1873.06.01

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 32

Τῆς 1 Ἰουνίου 1873.

(Παρασκευή).

(Ὥρᾳ 9 Π. Μ.)

Τὴν ἕδραν τοῦ Προέδρου κατέχει ὁ ἀντιπρόεδρος Κ. Ν. Τσώκρης.

Μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν τοῦ ὀνομαστικοῦ καταλόγου τῆς Βουλῆς ἐν ἀπαρτίᾳ εὑρεθείσης, ἀνεγνώσθησαν τὰ πρακτικὰ τῆς προτεραίας συνεδριάσεως καὶ ἐνεκρίθησαν.

§1ΧΑΤΖΙΣΚΟΣ. Θὰ παρακαλέσω τὸ Προεδρεῖον ὅπως τυποῦται καθ’ ἑκάστην ἡ ἡμερησία διάταξις καὶ διανέμηται εἰς τοὺς κυρίους βουλευτὰς ἀφ’ ἑσπέρας, διότι τοιουτοτρόπως θὰ ἤμεθα εἰς θέσιν ἐκ τῶν προτέρων νὰ ἐγκύψωμεν ὁπωσδήποτε εἰς τὸ τί θέλομεν συζητήσει τὴν ἑπομένην. Τὸ σύστημα τοῦτο ἦτον καὶ εἰς τὴν ἄλλην περίοδον, καὶ τὸ προεδρεῖον πρέπει νὰ τὸ ἐφαρμόσῃ.

§2ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ εἶπον καὶ ἐγὼ πρὸ ὀλίγου, ὅτε μοὶ ἔφερον νὰ ὑπογράψω τὴν ἡμερησίαν διάταξιν.

§3ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Κατὰ τὸν κανονισμόν, ἡ ἡμερησία διάταξις προσδιορίζεται τῇ συναινέσει τῆς Βουλῆς παρὰ τοῦ Προέδρου. Κατὰ τὴν ὥραν τῆς διαλύσεως τῆς συνεδριάσεως τὴν προσδιορίζει ὁ Πρόεδρος καὶ τυποῦται καὶ διανέμεται ἀφ’ ἑσπέρας. Κάμνω τὴν παρατήρησιν αὐτὴν, διότι βλέπω σημειωμένα εἰς τὴν σημερινὴν ἡμερησίαν διάταξιν ἀντικείμενα μὴ προσδιωρισμένα διὰ νὰ συζητηθῶσι σήμερον καὶ μὴ δυνάμενα νὰ προσδιορισθῶσι διὰ σήμερον, κατὰ τὸν κανονισμόν. Ἄλλα προσδιωρίσθησαν διὰ σήμερον συνεπείᾳ ἀποφάσεως τῆς Βουλῆς· εἶναι ἡ ἐπερώτησις ἀποφασισμένη καὶ ἐν τούτοις δὲν εἶναι σημειωμένη διὰ σήμερον, εἶναι δὲ σημειωμένη ἡ συζήτησις περὶ τραπεζῶν, ἡ ὁποία δυνάμει τοῦ κανονισμοῦ δὲν ἠμπορεῖ νὰ τεθῇ σήμερον· οὔτε ἀπεφασίσθη, οὔτε ἠμπορεῖ νὰ ἀποφασισθῇ.

§4ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγὼ δὲν ἔλαβα χθὲς μέρος. Ὑπάρχει μία ἀναφορὰ τοῦ κυρίου Πυλαρινοῦ ὡς πληρεξουσίου, αἰτοῦντος ἓν δικαίωμα, ἓν προνόμιον συγκοινωνίας μεταξὺ τῶν δύω πόλεων Κεφαλληνίας Ληξουρίου καὶ Ἀργοστολίου· διὰ τῆς αἰτήσεώς του ὑποβάλλει δύω ἑτέρας ἀναφοράς· ὑπάρχει ἓν νομοσχέδιον.

§5ΤΙΝΕΣ. Καὶ μία σύμβασις.

§6ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα, μεταξὺ τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἑνὸς Μελησινοῦ.

§7ΠΟΛΛΟΙ. Νὰ σταλῇ εἰς τὴν ἐπιτροπὴν τῶν Ἐσωτερικῶν.

§8ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πολὺ καλά. Κατόπιν ἀντικείμενον πρὸς συζήτησιν εἶναι εἰς πρώτην ἀνάγνωσιν τὸ νομοσχέδιον «περὶ ἐγκρίσεως συμβάσεως πρὸς σύστασιν σιδηροδρόμου ἀπὸ Πόρτο–Ῥάφτι τῆς Ἀττικῆς μέχρι Πατρῶν καὶ Ῥίου καὶ ἀπὸ Ἀντιῤῥίου μέχρι Βονίτσης».

§9ΤΙΝΕΣ. Διενεμήθη ἡ ἔκθεσις;

§10ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διενεμήθη.

§11Δ. ΒΟΥΛΓΑΡΗΣ. Πρέπει νὰ περάσουν 24 ὧραι.

§12ΚΑΝΑΚΑΡΗΣ. Διενεμήθη χθές.

§13ΖΩΧΙΟΣ. Προχθὲς τὸ ζήτημα ἦτο κατεπεῖγον· ἐπλησίαζεν ἡ τελευταία τοῦ Μαΐου. Περὶ τοῦ σημερινοῦ σιδηροδρόμου τὸ ζήτημα δὲν εἶναι κατεπεῖγον.

§14ΚΑΝΑΚΑΡΗΣ. Εἶναι κατεπειγότατον.

§15ΖΩΧΙΟΣ. Ἔκαμα καὶ προχθὲς τὴν παρατήρησιν, ὅτι αἱ συμφωνίαι, αἱ μεταξὺ τῆς Κυβερνήσεως καὶ τοῦ ἐργολάβου, ἦσαν πρὸς βλάβην τοῦ κοινοῦ, καὶ παρεκάλεσα τὴν Βουλὴν νὰ ἐξαλείψῃ ἀπὸ τῆς συμβάσεως, ὅτι ἡ ταχύτης τοῦ σιδηροδρόμου ἡ μέση θὰ ᾖναι 35 στάδια. Λυποῦμαι ὅτι δὲν εἶναι παρὼν ὁ ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, ἀλλὰ δύναται νὰ μᾶς δώσῃ πληροφορίας ὁ εἰσηγητὴς τῆς ἐπιτροπῆς, ἡ ὁποία παρεδέχθη τὴν σύμβασιν. Ἐὰν δείξωμεν ὅτι αἱ φορτηγίδες ἅμαξαι διατρέχουν 40 στάδια, πῶς μεγαλειτέρα ταχύτης τοῦ σιδηροδρόμου θὰ ᾖναι 35;

§16ΤΙΝΕΣ. Ἡ μέση.

§17ΖΩΧΙΟΣ. Σημαίνει ἡ ταχύτης ἡ μεγαλειτέρα. Θὰ πάρετε τὴν ἀρχὴν, θὰ πάρετε τὸ τέλος, θὰ ὁρίσετε τὰς ὥρας, θὰ διαιρέσετε τὸ διάστημα μὲ τὰς ὥρας καὶ τοὺς σταθμοὺς μαζῆ, καὶ τὸ ἐξαγόμενον εἶναι 35. Θέλετε νὰ ἑνώσετε τὴν Ἀνατολὴν μετὰ τῆς Δύσεως; θέλετε 120 στάδια τὴν ὥραν. Ἐὰν αἱ φορτηγίδες τῶν εὐρωπαίων κάμνουν 40, διατί σεῖς 35;

§18ΜΑΚΡΗΣ. Μὲ συγχωρεῖτε μίαν ἐρώτησιν· ἐὰν ἦσαι καλῶς πληροφορημένος, ἐν Γερμανίᾳ πόσον εἶναι ἡ ταχύτης διὰ νόμου κανονισμένη, δι’ ἀστυνομικῆς διατάξεως;

§19ΖΩΧΙΟΣ. Μᾶς εἴπατε, θὰ ἑνώσωμεν τὰς Ἰνδίας μὲ τὴν Δύσιν.

§20ΚΟΛΙΑΤΣΟΣ. Ἔχομεν συμφέρον νὰ συζητήσωμεν ὅλα αὐτὰ τὰ ζητήματα μὲ ἀπάθειαν.

§21ΖΩΧΙΟΣ. Αἱ φορτηγίδες, 40 βαγόνια 9 τόνων τὸ καθ’ ἕν, κάμνουν 30 χιλιόμετρα, ὅταν ὁ δρόμος ᾖναι ἀνάντης· ὅταν ᾖναι ἰσόπεδος ἢ κατάντης κάμνουν 45.

§22ΤΙΝΕΣ. Ποῖαι;

§23ΖΩΧΙΟΣ. Αἱ φορτηγίδες (τὰ κάῤῥα σᾶς εἶπον).

§24ΜΑΚΡΗΣ. Εἶναι ἐπὶ σιδηροδρόμου ἢ ἐπὶ κοινοῦ δρόμου;

§25ΖΩΧΙΟΣ. Κύριοι, πρόκειται περὶ σιδηροδρόμου. Ἀνέβην σήμερον, διότι εἶναι εἰς πρώτην ἀνάγνωσιν, καὶ διὰ νὰ λάβῃ ἡ Κυβέρνησις καιρὸν νὰ μελετήσῃ τὸ ζήτημα. Ἐὰν μᾶς φέρῃ ἐναντίας ἀποδείξεις, ἐγὼ ὑποχωρῶ. Τὰ λεωφορεῖα, 16 βαγόνια 7½ τόνους τὸ καθ’ ἕν, 45 στάδια τὴν ὥραν.

§26ΤΙΝΕΣ. Εἰς ποῖον μέρος;

§27ΖΩΧΙΟΣ. Εἰς τὸν κόσμον, εἰς τὴν Γαλλίαν.

§28ΜΑΚΡΗΣ. Κύριε βουλευτὰ, νὰ μελετήσητε τὸ ζήτημα καὶ νὰ μᾶς φέρητε αὐτὴν τὴν στατιστικήν· ἐγὼ ἐπιμένω καὶ λέγω, διὰ νὰ μὴ συμβαίνουν δυστυχήματα, καθ’ ὅλην τὴν Γερμανίαν 30 χιλιόμετρα τρέχουν οἱ σιδηρόδρομοι· φέρετε τὰς ἐναντίας ἀποδείξεις τοῦ λόγου σας.

§29ΖΩΧΙΟΣ. Ἐγὼ σᾶς ἔφερα ἀπόδειξιν γραπτήν. Ἐὰν θέλετε νὰ ἀποφύγητε τὰ δυστυχήματα, τότε πρέπει νὰ κάμητε ἕνα δρόμον εἰρηνοποιόν. Ὁ δρόμος, τὸν ὁποῖον ζητεῖτε νὰ διαβαίνῃ τὸ ταχυδρομεῖον τῶν Ἰνδιῶν, εἶναι δρόμος ταχύτητος 40 σταδίων τοὐλάχιστον.

§30Ν. ΒΑΣΙΛΑΚΗΣ ΤΟΥ ΗΛΙΟΥ. Εἰς τὴν Ἀγγλίαν εἶναι 80 στάδια διὰ νόμου.

§31ΖΩΧΙΟΣ. Εἴπατε λοιπὸν, θὰ κάμωμεν ἕνα δρόμον εἰς ὃν νὰ μὴ διατρέχῃ κἀνεὶς κίνδυνον, ὅπως ὁ Ῥοσσίνης ὁ μουσικὸς, ὅστις δὲν ἤθελε νὰ ταξειδεύῃ διὰ σιδηροδρόμου, ἀλλὰ μὲ ἅμαξαν. Θέλετε τὸν δρόμον Ῥοσσίνη; τότε σᾶς ἐννοῶ. Ἀλλ’ ὅταν λέγετε, θὰ ἑνώσωμεν τὰς Ἰνδίας μὲ τὴν Δύσιν, τότε εἶναι διαφορετικὸν τὸ ζήτημα· τοῦτο δὲ δὲν δύναμαι νὰ ἐννοήσω.

§32ΚΟΛΙΑΤΣΟΣ. Τοῦ Brindizi πόσος εἶναι;

§33ΖΩΧΙΟΣ. 120. Τοῦτο δὲν δύναμαι νὰ ἐννοήσω, διατί δὲν θέλετε νὰ λάβητε ἕνα ὅρον συγκρίσεως ὡρισμένον. Θέλετε τοῦ Brindizi; Μάλιστα. Ὡς πρὸς τὴν ταχύτητα ὅμως λέγετε, θέλομεν τὸν δρόμον τοῦ Ῥοσσίνη! (θόρυβος). Τὸ συμφέρον τῆς ἑταιρίας εἶναι τὸ ὀλίγον, διὰ τὸν ἁπλούστατον λόγον, ὅτι ὁ δρόμος δὲν κατασκευάζεται τόσον ἀσφαλῶς καὶ στερεῶς ὅταν ἡ χρῆσις τῶν ἁμαξῶν ᾖναι μικρὰ, διότι αἱ ἅμαξαι εἶναι ἄλλαι, διότι ὁ ἄνθραξ εἶναι ἄλλος. Ἰδοὺ οἱ λόγοι. Δεχθῆτε οἱονδήποτε δρόμον θέλετε· τὸν δρόμον τὸν τουρκικὸν; νὰ γείνῃ κατὰ τὰς συμφωνίας τοῦ δρόμου τοῦ τουρκικοῦ· θέλετε τὸν γαλλικὸν, θέλετε τοῦ Brindizi; νὰ γείνῃ ὁλόκληρος κατ’ αὐτόν. Ἀλλὰ θέλετε 35! Τόση εἶναι ἡ ταχύτης τοῦ δρόμου τοῦ Πειραιῶς καὶ ἔτι περισσότερον, εἶναι 40. Πρέπει νὰ ᾖναι τρελὸς νὰ περάσῃ τις ἀπ’ αὐτὸν τὸν δρόμον.

§34ΡΟΥΚΗΣ. Καὶ τότε ζημιόνεται ἡ ἑταιρία· ἀφοῦ τὸν κάμνει πρὸς τὴν συγκοινωνίαν αὐτὴν, ἔχει καὶ τὸ ἐνδιαφέρον.

§35ΖΩΧΙΟΣ. Ἡ ἑταιρία ἠξεύρει τὸν λογαριασμόν της· ἠξεύρει τί ἔχει εἰς τὸν τουρβᾶν· ἡμεῖς νὰ ἴδωμεν τί ἔχει. Ἐσυμφωνήσαμεν 35, ὅταν δὲ δώσῃ 36 ἢ 40, πρέπει νὰ ἤμεθα εὐχαριστημένοι. Δεχθῆτε ὅρον ὡρισμένον· καὶ διὰ τοῦτο ὀλίγας λέξεις λέγω σήμερον, διὰ νὰ ἔχῃ καιρὸν ἡ κυβέρνησις νὰ μελετήσῃ. Λέγουν, διὰ νὰ μὴ συμβοῦν δυστυχήματα· ἀλλὰ χωρὶς δυστυχήματα δὲν γίνεται, ὅταν διατρέχωνται 120 ἢ 80 στάδια. Τὸ ζήτημα εἶναι ὅλως ἁπλοῦν· δὲν πρόκειται νὰ ἐρίζωμεν φατριάζοντες· τὸ συμφέρον εἶναι κοινόν. Δεχθῆτε τοὺς ὅρους τοῦ Brindizi. Ὄχι, λέγει, δὲν θέλω τὸν δρόμον αὐτόν· τὸν θέλω κατὰ τὰ ἄλλα, ἀλλ’ ὡς πρὸς τὴν ταχύτητα θέλω τὸν ἰδικόν μου· θέλω νὰ περιπατῶ σιγὰ, σιγά· ἀλλὰ δὲν περιπατῶ τότε πεζός;

§36ΜΑΚΡΗΣ. Δέκα ὧραι ἀπ’ ἐδῶ ἕως εἰς τὰς Πάτρας εἶναι πολύ;

§37ΖΩΧΙΟΣ. Τότε, εἴπατε ὅτι πρόκειται μεταξὺ Πατρῶν καὶ Ἀθηνῶν, καὶ ὄχι Ἰνδιῶν καὶ Δυτικῆς Εὐρώπης· μὴ λέγετε ὅτι εἶναι διεθνὴς ὁ δρόμος (θόρυβος). Κάμνω τὰς παρατηρήσεις αὐτὰς διὰ νὰ ἔχῃ καιρὸν ἡ Κυβέρνησις νὰ μελετήσῃ.

§38ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Ζωχιὲ, pardon· θὰ ᾖναι 35 στάδια ὁ μέσος ὅρος, λέγει τὸ νομοσχέδιον· δὲν θὰ εἰπῇ ὅτι θὰ διατρέχῃ 35. Λοιπὸν μὴ συγχύζετε τὰ πράγματα· ὑπάρχουν σιδηρόδρομοι τῆς Ἀγγλίας, τῆς Ἀμερικῆς· εἶναι διαφορετικοί. Δὲν θὰ εἰπῇ ὅτι εἰς τὴν Ἑλλάδα πρέπει νὰ δώσητε τὴν ταχύτητα τῆς Ἀμερικῆς· ἂν τὸ ἤθελεν ἡ ἑταιρία, ἡμεῖς εἴχομεν συμφέρον νὰ τὸ ἀποκρούσωμεν.

§39ΖΩΧΙΟΣ. Σταθῆτε· ἔχομεν ἕνα δρόμον ἁμαξιτόν· ἂν ἔχω ἓν ἁμάξι φορτωμένον, ἡ ταχύτης του ἡ μέση δὲν εἶναι τόση, ὅση εἶναι ἡ ταχύτης μιᾶς ἁμάξης ἑνὸς αὐθέντου ὅπου ἔχει 4 ἄλογα (θόρυβος). Νομίζω, κανεὶς συμφέρον ἴδιον δὲν ἔχει· τί μὲ μέλει; Ἀλλ’ εἶναι καὶ ἐντροπὴ νὰ ἔρχεται ἕνας ἄνθρωπος καὶ νὰ μᾶς περιπαίζῃ κατὰ πρόσωπον. Δὲν ὑπάρχει μία ταχύτης πάντοτε· ἄλλη ἡ τῶν φορτηγῶν, ἄλλη τῶν λεωφορείων, ἄλλη τῶν ἁμαξῶν, αἱ ὁποῖαι κάμνουν ἀγώγια, ἄλλη τῶν 120. Διατί θέλετε νὰ ὁρίσωμεν 35 καὶ νὰ μὴ δεχθῶμεν τοὺς ὅρους τοῦ Brindizi;

§40ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Καὶ νὰ συναγωνισθῶμεν μὲ τὸ Brindizi;

§41ΖΩΧΙΟΣ. Μάλιστα.

§42ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν εἶναι ἡ πρώτη ἀνάγνωσις τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἐγκρίσεως συμβάσεως πρὸς σύστασιν σιδηροδρόμου ἀπὸ Πόρτο–Ῥάφτι τῆς Ἀττικῆς μέχρι Πατρῶν καὶ Ῥίου, καὶ ἀπὸ Ἀντιῤῥίου μέχρι Βονίτσης.

§43ΑΘ. Γ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Τὸν λόγον, κ. πρόεδρε.

§44ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Νὰ ἀναγνωσθῇ, καὶ κατόπιν τῆς ἀναγνώσεως ἄρχεται ἡ συζήτησις.

§45ΡΑΛΛΗΣ. Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις ἐπὶ τῆς ἀναγνώσεως.

§46ΑΘ. Γ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Κύριοι βουλευταί, βεβαίως κἀνεὶς δὲν ἠμπορεῖ νὰ ἦναι ἐναντίος τῶν μέτρων τῆς συγκοινωνίας, καὶ ἐγὼ βεβαίως δὲν ἠμπορῶ νὰ ἦμαι ἐναντίος, διότι τὰ μέτρα τῆς συγκοινωνίας ἀπεδείχθη ὅτι ἀναπτύσσουν τὰ ἔθνη καὶ οἰκονομικῶς καὶ κοινωνικῶς, καὶ τὰ καθιστῶσιν ἄξια τοῦ νεωτέρου πολιτισμοῦ, ὅστις ἐπικρατεῖ καθ’ ὅλην τὴν ἑσπερίαν Εὐρώπην. Πρέπει ὅμως νὰ ἐξετάσωμεν, κύριοι, ἓν ζήτημα τὸ ὁποῖον εἶναι λίαν σπουδαῖον, ζήτημα τὸ ὁποῖον ἀφορᾷ τὴν κοινωνίαν ὁλόκληρον τῆς Ἑλλάδος. Χθὲς ἐπεψηφίσαμεν τὴν σύμβασιν ἑνὸς σιδηροδρόμου ἀπὸ Πειραιῶς μέχρι Λαμίας καὶ τὴν ἐπεψηφίσαμεν μετὰ πλείστης ὅσης εὐχαριστήσεως.

§47ΡΑΛΛΗΣ. Ἐγὼ διόλου, διότι δι’ αὐτῆς δίδομεν 15,000,000, τὰ ὁποῖα δὲν ἔχομεν, καὶ 99 ἐτῶν προνόμιον.

§48Α. Γ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Διότι ἐζητούσαμεν νὰ εὕρωμεν μίαν γραμμὴν ταχεῖαν, διὰ τῆς ὁποίας νὰ συγκοινωνῶμεν καὶ ἡμεῖς μετὰ τῆς λοιπῆς Εὐρώπης· ἀλλὰ παρουσιάζεται ἀμέσως καὶ δευτέρα σύμβασις σιδηροδρόμου, ὅστις, λέγουν, θὰ χρησιμεύσῃ ὡς γέφυρα, ἥτις θὰ ἑνώσῃ τὴν Ἀνατολὴν μὲ τὴν Δύσιν. Δὲν ζητοῦμεν τίποτε ἄλλο παρὰ νὰ κάμωμεν δύω γεφύρας μεγάλας, διὰ τῶν ὁποίων νὰ ἑνώσωμεν τὴν Ἑλλάδα μετὰ τῆς λοιπῆς Εὐρώπης. Εἴθε, καὶ εὔχομαι εἰς τὴν πατρίδα μου νὰ ἴδω ὄχι μόνον δύω, ἀλλὰ πέντε, ἕξ, ἑπτὰ, ὀκτὼ, ἔστω καὶ δέκα γεφύρας μεγάλας, αἱ ὁποῖαι νὰ ἑνόνουν τὴν Ἑλλάδα μὲ ὅλας τὰς πρωτευούσας τῆς Εὐρώπης. Ἀλλ’ ἐφροντίσαμεν προτήτερα νὰ ἴδωμεν ἂν δυνάμεθα σήμερον νὰ συγκοινωνήσωμεν ἀπὸ συνοικίας εἰς συνοικίαν ἐντὸς τοῦ αὐτοῦ χωρίου; Ἐφροντίσαμεν ν’ ἀποκαταστήσωμεν τὴν εὔκολον συγκοινωνίαν ἀπὸ χωρίου εἰς χωρίον, ἀπὸ χωρίου εἰς τὴν πρωτεύουσαν τοῦ δήμου, ἀπὸ τὴν πρωτεύουσαν τοῦ δήμου εἰς τὴν πρωτεύουσαν τῆς ἐπαρχίας, ἀπὸ τὴν πρωτεύουσαν τῆς ἐπαρχίας εἰς τὴν πρωτεύουσαν τοῦ νομοῦ; Ἐφροντίσαμεν νὰ κάμωμεν γεφύρας, διὰ τῶν ὁποίων νὰ συγκοινωνῶμεν διὰ νὰ μὴ πνίγωνται κατὰ δεκάδας καθ’ ὅλον τὸν χειμῶνα οἱ συμπολῖταί μας καὶ ἡμεῖς αὐτοί; Ἔχομεν, κύριοι, ἓν νομοσχέδιον περὶ ὁδοποιΐας, καὶ τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ ἐπιβάλλει φόρους· καὶ πρέπει νὰ τοὺς ἐπιβάλλῃ, διότι διὰ νὰ συγκοινωνῇ τις εὐκόλως πρέπει νὰ πληρόνῃ, διότι τὰ ἔξοδα, εἰς τὰ ὁποῖα ὑποβαλλόμεθα σήμερον διὰ νὰ συγκοινωνήσωμεν ἀπὸ χωρίου εἰς χωρίον, ἀπὸ δήμου εἰς δῆμον, ἀπὸ τοῦ δήμου εἰς τὴν πρωτεύουσαν τῆς ἐπαρχίας καὶ ἀπὸ ταύτης εἰς τὴν πρωτεύουσαν τοῦ νομοῦ, εἶναι μηδὲν ἀπέναντι τῶν ὠφελειῶν, τὰς ὁποίας θὰ ἔχωμεν μετὰ τὴν ἀποκατάστασιν τῶν ἁμαξιτῶν ὁδῶν. Σήμερον διὰ νὰ ταξειδεύσῃ τις ἀπὸ τὰς Ἀθήνας καὶ μεταβῇ εἰς Εὐρυτανίαν ἢ Ἀκαρνανίαν ἢ Καλάβρυτα ἔχει ἀνάγκην νὰ ἐξοδεύσῃ τριακοσίας ὅλας δραχμάς· καὶ διὰ τριακόσια φράγκα σήμερον ὑπάρχουν ἑταιρίαι ὅπου παραλαμβάνουν τὸν ἐπιβάτην δι’ ὅλων τῶν ἀναπαύσεων καὶ τὸν μεταφέρουν εἰς Παρισίους. Θέλω σᾶς ἀναφέρει, κύριοι, ἓν παράδειγμα, τὸ ὁποῖον οὐδεὶς θὰ δυνηθῇ νὰ πολεμήσῃ διὰ πραγμάτων· ὑποθέσατε, κύριοι, ὅτι αὐτὴν τὴν στιγμὴν ἔχομεν τὸν σιδηρόδρομον ἀπὸ Πόρτο Ῥάφτι μέχρι Πρεβέζης· ἀναχωρῶ ἐγώ, ὁ Καλαβρυτινὸς, καὶ εἷς Εὐρυτὰν, ὁ φίλος μου κύριος Δημητριάδης, ἀναχωρεῖ καὶ εἷς Τεργεσταῖος· φθάνω ἐγὼ εἰς τὸ Αἴγιον, καταβαίνω· φθάνει εἰς τὸ Μεσολόγγιον ἢ εἰς τὴν Ναύπακτον ὁ Εὐρυτὰν, καταβαίνει· ὁ ἁμαξιτὸς δρόμος προχωρεῖ· ἕως ὅτου φροντίσω νὰ εὕρω ἡμιόνους καὶ προμηθεύσω ζαερέδες διὰ τὴν ὁδοιπορίαν, ὅπου ἔχω νὰ κάμω ἀπὸ Αἰγίου μέχρι Καλαβρύτων, ὁ ἄλλος θὰ ᾖναι εἰς τὴν Τεργέστην καὶ ἐγὼ εἰς τὸ μέσον τοῦ δρόμου! Τί θὰ κάμετε λοιπὸν τοὺς ὀρεινοὺς νομούς, εἰς τοὺς ὁποίους δαπανᾷ τις πολλάκις μίαν ὁλόκληρον ἡμέραν ἵνα διαβῇ ἕνα μικρὸν ποταμόν, ῥύακα, τὸν ὁποῖον οἱ ὑετοὶ ἀκαταπαύστως κάμουν ἀδιάβατον; Καὶ νομίζετε ὅτι διεχύσατε τὴν εὐδαιμονίαν εἰς τὸν τόπον, ὅταν ὁ κάτοικος βλέπῃ ἀπὸ τὴν ἀπέναντι ὄχθην τοῦ χειμάῤῥου τὸν σιδηρόδρομον φθάνοντα εἰς Τεργέστην καὶ ἑαυτὸν μένοντα ἀκίνητον καὶ εἰς ἀπελπισίαν; Βλέπετε λοιπὸν ὅτι οὗτος φθάνει ταχύτερα μέχρι Τεργέστης παρὰ τὰ προϊόντα τοῦ Εὐρυτᾶνος μέχρι τοῦ Μεσολογγίου, διότι ὁ Εὐρυτὰν διὰ νὰ ἀναχωρήσῃ καὶ φθάσῃ εἰς Μεσολόγγιον θέλει τρεῖς ἡμέρας τὸν χειμῶνα· μὲ τί δὲ θὰ μεταφέρῃ τὰ προϊόντα του; μὲ τὸν ἡμίονον. Ἔχει ἀνάγκην λοιπὸν νὰ φορτώσῃ ἑξῆντα ὀκάδας ἐκ τῶν προϊόντων του καὶ δέκα πέντε ὀκάδας τροφῆς διὰ τὸν δρόμον αὑτοῦ καὶ τοῦ ἡμιόνου, καὶ ἐνῷ ἀναχωρεῖ ὁ εἷς ἀπὸ τὸ ἴδιον μέρος μὲ χιλιάδας τόνους καὶ μεταβαίνει εἰς τὴν Τεργέστην, ὁ Εὐρυτὰν ὁ δυστυχὴς μὲ τὰς 40 ὀκάδας τὰ φασούλια θέλει 6 ἡμέρας ἵνα μεταβῇ εἰς τὸ Μεσολόγγιον καὶ ἐπανέλθῃ εἰς τὴν Εὐρυτανίαν.

§49Α. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Τί δουλειὰ ἔχει ἡ Τεργέστη;

§50Α. Γ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Παρακαλῶ (θόρυβος)· τόσον δὲ περισσότερον λέγω ταῦτα ...... (θόρυβος), διότι εἰς τὴν ἐπαρχίαν μου, τὴν ὁποίαν μοὶ ὑπενθυμίζει ὁ κύριος Χρηστίδης, ὅστις γνωρίζει τὰ μέρη ἐκεῖνα, διότι ἄλλοτε ἐπεσκέφθη τὰ Καλάβρυτα καὶ τὰς Πάτρας, τὸ σιτάρι ἔχει 18 λεπτὰ καὶ εἰς τὰς Πάτρας ἔχει 45. Τώρα, κύριοι, διὰ τὸν ἕνα δρόμον ἔχομεν ἀνάγκην νὰ πληρώνωμεν κατ’ ἔτος, νομίζω, ἐπὶ τριάκοντα τρία ἔτη κατὰ τοὺς ὑπολογισμούς, τοὺς ὁποίους ἔκαμε προχθὲς ὁ κύριος ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ πρωθυπουργὸς κύριος Δεληγεώργης, τριακοσίας πεντήκοντα χιλιάδας δραχμάς.

§51ΤΙΝΕΣ. Μάλιστα, μάλιστα.

§52ΑΘ. Γ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Διὰ τοὺς ἄλλους δρόμους ἐπὶ ἓξ τοῖς ἑκατόν.

§53ΖΩΧΙΟΣ. Κατ’ ἔτος.

§54ΑΘ. Γ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Μάλιστα· διὰ τὸν ἄλλον δρόμον, διὰ τὸν ὁποῖον εἴμεθα ὑπόχρεοι νὰ πληρώνωμεν ἓξ τοῖς ἑκατὸν ἐπὶ κεφαλαίου 18 ἑκατομμυρίων φράγκων, θέλομεν ἑξακόσια καὶ ἓξ ἐπὶ ὀκτὼ ἴσον 48......

§55ΔΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. 36 ἑκατομμύρια.

§56ΑΘ. Γ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Τόσον χειρότερα. 3 ἐπὶ 6 ἴσον 18, 6 ἐπὶ 6 ἴσον 36, ἴσον 2,360,000 φράγκων· καὶ ἐπὶ τέλους ἔρχεται τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον οἱ πάντες ὑποστηρίζουσι καὶ θὰ ὑποστηρίξωσι περὶ ὁδοποιίας· διότι τὸ νομοσχέδιον περὶ ὁδοποιίας εἶναι ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον θὰ ἀναπτύξῃ σπουδαίως τὰ συμφέροντα τοῦ τόπου. Μὲ ἔλεγε προχθὲς εἷς φίλος μου, ὅτι οἱ σιδηρόδρομοι εἶναι εἰς τὰς κοινωνίας, εἰς τὰς ἐπικρατείας ὅ,τι εἶναι αἱ μεγάλαι ἀρτηρίαι τοῦ σώματος τοῦ ἀνθρώπου. Ναί, κύριοι, εἶναι ἀληθὲς αὐτό, ἀλλὰ τὸ αἷμα αὐτὸ πρέπει νὰ μεταδίδεται εἰς ὅλας τὰς διακλαδώσεις, ὅπως λέγουσιν οἱ ἰατροί· πρέπει νὰ χύνεται καὶ εἰς τὰς φλέβας, διότι ὅταν τὸ αἷμα δὲν συγκοινωνῇ καὶ μὲ τὰς φλέβας, τὸ μέλος ἐκεῖνο πάσχει ἀπὸ ἀτροφίαν καὶ κόπτεται. Ἀποξηράνατε, κύριοι, ὅλας τὰς φλέβας σας καὶ ἀφήσατε τὰς μεγάλας, τὴν μεγάλην—δὲν ἠξεύρω πόσας ἀρτερίας ἔχει τὸ σῶμα ἵνα κινῆται τὸ αἷμα—καὶ θὰ ἴδητε ὅτι ἡ ζωή σας δὲν θὰ ᾖναι οὔτε ἑνὸς δευτερολέπτου· ἔκρηξις θὰ γείνῃ εἴτε εἰς τὴν καρδίαν εἴτε εἰς τὸν ἐγκέφαλον, καὶ θὰ ἦσθε νεκροὶ εἰς μίαν στιγμήν. Καὶ νομίζετε, κύριοι, ὅτι ἔχετε τὸν πολιτισμὸν ἐνώπιόν σας, ἐὰν ὁ Τριεστίνος ἀναχωρῇ ἀπὸ τὰς Ἀθήνας τὴν 1 Ἰουνίου καὶ τὴν 2 Ἰουνίου εἶναι εἰς Τεργέστην, ὁ δὲ Εὐρυτὰν ἢ ὁ Ἀκαρνὰν ἀναχωρῇ μετ’ αὐτοῦ καὶ φθάνῃ τὴν 8 ἢ τὴν 9 εἰς τὴν ἐπαρχίαν του; Καὶ νομίζετε ὅτι ὠφελήσατε κατὰ τίποτε τὴν μεγάλην ὁμάδα τοῦ τόπου, ἡ ὁποία εἶναι ἀπομεμακρυσμένη ἀπὸ τὸν σιδηρόδρομον; Καὶ μόλα ταῦτα αὐτὴν τὴν μεγάλην ὁμάδα τοῦ τόπου τὴν ἐπιβαρύνετε διὰ φόρων, διὰ νὰ διατηρηθοῦν καὶ γείνουν αὐτοὶ οἱ σιδηρόδρομοι. Ζητεῖτε νὰ ἐπιβάλητε φόρους 3 ἢ 4 ἑκατομμυρίων εἰς ὅλους ἐξ ἴσου δι’ ἓν ἀντικείμενον, τὸ ὁποῖον οὔτε θὰ λάβουν τὴν εὐχαρίστησιν νὰ ἰδοῦν καὶ πόῤῥωθεν οἱ πολλοί. Ἀφοῦ λοιπὸν συγκοινωνοῦμεν διὰ μιᾶς γραμμῆς μετὰ τῆς Εὐρώπης, δὲν εἶναι καλὸν πλέον νὰ σταματήσωμεν, τὴν δὲ δαπάνην καθ’ ἕκαστον χρόνον τῶν 2,360,000 τόκων ἄνευ τοῦ χρεωλύτρου νὰ τὴν ἐξοδεύσωμεν διὰ τὴν γενικὴν συγκοινωνίαν τῆς Ἑλλάδος, νὰ κάμωμεν ἁμαξιτὰς ὁδοὺς, νὰ κάμωμεν γεφύρας ἵνα μὴ πνίγωνται κατὰ δεκάδας οἱ συμπολῖταί μας διαβαίνοντες τὸν Ἀχελῷον, τὸν Εὔηνον; Ἔξωθεν τῶν Πατρῶν ὑπάρχει ἕνας ποταμὸς, ὁ ὁποῖος δὲν ἠξεύρω πῶς ἐλέγετο εἰς τὴν ἀρχαιότητα, ἀλλὰ σήμερον λέγεται Λεύκα.

§57ΧΑΛΙΚΙΟΠΟΥΛΟΣ. Γλαῦκος.

§58ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Μάλιστα, Γλαῦκος, ὁ ὁποῖος κατ’ ἔτος τὸν χειμῶνα, καὶ ἐπικαλοῦμαι τὴν μαρτυρίαν τοῦ κυρίου ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης, ἀποδεκατίζει τοὺς δυστυχεῖς συνεπαρχιώτας μου, καὶ ἄλλους πολλοὺς κατερχομένους ἀπὸ τὰ βουνὰ εἰς τὴν πεδιάδα χάριν ἐργασιῶν. Καὶ λέγετε νὰ περνᾷ ὁ σιδηρόδρομος ἀπὸ τὸ Ῥίον εἰς τὸ Ἀντίῤῥιον, καὶ ὁ πτωχὸς Ῥουμελιώτης νὰ καταβαίνῃ μὲ τὸν γάϊδαρόν του φορτωμένον 30 ὀκάδες κριθάρι εἰς τὰς Πάτρας καὶ νὰ μὴ διαβαίνῃ τὸν Γλαῦκον; Καὶ ἔπειτα νὰ τοῦ λέγετε, ὅτι ἀπέκτησεν ὅλα τὰ ἀγαθὰ τοῦ νεωτέρου πολιτισμοῦ, διότι κατωρθώθη νὰ γείνῃ ἕνας σιδηρόδρομος ἀπὸ Πορτο–Ῥάφτι μέχρι Τεργέστης! Καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὰ καθέκαστα, θέλω ἐπανέλθει, διότι ἀφοῦ ἐθέσαμεν ὡς πρὸς τὴν ποιότητα ἕνα ὅρον, διὰ τὴν κατασκευὴν τοῦ σιδηροδρόμου, πρὸς τὸν σιδηρόδρομον τοῦ Πρίντιζι, πρέπει νὰ μὴ σταματήσωμεν ἐδῶ, πρέπει νὰ παραδεχθῶμεν καὶ τὴν ταχύτητα, ἀφοῦ παρεδέχθημεν αὐτὸν καὶ κατὰ τὸ πλάτος, νομίζω. Ὅλοι ἐταξειδεύσαμεν μὲ τὸν μόνον σιδηρόδρομον, τὸν ὁποῖον ἔχομεν εἰς τὴν Ἑλλάδα, ἀπὸ τὸν Πειραιᾶ εἰς Ἀθήνας, (ἐκτὸς τοῦ σιδηροδρόμου τοῦ Λαυρίου). Μᾶς χρειάζονται ἀπὸ Πειραιᾶ ἕως Ἀθήνας 12 λεπτὰ τῆς ὥρας καὶ εἴδατε πόσον ἡσύχως προχωρεῖ. Ἀπὸ Πειραιᾶ δὲ ἕως Ἀθήνας εἶναι 9 στάδια.

§59ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. 8 εἶναι.

§60ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Εἰς τὴν μαθηματικὴν λέγουν ὅτι ἡ περιεχομένη τῆς περιεχούσης εἶναι μικροτέρα, ὁ δὲ σιδηρόδρομος κάμνει μίαν καμπύλην, καὶ ἐκ τῆς καμπύλης αὐτῆς αὐξάνει τὸ διάστημα κατὰ ἓν στάδιον. Λοιπὸν θέλομεν 12 λεπτὰ διὰ νὰ ἀναβῶμεν ἀπὸ τὸν Πειραιᾶ εἰς τὰς Ἀθήνας 5 Χ 12=60, 5 Χ 9=45. Βλέπετε ὅτι ὁ σιδηρόδρομος ὁ ἀπὸ Πειραιῶς μέχρις Ἀθηνῶν, ὁ ὁποῖος ἔρχεται ἡσυχώτατα, διανύει 45 στάδια τὴν ὥραν. Ἐγὼ δὲν λέγω νὰ διανύσῃ 45, ἀλλὰ προτείνω τὴν ἀναβολήν. Πρέπει νὰ προηγηθῇ τὸ νομοσχέδιον τῆς ὁδοποιΐας. Δὲν ἔχετε κἀνὲν δικαίωμα νὰ ἐπιβάλετε φόρους εἰς ἀνθρώπους, οἱ ὁποῖοι τίποτε δὲν ὠφελοῦνται ἀπὸ τὴν ἐπιχείρησιν αὐτήν. Καὶ μὲ ποίαν καρδίαν καὶ μὲ ποῖον δικαίωμα ἔρχεσθε νὰ ἐπιβάλετε φόρον εἰς τοὺς ὀρεινοὺς ἀνθρώπους διὰ νὰ ταξειδεύετε σεῖς; Κάμετε τὸν σιδηρόδρομον, ἀλλὰ νὰ ὑποχρεωθοῦν ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι θὰ ὠφεληθοῦν.

§61ΚΟΝΤΟΓΟΥΡΗΣ. Αὐτοὶ θὰ πληρώσουν.

§62ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Τότε εἶμαι σύμφωνος.

§63ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀφήσατε αὐτὰ τώρα.

§64ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Εἶναι μερικὰ ἔξοδα, τὰ ὁποῖα εἶναι τῆς ἀνάγκης καὶ τὰ ὁποῖα ὅλοι ὑποστηρίζομεν, ἀλλὰ δὲν πρέπει πάλιν τὸ βάρος νὰ φθάσῃ μέχρι τοῦ σημείου, ὅπου νὰ μὴ δύναται πλέον νὰ ἀνθέξῃ τις. Εἴμεθα εἰς τὴν πρωτεύουσαν καὶ πρέπει τῷ ὄντι ἡ πρωτεύουσα νὰ γείνῃ ἡ κορωνὶς τοῦ Βασιλείου. Ἔχομεν ὅλα τὰ μέσα, ὅλας τὰς ἀναπαύσεις· ὅποιος ἔρχεται σήμερον εἰς Ἀθήνας, βλέπει ὅ,τι βλέπει εἰς Παρισίους, ἀλλ’ ὅταν ὑπάγῃ εἰς τὰς Πάτρας, βλέπει ὅ,τι βλέπει εἰς Μασσαλίαν ἢ εἰς Λιών.

§65ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Σεῖς ἴσα ἴσα θέλετε νὰ ἐμποδίσητε νὰ γείνουν καὶ αἱ Πάτραι Μασσαλία.

§66ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ὄχι, ἀλλὰ θέλεις νὰ ἐξοδεύσω ἐγώ.

§67ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐὰν ἀρχίσωμεν νὰ ζητῶμεν νὰ ἐξοδεύωμεν διὰ τὸ σπίτι σου καὶ διὰ τὸ ἰδικόν μου, τότε δὲν ἔχομεν κοινωνίαν.

§68ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἐγὼ σᾶς λέγω, κύριε Ἡλιόπουλε, νὰ ὑποστῇ τὸ ἔθνος ὅλα τὰ βάρη αὐτὰ, ἀλλὰ ὅταν δυνηθῶ καὶ ἐγὼ νὰ ὠφεληθῶ ἀπὸ τὸν σιδηρόδρομον αὐτόν. Διὰ τοῦτο προτείνω εἰς τὴν Βουλὴν τὴν ἀναβολὴν τῆς ἐπιψηφίσεως τῆς συμβάσεως αὐτῆς, νὰ κηρυχθῇ δὲ κατεπείγουσα καὶ νὰ ἀρχίσῃ ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου τῆς ὁδοποιΐας. Ὡραιότατον πρᾶγμα τῷ ὄντι θὰ ᾖναι, κύριοι, οἱ μὲν νὰ ταξειδεύωμεν διὰ σιδηροδρόμου καὶ οἱ δὲ νὰ καταβαίνουν τετραποδητί! Ὅταν κατέβαινα τὸν Μωροῦσον εἰς τὴν Εὐρυτανίαν, ἠναγκάσθην νὰ βγάλω τὰ τσαρούχια καὶ νὰ περιπατήσω 30 λεπτὰ τῆς ὥρας μὲ τὰ τσουράπια.

§69ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτὸ εὔχομαι, νὰ ταξειδεύωμεν ὅλοι πάντοτε μὲ σιδηρόδρομον.

§70ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Τί τοῦ λέγετε ἐκείνου; Ξυπολύσου νὰ περάσῃς τὸν Μωροῦσον, διὰ νὰ ἴδῃς τὸν πολιτισμὸν τὸν ἰδικόν μου. Καὶ ἐπικαλοῦμαι τὴν μαρτυρίαν αὐτῶν τῶν βουλευτῶν τῆς Εὐρυτανίας, ἐὰν τοῦτο δὲν ᾖναι ἀληθὲς, καὶ ἔτρεμα νὰ περάσω, καὶ τετραποδετὶ ἐπέρασα. Θεωρῶ λοιπὸν ἀναγκαιότατον καὶ μᾶλλον κατεπεῖγον τὸ νομοσχέδιον περὶ ὁδοποιΐας, ἀφοῦ μάλιστα ἐπεψηφίσαμεν σύμβασιν, διὰ τῆς ὁποίας ἑνούμεθα μὲ τὴν Εὐρώπην καὶ ἠμποροῦμεν νὰ φθάσωμεν εἰς τὰ βορεινότερα μέρη τῆς Εὐρώπης καὶ νὰ τρέξωμεν πρὸς τὰ κάτω μέρη καὶ τῆς Τεργέστης καὶ τῆς Βιέννης καὶ τῶν Παρισίων. Αὐτὴ εἶναι ἡ γνώμη μου.

§71ΣΤΑΪΚΟΣ. Νόμος περὶ ὁδοποιΐας ὑπάρχει ἢ ὄχι;

§72ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ναί.

§73ΣΤΑΪΚΟΣ. Αὐτὸς ὁ νόμος ὁρίζει ῥητῶς καὶ διὰ τοὺς ἐπαρχιακοὺς καὶ διὰ τοὺς δημοτικοὺς δρόμους· ἕκαστος δὲ δῆμος καὶ ἑκάστη ἐπαρχία ἔχουσι τὴν ἀνάλογον μερίδα των ἐκ τῶν χρημάτων τῆς ὁδοποιΐας, ἀλλὰ δυστυχῶς οἱ κυβερνῶντες οὐδεμίαν προσοχὴν ἔδωκαν εἰς τὸ τόσον ἐπωφελὲς ἔργον τῆς συγκοινωνίας τοῦ κράτους. Ποῖος λοιπὸν ὁ λόγος, διὰ τὸν ὁποῖον μέχρι τοῦδε δὲν ἐφηρμόσθησαν αἱ διατάξεις περὶ ὁδοποιΐας; Ἐκ τούτου ἀποδεικνύεται, ὅτι μετὰ τόσα ἔτη, ἀφοῦ ὁ νόμος αὐτὸς δὲν ἐξετελέσθη, εἶναι μία ἀπροβλεψία τῶν κυβερνώντων. Ἐὰν ἀπ’ ἀρχῆς τῆς ἐπιψηφίσεως ἤθελον ἀνενδότως νὰ δώσωσι προσοχὴν εἰς τὸ ἀντικείμενον αὐτὸ, ἤθελον αἱ μικραὶ ἀρτηρίαι εἶναι τετελεσμέναι καὶ ἑνωμέναι μὲ τὰς μεγάλας, αἱ ὁποῖαι πρόκειται νὰ γείνουν σήμερον. Αὐτὰ τὰ εἶπον, διότι πράγματι καλῶς ἀνέπτυξε τὸ ζήτημα ὁ συνάδελφός μου, καὶ ὄχι μόνον τετραποδητὶ, ἀλλὰ καὶ ὀκταποδητὶ ὑπάρχουν μέρη, εἰς τὰ ὁποῖα διαβαίνουν οἱ κάτοικοι. Λυποῦμαι διότι εὑρίσκομαι εἰς ἀντίθεσιν μετὰ τοῦ κ. Πετιμεζᾶ, καὶ προτείνω νὰ ἐξακολουθήσῃ ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου, πεπεισμένος ὢν ὅτι ἂν δὲν γείνῃ ἡ μεγάλη ἀρτηρία, οὐδέποτε θὰ κατορθωθῇ νὰ γείνουν αἱ μικραί.

§74ΒΑΛΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ ἄρθρον τῆς συμβάσεως ἔχει ὅτι ὁ Βαλτατζῆς, ἅμα ὑπογραφῇ ἡ παροῦσα σύμβασις, θὰ καταθέσῃ, λόγῳ ἐγγυήσεως, τὸ ποσὸν 300 χιλιάδων δραχμῶν. Χθὲς εἰς τὴν ἐπιτροπὴν τοῦ προϋπολογισμοῦ ἠρώτησα ἕνα ὑπάλληλον τοῦ ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν, ἐὰν τὸ ποσὸν αὐτὸ κατετέθη· μὲ εἶπεν ὅτι κατάθεσις δὲν ἔγεινεν, ἀλλ’ ὅτι πρόκειται νὰ γείνῃ. Ἐρωτῶ τὸν ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν ἐὰν κατετέθησαν· διότι ἐὰν δὲν ᾖναι κατατεθειμέναι, πᾶσα συζήτησις ἐπὶ τῆς συμβάσεως αὐτῆς εἶναι περιττή.

§75Λ. ΒΟΥΛΓΑΡΗΣ. Κύριοι, εἶμαι ὑπέρ....

§76ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Νὰ ἀπαντήσῃ ὁ κ. ὑπουργὸς εἰς τὴν ἐρώτησιν τοῦ κ. Βαλασοπούλου.

§77ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχει ὁ κ. ὑπουργὸς νὰ ἀπαντήσῃ;

§78ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Ἐρωτήσατε τὸν ὑπουργὸν νὰ μᾶς εἴπῃ ἐὰν κατετέθησαν αἱ 300,000 δραχμαὶ, ἢ ὄχι.

§79ΧΡΗΣΤΙΔΗΣ (ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Ἐὰν ᾖναι συνωμολογημένον, βεβαίως κατετέθησαν ἢ κατατίθενται.

§80ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Ὄχι κατατίθενται. Εἶναι περιττὸν νὰ συζητῶμεν, ἐὰν δὲν κατετέθησαν· διότι εἶναι ἀναξιοπρεπὲς μία Βουλὴ νὰ γείνῃ γελοία ἀπέναντι ἑνὸς κερδοσκόπου, ὁ ὁποῖος ἐὰν εὕρῃ μετόχους, κάμνει τὴν ἐπιχείρησιν, ἐὰν δὲν εὕρῃ, γελᾷ μὲ ἡμᾶς· καὶ δὲν ἐννοοῦμεν νὰ εἰσάγεται σύμβασις, ἡ ὁποία λέγει ὅτι ὀφείλει νὰ καταθέσῃ, καὶ νὰ εἰσάγεται ἄνευ τῆς καταθέσεως. Κύριε πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, συλλογισθῆτε ὅτι αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι παίζουν μὲ ἡμᾶς καὶ πολλάκις μᾶς ἐνέπαιξαν. Τοὐλάχιστον τὰ παρελθόντα ἂς χρησιμεύσουν ὡς παράδειγμα διὰ τὸ μέλλον. Ἐὰν τῷ ὄντι δὲν κατετέθησαν, δὲν πρέπει νὰ συζητηθῇ.

§81ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ (πρωθυπουργός). Ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς Ἀμφίσσης ἀναγνωρίζει ὅτι κατὰ τὸ παρελθὸν αἱ κυβερνήσεις καὶ αἱ Βουλαὶ ἐνεπαίχθησαν· διὰ τὴν στιγμὴν ὅμως αὐτὴν παρατηρῶ ὅτι οὔτε ἡ Βουλὴ ἐμπαίζεται, οὔτε ἡ κυβέρνησις· τὸ μὲν, διότι δὲν παραδέχομαι ἀλλὰ μετ’ ἀγανακτήσεως μάλιστα ἀποκρούω τὸ ὅτι ὁ κ. Βαλτατζῆς εἶναι ἕνας ἁπλοῦς κερδοσκόπος· διότι ὁ κ. Βαλτατζῆς καὶ ἐὰν δὲν ἔδιδεν οὐδεμίαν ἔγγραφον ἐξασφάλισιν εἰς τὸ δημόσιον, δὲν ἠδύνατο διὰ 300,000 φράγκων νὰ μὴ τηρήσῃ τὴν ὑπόσχεσιν καὶ νὰ προσάψῃ εἰς ἑαυτὸν μίαν κηλίδα κακῆς πίστεως. Καθ’ ὅσον δ’ ἀφορᾷ τὴν κατάθεσιν, ὁ κ. Βαλτατζῆς ἔδωκεν ἐντολὴν εἰς τὴν Πιστωτικὴν Τράπεζαν, ἡ ὁποία ἔθεσεν ὑπὸ τὰς διαταγὰς τῆς Κυβερνήσεως τὸ ποσὸν τῶν 300,000 φράγκων.

§82ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Τότε εἴμεθα σύμφωνοι. Διὰ τί δὲν μᾶς τὸ ἐλέγατε;

§83ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Δὲν ἀφήσατε· ἀρχίσατε μὲ ἀγανάκτησιν.

§84ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Ὄχι· ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν εἶπε, κατέθεσε, θὰ καταθέσῃ, κατατίθενται. Τώρα διαφέρει.

§85Λ. ΒΟΥΛΓΑΡΗΣ. Κύριοι, εἶμαι ὑπὲρ τῶν σιδηροδρόμων, ἀλλὰ πρέπει νὰ γίνωνται ὅπως πρέπει. Προχθὲς μὲ ζῆλον ἐψηφίσαμεν μίαν σύμβασιν, ἐπιθυμοῦντες ὅπως δήποτε νὰ συγκοινωνήσωμεν μὲ τὴν Εὐρώπην. Ἀλλὰ σήμερον, νομίζω, πρέπει νὰ προηγηθῇ μία ἄλλη ἐργασία· πρέπει ἡ Βουλὴ νὰ γνωρίζῃ ἀκριβῶς τὸ διάγραμμα τοῦ σιδηροδρόμου τούτου, διότι καὶ ἀπὸ στρατηγικοὺς λόγους πρέπει νὰ ἐμφορούμεθα καὶ ἀπὸ οἰκονομικούς. Θὰ δώσωμεν προνόμιον δι’ 99 ἔτη, θὰ δώσωμεν δικαιώματα.

§86ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Δὲν ἀνεγνώσθη ἀκόμη τὸ νομοσχέδιον διὰ νὰ γείνῃ ἡ συζήτησις.

§87ΒΟΥΛΓΑΡΗΣ. Ἐγὼ εἶμαι ὑπὲρ τῆς ἀναβολῆς. Πρέπει νὰ προηγηθῇ ἓν διάγραμμα, πρέπει ἡ Κυβέρνησις νὰ κάμῃ τὰς μελέτας της, διότι θὰ ἐπιβάλωμεν φόρους, θὰ δώσωμεν ἑκατομμύρια καὶ δὲν πρέπει ἁπλῶς νὰ ἀρκεσθῶμεν εἰς τὴν σύμβασιν τοῦ Βαλτατζῆ. Ἠμποροῦμεν, ἅμα γείνουν αἱ ἐργασίαι αὐταὶ, ἠμποροῦμεν νὰ εὕρωμεν μίαν ἄλλην ἑταιρίαν νὰ κάμῃ τὸν σιδηρόδρομον αὐτὸν μὲ ὀλιγώτερα. Διὰ τί νὰ βιαζώμεθα; Θὰ δώσωμεν προνόμια, θὰ δώσωμεν τὸ δικαίωμα νὰ ἐκδοθοῦν μετοχαὶ εἰς τὴν κοινωνίαν, θὰ ἐπιβαρύνωμεν τοὺς μεταγενεστέρους. Δὲν πρέπει νὰ ἐπιψηφίσωμεν σύμβασιν πρὶν ἀκόμη ἡ Κυβέρνησις ἐργασθῇ προκαταρκτικῶς διὰ τῶν ἀρίστων μηχανικῶν, τοὺς ὁποίους ἠμπορεῖ νὰ γνωρίζῃ, ὥστε πρὶν προβῶμεν εἰς τὴν ἐπιψήφισιν προτείνω ὅπως ἔλθῃ εἰς τὴν Βουλὴν ἓν διάγραμμα, τὸ ὁποῖον νὰ γείνῃ δαπάνῃ τοῦ ὑπουργείου δι’ ὁποιωνδήποτε ἀρίστων μηχανικῶν καὶ τότε θὰ ἤμεθα εἰς θέσιν καὶ νὰ γνωρίζωμεν τί ψηφίζομεν καὶ νὰ κερδήσωμεν ἓν ποσὸν, διότι δύναται νὰ ἔλθῃ ἄλλη ἑταιρία νὰ κάμῃ τὸν σιδηρόδρομον αὐτὸν μὲ ὀλιγώτερον, μὲ 2 ἢ 3 ἑκατομμύρια. Ἐψηφίσαμεν τὴν ἄλλην σύμβασιν, διότι ἦτο λίαν κατεπείγουσα, καθ’ ὅτι ἔληγεν ἡ προθεσμία. Προτείνω λοιπὸν νὰ προηγηθῇ ἡ ἐργασία ἐπὶ τοῦ διαγράμματος καὶ ἔπειτα νὰ προβῶμεν.

§88ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε πρόεδρε, ἐγὼ ἤμην εἰς τὸ δωμάτιον ὅταν ἤρχισεν ἡ συζήτησις, ἐνόμιζον ὅτι ἔγεινεν ἡ πρώτη ἀνάγνωσις καὶ ἔπειτα ἐζήτησαν τὸν λόγον διὰ νὰ ἀναβάλωμεν.

§89ΤΙΝΕΣ. Ὄχι, δὲν ἔγεινε.

§90ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Πρὶν ἀναγνωσθῇ ἡ σύμβασις, δὲν ἐννοῶ πῶς συζητοῦμεν ἐπὶ τῆς οὐσίας.

§91ΤΙΝΕΣ. Δὲν ἐμβήκαμεν εἰς τὴν οὐσίαν.

§92ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν εἴμεθα εἰς τὰ καθέκαστα· πρόκειται γενικῶς περὶ τῆς ἀναβολῆς.

§93ΜΑΚΡΗΣ. Κύριοι βουλευταί, εἴς τινα ὁμιλίαν μου ἰδιαιτέραν μετὰ τοῦ ἀξιοτίμου βουλευτοῦ Καλαβρύτων, κ. Πετιμεζᾶ, εἶπον ὅτι ὅσον ἡ κυκλοφορία τοῦ αἵματος εἰς τὸ ἀνθρώπινον σῶμα χρησιμεύει πρὸς διατήρησιν καὶ τροφὴν τούτου, τόσον καὶ οἱ σιδηρόδρομοι εἰς τὴν κοινωνίαν ὅταν καθίστανται καὶ ἀποπερατοῦνται, τρέφουσι τὴν κοινωνίαν καὶ πολιτίζουσι τοὺς λαούς. Ἀφ’ ἑτέρου ὅση βλάβη γίνεται ὅταν ἐμποδίζεται ἡ κυκλοφορία εἰς τὸ ἀνθρώπινον σῶμα διὰ τῆς περιδέσεως τῶν μελῶν, ἄλλο τόσον εἶναι περιδεδεμένη ἡ κοινωνία ὅταν δὲν ἔχῃ τὰ μέσα τῆς συγκοινωνίας. Ὁ ἔντιμος βουλευτὴς Καλαβρύτων ὅσον ὀλίγον ἐνόησε τὴν κυκλοφορίαν τοῦ αἵματος ἐν τῷ σώματι ὡς μὴ ἰατρὸς, τόσον ὀλιγωτέραν προσοχὴν ἠθέλησε νὰ δώσῃ ἐπὶ τῆς συγκοινωνίας, ἡ ὁποία πρόκειται νὰ γείνῃ διὰ τοῦ σιδηροδρόμου. Καὶ τῆς παρούσης συμβάσεως ὁ σιδηρόδρομος δὲν πρόκειται νὰ διέλθῃ ἔρημα μέρη, δὲν πρόκειται νὰ διέλθῃ διὰ βράχων, πρόκειται νὰ διέλθῃ διὰ πόλεων καὶ πληθυσμῶν. Ὁ σιδηρόδρομος ἀπὸ τὰς Ἀθήνας, ἀπὸ τὸν Πειραιᾶ μέχρι Πατρῶν, θὰ ἀπαντήσῃ τὰ Μέγαρα, τὴν Κόρινθον, τὸ Αἴγιον, τὰς Πάτρας, θὰ φθάσῃ μέχρι τῆς Ἠλείας. Ἐὰν θελήσῃ νὰ ἐξετάσῃ ὡς ζήτημα ἐσωτερικῆς συγκοινωνίας τὸν σιδηρόδρομον μέχρι Πατρῶν, θὰ ἴδῃ ὅτι τοὐλάχιστον 500,000 πληθυσμοῦ θὰ συγκοινωνήσωσιν ἀμέσως μετὰ τῆς πρωτευούσης· 250,000 πληθυσμοῦ περιέχει ἡ Ἑπτάνησος, νομίζω. Ἅμα φθάσῃ εἰς τὰς Πάτρας ὁ Ἑπτανήσιος, θὰ ἐπιβῇ τοῦ σιδηροδρόμου. Ὁ πληθυσμὸς τῆς Ἠλείας εὐκολύνεται ὁλόκληρος σχεδὸν, ὁ πληθυσμὸς τῆς Τριφυλίας, ὁ πληθυσμὸς τῶν Πατρῶν, ὁ πληθυσμὸς τοῦ Αἰγίου, τῆς Κορινθίας, τῆς Μεγαρίδος· ἔπειτα ἡ δυτικὴ Ἑλλὰς, ἡ ἐπαρχία Αἰτωλίας, ἡ ἐπαρχία Τριχωνίας, ἡ ἐπαρχία Ἀκαρνανίας καὶ Βάλτου εὐκολύνονται. Ὁ πληθυσμὸς λοιπὸν αὐτός, ὁ ὁποῖος πρόκειται νὰ εὐκολυνθῇ καὶ νὰ συγκοινωνήσῃ μὲ τὴν πρωτεύουσαν, εἶναι ὀλίγος; Ἔπειτα οἱ ὀρεινοὶ, τοὺς ὁποίους ἀνέφερε, ποῦ παραχειμάζουν ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον τὸν χειμῶνα; εἰς τὰς πεδιάδας. Ποῖον συμφέρον θὰ ἔχουν ἀπὸ τὸν σιδηρόδρομον; τὰ ποίμνιά των δὲν δύνανται νὰ τὰ πωλήσουν παρὰ εἰς μετριωτάτας τιμάς. Τί παθαίνουν διὰ νὰ φθάσουν εἰς Ἀθήνας, ἔνθα ὑπάρχει ὑπερτίμησις; φθείρονται, ἢ ἀποκαθίσταται ἀδύνατον νὰ φθάσουν. Τί θὰ συμβῇ λοιπὸν εἰς τὰς Ἀθήνας, εἰς Πάτρας καὶ τὰ κυριώτερα μέρη; δὲν θὰ ἔχουν κρεωπωλεῖα εἰς τὸ ἑξῆς καὶ ἰχθυοτροφεῖα· τὰ κρεωπωλεῖα θὰ ᾖναι εἰς τὰς ἐπαρχίας καὶ θὰ ἦναι ἐμπόριον τῶν ὀρεινῶν. Τὰ κρέατα δὲν θὰ ἦναι μυθώδης πλέον ἡ ἰδέα τοῦ νὰ τὰ φέρουν εἰς Ἀθήνας νὰ τὰ πωλήσουν· θὰ τὰ φέρουν διὰ τοῦ σιδηροδρόμου ἕτοιμα. Ὅστις ἐπῆγεν εἰς τὴν Εὐρώπην καὶ παρετήρησε τὰ καλὰ τῆς συγκοινωνίας, παρατηρεῖ ὅτι εἰς τοὺς Παρισίους δὲν φθάνουν ἀπὸ τὰ πέριξ τῶν Παρισίων τὰ τρόφιμα, ἀλλὰ ἀπὸ πολλῶν ἡμερῶν μακράν, καὶ τοῦτο οὐδεὶς δύναται νὰ τὸ φιλονεικήσῃ. Ἔπειτα ἡ παράτασις τοῦ κακοῦ τοῦ συμβαίνοντος ἐν ταῖς ἐπαρχίαις εἶναι καλή, κ. βουλευτὰ Καλαβρύτων; Ὅταν θέλετε τόσας ἡμέρας νὰ διέλθητε ἀπὸ τὰ Καλάβρυτα μέχρι τῶν Πατρῶν, θέλετε αἱ δυσκολίαι τῆς παρατάσεως τοῦ κακοῦ νὰ παρατείνωνται καὶ μέχρις Ἀθηνῶν; Διατί νὰ μὴ εὐκολύνετε τὸ μέρος καὶ νὰ καταβιβάσωμεν τὸν ἐπίδεσμον τοῦτον ἀπὸ τὴν χεῖρα εἰς τὸν δάκτυλον, καὶ ἀκολούθως καὶ ἀπὸ αὐτὸν διὰ τῆς ἐσωτερικῆς συγκοινωνίας; Ὁ ἔντιμος βουλευτὴς Μέσης ὡμίλησε περὶ ταχύτητος καὶ ἀπαιτεῖ 100 χιλιόμετρα, ὡς νὰ μὴν ἦναι ἀρκεταὶ αἱ 5 ὧραι ἀπὸ τὰς Ἀθήνας εἰς τὰς Πάτρας.

§94ΖΩΧΙΟΣ. Εἰς τὴν Εὐρώπην δὲν εἶναι ἀρκεταί.

§95ΜΑΚΡΗΣ. Φαίνεται πολὺ καταπληκτικόν, τὰς δυσκολίας αὐτὰς νὰ μεταβάλωμεν εἰς 4 ὥρας. Εἰς τὴν Γερμανίαν, ἔντιμε βουλευτά, διὰ νόμου εἶναι καθιερωμένη ἡ ταχύτης 30–35 χιλιόμετρα τὴν ὥραν.

§96ΖΩΧΙΟΣ. Ὅταν ἐταξείδευεν ὁ γερμανικὸς στρατός, ἔκαμεν 100 χιλιόμετρα τὴν ὥραν.

§97ΜΑΚΡΗΣ. Ἡ Γερμανία ὁλόκληρος ἀπέδειξεν ὅτι ἔχει μεγαλειτέραν πρόοδον τῆς λοιπῆς Εὐρώπης, εἶναι ἡ θετικωτέρα ἐπικράτεια τῶν ἄλλων, καὶ κἄτι τί γνωρίζει ὅταν ἔθεσεν ὅρον ἀνυπέρβλητον τὰ 35 χιλιόμετρα τὴν ὥραν· τὰ δυστυχήματα, τὰ ὁποῖα συμβαίνουσι κατὰ τὴν στατιστικὴν εἰς τὴν Γαλλίαν, εἰς τὴν Ἀγγλίαν, εἰς τὴν Ἀμερικήν, δὲν συμβαίνουν εἰς τὴν Γερμανίαν. Ἡμεῖς λοιπόν, ὡς ἀρτισύστατον κράτος, οἱ ὁποῖοι πρώτην φορὰν πρόκειται νὰ ἴδωμεν σιδηρόδρομον, δὲν μᾶς ἀρκοῦν τὰ 35 χιλιόμετρα, θέλομεν 80· θέλομεν δηλαδὴ νὰ πράξωμεν ὅ,τι ἡ Ἀμερική, ἡ ὁποία ἐπρόοδευσεν εἰς τὰς ἐπιστήμας καὶ τὰς τέχνας, καὶ αἱ ἀνάγκαι αὐτῆς καὶ αἱ ἀποστάσεις εἶναι μεγαλείτεραι, ἐνῷ εὐτυχῶς τὸ κράτος τὸ ἰδικόν μας ὁ σιδηρόδρομος τὸ διατρέχει ἐντὸς 5 ὡρῶν· δὲν ἔχομεν τὰς ἀποστάσεις τὰς μεγάλας νὰ κάμωμεν τῶν 50 ὡρῶν ὅπως εἰς τὴν Ἀμερικήν.

§98ΖΩΧΙΟΣ. Τί πεντήκοντα ὡρῶν; ἀπὸ τὸν ἕνα Ὠκεανὸν εἰς τὸν ἄλλον εἶναι 8 ὧραι, 49 εἶναι ὁ κύκλος τῆς γῆς· ποῦ τὰς ηὕρατε τὰς 50 ὥρας;

§99ΜΑΚΡΗΣ. Προχθὲς ὁ ἔντιμος βουλευτὴς Μέσης ὡμίλησε καὶ περὶ ἐξόδων, καὶ εἶπεν ὅτι εἰς τὴν Ἀμερικὴν 96,000 φράγκα ἀρκοῦν δι’ ἑκατὸν χιλιόμετρα σιδηροδρόμου· ἐξήτασεν ὅμως ποία ἡ τιμὴ τοῦ σιδήρου εἰς τὴν Ἀμερικήν; ποία ἡ ἀπόστασις τῶν δασῶν, ἐξ ὧν ξυλεύονται; ποῖα τὰ ἡμερομίσθια; ποία ἡ τιμὴ τῶν μηχανικῶν, οἱ ὁποῖοι ἐπιστατοῦν, καὶ τόσα ἄλλα; Ὅ,τι λοιπὸν κατασκευάζεται εἰς ἓν κράτος εὐθηνὸν δὲν κατασκευάζεται καὶ εἰς τὸ ἄλλο. Εἰς τὴν Ἑλλάδα, κύριοι, οὔτε δρόμοι ὑπάρχουσι πρὸς μεταφορὰν τῆς ξυλείας, ἐνῷ εἰς τὴν Ἀμερικὴν καὶ σιδηρόδρομοι μέχρι τῶν δασῶν φθάνουσιν. Ὁ ἔντιμος βουλευτὴς Μέσης δὲν ἔχει δίκαιον ποσῶς καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὴν τιμὴν καὶ τὴν ταχύτητα. Ὡς πρὸς τὸ ζήτημα τῆς ἀναβολῆς, ἐν συνειδήσει σᾶς ὁμολογῶ, ὅτι δὲν ἤλπιζον ποτὲ ν’ ἀκούσω αἴτησιν ἀναβολῆς, ἡ ὁποία μοι φαίνεται ἄρνησις εἰς τὴν πρόοδον αὐτὴν τὴν ἀρξαμένην ἤδη. Τὸ ἐπ’ ἐμοί, δὲν ἐννοῶ οὔτε πρόοδον, οὔτε πολιτισμόν, οὔτε τίποτε ἄνευ σιδηροδρόμων. Ἡ συμφιλίωσις μεταξὺ τῶν λαῶν, ἡ καταβίβασις τῶν τιμῶν τῶν προϊόντων, τὸ πᾶν ἀναπτύσσεται δι’ αὐτῶν. Ὑπάρχει ἕτερος νόμος περὶ ὁδοποιΐας, καὶ παρατηρεῖτε ὅτι συγχρόνως συμβαδίζουσι ταῦτα, καὶ σιδηρόδρομοι καὶ ὁδοποιΐα· διατί νὰ καταστρέψωμεν τὸ ἓν καὶ ν’ ἀφήσωμεν τὸ ἕτερον; Παρακαλῶ λοιπὸν νὰ γείνῃ ἡ πρώτη ἀνάγνωσις τοῦ νομοσχεδίου ὡς κοινωφελοῦς καὶ λίαν κατεπείγοντος.

§100ΖΩΧΙΟΣ. Πρόκειται περὶ σιδηροδρομικῆς ταχύτητος· τοὐλάχιστον αὐτὸ εἶπεν ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν. Τὸ ταχυδρομεῖον τῶν Ἰνδιῶν ἦτον ὅρος· ἡ συγκοινωνία, ὁ πλοῦτος ὁ ὁποῖος θὰ προκύψῃ ἐκ ταύτης. Ἐν τούτοις μετεβλήθη τὸ ζήτημα καὶ πρόκειται ἤδη διὰ τὰ πρόβατα, τὰ ὁποῖα θὰ διέλθουν ἀπὸ τῶν ἐπαρχιῶν εἰς Ἀθήνας. Σᾶς ἀνέφεραν τοὺς σιδηροδρόμους τοὺς γερμανικούς· καὶ σᾶς εἶπον, ὅτι ὑπάρχει ἐκεῖ νόμος κανονίζων τὴν ταχύτητα τῆς ἁμάξης. Διὰ νὰ σᾶς ἐξηγήσω τὸ πρᾶγμα σᾶς φέρω ἓν παράδειγμα· πλούσιός τις ἔχει λαμπρὰν ἅμαξαν, λαμπρὰ ἄλογα, διώκτην καλόν· ἡ ἅμαξα ἠμπορεῖ νὰ τρέχῃ 5 στάδια, 15 στάδια, 20 στάδια· στέλλει τὴν ὑπηρέτριάν του μὲ τὰ τέκνα του ἐντὸς τῆς ἁμάξης καὶ παραγγέλλει νὰ μὴ τρέχῃ διὰ νὰ μὴν ἀφηνιάσουν τὰ ἄλογα. Ἄλλο ὅμως εἶναι ἡ διάταξις, καὶ ἄλλο ἡ ταχύτης τῆς ἁμάξης· ἐξηγήθην πιστεύω καλῶς. Ἐμποδίζει ἡ Κυβέρνησις νὰ μὴ τρέχουν, τοῦτο εἶναι ὁ χαρακτὴρ τοῦ Ἔθνους. Ὁ Ἀμερικανὸς καὶ ὁ Γάλλος θέλει νὰ τρέξῃ, ὁ Γερμανὸς θέλει νὰ βαδίζῃ ἡσύχως διὰ νὰ κουβεντιάζῃ. Ὅταν ὅμως εἰσέβαλον εἰς τὴν Γαλλίαν, διέτρεχον 100 χιλιόμετρα· τοῦτο λέγω· νὰ κατασκευάσωμεν δρόμον τοιαύτης ταχύτητος.

§101Θ. ΚΑΝΑΚΑΡΗΣ. Ὅταν ὁ σιδηρόδρομος τρέχει 120 χιλιόμετρα τὴν ὥραν, ποῖος μπαίνει μέσα;

§102ΖΩΧΙΟΣ. Γνωρίζετε, ὅταν ἡνώθησαν οἱ δύω Ὠκεανοὶ, οἱ ἄγριοι οἱ κατέχοντες τὰ δάση ἀντέστησαν παντὶ τρόπῳ, διότι δὲν ἤθελον τοὺς Ἀμερικανοὺς νὰ εἰσδύσωσιν εἰς τὰ ἄδυτα τῆς κατοικίας των· τί ἐπενόησαν; Ἐγνώριζον τὴν ὥραν τῆς διαβάσεως τοῦ σιδηροδρόμου, ἔβαλαν φωτιὰ εἰς τὰ δάση διὰ τῶν ὁποίων διήρχετο ὁ σιδηρόδρομος. Ὅταν ἔφθασεν ὁ σιδηρόδρομος, εἶδεν ὁ μηχανικὸς ἔμπροσθεν τὰς φλόγας· τί ἔκαμε; διῆλθε διὰ τῶν φλογῶν μετὰ μεγάλης ταχύτητος· δὲν τοὺς ἔσωσεν ἡ ταχύτης;

§103Θ. ΚΑΝΑΚΑΡΗΣ. Δὲν θὰ βάλῃ κἀνεὶς ἐδῶ φωτιά.

§104ΖΩΧΙΟΣ. Δὲν πρόκειται διὰ τὰς σταφίδας· ἄλλως τε, πλήρωσε. Ὅταν ἦτον ἡ ἐπανάστασις τῶν Ἰνδῶν, ἡ Γαλλικὴ Κυβέρνησις, χαριζομένη εἰς τὴν Ἀγγλικὴν, ἀφῆκεν ἀνοικτὸν τὸν δρόμον τὸν ἄγοντα ἀπὸ τῆς Μασσαλίας εἰς τὸ Καλαὶ διὰ τὸ ταχυδρομεῖον. Ἅμα ἔφθανε τὸ ταχυδρομεῖον τῶν Ἰνδιῶν, παρελάμβανεν ὁ ταχυδρόμος τὰ ἔγγραφα καὶ διέβαινε πτερωτὸς, διότι ἦτον ὁ κίνδυνος τῆς πατρίδος· ἔπρεπε νὰ φθάσουν ταχέως τὰ ἔγγραφα τῶν Ἰνδιῶν. Ἐὰν πρόκειται διὰ τὰς σταφίδας σας, τὸ ζήτημα εἶναι ἄλλο (θόρυβος). Ὁ κ. πρωθυπουργὸς μᾶς εἶπεν, ὅτι πρόκειται νὰ ἑνωθῶμεν μὲ τὴν Ἀνατολὴν καὶ Δύσιν, καὶ ὅτι οἱ θησαυροὶ τοῦ Κροίσου θὰ ἔλθωσι διὰ τοῦ σιδηροδρόμου· τώρα λέγετε, θὰ φέρω τὰ σφαχτά μου· τότε πλήρωσε.

§105Θ. ΚΑΝΑΚΑΡΗΣ. Θὰ πληρώσωμεν.

§106ΖΩΧΙΟΣ. Ἡ Γαλλικὴ Κυβέρνησις ἔκαμε σιδηροδρόμους διαβαίνοντας ἀπὸ τὰς ἐπαρχίας, ἀλλὰ συνεισέφεραν αἱ ἐπαρχίαι. Πρὸ τῆς ἐπιψηφίσεως τῆς συμβάσεως, νομίζω ὅτι ἔπρεπε νὰ προηγηθῇ ἓν διάγραμμα ἀπὸ ποῦ θὰ περάσῃ. Ἐσεῖς ὅμως θέλετε σήμερον νὰ τὸν ψηφίσητε γρήγορα γρήγορα· ἐσκέφθητε; ὄχι· ἐμελετήσατε, ὄχι· εἴδατε σχέδιον; ὄχι. Λέγουν μάλιστα ὅτι οὔτε τὰ χρήματα κατετέθησαν, διότι μᾶς εἶπαν, κατατίθενται, κατετέθησαν, ῥητορικαὶ φράσεις· μᾶς εἶπαν ὅτι ἐδόθησαν ὑποσχέσεις καὶ διαβεβαιώσεις. Ἐγὼ, κύριοι, ὅταν ἤμουν νέος, ἔκαμα πολλὰς ὑποσχέσεις. Ὁ συμβαλλόμενος εἶναι πλουσιώτατος ἄνθρωπος καὶ ὤφειλε νὰ ἐκπληρώσῃ τὸν πρῶτον ὅρον τῆς συνθήκης.

§107ΧΡΗΣΤΙΔΗΣ. Τὸν ἐξεπλήρωσε.

§108ΖΩΧΙΟΣ. Ποῦ εἶναι ἡ ἀπόδειξις;

§109ΧΡΗΣΤΙΔΗΣ. Ἔδωκε διαταγὴν εἰς τὸ ταμεῖον νὰ πληρώσῃ.

§110ΖΩΧΙΟΣ. Εἶπον καὶ προχθὲς, ἐπαναλαμβάνω καὶ σήμερον, ὅτι πρὶν κατασκευασθῇ ὁ σιδηρόδρομος, σχηματίζεται ἑταιρία, ἡ ὁποία παρουσιάζεται εἰς τὴν Κυβέρνησιν καὶ ζητεῖ τὴν ἄδειαν νὰ μελετήσῃ τὸν σιδηρόδρομον ἀπὸ ποῦ θὰ διέλθῃ, ἡ δὲ Κυβέρνησις ἐπεμβαίνουσα λέγει, ὄχι, θέλω νὰ διέλθῃ καὶ ἀπὸ ἐκεῖ. Ἀλλ’ ἐπὶ τοῦ προκειμένου, πιστεύω ὅτι οὔτε ἡ ἑταιρία δὲν ἐμελέτησε τὸ σχέδιον. Δεχθῆτε τοὐλάχιστον ὡς ὅρον τὸν σιδηρόδρομον τοῦ Brindizi, δεχθῆτε ἕνα δρόμον, ἀλλ’ οὐχὶ ἕνα δρόμον ἰδικόν σας. Ἐγώ, κύριοι, ἦλθον διὰ νὰ σᾶς ἐξηγήσω τὰ περὶ γερμανικῶν σιδηροδρόμων. Ἐκεῖ ὑπάρχει νόμος κανονίζων τὴν ταχύτητα· ὁ δρόμος ὅμως εἶναι ἐπιδεκτικὸς καὶ μεγαλειτέρας ταχύτητος. Ὁ νόμος ἀφορᾷ τὴν ἀστυνομίαν τῶν σιδηροδρόμων· ἄλλο ὅμως ἡ κατασκευὴ τῶν σιδηροδρόμων.

§111ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ (πρωθυπουργός). Πολὺς λόγος ἐγένετο σήμερον περὶ τῆς ταχύτητος τοῦ σιδηροδρόμου τὸν ὁποῖον συζητοῦμεν. Καὶ αἱ μὲν παρατηρήσεις ἐν γένει δὲν εἶναι ἄτοποι· μία δὲ παραγνώρισις καὶ παρεννόησις τῶν πραγμάτων ἐξ ἀπειρίας προερχομένη κατασταίνει τὰς συζητήσεις ταύτας ἀδίκους. Ἡ ταχύτης συνομολογεῖται ἐν τῇ συμβάσει οὐχὶ ὡς ταχύτης, καθ’ ἣν κινοῦνται αἱ ἅμαξαι, ἀλλ’ ὡς ταχύτης πρὸς διεκπεραίωσιν ὁλοκλήρου τοῦ ταξειδίου τούτου, τὸ ὁποῖον ἄρχεται ἀπὸ τοῦ ἑνὸς ἄκρου τοῦ σιδηροδρόμου καὶ φθάνει εἰς τὸ ἕτερον ἄκρον. Μὲ αὐτὴν τὴν παρατήρησιν ἐνοήσατε ἀμέσως, ὅτι ἐν τῇ ταχύτητι τῶν 35 χιλιομέτρων συμπεριλαμβάνονται καὶ αἱ διακοπαί. Ὁποῖαι δὲ εἶναι αἱ διακοπαὶ αὗται; ὁ σιδηρόδρομος διερχόμενος διὰ τῶν πόλεων Ἀθηνῶν, Μεγάρων, Κορίνθου, Αἰγίου κτλ. θέλει σταματᾷ. Περιπλέον καθ’ ὅλην τὴν γραμμὴν ἡ ἑταιρία θέλει ἔχει σταθμούς, οἵτινες δὲν δύνανται ν’ ἀπέχωσιν ὁ εἷς ἀπὸ τὸν ἄλλον πλειότερον τῶν 20 χιλιομέτρων. Εἰς ἀπόστασιν μεταξὺ Πόρτο– Ῥάφτι καὶ Πατρῶν ὑπερβαίνουσαν τὰ 200 χιλιόμετρα, ἐὰν μίαν μόνον ὥραν ἀποῤῥοφήσωσιν οἱ σταθμοί, θέλει ἔχετε αὔξησιν τῶν 35 εἰς περίπου 45 χιλιόμ. καθ’ ὥραν, διότι οἱ 10 σταθμοὶ ἂν ἀπαιτήσωσιν ἀκινησίαν τοῦ σιδηροδρόμου 5 λεπτῶν ἕκαστος, ἔχετε σχεδὸν μίαν ὥραν. Ὅταν δὲ πρόκειται περὶ πόλεων, ἐν αἷς διασταυροῦνται πολλαὶ διαβάσεις, ἐὰν ὑποθέσητε ὅτι ὁ σιδηρόδρομος δὲν κινεῖται διὰ νὰ δείξῃ τὴν ταχύτητα τοῦ ἀτμοῦ, ἀλλὰ πρὸς ἐμπορίαν, πρέπει νὰ δεχθῆτε ὅτι πολὺ πλέον τῆς ὥρας ἡ κίνησις τοῦ σιδηροδρόμου θέλει σταματᾷ. Πῶς μετροῦνται τὰ χιλιόμετρα καθ’ ὥραν ἄνευ σιδηροδρόμου; ἀνὰ 5 ἑκάστην ὥραν· ἑπομένως ἐὰν ἔχητε ταχύτητα, ἔστω καὶ μόνον 35 χιλιομέτρων καθ’ ὥραν, ἔχετε τὸ ἑπταπλάσιον. Ἀλλ’ ἡ κίνησις τοῦ σιδηροδρόμου ποῖον ἀφορᾷ κατὰ πρῶτον λόγον; εἰς τίνος κατὰ πρώτιστον λόγον τὸ συμφέρον κεῖται νὰ ᾖναι ταχεῖα; βεβαίως εἰς τὴν ἑταιρίαν τοῦ σιδηροδρόμου. Ἀλλ’ ἡ Κυβέρνησις δὲν δύναται νὰ προβλέψῃ τὴν ἀνωτάτην ταχύτητα, τὴν ὁποίαν θὰ ὑπαγορεύσῃ τὸ συμφέρον τῆς ἑταιρίας, ἀλλ’ ὀφείλει νὰ προβλέψῃ περὶ τῆς ταχύτητος, τὴν ὁποίαν κατ’ ἐλάχιστον ὅρον δὲν δύναται αὕτη νὰ παραλείψῃ. Ἡ ἑταιρία θὰ ἔχῃ βεβαίως exprèse, θὰ ἔχῃ καὶ poste, δηλαδὴ ταχυτάτην συγκοινωνίαν ἢ καὶ ταχυδρομικήν, ἀλλὰ θὰ ἔχῃ συγχρόνως καὶ omnibus, δηλαδὴ καὶ κίνησιν, ἡ ὁποία δὲν ἔχει οὔτε τὴν ἐντολὴν τῆς ταχυτάτης συγκοινωνίας, οὔτε τὸν σκοπὸν τῆς ταχυδρομικῆς συγκοινωνίας· ἡ ἑταιρία ἑπομένως μὴ δυναμένη νὰ κατέλθῃ τὸν κατώτατον ὅρον, τὸν ὁποῖον ὡς μέσον ὅρον καθ’ ὥραν προσδιορίζει ἡ σύμβασις, ἔχει τὸ ἐλεύθερον νὰ κανονίσῃ τὸν σιδηρόδρομον μὲ μεγαλειτέραν ταχύτητα ἀναλόγως τῶν ἀναγκῶν. Βλέπετε ἑπομένως, ὅτι ὅλη ἡ δέουσα πρόνοια ἐλήφθη. Ἐὰν ἡ ταχύτης ἠμποροῦσε νὰ χρησιμεύσῃ ὡς στοιχεῖον καλῆς κατασκευῆς τοῦ σιδηροδρόμου, ὑπὸ τοιαύτην ἔποψιν ἡ ταχύτης ἠδύνατο νὰ γείνῃ καὶ ἔπρεπε νὰ γείνῃ ἀντικείμενον μείζονος συζητήσεως· ἀλλ’ ἡ ἀνάγκη αὐτὴ δὲν παρουσιάζεται, διότι ἡ Κυβέρνησις προέβλεψε περὶ πάντων τῶν λοιπῶν, ἀνεξαρτήτως τῆς ταχύτητος τοῦ σιδηροδρόμου, ἀλλὰ καὶ περὶ ταύτης. Ὁ σιδηρόδρομος θὰ κατασκευασθῇ οὐχὶ ὑπὸ ὅρους ἀορίστους, ὥστε νὰ ἔχωμεν ἀνάγκην νὰ ὑπάρχῃ διδόμενόν τι ἡ ταχύτης, τὸ ὁποῖον νὰ μᾶς χρησιμεύσῃ ὡς βάσις ὅπως κανονίσωμεν τὰ λοιπά. Ὁ σιδηρόδρομος θὰ κατασκευασθῇ ἐπὶ βάσεων ὡρισμένων· αἱ βάσεις δὲν φαίνονται μὲν ὅταν τις δὲν θέλει νὰ τὰς ἴδῃ, ἐὰν ὅμως θέλῃ, ἀρκεῖ ν’ ἀνοίξῃ τὴν σύμβασιν.

§112ΖΩΧΙΟΣ. Ἐγὼ δὲν τὰς βλέπω, καὶ θέλω νὰ τὰς ἴδω.

§113ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἐπειδὴ τὸ θέλετε, θέλω σᾶς εὐχαριστήσει. Δὲν ἀμφιβάλλω ὅτι ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς Μέσης ὑπολήπτεται τὸν σιδηρόδρομον τοῦ Brindizi. Λοιπὸν ἡ Κυβέρνησις συνομολογήσασα, ὅτι τὰ πάντα θέλουσι κατασκευασθῆ κατὰ τοὺς ὅρους τοῦ cahier des charges τοῦ σιδηροδρόμου τοῦ Brindizi, ὅστις εἶναι πρώτης τάξεως καὶ ἀπὸ τοῦ ὁποίου διέρχεται τὸ ταχυδρομεῖον τῶν Ἰνδιῶν, συνομολόγησε τὰ μᾶλλον ἐπιθυμητὰ, διότι πιστεύω ὅτι ἡ Ἑλλὰς δὲν ἐπιθυμεῖ νὰ ἔχῃ σιδηρόδρομον καλλιτέρας ποιότητος καὶ κατασκευῆς ἀφ’ ὅ,τι ἔχει ἡ Ἰταλία, ἥτις εὐχαριστεῖ τὴν μεγίστην τῶν ἀναγκῶν τοῦ ἐμπορίου, τὴν διάβασιν τοῦ ταχυδρομείου τῶν Ἰνδιῶν. Καὶ νομίζω ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἐξεπλήρωσε τὸ χρέος της, καὶ ἡ Βουλὴ πρέπει νὰ μείνῃ λίαν εὐχαριστημένη ὅτι δὲν ἔμειναν ἀόριστοι οἱ ὅροι τῆς κατασκευῆς τοῦ σιδηροδρόμου οὔτε τοῦ ἑνὸς, οὔτε τοῦ ἄλλου, καὶ ὅτι εἶναι ῥητῶς ὡρισμένοι ἐν εὐρωπαϊκῇ συμβάσει καὶ ἐντὸς ἐπισήμου ἐγγράφου, τὸ ὁποῖον θὰ χρησιμεύσῃ ὡς βάσις τῆς κατασκευῆς.

§114Λ. ΒΟΥΛΓΑΡΗΣ. Ἐπιστημονικῶς δὲν ὡρίσθη.

§115ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μὴ διακόπτετε.

§116ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Δὲν μὲ πειράζουσιν αἱ διακοπαὶ, παρακαλῶ ὅμως νὰ γίνωνται ἄνευ θυμοῦ, ὅταν ζητῶνται πληροφορίαι. Ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς Ἄργους μοὶ ἔκαμε μίαν ἐρώτησιν· τῷ παρατηρῶ δὲ ὅτι ἔχομεν ἓν ἐπίσημον ἔγγραφον, τὸ ὁποῖον θὰ ἀντιγράψωμεν, καὶ αὐτὸ ἀφορᾷ ἕνα σιδηρόδρομον, πλέον τῶν ὅρων τοῦ ὁποίου δὲν δυνάμεθα νὰ ἔχωμεν ἀξίωσιν. Ἀλλὰ λέγει ὅτι δὲν προσδιωρίσθη ἐπιστημονικῶς· δυνατὸν νὰ μὴ προσδιωρίσθη ἐπιστημονικῶς καὶ τὸ cahier des charges τοῦ Brindizi.

§117Λ. ΒΟΥΛΓΑΡΗΣ. Ἐγὼ εἶπον ὅτι δὲν ἔγεινε τὸ ἀναγκαῖον διάγραμμα, ποῖον δρόμον θὰ διατρέξῃ καὶ ποῖαι δυσκολίαι θὰ παρουσιασθοῦν.

§118ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἄλλο ζήτημα αὐτό· καὶ περὶ αὐτοῦ θὰ σᾶς εἴπω· ὅλα τὰ ζητήματα θὰ τὰ ἐξαντλήσω. Λοιπὸν ἡ ταχύτης δὲν εἶναι ὅπως τὴν ἐξέλαβόν τινες· ἡ ταχύτης ἐντὸς τῶν 35 χιλιομέτρων περιλαμβάνει καὶ τὰς διακοπὰς, αἱ ὁποῖαι θέλουν γίνεσθαι. Ἐὰν σταματήσῃ που ὁ σιδηρόδρομος, οἷον 20 λεπτὰ διὰ τὸ πρόγευμα, καὶ εἰς πολλὰς πόλεις χάριν τῆς ἐμπορίας καὶ συγκοινωνίας, τότε ἡ κίνησις ἀντὶ τῶν 35 χιλιομέτρων θὰ φθάσῃ τὰ 45 καὶ ἴσως θὰ τὰ ὑπερβῇ. Ἐὰν δὲ ὁ ἀξιότιμος φίλος μου Κ. Ζωχιὸς ταξειδεύσῃ δι’ αὐτοῦ, θὰ ἴδῃ ὅτι θὰ εὑρεθοῦν στιγμαὶ, καθ’ ἃς θὰ ταξειδεύσῃ μὲ ταχύτητα 50 καὶ περιπλέον χιλιομέτρων· διότι περὶ μέσου ὅρου πρόκειται ἐν τῇ συμβάσει καὶ διότι ἡ ἐμπορία καὶ ἡ συγκοινωνία παρουσιάζουσι τὴν ἀνάγκην διαλειμμάτων ἐν τῷ μεταξὺ. Ἐλπίζω ὅτι ὁ ἀξιότιμος φίλος μου, ἐὰν θελήσῃ νὰ διατρέξῃ τὸ διάστημα αὐτὸ ἐντὸς τοῦ exprèsse ἢ τῆς ταχυδρομικῆς ἁμάξης, θὰ σκοτισθῇ ἐὰν ᾖναι ἀσυνείθιστος. Τὰ πάντα θὰ ὑπάρξωσιν ὡς ἐν Εὐρώπῃ, διὰ τὸν λόγον ὅτι οἱ σιδηρόδρομοι εἰς ὅλα τὰ ἔθνη ὑπηρετοῦν τὰ αὐτὰ συμφέροντα τῆς ἐμπορίας καὶ τῆς συγκοινωνίας· ἐνταῦθα δὲ θὰ διευθύνωσι καὶ τὸ οἰκονομικὸν μέρος καὶ τὸ μηχανικὸν ἄνδρες, οἱ ὁποῖοι κατεσκεύασαν καὶ διεύθυναν καὶ διευθύνουσι σιδηροδρόμους ἐν τῇ Εὐρώπῃ. Δὲν ἠμπορῶ δὲ νὰ ἐννοήσω διατί τὸ ἔδαφος τῆς Ἑλλάδος ἤθελε μεταβάλει τὰ συμφέροντα καὶ ἤθελεν εἶσθαι μοναδικὴ ἐξαίρεσις. Ἐπίσης ἀπόδειξις τρανωτάτη ὅτι ὁ σιδηρόδρομος, ἀνεξαρτήτως τοῦ περὶ τῆς ταχύτητος ὅρου, τὸν ὁποῖον σᾶς προεξέθεσα, θέλει κατασκευασθῆ καὶ ὑπάρχει ἀπαράλλακτα ὅπως καὶ οἱ σιδηρόδρομοι τῆς Εὐρώπης εἶναι, διότι ἡ σύμβασις ἐπρονόησε περὶ τούτου καὶ δὲν ἀπαιτεῖται οὐδεμία ἄλλη φροντίς· ἀρκεῖ νὰ ἠξεύρῃ τις νὰ ἀναγνώσῃ διὰ νὰ ἐννοήσῃ τὸ cahier des charges τοῦ Brindizi ἵνα εἰσαγάγῃ τοὺς ὅρους του εἰς τὸ ἡμέτερον cahier. Χθὲς μάλιστα εἰδοποιήθην παρὰ τῆς ἑταιρίας, ἥτις ἀνέλαβε τὴν κατασκευὴν τοῦ σιδηροδρόμου Λαμίας, ὅτι τὸ cahier des charges τὸ ἡτοίμασε. Γνωρίζετε ὅτι πρὸς τοῦτο ὑπάρχει προθεσμία ἑνὸς μηνός, ἀφ’ ἧς ἡ σύμβασις κοινοποιηθῇ, καὶ τοῦ ἐκοινοποιήθη χθές. Χθὲς λοιπὸν μὲ εἰδοποίησεν ἡ ἑταιρία ὅτι τὸ cahier des charges εἶναι ἕτοιμον, καὶ ὅποτε ἐπιθυμῶ νὰ τὸ συζητήσωμεν· ἀπήντησα ὅτι θέλω εἰδοποιήσει. Ἐπειδὴ δὲ ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς Ἄργους, ὡς καὶ ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς Μέσης ὅστις προηγουμένως παρετήρησεν ὅτι δὲν ὑπάρχει τὸ σχέδιον καὶ δὲν γνωρίζει τὰ σημεῖα τῆς διαβάσεως...

§119Δ. ΒΟΥΛΓΑΡΗΣ. Ὄχι μόνον τὰ σημεῖα· ἡμεῖς θὰ ἐπιψηφίσωμεν ἕνα φόρον δι’ ὅλας τὰς ἐπαρχίας καὶ πρέπει νὰ ἠξεύρωμεν τὸν προϋπολογισμὸν, τί ἔξοδα ἀπαιτοῦνται, πόσοι σταθμοὶ θὰ γείνουν· θὰ ψηφίσω ἐγὼ χωρὶς νὰ γνωρίζω; Εἶναι ἀνωμαλίαι τοῦ ἐδάφους, τόσα ἄλλα....

§120ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Οὐδεὶς λαμβάνει τὸν λόγον χωρὶς πρότερον νὰ τὸν ζητήσῃ· διὰ τί διακόπτεις;

§121Δ. ΒΟΥΛΓΑΡΗΣ. Ἐγὼ θέλω νὰ ζητήσω μίαν ἐξήγησιν, ἐγὼ δὲν τὸν διέκοψα. Θὰ ἐπιψηφίσωμεν, κύριε Πρόεδρε, μίαν σύμβασιν, τὴν ὁποίαν ἐκάματε μὲ τὴν ἑταιρίαν Βαλτατζῆ· τώρα λέγω ὅτι διὰ νὰ δώσω τὴν ψῆφόν μου εὐσυνειδήτως καὶ νὰ γνωρίζω ὅ,τι δίδω, πρέπει νὰ γνωρίζω κἄτι, ἐὰν θὰ ὑπάρξῃ κέρδος καὶ τί θὰ κοστίσῃ ὁ σιδηρόδρομος. Πρέπει ἡ κυβέρνησις νὰ πράξῃ αὐτὴν τὴν ἐργασίαν, νὰ κάμῃ αὐτὴν τὴν étude, ὥστε νὰ ἦμαι καὶ ἐγὼ εἰς θέσιν νὰ ψηφίσω ἐν συνειδήσει· διότι λέγω ὅτι ὅταν δὲν εἶναι γνωστὸς ὁ προϋπολογισμὸς, πῶς ἠμπορῶ νὰ ψηφίσω; Ἂς βάλῃ ἡ κυβέρνησις ἕνα ἄριστον μηχανικὸν νὰ πράξῃ τοῦτο καὶ αὐτὸ νὰ δημοσιευθῇ, διότι ὑπάρχουν τόσαι ἑταιρίαι, αἵτινες ἠμποροῦν νὰ ἔλθωσι νὰ λάβουν αὐτὸ τὸ ἔργον.

§122ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἐξακολουθῶ λοιπὸν τὴν ὁμιλίαν· θέλω κατὰ πρῶτον δικαιολογήσει τὴν ἰδέαν, ἥτις καὶ εἰς παρελθοῦσαν τινὰ συνεδρίασιν παρουσιάσθη, ὅτι οἱ σιδηρόδρομοι, περὶ ὧν ὁ λόγος, δὲν παρουσιάζουν ἀπὸ τοῦδε τὰ γνωστὰ σημεῖα τῆς διαβάσεώς των. Ὁ σιδηρόδρομος τῆς Λαμίας, κύριοι, ἐν μὲν τῷ πρώτῳ ἄρθρῳ τῳόντι ἀναφέρει ὅτι θέλει διέλθει διὰ τῶν ἐπαρχιῶν Ἀττικῆς, Θηβῶν, Λεβαδείας, Λοκρίδος καὶ Λαμίας καὶ δὲν προσδιορίζει τὰ σημεῖα· ἀλλ’ εἰς ἄλλο ἄρθρον τῆς συμβάσεως προσδιορίζεται ὅτι τὸ πρῶτον τμῆμα θέλει καταλήξει εἰς τὴν πόλιν τῶν Θηβῶν, τὸ δεύτερον τμῆμα θέλει καταλήξει εἰς τὴν πόλιν τῆς Λεβαδείας, τὸ τρίτον θέλει διέλθει παρὰ τὴν πόλιν τῆς Λαμίας καὶ θὰ καταλήξῃ εἰς τὰ σύνορα. Ὁ ἕτερος σιδηρόδρομος θέλει ἀρχήσει ἀπὸ Πόρτο–Ῥάφτι, κατὰ τὰς πρώτας λέξεις τῆς συμβάσεως, θέλει διέλθει διὰ τῶν Ἀθηνῶν, τῆς Ἐλευσῖνος, τῶν Μεγάρων, τῆς Κορίνθου, τοῦ Αἰγίου καὶ τῶν Πατρῶν, καὶ ἔπειτα ἀπὸ τοῦ Ἀντιῤῥίου διὰ τοῦ Εὐήνου ποταμοῦ εἰς Μεσολόγγιον καὶ διὰ τοῦ Ἀχελώου μέχρι Βονίτσης, καὶ ἀπολήξει εἰς τὴν ἀντικρὺ τῆς Πρεβέζης ἀκτήν. Ὁ ἀξιότιμος ὅμως βουλευτὴς Ἄργους ἐπεθύμει, πρὶν δώσωμεν ἀπάντησιν εἰς τὴν ἑταιρίαν καὶ τὰς προτάσεις αὐτῆς, νὰ μελετήσωμεν τὸν σιδηρόδρομον. Ἠμπορεῖ τις νὰ εὔχεται τὰ ἄριστα, ἀλλὰ δὲν πρέπει εἰμὴ νὰ εὔχεται τὰ δυνατά· καὶ παρακαλῶ τὸν ἀξιότιμον βουλευτὴν Ἄργους νὰ μὲ δείξῃ ἕνα μηχανικὸν ἐν Ἑλλάδι δυνάμενον νὰ διευθύνῃ τὸ τῆς μελέτης ἔργον. Δὲν εἶναι προσβολὴ κατὰ τοῦ σώματος, ἀλλὰ εἶναι εἰδικαὶ αἱ γνώσεις καὶ λίαν πρακτικαί ...

§123ΖΩΧΙΟΣ. Ἐὰν θέλετε, τὸν δεικνύομεν.

§124ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Αἱ ὁποῖαι τότε μόνον ἀποκτῶνται, ὅταν ἐπὶ χρόνον μακρὸν ἐνασχοληθῇ τις εἰς τὴν εἰδικὴν ταύτην ἀπόκτησιν. Ἐὰν δὲ θελήσετε νὰ φέρητε ἐξ Εὐρώπης, εἶναι τὸ πρᾶγμα πολλὰ ἐπικίνδυνον, διότι ἐπὶ τῶν πληροφοριῶν αὐτῶν θέλετε βασισθῆ νὰ κλείσετε σύμβασιν περὶ ἑκατομμυρίων· ἐπὶ τέλους ἡ δαπάνη τῶν μελετῶν ἤθελεν ὑπερβῆ ἀναμφισβητήτως τὰς διακοσίας χιλιάδας φράγκων, διότι γνωρίζω ἐγὼ καὶ πολλοὶ ἐξ ὑμῶν, ὅτι 250,000 φρ. ἐπλήρωσεν ἡ ἑταιρία τῆς Λαμίας διὰ τὴν ἐργασίαν, τὴν ὁποίαν ἡτοίμασεν ὁ ἐργολάβος κύριος Piat.

§125Λ. ΒΟΥΛΓΑΡΗΣ. 150,000.

§126ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. 250,000. Ἀλλά, ἐκτὸς τούτου, ἡ σπουδὴ τοῦ σιδηροδρόμου τούτου ἦτο ἀναγκαία, ἐὰν ἐπρόκειτο νὰ κατασκευάσῃ αὐτὸν ἰδίαις δαπάναις ἡ κυβέρνησις· μὴ προκειμένου δὲ τούτου, ἡ κυβέρνησις ἔχει τὴν ὑποχρέωσιν νὰ σκεφθῇ μέχρι τίνος ποσοῦ τῇ συμφέρει νὰ ἐγγυηθῇ, ὑπ’ ὄψιν ἔχουσα τὰ κατὰ προσέγγισιν δαπανηθησόμενα· καὶ ἡ Βουλὴ αὐτὸ τὸ ζήτημα ἔχει νὰ ἐξετάσῃ, μέχρι τίνος ποσοῦ συμφέρει νὰ ἐγγυηθῇ· εἶναι δὲ ἀδιάφορον ἐὰν ἡ ἑταιρία δαπανήσῃ καὶ περιπλέον. Ἡμεῖς δὲ εἰς τὴν προκειμένην σύμβασιν ἠκολουθήσαμεν δύω συστήματα, καὶ τὸ σύστημα τοῦ ποσοῦ τῆς ὅλης δαπάνης, τὴν ὁποίαν προσφερόμεθα νὰ ἐγγυηθῶμεν, καθὼς καὶ τῆς κατὰ χιλιόμετρον· τὸ μὲν, ὅπως ἡ ἐγγύησίς μας μὴ ἐπεκταθῇ πέραν ἑνὸς ποσοῦ, ἐὰν τυχὸν αἱ δαπάναι ὦσιν ἀνώτεραι, τὸ δὲ, ὅπως οὔτε τὸ ποσὸν τοῦτο ἐγγυηθῶμεν, ἐὰν αἱ δαπάναι ὑπάρξωσι κατώτεραι. Ἔχομεν δὲ ἐνώπιόν μας, κύριοι, ὅλας τὰς προτάσεις, αἱ ὁποῖαι κατὰ τὸ παρελθὸν ἐπροτάθησαν, ἔχομεν ὑπ’ ὄψιν μας τὰς δαπάνας, αἱ ὁποῖαι ἐγένοντο εἰς τοὺς εὐρωπαϊκοὺς σιδηροδρόμους, καὶ νομίζομεν ὅτι προσδιορίσαντες ὅρον 120,000 φράγκα κατὰ χιλιόμετρον, ἐπροσδιορίσαμεν τιμὴν, ἥτις ἐστὶ βεβαίως κατωτέρα τῆς δαπάνης, τὴν ὁποίαν ἡ ἑταιρία θέλει δαπανήσει. Ὅσον δ’ ἀφορᾷ τὴν προσαγωγὴν τοῦ σχεδίου καὶ τῶν μελετῶν, σᾶς ὡμίλησα καὶ προχθές. Αἱ μελέται ἀνήκουσιν εἰς τὴν ἑταιρίαν, ἀνήκουσιν εἰς τοὺς ἐργολάβους, οἱ ὁποῖοι δὲν παρουσιάζουσιν αὐτὰς εἰς τὴν Βουλὴν, διὰ τὸν λόγον ὅτι θὰ ἐγείροντο ζητήματα συμφέροντος, ἐὰν ἤθελον γνωστοποιηθῇ ἐκ τοῦ προτέρου καὶ πρὶν ὁ νόμος θέσει φραγμὸν εἰς τὰς ἀξιώσεις τῶν ἰδιοκτητῶν, ὅθεν ὁ σιδηρόδρομος ἤθελε διέλθει, καὶ διότι αἱ μελέται εἶναι ἓν κεφάλαιον, καὶ ἂν ἡ νομοθετικὴ ἐξουσία δὲν ψηφίσῃ τὴν σύμβασιν, δὲν παραδεχθῇ τὰ συνομολογηθέντα, τὸ κεφάλαιον τοῦτο, διὰ νὰ μείνῃ κεφάλαιον καὶ νὰ μὴ καταστραφῇ διὰ μιᾶς ψήφου τῆς Βουλῆς, πρέπει νὰ μένῃ ἄγνωστον καὶ εἰς μόνον τὸν ἐργολάβον γνωστὸν ὡς κτῆμά του. Ἤκουσα ὡσαύτως τὰς παρατηρήσεις τοῦ ἀξιοτίμου βουλευτοῦ Καλαβρύτων, πλὴν δὲν ἐνόησα διὰ ποῖον λόγον ὡμίλησεν ὁ ἀξιότιμος συνάδελφός μας, ἀφοῦ πάντα τὰ θέματα, περὶ ὧν ἐλάλησεν, εἶναι ἤδη λελυμένα ἐκ πρωτοβουλίας τῆς Κυβερνήσεως. Δὲν ἔχομεν, εἶπεν, ὁδοὺς εἰς τὸ κράτος καὶ τετραποδητὶ ἀναβαίνομεν εἰς τὰ Καλάβρυτα· ἔχομεν ἀνάγκην ὁδῶν! Ἀλλὰ ἡ Κυβέρνησις, πρὶν ὁ κ. Πετιμεζᾶς λαλήσει ἐδῶ, τὰ πάντα παρεσκεύασε καὶ τὰ ἔφερεν ἐδῶ, προβλέψασα περὶ θεραπείας αὐτῶν διὰ τοῦ αὐτοῦ τρόπου, διὰ τοῦ ὁποίου ὁ κ. Πετιμεζᾶς μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν τῶν κυβερνητικῶν ἔργων κατόπιν ἐπραγματεύθη τὸ πρᾶγμα. Θεραπεύεται δὲ διὰ τοῦ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον πραγματεύεται περὶ κατασκευῆς ὅλης τῆς ὁδοποιΐας τοῦ κράτους. Δὲν βλέπω διατὶ ἑπομένως ὁ κ. Πετιμεζᾶς ἠγόρευσε περὶ ὁδοποιΐας, παρουσίασε τὴν ἀνάγκην αὐτῆς, μᾶς ἐσύστησεν αὐτήν, ἐνῷ ἡμεῖς ἐλάβομεν τὴν πρωτοβουλίαν νὰ εἰσαγάγωμεν τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, διὰ τοῦ ὁποίου ἡ Ἑλλὰς ἐξέρχεται ἐκ τῆς σημερινῆς καταστάσεως εἰς τὴν ὁποίαν εὑρίσκεται. Δὲν πρέπει, ἐπρόσθεσεν, οἱ σιδηρόδρομοι νὰ ἐπιβαρύνωσι διὰ φόρων τὸ κράτος, ἐνῷ εἶναι μέσον συγκοινωνίας πρὸς ὠφέλειαν μόνον τῶν ἐπαρχιῶν, δι’ ὧν οἱ σιδηρόδρομοι θέλουν διέλθει. Αὕτη ἡ θεωρία εἶναι ὀρθή...

§127Α. Γ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Δὲν τὸ εἶπα αὐτὸ, δὲν εἶσθε ἐδῶ καὶ ἴσως νὰ μὴν ἐλάβετε καλὰς πληροφορίας. Εἶπον ὅτι πρὶν γείνουν αἱ ἁμαξιταὶ ὁδοὶ καὶ αἱ γέφυραι δὲν ὠφελοῦνται ὅλαι αἱ τάξεις τῆς κοινωνίας καὶ ὅλαι αἱ ἐπαρχίαι ἀπὸ τὸν σιδηρόδρομον, καὶ ἀφοῦ εἶναι ἀδύνατον εἰς ἐπαρχίας τινὰς νὰ ὠφεληθῶσιν ἀπὸ τὸν σιδηρόδρομον, διατὶ νὰ ἐπιβαρύνωνται ἀπὸ φόρους; Δὲν εἶναι τοῦτο τὸ ἴδιον μὲ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον εἴπατε.

§128ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Εἶναι χειρότερον ἀπὸ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον σᾶς ἀπέδωκα· διότι ἐγὼ ἐνόμιζον ὅτι ἠθέλατε ἀναγνωρίσει τὴν ἀδυναμίαν σας, ἐὰν σᾶς ἀπεδείκνυον ὅτι ὁ σιδηρόδρομος δὲν θὰ ᾖναι μόνον πρὸς ὠφέλειαν τῶν ἐπαρχιῶν δι’ ὧν ἤθελε διέλθει, καὶ προσέτι διὰ τὸν λόγον ὅτι δὲν θέλει προκαλέσει ὁ σιδηρόδρομος ἐπιβολὴν φόρων εἰς τὸ κράτος· καὶ ἤλπιζα ὅτι ταῦτα ἀποδείξας ὑμῖν ἤθελον τύχει τῆς εὐμενοῦς ψήφου σας ὑπὲρ τοῦ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον ἐπαρουσίασα· ἐνῷ μὲ τὴν ἐξήγησιν τὴν ὁποίαν μᾶς ἐδώκατε, θέλετε ν’ ἀπέχωμεν νὰ ψηφίσωμεν τὸν σιδηρόδρομον ἕως νὰ κατασκευάσωμεν τὰς ὁδοὺς πρότερον· ἀλλὰ τότε οὔτε μετὰ δεκαετίαν θὰ ἀρχήσωμεν τὴν ἐκτέλεσιν ἑνὸς ἔργου, τὸ ὁποῖον ἔχομεν ἤδη πρὸ τῶν ὀφθαλμῶν μας. Ἐὰν ᾖναι ἀληθὲς ὅτι αἱ ἁμαξιταὶ ὁδοὶ τρέφουσι τοὺς σιδηροδρόμους, εἶναι ἐπίσης ἀληθὲς ὅτι οἱ σιδηρόδρομοι προκαλοῦσι τὴν κατασκευὴν τῶν ἁμαξιτῶν ὁδῶν. Διὰ τοῦτο θέλετε ἀπαντήσει εἰς ὅλας τὰς συνθήκας ὅλων τῶν ἐθνῶν τὴν ὕπαρξιν τῆς ῥήτρας, ὅτι ἐπιτρέπεται εἰς τὸν ἐργολάβον νὰ κατασκευάσῃ πᾶσαν ὁδόν, τὴν ὁποίαν ἤθελε νομίσει ἀναγκαίαν, ὅπερ ἀπαντᾶτε καὶ εἰς τὰς ἡμετέρας συμβάσεις· καὶ ἐσκεπτόμεθα μάλιστα κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ περὶ ὁδοποιΐας νόμου νὰ ὑποβάλωμεν τὴν παρατήρησιν ταύτην εἰς τὴν Βουλὴν καὶ νὰ τὴν παρακαλέσωμεν ἕνεκα τούτου νὰ σκεφθῇ ἐὰν δὲν εἶναι δεκτικὸς ὁ νόμος αὐτὸς τινὸς τροπολογίας σχετικῆς; Ὑπάρχουν δύω εἰδῶν σιδηρόδρομοι· σιδηρόδρομοι μὴ ἐξυπηρετοῦντες εἰμὴ τοπικὰ καὶ περιωρισμένα συμφέροντα, τὰ συμφέροντα τῶν κοινοτήτων, διὰ τῶν ὁποίων διέρχονται καὶ τὰς ὁποίας συνδέουσιν· ὑπάρχουσιν ἕτεροι σιδηρόδρομοι, οἱ ὁποῖοι ἐξυπηρετοῦσι τὰ γενικὰ συμφέροντα τοῦ κράτους, καθὼς ὑπάρχουσι καὶ ὁδοὶ, αἱ ὁποῖαι εἶναι ἀποκλειστικῶς περιωρισμέναι εἰς τὸν πρῶτον σκοπὸν, καὶ ὑπάρχουσι ὁδοὶ αἱ ὁποῖαι θεραπεύουσι τὸν δεύτερον· καθὼς δὲ ἐπὶ τῶν ὁδῶν, οὕτω καὶ ἐπὶ τῶν σιδηροδρόμων, οἱ σιδηρόδρομοι οἱ ἐξυπηρετοῦντες τὰ γενικὰ συμφέροντα ἐξυπηρετοῦσι καὶ τὰ συμφέροντα τῶν κοινοτήτων. Ὅταν εἰσήγαγον τὰς δύω συμβάσεις, ἔλαβον τὴν τιμὴν νὰ παρατηρήσω εἰς τὴν Βουλὴν ὅτι ἡ οἰκονομικὴ ἰδέα, ἡ ὁποία τὰς ὑπηγόρευσε καὶ ἐπὶ τῆς ὁποίας βασίζεται τὸ σχέδιόν των, εἶναι ἡ μεγάλη ἐμπορία, ἡ διεθνὴς ἐμπορία· εἶναι περιττὸν ἑπομένως νὰ προσθέσω τί διὰ νὰ ἀποκριθῶ εἰς τὴν ἐρώτησιν ἐὰν ἀνάγωνται εἰς τὴν πρώτην μόνον κατηγορίαν τῶν γενικῶν, ἢ εἰς τὴν δευτέραν τῶν μερικῶν συμφερόντων. Μόλον τοῦτο καὶ ἐγὼ πολὺ σαφῶς σᾶς εἶπον εἰς παρελθοῦσαν συνεδρίασιν, ὅτι νομίζω δίκαιον αἱ ἐπαρχίαι, δι’ ὧν οἱ σιδηρόδρομοι θὰ διέλθουν, νὰ ὑποχρεωθῶσι νὰ ἐξοφλήσωσι τὸ κεφάλαιον, τὸ ὁποῖον τὸ κράτος θέλει προσφέρει διὰ τὴν κατασκευὴν, καὶ σᾶς εἶπον ὅτι τὸ σχέδιον εἶναι ἕτοιμον, ἀλλὰ δὲν ἐσυμπληρώθη καθ’ ὅλα διότι ἀπαιτοῦνται τινὲς πληροφορίαι· ὥστε βλέπετε ὅτι καὶ ταύτην τὴν ἀξίωσιν τοῦ βουλευτοῦ Καλαβρύτων προέλαβεν ἡ κυβέρνησις καὶ οἱ σιδηρόδρομοι, περὶ ὧν ὁ νόμος αὐτὸς, θέλουν κατασκευασθῆ διὰ προκαταβολῆς τοῦ κράτους, ἧς τὸ κεφάλαιον θέλει ἐπανέλθει εἰς τὸ δημόσιον ταμεῖον, ὅπερ θέλει ἐπιβαρυνθῆ μὲ τὸν τόκον, διότι θέλει λαμβάνει ἀνωτέρας τῶν τόκων τούτων προσόδους ἕνεκα τούτων τῶν σιδηροδρόμων. Ἄλλως τε, τοῦ κράτους αἱ ἐπαρχίαι εἶναι ὑπηρέται καὶ ἐργάζονται δι’ αὐτὸ, ὥστε καὶ τοπικῶς ἐὰν βελτιωθῇ σιδηρόδρομος εἴς τινα ἐπαρχίαν, πάλιν τὸ κράτος ἐκ τούτου ὠφελεῖται, διότι ἐκ τῆς ὠφελείας τῶν ἐπαρχιῶν, τῶν δήμων, τῶν κοινοτήτων ἡ κυβέρνησις ἀφαιρεῖ τὸ μέρος της, καὶ τὸ μέρος της τοῦτο προβαίνει ἀναλόγως τῆς ὠφελείας τοῦ τόπου. Ἐὰν ὑποθέσετε λοιπὸν ὅτι διὰ τῶν ἐπαρχιῶν αὐτῶν διερχόμενος ὁ σιδηρόδρομος θέλει ῥίψει ἄφθονα τὰ εὐεργετήματά του καὶ ἐκ τούτου ἡ καλλιέργεια θέλει βελτιωθῆ καὶ τοὺς γεωργοὺς πλουτίσει, ὁ δὲ πληθυσμὸς θέλει αὐξήσει καὶ ἡ εὐθηνία τῶν πραγμάτων θὰ ἐπέλθῃ ὡς καὶ ἡ αὔξησις τῆς παραγωγῆς, ἔπεται προφανῶς ὅτι μετὰ τοῦ ἔθνους καὶ τὸ δημόσιον θὰ κερδήσῃ καὶ θὰ πλουτήσῃ. Παρακαλῶ τινὰς ἐξ ὑμῶν νὰ πιστεύσουν, διότι τινὲς ἴσως μόνον ἀμφιβάλλουν, ὅτι καὶ ἡμεῖς λυπούμεθα μὴ δυνάμενοι νὰ πραγματοποιήσωμεν τὰς ἀνάγκας, τὰς ὁποίας ζωηρῶς παρουσίασεν εἰς παρελθοῦσαν συνεδρίασιν ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς Λακεδαίμονος, τοῦ νὰ σᾶς προτείνωμεν τὴν κατασκευὴν σιδηροδρόμων καὶ ἐν αὐτοῖς τοῖς ἀγροῖς καὶ χωρίοις τῶν ἐπαρχιῶν καὶ τῶν δήμων. Αὐτὸ ὅσον εἶναι, καὶ δικαίως, λυπηρὸν δι’ ἐκείνους οἵτινες στεροῦνται τῶν μέσων αὐτῶν, ὡσαύτως εἶναι λυπηρὸν καὶ δι’ ἡμᾶς, ἀλλ’ ἡμεῖς οὔτε τὴν ἰδέαν ἐπλάσαμεν, οὔτε τὴν πρωτοβουλίαν ἐλάβομεν, οὔτε ὑπηγορεύσαμεν αὐτὸ τὸ σχέδιον εἰς τοὺς τραπεζίτας ὡς ἐπικερδές. Γνωρίζετε δὲ, κύριοι, ὅτι τὰ προτερήματα καὶ τὰ πλεονεκτήματα, τὰ ὁποῖα εἷς τόπος ἔχει, καὶ τὴν γεωγραφικὴν θέσιν τὴν ὁποίαν κατέχει, δὲν ὑπάρχει ἄνθρωπος δυνάμενος νὰ ἀλλοιώσῃ καὶ νὰ καταστρέψῃ. Αὐτὸ εἶναι ἀνεξάρτητον τῆς θελήσεως τοῦ ἀνθρώπου, τὴν σήμερον, λέγω, πρὸ πάντων, ὁπότε ἡ ἐμπορία καὶ ἡ κερδοσκοπία ἐν γένει τοσαύτην ἀνάπτυξιν ἔλαβε, τοσαύτην δύναμιν, ὥστε καταντᾷ τῷ ὄντι ἄπορον πῶς ἐνίοτε βλέπομεν τινὰς δυναμένους νὰ συναγωνισθῶσι, καὶ τοὶ μικροὶ, πρὸ τοὺς μεγάλους. Δὲν πιστεύω, κύριοι, νὰ παρέλειψα ἀνεξέταστόν τινα τῶν ἀντιῤῥήσεων, αἱ ὁποῖαι σήμερον κατὰ τῆς συμβάσεως ἐγένοντο, καὶ διὰ τοῦτο παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ προβῇ εἰς τὴν συζήτησιν ταύτην τοῦ περὶ τῆς συμβάσεως νόμου, ἕτοιμος ὢν καὶ πάλιν εἴτε εἰς ταύτην τὴν συζήτησιν εἴτε εἰς ἄλλην νὰ λάβω τὸν λόγον.

§129ΖΩΧΙΟΣ. Τώρα, ὅτε εἶναι ὥριμα τὰ πράγματα (θόρυβος).

§130ΤΙΝΕΣ. Αὔριον.

§131ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε πρόεδρε, ζήτημα κανονισμοῦ εἶναι αὐτό...

§132Α. Γ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Τὸ ζήτημα τῆς συμβάσεως δὲν εἶναι ζήτημα κανονισμοῦ, διότι εἶναι ζήτημα μεγάλων συμφερόντων, καὶ ἑπομένως κατὰ τὴν συζήτησιν ἀναπτύσσονται πολλὰ πράγματα, τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ ἀνασκευασθῶσιν. Ἐπειδὴ ὅμως εἴμεθα εἰς τὴν πρώτην συζήτησιν καὶ ἐπειδὴ ἔχομεν ἄλλας δύω, θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ζωχιὸν ν’ ἀφήσῃ τὰς ἰδέας του νὰ τὰς ἐκθέσῃ τότε, καθὼς καὶ ἐγὼ θὰ ὁμιλήσω τότε.

§133ΖΩΧΙΟΣ. Πολὺ καλά. Ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν διὰ πρώτην φορὰν ἄνευ ἀντιῤῥήσεως.

§134ΧΑΛΙΚΙΟΠΟΥΛΟΣ (ὑπουργ. Δικαιοσύνης). Κύριε Πρόεδρε, παρακαλῶ ν’ ἀπαντήσω εἰς τὴν ἐπερώτησιν τοῦ κ. Κολιάτσου (θόρυβος).

§135ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Τὸ νομοσχέδιον περὶ τῶν Τραπεζῶν.

§136ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶναι ἡ σύμβασις μετὰ τῆς Γενικῆς Πιστωτικῆς Τραπέζης εἰς πρώτην ἀνάγνωσιν.

§137ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Χθὲς εἴπομεν καὶ ἐμείναμεν σύμφωνοι, καὶ αὐτὸ ἂν δὲν ἐγίνετο, τὸ ἴδιον εἶναι, διότι ὁ κανονισμὸς θὰ ἐκτελεσθῇ. Ἂν δὲν παρέλθουν 24 ὧραι ἀπὸ τῆς διανομῆς τῆς ἐκθέσεως, δὲν ἠμποροῦμεν νὰ συζητήσωμεν· τοὐλάχιστον ἐγώ σήμερον τὸ πρωῒ ἔλαβον τὴν ἔκθεσιν.

§138ΤΙΝΕΣ. Χθὲς διενεμήθη ἡ ἔκθεσις τὸ βράδυ.

§139ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Αὐταὶ εἶναι αἱ 24 ὧραι, ἀπὸ τὴν μίαν ἡμέραν ἕως τὴν ἄλλην· ἔπειτα πρώτη ἀνάγνωσις εἶναι.

§140ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Πρώτη ἀνάγνωσις καὶ συζήτησις, καθ’ ἣν θὰ συζητήσωμεν. Σᾶς διαβεβαιῶ ὅτι δὲν ἐπῆρα οὔτε τὰ ἔγγραφα, τὰ ὁποῖα μοῦ χρειάζονται. Ἐν πλήρει πεποιθήσει ὅτι ἠθέλομεν συζητήσει αὐτὸ τὸ ἀντικείμενον ἤλθετε σήμερον, κ. πρωθυπουργέ; Βεβαίως ὄχι.

§141ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Βεβαίως ναί.

§142ΜΑΚΡΗΣ. Ἀφοῦ εἶναι γνωστὸν ὅτι ἐδημοσιεύθη ἀπὸ χθὲς ἡ ἔκθεσις, νομίζω ὅτι ὁ κανονισμὸς ἐφαρμόζεται (διάλογοι θορυβώδεις).

§143ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Σήμερον, εἰς τὴν ἀρχὴν τῆς συνεδριάσεως, μοῦ ἔφερον καὶ ὑπέγραψα τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. Ὁ πρόεδρος, ὁ κ. Δεληγιάννης, δὲν εἶχε κάμει ἡμερησίαν διάταξιν.

§144ΜΑΚΡΗΣ. Ἕνεκα ἀσθενείας.

§145ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Τὴν ἡμερησίαν διάταξιν δὲν τὴν κάμνει ὁ Πρόεδρος, ἀλλ’ ἡ Βουλή.

§146Α. Γ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἡμεῖς χθὲς ὡμιλήσαμεν, εἶπε μάλιστα νὰ περάσῃ καὶ τὸ νομοσχέδιον τῆς συμβάσεως τοῦ σιδηροδρόμου· τοῦ εἴπομεν ὄχι, εἶναι ἐναντίον τοῦ κανονισμοῦ. Αὔριον λοιπὸν εἴπομεν νὰ γείνῃ ἡ συζήτησις περὶ τοῦ σιδηροδρόμου. Καθόσον δ’ ἀφορᾷ τὴν σύμβασιν περὶ τῶν τραπεζῶν, αὐτὴ θὰ βαδίσῃ τὸν δρόμον τοῦ κανονισμοῦ. Λοιπὸν εἷς ἀπὸ τοὺς λόγους, ὅστις μᾶς ἔκαμε νὰ κλείσωμεν τὴν συζήτησιν, ἦτον αὐτός, ἐπειδὴ καὶ ἡ ὥρα εἶναι περασμένη καὶ ἀργὰ διενεμήθησαν τὰ χαρτία (διάλογοι θορυβώδεις).

§147ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Παρακαλῶ νὰ ἔλθουν τὰ πρακτικὰ τὰ χθεσινὰ καὶ θέλετε ἰδεῖ ὅτι ἐκεῖ ῥητῶς λέγω ἐγὼ, καὶ συνῄνεσεν ἡ Βουλή, νὰ τυπωθῇ ἡ ἔκθεσις τῆς ἐπιτροπῆς, νὰ διανεμηθῇ καὶ κατόπιν θέλομεν ὁρίσει ἡμέραν συζητήσεως (θόρυβος). Πῶς θέλετε νὰ παρεμβάλετε εἰς τὴν σημερινὴν συζήτησιν ἀντικείμενον, τὸ ὁποῖον δὲν ὡρίσθη διὰ σήμερον, καὶ νὰ παραβιάσετε ῥητὴν ἀπόφασιν τῆς Βουλῆς, ὁρίζουσαν νὰ γείνῃ σήμερον ἡ ἀπάντησις ἐπὶ τῆς ἐπερωτήσεως τοῦ κ. Κολιάτσου; Πρόκειται περὶ συμφερόντων ὄχι μικρῶν, καὶ ἡ Βουλὴ πρέπει ν’ ἀποφανθῇ ἐν γνώσει. Νὰ ἔλθουν τὰ στενογραφημένα πρακτικά.

§148ΤΙΝΕΣ. Ἂς ἀναγνωσθοῦν τὰ πρακτικά.

§149ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Καὶ ἐκτὸς αὐτῶν, εἶναι ὁ κανονισμός. Ἡμεῖς δὲν ἠθελήσαμεν νὰ φέρωμεν προσκόμματα εἰς τὰ ἄλλα ἀντικείμενα, καὶ εἴμεθα εἰς κατάστασιν νὰ φέρωμεν ὅταν θέλετε· ἀφίνομεν νὰ προχωρήσουν αἱ ἐργασίαι τῆς Βουλῆς, καὶ μὴ θέλετε νὰ μᾶς βιάζητε εἰς ζητήματα, τὰ ὁποῖα θίγουν μεγάλα κοινωνικὰ συμφέροντα (θόρυβος).

§150Α. Γ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Δὲν ἠμποροῦμεν νὰ συζητήσωμεν, διότι ἐγὼ σᾶς λέγω ὅτι δὲν ἦλθα μελετημένος, διότι πρέπει νὰ ὑπάρχῃ ἡμερησία διάταξις, ἡ ὁποία νὰ ὁρίζῃ ποῖα ἀντικείμενα θὰ συζητηθοῦν.

§151ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰς τὰ ἐπίσημα πρακτικὰ δὲν ἀναφέρεται ὅτι ὡρίσθη τὸ ἀντικείμενον τοῦτο.

§152ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Ἐπικαλοῦμαι τὴν ἀπόφασιν τῆς Βουλῆς, δι’ ἧς ὡρίσθη ν’ ἀπαντήσῃ ὁ ὑπουργὸς εἰς τὴν ἐπερώτησιν τοῦ κ. Κολιάτσου (διάλογοι θορυβώδεις). Τί ἀντικείμενον εἶναι αὐτοῦ εἰς τὰ ἐπίσημα πρακτικὰ διωρισμένον;

§153ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. Τίποτε. «Μεθ’ ὃ ὁ Πρόεδρος ἔλυσε τὴν συνεδρίασιν περὶ ὥραν.....»

§154ΠΟΛΛΟΙ (ἐκ δεξιῶν). Νὰ ἔλθουν τὰ στενογραφημένα πρακτικὰ (θόρυβος).

§155ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νὰ συνεννοηθῶμεν ὅλοι.

§156ΡΑΛΛΗΣ. Αὐτὸ εἶναι ἐκ τῶν καθηκόντων σας. Ἰδέτε τὶ λέγει ὁ κανονισμός.

§157ΜΙΛΗΣΗΣ. Ἐτάχθητε, κύριε πρόεδρε, φρουρὸς τοῦ κανονισμοῦ, καὶ ὅ,τι αὐτὸς διατάττει, αὐτὸ θὰ ἐκτελέσητε.

§158ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τί λέγει ἡ Βουλή;

§159ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Ἡ Βουλὴ ἔχει μίαν ἀπόφασιν ὁρίζουσαν ὅτι θὰ γείνῃ ἡ ἀπάντησις σήμερον εἰς τὴν ἐπερώτησιν τοῦ κ. Κολιάτσου· ὀφείλετε νὰ τὴν ἐκτελέσητε.

§160ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ κυβέρνησις εἶναι παροῦσα καὶ δὲν ἀπαντᾷ ἐπὶ τῆς ἐπερωτήσεως.

§161ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης προσῆλθε προηγουμένως ν’ ἀπαντήσῃ.

§162Α. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Ἡμεῖς προτείνομεν νὰ συζητηθῇ ἡ σύμβασις, καὶ νὰ ἐρωτηθῇ ἡ Βουλὴ, κύριε Πρόεδρε..... (θόρυβος).

§163ΜΙΛΗΣΗΣ. Τοῦ κανονισμοῦ ὁ σκοπὸς εἶναι νὰ χρησιμεύῃ ὡς χαλινὸς τῆς πλειοψηφίας. Δὲν τίθενται θέματα, ἀφορῶντα διατάξεις ῥητῶς καθιερωμένας ἐν τῷ κανονισμῷ, εἰς τὴν ψῆφον τῆς Βουλῆς (θόρυβος).

§164ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ἄρθρον 16 τοῦ κανονισμοῦ λέγει· «Ὁ Πρόεδρος κηρύττει τὴν ἔναρξιν τῶν συνεδριάσεων, συναινέσει δὲ τῆς Βουλῆς, τὸ τέλος αὐτῶν. Ἀπαγγέλων δὲ τὸ τέλος, προσδιορίζει συγχρόνως, ἐπινεύσει τοῦ Σώματος, τὴν ἡμέραν καὶ τὴν ἡμερησίαν διάταξιν τῆς ἑπομένης. Ἡ ἡμερησία διάταξις ἐκτίθεται εἰς τὴν αἴθουσαν τῶν συνεδριάσεων τῆς Βουλῆς.»

§165Α. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Ὑποθέσατε ὅτι δὲν προσδιορίζει ὁ Πρόεδρος τὴν ἡμερησίαν διάταξιν· δὲν θὰ συζητήσῃ τίποτε ἡ Βουλή;

§166ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Ἡ διάταξις νομίζετε ὅτι ἐτέθη χάριν πολυτελείας; χάριν ἑνὸς σκοποῦ προαποφασίζονται τὰ ἀντικείμενα τῇ συναινέσει τοῦ Σώματος (θόρυβος).

§167Α. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Ἀναβολὴν προτείνετε;

§168ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Ὄχι, νὰ τηρηθῇ ὁ κανονισμὸς, αἱ ἀποφάσεις τοῦ Σώματος. Εἰς τὰ ἐπίσημα πρακτικὰ δὲν γίνεται μνεία τοῦ ἀντικειμένου αὐτοῦ.

§169Δ. ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ. Εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν ἔρχονται ὅλα τ’ ἀντικείμενα κατὰ τὴν σειράν των (θόρυβος).

§170ΖΩΧΙΟΣ. Χθὲς μ’ ἔφεραν τὴν ἔκθεσιν τῆς ἐπιτροπῆς, τὴν ὁποίαν πρέπει νὰ μελετήσω καὶ νὰ συζητήσω μετὰ παρέλευσιν 24 ὡρῶν, ὅπως λέγει ὁ κανονισμὸς (διάλογοι θορυβώδεις).

§171Α. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Ἐρωτήσατε τὴν Βουλὴν ἂν θέλῃ νὰ συζητήσῃ τὴν σύμβασιν, κύριε Πρόεδρε.

§172ΜΑΚΡΗΣ. Εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν σήμερον, ἐν συνειδήσει, δὲν μᾶς εἶχεν ὁ Πρόεδρος ὑπὸ συζήτησιν τὸ ἀντικείμενον αὐτό;

§173ΜΙΛΗΣΗΣ. Ναί!

§174ΜΑΚΡΗΣ. Ἡμεῖς λοιπὸν ἤλθομεν εἰς τὴν Βουλὴν, παρετηρήσαμεν τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. Εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν ἐμπεριλαμβάνεται τὸ ὑπὸ συζήτησιν ζήτημα. Διὰ τί λοιπὸν μᾶς ἀρνεῖσθε τὴν ἐξακολούθησιν τῆς ἡμερησίας διατάξεως;

§175ΜΙΛΗΣΗΣ. Νὰ σᾶς εἰπῶ διατί; διότι ὁ Πρόεδρος δὲν ἠμπορεῖ μόνος του νὰ προσδιορίσῃ τὴν ἡμερησίαν διάταξιν, ἀλλὰ τῇ ἀποφάσει τοῦ Σώματος, τὴν ὁποίαν ἀπόφασιν βεβαιόνουσι τὰ πρακτικά.

§176ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Ὅ,τι λέγει ὁ κ. Μακρῆς εἶναι ἀκριβές, ἀκριβέστατον. Ἤλθομεν ἐδῶ καὶ εὕρομεν μίαν ἡμερησίαν διάταξιν ἀνηρτημένην, τὴν ἀνεγνώσαμεν ὅλοι, ἐλάβομεν συνείδησιν τῆς διατάξεως τῆς ἡμέρας, ἐνῷ εἴχομεν τὴν ἄλλην συνείδησιν ὅτι διελύθη ἡ συνεδρίασις χθὲς χωρὶς οὐδὲν νὰ προσδιορισθῇ ἀντικείμενον. Μόλις δὲ ἐτελείωσεν ἡ ἀνάγνωσις τῶν πρακτικῶν τῆς προτεραίας σήμερον, ὁ κ. Χατζίσκος ἔκαμε τὴν παρατήρησιν ὅτι ὅ,τι συμβαίνει εἶναι ἄτακτον, τὸ ν’ ἀναρτῶνται ἡμερησίαι διατάξεις, τὰς ὁποίας ἡ Βουλὴ δὲν γινώσκει· παρεκάλεσε δὲ τὸ προεδρεῖον σύμφωνα μὲ τὸν κανονισμὸν νὰ τυπώνεται ἀφ’ ἑσπέρας ἡ ἡμερησία διάταξις καὶ διανέμεται, ὅπως γνωρίζωμεν τὸ ἀντικείμενον τὸ ὁποῖον ἔχομεν νὰ συζητήσωμεν τὴν ἑπομένην. Εἰς τοὺς λόγους τούτους προσέθεσα καὶ ἐγὼ ἕτερόν τι, ὅτι ὑποστηρίζω τὰς παρατηρήσεις τοῦ κ. Χατζίσκου, ἔκαμα δὲ καὶ αὐτὰς τὰς ὁποίας κάμνω καὶ τώρα, διότι παρατηρῶ ὅτι ἐλλείπει τι ἐκ τῆς ἡμερησίας διατάξεως, τὸ ὁποῖον, κατὰ προηγουμένην ἀπόφασιν τοῦ Σώματος, ἔπρεπε νὰ συμπεριλαμβάνεται, ἡ ἀπάντησις εἰς τὴν ἐπερώτησιν τοῦ κ. Κολιάτσου, ἐνεγράφη δέ τι τὸ ὁποῖον, κατὰ τὰ χθὲς ἀποφασισθέντα, πρόκειται νὰ ὁρισθῇ πότε θὰ συζητηθῇ καὶ δὲν ὡρίσθη. Αὐτὰ εἶναι τὰ διατρέξαντα, κύριε Μακρῆ (διάλογοι θορυβώδεις). Τώρα διατί αὐτὴ ἡ ἐπιμονὴ, ἡ ὁποία ἀπὸ οὐδὲν δικαιολογεῖται καὶ ἡ ὁποία δικαιολογεῖ ἡμᾶς νὰ ἔχωμεν παράπονα; Τὸ ἀντικείμενον δὲν εἶναι προσδιωρισμένον, τὸ ἀντικείμενον τὸ προσδιωρισμένον ζητεῖτε νὰ τὸ διαγράψετε, τὸ ἀντικείμενον τὸ προσδιωρισμένον συνεπείᾳ ἀποφάσεως εἰδικῆς. Διεκόψατε τὸν λόγον τοῦ κ. Ζωχιοῦ διότι μίαν φορὰν ὅπου ὑπάρχει ἀπαίτησις νὰ παύσωμεν, ἂς παύσωμεν, ἔχομεν καιρὸν νὰ τὸ συζητήσωμεν. Ἰδού, δὲν θέλομεν ἡμεῖς προσκόμματα. Ἀνέρχεται ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης νὰ δώσῃ ἀπάντησιν εἰς τὴν ἐπερώτησιν τοῦ κ. Κολιάτσου καὶ τὸν διακόπτουν· διατί; διὰ νὰ συζητήσωμεν ἓν ἀντικείμενον, τὸ ὁποῖον θίγει μεγάλα συμφέροντα τοῦ τόπου ἐκείνου. Ζητεῖτε νὰ ἐπιβάλετε τρόπον τινὰ τὴν συζήτησιν. Δὲν νομίζω νὰ δεικνύῃ τοῦτο, καὶ παρακαλῶ τὸν κ. Πρωθυπουργὸν νὰ προσέξῃ, πλήρη ἀποχωρισμὸν ἀπὸ τὸ παρελθόν. Εἴδομεν τοιαύτην ἐπιμονήν· ἦλθε τὸ μεσονύκτιον καὶ ἐπέμενον νὰ συζητήσωμεν, νὰ ἐπιψηφίσωμεν ἀμέσως τὰ ἀντικείμενα· ἴσως ἦσαν ἄλλαι δικαιολογήσεις· ἀλλὰ νομίζετε, ὅτι δικαιολογεῖται ἡ ἐπιμονὴ ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ ἀντικειμένου, ἐπὶ τοῦ ὁποίου σᾶς λέγουν οἱ ἀντιπρόσωποι τῶν ἐπαρχιῶν ἐκείνων, ὅτι θίγει μεγάλα συμφέροντα ἐδικά των; Πότε παρετάθη ἡ συνεδρίασις πέραν τῆς 12ης; ἐτελείωσε πάντοτε εἰς τὰς 11, 11½· ἂν γείνῃ ἡ συζήτησις, θὰ παραταθῇ καὶ ἕως τὸ ἑσπέρας καὶ αὔριον. Σᾶς λέγομεν ὅτι ἤλθομεν ἐν πλήρει πεποιθήσει ὅτι δὲν θὰ συζητηθῇ τὸ ἀντικείμενον αὐτὸ, καὶ δὲν ἐφέρομεν καὶ τὰ ἔγγραφα. Μὴ ζητεῖτε νὰ πιέσετε ἓν μέρος τῆς Βουλῆς· αὔριον θὰ ἦσθε καὶ σεῖς εἰς τὴν αὐτὴν θέσιν. Τί θὰ χάσετε ἂν ἀναβληθῇ; Εἶναι καμμία ἀνατρεπτικὴ προθεσμία ἐδῶ; Εἰς τὴν σύμβασιν περὶ τοῦ σιδηροδρόμου τῆς Λαμίας ἐτελείωνεν ἡ τετράμηνος προθεσμία τὴν 31 Μαΐου. Ἂν θέλετε, καὶ τὴν Κυριακὴν νὰ ἔλθωμεν, ἂν ᾖναι κατεπεῖγον· ἀλλὰ μὴ παρεξηγηθῇ αὐτὴ ἡ ἐπιμονή.

§177ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Δὲν πρόκειται οὔτε περὶ κανονισμοῦ, οὔτε περὶ ζητήματος σοβαροῦ, οὔτε περὶ σπουδαίου, οὔτε περὶ μιμήσεως τοῦ παρελθόντος, ἄπαγε· πρόκειται νὰ ἀκολουθήσωμεν, ὅ,τι ἐκάμομεν πάντοτε ἀγαθῇ τῇ πίστει, καὶ ἤδη. Εἰς τὴν πρώτην ἀνάγνωσιν ποτὲ δὲν ἐφέρθη ἀντίῤῥησις. Ἐνθυμοῦμαι μάλιστα περιστάσεις, καθ’ ἃς καὶ αὐτὴ ἡ πρώτη ἀνάγνωσις ἐπετράπη, ἐνῷ συγχρόνως ἡ Βουλὴ ἀπεφάσισε νὰ παραπέμψῃ εἰς τὴν ἐπιτροπὴν τὸ νομοσχέδιον, καὶ ταῦτα δὲν ἐθεωρήθησαν ἐκ τῶν κηλίδων τοῦ παρελθόντος, διότι ἄνευ ἀντιῤῥήσεως ἐγένοντο καλῇ τῇ πίστει καὶ παρὰ πάντων. Ὁ νέος κανονισμὸς συμπεριέλαβε τὰς τρεῖς ἀναγνώσεις, ἐνῷ τὸν παρελθόντα χρόνον ἐσυζητούσαμεν μὲ τὴν μίαν· ἡ πεῖρα ἀπέδειξεν ὅτι ἀρκεῖ ἡ μία, ἀλλ’ αἱ δύω εἶναι ὑπεραρκεῖς καὶ διὰ τοῦτο τὴν πρώτην δὲν διεφιλονείκισε κἀνείς. Ἡ σύμβασις δὲν εἶναι ἀληθὲς ὅτι τώρα πρώτην φορὰν φέρεται, εἰσήχθη πρὸ 12 ἡμερῶν καὶ πρὸ 10 εὑρίσκετο τυπωμένη· ἔμενεν ἡ ἔκθεσις τῆς ἐπιτροπῆς, ἡ ὁποία ἐπὶ 8, 10 ἡμέρας ἐβασάνιζε τὴν σύμβασιν· διενεμήθη χθὲς, καὶ ὡς πρὸς τοῦτο, κύριοι, ἀκόμη δὲν ἐγένετο παρατήρησις· θὰ εἰπῇ ὅτι θεωρεῖται ὅτι συνεπληρώθη ἡ διάταξις τοῦ κανονισμοῦ, καθ’ ἣν μετὰ 24 ὥρας συζητοῦνται τὰ ἀντικείμενα, ὅταν ἡ διανομὴ ἐγένετο τὴν προτεραίαν καὶ δὲν ἐξητάσθη ἡ ὥρα καθ’ ἣν ἐγένετο ἡ διανομή. Δὲν βλέπω νὰ ἐδώκαμεν κἀμμίαν ἀφορμὴν, ὥστε νὰ φοβοῦνται ὅτι θὰ τοὺς πιέσωμεν προτείνοντες τὸ κατεπεῖγον. Ἕως τώρα τίποτε κατεπεῖγον· τὰ πάντα παρεπέμφθησαν καὶ ἐξελέγχθησαν σύμφωνα μὲ τὸν κανονισμὸν καὶ τὰς εὐρείας διατάξεις του. Ἂν σήμερον γείνῃ ἡ πρώτη ἀνάγνωσις, δὲν χάνουν τὸν καιρὸν νὰ συζητήσουν οἱ κύριοι· ἡ δευτέρα ἀνάγνωσις δύναται νὰ διαρκέσῃ καὶ δύω καὶ τρεῖς ἡμέρας, ἡ τρίτη ἐπίσης. Τὴν ἔκκλισιν λοιπὸν, τὴν ὁποίαν ἔκαμαν πρὸς ἡμᾶς, κάμνομεν ἡμεῖς πρὸς αὐτοὺς, καὶ ἐγὼ τοὺς παρακαλῶ νὰ θελήσουν νὰ γείνῃ ἡ πρώτη ἀνάγνωσις· ἂν δὲν θέλουν, ἂς μείνῃ· ἀλλὰ νὰ μὴ θέλουν νὰ λέγουν ὅτι θέλομεν νὰ τοὺς πιέσωμεν, διότι οὔτε κανονισμὸν ἐπικαλούμεθα, οὔτε ἡ μέχρι τοῦδε διαγωγή μας ἀποδεικνύει τοῦτο. Ἡ πρώτη ἀνάγνωσις ἐγένετο πάντοτε ὄχι ὡς κατάχρησις, ἀλλὰ πάντοτε ἐν συναινέσει καὶ ἀδελφότητι. Λέγουν ὅτι τὸ ἀντικείμενον, περὶ οὗ πρόκειται, θίγει συμφέροντα μέγιστα· ἀλλὰ ἐπειδὴ τοῦτο λέγουν πρὸς τὴν κυβέρνησιν, λέγομεν ὅτι ἡ κυβέρνησις τὰ ἐθεράπευσεν αὐτὰ τὰ συμφέροντα· διότι ἡμεῖς δὲν ἠμποροῦμεν νὰ στηριζώμεθα εἰς τὴν ὑλικὴν βίαν ἀλλὰ εἰς τὴν ἠθικὴν δύναμιν. Δὲν ἠμποροῦμεν λοιπὸν νὰ προτείνωμεν πράγματα, τὰ ὁποῖα ἀντιβαίνουν εἰς αὐτήν. Τοιαύτας ἀξιώσεις λοιπὸν δυνατὸν νὰ ἔχῃ τις, ἀλλὰ γίνεται καλῇ τῇ πίστει ἡ ἔνστασις; Ἡ πρώτη ἀνάγνωσις δὲν ἐμποδίζεται· σᾶς παρακαλῶ λοιπὸν νὰ τὴν δεχθῆτε.

§178ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Ἐπειδὴ πρόκειται περὶ καλῆς πίστεως....

§179ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγὼ, κύριε πρόεδρε τῆς κυβερνήσεως, δὲν ἔλαβα ἄλλοτε θέσιν προέδρου· εὑρίσκω ἕνα κανονισμὸν, ὅστις ἔχει διάταξιν λέγουσαν ὅτι διαλυομένης τῆς συνεδριάσεως, ὁ πρόεδρος συναινέσει τῆς Βουλῆς προσδιορίζει τὴν ἡμερησίαν διάταξιν τῆς αὔριον. Τὴν ἡμερησίαν διάταξιν σᾶς λέγω ὅτι δὲν εὗρα· τὴν ὑπέγραψα σήμερον. Ἐγὼ δὲν δύναμαι νὰ θέσω....

§180Α. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Τί θὰ εἰπῇ δὲν δύνασθε; εἶσθε πρόεδρος.

§181Δ. ΒΟΥΛΓΑΡΗΣ. Κύριοι, καὶ τῆς 30 συνεδριάσεως τὰ πρακτικὰ ἀναγνωσθέντα ἐπεκυρώθησαν. Ἡ Βουλὴ λοιπὸν ἀπεφάσισεν ὡς ἡμέραν τὴν Παρασκευὴν νὰ ἔλθῃ ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης — ὁ ἴδιος τὸ ἐπρότεινε — νὰ καταθέσῃ τὰ ἔγγραφα. Ἄρα ἡ Βουλὴ δὲν ἠμπορεῖ νὰ παραβῇ τὴν διάταξιν αὐτήν. Ἰδοὺ τί λέγουν τὰ πρακτικά· «Ὁ δὲ ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης ὑπουργὸς ἀπῄτησεν ὅπως ὁρισθῇ ἡμέρα πρὸς κατάθεσιν τῶν ἐγγράφων τῶν σχέσιν ἐχόντων πρὸς τὴν ἐπερώτησιν καὶ ὡρίσθη ὡς τοιαύτη ἡ Παρασκευή.» Ἡ σημερινὴ λοιπὸν ἡμέρα εἶναι ὡρισμένη διὰ νὰ καταθέσῃ τὰ ἔγγραφα.

§182ΤΙΝΕΣ. Διὰ τί παρελείφθη εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν;

§183Δ. ΒΟΥΛΓΑΡΗΣ. Διότι δὲν ὑπεγράφη ἡ ἡμερησία διάταξις ἀπὸ τὸν πρόεδρον· ἦλθε σήμερον καὶ τὴν ὑπέγραψεν ὁ ἀντιπρόεδρος. Τὸ προεδρεῖον δὲν ἀκούεται διόλου· ὁ διευθυντὴς τοῦ γραφείου ἔφυγεν· εἶναι μία κατάστασις τρομερὰ, αὐτὰ σᾶς λέγω. Εἴμεθα ἴσοι μὲ τὸ μηδέν· ὁ κ. πρόεδρος δὲν μᾶς θέτει εἰς γνῶσιν κανενὸς πράγματος.

§184Α. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Ἐρωτήσατε τὴν Βουλὴν, κύριε πρόεδρε.

§185ΜΑΚΡΗΣ. Κύριε πρόεδρε, παρακαλῶ.

§186ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶναι ὁ κ. λομβάρδος.

§187ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Ὁρίστε, κύριε Μακρῆ· φθάνει νὰ μοῦ διατηρήσετε τὴν σειράν μου, κύριε πρόεδρε.

§188ΜΑΚΡΗΣ. Ἰδοὺ διὰ τί ἐπιμένομεν εἰς τὴν τήρησιν τῆς ἡμερησίας διατάξεως· «1 Ἰουνίου» καὶ εἶναι ὑπογεγραμμένη ὑπὸ τοῦ κ. προέδρου ἡ ἡμερησία αὕτη διάταξις· ἐνστάσεις δὲν ὀφείλει ἡ Βουλὴ νὰ κάμῃ.

§189ΤΙΝΕΣ. Μπᾶ, Μπᾶ!

§190ΜΑΚΡΗΣ. Μάλιστα, κύριοι. Ἡ Βουλὴ ὀφείλει νὰ σεβασθῇ τὴν ἡμερησίαν διάταξιν.

§191ΖΩΧΙΟΣ. Δὲν ὑπάρχει ἡμερησία διάταξις.

§192ΜΑΚΡΗΣ. Ὑπάρχει. Ἀρνεῖσθε τὴν ὑπογραφήν σας, κύριε πρόεδρε; (θόρυβος).

§193ΖΩΧΙΟΣ. Σᾶς παρακαλῶ, κύριε Δημητριάδη, νὰ ἀναβῆτε τὸ βῆμα νὰ ἐξηγήσετε τὴν ἡμερησίαν διάταξιν.

§194ΜΑΚΡΗΣ. Ἐπιμένω λοιπὸν ὅτι ὑπάρχει ἡμερησία διάταξις τῆς 1 Ἰουνίου, τὴν ὁποίαν καὶ πάντες ἀνέγνωσαν καὶ τὴν ὁποίαν ὀφείλομεν νὰ σεβασθῶμεν. Ἰδοὺ τί ἀντικείμενα ὁρίζει ἡ ἡμερησία διάταξις· «1) Πρώτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ κατασκευῆς σιδηροδρόμου ἀπὸ Πόρτο–Ῥάφτι τῆς Ἀττικῆς μέχρι Πατρῶν κτλ. 2) Πρώτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἐγκρίσεως συμβάσεως μετὰ τῆς Γενικῆς πιστωτικῆς Τραπέζης κτλ. 3) Πρώτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου μετὰ τῆς ἑταιρίας Μπάρνς καὶ Μάκ–Ἴβερ. Λοιπὸν ὅταν ὑπάρχῃ μία ἡμερησία διάταξις...

§195ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Εἶναι τὰ ἐπίσημα πρακτικά.

§196ΜΑΚΡΗΣ. Ὅταν ἡ ἔκθεσις τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἐγκρίσεως τῶν συμβάσεων διενεμήθη ἀπὸ χθὲς, ὅταν οὐδεὶς τύπος παρελείφθη καὶ ὅταν ὁ πρόεδρος τῆς Βουλῆς σᾶς παρουσιάζει τὴν ἡμερησίαν διάταξιν, ὀφείλομεν νὰ τὴν σεβασθῶμεν. Ἐγὼ λοιπὸν θέτω ζήτημα, τὸ ὁποῖον δὲν ἠμπορεῖτε νὰ ἀρνηθῆτε νὰ τὸ ψηφοφορήσετε, ὅτι ἐπιμένω εἰς τὴν ἐξακολούθησιν τῆς ἡμερησίας διατάξεως ὡς ἔχει.

§197ΠΟΛΛΟΙ. Δὲν ὑπάρχει ἡμερησία διάταξις.

§198Ι. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Καὶ εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν ὡς καὶ εἰς ὅλα τὰ ἀνθρώπινα πράγματα δύνανται νὰ παρεισφρύσουν λάθη.

§199ΜΑΚΡΗΣ. Παίζομεν ἐδῶ;

§200Ι. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Σᾶς εἶπεν ὁ κ. ἀντιπρόεδρος, ὅτι ἠσθένησεν ὁ κ. πρόεδρος καὶ τοῦ ἔφεραν ἓν χαρτὶ καὶ τὸ ὑπέγραψε καλῇ τῇ πίστει. Εἶναι λάθος τοῦ κ. διευθυντοῦ τοῦ γραφείου. Λοιπὸν σᾶς λέγω ὅτι ἠμπορεῖτε νὰ εἴπητε ὅτι δὲν εἶναι γραμμένον ὅπερ εἶναι γραμμένον, διότι εἶναι κατὰ λάθος γραμμένον.

§201ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ ὑπογραφὴ εἶναι ἰδική μου γνησία· τὸ εἶδον αὐτὸ τὸ μέρος καὶ εἶπα εἰς τὸν ὑπάλληλον, ὅστις μὲ τὴν ἔφερεν, ὅτι σήμερον δὲν ὑπογράφεται ἡ ἡμερησία διάταξις. Ὁ κ. πρόεδρος, μοὶ εἶπεν, ἀσθενεῖ, δὲν ἔλαβε μέρος χθὲς καὶ δὲν συνέταξε τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. Ὑποθέτω δὲ ὅτι κατόπιν, ἕνεκα τῆς ἀσθενείας του δὲν ἔλαβε καιρὸν νὰ ὑπογράψῃ. Μοῦ τὴν ἔφεραν σήμερον· σᾶς λέγω λοιπὸν ὅτι δὲν ὑπεγράφη ἀπὸ χθὲς, ἀλλὰ σήμερον.

§202Α. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Παρακαλῶ, κύριε πρόεδρε, νὰ συνεννοούμεθα· ὅπως δήποτε ἐτοιχοκολλήθη μία ἡμερησία διάταξις, ἡ ἐφαρμογὴ αὐτῆς ἤρχισεν, ἓν νομοσχέδιον συνεζητήθη.

§203ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ μὲ συγχωρέσητε δύω λέξεις.

§204Α. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Ὁ κανονισμὸς λέγει...

§205ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει μία ἄλλη πρότασις.

§206Α. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Τότε καταβῆτε εἰς τὸ βῆμα.

§207ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νὰ σᾶς δώσω μίαν πληροφορίαν.

§208ΤΙΝΕΣ. Ὁ πρόεδρος ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ ἀγορεύῃ.

§209ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀπέναντι τῆς ἡμερησίας διατάξεως αὐτῆς τὰ πρακτικὰ εἶναι ἐπισημότερα.

§210Α. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Διὰ τὰ πρακτικὰ θὰ σᾶς εἴπω· συγκρούονται μὲ τὴν ἡμερησίαν διάταξιν καθ’ ὑμᾶς, ἀλλὰ καθ’ ἡμᾶς ὄχι, διότι τὰ μὲν πρακτικὰ δὲν λέγουν τίποτε, οὔτε ἑρμηνεύουν τὸ φρόνημα τῆς Βουλῆς, ἐνῷ ὁπωσδήποτε αὐτὴ ἡ ἡμερησία διάταξις ἐγένετο δεκτὴ καὶ ἐπελήφθη ἡ Βουλὴ τοῦ πρώτου ἀντικειμένου.

§211ΤΙΝΕΣ. Διεμαρτυρήθημεν περὶ τούτου.

§212Α. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Ἐγένετο ἀντίῤῥησις ἐκ μέρους τοῦ κ. Λομβάρδου, ὅτι δὲν τηρεῖται, καθ’ ἡμᾶς δὲ, ὅτι τηρεῖται· τὸ καθῆκον τοῦ προέδρου τὸ διαγράφει τὸ ἄρθρ. 29 τοῦ κανονισμοῦ τὸ ὁποῖον λέγει· «Ὁσάκις ἰσχυρίζεταί τις, ὅτι δὲν τηρεῖται ἡ ἡμερησία διάταξις, ἢ ὅτι παραβιάζονται αἱ διατάξεις τοῦ παρόντος κανονισμοῦ, ἢ ὅτι ἔπρεπε νὰ προηγηθῇ ἡ συζήτησις ἄλλων ἀντικειμένων, ἢ ὅταν προτείνῃ τὴν ἀναβολὴν τοῦ ὑπὸ συζήτησιν ἀντικειμένου εἰς ἄλλην συνεδρίασιν, ἐὰν τὰς προτάσεις ταύτας ὑποστηρίξωσι καὶ δέκα ἄλλοι βουλευταὶ, ἡ Βουλὴ ἀποφασίζει πρῶτον περὶ τῶν παρεμπιπτόντων ζητημάτων, εἶτα δὲ περὶ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν ἀντικειμένου.» Λοιπὸν, σᾶς παρακαλῶ· οἱ κύριοι λέγουν, ὅτι παραβιάζομεν τὸν κανονισμόν· ἡμεῖς λέγομεν ὅτι τὸν τηροῦμεν· ποῖος θὰ ἀποφασίσῃ; ἡ Βουλή· ἂς ἐρωτηθῇ λοιπὸν ἡ Βουλὴ, νὰ τελειώσωμεν· αὐτὴν τὴν πρότασιν κάμνω.

§213ΑΘ. Γ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Κύριοι βουλευταὶ, ἐνθυμοῦμαι μίαν φορὰν, κατὰ τὴν Βουλὴν τοῦ 1868, εἶχε παρουσιασθῇ ἓν νομοσχέδιον ἐπουσιῶδες· τότε ἡ Βουλὴ ἀπὸ καλὴν πίστιν, ἐπειδὴ τὸ ἀπῄτησεν ὁ κ. πρωθυπουργὸς, φερομένη, εἶπεν, ὅτι ἐπειδὴ τὸ νομοσχέδιον εἶναι ἁπλοῦν, καλὸν εἶναι χωρὶς νὰ τυπωθῇ νὰ θεωρηθῇ ὡς ἀναγνωσθὲν εἰς πρώτην συζήτησιν· οὔτε ἦτο μάλιστα κατεπεῖγον τὸ νομοσχέδιον ἐκεῖνο, καὶ ἂν θελήσωμεν νὰ ἐξετάσωμεν τὰ πρακτικὰ, ἠμπορῶ νὰ σᾶς εὕρω καὶ ποῖον ἦτο. Ἐγὼ τότε ἀντέστην, ἀλλὰ μοὶ εἶπον οἱ φίλοι μου νὰ ὑποχωρήσω καὶ ὑπεχώρησα. Κατόπιν παρουσιάσθη νομοσχέδιον, διὰ τοῦ ὁποίου ἐζητοῦντο 100 ἑκατομμύρια, καὶ ἐζητήθη ἕνεκεν αὐτοῦ τοῦ προηγουμένου νὰ θεωρηθῇ κατεπεῖγον καὶ νὰ περάσῃ εἰς πρώτην ἀνάγνωσιν· ὁ κ. Δεληγεώργης, νομίζω, τὸ ἐνθυμεῖται. Βλέπετε λοιπὸν, ὅτι ὁπόταν δὲν τηρεῖται ὁ κανονισμὸς καὶ καθιεροῦνται προηγούμενά τινα, αὐτὰ τὰ ἐπουσιώδη προηγούμενα, τὰ ὁποῖα ἡ καλὴ πίστις κάμνει νὰ παρέλθουν ἀπαρατήρητα, καθιεροῦν ὅμως προηγούμενα, τὰ ὁποῖα μετὰ ταῦτα τὰ ἐπικαλοῦνται. Ἔρχονται καὶ φέρουν τὴν ἡμερησίαν διάταξιν, ἐπικαλοῦνται τὸ ἄρθρον 29 τοῦ κανονισμοῦ, καὶ λέγουν ὅτι, ὅταν ἀναφύονται ζητήματα τῆς ἡμερησίας διατάξεως, τότε ἀποφασίζει ἡ Βουλή. Μάλιστα, κύριε Δημητριάδη, ἀλλ’ εὑρίσκεσθε εἰς αὐτὴν τὴν περίστασιν ἐδῶ; Ἡ ἡμερησία διάταξις δὲν κανονίζει τὴν ἡμέραν τῆς συζητήσεως· κατὰ τὴν ῥητὴν διάταξιν τοῦ κανονισμοῦ, τὰ ἀντικείμενα τὰ κανονίζει ὁ πρόεδρος διὰ τῆς ἐπινεύσεως τῆς Βουλῆς. Νομίζετε, ὅτι αὐτὴ ἡ διάταξις τῆς Βουλῆς εἶναι ἄσκοπος; ὄχι· διότι ὁ κανονισμὸς προεῖδεν ὅτι ἕκαστος τῶν βουλευτῶν ἀπὸ τῆς παραμονῆς τῆς ἡμέρας τῆς συζητήσεως πρέπει νὰ γνωρίζῃ τὰ ἀντικείμενα, καὶ πρέπει νὰ τὰ γνωρίζῃ διὰ νὰ ἔλθῃ μελετημένος νὰ συζητήσῃ καὶ ψηφοφορήσῃ. Ἐδύναντο χθὲς, κύριοι, ὅτε εὐτυχῶς δὲν ἦτο ἀσθενὴς ὁ κ. πρόεδρος, νὰ τεθῶσιν εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν ἀντικείμενα, τὰ ὁποῖα δὲν ἦσαν ὥριμα πρὸς συζήτησιν;

§214ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Εἶναι ἀσθενὴς ὁ κ. πρόεδρος;

§215ΤΙΝΕΣ. Μάλιστα.

§216ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ὄχι· τὸ παιδί του δὲν ἠμπορεῖ.

§217ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Δὲν ἐδύνατο λοιπὸν οὔτε ἡ Βουλὴ νὰ ἔλθῃ, οὔτε ὁ πρόεδρος νὰ κανονίσῃ ἡμερησίαν διάταξιν ἐπὶ ἀντικειμένων, τὰ ὁποῖα ἀκόμη δὲν ὡρίμασαν· διότι τὰ νομοσχέδια, περὶ ὧν πρόκειται, ἀκόμη δὲν εἶχον τυπωθῆ, αἱ ἐκθέσεις δὲν εἶχον τυπωθῆ· καὶ τί ἠθέλατε ἔχει ἂν χθὲς ἀπεφασίζοντο; τὴν ὑπογραφὴν αὐτοῦ τοῦ κ. προέδρου, καὶ οὐχὶ τοῦ κ. ἀντιπροέδρου, ὅστις ἀναπληρόνει σήμερον τὸν πρόεδρον. Ἔλθετε, λέγει, νὰ συζητήσωμεν, καὶ ἐπικαλεῖται ὁ κ. Μακρῆς τὸ προηγούμενον, ὅτι συνεζητήσαμεν τὴν σύμβασιν περὶ σιδηροδρόμου· μάλιστα, ἀλλ’ εἰς τοῦτο σᾶς λέγομεν, δόσατέ μας τὸν καιρόν.

§218ΤΙΝΕΣ. Τὸν ἔχετε.

§219ΑΘ. Γ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἂν καὶ δυνάμεθα νὰ σᾶς παρεμβάλωμεν καὶ ἄλλα ἀντικείμενα αὐτὴν τὴν ἡμέραν μέχρι τῆς ἑσπέρας χωρὶς νὰ φθάσητε εἰς τὴν συζήτησιν τῆς συμβάσεως αὐτῆς, ἀλλ’ εἴπομεν ὅτι καὶ ἐξ ἑνὸς καὶ ἐξ ἑτέρου νὰ ὑπάρχῃ ἡ καλὴ πίστις (θόρυβος)· μὴ διακόπτετε, σᾶς παρακαλῶ. Λοιπὸν δὲν δύναται νὰ γείνῃ κἀμμία συζήτησις. Ἐγὼ, ὅταν ἐπρόκειτο νὰ ὁμιλήσῃ ὁ κ. Ζωχιὸς καὶ πάλιν ἐπὶ τῆς συμβάσεως τοῦ σιδηροδρόμου, τῷ εἶπα· κ. Ζωχιέ, ἐπειδὴ παρῆλθεν ἡ ὥρα, παραιτηθῆτε, διότι θὰ πᾶμε εἰς τὴν δουλειά μας.

§220ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν εἶχε δικαίωμα νὰ ὁμιλήσῃ καὶ τρίτην φοράν.

§221ΑΘ. Γ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Λοιπὸν ἡ ἡμερησία διάταξις, κύριε Δημητριάδη....

§222Α. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Εἶναι ἰσχυρά.

§223ΑΘ. Γ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Σᾶς ἐρωτῶ· ἤμεθα οἱ πρῶτοι, ἐγὼ καὶ σὺ, φερμένοι ἐδῶ· ηὕραμεν ἡμερησίαν διάταξιν;

§224Α. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Τὴν ἐγνώριζα ἀπὸ χθές.

§225ΑΘ. Γ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Πότε; εἶναι δυνατὸν ἡ ἡμερησία διάταξις νὰ κανονισθῇ μετὰ τὴν λῆξιν τῆς συνεδριάσεως;

§226ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Κύριε πρόεδρε......

§227Α. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Πόσαις φοραῖς θὰ ὁμιλήσετε, κ. Λομβάρδε;

§228ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶναι ὁ κ. Ἡλιόπουλος.

§229ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Μὲ συγχωρεῖτε δύω λέξεις, κ. Ἡλιόπουλε· νὰ ἐρωτηθῇ ἡ Βουλὴ· τὸ ἄρθρον 29 τοῦ κανονισμοῦ τί λέγει; «Ὁσάκις ἰσχυρίζεταί τις, ὅτι δὲν τηρεῖται ἡ ἡμερησία διάταξις, ἢ ὅτι παραβιάζονται αἱ διατάξεις τοῦ παρόντος κανονισμοῦ, ἢ ὅτι ἔπρεπε νὰ προηγηθῇ ἡ συζήτησις ἄλλων ἀντικειμένων, ἢ ὅταν προτείνῃ τὴν ἀναβολὴν τοῦ ὑπὸ συζήτησιν ἀντικειμένου εἰς ἄλλην συνεδρίασιν, ἐὰν τὰς προτάσεις ταύτας ὑποστηρίζωσι καὶ 10 ἄλλοι βουλευταί, ἡ Βουλὴ ἀποφασίζει πρῶτον περὶ τῶν παρεμπιπτόντων ζητημάτων, εἶτα δὲ περὶ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν ἀντικειμένου.» Τί λέγουν οἱ ἄλλοι; ὅτι παραβιάζεται ὁ κανονισμὸς, ἂν ἐπιληφθῇ ἡ Βουλὴ τῆς συζητήσεως τοῦ νομοσχεδίου. Τί λέγει λοιπὸν ὁ κανονισμός; νὰ ἐρωτηθῇ ἡ Βουλή. Ἡμεῖς λοιπὸν σᾶς λέγομεν νὰ ἐρωτήσητε τὴν Βουλὴν, κ. πρόεδρε, σύμφωνα μὲ τὸν κανονισμόν.

§230ΑΘ. Γ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Δὲν ἠμπορεῖ νὰ ἐρωτήσῃ, διότι δὲν ἔχει ἡμερησίαν διάταξιν.

§231ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Θέλετε ἄλλο πλέον ῥητὸν ἀπ’ αὐτό;

§232ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Κύριε πρόεδρε, παρακαλῶ· ἐπειδὴ ἐπικαλοῦνται τὴν ἡμερησίαν διάταξιν, προτείνομεν νὰ τεθῇ εἰς ψηφοφορίαν, ἂν ἡ ἡμερησία διάταξις, τὴν ὁποίαν ἐπικαλοῦνται, συνετάχθη σύμφωνα μὲ τὸν κανονισμὸν, καὶ νὰ γείνῃ δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως, καὶ τότε τὴν σεβόμεθα (θόρυβος).

§233ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Κ. πρόεδρε, τὸν λόγον ἐπὶ τῶν προτάσεων αὐτῶν (θόρυβος).

§234Α. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Μὲ αὐτὴν τὴν αἰτιολογίαν θὰ ψηφοφορήσω (θόρυβος)...

§235ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Ἐὰν ἡ ἡμερησία διάταξις συνετάχθη σύμφωνα μὲ τὸν κανονισμόν....

§236Α. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Πολὺ θυμόνεις.

§237ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Δὲν θὰ μὲ διδάξῃς ἂν θυμόνω ἢ ὄχι.

§238ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ (ὑπουργὸς παιδείας). Ὅταν ἔχωμεν κανονισμὸν καὶ οὗτος ὁρίζῃ πῶς τίθενται τὰ ζητήματα ἐν περιπτώσει διαφωνίας, δὲν ἠμπορεῖ κἀνεὶς νὰ τὰ μεταβάλῃ. Θὰ τὰ δεχθῶμεν ὅπως τὰ ὥρισεν ὁ κανονισμός. Πῶς τὰ ὁρίζει; τοιουτοτρόπως ἐρωτήσατε τὴν Βουλὴν, κ. πρόεδρε.

§239ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Δὲν ὑπάρχει ἡμερησία διάταξις.

§240ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ. Ἐπὶ ζητημάτων, τὰ ὁποῖα ὁ κανονισμὸς ὥρισεν, οὐδεὶς ἠμπορεῖ νὰ φέρῃ συζήτησιν.

§241ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Προτείνεται πρότασις ἐκ μέρους τοῦ ἀξιοτίμου κ. Δημητριάδου, καὶ τροπολογία ἐκ μέρους τοῦ κ. Κεχαγιᾶ· λαμβάνω πρώτην φορὰν τὸν λόγον ἐπὶ τῆς προτάσεως αὐτῆς καὶ τῆς τροπολογίας.

§242Α. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Ἕως τὸ ἑσπέρας νὰ ὁμιλήσῃς δι’ αὐτὸ τὸ ζήτημα (θόρυβος).

§243ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Παρακαλῶ, κύριοι· διὰ νὰ λυθῇ τὸ ζήτημα τοῦτο σύμφωνα μὲ τὸν κανονισμὸν καὶ σύμφωνα μὲ τὰ δικαιώματα ἑκάστου, πρέπει νὰ τὸ λύσωμεν ἢ νὰ σκεφθῶμεν χωρὶς πείσματα καὶ χωρὶς ὁ ἕνας νὰ ἐρεθίζῃ τὸν ἄλλον. Ὁ ἀξιότιμος Πρωθυπουργὸς εἶπεν, ὅτι ἡ καλὴ πίστις ἀπαιτεῖ νὰ ἀναγνωρίσωμεν ὅτι πάντοτε ἐθεωρήσαμεν τὴν τρίτην συζήτησιν ὡς μόνην. Συνήθως, κατὰ γενικὸν κανόνα ἔγεινε τοῦτο· μάλιστα, καί τοι τὸ Σύνταγμά μας ὁρίζει ὅτι γίνονται τρεῖς συζητήσεις καὶ ἐπιψηφίσεις ἐπὶ τῶν διαφόρων νομοσχεδίων, κατὰ γενικὸν κανόνα ἐθεωρήσαμεν τὴν τρίτην συζήτησιν ἀρκοῦσαν. Ἀλλ’ ἀφ’ οὗ τὸ εὐλογημένον τὸ Σύνταγμα μοῦ δίδει τὸ δικαίωμα νὰ συζητήσω τρὶς ἓν νομοσχέδιον καὶ τρὶς νὰ ψηφοφορηθῇ, ὅταν ἕνας μόνον τὸ ζητήσῃ βουλευτὴς καὶ καλῇ τῇ πίστει ἀπαιτῇ τρὶς νὰ συζητήσῃ καὶ ψηφοφορήσῃ, κἀνεὶς πλέον δὲν ἠμπορεῖ νὰ ἀντιταχθῇ ἐναντίον αὐτῆς τῆς ῥητῆς διατάξεως τοῦ Συντάγματος, οὐχὶ πλέον τοῦ κανονισμοῦ. Τὰ προηγούμενα δὲ τὰ βουλευτικὰ ἀποδεικνύουσιν, ὅτι εἰς πολλὰς περιστάσεις νομοσχέδια σοβαρὰ τρὶς ἐν ἐκτάσει συνεζητήθησαν καὶ τρεῖς ψηφοφορίαι ἔγειναν ἐπ’ αὐτῶν. Τὸ ἀντικείμενον εἶναι τοιοῦτον κατὰ τοὺς ἐνδιαφερομένους ἐξ ἡμῶν, καὶ θὰ πεισθοῦν καὶ ὅλοι οἱ ἄλλοι κύριοι, ὅτι εἶναι τοιοῦτον δι’ ὅλην τὴν Βουλὴν, ὥστε ἀπαιτεῖ τρεῖς συζητήσεις καὶ τρεῖς ψηφοφορίας.

§244ΤΙΝΕΣ. Δὲν πρόκειται περὶ αὐτοῦ.

§245ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Τρεῖς συζητήσεις οὐχὶ ἐπιβεβλημέναι, ἀλλὰ αἱ ὁποῖαι νὰ ᾖναι ἐλεύθεραι καὶ νὰ μὴ πιέζωνται οὔτε ἀπὸ τὸ ἓν μέρος, οὔτε ἀπὸ τὸ ἄλλο. Δὲν ἠθελήσαμεν νὰ πιέσωμεν, εἶπεν ὁ κ. πρόεδρος, νὰ βιάσωμεν τὰς συζητήσεις· ἀλλὰ θὰ ὁμολογήσητε καὶ σεῖς, ἀξιότιμε πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι καὶ ἡ ἀντιπολίτευσις ἕως τώρα δὲν ἠθέλησε νὰ σᾶς παρεμβάλῃ προσκόμματα, ἀλλ’ ὅσον ἠδυνήθη ἕως τώρα ἐπροσπάθησε νὰ διευκολύνῃ τὰς συζητήσεις ἵνα τελειώσουν μίαν ὥραν ἀρχήτερα καὶ καλλίτερα τὰ ζητήματα, τὰ ὁποῖα δὲν ἀποτελοῦν ἀντικείμενα πολιτικά. Δὲν ζητοῦμεν τὴν ἀναβολὴν διὰ τίποτε ἄλλο, εἰμὴ διότι δὲν ἔχομεν τὰ ἔγγραφα, δὲν ἐσκέφθημεν· πρὸς ἀπόδειξιν ἰδοὺ τὰ πρακτικὰ, τὰ ὁποῖα τώρα ἐπῆρα διὰ νὰ μελετήσω· ἀποβλέπουσι τὴν ἐπερώτησιν ἐκείνην τὴν ὁποίαν ἔκαμα εἰς προηγουμένην συνεδρίασιν πρὸς τὸν ἀξιότιμον Πρόεδρον τῆς κυβερνήσεως περὶ Ἰονικῆς Τραπέζης, καὶ ἐπῆρα νὰ τὰ ἀναγνώσω τώρα, μήπως καὶ μοῦ παρατηρηθῇ αὔριον, ὅταν θὰ κάμω τὰς παρατηρήσεις, ὅτι παρενόησα ἢ παρήλλαξα τὴν ἔννοιαν τῶν λόγων, τοὺς ὁποίους ἀπηύθυνεν ὁ πρωθυπουργός. Ἀλλ’ ὁ ἀξιότιμος πρωθυπουργὸς ἐν τῇ πλήρει συνειδήσει ὅτι ἡ ἐλευθερία τῆς συζητήσεως πρέπει νὰ ᾖναι σεβαστὴ ἐν τῷ κοινοβουλίῳ, ὅτι ὅταν ὄχι μόνον μία μερὶς βουλευτῶν ἀλλὰ καὶ ἕνας ἔστω βουλευτὴς ζητῇ νὰ λάβῃ καιρὸν νὰ σκεφθῇ ἐπὶ ἑνὸς ἀντικειμένου, ὀφείλει ἡ πλειονοψηφία τῆς Βουλῆς νὰ τὸν ἀκούσῃ....

§246ΤΙΝΕΣ. Ὅταν δὲν εἶναι σκόπιμον.

§247ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Τοὺς σκοπούς μας καὶ τοὺς σκοπούς σας ὁ Θεὸς θὰ τοὺς δικάσῃ. Ὁ κόσμος θὰ ἐξετάσῃ τὰς πράξεις μας, τὴν διαγωγήν μας, καὶ ὁ κόσμος βλέπει τὴν στιγμὴν ταύτην καὶ θὰ ἴδῃ ὅτι μία διάταξις, ἡ ὁποία ἐτέθη εἰς τὸν κανονισμὸν ὡς βάσις πάσης ἐλευθερίας, καὶ πρὸ πάντων τῆς ἐλευθερίας τῶν κοινοβουλευτικῶν συζητήσεων, ἡ διάταξις ἐκείνη ἡ ὁποία ἀπαγορεύει εἰς τὸν πρόεδρον νὰ κάθηται ἐν τῷ γραφείῳ καὶ προσδιορίζῃ τὴν ἡμερησίαν διάταξιν ἄνευ τῆς συναινέσεως τοῦ Σώματος, ἡ διάταξις ἐκείνη ἡ ὁποία ἐτέθη εἰς τὸν κανονισμὸν ὅλων τῶν κοινοβουλίων ὅλου τοῦ κόσμου ὅπως ἕκαστος βουλευτὴς γινώσκῃ τὶ θὰ συζητήσῃ καὶ ἐπὶ τίνος πρόκειται νὰ ψηφοφορήσῃ, ἡ διάταξις ἐκείνη ἡ ὁποία μὴ ἐκπληρωθεῖσα κατὰ τὴν παροῦσαν περίστασιν πολλοὺς βουλευτὰς ἔκαμε νὰ ἀναχωρήσωσι πρὸ μιᾶς ὥρας, πεποιθότες ὅτι ἄλλο ἀντικείμενον δὲν εἶναι ὑπὸ συζήτησιν, ἡ διάταξις αὕτη πρόκειται σήμερον νὰ παραβιασθῇ. Σκεφθῆτε ποῖον προηγούμενον θὰ καθιερώσητε, ἂν διὰ τῆς ψήφου σας σήμερον εἴπητε, ἀπεκδυόμεθα τοῦ δικαιώματος νὰ ἐπιτηρῶμεν τὸ προεδρεῖον καὶ τὸ γραφεῖον ὡς πρὸς τὰ ἀντικείμενα τὰ ὁποῖα προσδιορίζομεν διὰ τῆς ἡμερησίας διατάξεως.

§248ΤΙΝΕΣ. Δὲν ἀντέλεξε κἀνείς, καὶ ἐγένοντο δεκτά.

§249ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Οὐχί· μάλιστα ἐγένετο διαμαρτύρησις ἐκ μέρους βουλευτῶν, καθὼς ἠξεύρετε, κ. Δημητριάδη. Τὴν διαμαρτύρησιν ταύτην ἐκάμαμεν ἡμεῖς καὶ εἴπομεν, ὅτι εἰς τὸ ἑξῆς πρέπει νὰ τυπώνεται καὶ διανέμεται τυπωμένη ἡ ἡμερησία διάταξις ἀφ’ ἑσπέρας, καὶ κἀνεὶς δὲν ἀντέλεξεν. Ἐπὶ τέλους λέγω, ὅτι ὁ κ. πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἔλυσε μόνος του τὸ ζήτημα εἰπὼν, θέλομεν νὰ προχωρήσωμεν· ἂν ὅμως σεῖς δὲν θέλητε, δὲν θέλομεν καὶ ἡμεῖς. Σᾶς λέγομεν λοιπὸν, ἔστω διὰ μίαν στιγμὴν, ἔχετε τὸ δικαίωμα νὰ προχωρήσητε, ἡμεῖς δὲν συμφωνοῦμεν, σᾶς λέγομεν ἀναβάλετε δι’ αὔριον καὶ δὲν θὰ χάσετε τίποτε· ἀναβάλετέ το δι’ αὔριον· ἡ ὥρα τῆς τακτικῆς διαρκείας τῆς συνεδριάσεως ἔληξεν, αὔριον νὰ ἀρχήσωμεν. Συλλογισθῆτε, καὶ παρακαλῶ τὸν ἀξιότιμον πρωθυπουργὸν νὰ τὸ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν, ὅτι ἡ ἀντιπολίτευσις ἔχει μεταξὺ τῶν τάξεών της ἀνθρώπους, οἱ ὁποῖοι ὅταν θέλουν νὰ ἐμποδίσουν, ἔστω ἐν καταχρήσει, τὸ Σῶμα ἀπὸ τοῦ νὰ προχωρήσῃ, ἠμποροῦν νὰ τὸ ἐμποδίσουν.

§250ΤΙΝΕΣ. Νὰ τὸ ἐμποδίσουν!

§251ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Ἐγὼ δέχομαι τὴν συνδιαλλακτικὴν παραίνεσιν τοῦ προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, καὶ σᾶς λέγω ὅτι μὲ ὅλα αὐτὰ τὰ ὁποῖα συνέβησαν, δὲν εἴμεθα εἰς κατάστασιν νὰ συζητήσωμεν τὴν στιγμὴν ταύτην, καὶ σᾶς ζητοῦμεν, σᾶς παρακαλοῦμεν νὰ ἀναβάλετε δι’ αὔριον.

§252ΜΙΛΗΣΗΣ. Παρακαλῶ, κ. Πρόεδρε· ἐπειδὴ τὸ ὑπὸ συζήτησιν θέμα εἶναι λίαν σπουδαῖον, τινὲς δὲ τῶν ἀξιοτίμων συναδέλφων ἔχουσιν ἀνάγκην νὰ ἀναγνώσουν καὶ μελετήσουν τὸν κανονισμὸν, προτείνω νὰ ἀναβληθῇ ἡ περὶ τούτου συζήτησις (θόρυβος).

§253Α. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Σὺ ἔχεις ἀνάγκην ν’ ἀναγνώσῃς τὸν κανονισμόν.

§254ΜΙΛΗΣΗΣ. Ἐγὼ ἔκαμα ἤδη τὴν χάριν εἰς τὸν κύριον Δημητριάδην ν’ ἀναγνώσω τὸν κανονισμὸν, καὶ ἀπήντησα ἐν αὐτῷ τὴν ἑξῆς διάταξιν, ὅτι εἰς οἱανδήποτε συζήτησιν, ἅμα γείνῃ αἴτησις περὶ ἀναβολῆς, προηγεῖται ἡ περὶ αὐτῆς συζήτησις. Διατυπώνω λοιπὸν πρότασιν ἀναβολῆς τοῦ ὑπὸ συζήτησιν θέματος. Ἔχομεν τῳόντι ἀνάγκην νὰ μελετήσωμεν τὸν κανονισμὸν (θόρυβος ἀριστερά)· διότι, κύριε πρόεδρε, ἐκ τῆς μέχρι τοῦδε συζητήσεως παρατηρεῖτε ὅτι μόνον διὰ τῆς μελέτης καὶ ἀναγνώσεως αὐτοῦ θὰ κατορθώσωμεν νὰ συνεννοηθῶμεν.

§255Α. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Ἔχεις ἐσὺ ἀνάγκην νὰ τὸν ἀναγνώσῃς.

§256ΜΙΛΗΣΗΣ. Συγχωρῶ τὸν κύριον Δημητριάδην, διότι ἔμαθε νὰ διακόπτῃ. Λοιπόν, κύριε πρόεδρε, διατυπώνω πρότασιν ἀναβολῆς τοῦ ὑπὸ συζήτησιν θέματος καὶ ζητῶ νὰ γείνῃ ἐπὶ τῆς προτάσεώς μου ὀνομαστικὴ κλῆσις.

§257ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Ζητεῖται ἡ ἀναβολὴ, διὰ νὰ ἀναγνώσωμεν τὸν κανονισμόν!

§258ΤΙΝΕΣ. Ὁρίστε, κύριε πρόεδρε, δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως.

§259ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μὰ πῶς; πρέπει νὰ ζητήσουν 15 τὴν ὀνομαστικὴν κλῆσιν· (ἐγείρονται ὑπὲρ τοὺς 15).

§260ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν τοῦ κυρίου Μίληση λέγουν ναί.

§261ΠΕΡ. ΠΕΤΡΑΚΗΣ. Κύριε πρόεδρε, ἔχομεν μίαν ῥητὴν διάταξιν τοῦ κανονισμοῦ, ὅτι ὁ πρόεδρος συντάσσει τὴν ἡμερησίαν διάταξιν (θόρυβος ἀριστερὰ καὶ φωναί: ἐξηντλήθη ἡ συζήτησις). Ὁμιλῶ ἐπὶ τῆς θέσεως τοῦ ζητήματος. Λέγω λοιπόν, ὅτι ἡμερησία διάταξις ὑπάρχει, ὅταν ὁ κύριος πρόεδρος τῆς Βουλῆς συντάσσει ταύτην ῥητῇ συναινέσει τοῦ Σώματος. Διὰ νὰ συνταχθῇ λοιπὸν ἡμερησία διάταξις, ὀφείλει νὰ ἀναφέρεται εἰς τὸ πρακτικὸν τῆς συνεδριάσεως, ὅτι ὁ πρόεδρος συνέταξε τὴν ἡμερησίαν διάταξιν τῶν δεῖνα καὶ δεῖνα ἀντικειμένων τῇ συναινέσει τοῦ Σώματος. Ἀνεγνώσαμεν τὰ πρακτικὰ τῆς χθεσινῆς συνεδριάσεως· οὐδεμία μνεία γίνεται, ὅτι τὸ Σῶμα συνῄνεσεν εἰς τὰ παρὰ τοῦ κυρίου προέδρου προταθέντα ὡς ἀντικείμενον συζητήσεως τῆς σημερινῆς συνεδριάσεως.

§262ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ. Μὰ περὶ τίνος ἀγορεύετε;

§263ΠΕΤΡΑΚΗΣ. Κύριε Καλλιφρονᾶ, ἐὰν εἴχετε τὴν καλωσύνην νὰ μὴ μὲ διακόπτετε, ἤθελον ἔλθει ἀμέσως ἐπὶ τοῦ θέματος· (θόρυβος ἀριστερά). Κύριε πρόεδρε, οἱ ἀντιδοξοῦντες ἰσχυρίζονται, ὅτι ὑπάρχει ἡμερησία διάταξις. Ὑμεῖς ὅμως, κύριε πρόεδρε, πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπιτρέψητε νὰ τεθῇ τοιοῦτον θέμα, ἀφοῦ ὑμεῖς αὐτὸς εἴχετε τὴν καλωσύνην νὰ πληροφορήσητε τὸ Σῶμα, ὅτι ἡ ἡμερησία διάταξις, ὡς ἐγένετο, δὲν εἶναι σύμφωνος μὲ τὰς ῥητὰς διατάξεις τοῦ κανονισμοῦ καὶ κατὰ πλάνην, διότι ἕνας ὑπάλληλος τοῦ γραφείου σᾶς τὴν ἔφερε καὶ χωρὶς νὰ ἦσθε εἰς θέσιν νὰ παρατηρήσητε τὰ πρακτικὰ τῆς προτεραίας, τὴν ὑπεγράψατε; Πῶς ὑμεῖς, κύριε πρόεδρε, ὁ ὁποῖος ὁμολογεῖτε, ὅτι ἡμερησία διάταξις δὲν ὑπάρχει, πῶς θέλετε νὰ ἐπιτρέψητε συζήτησιν, ὅτι ἡμερησία διάταξις ὑπάρχει;

§264Α. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Μὰ ἀφοῦ γίνεται τόσην ὥραν!

§265ΠΕΤΡΑΚΗΣ. Προβαίνω καὶ πλέον· λέγω, ὅτι ἐπειδὴ ὑμεῖς ὡς πρόεδρος εἶσθε ὁ πρῶτος ἐπιτηρητὴς τῶν διατάξεων τοῦ κανονισμοῦ, ὅτι ὑμεῖς πρῶτος, κύριε πρόεδρε, θέλετε ἀπαντήσει εἰς τὸ Σῶμα, ὅτι οὔτε κἂν συζήτησις ἐπιτρέπεται, ἀφοῦ ἡμερησία διάταξις δὲν ὑπάρχει.

§266Α. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Σᾶς συγχαίρω (θόρυβος).

§267ΓΙΟΛΔΑΣΗΣ. Ἀφοῦ ἐτέθη τὸ ζήτημα, δὲν ἠμπορεῖ νὰ γείνῃ πλέον συζήτησις.

§268ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Ἐπὶ τῆς ἀναβολῆς ὁμιλεῖ.

§269ΓΙΟΛΔΑΣΗΣ. Τοῦ λόγου σου, κύριε Λομβάρδε, ἐπικαλεῖσαι πάντοτε τὸν κανονισμόν· ἀφοῦ ἐτέθη ζήτημα ἀναβολῆς, δὲν ἠμπορεῖ νὰ γείνῃ συζήτησις.

§270ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Ἐπὶ τῆς ἀναβολῆς συζητοῦμεν.

§271ΠΕΤΡΑΚΗΣ. Λέγω λοιπὸν, ὅτι οὔτε ὑμεῖς θὰ ἐπιτρέψητε, οὔτε ἡ Βουλὴ θὰ δεχθῇ νὰ γείνῃ συζήτησις καὶ ἑπομένως ψηφοφορία περὶ ἀναβολῆς τῆς συζητήσεως. Παρὰ νὰ χάνωμεν τὸν χρόνον εἰς συζητήσεις, ἐπικαλοῦμαι καὶ πάλιν τοὺς λόγους τοῦ κυρίου προέδρου τῆς Κυβερνήσεως. Ὁ κύριος πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἶπεν, ἐὰν ἐνθυμοῦμαι καλῶς τοὺς λόγους του, ὅτι, ἐὰν, κύριοι, ἐπιμένετε εἰς τὴν ἀναβολὴν, δὲν ἔχω καμμίαν δυσκολίαν νὰ τὴν δώσω, διότι δὲν θέλω νὰ φανῇ, ὅτι ἐπισπεύδω τὴν ἐπιψήφισιν. Παρακαλῶ τὸν κύριον πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως νὰ εἴπῃ, ἐὰν ἐπιμένῃ ἢ ὄχι εἰς τὴν συζήτησιν (θόρυβος ἀριστερά).

§272ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Τὴν πρότασιν τοῦ κ. Μίληση.

§273ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχει ἄλλος τὸν λόγον.

§274ΠΟΛΛΟΙ (ἀριστερά). Ψηφοφορία!

§275ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ (ὑπουργὸς Ἐκκλησιαστικῶν). Κ. Πρόεδρε, ἐγένετο πρότασις, ἐθέσατε τὸ ζήτημα εἰς ψηφοφορίαν· δὲν ἐπιτρέπεται νὰ δώσητε τὸν λόγον πλέον ἐκτὸς τοῦ θέματος...

§276ΑΛ. ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Μὰ, κ. πρόεδρε, ὁ κ. Πετράκης δὲν ἐτελείωσεν ἀκόμη· πῶς ὁμιλεῖ ὁ κ. ὑπουργός; (θόρυβος).

§277ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ. Νὰ προσκαλέσητε τὸν λαλοῦντα, κ. πρόεδρε, νὰ περιορισθῇ ἐντὸς τοῦ θέματος.

§278ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ, κύριοι, καθήσατε.

§279Α. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Κ. Τσώκρη, θὰ προτείνω ἀποδοκιμασίαν (θόρυβος).

§280ΡΑΛΛΗΣ. Δὲν εἶναι Τσώκρης· εἶναι πρόεδρος.

§281ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐνόσῳ ζητοῦν τὸν λόγον, δὲν δύναμαι νὰ τὸν ἀφαιρέσω.

§282ΜΑΥΡΟΜΑΡΑΣ (κτυπῶν διὰ τῆς χειρὸς τὸ βῆμα). Ἐτέθη ζήτημα εἰς ψηφοφορίαν.

§283ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Ποῦ εἶσαι καὶ ὁμιλεῖς ἔτσι; (θόρυβος) Εἰς τὸ εἰρηνοδικεῖον εἶσαι καὶ ἀπειλεῖς; (θόρυβος· πολλοὶ βουλευταὶ συνωθοῦνται περὶ τὸ βῆμα καὶ τὸ προεδρεῖον).

§284ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι βουλευταὶ, θ’ ἀναγκασθῶ ὡς ἐκ τοῦ θορύβου νὰ διαλύσω τὴν συνεδρίασιν· (θόρυβος ἀριστερά). Ἀφήσατε νὰ τελειώσωμεν.

§285ΠΕΡ. ΠΕΤΡΑΚΗΣ. Κ. πρόεδρε, εὐχαριστῶ τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Ἐκκλησιαστικῶν διότι εἶχε τὴν καλωσύνην νὰ μοὶ ὑπομνήσῃ, ὅτι πρέπει νὰ ᾖμαι σύντομος. Γινώσκω, ὅτι ἡ σύμβασις, περὶ ἧς πρόκειται, εἰσάγεται καὶ ὑποστηρίζεται ἀπὸ τὴν κυβέρνησιν. Ἐπιμένει ἡ κυβέρνησις νὰ ἐξακολουθήσῃ τὴν συζήτησιν σήμερον;

§286Α. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Μάλιστα.

§287ΠΕΤΡΑΚΗΣ. Παρακαλῶ, δὲν εἶσθε σεῖς κυβέρνησις· ἡ κυβέρνησις ν’ ἀπαντήσῃ, ἐὰν ἐπιμένῃ.

§288ΓΡΙΒΑΣ (ὑπουργὸς Στρατιωτικῶν). Τὸ ζήτημα εἶναι ἄλλο, περὶ τῆς ἀναβολῆς ἢ μή.

§289ΠΕΤΡΑΚΗΣ. Εἶμαι ἐντὸς τοῦ δικαίου μου νὰ ἐρωτήσω τὴν κυβέρνησιν, ἐὰν ἐπιμένῃ.

§290ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ. Μάλιστα, ἐπιμένει.

§291ΠΕΤΡΑΚΗΣ. Λέγω λοιπὸν καὶ διατυπῶ πρότασιν, ὅτι δὲν ἐπιτρέπεται οὔτε συζήτησις, οὔτε ψηφοφορία περὶ προτάσεως ἡμερησίας διατάξεως διὰ τὸν λόγον, τὸν ὁποῖον εἶπον, ὅτι δὲν ὑπάρχει ἡμερησία διάταξις, καὶ διότι καὶ αὐτὸς ὁ πρόεδρος τῆς Βουλῆς ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ εἴπῃ, ὅτι, ἀφοῦ δὲν ὑπάρχει ἡμερησία διάταξις, δὲν δύναται νὰ δεχθῇ κᾀμμίαν συζήτησιν, καὶ τότε θὰ δεχθῆτε καὶ ὅτι εἶναι περιττὴ ἡ πρότασις περὶ ἀναβολῆς τῆς συζητήσεως καὶ διὰ τοῦτο εἶναι καὶ ἀπαράδεκτος, διότι δὲν ὑπάρχει ἡμερησία διάταξις· ἔχετε δὲ τὸ πρακτικὸν τῆς προχθεσινῆς συνεδριάσεως, τὸ ὁποῖον ῥητῶς ὁρίζει τὴν παροῦσαν ἡμέραν διὰ τὴν ἐπερώτησιν τὴν παρὰ τοῦ ἀξιοτίμου βουλευτοῦ Ἀττικῆς κ. Κολιάτσου γενομένην, καὶ ὀφείλετε νὰ προτάξητε αὐτήν.

§292ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ἠμπορῶ νὰ φέρω αὐτὴν τὴν πρότασιν πρὶν τεθῇ εἰς ψηφοφορίαν ἡ πρότασις τοῦ κ. Μίληση.

§293ΠΕΤΡΑΚΗΣ. Εἶναι ἀπαράδεκτος ἐκείνη ἡ πρότασις.

§294ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ πρότασις τοῦ κ. Πετράκη εἶναι ἀπαράδεκτος, διότι ἡ συζήτησις τῆς προτάσεως τοῦ κ. Μίληση ὄχι μόνον ἀπεπερατώθη, ἀλλὰ ἔγεινε καὶ σκέψις περὶ τοῦ τρόπου τῆς ψηφοφορίας της· προτέτι περὶ τούτου ἠγέρθησαν καὶ δέκα ὑπὲρ τῆς δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως ψηφοφορίας.

§295ΠΟΛΛΟΙ (ἐξ ἀριστερῶν). Ψηφοφορία.

§296ΡΑΛΛΗΣ. Νὰ τεθῇ εἰς ψηφοφορίαν, ἐὰν ᾖναι δεκτὴ ἡ πρότασις τοῦ κ. Πετράκη.

§297ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶναι ἡ πρότασις τῆς ἀναβολῆς· λοιπὸν οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀναβολὴν λέγουν ναὶ, οἱ μὴ παραδεχόμενοι λέγουν ὄχι.

§298ΠΕΤΡΑΚΗΣ. Ὄχι, δὲν εἶναι ἔτσι.

§299ΡΑΛΛΗΣ. Δὲν ἠμπορεῖτε, κ. πρόεδρε, νὰ θέσητε τὰ ζητήματα ὅπως θέλετε.

§300ΚΑΤΣΙΚΟΓΙΑΝΝΗΣ. Ἤρχισεν ἡ ψηφοφορία.

§301ΠΕΤΡΑΚΗΣ. Ἀπωτέρα πρότασις εἶναι ἡ ἰδική μου. Κύριε πρόεδρε, δύνασθε νὰ κάμητε ὅ,τι θέλετε, νομίζω ὅμως ὅτι πρέπει νὰ μένετε ἐντὸς τοῦ κανονισμοῦ· πρέπει νὰ προηγηθῇ ἡ ψηφοφορία ἐπὶ τῆς ἰδικῆς μου προτάσεως περὶ ἀπαραδέκτου πάσης προτάσεως καὶ πάσης συζητήσεως.

§302ΜΑΚΡΗΣ. Ἐξακολουθήσατε τὴν ψηφοφορίαν περὶ τῆς ἀναβολῆς.

§303ΚΩΝΣΤΑΝΤΑΣ. Περὶ ποίας ἀναβολῆς πρόκειται;

§304ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ τοῦ κανονισμοῦ νομίζω πῶς εἶναι.

§305ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§306ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Μίληση, κάμετε ἐγγράφως τὴν πρότασίν σας.

§307ΡΟΥΚΗΣ. Κύριε πρόεδρε, ὁ κ. Μίλησης ἔθεσε πρότασιν ἀναβολῆς διὰ νὰ μελετήσουν τὸν κανονισμόν. Ἂς ὑπάγῃ νὰ τὸν μελετήσῃ.

§308ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν σᾶς δίδω τὸν λόγον.

§309ΡΑΛΛΗΣ. Ὅτι εἶναι ὀρθὴ ἡ πρότασις τοῦ κ. Μίληση, τοῦτο ἀποδεικνύεται ἐκ τοῦ τρόπου καθ’ ὃν προβαίνουν αἱ συνεδριάσεις· ὕβρεις καὶ ὀχλαγωγίαι ἀδιάκοποι· ἑπομένως λίαν ὀρθῶς ὁ κ. Μίλησης εἶπεν, ὅτι πρέπει νὰ μελετήσωμεν τὸν κανονισμὸν διὰ νὰ ἰδῆτε ὅτι δὲν ἔχετε τὸ δικαίωμα νὰ ὑβρίζητε καὶ νὰ ὀχλαγωγῆτε ἐδῶ.

§310ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διατυπώσατε τὴν πρότασίν σας, κ. Μίληση.

§311ΜΙΛΗΣΗΣ. Διατυπόνω τὴν πρότασιν ὡς ἑξῆς· ζητῶ τὴν ἀναβολὴν τῆς συζητήσεως ἐπὶ τῆς προτάσεως, ἣν διετύπωσεν ὁ κ. Κεχαγιᾶς.

§312ΤΙΝΕΣ. Ποία εἶναι ἡ πρότασις τοῦ κ. Κεχαγιᾶ;

§313ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ πρότασις τοῦ κ. Μίληση, ἤτοι ν’ ἀναβληθῇ ἡ συζήτησις ἐπὶ τῆς προτάσεως τοῦ κ. Κεχαγιᾶ, ἀφορώσης τὴν μὴ σύνταξιν τῆς ἡμερησίας διατάξεως συμφώνως πρὸς τὸν κανονισμόν. Οἱ παραδεχόμενοι λοιπὸν λέγουν ναὶ, οἱ μὴ παραδεχόμενοι λέγουν ὄχι. Γίνεται ψηφοφορία δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως. Πρωτόκολλον ψηφοφορίας τῶν κυρίων Βουλευτῶν ἐπὶ τοῦ ἑξῆς ζητήματος· Παραδέχεται ἡ Βουλὴ ν’ ἀναβληθῇ ἡ συζήτησις ἐπὶ τῆς προτάσεως τοῦ κ. Κεχαγιᾶ, ἀφορώσης τὴν σύνταξιν τῆς ἡμερησίας διατάξεως ἐναντίον τοῦ κανονισμοῦ, ναὶ ἢ ὄχι;

§314ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ πρότασις τοῦ κ. Μίληση ἀπεῤῥίφθη διὰ ψήφων 80 κατὰ 41.

§315ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Θὰ ψηφοφορηθῇ λοιπὸν ἡ ἐδική μου πρότασις, ὅτι ἡ ἡμερησία διάταξις δὲν συνετάχθη σύμφωνα μὲ τὰς διατάξεις τοῦ κανονισμοῦ.

§316ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ (ἐκ δεξιῶν). Δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως.

§317ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ πρότασις εἶναι, οἱ παραδεχόμενοι ... (θόρυβος).

§318ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ (ὑπουργὸς Ἐκκλησιαστικῶν). Δὲν δύναται νὰ τεθῇ τοιοῦτον ζήτημα. Δύναται νὰ ἐρωτηθῇ ἡ Βουλὴ ἂν ἡ ἡμερησία διάταξις ἔχῃ καλῶς ἢ κακῶς, ἀλλ’ ὁ κανονισμὸς τί ἔχει νὰ κάμῃ; (θόρυβος).

§319ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Τὸ μόνον ἐπιχείρημά σας πρὸς συζήτησιν καὶ ἀνάγνωσιν τῆς συμβάσεως περὶ Πιστωτικῆς Τραπέζης ἦτον ὅτι ἦτο ἐγγεγραμμένον τὸ νομοσχέδ. εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν· ἐκ τῆς ἀναγνώσεως ὅμως τῶν ἐπισήμων πρακτικῶν, εἰς τὰ ὁποῖα σημειοῦνται τὰ ἀντικείμενα τῆς ἐπιούσης, φαίνεται δὲν ὑπάρχει ἐγγεγραμμένον τὸ ἀντικείμενον τοῦτο, ἀλλ’ ἡ ἐπερώτησις τοῦ κ. Κολιάτσου. Ἑπομένως ἡμεῖς λέγομεν ὅτι ἡ ἡμερησία διάταξις δὲν συνετάχθη σύμφωνα μὲ τὸν κανονισμόν.

§320ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ. Μήπως ἡ Βουλὴ δὲν ἠμπορεῖ νὰ κηρύξῃ κατεπεῖγον τὸ νομοσχέδιον; μήπως δεσμεύεται ἀπὸ τὴν ἡμερησίαν διάταξιν;

§321ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Εἰς τὴν ψηφοφορίαν, κ. πρόεδρε.

§322ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν τοῦ κ. Κεχαγιᾶ, ὅτι ἡ ἡμερησία διάταξις δὲν διετυπώθη σύμφωνα μὲ τὸν κανονισμὸν λέγουσι ναὶ, οἱ δὲ μὴ παραδεχόμενοι λέγουσιν ὄχι. Γίνεται ἡ δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως ψηφοφορία. Πρωτόκολλον ψηφοφορίας τῶν κυρίων Βουλευτῶν ἐπὶ τοῦ ἑξῆς ζητήματος. «Παραδέχεται ἡ Βουλὴ ὅτι ἡ ἡμερησία διάταξις δὲν συνετάχθη κατὰ τὸν κανονισμὸν, ναὶ ἢ ὄχι;

§323ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐψηφοφόρησαν μόνον 90, ἑπομένως δὲν ὑπάρχει ἀπαρτία· 78 εἶπον ὄχι, 12 ναὶ καὶ 2 ἠρνήθησαν. Διαλύεται ἡ συνεδρίασις, μὴ ὑπαρχούσης ἀπαρτίας. Ὥρα 2 παρὰ 25|60 Μ. Μ.