταβολῆς, ἠθέλομεν δώσει ἀπολογίαν πλέον ἐκτεταμένην, διατὶ ἀπεδέχθημεν τὸ πρᾶγμα. Ἐν τούτοις ὁ πρῶτος ἐνδιαφερόμενος εἶναι ἡ ἑταιρία, καὶ ὅταν δέχεται ἡ ἑταιρία, δὲν ἔχετε νὰ κατακρίνητε τὴν ἐκλογήν της ὡς ἀσύμφωνον πλὴν δι’ ἄλλας αἰτίας. Ἡ κυβέρνησις οὐδὲν συμφέρον ἔχει νὰ δώσῃ εἰς τὴν ἑταιρίαν ἓν δυνητικὸν δικαίωμα, οὔτε διὰ νὰ καταθλίψῃ, οὔτε πρὸς ἄλλον τινὰ σκοπόν.

§141ΒΑΛΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν φρονεῖτε ὅτι εἶναι συμφερώτερος ὁ Πειραιεύς;

§142ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἐγὼ δὲν ἀποφαίνομαι παρ’ ὅ,τι συμφέρει εἰς τὴν ἑταιρίαν. Δὲν εἶπεν ἡ κυβέρνησις ὅτι εἶναι προτιμότερος ὁ Πειραιεὺς ἀπὸ τὸ Πόρτο–Ῥάφτι· τὸ προτιμότερον τὸ συνδέει στενῶς μὲ τὸ συμφέρον τῆς ἑταιρίας (θόρυβος). Ἡ ἑταιρία λοιπὸν συνῄνεσε νὰ ἀποδεχθῇ τὴν μεταβολήν· ἀλλὰ δὲν πρόκειται τώρα περὶ τούτου, πρόκειται μᾶλλον νὰ ἐπιβληθῇ εἰς αὐτήν. Ἐδέχθη νὰ γείνῃ ἡ μεταβολὴ, ἀλλ’ αὐτὴ δύναται νὰ φέρῃ καὶ δυσκολίας, καὶ ἐὰν φέρῃ δυσκολίας, θέλει νὰ ἔχῃ τὸ δικαίωμα νὰ μὴ τὴν κάμῃ.

§143ΜΑΥΡΟΚΟΡΔΑΤΟΣ. Παρακαλῶ νὰ μᾶς ἀναγνώσετε, κύριε Πρόεδρε, τὸ ἔγγραφον, τὸ περιέχον τὴν συγκατάθεσιν τῆς ἑταιρίας εἰς τὴν μεταβολήν.

§144ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Συγκατατίθεμαι, λέγει.

§145ΜΑΥΡΟΚΟΡΔΑΤΟΣ. Ἄρα δὲν ἀντικρούει νὰ προσδιορισθῇ ὁ Πειραιεὺς, καὶ ἀφοῦ λέγει τοῦτο, θὰ εἴπῃ ὅτι τὴν συμφέρει νὰ γείνῃ ὁ Πειραιεύς.

§146ΜΙΛΗΣΗΣ. Ἡ ἑταιρία συγκατατίθεται, ἡ κυβέρνησις δὲν ἔχει ἀντίῤῥησιν. Ποῖος λοιπὸν ἔχει ἀντίῤῥησιν;

§147ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἂν αὔριον ᾖναι ἠναγκασμένη ἡ ἑταιρία νὰ ἀποζημιόνῃ σπιθαμὴν πρὸς σπιθαμὴν τὰ οἰκόπεδα, διὰ τὸ οἰκόπεδον τῶν σταθμῶν εἰς ποίαν θέσιν θὰ εὑρεθῇ; (θόρυβος).

§148ΜΙΛΗΣΗΣ. Ἄρα ἡ συγκατάθεσις τῆς Ἑταιρίας εἶναι ὑπὸ ὅρον, δὲν εἶναι ὁριστική.

§149ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἄνευ τῆς συγκαταθέσεώς της δύνασθε νὰ ὁρίσητε τὸν Πειραιᾶ; Συγκατατίθεται, ἀλλὰ τὸ ὅριον τῆς ἐκλογῆς πρέπει νὰ μείνῃ εἰς τὴν Κυβέρνησιν καὶ τὴν ἑταιρίαν. Πρῶτον, εἰς τὴν Κυβέρνησιν ἠμπορεῖ νὰ φανῇ ὁ Πειραιεὺς ἢ τὸ Πόρτο–Ῥάφτι καταλληλότερον (θόρυβος). Ὑποθέσατε ὅτι ὁ δῆμος καὶ ἡ Ἑταιρία συνάπτουν ἓν συμβόλαιον, τὸ ὁποῖον δὲν ἀρέσκει εἰς τὴν Κυβέρνησιν, εἴτε διότι πρόκειται νὰ τῇ ἐπιβληθῶσιν ὅροι βαρεῖς ἢ πρόκειται νὰ ἐπιβληθῶσι τοιοῦτοι εἰς τὸν δῆμον· τότε ἢ θὰ ἐγκρίνῃ τὸν Πειραιᾶ ἢ θὰ πέσῃ ἡ ἐπιχείρησις.

§150ΜΙΛΗΣΗΣ. Τότε θὰ εἴπῃ, ὅτι τὸ ἔργον δὲν εἶναι ὥριμον.

§151ΖΩΧΙΟΣ. Φαίνεται ὅτι οὔτε ἡ Κυβέρνησις, οὔτε ἡ ἑταιρία τὸ ἐμελέτησε.

§152ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Πολλάκις ὁ κ. Ζωχιὸς ἐπανέλαβε τοῦτο καὶ τὸ ἐπαναλαμβάνει καὶ σήμερον: δὲν ἐμελέτησεν οὔτε ἡ Κυβέρνησις, οὔτε ἡ ἑταιρία! Τί ἐζητήσατε καὶ τὸ εὕρετε ἀμελέτητον; τί ἐλλείπει ἀπὸ τὴν σύμβασιν; Τίποτε, ἀπολύτως τίποτε, καὶ ἐλησμονήσατε τὰς ἀπαντήσεις μας, καὶ ἐλησμονήσατε, ὅτι μετὰ τὰς ἀπαντήσεις μας εἰς τὰς ἀντιῤῥήσεις σας μᾶς ἐφωνάζατε, τώρα ὅπου μᾶς φωτίζετε ἀποσύρομεν τὰς ἀντιῤῥήσεις μας. Λέγετε, δὲν ἠξεύρομεν πόθεν ἀρχίζει, ποὺ τελειόνει καὶ πόθεν διέρχεται ἡ γραμμή· καὶ ἡ σύμβασις λέγει ἀρχίζει ἀπὸ Πόρτο–Ῥάφτι, διέρχεται διὰ τῶν Ἀθηνῶν, τῆς Ἐλευσῖνος, τῶν Μεγάρων, τοῦ Καλαμακίου, τῆς Κορίνθου, τοῦ Αἰγίου, καὶ ἀπολήγει εἰς Πάτρας. Εἰπέτε με σεῖς μίαν γραμμὴν ἄλλην, τὴν ὁποίαν ἠδύνατο ὁ σιδηρόδρομος νὰ διέλθῃ. Δὲν προσδιορίζετε, εἴπετε, τοὺς ὅρους τῆς κατασκευῆς· σᾶς εἴπομεν ἔχομεν τὸ cahier des charges τοῦ Πρίντιζι, καὶ μοῦ κακοφαίνεται διότι δὲν τὸ ἔφερον μαζῆ μου. Θὰ ἴδητε, ὅτι εἶναι ἕνας τόμος ὁλόκληρος, ὁ ὁποῖος συνετάχθη ἀπὸ εἰδήμονας κυβερνήσεις καὶ εἰδήμονας ἐργολάβους, οἱ ὁποῖοι πολλοὺς σιδηροδρόμους κατεσκεύασαν καὶ πολλοὺς σιδηροδρόμους διεύθυναν, ἡ δὲ ἑταιρία ἀνέλαβε τὴν ὑποχρέωσιν νὰ μὴ παρεκκλίνῃ ἀπὸ αὐτὸ, ὅπερ τὰ πάντα περιέχει, πλὴν τοῦ ὅρου τῆς ταχύτητος, τὸν ὁποῖον ἐπροσδιορίσαμεν. Ἔχετε λοιπὸν δίκαιον νὰ ἰσχυρίζεσθε, ὅτι ὁ σιδηρόδρομος δὲν εἶναι πρώτης τάξεως, ὅτι ἡ σύμβασις ἀφίνει κενά; Ἀφίνει κἂν τίποτε εἰς τὴν διάθεσιν τῆς Κυβερνήσεως; Ὅταν λέγῃ, ὅτι τὸ cahier des charges τοῦ Πρίντιζι θέλει χρησιμεύσει ὡς ὁδηγὸς, δεσμεύετε τὴν Κυβέρνησιν νὰ μὴ κάμῃ οὐδεμίαν παρεκτροπὴν. Λησμονεῖτε ὅτι τὰς συζητήσεις σας ἐτελειώσατε μὲ τὴν ὁμολογίαν, ὅτι εἴχετε ἄδικον, διότι σᾶς ἐδόθη ἡ ἐξήγησις, πρῶτον ὅτι τὰ 35 χιλιόμετρα ἀφορῶσι τὴν κίνησιν ἐπὶ ὅλης τῆς γραμμῆς, καὶ ἑπομένως περιλαμβάνονται καὶ αἱ ἀναπαύσεις τοῦ σιδηροδρόμου. Δεύτερον σᾶς εἴπομεν, ὅτι τὸ 35 παρακολουθεῖται ἀπὸ μίαν λέξιν τοὐλάχιστον καὶ σᾶς ἐξηγήσαμεν ὅτι τοῦτο δίδει τὸ δικαίωμα εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ τὸ ἐφαρμόσῃ καὶ ἐπὶ τῆς μετακομίσεως τῶν ἐμπορευμάτων, ἀλλὰ δὲν πιστεύω νὰ εὑρεθῇ Κυβέρνησις, ἡ ὁποία νὰ θέλῃ νὰ ἀδικήσῃ ἐπὶ τοσοῦτον τὴν ἑταιρίαν· ἀλλὰ θὰ τὸ ἐφαρμόσῃ εἰς τὰ omnibus. Τὰ ἐπίλοιπα ἀφίνονται εἰς τὴν ἑταιρίαν νὰ τὰ κανονίσῃ. Ἂν βάλῃ exprèss, θὰ δώσῃ περισσοτέραν ταχύτητα· ἂν εὕρῃ συμφέρον καὶ θέσῃ καὶ poste, θὰ δώσῃ ἔτι περισσοτέραν ταχύτητα, ἀλλ’ εἶναι περιττὸν νὰ προσδιορισθῇ διὰ νόμου. Ἂν θελήσῃ νὰ προσδιορίσῃ κίνησιν 120 χιλιομ. τὴν ὥραν, ὡς ἐζήτησεν ὁ κ. Ζωχιὸς, θὰ τὸν ἐμποδίσωμεν, διότι θὰ ᾖναι ἐπικίνδυνον καὶ ἀνιαρόν. Δὲν παρελείψαμεν τίποτε. Ἢ σᾶς προξενεῖ ἐντύπωσιν διότι ἔχομεν 10 ἡμέρας; τοιαύτη εἶναι ἡ σύμβασις. Ἀλλὰ κἀνὲν δικαίωμα δὲν ἔχετε νὰ μεταχειρισθῆτε τὸ σύστημα τῆς κατακρίσεως διότι γίνεται μία μεταβολή. Ἡμεῖς δὲν ἐβλάψαμεν τοὺς κατοίκους τοῦ Πειραιῶς· ἐξηγέρθησαν ἐναντίον μας, ἀλλὰ μᾶς εἶναι ἀδιάφορον. Ὅταν ἡ Ἑταιρία ἀφοῦ ἐμελέτησεν, ἔκρινε καὶ εἶπεν ὅτι δὲν βλάπτεται ἡ ἐπιχείρησίς μου ἐξ αὐτῆς τῆς μεταβολῆς, δὲν ἠδυνάμεθα βεβαίως νὰ εἴπωμεν εἰς τοὺς Πειραιεῖς, δὲν δεχόμεθα τὴν πρότασιν. Ἀλλὰ δὲν πρέπει νὰ ἀποφασισθῇ ἀπὸ τοῦδε ὅτι σημεῖον ἀναχωρήσεως πρέπει νὰ ἦναι ὁ Πειραιεὺς, διότι ἡ Κυβέρνησις δὲν ἐννοεῖ νὰ δώσῃ ὅ,τι τῇ ζητήσωσιν, οὔτε νὰ ἀφήσῃ τὸν Πειραιᾶ ἀπροστάτευτον. Θέλετε νὰ θέσωμεν μία προθεσμίαν 2 ἢ 3 μηνῶν, ἐντὸς τῆς ὁποίας ν’ ἀποφασισθῇ τοῦτο ὁριστικῶς; μάλιστα. Ἀλλ’ ἂν ἡ Βουλὴ θέλῃ νὰ ὁρίσῃ τὸν Πειραιᾶ ἀπὸ τώρα, ἡμεῖς ὀφείλομεν νὰ εἴπωμεν τοὺς λόγους διὰ τοὺς ὁποίους ἀντιτασσόμεθα.

§153ΚΑΡΑΠΑΥΛΟΣ. Αὐτὸ τὸ δύναται ἐξαρτᾶται ἀπὸ τὴν ἑταιρίαν ἢ καὶ ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν;

§154ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἰδοὺ πῶς τὸ ἔκαμα· «Ἡ ἑταιρία δύναται τῇ συγκαταθέσει τῆς κυβερνήσεως νὰ ἀρχίσῃ τὴν κατασκευὴν εἴτε ἀπὸ Πειραιῶς εἴτε ἀπὸ Πόρτο–Ῥάφτι, ἀποφαινομένη περὶ τούτου ἐντὸς 2 μηνῶν.»

§155ΖΩΧΙΟΣ. Εἴπετε, ὅτι ὅλα τὰ ἔχετε ὡρισμένα· σήμερον δὲ μᾶς λέγετε, ὅτι οὔτε ἡ ἑταιρία δὲν ἐμελέτησε καλῶς, οἰκονομικῶς τὸ ζήτημα (θόρυβος). Σήμερον αὐτὸ τὸ δύναται, αὐτὸ σημαίνει ὅτι δὲν ἦσαν ὅλα ὡρισμένα ἐξ ἀρχῆς καὶ μεμελετημένα (διάλογοι θορυβώδεις).

§156ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Τὸν λόγον, κ. πρόεδρε.

§157ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Κύριε πρόεδρε, δὲν εἶχε, νομίζω, δίκαιον ὁ κ. πρωθυπουργὸς νὰ μὲ μεμφθῇ διότι ἐγὼ ἔκαμον τὴν παρατήρησιν, ὅτι δὲν προηγήθησαν αἱ ἀναγκαῖαι μελέται ἐπὶ τοῦ σπουδαίου τούτου ζητήματος. Ὁ κ. πρωθυπουργὸς εἶπε, καὶ εἰς τί ὑστερήσαμεν; εἰς ὅ,τι μᾶς ἠρωτήσατε σᾶς ἐδώκαμεν τὰς ἀναγκαίας πληροφορίας. Δὲν εἶναι ἀκριβὲς τὸ τοιοῦτον, καὶ δὲν εἶναι ἀκριβὲς, διότι ὑστερήσατε εἰς δύω σπουδαῖα ἀντικείμενα. Ἐζητήσαμεν ὅ,τι ζητεῖται παντοῦ, ὅταν πρόκειται νὰ κατασκευασθῶσι σιδηρόδρομοι, ἐζητήσαμεν τὰς μελέτας. Ὅπως διὰ τὸν σιδηρόδρομον μεταξὺ Πειραιῶς καὶ Λαμίας ἐφέρατε εἰς τὴν Βουλὴν, καὶ καλῶς ἐπράξατε, τὰς μελέτας, αἱ ὁποῖαι ἐγένοντο δαπάναις τοῦ ἐργολάβου διὰ τοῦ Πιὰτ, ἐφέρατε καὶ διὰ τὸν σιδηρόδρομον τοῦτον τοιοῦτον σχεδιάγραμμα; Ὄχι, διότι οὔτε Κυβέρνησις, οὔτε ἐργολάβος ἔκαμε τοιοῦτον. Ἑπομένως δὲν ἔπρεπεν ὁ κ. πρωθυπουργὸς νὰ εἴπῃ, ὅτι ὅ,τι ἐζητήσατε σᾶς τὸ παρουσιάσαμεν. Σᾶς ἐζητήσαμεν νὰ ἴδωμεν τὰς διαφόρους διευθύνσεις· εἴπετε, δὲν εἶναι γνωσταί. Λοιπὸν δὲν εἶχε δίκαιον ὁ κ. πρωθυπουργὸς εἰπὼν, ὅτι τὸ ζήτημα εἶναι μελετημένον. Ἀλλὰ λησμονεῖ ὁ κ. πρωθυπουργὸς ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον εἶπε προχθὲς, ὅτι εἶναι ἀνάγκη ν’ ἀναβληθῇ ἡ συζήτησις, διότι γίνονται διαπραγματεύσεις μεταξὺ τοῦ ἐργολάβου καὶ τῶν Πειραιωτῶν ὅπως ἀρχίσῃ ὁ σιδηρόδρομος ἀπὸ Πειραιῶς. Τί ἄλλο σημαίνει τοῦτο παρ’ ὅτι ἔπρεπε νὰ φθάσουν εἰς ἓν ἀποτέλεσμα αἱ διαπραγματεύσεις μεταξὺ τῶν Πειραιωτῶν καὶ τοῦ ἐργολάβου, καὶ τότε νὰ ζητήσῃ ἀπὸ τὴν Βουλὴν τὴν ψῆφον; Τί μᾶς λέγει ἤδη; εἶναι ἀδιάφορον, δύνανται νὰ ἐξακολουθοῦν αἱ διαπραγματεύσεις. Πότε εἶχε δίκαιον; προχθὲς, ὅτε εἶπεν ὅτι πρέπει ν’ ἀναβληθῇ ἡ συζήτησις ἕως ὅτου περαιωθῶσιν αἱ διαπραγματεύσεις, ἢ σήμερον, ὅτε λέγει, ἀδιάφορον ἂν δὲν ἀπεπερατώθησαν αἱ διαπραγματεύσεις; Τί παρετηρήσαμεν ἡμεῖς; ὅτι ἐὰν σήμερον παραδεχθῶμεν τὸ δυνητικὸν, τότε ὁ ἐργολάβος θὰ ἐπιβάλῃ βαρεῖς ὅρους εἰς τοὺς Πειραιώτας· ἐὰν δὲ προηγηθῶσιν αἱ διαπραγματεύσεις, τότε δὲν ἔχομεν νὰ φοβούμεθα. Λοιπὸν ἓν ἐκ τῶν δύω, ἢ πρέπει ν’ ἀναβληθῇ ἑωσότου ἀποπερατωθῶσιν αἱ διαπραγματεύσεις μεταξὺ Πειραιωτῶν καὶ ἐργολάβου, ἢ ν’ ἀποφασίσωμεν ἀπὸ τοῦδε ὁριστικῶς, ὅτι θ’ ἀρχίσῃ τὸ ἔργον ἀπὸ τὸν Πειραιᾶ ἢ ἀπὸ τὸ Πόρτο–Ῥάφτι· διότι ἠξεύρετε τί θὰ εἰπῇ διαπραγματεύσεις μεταξὺ ἐργολάβου καὶ Πειραιωτῶν; ποῖος θὰ δυνηθῇ νὰ ζητήσῃ περισσότερα.

§158ΖΕΓΓΕΛΗΣ. Ἐλησμονήσατε τί ἀπεφασίσατε περὶ τοῦ σιδηροδρόμου ἀπὸ Πειραιῶς μέχρις Ἀθηνῶν. Ὁρίσατε τότε τέσσαρας κεφαλὰς πρὸς τὸ συμφέρον τοῦ ἐργολάβου καὶ ἐπὶ τέλους κατεστράφη ὁ σκοπὸς αὐτοῦ.

§159ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Ἴσα ἴσα αὐτὸ εἶναι καθ’ ὑμῶν, οἵτινες θέλετε νὰ τὸ ἀφήσετε ἀόριστον· καὶ θέλετε νὰ ἐπαναλάβητε τὸ αὐτὸ σφάλμα, εἰς τὸ ὁποῖον ὑπεπέσαμεν τότε; Ἡμεῖς, κύριοι, δὲν δεχόμεθα τὸ ἀόριστον, διότι θὰ θέσωμεν εἰς θέσιν τοὺς Πειραιώτας νὰ φορολογηθῶσι δεινῶς.

§160ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ. Ὁ Πειραιεὺς σήμερον εἶναι πόλις ἀποκατεστημένη, ἔχει τὴν προκυμαίαν της, ἔχει τὰς εὐκολίας της δι’ ἀποβίβασιν τῶν ἐμπορευμάτων καὶ ἑπομένως κατὰ τὴν διάβασιν τοῦ σιδηροδρόμου, ὁ ὁποῖος θὰ κομίζῃ τὰ ἐμπορεύματα τὰ ἐκ τῆς Ἀσίας εἰς τὴν Δύσιν, ὁ καθεὶς θὰ εὑρίσκῃ λιμένα καὶ πᾶσαν εὐκολίαν. Ἀφ’ ἑτέρου ἔρχεται ἡ θέσις τοῦ Πόρτο–Ῥάφτι, ἡ ὁποία εἶναι πλησιεστέρα εἰς τὸ ἐμπόριον, τὸ ὁποῖον μέλλει νὰ διέλθῃ διὰ Πειραιῶς, καὶ τοῦτο εἶναι πλεονέκτημα. Ἤδη ὅμως δὲν γνωρίζομεν τὸ ἐμπόριον τῆς Εὐρώπης ποίαν γνώμην θ’ ἀποφανθῇ. Ἐὰν τὸ σημεῖον αὐτὸ δὲν μᾶς εὐκολύνῃ, θὰ ζητηθῇ ἕτερον.

§161ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Καὶ κατὰ τοῦτο φαίνεται ὅτι δὲν ἐμελετήσατε (θόρυβος).

§162ΒΑΛΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Θέλομεν ν’ ἀπαλλάξωμεν τὴν κυβέρνησιν ἀπὸ συκοφαντίας (θόρυβος).

§163ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ τροπολογία τοῦ κυρίου προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, τὴν ὁποίαν ἀνέγνωσε πρὸ ὀλίγου ἀπὸ τοῦ βήματος, καθόσον ἠδυνήθην νὰ τὴν ἐννοήσω, ἔχει οὕτως. Ἡ σύμβασις πρέπει νὰ ἐγκριθῇ ὡς ἔχει, προσθήκη δέ τις νὰ γείνῃ εἰς τὸ νομοσχέδιον ἵνα δύναται νὰ γείνῃ καὶ ὁ Πειραιεὺς ἀρχὴ τοῦ σιδηροδρόμου, ἂν ἡ Κυβέρνησις συγκατατεθῇ. Ἂν μεταξὺ τῆς Κυβερνήσεως καὶ τοῦ ἐργολάβου δὲν ἐπέλθῃ συνεννόησις ὅπως ἀρχίσῃ ἀπὸ τὸν Πειραιᾶ, ἕπεται ὅτι θ’ ἀρχίσῃ ἀπὸ τὸ Πόρτο–Ῥάφτι. Διὰ τῆς προτάσεως λοιπὸν τῆς Κυβερνήσεως, τῇ συγκαταθέσει αὐτῆς, παρέχεται ἡ εὐκολία νὰ χρησιμεύσῃ ὁ Πειραιεὺς ὡς ἀρχὴ τοῦ σιδηροδρόμου χωρὶς νὰ ἀνατρέπεται ἡ σύμβασις. Ἂν ὑποθέσωμεν ὅτι ἡ Ἑταιρία θὰ θελήσῃ νὰ πιέσῃ τοὺς Πειραιεῖς πρὸς μόνον τὸν σκοπὸν νὰ σφετερισθῇ πλούτη ἐνδίδουσα, εἰς αὐτὴν τὴν περίστασιν δὲν πιστεύω ποτὲ ἡ Κυβέρνησις νὰ δώσῃ τὴν συγκατάθεσίν της. Ἐὰν δὲ πράξῃ τὸ ἐναντίον, τότε βεβαίως ἡ Βουλὴ θέλει μεμφθῆ καὶ ῥίψει αὐτήν. Οὕτω πως ἐννοῶ ἐγὼ τὸ πρᾶγμα καὶ φρονῶ ὅτι ἡ σύμβασις πρέπει νὰ μείνῃ ὡς ἔχει, ὅπως δοθῇ εὐκολία καὶ εἰς τὴν Κυβέρνησιν καὶ εἰς τὴν ἑταιρίαν νὰ σκεφθῶσι. Περὶ τῶν ἄλλων περιττὸν κρίνω νὰ εἴπω τι, ἤτοι περὶ σχεδιαγραμμάτων καὶ λοιπῶν, διότι πολλὰ περὶ τούτων ἐῤῥέθησαν, ἡ δὲ Κυβέρνησις ἔδωκε τὰς δεούσας ἀπαντήσεις εἰς τὴν Βουλὴν, ἥτις ἠρκέσθη εἰς αὐτάς.

§164ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Πιστεύω, κύριοι, ἀπὸ μίαν ἐξήγησιν, τὴν ὁποίαν θὰ σᾶς δώσω, ὅτι ἡ Κυβέρνησις θὰ πεισθῇ νὰ παραδεχθῇ τὸν Πειραιᾶ ὡς ὅριον τοῦ σιδηροδρόμου.

§165ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Τὸ ἐδέχθημεν ἤδη.

§166ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Τότε δὲν λέγω τίποτε· ἤθελον ὅμως σᾶς ἀποδείξει ὅτι τὸ συμφέρον τῆς ἑταιρίας εἶναι ὁ Πειραιεὺς καὶ οὐχὶ τὸ Πόρτο–Ῥάφτι. Προχθὲς σπουδαῖός τις ἀνὴρ, ἐνδιαφερόμενος εἰς τὰ τῆς ἑταιρίας, μοὶ ὡμίλησε περὶ τούτου καὶ ἦτο πεπεισμένος περὶ τῆς ἀληθείας ὅτι ὁ συντομώτερος δρόμος θὰ ᾖναι ὁ Πειραιεὺς καὶ οὐχὶ τὸ Πόρτο–Ῥάφτι· ἀλλὰ τοῦ εἶπον, διατί ἐπροτιμήσατε τὸ Πόρτο–Ῥάφτι τότε; Μοὶ ἀπήντησεν ὅτι ἐκάμαμεν τοῦτο διὰ νὰ ἐνδώσουν οἱ Πειραιῶται, διότι ἦσαν πολὺ ἀπαιτητικοί.

§167ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Δὲν ἔλαβον καθόλου τὸν λόγον εἰς τὰ ζητήματα τῶν σιδηροδρόμων· δὲν ἤθελον δὲ τὸν λάβει οὔτε σήμερον, ἀλλὰ μὲ παρεκίνησεν εἰς τοῦτο ἡ φράσις τοῦ κ. πρωθυπουργοῦ, ὅτι δὲν τῷ ἐγένοντο παρατηρήσεις σοβαραὶ καὶ σπουδαῖαι περὶ τῆς θέσεως τῆς κεφαλῆς ἢ τῆς οὐρᾶς, ἂν πρέπει νὰ τεθῇ εἰς τὸν Πειραιᾶ ἢ εἰς τὸ Πόρτο–Ῥάφτι. Κάμνω τὴν παρατήρησιν ὅτι ἐγὼ τοὐλάχιστον ἔμεινα σιωπηλὸς καθ’ ὅλον τὸ διάστημα τῶν συζητήσεων περὶ σιδηροδρόμων, οὐχὶ διότι εἶχον πεισθῆ καὶ ἐν πλήρει συνειδήσει ἤμην ὑπὲρ τοῦ περιεχομένου τῶν προτάσεων, τὰς ὁποίας ἔφερεν ἡ Κυβέρνησις, ἀλλὰ διότι δὲν εἶχον κἀμμίαν γνῶσιν καὶ κἀμμίαν συνείδησιν καὶ ἔμεινα σιωπηλὸς, παραδεχόμενος διὰ τῆς ψήφου μου τὰς ἀορίστους προτάσεις τῆς Κυβερνήσεως· διότι νομίζω ὅτι ὑπάρχουσι περιπτώσεις, καθ’ ἃς καὶ ὁ ἀντιπολιτευόμενος ὀφείλει νὰ ὑποστηρίζῃ τὰς προτάσεις τῆς Κυβερνήσεως ἐκείνας, εἰς τὰς ὁποίας δὲν εἶναι πεπεισμένος ἐξ ἰδίων γνώσεων, ἀλλὰ διὰ τὰς ὁποίας ὀφείλει ν’ ἀφήσῃ πλήρη τὴν εὐθύνην εἰς τὴν Κυβέρνησιν. Τοιοῦτον εἶναι τὸ ζήτημα περὶ σιδηροδρόμων δι’ ἐμὲ, ὁ ὁποῖος δὲν ἔχω γνώμην. Καὶ τότε, ὁπόταν ἦλθεν ἡ Κυβέρνησις καὶ ἀπῄτησεν ἐντὸς τριῶν ἡμερῶν νὰ τελειώσωμεν καὶ τὰς τρεῖς ἀναγνώσεις περὶ τοῦ σιδηροδρόμου Λαμίας, διότι ἐπρόκειτο νὰ τελειώσῃ ἡ προθεσμία, καὶ ἐγὼ καὶ διάφοροι ἄλλοι ἐμείναμεν σιωπηλοὶ καὶ ἐψηφίσαμεν τὴν πρότασιν, οὐχὶ διότι εἴχομεν πλήρη γνῶσιν καὶ πλήρη συνείδησιν τοῦ πράγματος· δὲν εἴχομεν κἀμμίαν, ἀλλ’ ἀφήσαμεν τὴν εὐθύνην εἰς τὴν Κυβέρνησιν, διότι ὑποθέτομεν ὅτι αὐτὸ τὸ ζήτημα τὸ ἐμελέτησε, τὸ ἐσυζήτησε. Σήμερον ἐπαρουσιάσθη ἡ Κυβέρνησις καὶ ἐπαρουσιάσθη ταλαντευομένη ἐπὶ ζητήματος τοιούτου καὶ οὐχὶ μὲ ἀποφασισμένην γνώμην· δὲν ἦλθε νὰ μᾶς εἴπῃ ἂν συμφέρῃ τὸ Πόρτο–Ῥάφτι ἢ ὁ Πειραιεὺς, ἀλλὰ μᾶς λέγει νὰ τῆς δώσωμεν προθεσμίαν δύω μηνῶν, ὅπως ἀποφασίσῃ περὶ τοῦ ἑνὸς ἢ τοῦ ἄλλου ζητήματος. Ἀλλὰ τοῦτο δὲν εἶναι τοῦ βουλευτοῦ ψῆφος τοῦ ἐκφράζοντος ἐμπιστοσύνην εἰς τὴν Κυβέρνησιν ἐπὶ ἑνὸς ὡρισμένου ζητήματος, ἀλλ’ εἶναι ἄρνησις τῆς ψήφου καὶ τῆς συνειδήσεως καὶ τῆς λογικῆς. Ἤδη, κύριοι, ὁ κ. πρωθυπουργὸς, ἀποφασίσας ν’ ἀρχίσῃ ὁ σιδηρόδρομος ἀπὸ τὸν Πειραιᾶ, ἐπροστάτευσε τὸν Πειραιᾶ, καὶ οὐχὶ ἂν τὸ ἄφινεν ἀμφίβολον ἐπὶ δύω μῆνας, διότι τότε ὁ ἐργολάβος ἤθελε βιάζει τοὺς Πειραιεῖς νὰ δεχθῶσι φόρους βαρεῖς. Ἐπὶ τῆς προκειμένης περιπτώσεως ἐγὼ, προσκαλούμενος νὰ δώσω ψῆφον, αἰσθάνομαι τὸ καθῆκον, καί τοι ἀντιπολιτευόμενος, νὰ μείνω σιωπηλὸς καὶ ν’ ἀφήσω τὴν εὐθύνην εἰς τὴν Κυβέρνησιν ἐπὶ τοῦ πραγματικοῦ τούτου ζητήματος, ἐπὶ τοῦ ὁποίου ὁ τόπος θέλει νὰ ἴδῃ μίαν ἀρχήν· εἰς περίπτωσιν δὲ καθ’ ἣν δὲν ἀναδέχεσθε οὔτε ὑμεῖς οἱ ὑπουργοὶ τὴν εὐθύνην, δὲν ἠμπορῶ νὰ δώσω ψῆφον. Λέγων ταῦτα δὲν ἐννοῶ καθόλου οὔτε νὰ ἐπικρίνω, οὔτε νὰ εἴπω τι πρὸς τοὺς ἀξιοτίμους κυρίους, οἱ ὁποῖοι ἀπὸ τῆς πρώτης ἡμέρας ἤθελον νὰ φέρωσιν ἀντιῤῥήσεις. Διευκρινίζω τὴν θέσιν μου, ἡ ὁποία εἶναι θέσις τῆς μεγίστης πλειοψηφίας τῆς Βουλῆς ταύτης, θέλω νὰ ᾖμαι καθαρὸς πάντοτε. Ἐπὶ τοῦ ζητήματος τοῦ ν’ ἀρχίσῃ ὁ σιδηρόδρομος ἀπὸ τὸν Πειραιᾶ ψηφίζω, ὄχι διότι νομίζω ἐν συνειδήσει ὅτι εἶναι τὸ καλλίτερον, ἀλλὰ διότι ἡ Κυβέρνησις τὸ λέγει, ἔχω δὲ τὴν ἰδέαν ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἐμελέτησε καὶ ὀφείλω νὰ μὴ παρεμβάλω προσκόμματα εἰς τοιαῦτα ζητήματα.

§168ΧΡΗΣΤΙΔΗΣ. Κάθησε τώρα κάτω (ἱλαρότης).

§169ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Νὰ καθήσω, διότι σεῖς ἔπρεπε ν’ ἀνέλθετε εἰς τὸ βῆμα ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου.

§170ΧΡΗΣΤΙΔΗΣ. Ἔπρεπε νὰ φέρῃς ἐνστάσεις σπουδαίας· ἐγὼ δὲν διαφωνῶ εἰς τὴν σύμβασιν αὐτὴν, διότι ἔχω τὴν ὑπογραφήν μου. Ἤθελον δὲ καὶ τὸ δυνατὸν νὰ τὸ ἀφήσω, δηλ. ἢ τὸν Πειραιᾶ ἢ τὸ Πόρτο–Ῥάφτι, ἐὰν δὲν ἤμην πεπεισμένος ὅτι ἤθελον γεννηθῆ συκοφαντίαι κατὰ τῆς Κυβερνήσεως· λοιπὸν ἡσυχάσατε.

§171ΒΑΛΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡμεῖς ἐφροντίσαμεν νὰ σᾶς ἀπαλλάξωμεν.

§172ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Ἔχω τὴν ὑπογραφήν σας, κ. ὑπουργὲ τῶν Οἰκονομικῶν, καὶ ἐπὶ τῆς συμβάσεως τῆς Πιστωτικῆς Τραπέζης, ἀλλ’ ἔχω τὴν δήλωσιν τοῦ προέδρου τῆς Κυβερνήσεως ὅτι διαφωνεῖς.

§173ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ (πρωθυπουργός). Δὲν εἶπον ἐγὼ ὅτι διαφωνεῖ.

§174Δ. ΒΟΥΛΓΑΡΗΣ. Ἐρχόμενος νὰ ὑποστηρίξω τὴν πρότασίν μου παρακαλῶ, κύριοι βουλευταὶ, νὰ μὲ ἀκούσητε μετὰ προσοχῆς. Δὲν πρέπει νὰ ἐμφορούμεθα εἰς τὰ σπουδαῖα καὶ μεγάλα ταῦτα ζητήματα ἀπὸ πνεῦμα συμπολιτεύσεως ἢ ἀντιπολιτεύσεως, ἀλλ’ ἀπὸ μίαν καὶ μόνην ἀρχὴν, τοῦ νὰ πράξωμεν τὸ καλὸν καὶ μόνον τὸ καλόν. — Οἱ μὲν ὑποστηρίζουσιν, ὅτι πρέπει νὰ τεθῇ ἡ κεφαλὴ τοῦ σιδηροδρόμου ἀπὸ Πειραιᾶ, οἱ δὲ ἄλλοι ἀπὸ Πόρτο–Ῥάφτι. Θέλω νὰ μὲ εἴπῃ εἷς τῶν κ. βουλευτῶν, ἂν, ὑποστηρίζων τὸν σιδηρόδρομον καὶ ψηφίζων νὰ ἀρχίσῃ ἀπὸ Πειραιῶς, ἠξεύρῃ τί ψηφίζει. Πῶς θὰ ψηφίσωμεν ὑπὲρ ἑνὸς ἀντικειμένου, περὶ τοῦ ὁποίου δὲν γνωρίζομεν καὶ δὲν δυνάμεθα ἤδη νὰ κρίνωμεν; εἶναι πολὺ περίεργον τοῦτο. Ἐγὼ νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ ψηφισθῇ ἡ πρότασίς μου, καὶ ἰδοὺ ὁ λόγος· σήμερον ψηφίζομεν ἕνα σιδηρόδρομον, καὶ οὗτος λέγεται παρὰ πάντων ὅτι εἶναι σιδηρόδρομος διεθνὴς, τὸ δὲ διεθνὲς τοῦτο θὰ τὸ ἀποκτήσωμεν ἐὰν κερδήσωμεν ὀλίγας ὥρας. Ἀλλ’ ἂν καθ’ ὑπόθεσιν ἀρχίσῃ ἀπὸ τὸν Πειραιᾶ, τότε δὲν κερδίζομεν τίποτε, διότι ὁ σκοπὸς τοῦ σιδηροδρόμου τούτου εἶναι νὰ ἑνώσωμεν τὴν Ἀσίαν μὲ τὰ κέντρα τῆς Εὐρώπης· δηλ. πρέπει νὰ ἐξετάσωμεν ἂν διὰ τοῦ σιδηροδρόμου ἀπὸ Πόρτο–Ῥάφτι φθάνωμεν ταχύτερον εἰς τὸ Πρίντιζι ἢ ἀπὸ τὸν Πειραιᾶ. Ἐγὼ, κύριοι, δὲν ὁρμῶμαι ἀπὸ τὴν ἰδέαν ὅτι χάνει ἢ κερδίζει ὁ Πειραιεὺς, ἀλλ’ ἀπὸ τὸν ἴδιον σκοπὸν τοῦ σιδηροδρόμου· αὐτὸς θέλω νὰ ἐπιτευχθῇ καὶ ὁ σιδηρόδρομος νὰ γείνῃ διεθνὴς καὶ νὰ μὴ μείνῃ μόνον ἐσωτερικὸς, διότι δὲν μᾶς ὠφελεῖ τίποτε. Φέρω λοιπὸν διὰ τοῦτο τὴν ἑξῆς παρατήρησιν· ἐπειδὴ βλέπω τὸ πνεῦμα τῆς Βουλῆς ἵνα τυφλῶς ἐπιψηφίσῃ χωρὶς νὰ γνωρίζῃ τί ψηφίζει, νὰ γείνῃ τοὐλάχιστον μία ἐπιτροπὴ ἐκ τῆς Βουλῆς, ἡ ὁποία νὰ συνεννοηθῇ μὲ τοὺς καλλιτέρους ἐπιστήμονας μηχανικοὺς καὶ ν’ ἀποφασίσῃ εἰς τὸ ζήτημα τοῦτο. Συμφωνῶ μόνον μετὰ τοῦ κυρίου Κεχαγιᾶ ὅτι πρὸ παντὸς ἄλλου, διὰ νὰ ἐπιψηφισθῇ ὁ σιδηρόδρομος, ἀπῃτεῖτο τὸ σχεδιάγραμμα εἴτε αἱ μελέται αὐτοῦ (θόρυβος).

§175ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ (πρωθυπουργός). Τὸ ζήτημα πόθεν θ’ ἀρχίσῃ ὁ σιδηρόδρομος δὲν εἶναι τοιοῦτον, ὁποῖον τὸ παρέστησάν τινες ἐκ τῶν ἀξιοτίμων συναδέλφων, οἱ ὁποῖοι ἠθέλησαν νὰ ἐκθέσωσι τὸ πολιτικὸν αὑτῶν πνεῦμα ἐπὶ τῆς συζητήσεως ἀντικειμένου, ὁποῖον εἶναι τοῦ σιδηροδρόμου καὶ τὰ παρόμοια. Ὁ σιδηρόδρομος αὐτὸς ἀντιπροσωπεύει μίαν ἰδέαν ἐμπορικὴν, εἶχε δὲ ὁρισθῆ ἡ ἀρχὴ αὐτοῦ καὶ τὸ τέλος. Ὅταν ἐγένετο ὅμως ἡ πρότασις τῆς μεταβολῆς, ἀναγκάζομαι νὰ ἐπαναλάβω, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἐνόμισεν ὅτι πρέπει νὰ ἐξαρτήσῃ τὴν ἀποδοχὴν ἢ μὴ τῆς προτάσεως ἐκ τῆς μελέτης καὶ τῆς σκέψεως καὶ τῆς ἀποφάσεως τῆς ἑταιρίας, μετὰ τῆς ὁποίας εἶχε συνάψει σύμβασιν, οὐ μόνον διότι δὲν ἠδύνατο νὰ κάμῃ μεταβολὴν ἐπὶ τῆς συμβάσεως, ἀλλὰ καὶ διότι ἡ ἑταιρία ἦτο καλλίτερος κριτὴς τῆς ἐπιχειρήσεως. Καί τοι ἐξήγησα τότε ταῦτα, εἶμαι πάλιν ἠναγκασμένος νὰ ἐπαναλάβω τοῦτο, ὅτι ὅσοι νομίζουν ἢ ὅσοι ἐνδιαφέρονται ὅπως ἀρχὴ καὶ ἡ κεφαλὴ τῆς ὁδοῦ ὑπάρξῃ ἐν ἑτέρᾳ τινὶ θέσει, ἂν ἐνδιαφέρωνται ἕνεκα λόγου ἔχοντος ἀξίαν εἰς τὴν ἐπιχείρησιν, ἂς ᾖναι βέβαιοι ὅτι ἀπὸ τὴν θέσιν ἐκείνην θὰ γείνῃ, καὶ ψηφίσατε ὅ,τι θέλετε. Ἤδη ἡ Κυβέρνησις ἔχει δύω προτάσεις περὶ σιδηροδρόμων, ἑνὸς ἀπὸ Λαυρίου καὶ ἄλλου ἀπὸ Θερικὸν μέχρις Ἀθηνῶν ἄνευ ἀποζημιώσεως χρηματικῆς· ἡ κυβέρνησις δὲν ἀπεφάνθη εἰσέτι, διότι ἔρχεται εἰς σύγκρουσιν πρὸς τὸν σιδηρόδρομον μεταξὺ Πειραιῶς καὶ Λαμίας. Λέγω τοῦτο ὅπως σᾶς ἀποδείξω ὅτι τὸ συμφέρον τῶν ἐπιχειρήσεων δὲν δύναται νὰ ἐμποδισθῇ ἀπὸ τὴν ἀπόφασιν μιᾶς ἑταιρίας ἢ ἀπὸ τὴν ἀπόφασιν μιᾶς κυβερνήσεως καὶ Βουλῆς ἐπὶ εἰδικῆς συμβάσεως· φθάνει ὅτι δὲν ψηφίζομεν ὅτι ἀπαγορεύεται νὰ γείνῃ σιδηρόδρομος ἀπὸ Πόρτο–Ῥάφτι· φθάνει ὅτι τὰ προνόμια, τὰ ὁποῖα ἀπονέμονται, δὲν ἐμποδίζουσι τὴν κατασκευὴν τῆς ὁδοῦ, ἀλλὰ δίδουν δικαίωμα μόνον προτιμήσεως, ὥστε νὰ παρουσιασθῇ καὶ νὰ εἴπῃ, θέλω νὰ κατασκευάσω σιδηρόδρομον ἀπὸ Πόρτο–Ῥάφτι ἢ ἀπὸ Θερικὸν, ἀπολήγοντα εἰς τὸν σιδηρόδρομον ἀπὸ Πειραιῶς μέχρι Λαμίας ἢ ἀπὸ Πειραιῶς μέχρις Ἐλευσῖνος. Ἡ ἑταιρία ἐκείνη δύναται νὰ εἴπῃ προτιμῶμαι, καὶ ἅμα τὸ εἴπῃ ὀφείλει νὰ τὸν κατασκευάσῃ. Ἑπομένως πρὸς τί ὁ θόρυβος καὶ κατὰ τί δὲν εἴμεθα ἕτοιμοι; Αἱ ἀρχαὶ τὰς ὁποίας ἐξέθηκα ἀποδεικνύουσιν ὅτι εἴμεθα ἕτοιμοι. Ἡ πρώτη ἀρχὴ εἶναι ὅτι τὰ πλεονεκτήματα τῆς γεωγραφικῆς θέσεως ἑνὸς τόπου σχετικῶς πρὸς τὴν ἐμπορίαν δὲν δύναται νὰ τὰ ἐμποδίσῃ κἀνείς. Αὐτὴ εἶναι ἡ μία ἰδέα, δευτέρα δὲ εἶναι ὅτι καλλίτερος κριτὴς περὶ τοῦ συμφέροντός του εἰς τὰς ἐπιχειρήσεις εἶναι ὁ ἐπιχειρῶν. Κατὰ τί λοιπὸν εἴμεθα ἀνέτοιμοι; Ἀνετοίμους μᾶς εὑρίσκετε νὰ σᾶς εἴπωμεν, ἐὰν ἔχωμεν πολὺν ἔρωτα πρὸς τὴν μίαν πόλιν ἢ τὴν ἄλλην ἐξοχήν. Δὲν εἶναι ζήτημα κυβερνητικὸν τοῦτο. Ἐὰν θέλετε νὰ κάμωμεν καὶ τοῦτο ἀντικείμενον συζητήσεως, εἴμεθα ὅλως ἀνέτοιμοι.

§176ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Σχεδιαγράμματα.

§177ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ὁ κ. Κεχαγιᾶς δὲν ἠξεύρω πῶς μετὰ παρέλευσιν πολλῶν ἡμερῶν ἐξέφρασεν εἰς τὴν Βουλὴν τὴν μεγάλην αὑτοῦ προσήλωσιν εἰς αὐτὴν τὴν ἰδέαν, ἥτις ἐξεφράσθη πρὸ πολλῶν ἡμερῶν παρὰ τοῦ ἀξιοτίμου βουλευτοῦ κ. Ζωχιοῦ. Τότε ἐδόθη ἡ ἀπάντησις εἰς τὸν κ. Ζωχιόν. Ἐὰν ὁ κ. Κεχαγιᾶς εἶχε γνώμην ἐναντίαν, ἐὰν δὲν ἐπείσθη, θαυμάζω διατὶ δὲν ἐξηκολούθησε τὴν συζήτησιν καὶ μᾶς ἄφησεν εἰς τὴν πλάνην νὰ νομίζωμεν ὅτι ἐδώκαμεν ἀπάντησιν ἐπαρκῆ.

§178ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Τὸν λόγον.

§179ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἐπειδὴ ὅμως καὶ πάλιν ἐπαναφέρει τὸ ζήτημα, τῷ ἀπαντῶ, ὅτι les études εἶναι ἰδιοκτησία τῆς ἑταιρίας καὶ διὰ τοῦτο δὲν φέρονται ποτὲ εἰς τὴν Βουλήν. Ἔκαμε τὴν σύγκρισιν μεταξὺ τοῦ πρώτου σιδηροδρόμου καὶ τοῦ δευτέρου ὁ κ. Κεχαγιᾶς καὶ εἶπεν· ἰδοὺ, εἰς τὸν σιδηρόδρομον Λαμίας εἶχον γείνει les études, καὶ διὰ τοῦτο ἡ Κυβέρνησις καὶ ἡ Βουλὴ ἔκριναν καλλίτερα τὰ πράγματα. Σᾶς ἐρωτῶ νὰ μοὶ εἰπῆτε ἐν συνειδήσει, ποῖος σιδηρόδρομος ἔγεινε καλλίτερος; Κύριε Πρόεδρε, ὅπως σᾶς εἶπον ὁμιλῶν καὶ ἀναγινώσκων τὴν τροπολογίαν, ἡ κυβέρνησις ἐφρόνει, ὅτι ὤφειλε νὰ δώσῃ τὰς ἐξηγήσεις, ἃς ἔδωκεν, ἀλλ’ ὅτι δὲν ἐνοοῦσε νὰ ἐπιμείνῃ, ἐὰν ἡ Βουλὴ ἐπεθύμει ἀπὸ τοῦδε ὁριστικῶς ν’ ἀποφασίσῃ τὸν Πειραιᾶ. Ὅταν δέ τινες τῶν ἀντιπάλων μας ἐνόμισαν πρέπον νὰ εἴπουν καὶ τοῦτο ἀκόμη, ὅτι μεγάλην ἀναδέχεσθε εὐθύνην, ἐὰν σεῖς κρατήσητε τὸ δικαίωμα νὰ ἀποφασίσητε τὸ Πόρτο– Ῥάφτι ἢ τὸν Πειραιᾶ, τότε ἐνομίσαμεν καὶ νομίζομεν ὅτι εἶναι προτιμότερον ν’ ἀποφασίσωμεν ἀπὸ τοῦδε τὸν Πειραιᾶ.

§180Δ. ΒΟΥΛΓΑΡΗΣ. Τότε ἔχετε τὴν εὐθύνην.

§181ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Εὐθύνην δὲν ἀναδεχόμεθα διὰ τὸν λόγον τὸν ὁποῖον εἶπον πρὶν, ὅτι ἐὰν ὁ Πειραιεὺς ᾖναι ὑποδεέστερος ἄλλου τόπου, τότε ἐκεῖνος θὰ νικήσῃ. Ἑπομένως τὸ ἄρθρον συνετάχθη ὡς ἑξῆς· (τὸ ἀναγινώσκει). «Ἡ ἑταιρία θὰ ἀρχίσῃ τὴν κατασκευὴν τοῦ σιδηροδρόμου ἀπὸ Πειραιῶς ἀντὶ ἀπὸ Πόρτο–Ῥάφτι. Ἑπομένως ἡ ἐκ φράγ. 18 ἑκατομ. ἐπιχορήγησις θέλει ἐλαττωθῆ ἀναλόγως τῆς διαφορᾶς τῆς ἀποστάσεως μεταξὺ Πόρτο–Ῥάφτι, Ἀθηνῶν καὶ Ἐλευσῖνος ἀφ’ ἑνὸς καὶ Πειραιῶς καὶ Ἐλευσῖνος ἀφ’ ἑτέρου».

§182ΒΑΛΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγένετο πόλεμος σφοδρὸς διὰ ν’ ἀποδειχθῇ ποία εἶναι ἡ προτιμητέα κεφαλὴ, τὸ Πόρτο–Ῥάφτι ἢ ὁ Πειραιεύς. Ἐγὼ ἐκ τῶν ἐνόντων καὶ κατ’ ἐμὴν ἰδέαν νομίζω ὅτι ἀπέδειξα ἀριδήλως ὅτι ὁ Πειραιεὺς ἔχει πλείονα μειονεκτήματα· μολαταῦτα ἐγὼ συγκατετέθην εἰς τὴν μεταβολὴν αὐτὴν, διότι ἐὰν τῷ ὄντι τὸ ἐμπόριον εὑρίσκῃ εὐκολίαν νὰ ἀρχίσῃ ἀπὸ Πόρτο Ῥάφτι μία ὁδὸς, θὰ ἔλθῃ μία ἑταιρία οἱαδήποτε ἢ αὐτὴ ἡ ὑπάρχουσα νὰ κάμῃ τὸν σιδηρόδρομον. Ὁ Πειραιεὺς λοιπὸν δὲν θὰ ὠφεληθῇ παρὰ ἕως ὅτου τυχὸν ἀποδειχθῇ ὅτι συμφερωτέρα ὁδὸς εἶναι ἡ ἄλλη. Διὰ τοῦτο ἐπιμένω ὅτι ὁ Πειραιεὺς πρέπει νὰ ἀποφασισθῇ ἀπολύτως, διὰ νὰ μὴ ὑποπέσῃ εἰς μεγαλειτέρας ζημίας ἕνεκα τῆς ἀνάγκης τοῦ νὰ προσφέρῃ πλειότερα διὰ τὴν προτίμησιν. Καὶ ταῦτα, ἀφ’ οὗ ὁ Πειραιεὺς δὲν θὰ ᾖναι αἰώνιος, ἐπειδὴ ἔχω τὴν πεποίθησιν ὅτι τὸ Πόρτο–Ῥάφτι θὰ ὑπερισχύσῃ μίαν ἡμέραν.

§183ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Κύριε πρόεδρε, πολὺ ἀδικεῖ ὁ ἀξιότιμος πρόεδρος τῆς κυβερνήσεως τὴν ἀντιπολίτευσιν, ἀποδίδων εἰς αὐτὴν πνεῦμα πλάγιον, πνεῦμα ἀντιδράσεως εἰς τὰ ἔργα, τὰ ὁποῖα ὑπέβαλε· προσωπικῶς μάλιστα μοὶ εἶπεν, ὅτι, ἐὰν ἔβλεπον ἀναγκαίαν τὴν εἰσαγωγὴν τοῦ σχεδιαγράμματος τοῦ σιδηροδρόμου μεταξὺ Πατρῶν καὶ Ἀθηνῶν, ἔπρεπεν, ὅταν ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς Μέσης, κ. Ζωχιὸς, παρέστησε τὴν ἀνάγκην ταύτην, νὰ τὸν ὑποστηρίξω. Δὲν ὑπεστήριξα τὸν κ. Ζωχιὸν διὰ νὰ μὴ δώσω τὴν εὐχαρίστησιν εἰς τὸν κ. πρόεδρον τῆς κυβερνήσεως νὰ ὑπονοήσῃ, ὅτι ἀπὸ πνεῦμα ἀντιπολιτεύσεως πολεμοῦμεν τὰ ἔργα της. Εἰς οὐδὲν μέρος τοῦ κόσμου ἐψηφίσθη κατασκευὴ σιδηροδρόμου ἄνευ προηγουμένων études, μελετῶν· μόνον ἐδῶ, εἰς τὴν ἑλληνικὴν Βουλὴν, συμβαίνει τὸ φαινόμενον τοῦτο καὶ τὸ δέχεται ἡ ἀντιπολίτευσις διὰ νὰ μὴ δώσῃ, λέγω, τὴν εὐχαρίστησιν εἰς τὸν πρόεδρον τῆς κυβερνήσεως νὰ λέγῃ, ὅτι ἡ ἀντιπολίτευσις πολεμεῖ τὰ κοινωφελῆ ἔργα της. Κύριε πρόεδρε, ἄγνοιαν μεγάλην δεικνύει ὁ ἀξιότιμος πρόεδρος τῆς κυβερνήσεως λέγων, ὅτι les études γίνονται διὰ λογαριασμὸν τῶν ἐργολάβων. Ἀγνοεῖ μίαν σύμβασιν, ἡ ὁποία ὑπάρχει μεταξὺ τῆς κυβερνήσεως καὶ τοῦ Πιὰτ, κατὰ τὴν ὁποίαν ἀναδέχεται ἡ ἑταιρία τοῦ Πιὰτ νὰ κάμῃ τὰς μελέτας· ἀλλ’ ἐν περιπτώσει, καθ’ ἣν δὲν παραχωρηθῇ εἰς τὴν ἑταιρίαν αὐτὴν ἡ κατασκευὴ τοῦ σιδηροδρόμου, νὰ ἀποζημιοῦται μὲν οὗτος, τὰ δ’ ἔργα νὰ ᾖναι διὰ λογαριασμὸν τῆς κυβερνήσεως. Δὲν εἶναι λοιπὸν τὰ ἔργα ταῦτα διὰ λογαριασμὸν τῶν ἐργολάβων, εἶναι διὰ λογαριασμὸν τῶν ἐπικρατειῶν. Μᾶς εἶπεν, ὅτι εἶναι περιττὴ ἡ μελέτη αὕτη. Θέλετε νὰ ἰδῆτε ὅτι εἶναι ἀναγκαιοτάτη; ἀναγνώσατε τὴν παρουσιαζομένην τροπολογίαν, ἡ ὁποία λέγει, ὅτι ἐπειδὴ ἡ συμφωνία εἶναι ἀπὸ Πόρτο–Ῥάφτι μέχρι Πατρῶν ἀντὶ 18,000,000, ἤδη δὲ πρόκειται νὰ γείνῃ ἀπὸ Πειραιῶς μέχρι Πατρῶν καὶ ὡς ἐκ τούτου θὰ ἐλαττωθῇ ἡ γραμμὴ, θὰ ἐλαττωθῇ καὶ τὸ ποσὸν τῆς ἀποζημιώσεως. Τί λέγει ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐκκλησιαστικῶν; περίμενε νὰ τὸ ἀκούσῃς, καὶ ἐὰν θὰ ἔχῃς λόγον, νὰ μοὶ ἀπαντήσῃς.

§184ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ (ὑπουργὸς Ἐκκλησιαστικῶν). Μεγάλη ἀνακάλυψις!

§185ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Μὰ ἀκούσατε, δὲν τὸ ἐννοεῖτε. Κύριε πρόεδρε, ἐννοεῖτε ὅτι ὅσον μικροτέραν διαφορὰν δυνηθῇ ν’ ἀποδείξῃ ὁ ἐργολάβος ὅτι ὑπάρχει διὰ τῆς κατασκευῆς τοῦ σιδηροδρόμου ἀπὸ Πειραιῶς μέχρις Ἐλευσῖνος, καὶ ἀπὸ Πόρτο–Ῥάφτι μέχρις Ἐλευσῖνος, τόσον μεγαλειτέρα θὰ ᾖναι ἡ ἀποζημίωσις· ἡ δὲ κυβέρνησις θὰ ἰσχυρίζεται τὸ ἐναντίον, παριστῶσα ὅτι ἡ διαφορὰ εἶναι μεγαλειτέρα, καὶ ἑπομένως ὅτι μεγαλείτερον ποσὸν πρέπει ν’ ἀφαιρέσῃ. Τώρα νομίζετε—καὶ ἐδῶ ἐφιστῶ τὴν προσοχὴν τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Ἐκκλησιαστικῶν, ὁ ὁποῖος τὰ γνωρίζει ὅλα—νομίζετε, ὅτι κατ’ εὐθεῖαν γραμμὴν θὰ γείνῃ ἡ καταμέτρησις μεταξὺ Πόρτο– Ῥάφτι καὶ Ἐλευσῖνος καὶ μεταξὺ Πειραιῶς καὶ Ἐλευσῖνος; Δὲν θὰ γείνῃ κατ’ εὐθεῖαν γραμμὴν, ἀλλὰ θὰ εἴπῃ ἡ ἑταιρία, ἐγὼ ἤθελον νὰ κάμω τὸν σιδηρόδρομον ἀπὸ Πόρτο–Ῥάφτι μέχρις Ἐλευσῖνος διατρέχοντα τὰ δεῖνα καὶ δεῖνα σημεῖα, ὥστε νὰ καταστήσῃ μικροτέραν γραμμήν· ἡ Κυβέρνησις θὰ εἴπῃ, δὲν ἤθελες διαβῆ αὐτὰ τὰ σημεῖα, ἀλλὰ τὰ δεῖνα καὶ δεῖνα, καὶ ἤθελεν ὑποδείξει μακροτέραν γραμμὴν, ἐκ τούτου δὲ θὰ ὑπάρξῃ διένεξις. Τὸ προλέγω, καὶ θὰ ἰδῆτε μίαν ἡμέραν τὸν μὲν ἐργολάβον ζητοῦντα μικρότερον ποσὸν ἐκπτώσεως, τὴν δὲ κυβέρνησιν, ἡ ὁποία θὰ θέλῃ τὸ συμφέρον τοῦ δημοσίου, μεγαλείτερον. Ἐρωτῶ τὸν ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ τὸν ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐκκλησιαστικῶν, ἐὰν ὑπῆρχε τὸ σχεδιάγραμμα, εἴχομεν τὴν παραμικρὰν ἀμφιβολίαν, ὅτι δὲν ἤθελεν ἐπέλθει τοιαύτη ἔρις; ὄχι· σήμερον ὅμως τὴν ἔχομεν, διότι ψηφίζομεν εἰς τὰ τυφλὰ, καὶ διατί; διὰ νὰ μὴ λέγουν ὅτι φέρομεν ἀντίδρασιν εἰς τὰ τοιαῦτα ἔργα. Τοιαύτην ἀνοχὴν δεικνύουσα ἡ ἀντιπολίτευσις, δὲν ἔπρεπε νὰ κατακρίνεται ἀπὸ τὸν πρόεδρον τῆς κυβερνήσεως. Ἡ ἰδία κυβέρνησις ἔκαμε μίαν συμφωνίαν μὲ ἕνα ἐργολάβον, ὁ ὁποῖος ὑπόσχεται μετὰ ἓξ μῆνας ν’ ἀρχίσῃ τὸ ἔργον· σήμερον μᾶς λέγει, μετὰ ἓν ἔτος. Κᾀμμίαν ἀντίῤῥησιν δὲν φέρομεν διὰ νὰ μὴ λέγετε, ὅτι πολεμοῦμεν τὰ ἔργα σας.

§186ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ (ὑπουργὸς Ἐκκλησιαστικῶν). Ἴδετε, κύριοι, τὰ μεγάλα ἐμπόδια, τὰ ὁποῖα ἡ σοφία προβλέπει, ποῦ ἵστανται; εἰς συμπεράσματα ὅλως διόλου δυσανάλογα, πῶς θὰ μετρήσωμεν τὴν ἀπόστασιν τοῦ Πόρτο Ῥάφτι μέχρι Πειραιῶς ἢ Ἐλευσῖνος· ἀλλ’ ὁ ὀρθὸς λόγος θὰ κάμῃ τοὺς συμβαλλομένους νὰ μὴ εἴπουν παρὰ ὅ,τι εἶναι φυσικὸν καὶ ὀρθόν.

§187ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Ἐρωτήσατε τὸν κ. Σοῦτσον καὶ τοὺς μηχανικοὺς, τοὺς φίλους σας.

§188ΧΡΗΣΤΙΔΗΣ (ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Ὁ κ. Κεχαγιᾶς ὕψωσε ζήτημα ἐκεῖ ὅπου δὲν ὑπάρχει. Εἰς τὴν σύμβασιν ὁρίζονται τὰ κεντρικὰ σημεῖα τοῦ σιδηροδρόμου· καθόσον ἀφορᾷ τὰ σημεῖα, διὰ τῶν ὁποίων θὰ διέλθῃ, δὲν ἀποφασίζονται διοικητικῶς, οὔτε διὰ νόμου, ἀλλ’ ἐπιστημονικῶς. Θὰ γείνῃ ἡ διαχάραξις καὶ ἐὰν ἡ ἑταιρία εἴπῃ αὔριον, ἐγὼ ἐννοῶ νὰ διέλθω δι’ ἐκείνης τῆς θέσεως ἢ διὰ τῆς ἄλλης, θὰ τῆς εἴπῃ ἡ κυβέρνησις, ὅτι δὲν ἠμπορεῖς σὺ νὰ τὸ ὁρίσῃς, θὰ τὸ ὁρίσουν οἱ μηχανικοί. Λέγω λοιπὸν ὅτι αὐτὸ δὲν εἶναι ζήτημα, καὶ πιστεύω ὅτι δὲν θὰ γείνῃ κᾀμμία δυσκολία.

§189ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Χαίρω διότι τέλος πάντων ὁ ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἔλαβε τὴν καλωσύνην, ὕστερον ἀπὸ τόσα οἰκονομολογικὰ ζητήματα τὰ ὁποῖα διῆλθον, νὰ φθάσῃ εἰς τὸ ζήτημα τὸ μηχανικόν. Ἀπὸ τὸ οἰκονομολογικὸν ἦλθεν εἰς ζήτημα μηχανικόν (ἱλαρότης), καὶ θὰ μᾶς συγχωρηθῇ νὰ μὴ δώσωμεν πίστιν εἰς τὰς μηχανικὰς γνώσεις τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν. Ἐὰν ἐπρόκειτο περὶ οἰκονομολογικῶν γνώσεων, μετὰ σεβασμοῦ ἤθελον τὰς ἀσπασθῆ· βλέπετε ὅτι ἐξῆλθε τῆς εἰδικότητός του καὶ εἰσῆλθεν εἰς εἰδικότητα ξένην. Οἱ μηχανικοὶ, λέγει, θὰ χαράξουν τὸν δρόμον, τὸν ὁποῖον ὀφείλουν νὰ ἐκπέσουν.

§190ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αὐτὰ τὰ λέγετε οὐχὶ διὰ νὰ πείσητε τὴν Βουλὴν, ἀλλὰ διότι δὲν ἔχετε πεποίθησιν εἰς τὰς μηχανικὰς γνώσεις τοῦ κ. ὑπουργοῦ· ἑπομένως δὲν ἔχουν σχέσιν.

§191ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Θὰ καταδείξω, ὅτι θὰ ἐπέλθῃ ἔρις. Ἀλλὰ τέλος πάντων καὶ αὐτὴν τὴν ἔριδα πρέπει νὰ παραδεχθῶμεν, διότι οἱ μὲν μηχανικοὶ τῆς Κυβερνήσεως θὰ ἔχουν τὸ συμφέρον νὰ χαράξουν τὴν ὁδὸν ἀπὸ τὰ σημεῖα ἐκεῖνα ἐκ τῶν ὁποίων ἡ ἀποζημίωσις πρὸς τὴν ἑταιρίαν θὰ ᾖναι μικροτέρα, ὁ δὲ ἐργολάβος θὰ ἔχῃ τὸ συμφέρον νὰ χαράξῃ μίαν ἄλλην ὁδὸν, ἡ ὁποία θ’ αὐξήσῃ τὴν ἀποζημίωσιν· ὥστε βλέπει ἡ Κυβέρνησις ὅτι ἡ ἔρις θὰ ὑπάρξῃ. Ἀλλ’ ὅπως δήποτε θὰ εὑρεθῇ ὁ τρόπος τοῦ συμβιβασμοῦ, καὶ κατὰ συνέπειαν νὰ ψηφίσωμεν τὴν σύμβασιν καὶ νὰ ξεμπερδεύωμεν.

§192ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶναι, κύριοι, ἡ τροπολογία ἡ χθεσινὴ τοῦ βουλευτοῦ Ἄργους, καὶ εἶναι καὶ ἡ τροπολογία του ἡ σημερινή.

§193ΜΙΛΗΣΗΣ. Παρακαλῶ, ὁ ἴδιος ὑποτροπολογεῖ τὴν τροπολογίαν του;

§194Λ. ΒΟΥΛΓΑΡΗΣ. Ὄχι, προσθέτω.

§195ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀκούσατε, κύριοι βουλευταί· ὁ κ. βουλευτὴς Ἄργους ἔφερε μίαν ὑποτροπολογίαν, νὰ κάμῃ ἡ Βουλὴ μίαν ἐπιτροπὴν, ἡ ὁποία νὰ συνεννοηθῇ μετὰ τῆς Κυβερνήσεως καὶ τῆς ἑταιρίας.

§196Λ. ΒΟΥΛΓΑΡΗΣ. Ὄχι, δὲν μὲ ἐνοήσατε· ἐγὼ λέγω νὰ ψηφισθῇ ὁ σιδηρόδρομος, ἀλλὰ τὴν κεφαλὴν νὰ τὴν προσδιορίσῃ μία ἐπιτροπὴ, τὴν ὁποίαν ἡ Βουλὴ θὰ σχηματίσῃ.

§197ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παραδέχεται ἡ Βουλή;

§198ΡΑΛΛΗΣ. Μὲ συγχωρεῖτε νὰ κάμω μίαν παρατήρησιν ἐπὶ τῆς τροπολογίας αὐτῆς. Ὡς πρὸς τὸ κατάλληλον εἴμεθα σύμφωνοι, καὶ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς μάλιστα μᾶς εἶπεν, ὅτι τὸ συμφέρον τῆς Κυβερνήσεως ταυτίζεται πρὸς τὸ συμφέρον τῆς ἑταιρίας. Λοιπὸν ἀπεφάνθη ἡ Βουλὴ καὶ ἡ Κυβέρνησις ὑπὲρ τῆς κεφαλῆς τοῦ σιδηροδρόμου ἀπὸ τὸν Πειραιᾶ. Τώρα πρόκειται περὶ ἑνὸς ἄλλου, ἐὰν δυνάμεθα νὰ δώσωμεν τὸ δικαίωμα τῆς ἐπιλογῆς εἴτε εἰς τὴν Κυβέρνησιν εἴτε εἰς τὴν ἑταιρίαν ὡς πρὸς τὴν ἐκλογὴν τῆς κεφαλῆς τοῦ σιδηροδρόμου.

§199ΠΟΛΛΟΙ. Αὐτὸ εἶναι ὕστερον.

§200ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ὑποτροπολογίαν αὐτὴν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν, (ἐγείρονται ὀλίγοι)· ἀπεῤῥίφθη. Κατόπιν ἔρχεται ἡ χθεσινὴ τροπολογία τοῦ κ. Λ. Βούλγαρη καὶ Γ. Σταΐκου. «Δύναται ἡ Κυβέρνησις μετὰ τῆς ἑταιρίας νὰ προσδιορίσῃ κεφαλὴν τοῦ σιδηροδρόμου εἴτε ἐκ Πειραιῶς εἴτε ἐκ τοῦ λιμένος τῶν Πρασιῶν, Πόρτο Ῥάφτι, κατὰ τὰς ἀνάγκας τῆς ταχυδρομικῆς ὑπηρεσίας τοῦ ἐξωτερικοῦ. Ἡ δὲ χορηγηθησομένη ἀποζημίωσις θέλει ἐλαττωθῆ ἀναλόγως τῆς ἀποστάσεως μεταξὺ ἀπὸ τοῦ λιμένος Πρασιῶν, Ἀθηνῶν καὶ Ἐλευσῖνος ἀφ’ ἑνὸς, καὶ Πειραιῶς καὶ Ἐλευσῖνος ἀφ’ ἑτέρου. Συνάμα ἀφίεται ἐλευθέρα ἡ Κυβέρνησις μετὰ τῆς ἑταιρίας νὰ κανονίσῃ καταλληλότερον τὴν πορείαν αὐτοῦ ἀπὸ τὰς διαφόρους ἐπαρχίας καθ’ ἃς θὰ διέρχηται. Λ. Βούλγαρης, Γ. Στάϊκος.»

§201ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§202ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀπεῤῥίφθη. Ἔρχεται λοιπὸν τὸ ἄρθρον 2ον. «Ἡ ἑταιρία θὰ ἀρχίσῃ τὴν κατασκευὴν τοῦ σιδηροδρόμου ἀπὸ Πειραιῶς ἀντὶ ἀπὸ Πόρτο Ῥάφτι. Ἑπομένως ἡ ἐκ φρ. 18 ἑκατομ. ἐπιχορήγησις θέλει ἐλαττωθῆ ἀναλόγως τῆς διαφορᾶς τῆς ἀποστάσεως μεταξὺ Πόρτο–Ῥάφτι, Ἀθηνῶν καὶ Ἐλευσῖνος ἀφ’ ἑνὸς, καὶ Πειραιῶς καὶ Ἐλευσῖνος ἀφ’ ἑτέρου.»

§203ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Μίαν διασάφησιν παρακαλῶ ἀπὸ τὴν κυβέρνησιν· παρακαλῶ νὰ ἐξηγηθῇ ἐὰν ἡ τροπολογία αὕτη, ἡ ὁποία γίνεται, εἶναι ὑποχρεωτικὴ διὰ τὴν ἑταιρίαν, διότι ἐὰν ἡ ἑταιρία δὲν κάμῃ ἔναρξιν τῶν ἐργασιῶν της ἐντὸς τῆς ὡρισμένης προθεσμίας, δὲν θὰ ᾖναι ὑποχρεωμένη εἰς τὴν ἐγγύησιν τῶν 300,000 φράγκων. Διὰ τοῦτο φρονῶ ἀναγκαῖον νὰ σημειωθῇ ἡ τροπολογία, ὅτι ἡ ἑταιρία θ’ ἀρχίσῃ τὴν κεφαλὴν τοῦ σιδηροδρόμου κατὰ τὴν ὁποίαν ἔδωκε συγκατάθεσιν ἀπὸ τοῦ Πειραιῶς· ἄλλως, εἶναι λόγος νὰ μὴ ὑποκύψῃ εἰς τὰς συνεπείας τῆς ποινικῆς ῥήτρας.

§204ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ κυβέρνησις ἀνέγνωσεν ἐδῶ τὰς προτάσεις, αἱ ὁποῖαι θὰ σημειωθοῦν ἐντὸς τῶν πρακτικῶν.

§205ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Τὰ τοιαῦτα ἔγγραφα συντάσσονται εἰς διπλοῦν καὶ ὑπογράφονται ἀπὸ τὰ ἐνδιαφερόμενα μέρη.

§206ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Παρακαλῶ τὸν κύριον πρόεδρον ν’ ἀναγνώσῃ ἐκ νέου τὴν ἀναφορὰν τῆς ἑταιρίας.

§207ΠΡΟΕΔΡΟΣ. (Ἀναγινώσκει αὐτήν). Οἱ παραδεχόμενοι τὴν διάταξιν τοῦ ἄρθρου 2ου, ὅπως ἀνεγνώσθη, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν, (ἐγείρονται πάντες)· παρεδέχθη. «Ἄρθρον 3ον. Τὸ δημόσιον θέλει χορηγήσει τῇ ἑταιρίᾳ ἀντὶ τῆς ἐγγυήσεως τὴν ἐν τῇ συμβάσει ἐπιχορήγησιν ἠλαττωμένην κατὰ τὸ προηγούμενον ἄρθρον, παραιτούμενον τοῦ κατὰ τὸ ἄρθρ. 9 τῆς συμβάσεως δικαιώματος τῆς ἐκλογῆς.» Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 3ον παρακαλῶ νὰ ἐγερθῶσιν, (ἐγείρονται πάντες)· ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. «Ἄρθρον 4. Ἡ πρὸς ἔναρξιν τῆς κατασκευῆς τοῦ σιδηροδρόμου κατὰ τὸ ἄρθρον 4 προθεσμία τῶν 6 μηνῶν παρατείνεται ἐπὶ 6 προσέτι μῆνας.» Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἀναγνωσθὲν ἄρθρον παρακαλῶ νὰ ἐγερθῶσιν, (ἐγείρονται πάντες)· παρεδέχθη. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ σύνολον τῆς συμβάσεως παρακαλῶ νὰ ἐγερθῶσιν, (ἐγείρονται πάντες)· παρεδέχθη ὡς ἕπεται. Ἄρθρον 1. «Ἐγκρίνεται καὶ ἐπικυροῦται ἡ περὶ συστάσεως σιδηροδρόμου ἀπὸ Πόρτο–Ῥάφτι τῆς Ἀττικῆς μέχρι Πατρῶν καὶ Ῥίου καὶ ἀπὸ Ἀντιῤῥίου μέχρι Βονίτσης σύμβασις ὑπὸ ἡμερομηνίαν 17 Μαΐου 1873, συνομολογηθεῖσα μεταξὺ τοῦ προέδρου τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου καὶ τῶν ὑπουργῶν τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ τῶν Οἰκονομικῶν ἀφ’ ἑνὸς, ὡς ἀντιπροσώπων τῆς Κυβερνήσεως, καὶ τοῦ κ. Εὐαγ. Βαλτατζῆ δι’ ἑαυτὸν καὶ ὡς ἀντιπροσώπου τῆς ὁμάδος αὑτοῦ ἀφ’ ἑτέρου. Τῆς συμβάσεως ταύτης, συγκειμένης ἐξ ἄρθρων 13 μετὰ τῆς ἐν τέλει αὐτῆς προσθήκης ἕπεται τὸ κείμενον. Ἄρθρον 2. Ἡ ἑταιρία θέλει ἀρχίσει τὴν κατασκευὴν τοῦ σιδηροδρόμου ἀπὸ Πειραιῶς ἀντὶ Πόρτο–Ῥάφτι· ἑπομένως ἡ ἐκ φράγκων 18,000,000, δεκαοκτὼ ἑκατομμυρίων, ἐπιχορήγησις θέλει ἐλαττωθῆ ἀναλόγως τῆς διαφορᾶς τῆς ἀποστάσεως μεταξὺ Πόρτο–Ῥάφτι, Ἀθηνῶν καὶ Ἐλευσῖνος ἀφ’ ἑνὸς καὶ Πειραιῶς καὶ Ἐλευσῖνος ἀφ’ ἑτέρου. Ἄρθρον 3. Τὸ δημόσιον θέλει χορηγήσει τῇ ἑταιρίᾳ ἀντὶ τῆς ἐγγυήσεως τὴν ἐν τῇ συμβάσει ἐπιχορήγησιν ἠλαττωμένην κατὰ τὸ προηγούμενον ἄρθρον, παραιτούμενον τοῦ κατὰ τὸ ἄρθρον 9 τῆς συμβάσεως δικαιώματος τῆς ἐκλογῆς. Ἄρθρον 4. Ἡ πρὸς ἔναρξιν τῆς κατασκευῆς τοῦ σιδηροδρόμου κατὰ τὸ ἄρθρον 4 προθεσμία τῶν ἓξ μηνῶν παρατείνεται ἐπὶ ἓξ προσέτι μῆνας. Διαλύεται ἡ συνεδρίασις, ὥρα 12 παρὰ 20.