1873.05.14

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 19

Τῆς 14 Μαΐου 1873.

(Δευτέρα).

(Ὥρα 9. Π. Μ.)

Ἐκφωνηθέντος τοῦ ὀνομαστικοῦ καταλόγου καὶ τῆς Βουλῆς ἐν ἀπαρτίᾳ εὑρεθείσης, ἀνεγνώσθησαν τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως καὶ ἐνεκρίθησαν.

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κατσικόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§2ΚΑΤΣΙΚΟΠΟΥΛΟΣ. Κατὰ τὸν νόμον, κύριοι, περὶ στρατολογίας, δὲν ὑπάγονται εἰς τὴν ὑποχρέωσιν τοῦ περὶ στρατολογίας νόμου οἱ μονογενεῖς καὶ οἱ μεγαλείτεροι ὀρφανοὶ, οἵτινες εἶναι ἀρχηγέται τῶν ὀρφανικῶν οἰκογενειῶν των. Ἡ νομολογία ἐπεξέτεινε τὴν διάταξιν ταύτην, τὴν ἀφορῶσαν τοὺς μεγαλειτέρους υἱοὺς ὀρφανικῶν οἰκογενειῶν, καὶ εἰς τὰ δευτερεύοντα πρόσωπα, ὁπόταν τὰ πρωτεύοντα ἀπετέλεσαν ἰδίαν οἰκογένειαν καὶ ἀπεμακρύνθησαν ἀπὸ τῆς πατρικῆς αὑτῶν οἰκογενείας. Παραδόξως ὅμως εἰς τὸν δῆμον Σελληνοῦντος ἐφηρμόσθη ὅλως τὸ ἐναντίον δι’ ἕνα συμπολίτην μου καὶ συνδημότην μου, Κωνστ. Ἡλ. Ταμβάκην καλούμενον, ὁ ὁποῖος οὐ μόνον μονογενὴς εἶναι, ἀλλὰ καὶ μεγαλείτερος εἰς τὴν ὀρφανὴν οἰκογένειαν, διότι ὁ πατήρ του ἀπέθανε πρὸ πολλῶν ἐτῶν καὶ ἀφῆκεν αὐτὸν τὸ μόνον στήριγμα τῆς οἰκογενείας· καὶ ὅμως χωρὶς νὰ κληρωθῇ εἰς τὸν δῆμον Σελληνοῦντος συνελήφθη πρὸ δύω μηνῶν καὶ κατετάχθη εἰς τὸν στρατόν. Ἅμα ἔμαθον τὸ περιστατικὸν τοῦτο, ἔσπευσα δι’ ἀναφορᾶς μου πρὸς τὸν ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ παραστήσω ὅτι ὁ νέος αὐτὸς δὲν ὑπάγεται εἰς τὰς ὑποχρεώσεις τοῦ περὶ στρατολογίας νόμου, διότι εἶναι ὁ μεγαλείτερος καὶ ὁ μόνος ὀρφανὸς υἱὸς χηρευούσης οἰκογενείας, ὑπέβαλον δὲ καὶ πιστοποιητικὸν τῆς δημοτ. ἀρχῆς, ἡ ὁποία ἐπεβεβαίωσε τοὺς λόγους μου. Ἐν τούτοις ἐξακολουθεῖ εἰς τὸν στρατὸν ὑπηρετῶν, ἀπορῶ δὲ πῶς μέχρι τοῦδε δὲν διετάχθη ἡ ἀπαλλαγή του, ἐνῷ ὁ νέος αὐτὸς ἔχει δικαίωμα, ἂν δὲν ἀπαλλαγῇ τῆς ὑποχρεώσεώς του, νὰ ἐγείρῃ ἀγωγὴν περὶ ἀποζημιώσεως κατὰ τοῦ δημοσίου, διότι οὐδεὶς δύναται νὰ ὑποκύψῃ εἰς ὑποχρεώσεις, εἰς τὰς ὁποίας δὲν εἶναι ὑπόχρεως. Παρακαλῶ λοιπὸν τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν ἐσωτερικῶν νὰ δώσῃ ἐξηγήσεις περὶ τῆς ὑποθέσεως ταύτης, ἵνα μὴ παραπονῆται ὁ νέος αὐτὸς ἀδίκως.

§3ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Πῶς ὀνομάζεται;

§4ΚΑΤΣΙΚΟΠΟΥΛΟΣ. Κωνσταντῖνος Ἠλία Ταμβάκης, κάτοικος τοῦ χωρίου Κοσμᾶ, πρωτευούσης τοῦ δήμου Σελληνοῦντος τῆς ἐπαρχίας Κυνουρίας. Ἐκτὸς τῆς ὑποθέσεως ταύτης θὰ παρακαλέσω τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ ἐπιστήσῃ τὴν προσοχήν του καὶ εἰς ἑτέραν ὑπόθεσιν ἐπίσης σπουδαίαν. Ἡ πρωτεύουσα τῆς ἐπαρχίας Κυνουρίας, ἡ πόλις Λεωνιδίου, διαιρεῖται εἰς δύω διὰ χειμάῤῥου, ὁ ὁποῖος συγκεντρόνει τὸ πλεῖστον τῶν ὑδάτων τῆς ἐπαρχίας. Τὰ ὕδατα ταῦτα πλημμυροῦντα φέρουν καταστροφὰς μεγάλας εἰς τὴν πεδιάδα τοῦ Λεωνιδίου. Οἱ κάτοικοι εἶχον ἐκφράσει τὴν ἐπιθυμίαν των νὰ γείνῃ τρόπος ἵνα περιορισθῇ τὸ κακόν, ὅπως μὴ καταστρέφεται ἡ περιουσία των· τὸ δημοτικὸν Συμβούλιον προεκάλεσε ψήφισμα, τὸ ὁποῖον ἐνεκρίθη καὶ διὰ τοῦ ὁποίου ἐπεβλήθη δασμὸς, ὅπως χρησιμεύσῃ διὰ τὸν περιορισμὸν τῶν ὑδάτων τοῦ χειμάῤῥου. Πρὸ ἑνὸς ἔτους τὰ εἰσπραχθέντα χρήματα ὑπερέβησαν τὰς 30 χιλιάδας δρ., ἡ δὲ δημοτικὴ ἀρχὴ παρεκάλεσε τὸν ὑπουργὸν νὰ μεριμνήσῃ περὶ τῆς ἀποστολῆς ἀξιωματικοῦ τοῦ μηχανικοῦ, ὅστις νὰ συντάξῃ, ἀφοῦ ἴδῃ τὸν τόπον, τὸ ἀπαιτούμενον σχεδιάγραμμα. Παρῆλθεν ἔκτοτε ὁλόκληρον ἔτος καὶ δὲν κατωρθώθη νὰ διαταχθῇ ὁ ἀξιωματικὸς οὗτος. Κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος, ὅτε ἐζήτησα καὶ ἐγὼ τὴν θεραπείαν τοῦ κακοῦ τούτου ἀπὸ τὸ ἁρμόδιον τμῆμα, ἤκουσα ὅτι ὁ ἁρμόδιος ἀξιωματικὸς, ὁ ὁποῖος διεύθυνε τὸ γραφεῖον τοῦ μηχανικοῦ Ἀρκαδίας, εἶχε πολλὰς ἀσχολίας καὶ δὲν ἠδύνατο νὰ μεταβῇ εἰς Λεωνίδιον· ἐσύστησα δὲ ἕτερον ἀξιωματικὸν, τὸν κύριον Βλάσσην, ὁ ὁποῖος διεύθυνε τὸ γραφεῖον τοῦ μηχανικοῦ Λακωνίας, ἀλλὰ μοὶ ἐδόθη ἡ ἀπάντησις ὅτι προσεβάλλετο ἡ φιλοτιμία τοῦ ἀξιωματικοῦ τοῦ νομοῦ Ἀρκαδίας, ἂν ἕτερος ἀξιωματικὸς ἀνελάμβανε τὴν φροντίδα τοῦ ἔργου αὐτοῦ. Ἐὰν λοιπὸν εἰς ἓν ὁλόκληρον ἔτος δὲν ἐδόθη καιρὸς εἰς τὸν τῆς Ἀρκαδίας ἀξιωματικὸν, φρονῶ ὅτι ἡ κυβέρνησις καὶ ἰδίως ὁ ἁρμόδιος ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν ὑπουργὸς πρέπει νὰ λάβῃ πρόνοιαν, ὥστε νὰ διαταχθῇ ἕτερος ἀξιωματικὸς νὰ προβῇ εἰς τὸ ἔργον, διότι δὲν εἶναι δίκαιον τὰ χρήματα, ἅτινα εἰσεπράχθησαν, νὰ μένωσιν ἀργὰ καὶ αἱ ζημίαι νὰ αὐξάνωσιν εἰς τὸν δῆμον αὐτόν. Ἔχω καὶ τρίτον, κύριοι, τὸ ὁποῖον ἀφορᾷ τὸν ἀξιότιμον ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης. Πρό τινων ἡμερῶν ἡ ἐκλογὴ τοῦ δήμου Σελληνοῦντος προσεβλήθη ὡς παράνομος, διότι ἀπὸ τοῦ 69 ἕως τοῦ 72 ἔλαβον χώραν τόσαι παρανομίαι, ὥστε δὲν κατωρθώθη νὰ ὁρισθῇ κατάλογος νόμιμος καὶ ὁριστικὸς καὶ αἱ ἐπιτροπαὶ καὶ ἡ δημοτικὴ ἀρχὴ, αἵτινες συνετέλεσαν, ἂν συνετέλεσαν, εἰς τὰς παρανομίας, εἶναι βεβαίως ἀξιοκατάκριτοι καὶ πρέπει νὰ τιμωρηθῶσι. Καὶ ἡμεῖς παρεπονέθημεν κατά τινων ὑπαλλήλων τῆς κυβερνήσεως, ὅτι κατὰ τὰς νέας ἐκλογὰς μᾶς ἐπίεσαν καὶ ἐπενέβησαν εἰς αὐτὰς καὶ κατηγγείλαμεν τὰς πράξεις των. Πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν ἤρξατο ἡ ἀνάκρισις ἐπὶ τῶν καταγγελιῶν μας κατὰ τῶν δημοσίων λειτουργῶν καὶ κατὰ τῆς δημοτικῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἐπιτροπῶν, αἱ ὁποῖαι παρέβησαν τὸν νόμον· ἀλλὰ μόλις αἱ ἀνακρίσεις ἤρχισαν καὶ ὁ ἀνακριτὴς, εἰς τοῦ ὁποίου τὸ τμῆμα εἶχεν ἀνατεθῆ ἡ ἀνάκρισις, μετατίθεται καὶ ἀποστέλλεται ἄλλος διὰ νὰ ἀναλάβῃ τὴν ἐξακολούθησιν τῶν ἀνακρίσεων. Ὁ πρῶτος ἀνακριτὴς, κύριοι, ἦτον ὁ κ. Παρασκευαΐδης, κατὰ τοῦ ὁποίου οὐδὲν ἠγέρθη παράπονον, ἀλλὰ πάντες ἦσαν εὐχαριστημένοι διὰ τὴν ἀμερόληπτον διαγωγήν του ἦτο μάλιστα ὁ τύπος καὶ ὑπογραμμὸς τῆς αὐστηρότητος καὶ τῆς δικαιοσύνης, συνάμα δὲ καὶ τῆς ἐπιμελείας Ὁ κ. Παρασκευαΐδης δὲν εἶναι φίλος μας· ἡ ἀπότομος ὅμως μετάθεσις αὐτοῦ καὶ ἡ ἀντικατάστασις δι’ ἑτέρου προσώπου, ἤδη διορισθέντος, μοὶ διεγείρει ὑπονοίας, καὶ ἐπεθύμουν ὥστε ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης νὰ μὴ ἐσάλευε τὸν ἀνακριτὴν ἐκεῖνον, ὁ ὁποῖος ἐπελήφθη τῶν ἀνακρίσεων (θόρυβος)· μᾶς διηγέρθη ἡ ὑπόνοια, ὅτι ἡ μετάθεσις τοῦ ἀνακριτοῦ ἐκείνου ἐγένετο διὰ νὰ προσκόψωσιν αἱ ἐργασίαι αἱ ἀνακριτικαί. Αὐτὰ εἶχον νὰ ὑποβάλω.

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ τοὺς κ. βουλευτὰς, ὅσοι ἀνέρχονται εἰς τὸ βῆμα, νὰ σέβωνται τὰ δικαιώματα τῶν ἄλλων, διότι ὁ κ. Κατσικόπουλος ἀνεμίχθη εἰς δικαιώματα ἄλλων, ὁμιλήσας περὶ παύσεων καὶ διορισμῶν. Ἀντικείμενον τῆς σημερινῆς συνεδριάσεως εἶναι ἡ ἐκλογὴ τοῦ δήμου Μακρυκώμης τῆς ἐπαρχίας Φθιώτιδος.

§6ΒΑΛΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Κατὰ τὸν κανονισμόν, τὸ τμῆμα ἐχρεώστει νὰ προσκαλέσῃ τοὺς ἐνισταμένους πρὶν ἢ ἐκδώσῃ τὴν ἔκθεσίν του· τοῦτο ἐγένετο εἰς ὅλας τὰς ἐξελέγξεις. Ἐνταῦθα προέβη τὸ τμῆμα ἄνευ τῆς ἀνακρίσεως τῶν ἐνισταμένων. Προτείνω λοιπὸν νὰ προκηρυχθῇ ἡ ἀνάκρισις τῶν ἐνισταμένων καὶ κατόπιν νὰ ἔλθῃ ἡ ἔκθεσις.

§7ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ ἄρθρον τρίτον τοῦ κανονισμοῦ λέγει: δύνανται οἱ ἐνιστάμενοι, ἐὰν θέλουν, νὰ παρουσιασθῶσιν.

§8ΠΑΠΑΚΩΣΤΑΣ. Ὁ κ. Χατζόπουλος, ὁ ἀποτυχὼν βουλευτὴς Φθιώτιδος, δὲν εἶναι εἰς τὰς Ἀθήνας· ἑπομένως πῶς ἦτο δυνατὸν νὰ παρασταθῇ;

§9ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ἄρθρον τρίτον τοῦ κανονισμοῦ λέγει τὰ ἑξῆς· «αἱ ἐκλογαὶ διανέμονται κατ’ ἀναλογίαν κτλ... Εἰς τὴν ἐνώπιον τοῦ τμήματος συζήτησιν δύνανται νὰ παρουσιασθῶσι καὶ ἀναπτύξωσι τὰς ἐναντίον τῶν ἐκλογῶν ἐνστάσεις των ὅσοι τῶν ἐπιλαχόντων θελήσωσιν...»

§10ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Βεβαίως κἀνεὶς δὲν ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ ἀναγκάσῃ τοὺς ἐπιτυχόντας ἢ ἐπιλαχόντας νὰ προσέλθωσιν εἰς τὸ τμῆμα διὰ νὰ ὑποστηρίξωσιν ἢ κατακρίνωσι τὴν ἐκλογήν· ἀλλ’ ἀφ’ ἑτέρου εἶναι βέβαιον, ὅτι οὐδεὶς δύναται νὰ προσέλθῃ χωρὶς νὰ προσδιορισθῇ ἡ ἡμέρα, κατὰ τὴν ὁποίαν τὸ τμῆμα δύναται νὰ δεχθῇ τοὺς ἐνδιαφερομένους· ἐπεκράτησε δὲ συνήθεια νὰ προσδιορίζεται ἡ ἡμέρα καὶ ὥρα, κατὰ τὴν ὁποίαν προσέρχονται καὶ ὑποβάλλουσι τὰ παράπονά των· ἡ εἰδοποίησις δὲ αὕτη δημοσιεύεται πάντοτε διὰ τοιχοκολλήσεων. Ἐπιθυμῶ νὰ μάθω ἀπὸ τὰ μέλη τοῦ τμήματος, ἂν προσδιώρισαν ἡμέραν καὶ ὥραν πρὸς τοῦτο· ἄλλως, ὑπάρχει ἔλλειψις καὶ ἡ ἔλλειψις πρέπει νὰ διορθωθῇ.

§11ΒΑΣΣΟΣ. Εἰς τὰς ἐπαναληπτικὰς ἐκλογὰς ποτὲ δὲν ἔγεινεν.

§12ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Οὔτε εἶναι ἐδῶ ἐκεῖνοι οἱ ἐνιστάμενοι, ἐκτὸς ἐὰν ἀποφασίσωμεν νὰ πέμψωμεν ἀτμόπλοια καὶ χωροφύλακας νὰ τοὺς φέρουν διὰ τῆς βίας.

§13ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπιθυμεῖ ὁ κ. Σωτηρόπουλος νὰ ἐρωτηθῇ ἡ Βουλή;

§14ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Μάλιστα· ὅλοι εἴμεθα, κ. Πρόεδρε, μέλη τῶν τμημάτων, τὰ ὁποῖα προεξήλεγξαν τὰς ἐκλογάς· σᾶς ἐρωτῶ, κύριε Πρόεδρε, ἐξετάσαμεν ποτὲ ἢ ἐρωτήσαμεν ἂν εἰς τὴν δεῖνα ἢ εἰς τὴν δεῖνα ἐκλογὴν ὑπάρχωσιν ἐνστάσεις ἐνδιαφερομένων ὅπως προσδιορίσωμεν ἡμέραν καὶ ὥραν; Ὄχι· πάντοτε ἐθεωρήσαμεν καθῆκον τὸν προσδιορισμὸν τῆς ὥρας καὶ τῆς ἡμέρας. Πῶς δὲ ἠξεύρετε σήμερον, ὅτι δὲν ὑπῆρχον ἐνιστάμενοι διὰ τὴν Σάμην καὶ Φθιώτιδα;

§15ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κανονισμὸς δὲν ὑποχρεοῖ τὸ τμῆμα νὰ καλέσῃ.

§16ΑΘ. Γ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Μέχρι σήμερον κατὰ τὴν ἐξέλεγξιν τῶν ἐκλογῶν ἠκολουθήσαμεν τὸ πνεῦμα τοῦ κανονισμοῦ. Ὅλα τὰ τμήματα ὡς καὶ ἡ ἐπιτροπὴ κατὰ τὸ 1868 ἔκαμνον ῥητῶς πρόγραμμα, διὰ τοῦ ὁποίου ὥριζον οὐ μόνον τὴν ἡμέραν, ἀλλὰ καὶ τὴν ὥραν, κατὰ τὴν ὁποίαν θὰ παρουσιασθοῦν οἱ ἐνδιαφερόμενοι, εἴτε ἐπιτυχόντες εἴτε ἐπιλαχόντες, καὶ ὑποβάλουν τὰ παράπονά των. Ἐρωτῶ ἤδη, κ. Πρόεδρε, νὰ μᾶς εἴπητε, ἂν τοῦτο ἐπὶ τοῦ προκειμένου ἐγένετο, ἂν παρουσιάσθησαν οἱ ἀποτυχόντες διὰ νὰ ἀναπτύξουν τὰ παράπονά των, καὶ πότε συνῆλθεν ἡ Βουλή; Ἡ Βουλὴ συνῆλθε κατὰ τὴν 10 Μαΐου, διαβάσατε τὴν ἔκθεσιν τοῦ τμήματος διὰ νὰ ἰδῆτε τὶ λέγει (Ἀναγινώσκει). «Σήμερον, τὴν 10 Μαΐου 1873...» Σᾶς ἐρωτῶ νὰ μοὶ εἴπητε, ἦτο δυνατὸν οἱ ἐνιστάμενοι νὰ γνωρίζουν ὅτι κατ’ αὐτὴν τὴν ἡμέραν, κατὰ τὴν ὁποίαν ἡ Βουλὴ ἤρχισε τὰ ἔργα της, συνῆλθε τὸ τμῆμα, ὅτι συνεζήτησε τὴν ἐκλογὴν καὶ ἀπεφάσισε; Νομίζω, κύριε Πρόεδρε, ὅτι ἂν τοῦτο εἴπωμεν, δὲν θὰ εἴπωμεν τὴν ἀλήθειαν καὶ θὰ καθιερώσωμεν ἓν κακὸν προηγούμενον. Ὡς πρὸς τὴν οὐσίαν ἀδιαφορῶ· ὁμιλῶ περὶ τῶν διατυπώσεων, αἵτινες ἐτηρήθησαν ἀπ’ ἀρχῆς τῆς ἐξελέγξεως τῶν ἐκλογῶν μέχρι τῆς σήμερον καὶ αἱ ὁποῖαι εἶναι μία μεγίστη ἐγγύησις διὰ τοὺς ἀδικουμένους. Ἀπορῶ δὲ μάλιστα πῶς εὑρίσκονται ἄνθρωποι ἀνθιστάμενοι ἐπὶ τοιαύτης προτάσεως, ἥτις σήμερον γίνεται, καὶ πῶς τὸ τμῆμα αὐτὸ ἀπεφάσισεν ἐντὸς τῆς αὐτῆς ἡμέρας, κατὰ τὴν ὁποίαν ἤρχισεν ἡ Βουλή, ἐνῷ δὲν εἶχε καιρὸν οὐδὲ νὰ ἀνοίξῃ τὰ ἔγγραφα, οὔτε νὰ ἴδῃ ἐὰν ἐγένετο ἔνστασις· διὰ τοῦτο θεωρῶ ὅτι ἡ πρότασις, τὴν ὁποίαν ἔφερεν ὁ κύρ. Βαλασόπουλος καὶ ὑπεστήριξεν ὁ κ. Σωτηρόπουλος, εἶναι ὀρθοτάτη.

§17Α. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Εἶναι ἀληθές, ὅτι ἡ νομολογία τῆς Βουλῆς εἶναι τοιαύτη, ὁποίαν τὴν ἀνέφεραν, ἀλλ’ ὅταν ἐπρόκειτο περὶ τῆς ἐκλογῆς ὁλοκλήρου τῆς ἐπαρχίας· σήμερον ὅμως πρόκειται περὶ ἑνὸς μόνον δήμου τῆς ἐπαρχίας Φθιώτιδος, ἐν τῷ ὁποίῳ ζήτημα εἶναι ἐὰν ἐγένετο καὶ ἔνστασίς τις. Τὸ τμῆμα, κύριοι, ἔλαβεν ὑπ’ ὄψιν τὰ ἔγγραφα καὶ δὲν ἐπαρουσιάσθη δυσκολία νὰ ἀποφανθῇ ἐὰν ἡ ἐκλογὴ ᾖναι ἔγκυρος ἢ ἄκυρος· ἔπειτα, κύριοι, δὲν ἐδόθη οὔτε ἀφορμὴ, ὁ δὲ ἐνδιαφερόμενος κ. Χατζόπουλος οὔτε ἦλθεν εἰς τὰς Ἀθήνας. Ἤδη δὲ ἔρχεται ὁ κύριος Πετιμεζᾶς καὶ ὁ κύριος Σωτηρόπουλος καὶ σᾶς λέγουν νὰ ἐκδώσωμεν προδικαστικὴν ἀπόφασιν καὶ νὰ προσδιορίσωμεν προθεσμίαν, νὰ ἀκούσωμεν ἐνισταμένους καὶ λόγους ἀκυρότητος, ἐνῷ οὗτοι τὰς ἐνστάσεις των δὲν συνώδευσαν μὲ ἀποδείξεις. Διὰ ταῦτα ἀποκρούω τὴν πρότασιν αὐτὴν, ἥτις δὲν στηρίζεται εἰς τὸν νόμον, οὔτε ἔρχεται νὰ ἐπιδιώξῃ δικαιώματα καταπατηθέντα. Δὲν πρέπει νὰ καθιερώσωμεν τοιοῦτόν τι ὡς προηγούμενον, διότι θὰ ἀνοίξωμεν τὴν θύραν εἰς τὴν στρεψοδικίαν καὶ εἰς τὴν ἀδικίαν, διότι, ὡς γνωρίζετε, ἡ Φθιῶτις δὲν λαμβάνει μέρος εἰς τὰς γενομένας ἀρχαιρεσίας, ἀδίκως. Τοιοῦτον δὲ προηγούμενον εἰς μεμονωμένας ἐκλογὰς καθιέρωσεν ἡ Βουλὴ καὶ εἰς τὰς ἐκλογὰς τῆς Ναυπλίας πέρυσιν, ὅτε συνετάχθη ἡ ἔκθεσις καὶ δὲν ἐπετράπη εἰς τοὺς ἐνισταμένους νὰ παρουσιασθῶσι, προκειμένου λόγου οὐχὶ περὶ ἑνὸς δήμου, ἀλλὰ περὶ πολλῶν. Ὅ,τι προτείνετε λοιπὸν ἤδη δὲν τὸ προτείνετε ἀπὸ εὐλάβειαν πρὸς τοὺς νόμους. Διὰ τοῦτο φρονῶ ὅτι ἡ Βουλὴ ἔχει καθῆκον ν’ ἀποῤῥίψῃ τὴν πρότασιν τῆς ἀναβολῆς καὶ νὰ προβῇ εἰς τὴν συζήτησιν τῆς ἐκλογῆς· ἐὰν δὲ ἔχουν λόγους ἀκυρότητος, ἂς ἔλθουν νὰ τοὺς ἀναπτύξωσι καὶ ἂς ἀποφασίσῃ ἡ Βουλή.

§18ΠΕΤ. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Δὲν πρόκειται περὶ ἑνὸς δήμου, οὔτε περὶ τοῦ ἀκύρου τῆς ἐξελέγξεως μιᾶς ἐκλογῆς· ἂν δὲν ὑπῆρχεν ἀνταγωνισμός, τὸ ἐπιχείρημα τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου εἶχε κάπως δικαιολογίαν. Ἡ ἐκλογὴ εἶναι αὐτοτελὴς, καὶ διὰ τοῦτο ὁ τέταρτος βουλευτὴς τῆς Φθιώτιδος δὲν ὑπάρχει. Ἔρχεται ἡ ὑπόθεσις ἀπ’ ἀρχῆς καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὸν τέταρτον βουλευτήν· ἀδιάφορον τί ἔγεινεν εἰς Λεβαδείαν, δὲν πρόκειται περὶ τῶν κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος πραχθέντων. Ἐγὼ λέγω, ὅτι ἅπαξ διὰ παντὸς πρέπει νὰ εἰσέλθωμεν εἰς τὴν πιστὴν ἐφαρμογὴν τοῦ κανονισμοῦ, νὰ ἐμμείνωμεν ἐντὸς τοῦ νόμου καὶ τοῦ Συντάγματος καὶ νὰ ἀφήσωμεν ἐλευθέραν τὴν συνείδησιν ἑκάστου τῶν ἐνισταμένων νὰ ἔλθῃ ἐνταῦθα καὶ κάμῃ τὰς ἐνστάσεις του. Περὶ τούτου ἔχομεν τὰ ἔθιμα, καὶ τὰ ἔθιμα εἰσὶν οἱ νόμοι, αἱ συνταγματικαὶ παραδόσεις, διότι οἱ νόμοι, τὸ Σύνταγμα, ὅλαι αἱ συμβάσεις γίνονται δι’ ἐθίμων, διὰ συνθήκης τῆς κοινωνίας. Διὰ τοῦτο νομίζω, ὅτι ἡ Βουλὴ χάριν τῆς ἀξιοπρεπείας αὐτῆς πρέπει ν’ ἀναβάλῃ τὴν ὑπόθεσιν μέχρις οὗ προσέλθουν οἱ ἐνιστάμενοι καὶ ὑποβάλουν τὰς ἐνστάσεις των, ἐὰν ὑπάρχουν ἐνταῦθα.

§19ΑΘ. Γ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ὡς πρὸς τὸ παράδειγμα, τὸ ὁποῖον ἔφερεν ὁ κ. Δημητριάδης περὶ τῆς ἐκλογῆς Λεβαδείας καὶ Ναυπλίας, λέγω ὅτι ὅπως καὶ σήμερον ἀγωνιζόμεθα νὰ διαφυλαχθῶσιν αἱ διατυπώσεις ὡς πρὸς τὸ κῦρος ἢ μὴ τῶν ἐκλογῶν, οὕτω καὶ ἐπὶ τῆς ἐκλογῆς Λεβαδείας καὶ Ναυπλίας ἐπολεμήσαμεν πάντοτε ὑπὲρ τοῦ νόμου· καὶ δὲν ἔπρεπεν ὁ κύριος Δημητριάδης νὰ φέρῃ τὴν παρατήρησιν ταύτην πρὸς ἀνθρώπους, οἵτινες πάντοτε εἶχον τὸ θάῤῥος νὰ ὑποστηρίξωσι τὰς δοξασίας των. Πάντοτε εἰς ὅλας τὰς ἐκλογὰς ὑπεστηρίξαμεν τὸν νόμον, διότι νομίζομεν, ὅτι βάσις τῆς ἐλευθερίας εἶναι ἡ νόμιμος τῶν ἐκλογῶν διεξαγωγή.

§20ΠΥΛΑΡΙΝΟΣ. Γνωστὸν εἶναι ὅτι οἱ νόμοι πάντοτε γίνονται διὰ τοὺς ἐπιμελεῖς καὶ οὐχὶ διὰ τοὺς ὀλιγώρους. Ἂν οἱ ἐνιστάμενοι ὑπῆρχον ἐν τῇ πρωτευούσῃ, ἴσως ἤθελεν εἶσθαι φρονήσεως ἔργον νὰ ἀναβληθῇ ἡ ἐξέλεγξις τῆς ἐκλογῆς Φθιώτιδος· ἀλλ’ ἤθελεν εἶσθαι παράλογον ν’ ἀναβληθῶσιν αἱ ἐργασίαι τῆς Βουλῆς, ὅπως προσκληθῶσιν οἱ μακρὰν ἀπέχοντες ἐνιστάμενοι. Οἱ ἀπουσιάσαντες, σιωπηρῶς, ἐὰν θέλετε, παρῃτήθησαν τοῦ δικαιώματος αὑτῶν, ὅπερ ἄλλως τε φρονῶ ὅτι καὶ δὲν ὑφίσταται, καθόσον ὁ κανονισμὸς δὲν περιέχει, ἀκριβῶς εἰπεῖν, ὑποχρέωσιν τοῦ τμήματος, ἀλλ’ ἐκφέρει διάταξιν δυνητικήν· πλὴν καὶ ἐπὶ τῇ ὑποθέσει ὅτι πρόκειται περὶ δικαιώματος τῶν ἐνισταμένων, πάλιν ἐπαναλαμβάνω, ὅτι ἤθελεν εἶσθαι παράλογον ν’ ἀναβάλλωμεν τὰς ἐργασίας ἡμῶν χάριν ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι δὲν ἠθέλησαν νὰ παρασταθῶσιν· διὸ καὶ καλῶς λέγεται ὅτι οἱ νόμοι γίνονται διὰ τοὺς ἐπιμελεῖς καὶ οὐχὶ διὰ τοὺς ὀλιγώρους.

§21Δ. ΡΑΛΛΗΣ. Εἶναι πολὺ εὔκολον κατὰ τὴν φαντασίαν του ἕκαστος νὰ ἑρμηνεύῃ τοὺς νόμους καὶ τὸν κανονισμόν, ἀλλὰ νομίζω ὅτι καλλιτέρα καὶ ἀσφαλεστέρα ἑρμηνεία εἶναι ἐκείνη, ἥτις σύμφωνος πρὸς τὸ γράμμα καὶ τὸ πνεῦμα τοῦ ἑρμηνευτέου νόμου, στηρίζεται εἰς τὰς κατὰ τὴν ἐπιψήφισιν αὐτοῦ λαβούσας χώραν συζητήσεις. Ὁ κανονισμός μας εἶναι τοῦ 1865· ἐὰν δὲ θέλωμεν νὰ λάβωμεν εἰς χεῖράς μας τὰ στενογραφημένα πρακτικὰ τῆς Βουλῆς ἐκείνης, θέλομεν ἰδεῖ ὅτι ἡ πρότασις, ἥτις ἐγένετο ἐκ μέρους τοῦ κ. Βαλασοπούλου, εἶναι σύμφωνος πρὸς τὸ πνεῦμα καὶ τὸ γράμμα τοῦ ἄρθρου 3 τοῦ κανονισμοῦ. Ἐγένετο τότε μακρὰ συζήτησις ἐπ’ αὐτοῦ· προετάθη μάλιστα τροπολογία ἐκ μέρους τοῦ κ. Παδοβᾶ, ἥτις καὶ ἀπεῤῥίφθη. Τότε ἠγέρθη κατὰ πρῶτον τὸ ζήτημα, τὸ ὁποῖον σήμερον ἐπασχολεῖ τὴν Βουλὴν, τὸ ζήτημα τοῦ ἂν ἡ παράστασις τῶν ἐνδιαφερομένων ἐνώπιον τοῦ τμήματος, ὅπως καὶ διὰ ζώσης ὑποστηρίξωσι τὰς ἐνστάσεις των, εἶναι δικαίωμα τοῦ τμήματος ἢ ὑποχρέωσις· τότε ἔλαβον τὸν λόγον ὁ νῦν πρωθυπουργὸς κ. Δεληγεώργης καὶ ὁ ὑπουργὸς κ. Καλλιφρονᾶς, καὶ φαίνεται ὅτι ἐπιλήσμονες τῶν ὅσων εἶπον κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην, ἔρχονται τώρα νὰ εἴπουν τὰ ἐναντία διὰ τῶν φίλων των. Μάλιστα ὁ κ. Καλλιφρονᾶς ἐξεφράσθη ἤδη, ὁ κ. πρωθυπουργὸς δὲν ἐξεφράσθη· ἰδοὺ τί ἔλεγε τότε ὁ κ. Σακελλαριάδης. «Νομίζω ὅτι μόνον μία διαφορὰ ὑπάρχει ἐδῷ· ὅπου λέγει· εἰς τὴν ἐνώπιον τῶν τμημάτων συζήτησιν δύνανται νὰ παρουσιασθῶσιν οἱ ἐνδιαφερόμενοι καὶ ν’ ἀναπτύξωσι τοὺς ὑπὲρ καὶ κατὰ τῆς ἐκλογῆς λόγους. Νομίζω ὅτι τὸ δεύτερον αὐτὸ ἐδάφιον πρέπει νὰ μεταβληθῇ· προσκαλούμενοι οἱ ἀποτυχόντες ὑποψήφιοι δύνανται νὰ παρουσιασθῶσιν.» Αὐτὸ εἶναι τὸ ζήτημά μας· δὲν πρόκειται, κύριοι, περὶ ἐθίμων, ὡς σᾶς εἶπον, ἀλλὰ πρόκειται νὰ ἴδωμεν ποῖον τὸ πνεῦμα τοῦ κανονισμοῦ καὶ τί οὗτος ὁρίζει· δὲν πρόκειται δὲ οὐδὲ περὶ τοῦ συμφέροντος ἑνὸς ἐπιλαχόντος, ἀλλὰ περὶ τῆς τηρήσεως τῶν νόμων. Ὅταν ὑπὸ τὸ πρῆσμα τοῦ ἰδιωτικοῦ συμφέροντος ἀναχωροῦντες θέλομεν νὰ ἑρμηνεύωμεν τοὺς νόμους, πάντοτε θέλομεν σφάλλει, θέλομεν παρερμηνεύει καὶ ὄχι ἑρμηνεύει αὐτούς· λοιπὸν τί ἐλέχθη τότε; «Ἐὰν εἴπητε οἱ ἐνδιαφερόμενοι, ἐξηκολούθησεν ὁ κ. Σακελλαριάδης, θὰ δώσητε τὸ δικαίωμα εἰς πάντα πολίτην, καὶ τοιουτοτρόπως δὲν εὑρίσκομεν ποτὲ οὔτε ἀρχὴν, οὔτε τέλος· νομίζω λοιπὸν, ὅτι τοὐλάχιστον πρέπει νὰ τεθῇ ὁ ὅρος ὅτι προσκαλούμενοι οἱ ἀποτυχόντες κτλ.» Ἤθελε δηλ. ὁ κ. Σακελλαριάδης νὰ ἔχῃ τὸ τμῆμα τὸ δικαίωμα νὰ τοὺς προσκαλῇ ἢ νὰ μὴ τοὺς προσκαλῇ, νὰ ᾖναι facultative δι’ αὐτὸ ἡ πρόσκλησις τῶν ἐνδιαφερομένων. Καὶ τότε ἐγένετο ἡ παρατήρησις ἐκ μέρους τοῦ κ. Ζώτου· «Καὶ ἂν δὲν θέλῃ τὸ τμῆμα νὰ τοὺς προσκαλέσῃ, τί γίνεται;» «Μένει εἰς τὴν θέλησίν του», ἀπήντησεν ὁ κ. Σακελλαριάδης. Τώρα ποία σύνταξις ἐγένετο δεκτή; προσετέθη ἡ λέξις προσκαλούμενοι, ὡς εἶχε προτείνει ὁ κ. Σακελλαριάδης; Ὄχι· ἐν τῷ κανονισμῷ εὑρίσκομεν τῳόντι· «Εἰς τὴν ἐνώπιον τῶν τμημάτων συζήτησιν δύνανται νὰ παρουσιασθῶσιν....κτλ.» Νομίζω λοιπὸν ὅτι ἡ πρότασις τοῦ κ. Βαλασοπούλου εἶναι σύμφωνος πρὸς τὸ πνεῦμα καὶ τὸ γράμμα τοῦ κανονισμοῦ, ὅτι ὁ νομοθέτης τοῦ 1865, τὸν ὁποῖον σήμερον ἀκολουθοῦμεν, ἀναγράφων τὴν διάταξιν τοῦ ἄρθρου τρίτου, ἔδωκεν ὄχι πλέον ἓν δικαίωμα εἰς τὸ τμῆμα, ἀλλ’ ἐπέβαλεν αὐτῷ ὑποχρέωσιν ν’ ἀκροασθῇ τοὺς ἐνδιαφερομένους· δικαίωμα δὲ μόνον ἔδωκεν εἰς τούτους, καθόσον δύνανται κατὰ θέλησιν νὰ παρουσιασθῶσιν ἢ ὄχι. Ἐξαιτοῦμαι λοιπὸν τὴν παραδοχὴν τῆς προτάσεως τοῦ κ. Βαλασοπούλου ὅπως παραπεμφθῇ εἰς τὸ τμῆμα ἡ ἔκθεσις καὶ προσκληθῶσιν οἱ ἐνδιαφερόμενοι.

§22ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ (ὑπουργὸς Ἐκκλησιαστικῶν). Κύριε πρόεδρε, δὲν ἐνδιαφερόμεθα, ἀλλὰ δὲν ἠμποροῦμεν νὰ παραδεχθῶμεν νὰ παραβιάζεται ὁ νόμος, νὰ παραβιάζεται ὁ κανονισμὸς μὲ ὑψηλὰ ὀνόματα, μὲ ἐκφράσεις ὅλως διόλου ἀντιθέτους τοῦ σκοποῦ τὸν ὁποῖον ἐπιδιώκουν. Ἔφεραν σημείωσιν τῶν στενογραφημένων πρακτικῶν, καὶ τί ἐξάγεται ἐκ τούτων; ὅτι ἡ Βουλὴ ἀπέῤῥιψεν αὐτὰ, παρεδέχθη δὲ ὅ,τι ὑπάρχει εἰς τὸν κανονισμὸν, ἤτοι ὅτι δύνανται νὰ παρουσιάζωνται καὶ οἱ ἐνιστάμενοι ἵνα ὑποστηρίξωσι τὰς ἐνστάσεις των· τώρα τὸ δυνητικὸν θέλουν αὐθαιρέτως νὰ τὸ κάμουν ὑποχρέωσιν. Ὅταν ἤθελον παρουσιασθῆ ἐνστασιοδόται διὰ νὰ ἀναπτύξουν καὶ προφορικῶς τὰς ἐνστάσεις των, τότε ἔπρεπε τὸ τμῆμα νὰ κάμῃ τοῦτο· ἢ τὸ πολὺ, ἐὰν τὸ τμῆμα ἀφ’ ἑαυτοῦ δὲν ἐφωτίζετο ἀπὸ τὰ ἔγγραφα καὶ ἐνόμιζεν ὅτι ἔχει ἀνάγκην ἀναπτύξεως περισσοτέρας, τότε τοὺς προσεκάλει, καὶ ἂν ἤθελον, ἤρχοντο, ἐὰν δὲν ἤθελον, δὲν ἤρχοντο. Τὸ δυνητικὸν λοιπὸν νὰ τὸ μεταβάλλουν εἰς ὑποχρέωσιν εἶναι καὶ παράνομον καὶ ἀπαράδεκτον, καὶ οὔτε νὰ ψηφοφορηθῇ δύναται. Ποῦ στηρίζεσθε ἐναντίον τοῦ κανονισμοῦ; θὰ προκαλέσετε ἀπόφασιν ἐναντίον τοῦ νόμου; τὸ δυνητικὸν θὰ τὸ κάμετε ὑποχρέωσιν;

§23ΡΑΛΛΗΣ. Κύριε πρόεδρε, ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐκκλησιαστικῶν βεβαίως δὲν εἶναι νομικός· δὲν εἶναι παράδοξον ἑπομένως ἐὰν δὲν ἐννοῇ ὅτι εἰς τὸ δικαίωμα ἀντιστοιχεῖ ὑποχρέωσις.

§24ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ. Δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ ᾖναι νομικός τίς, διὰ νὰ ᾖναι λογικός.

§25ΡΑΛΛΗΣ. Ἂς λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν, κύριοι, τὰ πραγματικὰ γεγονότα. Ἤλθομεν τὴν δεκάτην Μαΐου, ἀνεγνώσθησαν τὰ ἔγγραφα τοῦ ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν, τ’ ἀφορῶντα τὰς ἐκλογὰς Σάμης καὶ Φθιώτιδος· καὶ πρωΐ πρωΐ τὴν ἄλλην ἡμέραν, σούρπα μᾶς ἔφεραν τὰς ἐκθέσεις τυπωμένας. Ἐρωτῶ τώρα, ἠδύναντο οἱ ἐνδιαφερόμενοι νὰ ἐννοήσουν ποίαν ὥραν τῆς νυκτὸς ἔπρεπε κατὰ τὸν κανονισμὸν νὰ παρουσιασθῶσιν εἰς τὸ τμῆμα διὰ ν’ ἀναπτύξουν τὰς ἐνστάσεις των; Ἴσως ὁμοιάζει τὸ τμῆμα, τὸ ἐξελέγξαν τὴν ἐκλογὴν Φθιώτιδος, τὸν νυκτοβάτην ἐκεῖνον ὑπάλληλον τῆς διοικητικῆς ἀρχῆς, ὃν εἴχομεν εἰς τὴν ἐκλογὴν Σάμης. Ἀλλ’ ὀφείλω ν’ ἀπαντήσω εἰς ὅσα εἶπεν ὁ κ. Καλλιφρονᾶς. Καὶ πρῶτον, τὸ δικαίωμα, κ. ὑπουργὲ, ὑποθέτει ἀναγκαίως ἀντίστοιχον ὑποχρέωσιν· εἶναι συσχετικὰ τὰ δύω ταῦτα· δὲν ἠμπορεῖτε νὰ τὰ χωρίσητε. Ἀλλ’ ὁ κ. ὑπουργὸς χωρὶς νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὰ πρακτικὰ τοῦ 1865, λέγει ὅτι ἡ Βουλὴ ἀπεφάσισε τότε ἐναντίον ἐκείνων τὰ ὁποῖα ἡμεῖς σήμερον ἐπικαλούμεθα· ἀλλὰ δὲν ἔχει οὕτως. Ὁ κ. Σακελλαριάδης ἐνίστατο τότε κατὰ τῆς γνώμης, ἣν σήμερον ὑποστηρίζομεν, καὶ ἡ Βουλὴ ἀπέῤῥιψε τὴν τροποποίησιν τὴν προταθεῖσαν ὑπ’ αὐτοῦ τε καὶ τοῦ κ. Παδοβᾶ, καὶ ὁ κ. Δεληγεώργης ὁ ἴδιος ἐπολέμησε τὴν τροποποίησιν ἐκείνην. Ἐὰν ἔχετε καιρὸν διὰ χάσιμον, ἠμπορῶ νὰ σᾶς ἀναγνώσω τὴν σχετικὴν περικοπήν. (Ἀναγινώσκει). Τώρα ἰδοὺ τί ἐγένετο ἡ πρότασις τοῦ κ. Παδοβᾶ.

§26ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Νὰ μᾶς ἐξηγήσητε πρῶτον ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἀνεγνώσατε.

§27ΡΑΛΛΗΣ. Εἶναι ὀλίγον δύσκολον, διότι ἀναφέρεται εἰς ἓν τῶν διαφόρων κεφαλαίων τῆς προτάσεως Παδοβᾶ.

§28ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Λοιπὸν ἀναιρέσατε ὅσα εἴπατε.

§29ΡΑΛΛΗΣ. Δὲν συνειθίζω ν’ ἀνακαλῶ ὅσα ἐξέφρασα ἅπαξ.

§30ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Πρὸς χάριν σας τὸ λέγω· δικαίωμά σας εἶναι, ἀλλὰ δὲν πρέπει νὰ τὸ καταδεχθῆτε.

§31ΡΑΛΛΗΣ. Ὅταν ἔχω μίαν γνώμην, ἠξεύρω νὰ τὴν ὑποστηρίζω· ἡ πρότασις τοῦ κ. Παδοβᾶ περιελάμβανε διάφορα κεφάλαια, καὶ ἓν ἐκ τῶν κεφαλαίων αὐτῶν ἐπολεμήσατε ἄνευ ἐπιφυλάξεως ὡς πρὸς τὰ λοιπά, κατεψηφίσατε δ’ αὐτὴν ὁλόκληρον.

§32ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ὅσον ἐπιμένετε, τόσον χειρότερον δι’ ἐσᾶς· πρὸς τὸ συμφέρον σας πρέπει νὰ ἀνακαλέσητε.

§33ΡΑΛΛΗΣ. Δὲν ἐξέτασα ποτὲ τὸ συμφέρον μου εἰς τὴν πολιτικήν.

§34ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἡ φιλοτιμία παρακολουθεῖ τὸν ἄνθρωπον παντοῦ, καὶ εἰς τὸ κοινοβούλιον καὶ εἰς τὴν ἀγορὰν καὶ εἰς τὸν ἰδιωτικόν του βίον καὶ τὸν δημόσιον.

§35ΡΑΛΛΗΣ. Ἐὰν νομίζετε ὅτι ἔχετε τὸ δικαίωμα νὰ μὲ κάμετε διδαχάς, εἶσθε πολὺ ἠπατημένος.

§36ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Τὸ δίδετε εἰς πάντα τὸ δικαίωμα.

§37ΡΑΛΛΗΣ. Ἀρκοῦντα· ἀλλ’ ἡ πρότασις τοῦ κ. Παδοβᾶ τί ἔγεινεν; ἀπεῤῥίφθη δι’ ἀναστάσεως οὐδενὸς ἐγερθέντος, καὶ ἐπομένως ἀπεῤῥίφθη καὶ ἡ γνώμη, ἣν οἱ ἀντίθετοι ὑποστηρίζουσι σήμερον.

§38ΚΟΝΤΟΓΟΥΡΗΣ. Κατὰ τὴν διάταξιν τὴν τελευταίαν τοῦ ἄρθρου 4 τοῦ κανονισμοῦ, μόνον εἰς μίαν περίστασιν ἀπαγορεύεται νὰ προβῇ ἡ Βουλὴ εἰς τὴν ἐξέλεγξιν, ἐὰν δηλαδὴ δὲν τυπωθῇ ἡ ἔκθεσις καὶ δὲν διανεμηθῇ πρὸ 24 ὡρῶν εἰς τοὺς βουλευτάς. Βεβαιότατα δικαίωμα τῶν ἐνισταμένων εἶναι νὰ προσέρχωνται εἰς τὸ τμῆμα καὶ ὑποχρέωσις τοῦ τμήματος ν’ ἀκούῃ αὐτούς, ἀλλὰ βάσις τῶν συζητήσεων τοῦ τμήματος καὶ τῆς Βουλῆς κατ’ ἐμὲ εἰσὶ μόνον αἱ ἐνστάσεις, αἱ ὁποῖαι δίδονται κατὰ τὸν καιρὸν τῆς ἐκλογῆς, καὶ μόνον ὡς ἐκ περισσοῦ δίδεται τὸ δικαίωμα ὑπὸ τοῦ κανονισμοῦ νὰ προσέρχωνται καὶ νὰ ὑποστηρίζουν αὐτὰς τὰς ἐνστάσεις καὶ διὰ ζώσης φωνῆς ἐνώπιον τοῦ τμήματος. Φρονῶ λοιπὸν ὅτι δυνάμει αὐτῆς τῆς τελευταίας παραγράφου τοῦ ἄρθρου 4 τοῦ κανονισμοῦ καὶ μόνον διὰ τὴν ἐπουσιώδη ἔλλειψιν τῆς μὴ ἐμφανίσεως τῶν ἐνισταμένων ἐνώπιον τοῦ τμήματος δὲν δυνάμεθα σήμερον νὰ ἀρνηθῶμεν τὴν ἐξέλεγξιν τῆς ἐκλογῆς Φθιώτιδος.

§39ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Νομίζω, κύριε πρόεδρε, ὅτι δὲν πρόκειται μόνον περὶ ἐθίμου, καθὼς παρετηρήσατε, δὲν πρόκειται περὶ πνεύματος τοῦ κανονισμοῦ, τὸ ὁποῖον ὁ εἷς ἠμπορεῖ νὰ ἐννοήσῃ κατὰ τὸν ἕνα τρόπον καὶ ὁ ἄλλος κατὰ τὸν ἄλλον, δὲν πρόκειται μόνον περὶ γράμματος τοῦ κανονισμοῦ, τὸ ὁποῖον ἐπίσης δύναται νὰ ἐξηγηθῇ ἢ οὕτως ἢ ἄλλως, ἀλλὰ πρόκειται περὶ ὅλων τούτων καὶ περί τινος ἄλλου περισσότερον ἀκόμη, πρόκειται περὶ τῆς μεγάλης ἐκείνης ἀρχῆς, ἐπὶ τῆς ὁποίας βασίζονται οἱ νόμοι ὅλων τῶν πολιτισμένων ἐθνῶν, ὅτι εἰς οὐδὲν δικαστήριον ἐπιτρέπεται νὰ δικάσῃ καὶ πολὺ δὲ ὀλιγώτερον νὰ καταδικάσῃ κατηγορούμενον πρὶν ἢ τὸν ἀκούσῃ.

§40Α. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Ποῖος εἶναι ὁ κατηγορούμενος; (ἱλαρότης).

§41ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Ἐὰν γελᾶτε, προσέξατε ὀλίγον περισσότερον καὶ θέλετε ἰδεῖ ὅτι δὲν πρέπει νὰ γελάσετε, ἀλλὰ νὰ σκεφθῆτε. Πρόκειται ἐπαναλέγω, περὶ τῆς ἀρχῆς, ὅτι εἰς οὐδένα ἐπιτρέπεται νὰ δικάσῃ καὶ νὰ καταδικάσῃ χωρὶς πρῶτον νὰ ἀκούσῃ τὸν ἐνδιαφερόμενον εἰς τὴν δίκην. Τὴν ἀρχὴν ταύτην καθιερόνει ὁ κανονισμός μας καθ’ ὅσον ἀποβλέπει καὶ τὰς ἐξελέγξεις· τὴν ἀρχὴν ταύτην ἠκολούθησε καὶ ἡ Βουλὴ εἰς ὅλας τὰς ἐξελέγξεις, τὴν ἀρχὴν ταύτην προσεκλήθη σήμερον νὰ παραβιάσῃ. Δὲν πρόκειται ἐὰν ἦναι παρόντες ἢ ὄχι οἱ ἐνιστάμενοι, δὲν πρόκειται ἐὰν ἦσαν ἐπιμελεῖς ἢ ἀμελεῖς· πρόκειται ἐὰν ἡμεῖς ἐξεπληρώσαμεν τὸ καθῆκον ἡμῶν· ἐξεπλήρωσε τὸ καθῆκόν του τὸ τμῆμα; Δὲν θὰ στείλωμεν βεβαίως χωροφύλακας διὰ νὰ φέρωμεν τὸν μὲν καὶ τὸν δὲ, ἀλλὰ πρέπει νὰ δείξωμεν ὅτι ἡμεῖς τὸ καθ’ ἡμᾶς ἐξεπληρώσαμεν τὸ καθῆκόν μας καὶ προσεκαλέσαμεν τοὺς ἐνδιαφερομένους, ἵνα μὴ φανῇ ὅτι ἀνεξετάστως παραδεχόμεθα ἢ ἀποῤῥίπτομεν. Ὁ κύριος ὑπουργὸς τῆς Παιδείας ἐθεώρησεν ὅτι ἡ πρότασις ἡμῶν δὲν πρέπει οὔτε νὰ ψηφοφορηθῇ, ὁ δὲ ἀξιότιμος βουλευτὴς Πατρῶν, κύριος Κοντογούρης, παρετήρησεν ὅτι μόνον εἰς μίαν περίπτωσιν δὲν ἐπιτρέπεται εἰς τὴν Βουλὴν νὰ προβῇ εἰς τὴν ἐξέλεγξιν, ὅταν πρὸ εἰκοσιτεσσάρων ὡρῶν δὲν ἐτυπώθη καὶ διενεμήθη ἡ ἔκθεσις τῆς ἐπιτροπῆς. Ἂς μοὶ ἐπιτρέψῃ ὁ ἀξιότιμος ὑπουργὸς τῆς Παιδείας νὰ τῷ παρατηρήσω μὲ ὅλον τὸν σεβασμὸν, ὅτι ἄλλαι ἰδέαι εἶναι ἐκεῖναι, αἱ ὁποῖαι δὲν πρέπει νὰ προφέρωνται ἐντὸς τῆς Βουλῆς, δὲν πρέπει νὰ τίθενται ποτὲ εἰς ψηφοφορίαν· ἐὰν παραδείγματος χάριν ἔθετα ἐγὼ σήμερον ζήτημα, ὅτι ἐζούσαμεν καλλίτερον ὑπὸ τὴν τουρκοκρατίαν ἢ ὑπὸ τὴν σημερινὴν κατάστασιν, τότε εἶχε τὸ δικαίωμα ὁ ἀξιότιμος ὑπουργὸς τῆς Παιδείας νὰ μοὶ εἴπῃ, ὅτι τοῦτο δὲν δύναται νὰ τεθῇ εἰς ψηφοφορίαν. Ὡς πρὸς τὴν παρατήρησιν τοῦ ἀξιοτίμου κυρίου Κοντογούρη δύναταί τις νὰ παρατηρήσῃ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον εἶπεν ἄλλοτε ὁ Σόλων ἐρωτηθεὶς διατὶ δὲν ὥρισε ποινὴν κατὰ τοῦ πατροκτόνου· διότι, εἶπε, δὲν ἐνόμιζον ποτὲ, ὅτι ἄνθρωπος ἤθελε φθάσει εἰς αὐτὸ τὸ ἔγκλημα. Δὲν ὑπέθετε ποτὲ ὁ κανονισμὸς ὅτι ἠδύνασθε νὰ προβῆτε εἰς ἐξέλεγξιν ἐκλογῆς χωρὶς νὰ ἀκούσητε τοὺς ἐνδιαφερομένους. Ἀλλ’ ἐκτὸς τούτου καθαρῶς ἐκφράζεται, τὸ δὲ ζήτημα τοῦτο εἶναι λελυμένον ὁριστικῶς. Δὲν ἠμποροῦμεν, ἐπαναλέγω, νὰ προχωρήσωμεν εἰς τὴν ἐξέλεγξιν τῆς ἐκλογῆς αὐτῆς, ἐὰν δὲν ἐκπληρώσωμεν ὅλους τοὺς τύπους τοὺς ἐπιβαλλομένους ἀπὸ τὸ γράμμα καὶ τὸ πνεῦμα τοῦ κανονισμοῦ καὶ τὴν ἀρχὴν τοῦ δικαίου, τὴν ὁποίαν προανέφερα· ἐὰν δὲ οἱ ἐνδιαφερόμενοι δὲν θέλουν νὰ παρουσιασθοῦν, εἶναι ἐκεῖνοι ὑπεύθυνοι. Ὑποστηρίζω λοιπὸν τὴν πρότασιν τοῦ κυρίου Βαλασοπούλου.

§42Ν. ΣΟΥΤΣΟΣ. Νομίζω, κύριε πρόεδρε, ὅτι ὑπάρχουν πολλαὶ περιστάσεις, κατὰ τὰς ὁποίας ὁ δικαστὴς δὲν ἀκούει τὸν κατηγορούμενον, διότι αὐτὸς ἀναβάλλει. Αὐτὸς ἐρήμην δικάζεται, διότι λείπει εἰς τὴν Λαμίαν· τί νὰ κάμωμεν λοιπόν; νὰ τοῦ στείλωμεν ἀγωγήν;

§43ΜΑΝΟΥΣΟΣ. Εἰς τὴν ἐκλογὴν τὴν ἰδικήν μας σεῖς ὁ ἴδιος δεκαπέντε ἡμέρας ἀνεβάλετε, ἐστείλατε τηλεγραφήματα δεξιὰ καὶ ἀριστερά.

§44Α. Γ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Κύριε Σοῦτσε, δὲν μᾶς ἀναφέρετε ἓν παράδειγμα, ὅτι κατεδικάσθη ποτὲ κἀνεὶς ἀπὸ δικαστήριον χωρὶς νὰ προσκληθῇ; (ἱλαρότης).

§45ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Μοὶ φαίνεται, κύριοι, ὅτι ἡ πρότασις εἶναι ὅλως διόλου ἄνευ σημασίας τινὸς πρακτικῆς. Ὁ κ. Λομβάρδος ἐτελείωσε τὸν λόγον του εἰπὼν, ὅτι πρέπει νὰ σταλῶσιν εἰς τὸ τμῆμα πάλιν τὰ πρακτικὰ τῆς ἐκλογῆς καὶ τὸ τμῆμα νὰ ὁρίσῃ ὥραν, καθ’ ἣν νὰ προσέλθωσιν οἱ ἐνιστάμενοι. Τὸ τμῆμα ἀπεφάσισεν ἤδη καὶ ἐθεώρησε περιττὴν τὴν πρόσκλησιν τῶν μὴ προσελθόντων οἴκοθεν. Ἄλλως, ὁ πρόεδρος τοῦ τμήματος κύριος Ζωχιὸς, ὁ ὁποῖος, ἵνα μὴ εἴπω περισσότερον, τοὐλάχιστον ἴσον ὑπὲρ τῶν ἐλευθεριῶν μας πρὸς τὸν κ. Λομβάρδον ἀγωνίζεται, δὲν ἤθελε προβῆ, καὶ ὄχι μόνον αὐτὸς, ἀλλ’ οὔτε καὶ ἄλλοι φίλοι τῶν ὑποβαλόντων τὴν πρότασιν, οἱ ὁποῖοι οὔτε κἂν διενοήθησαν, ὅτι ἠμποροῦσε τοιαύτη πρότασις ν’ ἀναφυῇ σήμερον· καὶ βεβαίως κἀνεὶς, πιστεύω, ἐκ τῶν βουλευτῶν δὲν ἐσκέφθη, ὅτι ἡ ἐν λόγῳ διατύπωσις ἔπρεπε νὰ προηγηθῇ. Σήμερον τίς οἶδε ποῖοι λόγοι πολιτικοὶ ἔκαμον τοὺς ὑποβαλόντας τὴν πρότασιν νὰ προκαλέσουν ἀναβολὴν τῶν ἐργασιῶν μας. Ὁ μόνος λοιπὸν λόγος ὁ κινῶν αὐτοὺς εἶναι ὁ τῆς ἀναβολῆς. Ἐπὶ τοῦ παρόντος τίς ὁ κατηγορούμενος; Κατηγορούμενος δύναται νὰ ᾖναι ὁ προσερχόμενος ὡς γνήσιος καὶ ἀληθὴς ἀντιπρόσωπος τῆς Φθιώτιδος; ὄχι· κατηγορῶν εἶναι ὁ ἀποτυχὼν κ. Χατζόπουλος, καὶ ἐὰν ἐνόμιζεν, ὅτι αἱ κατηγορίαι του εἶναι σπουδαῖαι, ἤθελεν ἔλθει ἤδη εἰς Ἀθήνας νὰ ὑποστηρίξῃ τὰ δικαιώματά του. Ἔπειτα ἡ πρότασίς σας τοῦ νὰ ἀναβληθῇ μέχρι τῆς αὔριον, καὶ ἐὰν γείνῃ δεκτὴ, θὰ ᾖναι πάντη ματαία, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν δι’ ἀεροστάτου νὰ φέρητε ἐνταῦθα τὸν ἀπόντα εἰς Λαμίαν ἐνιστάμενον. Ἐὰν ὁ κ. Χατζόπουλος ἐνόμιζεν ὅτι αἱ ἐνστάσεις του εἶναι βάσιμοι, ἤθελεν εἶναι ἐδῶ ἢ ἤθελεν ἐπιφορτίσει τοὺς κυρίους νὰ ὑποβάλουν καὶ ἀναπτύξωσι τὰς ἐνστάσεις του ἐνώπιον τῆς Βουλῆς. Δὲν θέλουν λοιπὸν τίποτε ἄλλο παρὰ ἀναβολὴν, ἵνα δι’ ἀναβολῶν ἀλλεπαλλήλων ἐπιδιώξουν σκοποὺς, τοὺς ὁποίους αὐτοὶ ἐννοοῦν.

§46ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ (ὑπουργὸς Ἐκκλησιαστικῶν). Κ. πρόεδρε, δύω λέξεις ἐπὶ τῆς ὁμιλίας τοῦ κ. Λομβάρδου. Ὁ κ. Λομβάρδος ὁμιλῶν ἀπετάθη προσωπικῶς κατ’ ἐμοῦ· εἶπον ὅτι δὲν ὑπάρχουν αἱ θύραι, διὰ τῶν ὁποίων δύνανται νὰ εἰσέρχωνται τὰ μὴ παραδεκτὰ κατὰ νόμον εἰς ἐξέτασιν· ὁ κ. Λομβάρδος λοιπὸν θέλει νὰ κάμῃ τὴν ἀρχὴν ν’ ἀνοίξῃ μίαν θύραν ἵνα εἰσέρχωνται καὶ τὰ ἀπαράδεκτα ὑπὸ συζήτησιν. Τοῦτο ἐγὼ ἐπιμένω ὅτι δὲν ἐπιτρέπεται εἰς συζήτησιν· καὶ ἔκαμεν ἀκόμη ἓν ἄλλο, τὸ ὁποῖον δὲν εἶναι ἄξιον τῆς ἠθικῆς τοῦ κ. Λομβάρδου.

§47ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Τί εἶπε; Τὸ ὁποῖον δὲν εἶναι ἄξιον....

§48ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ. Τῆς κρίσεώς σας. Ἐὰν ἤθελε, λέγει, τεθῇ συζήτησις, ὅτι ἐν καιρῷ τῆς τουρκοκρατίας εὑρισκόμεθα καλλίτερα.... Τώρα δὲν ἠξεύρω διατὶ τὸ εἶπε τοῦτο! Εἶναι ἀληθὲς ὅτι μίαν ἡμέραν ἐσυζητεῖτο εἷς νόμος πολὺ βαρὺς, ὁ ὁποῖος δὲν ἐπέτρεπεν οὔτε τὴν μεγάλην ἑβδομάδα, οὔτε τὴν πρώτην ἑβδομάδα τῆς τεσσαρακοστῆς νὰ ἀπολύωνται τῆς φυλακῆς οἱ χρεῶσται....

§49ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Τὸ εἴπατε ἄλλοτε· ὅταν οἱ λῃσταὶ συνευωχοῦντο μετὰ τῶν στρατιωτῶν, ὅταν αἱ ἀρχαὶ καὶ οἱ λῃσταὶ συνδιαιτῶντο, ὅταν ὁ λαὸς ἐτυραννεῖτο ὑπὸ τῶν λῃστῶν καὶ ἐπλήρονεν αὐτοῖς φόρον διὰ νὰ εὑρίσκῃ ἡσυχίαν καὶ ἀσφάλειαν, ὅταν τάξις καὶ ἐλευθερία δὲν ὑπῆρχον, ὅταν οἱ λῃσταὶ ἐβάπτιζον καὶ ἐστεφάνονον δημοσίᾳ καὶ ἔπραττον πολλὰς ἄλλας πράξεις, τὰς ὁποίας ἡ κοινωνία θεωρεῖ πρώτης ἀξίας καὶ ἀναθέτει εἰς δημοσίας ἀρχάς, τότε φωνὴ ἐγείρετο πανταχόθεν, ὅτι ἦτο προτιμότερος ὁ ζυγὸς τῶν Τούρκων (χειροκροτήματα ἐκ τοῦ ἀκροατηρίου).

§50ΡΑΛΛΗΣ. Ὁμιλεῖτε περὶ λῃστῶν βιούντων εἰς τὰ ὄρη καὶ καλῶς ἢ κακῶς καταδιωκομένων, ὅταν αὐτὸ τὸ πολίτευμα σήμερον τίθεται ὑπὸ ἀμφισβήτησιν, οὐδὲ γνωρίζομεν τί τέξεται ἡ ἐπιοῦσα;...... (θόρυβος).

§51ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Κύριε πρόεδρε, νὰ προστατεύσητε τὴν ἐλευθερίαν τοῦ λόγου (θόρυβος).

§52ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Νὰ ζητήσῃ τὸν λόγον ἀπὸ τὸν πρόεδρον.

§53ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Αὐτὸ εἶναι καθῆκον τοῦ προέδρου. Ὡμίλει ὁ ὑπουργὸς τῆς Παιδείας καὶ τὸν διέκοψεν ὁ πρωθυπουργὸς ἀπὸ τῆς θέσεώς του· κανεὶς δὲν ἀντετάχθη (θόρυβος).

§54ΤΙΝΕΣ. Νὰ ζητήσητε τὸν λόγον.

§55ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ. Ἐὰν λαλῶν τότε, κατηγόρησα τὰ μέτρα ἐκεῖνα, καὶ τὰ ἐθεώρησα βαρύτερα ἀπὸ ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἐπὶ Τουρκίας ἐλάμβανον χώραν, εἶχον δίκαιον· τότε λοιπὸν σᾶς κατηγόρησα, σᾶς εἶπον ὅτι λαμβάνετε μέτρα βαρύτερα καὶ τοῦ ξένου ἐκείνου ζυγοῦ. Λοιπὸν λέγω, ὅτι ὁ κύριος Λομβάρδος ζητεῖ ν’ ἀνοίξῃ πορείας παρανόμους, διὰ νὰ εἰσέρχωνται τὰ ἔκνομα, τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ τὸ ἐμποδίσωμεν, καὶ ἔχομεν τὸ δικαίωμα ν’ ἀντιτείνωμεν εἰς ὅ,τι ἀντιβαίνει εἰς τὸν κανονισμόν. Ὁ κανονισμὸς λέγει ῥητῶς ὅ,τι πρέπει νὰ γίνεται, τὸ δὲ δύναται καὶ δὲν δύναται δὲν ἠμπορεῖ νὰ θεωρηθῇ ὡς ὑποχρεωτικόν. Τί τὰ θέλετε τὰ πολλὰ τὰ λόγια, τὰ ὁποῖα ἀναγινώσκετε; Τὰ λόγια τελειόνουν εἰς ἕνα ἀποτέλεσμα καὶ τὸ ἀποτέλεσμα εἶναι ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον παρεδέχθη ἡ Βουλὴ καὶ ἔχει ὁ κανονισμός· καὶ δὲν δυνάμεθα, κύριοι, ν’ ἀνοίξωμεν θύραν παραβάσεως τοῦ κανονισμοῦ. Ὁ κανονισμὸς δὲν δύναται νὰ παραβιασθῇ καὶ δὲν εἶναι κυρία ἡ Βουλή, ἢ ἡ πλειονοψηφία αὐτῆς νὰ τὸν παραβιάσῃ· ἐὰν ἄρθρον τι τοῦ κανονισμοῦ νομίζῃ ἡ Βουλὴ ὅτι δὲν ἔχει καλῶς, τότε δύναται νὰ κάμῃ πρότασιν καὶ νὰ τὸ τροποποιήσῃ. Αἱ ἀποφάσεις τῆς Βουλῆς εἶναι περιωρισμέναι· δύναται ἡ Βουλὴ νὰ κάμῃ νόμον, δὲν δύναται ὅμως καὶ νὰ τὸν παραβιάσῃ, διότι ὁ νόμος δὲν γίνεται ἀπὸ μόνην τὴν Βουλήν, ἀλλ’ ἀπὸ τὴν συναίνεσιν καὶ δύω ἐξουσιῶν· ὥστε δὲν δύναται νὰ εἴπῃ ἡ Βουλή, ἐγὼ κάμνω τὸν νόμον, ἐγὼ τὸν παραβιάζω.

§56ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Δὲν ἐπρόσμενα, κύριε πρόεδρε, ποτὲ ὅτι μία φράσις γενικὴ καὶ ἀόριστος, ἥτις δὲν ἀναφέρεται οὔτε εἰς πρόσωπα, οὔτε εἰς ἐποχήν, καὶ τὴν ὁποίαν ἔφερα ὡς παράδειγμα περὶ τοῦ ποῖα εἶναι τὰ ζητήματα, τὰ ὁποῖα δὲν δύνανται νὰ συζητηθῶσι καὶ ψηφισθῶσιν ἐν τῇ Βουλῇ, δὲν ἐπρόσμενε, λέγω, ὅτι τὴν φράσιν ἐκείνην ἤθελε τὴν ἀναλάβει ἐπ’ αὐτοῦ ὁ κύριος ὑπουργὸς τῆς Παιδείας καὶ βοηθούμενος ἀπὸ τὸν κύριον πρωθυπουργὸν εἴπῃ ὅσα εἶπεν. Εἶπε πρὸς τοῖς ἄλλοις, διορθόνων λέξιν, τὴν ὁποίαν δὲν ἤκουσα καὶ τὴν ὁποίαν ἐζήτησα νὰ ἐπαναλάβῃ, εἶπεν, ὅτι δὲν ἦτον ἄξιον τῆς κρίσεώς μου νὰ ἀναφέρω τὴν φράσιν ἐκείνην. Ἂν ἡ κρίσις μου, κατὰ τὸν κύριον ὑπουργόν, ἀπατᾶται, ἂς μὲ ἐπιτρέψῃ νὰ τῷ εἴπω, ὅτι οὐ μόνον ἡ ἰδική του κρίσις, ἀλλὰ καὶ ἡ μνήμη του ὅλως διόλου τὸν ἀπατοῦν. Δὲν ἐπρόκειτο περὶ λῃστῶν τότε, ὅτε ὁ κύριος ὑπουργὸς τῆς Παιδείας συγκρίνων τὴν τωρινὴν κατάστασίν μας μετὰ τῆς ἐπὶ τουρκοκρατίας εἶπεν, ὅτι ἐζούσαμεν καλλίτερα ὑπὸ τοὺς τούρκους παρὰ τώρα.

§57ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ. Διαβάσετε τὰ πρακτικὰ νὰ ἐνθυμηθῆτε καλλίτερα.

§58ΤΙΝΕΣ. Μὴ διακόπτετε.

§59ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ. Ὅταν μοὶ λέγει ὅτι δὲν ἐνθυμοῦμαι, ἂς διαβάσῃ τὰ πρακτικά.

§60ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Πολὺ καλά, θὰ ἀναγνώσωμεν τὰ πρακτικὰ ταῦτα καὶ τότε ἡ Βουλὴ θὰ ἴδῃ, ὅτι περὶ παντὸς ἄλλου ἐπρόκειτο τότε ἢ περὶ συμπαραβολῆς πιέσεως τῶν λῃστῶν ἢ τῶν τούρκων ἐν Ἑλλάδι· ἐπρόκειτο περὶ δημοτικῶν δικαιωμάτων καὶ ἐλευθεριῶν, καὶ εὕρισκεν ὁ κύριος ὑπουργὸς τῆς Παιδείας καλλιτέραν ὡς πρὸς τοῦτο τὴν κατάστασίν μας ἐπὶ τουρκοκρατίας· ὅλη δὲ ἡ Βουλὴ τότε ἀπέκρουσε μετ’ ἀγανακτήσεως τὰς ἐκφράσεις ταύτας. Τὰ πρακτικὰ ὑπάρχουν καὶ ἕκαστος δύναται νὰ τὰ ἀναγνώσῃ. Τώρα παρατηρῶ ὅτι ὡς πρὸς τὰς παρατηρήσεις τοῦ κυρίου πρωθυπουργοῦ δὲν εἶναι ἀντικείμενον τῆς σημερινῆς συνεδριάσεως ν’ ἀπαντήσωμεν εἰς αὐτὰς, νὰ τὰς ἀντικρούσωμεν καὶ νὰ τὰς ἀναπτύξωμεν· θὰ ἔλθῃ στιγμὴ, ἡ ὁποία δὲν εἶναι μακρὰν, κατὰ τὴν ὁποίαν ὅλα ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἔθιξεν ὁ κύριος πρωθυπουργὸς θέλουσιν ἐξετασθῆ.

§61ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ. Νὰ τὸ κάμετε, εἶναι περιττὸν νὰ τὸ προλέγετε (θόρυβος).

§62ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Παρατηρῶ ὅμως, ὅτι ὅλως παράκαιρον εἶναι διὰ τὴν στιγμὴν τὴν τωρινὴν νὰ παρουσιασθῶσι τοιαῦτα ζητήματα, τὰ ὁποῖα προκαλοῦν ἔξαψιν καὶ ἐρεθισμὸν ἐκ μέρους ἐκείνων, οἵτινες ὤφειλον νὰ καταπραΰνωσι τὰς ἐξάψεις ταύτας. Παρακαλῶ πρὸς τούτοις τὸν ἀξιότιμον κ. πρόεδρον τῆς Βουλῆς νὰ προστατεύῃ τὴν ἐλευθερίαν τοῦ λόγου, καὶ δὲν ἔχω ἀμφιβολίαν, ὅτι θὰ τὸ κάμῃ, ὅπως εἰς τὸ ἑξῆς αἱ ἰδέαι ἀναπτύσσωνται τακτικώτερα καὶ ὠφελιμώτερα.

§63ΙΩΑΝΝΗΣ ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Νομίζω, κύριοι, ὅτι εἷς μόνον κόκκος καλῆς πίστεως ἤρκει ἐπὶ διατάξεως τοῦ κανονισμοῦ τόσον σαφοῦς, ὡς ἡ προκειμένη, ἵνα μὴ γείνῃ καμμία συζήτησις. Ἰδοὺ τί λέγει ὁ κανονισμός. «Εἰς τὴν ἐνώπιον τῶν τμημάτων συζήτησιν δύνανται νὰ παρουσιασθῶσι καὶ ἀναπτύξωσι τὰς ἐναντίον τῆς ἐκλογῆς ἐνστάσεις ὅσοι τῶν ἐπιλαχόντων θελήσωσι.» Σᾶς ἐρωτῶ, πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ ἐμφανισθῶσι καὶ παρουσιασθῶσιν, ὅταν δὲν γνωρίζωσι πότε θὰ γείνῃ ἡ προεξέλεγξις; εἶναι ἁπλούστατον, ὥστε ὁ κανονισμὸς ῥητῶς ὑποχρεοῖ τὸ τμῆμα νὰ εἰδοποιήσῃ τοὺς ἐνισταμένους, διότι πῶς θὰ παρουσιασθῶσιν ἄλλως; Εἶναι δὲ ἀδιάφορον ἂν ᾖναι παρόντες ἢ ὄχι, διότι τὸ ἄρθρον αὐτὸ λέγει· «τοῦ δικαιώματος δὲ τούτου δύνανται νὰ κάμωσιν ἐπίσης χρῆσιν καὶ οἱ βουλευταὶ, τὰς ἐκλογὰς τῶν ὁποίων ἀφορῶσιν αἱ γενόμεναι ἐνστάσεις·» ὥστε βλέπετε ὅτι τὸ ὀνομάζει δικαίωμα.

§64ΟΙΚΟΝΟΜΟΠΟΥΛΟΣ. Διὰ τί δὲν συμπεριελήφθη ῥητῶς ἐντὸς τοῦ κανονισμοῦ, ὅτι εἶναι ὑποχρεωμένον τὸ τμῆμα νὰ καλέσῃ τοὺς ἐνδιαφερομένους;

§65ΤΙΝΕΣ. Πρέπει νὰ ᾖναι γνωστὴ ἡ ἡμέρα τῆς συνεδριάσεως.

§66ΟΙΚΟΝΟΜΟΠΟΥΛΟΣ. Ἅμα ἔλθουν τὰ πρακτικὰ, εἶναι ὡρισμένη ἡ ἡμέρα.

§67ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Δὲν ἠδυνήθην, κύριοι, νὰ ἐννοήσω πῶς τινες τῶν συναδέλφων θέλουν ἐξαιρέσεις, ἔστω καὶ ὑπὲρ τῶν φίλων των. Βεβαίως ὁ κανονισμὸς δὲν ἔχει πλήρη τὴν ἔκφρασιν, ἢ μᾶλλον δὲν ἐκφράζεται καθαρῶς, ἀλλ’ εἶναι γνωστὸν ὅτι εἰς τὰ κοινοβούλια λαμβάνονται ὑπ’ ὄψιν οἱ τύποι καὶ τὰ ἔθιμα· ὅ,τι ἐλάμβανε χώραν κατ’ ἄλλας διαφόρους περιστάσεις, αὐτὸ βεβαίως εἶναι ἐπάναγκες νὰ λάβῃ καὶ σήμερον χώραν. Καὶ εἰς ἄλλας βουλευτικὰς περιόδους ἠκυρώθησαν ἐκλογαὶ δήμων τινῶν, καὶ ποτὲ δὲν παρελείφθη νὰ προσκληθῶσιν οἱ ἐνδιαφερόμενοι· καὶ τοῦτο ῥητῶς τὸ ἄρθρον τοῦ κανονισμοῦ λέγει, «ὅτι δύνανται οἱ ἐνδιαφερόμενοι νὰ παρουσιασθῶσι καὶ νὰ κάμωσι τὰς ἐνστάσεις των.» Τί θὰ εἰπῇ δύνανται; Ἡ λέξις δύναμαι ἔχει δύναμιν, δίδει δικαίωμα· πῶς λοιπὸν ἐσεῖς θὰ κάμετε τοῦτο χωρὶς νὰ προσκαλέσετε τοὺς ἐνδιαφερομένους; Ἐπεθύμουν, κύριοι, μέχρι τοῦδε μετ’ ἠρεμίας νὰ συζητῶ καὶ νὰ μὴ γίνωμαι ἀφορμὴ ταραχῶν· παρακαλῶ ὅμως τοὺς φίλους τῆς συμπολιτεύσεως νὰ μὴ ἐρεθίζωνται τόσον πολὺ, διότι ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον παρατηρεῖται ἐκ μέρους αὐτῶν εἶναι ἡ ἄδικος ἐπίθεσις (χειροκροτήματα ἐκ τοῦ ἀκροατηρίου). Διατί δὲν παραδέχονται ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἀναφέρει ὁ κανονισμός; Ἔχουσι τὸ δικαίωμα καὶ αὐτοὶ οἱ ἀμέσως ἐνδιαφερόμενοι νὰ παρευρεθῶσιν εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ τμήματος. Ταύτην τὴν στιγμὴν ἔλαβον μίαν ἐπιστολὴν ἀπὸ τὸν κ. Χατζόπουλον, ὅστις μὲ παρακαλεῖ νὰ παρουσιασθῶ εἰς τὸ τμῆμα καὶ νὰ ὑποστηρίξω τὰς ἐνστάσεις του· εἰς τὸ τμῆμα λοιπὸν, ἐκεῖ, θὰ συζητηθῶσιν ὄχι μόνον τὰ λαβόντα χώραν κατὰ τὴν ἐκλογὴν, ἀλλὰ καὶ τὰ πρὸ αὐτῆς καὶ τὰ μετ’ αὐτὴν.

§68Α. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Ἐὰν κάμουν ἐνστάσεις, ἀναπτύξατέ τας.

§69ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Ἡμεῖς θέλομεν νὰ καταδικάσωμεν τοὺς λόγους, ἕνεκα τῶν ὁποίων θέλετε νὰ λάβετε ἐκ τοῦ προχείρου τὰ ζητήματα, διότι ἡμεῖς διὰ τῆς ἠρεμίας καὶ τῆς συζητήσεως θέλομεν ν’ ἀποφαινώμεθα· ὑμεῖς δὲ θέλετε μόνον διὰ τοῦ θορύβου νὰ ἐπισφραγίζετε τὴν πρὸς τοὺς φίλους σας ἀγάπην (θόρυβος). Σᾶς παρακαλῶ, κύριοι, νὰ μὴ ἐπιθυμήσετε τὴν καταστροφὴν τοῦ κανονισμοῦ χάριν τῆς ταχείας καὶ ἀδικαιολογήτου εἰσαγωγῆς ἑνὸς φίλου σας, διότι αἱ συνέπειαι ἔσονται ὀλέθριαι.

§70ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ὁ κύριος Ζωχιὸς ἦτον πρόεδρος.

§71ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Ὁ κ. Ζωχιὸς δὲν ἐγνώριζε τοὺς τύπους, φαίνεται, ἢ δὲν ἔδωκε τὴν ἀπαιτουμένην προσοχήν.

§72ΖΩΧΙΟΣ. Εἰς τὸ τμῆμα ἐπρόκειτο περὶ τῆς ἐκλογῆς Φθιώτιδος, σήμερον δὲν πρόκειται περὶ αὐτῆς· σήμερον πρόκειται διὰ κάτι τι ἄλλο, καὶ ἐγένετο καὶ θόρυβος ὅτε ἐπρόκειτο μία ἄλλη ἐκλογὴ, ὅτι παρεμβάλλονται ἐμπόδια· σήμερον πρόκειται περὶ τῆς τηρήσεως τοῦ κανονισμοῦ, ἐὰν συμφέρῃ νὰ καθιερώσωμεν προηγούμενόν τι. Σᾶς λέγω λοιπὸν ὅτι ἐν τῷ τμήματι ἐπρόκειτο περὶ τῆς ἐκλογῆς Φθιώτιδος, σήμερον δὲ δὲν πρόκειται περὶ τῆς ἐκλογῆς Φθιώτιδος (θόρυβος). Σήμερον ἀρνεῖσθε εἰς τοὺς ἐνισταμένους νὰ παρουσιασθῶσι. Πρόκειται νὰ καθιερώσητε ἢ μὴ ἓν προηγούμενον· ζητεῖται ἐὰν ἐν τῷ τμήματι ὤφειλον ἐνιστάμενοι νὰ παρουσιασθῶσι, ναὶ ἢ ὄχι· τοῦτο ὅμως ῥητῶς ἀναφέρεται ἐντὸς τοῦ ἄρθρου τοῦ κανονισμοῦ, ὅστις λέγει ὅτι τὸ αὐτὸ δικαίωμα ἔχουν ὄχι μόνον οἱ ἐνιστάμενοι, ἀλλὰ καὶ οἱ βουλευταὶ, τῶν ὁποίων προσβάλλονται αἱ ἐκλογαί· τοὐτέστι δύνανται καὶ αὐτοὶ νὰ προσέλθωσιν εἰς τὸ τμῆμα καὶ παρουσιάσωσιν ἐνστάσεις. Ἐν ἄλλοις λόγοις πρόκειται περὶ δικαιώματος καὶ οὐχὶ περὶ ἐθίμου.

§73ΤΙΝΕΣ. Πῶς δὲν τὸ ἐκάματε τότε;

§74ΖΩΧΙΟΣ. Τότε ἐπρόκειτο ἄλλο, καὶ τώρα ἄλλο.

§75ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Συμφωνῶ, τώρα πρόκειται περὶ κατηγορίας κατὰ τοῦ τμήματος ὡς παραλείψαντος μίαν διατύπωσιν.

§76ΖΩΧΙΟΣ. Νύκτα δὲν ἐκάμαμεν τὴν σύσκεψιν, οὔτε μᾶς τὴν ὑπηγόρευσαν ἄλλοι· ἦσαν δὲ ἐν τῷ τμήματι καὶ δύω ὑπουργοὶ (θόρυβος). Νομίζω ὅτι ὅσοι ἀναβαίνουν ἐδῶ ἔχουν τὸ δικαίωμα νὰ λέγουν ὅ,τι καταιβάσει τὸ ξερό των τὸ κεφάλι. Σᾶς εἶπον λοιπὸν, ὅτι τὸ ζήτημα ἤλλαξε φάσιν, καὶ ὅτι ἔχουν τὸ δικαίωμα οἱ ἐνιστάμενοι νὰ παρουσιασθῶσιν. Ἂν τὸ ἔχουν λοιπὸν ἢ δὲν τὸ ἔχουν πρόκειται ν’ ἀποφανθῇ ἡ Βουλὴ, καὶ νὰ ἐπιστρέψῃ τὴν ἔκθεσιν καὶ νὰ ἐπιτιμήσῃ τὸ τμῆμα. Σᾶς λέγω ἐπὶ τέλους, ὅτι σήμερον τὸ ζήτημα εἶναι εἰς ἄλλην θέσιν.

§77ΡΟΥΚΗΣ. Ὁ κ. Ἀντύπας εὑρίσκεται εἰς τὸ Πρίντεζι· πρέπει λοιπὸν νὰ τὸν περιμένωμεν;

§78ΖΩΧΙΟΣ. Σήμερον πρόκειται περὶ τοῦ τύπου, σεῖς δὲ ἀρνεῖσθε ὅτι ὁ κανονισμὸς δίδει τὸ δικαίωμα εἰς τὸν ἐνιστάμενον νὰ προσέλθῃ εἰς τὸ τμῆμα. Τὸ ἐπαναλέγω, πρόκειται περὶ τοῦ τύπου.

§79Δ. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Οἱ πλεῖστοι, κύριοι, ἐξ ἡμῶν εἴμεθα νομικοὶ καὶ γνωρίζομεν τὴν δυνητικὴν ἔννοιαν τοῦ κανονισμοῦ, ἀλλὰ διὰ νὰ ἤμεθα εἰλικρινεῖς πρέπει νὰ ὁμολογήσωμεν, ὅτι τὸ ἔθιμον τῆς Βουλῆς εἶναι ὀρθὸν ὡς πρὸς τὰς ἐξελέγξεις· ὁμολογουμένως οἱ ἐνιστάμενοι πρέπει νὰ ἐμφανίζωνται ἐνώπιον τοῦ τμήματος, ἀλλ’ ἐπὶ τοῦ προκειμένου δὲν συνέβη τοῦτο, διότι ὁ κ. Χατζόπουλος δὲν εἶναι εἰς Ἀθήνας· τοῦτο εἶναι γνωστὸν καὶ εἰς τὴν Βουλὴν καὶ εἰς τὸ τμῆμα. Τὸ τμῆμα συνῆλθε καὶ προεδρεύετο ἀπὸ τὸν κ. Ζωχιόν, ὅστις εἶναι ὁ λάτρις τοῦ κανονισμοῦ· ἔλαβεν ὑπ’ ὄψιν τὰς ἐνστάσεις καὶ εἶπεν ὅτι εἶναι ἀβάσιμοι, θὰ ἦναι δὲ ματαιοπονία νὰ μὴ προβῶμεν ἀμέσως εἰς τὴν ἐπικύρωσιν. Δὲν θὰ ἦναι γελοῖον ν’ ἀκυρώσωμεν τὴν διαδικασίαν διὰ νὰ ἔλθῃ ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος δὲν εἶναι παρών; Προτείνω λοιπὸν νὰ μὴ ἀναβληθῇ, μὲ τὴν παρατήρησιν ὅτι ἐπιθυμῶ ὄχι νὰ παραβιασθῇ ὁ κανονισμός, ἀλλὰ διότι ὁ Χατζόπουλος δὲν εἶναι εἰς Ἀθήνας.

§80ΜΑΥΡΟΚΟΡΔΑΤΟΣ. Ἐνταῦθα, κύριοι, πρόκειται περὶ τηρήσεως τύπου βασιζομένου εἰς τὸν κανονισμόν, ὅστις εὔχομαι εἰς αὐτὴν τὴν περίστασιν νὰ μὴ ἔχῃ κανὲν ἀποτέλεσμα ἐπὶ τῆς οὐσίας, ἀλλ’ εἰς ἄλλην περίστασιν δύναται νὰ ἔχῃ, καὶ τούτου ἕνεκα ὀφείλομεν νὰ μὴ παραλείψωμεν τὸ τύπον αὐτόν. Λέγω ὅτι εἶναι καθῆκον τοῦ τμήματος νὰ προσκαλέσῃ τοὺς ἐνισταμένους, ἐνταῦθα δὲν ἠμπορεῖ νὰ ὑπάρχῃ ἀμφιβολία· οἱ ἐνιστάμενοι δὲ ἔχουν τὸ δικαίωμα νὰ προσέλθουν ἢ ὄχι. Νομίζω ὅτι ἡ Βουλὴ πράττει τὸ καθῆκόν της ἐὰν ὁρίσῃ προθεσμίαν τινὰ καὶ δώσῃ, φέρ’ εἰπεῖν, προθεσμίαν τεσσαράκοντα καὶ ὀκτὼ ὡρῶν ὅπως προσκαλέσῃ τὸ τμῆμα τοὺς ἐνισταμένους· ἐὰν δὲν προσέλθωσι, τόσον καλλίτερον· θὰ ἔλθωσι τότε αἱ ἐκθέσεις ὅπως ὑπάρχουσιν ἤδη, ἀλλὰ θὰ τηρηθῇ τοὐλάχιστον ὁ τύπος.

§81ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ (πρωθυπουργός). Εἶπαν ὅτι τὸ τμῆμα παρέβη ἓν ἔθιμον, ἀλλ’ ἔθιμον τοιοῦτον δὲν ὑπάρχει, διότι ἡ Βουλὴ δὲν τὸ καθιέρωσε ποτέ· πῶς λοιπὸν τὸ ὀνομάζετε ἔθιμον; Δὲν ὑπάρχει παράδειγμα, καθ’ ὃ νὰ προσεκλήθησαν ποτὲ οἱ ἐνιστάμενοι ἐνώπιον τοῦ τμήματος, προκειμένου περὶ μερικῆς ἀκυρώσεως ἐκλογῶν. Εἰς τὴν γενικὴν ἐξέλεγξιν τῶν ἐκλογῶν γίνεται τὸ ἔθιμον τοῦτο· ἀλλ’ εἰς τὴν μερικὴν ἀκύρωσιν δὲν ὑπάρχει παράδειγμα. Δὲν μένει λοιπὸν ἄλλο εἰμὴ ἂν ἡ προκειμένη ἐκλογὴ παρουσιάζῃ εἰδικῶς τὴν ἀνάγκην τῆς προφορικῆς ἀναπτύξεως τῶν ἐνστάσεων. Ἐρωτῶ λοιπὸν, ὑπάρχει τοιαύτη ἀνάγκη; ἐὰν ὑπάρχῃ, εἶμαι πρόθυμος νὰ ψηφίσω ὑπὲρ τῆς προσκλήσεως τῶν ἐνισταμένων. Ἀλλὰ νομίζω ὅτι τοιαύτη ἀνάγκη δὲν ὑπεβλήθη εἰς τὸ τμῆμα, καθὼς οὐδὲ εἰς τὴν σημερινὴν συζήτησιν ἐπροτάθη.

§82ΜΑΥΡΟΚΟΡΔΑΤΟΣ. Οἱ τύποι σώζουν πολλάκις τὴν οὐσίαν, τὰ δὲ ἔθιμα πρέπει ἰδίως ἐν τοῖς κοινοβουλίοις νὰ ᾖναι σεβαστά. Θαυμάζομεν τὴν εὐημερίαν τῆς Ἀγγλίας, ἥτις ὀφείλεται εἰς τοὺς κοινοβουλευτικοὺς θεσμούς. Οἱ δὲ θεσμοὶ οὗτοι ἐν Ἀγγλίᾳ στηρίζονται εἰς τὰ ἔθιμα καὶ τὰ προηγούμενα· τὰ προηγούμενα εἰς τὴν περίστασιν ταύτην ἢ τὰ ἔθιμα εἶναι νὰ καλοῦνται οἱ ἐνιστάμενοι, καὶ ἂν δὲν παρουσιασθῶσι, τότε ὑπάρχει λόγος νὰ προβῇ ἡ Βουλή. Ὑποστηρίζω λοιπὸν, ὅτι ἡ Βουλὴ πρέπει νὰ παραπέμψῃ τὴν ἔκθεσιν εἰς τὸ τμῆμα, τὸ δὲ τμῆμα νὰ καλέσῃ τοὺς ἐνδιαφερομένους.

§83Π. ΠΕΤΡΑΚΗΣ. Παρατηρῶ ὅτι δὲν πρόκειται περὶ ἐθίμου· καθόσον ἀφορᾷ τοῦτο δὲν πρέπει νὰ ὑπάρχει ζήτημα· δὲν πρόκειται περὶ ἐθίμου, τὸ ἔθιμον εἶναι μόνον εἰς τὸν τρόπον, εἰς τὴν προθεσμίαν τὴν ὁποίαν θὰ δώσωμεν· εἰς αὐτὸ δύναται νὰ ἐφαρμοσθῇ ἓν ἔθιμον· ὅτι δύνανται οἱ ἐνιστάμενοι νὰ παρασταθῶσι, τὸ δύνανται τοῦτο, τὸ δικαίωμα τοῦτο, ἡ Βουλὴ θεωρεῖ μίαν ὑποχρέωσιν τοῦ τμήματος νὰ τοὺς προσκαλέσῃ. Τὸ ἔθιμον εἰς τοῦτο ἐφαρμόζεται. Ἡ ἔλλειψις τοῦ κανονισμοῦ εἶναι ὅτι δὲν ἐκανόνισε τὸν τρόπον τῆς προσκλήσεως· ὁ τρόπος ὅμως καθιερώθη δι’ ἑνὸς ἐθίμου νὰ τοιχοκολλᾶται μία προκήρυξις, ὅτι προσκαλοῦνται οἱ ἐνιστάμενοι νὰ ἐκθέσωσι τοὺς λόγους των ἐνώπιον τοῦ τμήματος τὴν δεῖνα ἡμέραν καὶ ὥραν. Τώρα εἶναι ἀδιάφορον τὸ ζήτημα ἂν ᾖναι ἐν Φθιώτιδι ὁ Χατζόπουλος, ἂν θέλῃ ἢ δὲν θέλῃ νὰ ἔλθῃ· πρόκειται μόνον περὶ ἑνὸς καθήκοντος. Δύναται δὲ νὰ μὴ παρασταθῇ ὁ Χατζόπουλος, ἀλλ’ ἄλλος οἱοσδήποτε. Δὲν δυνάμεθα νὰ εἴπωμεν, ὅτι ἐπειδὴ δὲν εἶναι ἐδῶ, δὲν πρέπει νὰ τηρηθῇ ἡ διάταξις αὕτη τοῦ κανονισμοῦ. Νομίζω δὲ, κύριοι, ὅτι ὅλη αὐτὴ ἡ μακρὰ συζήτησις δὲν εἶναι τοσοῦτον πρακτικὴ ἀπέναντι μιᾶς καθαρᾶς διατάξεως τοῦ κανονισμοῦ. Δὲν ἐθεωρήθη δὲ ἀναγκαῖον νὰ τεθῇ εἰς τὸν κανονισμὸν, ἀφοῦ καθαρῶς λέγει ὅτι δύνανται νὰ παρίστανται, νὰ τεθῇ ὅτι καὶ ἂν ἀκυρωθοῦν δύω ἢ ἕνας δῆμος, πρέπει νὰ ἐφαρμοσθῇ ἡ διάταξις αὐτή. Ἡ Βουλὴ δύναται νὰ ὁρίσῃ αὔριον τὴν 10 ὥραν νὰ προσέλθουν οἱ ἐνιστάμενοι καὶ κατόπιν νὰ προβῇ.

§84ΦΑΡΜΑΚΗΣ. Ὁ κ. Πετσάλης μᾶς εἶπεν, ὅτι τὸν διώρισεν ὁ κ. Χατζόπουλος πληρεξούσιον νὰ παρασταθῇ καὶ εἴπῃ κατὰ τῆς ἐκλογῆς ὅ,τι θέλει· αὐτὸ δύναται νὰ τὸ πράξῃ καὶ ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Βουλῆς.

§85ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Δὲν πρόκειται περὶ τῶν ἐνστάσεων, ἀλλὰ περὶ τοῦ κανονισμοῦ.

§86ΦΑΡΜΑΚΗΣ. Οἱ κύριοι βουλευταὶ δύνανται νὰ τὰ εἴπουν, ὅσα ἔχουν νὰ εἴπουν, ἀπὸ τοῦ βήματος (θόρυβος).

§87ΜΙΛΗΣΗΣ. Μοὶ φαίνεται, κύριοι, ὅτι κατεβίβασαν πολὺ οἱ κύριοι τὸ ζήτημα, ὑποθέτοντες ὅτι πρόκειται ἁπλῶς περὶ ἐθίμων καὶ προηγουμένων τῆς Βουλῆς, καὶ ἐρωτῶντες ποῖον τὸ συμφέρον, τὸ ὁποῖον ἐπιδιώκει ἡ Βουλὴ, ζητοῦσα τακτικὴν προεξέλεγξιν τῆς ἐκλογῆς ὑπὸ τοῦ τμήματος. Δὲν πρόκειται οὔτε περὶ ἐθίμων, οὔτε περὶ προηγουμένων. Πρόκειται περὶ ῥητῆς διατάξεως τοῦ Νόμου· διώκομεν δὲ ἡμεῖς τὸ ὕπατον συμφέρον ἐν πάσῃ εὐνομουμένῃ πολιτείᾳ, τὸ συμφέρον τοῦ νὰ ἐφαρμόζωνται ἀκριβῶς καὶ εὐλαβῶς οἱ κείμενοι νόμοι· διώκομεν τὴν ἀξιοπρέπειαν τοῦ Σώματος, τὸ ὁποῖον ὀφείλει νὰ δίδῃ τὸ παράδειγμα τῆς εὐλαβείας τῶν νόμων καὶ πρὸς τὰς ἀρχὰς καὶ πρὸς τὸν λαόν. Εἶναι ἄτοπος ὑπεκφυγὴ νὰ ὀχυρώνωνται ὄπισθεν τοῦ δύνανται καὶ νὰ λέγουν, ὅτι πρόκειται περὶ δυνητικῆς διατάξεως. Παντάπασι δὲν πρόκειται περὶ δυνητικῆς διατάξεως· ὁ κανονισμὸς εἶναι ῥητὸς, μεταχειρίζεται τὸ δύνανται ἀντὶ τοῦ δικαιοῦνται, διότι ὁμιλεῖ περὶ τῶν ἐνισταμένων· καθιεροῖ λοιπὸν δικαίωμα. Ἀλλ’ ὁ κανονισμὸς, λέγουν, δὲν ὑποχρεοῖ τὸ τμῆμα, δικαίωμα δίδει ἁπλῶς εἰς τοὺς ἐνισταμένους νὰ παρίστανται. Ἀλλ’ ἐρωτῶ τοὺς κυρίους, δύναται νὰ ὑπάρξῃ δικαίωμα ἄνευ ἀντιστοιχούσης ὑποχρεώσεως; Ἂν οἱ ἐνιστάμενοι ἔχουν δικαίωμα νὰ παρουσιασθῶσι, τίς ἔχει τὸ καθῆκον νὰ τοὺς ἀκούσῃ; Ἂν δὲ τὸ τμῆμα δύναται ν’ ἀρνηθῇ τὴν ἀκρόασιν, ποίαν ἀξίαν ἔχει αὐτὸ τὸ δικαίωμα, τὸ ὁποῖον δὲν ἀνταποκρίνεται εἰς κἀμμίαν ὑποχρέωσιν; Ὁσάκις ὁ νόμος, κύριοι, μεταχειρίζεται τὸ δύναται, καθιεροῖ δικαίωμα καὶ ἀείποτε τὸ δικαίωμα ἀντιστοιχεῖ πρὸς τὴν ὑποχρέωσιν. Αὐτὴ εἶναι στοιχειώδης ἀλήθεια.

§88Α. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Δὲν τὸ ἀρνούμεθα.

§89ΜΙΛΗΣΗΣ. Ὅταν δὲν ἀρνῆσθε, ὅτι ἐπιβάλλεται εἰς τὸ τμῆμα ἡ ὑποχρέωσις ν’ ἀκούσῃ τοὺς ἐνισταμένους, μὴ ἐξετάζετε ἂν θὰ παρουσιασθῇ τις ἢ ὄχι (διακοπαί). Κύριε Πρόεδρε, προστατεύσατέ με, παρακαλῶ, ἀπὸ τῶν θορυβούντων καὶ ἀτακτούντων. Μὴ ἐξετάζετε, λέγω, τίς θὰ παρουσιασθῇ εἰς τὸ τμῆμα, διότι δὲν εἶναι ἔργον ἰδικόν σας, ἀλλ’ αὐτῶν τῶν ἐνισταμένων. Ἔργον τῆς Βουλῆς εἶναι ν’ ἀνοίξῃ τὴν θύραν, ἔργον τῆς Βουλῆς εἶναι νὰ ἐφαρμόσῃ τὸν νόμον, ἔργον τῆς Βουλῆς εἶναι νὰ εἴπῃ εἰς τὸ τμῆμα «θέλω τελείαν προεξέλεγξιν, τελείαν ὑπεράσπισιν· θέλω ν’ ἀκουσθῶσι καὶ οἱ ἐνιστάμενοι.» Τί δὲ θὰ πράξῃ ὁ Χατζόπουλος, τί θὰ πράξῃ ὁ Πετσάλης, δὲν εἶναι ἔργον ἡμῶν νὰ τὸ ἐξετάσωμεν.

§90ΚΑΤΣΙΝΑΣ. Τότε πρέπει ν’ ἀκυρωθῇ ἡ ἔκθεσις τοῦ τμήματος, διότι δὲν δύναται τὸ τμῆμα νὰ φανῇ ἀντιφατικόν.

§91ΜΙΛΗΣΗΣ. Ἀπαντῶ, ὅτι τὰ μέλη τοῦ τμήματος δὲν ὑποθέτω ὅτι θὰ ᾖναι προκατειλημμένα· ἐγὼ τοὐναντίον σεβόμενος τὰ μέλη τοῦ τμήματος, ὑποθέτω ὅτι ἂν οἱ ἐνιστάμενοι ὑποβάλουν εἰς τὴν κρίσιν αὐτῶν γεγονότα σπουδαῖα, ἀλλοιοῦντα τὴν γενομένην ἀπόφασιν, τὰ μέλη τοῦ τμήματος θ’ ἀλλάξουν τὴν ἀπόφασίν των, διότι τὴν ἔκθεσίν των συνέταξαν χωρὶς ν’ ἀκούσουν τοὺς ἐνισταμένους. Ἀλλὰ δὲν πρόκειται οὔτε περὶ τῶν μελῶν τοῦ τμήματος, οὔτε περὶ τῆς ἰδιαιτέρας φιλοτιμίας των. Καὶ ἂν τὸ τμῆμα δὲν πεισθῇ, θὰ φέρῃ τὴν αὐτὴν ἔκθεσιν, καὶ τὸ Σῶμα θ’ ἀποφασίσῃ. Δὲν ἐννοῶ τί θὰ χάσουν οἱ κύριοι ἢ τί θὰ κερδήσωμεν ἡμεῖς ἀπὸ μίαν ἀναβολὴν 24 ὡρῶν. Ἂν ὅμως σπεύσωμεν, θὰ χάσωμεν κἄτι τι λίαν πολύτιμον, διότι εἰς πᾶσαν παρανομίαν, τὴν ὁποίαν διαπράττει ἡ Βουλὴ, ἀφίνει ἓν τεμάχιον τῆς πορφύρας αὐτῆς ἐκεῖ ἐπὶ τῆς κονίστρας. Σήμερον δὲ μάλιστα, ὅτε ἡ ἐθνικὴ ἀντιπροσωπεία προσβάλλεται πανταχόθεν, ὀφείλομεν ὅλοι νὰ ὀχυρωθῶμεν ὄπισθεν τοῦ νόμου, ὅπως ἐξασφαλίσωμεν τὸ ἀξίωμα καὶ τὴν ἠθικὴν αὐτῆς δύναμιν.

§92Α. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, αὐτοὶ ἔχουν τὴν γνώμην των, ἡμεῖς ἔχομεν τὴν ἰδικήν μας· αὐτοὶ ἔχουν ὑπόληψιν εἰς τὴν ἰδικήν των, ἡμεῖς εἰς τὴν ἰδικήν μας· νὰ ψηφοφορήσωμεν λοιπόν.

§93Δ. ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ. Πρόκειται, κύριοι, περὶ δικαιώματος τὸ ὁποῖον ὁ κανονισμὸς δὲν ἐπιβάλλει, τὸ ἀφίνει εἰς τὴν προαίρεσιν καὶ ἑπομένως ἡ ἔκθεσις τῆς ἐπιτροπῆς εἶναι ὁριστική· ἡ Βουλὴ θὰ δικάσῃ περὶ τοῦ κύρους τῆς ἐκλογῆς ἢ μή. Ὅ,τι οἱ ἐνιστάμενοι ἠδύναντο νὰ εἴπουν εἰς τὸ τμῆμα καὶ δὲν τὸ εἶπον, εἰπέτε το σεῖς ἐδῶ. Ἤδη ὅ,τι προτείνεται, τοῦτο προτείνεται ἐκνόμως καὶ παρανόμως (θόρυβος).

§94Α. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Ἀφήσατε νὰ τελειώσωμεν, κ. Καλλιφρονᾶ. Ἐμπρὸς, κ. Πρόεδρε.

§95ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ψηφοφορηθῇ ἡ πρότασις τοῦ κ. Βαλασοπούλου περὶ ἀναβολῆς τῆς συζητήσεως.

§96ΜΙΛΗΣΗΣ. Ὄχι· νὰ προσκληθοῦν οἱ ἐνδιαφερόμενοι νὰ παρουσιασθῶσιν, ἂν θέλωσιν, εἰς τὸ τμῆμα.

§97ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νὰ παραπεμφθῇ ἡ ἔκθεσις εἰς τὸ τμῆμα καὶ τὸ τμῆμα νὰ προσκαλέσῃ τοὺς ἐνδιαφερομένους (θορυβώδεις διάλογοι).

§98ΜΙΛΗΣΗΣ. Ἡ πρότασις, κύριοι, νὰ διατυπωθῇ ὡς ἑξῆς· νὰ παραπεμφθῇ ἡ ἐκλογὴ εἰς τὸ ἁρμόδιον τμῆμα, ὅπως προσδιορίσῃ ἡμέραν καὶ ὥραν πρὸς ἀκρόασιν τῶν ἐνδιαφερομένων.

§99ΛΟΥΝΤΖΗΣ. Ἐντὸς τῆς αὔριον.

§100ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ (πρωθυπουργός). Ἐὰν συναινοῦν οἱ κύριοι διὰ τὴν αὔριον, δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις.

§101Α. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Διατί; Ὄχι αὔριον, σήμερον.

§102ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ (πρωθυπουργός). Πολὺ καλὰ, μίαν γνώμην ἐξέφρασα.

§103ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ (ὑπουργὸς Ἐκκλησιαστικῶν). Ἁπλῶς ἀναβάλλεται ἡ συζήτησις τῆς ἐκλογῆς διὰ τὴν αὔριον.

§104ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἂν παραδεχθῇ ἡ γνώμη τοῦ κ. Βαλασοπούλου, ἐντὸς τῆς αὔριον θὰ κληθῶσιν οἱ ἐνδιαφερόμενοι· καὶ θὰ ἔλθῃ τὴν Τετάρτην ἡ ἔκθεσις.

§105ΜΙΛΗΣΗΣ. Ὁ κανονισμὸς καθιεροῖ μίαν προθεσμίαν, ἐντὸς τῆς ὁποίας ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσίν του τὸ τμῆμα (θόρυβος).

§106ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν τοῦ κ. Βαλασοπούλου περὶ ἀναβολῆς ....

§107ΛΟΥΝΤΖΗΣ. Ὁρίσατε ἐντὸς τῆς αὔριον (διάλογοι).

§108ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ (πρωθυπουργός). Ἐπιμένω εἰς τὴν ἰδέαν μου· δὲν εἶμαι ὑπὲρ τῆς καταργήσεως τῶν τύπων· νὰ προσκληθῇ τὸ τμῆμα νὰ ἐκδώσῃ προκήρυξιν διὰ τὴν αὔριον.

§109ΠΟΛΛΟΙ (ἐκ δεξιῶν). Εἴμεθα σύμφωνοι τότε.

§110ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ (πρωθυπουργός). Τὸ τμῆμα νὰ καλέσῃ σήμερον τοὺς ἐνδιαφερομένους διὰ τὴν αὔριον.

§111ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ φέρουν νέαν ἔκθεσιν;

§112ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ (πρωθυπουργός). Δύναται νὰ προσέλθῃ καὶ ἓν μέλος τοῦ τμήματος ἐδῶ νὰ μᾶς εἴπῃ τὰ διατρέξαντα (θόρυβος).

§113ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν αὔριον, εἰς τὰς 7 ἡ ὥρα π. μ. νὰ προσκληθοῦν οἱ ἐνδιαφερόμενοι εἰς τὸ τμῆμα, καὶ ἂν δὲν προσέλθωσι, θὰ προχωρήσῃ ἡ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἐκλογῶν.

§114Θ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐντὸς τῆς αὔριον ἐννοοῦμεν ὅλην τὴν ἡμέραν.

§115Π. ΠΕΤΡΑΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἡ συζήτησις αὐτὴ ἐγένετο διὰ τὴν τήρησιν μιᾶς διατάξεως τοῦ κανονισμοῦ. Χαίρω ὅτι ὁ κ. πρωθυπουργὸς παρεδέχθη, ὅτι σκοπός μας ἦτο νὰ ἐκπληρωθῇ ἡ διάταξις αὕτη τοῦ κανονισμοῦ. Εἴπομεν, ὅτι δύνανται οἱ ἐνιστάμενοι αὔριον εἰς τὰς 7, 8, 9 ὥρας νὰ προσέλθωσι, προσκαλούμενοι ἀπὸ τὸ τμῆμα.

§116ΚΟΛΙΑΤΣΟΣ ΚΑΙ ΕΤΕΡΟΙ. Τὸ τμῆμα ἠμπορεῖ ἀπὸ σήμερον νὰ προσδιορίσῃ τὴν ἡμέραν.

§117Π. ΠΕΤΡΑΚΗΣ. Νομίζω, ὅτι ἀφοῦ θέλομεν νὰ ἐκπληρώσωμεν τὸν τύπον αὐτὸν, πρέπει νὰ τὸν ἐκπληρώσωμεν καθ’ ὁλοκληρίαν, διότι ἂν πρόκειται μετὰ μίαν ὥραν νὰ προσκληθοῦν, δὲν κάμνομεν τίποτε. Λοιπὸν νομίζω, ἐντὸς τῆς αὔριον νὰ προσδιορισθῇ νὰ προσέλθουν, καὶ ἂν δὲν προσέλθουν οἱ ἐνιστάμενοι, θὰ προχωρήσῃ τὸ τμῆμα· ἀλλ’ ἂν παρουσιασθοῦν καὶ φέρουν ἐνστάσεις, δὲν ἔχει τὸ δικαίωμα τὸ τμῆμα νὰ σκεφθῇ; (θόρυβος).

§118ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. πρωθυπουργὸς ἐπρότεινεν αὔριον τὸ πρωΐ, τὴν 7 ἢ 8 ὥραν, νὰ προσκληθοῦν οἱ ἐνδιαφερόμενοι, καὶ ἂν δὲν ἐμφανισθῶσιν εἰς τὸ τμῆμα, ἀμέσως νὰ συζητηθῇ ἡ ἐκλογή.

§119ΜΑΚΡΥΓΙΑΝΝΗΣ ΚΑΙ ΕΤΕΡΟΙ. Σήμερον νὰ προσκαλέσῃ τὸ τμῆμα τοὺς ἐνδιαφερομένους· αὐτὸ ἐννοοῦμεν.

§120Π. ΠΕΤΡΑΚΗΣ. Ἂν δὲν παρασταθοῦν εἰς τὸ τμῆμα οἱ ἐνδιαφερόμενοι, τότε νὰ προχωρήσῃ ἡ συζήτησις· ἂν ὅμως παρασταθοῦν, δὲν θὰ δοθῇ καιρὸς εἰς τὸ τμῆμα νὰ σκεφθῇ; (θόρυβος). Ἢ παραδέχεσθε, κύριοι, ὅτι ὀφείλει ἡ Βουλὴ νὰ τηρήσῃ τὸν κανονισμὸν ἢ δὲν τὸ παραδέχεσθε· ἂν παραδέχεσθε ὅτι ὀφείλει νὰ τὸν τηρήσῃ, πρέπει νὰ τὸν τηρήσῃ πληρέστατα (διάλογοι θορυβώδεις). Πῶς, κύριοι, θὰ ᾖναι ἐκπλήρωσις τοῦ κανονισμοῦ ἂν εἴπητε, ὅτι τὸ τμῆμα ὀφείλει νὰ φέρῃ πάραυτα τὴν γνώμην του ἐπὶ τῶν ἐνστάσεων;

§121Α. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ ΚΑΙ ΕΤΕΡΟΙ. Σήμερον, σήμερον νὰ προσκληθοῦν οἱ ἐνδιαφερόμενοι· ἐμπρὸς, νὰ ψηφοφορήσωμεν (θόρυβος).

§122ΛΟΥΝΤΖΗΣ. Ἂν πρόκειται περὶ ἁπλῆς ἐκπληρώσεως τύπου ἐντὸς τῆς αὔριον νὰ προσκληθοῦν οἱ ἐνδιαφερόμενοι, τὸ παραδέχομαι· ἂν κρύπτεται πλάγιος σκοπὸς νὰ φέρουν ἀναβολὴν, ὥστε ὁ βουλευτὴς Φθιώτιδος νὰ μὴ λαμβάνῃ μέρος, τοιαύτην πρότασιν ἐγὼ τὴν ἀποκρούω.

§123ΠΟΛΛΟΙ (ἐκ δεξιῶν). Ὅλοι τὴν ἀποκρούομεν τότε, ὅλη ἡ ἀντιπολίτευσις.

§124ΛΟΥΝΤΖΗΣ. Ἐγὼ ὁμιλῶ παστρικὰ, καθαρά· περὶ τοῦ ἂν ἐνδιαφέρεται ἡ ἀντιπολίτευσις ἢ ἡ συμπολίτευσις ἐγὼ ἀδιαφορῶ. Ἄρχεται ἡ δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως ψηφοφορία.

§125ΜΙΛΗΣΗΣ. Παρακαλῶ, κ. πρόεδρε.

§126ΠΟΛΛΟΙ (ἐξ ἀριστερῶν). Ἐτελείωσεν ἡ συζήτησις, ἤρχησεν βεβαίως ἡ ψηφοφορία (θόρυβος).

§127ΜΙΛΗΣΗΣ. Ἐπὶ τῆς θέσεως τοῦ ζητήματος, κ. πρόεδρε.

§128ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ζήτημα ἐτέθη· ἤρχησεν ἡ ψηφοφορία· ἐψηφοφόρησαν 2 ἕως τώρα.

§129ΜΙΛΗΣΗΣ. Ἐδῶ ὑπάρχει μία πρότασις μέση καὶ ἀπωτέρα, ἡ τοῦ προέδρου τῆς κυβερνήσεως. Τὴν ἐγκαταλείπετε; (σιωπή). Ὅταν τὴν ἐγκαταλείπετε καὶ σεῖς καὶ αὐτὸς ὁ προτείνας, ἐγὼ βεβαίως δὲν ἔχω διάθεσιν νὰ τὴν υἱοθετήσω. Προχωρήσατε. Ἐξακολουθεῖ καὶ περατοῦται ἡ δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως ψηφοφορία κατὰ τὸ ἑπόμενον πρωτόκολλον. Πρωτόκολλον ψηφοφορίας τῶν Βουλευτῶν Ἐπὶ τοῦ ἑξῆς ζητήματος· Παραδέχεται ἡ Βουλὴ τὴν πρότασιν τοῦ βουλευτοῦ Βαλασοπούλου, ὅτι θέλουν προσκληθῆ ὑπὸ τῶν τμημάτων οἱ ἐνιστάμενοι τῶν ἐκλογῶν Φθιώτιδος καὶ Σάμης ἵνα παρουσιασθῶσιν ἐντὸς τῆς αὔριον εἰς τὸ τμῆμα καὶ ὑποστηρίξωσι τὰς ἐνστάσεις των, ναὶ ἢ ὄχι;

§130ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐψηφοφόρησαν ἐν ὅλῳ 158, ἐκ τῶν ὁποίων 80 παρεδέχθησαν τὴν ἀναβολὴν, δηλ. τὴν πρότασιν τοῦ κ. Βαλασοπούλου, καὶ 78 ἐψηφοφόρησαν κατ’ αὐτῆς. Ὥστε ἐντὸς τῆς αὔριον θὰ προσκληθῶσιν οἱ ἐνιστάμενοι τῶν ἐκλογῶν Φθιώτιδος καὶ Σάμης νὰ ὑποστηρίξωσι τὰς ἐνστάσεις των ἐνώπιον τοῦ τμήματος.

§131ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Λοιπὸν αὔριον ἔχομεν τὴν ἐκλογὴν τῶν ἐπιτροπῶν.

§132ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νὰ φέρητε ἐγκαίρως τὸ ψηφοδέλτιον.

§133ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Αὔριον θὰ ᾖναι τυπωμένον.

§134ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Σήμερον νὰ τὸ φέρητε.

§135ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Σήμερον τὸ τυπόνομεν ἡμεῖς.

§136ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Χρηστίδης ἔχει τὸν λόγον.

§137Δ. ΧΡΗΣΤΙΔΗΣ (ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Κύριοι, μὴ ὑπάρχοντος φορολογικοῦ νόμου, ἠναγκάσθην, περιωρίσθην, διὰ νὰ εἴπω καλλίτερα, εἰς τὸ νὰ βεβαιώσω τὸν φόρον τῶν ζώων καὶ ἤρχισα ἤδη νὰ βεβαιῶ καὶ τὰ δέκατα καὶ τὸν ἔγγειον φόρον. Ὑποβάλλω νομοσχέδιον λίαν κατεπεῖγον. Ὁ φόρος τῶν ζώων ἐβεβαιώθη καὶ βεβαιοῦται, ἀλλ’ εἴσπραξις καμμία δὲν γίνεται πρὶν ὑπάρξῃ νόμος. Αὔριον ἠξεύρετε ὅτι εἶναι ἡμέρα, καθ’ ἣν ὁ νόμος ἐπιτρέπει τὴν εἴσπραξιν τῶν μικρῶν, ἐνῷ τῶν μεγάλων ἀφ’ ἧς ἡμέρας ἔκαμαν τὴν δήλωσιν, κατὰ τὸν πάγιον νόμον τὴν 20 Ἀπριλίου, ἠδυνάμεθα νὰ τὸν εἰσπράξωμεν, ἀλλὰ μὴ ὑπάρχοντος νόμου, περιωρίσθημεν εἰς τὴν ἁπλῆν βεβαίωσιν. Διὰ τοῦτο ὑποβάλλω τὸν νόμον αὐτὸν καὶ παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ τὸν κηρύξῃ κατεπείγοντα. Ἀκούσατε....

§138ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Λόγος ἐπιπρόσθετος νὰ συνέλθωμεν αὔριον διὰ τὴν ἐκλογὴν τῶν ἐπιτροπῶν· διότι, ἄλλως, ποῦ θὰ τὸ παραπέμψωμεν αὐτὸ τὸ νομοσχέδιον;

§139Δ. ΧΡΗΣΤΙΔΗΣ (ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Ἀκούσατε καὶ ὕστερον ἀποφασίζετε, διότι ἡ Βουλὴ εἶναι κυρία νὰ παραπέμπῃ ἢ μὴ, κατὰ τὸ ἄρθρον 36 τοῦ κανονισμοῦ, τὰ νομοσχέδια εἰς τὰς ἐπιτροπάς. (Ἀναγινώσκει τὸ νομοσχέδιον). Τίποτε περισσότερον· εἶναι ἐπανάληψις τοῦ φορολογικοῦ νόμου τοῦ 1872. Νομίζω, ὅτι δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ παραπεμφθῇ εἰς ἐπιτροπὴν, καθόσον ἡ Βουλὴ ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ τὸ κηρύξῃ κατεπεῖγον. Καταθέτει τὸ νομοσχέδιον μετὰ τῆς ἐκθέσεως εἰς τὸ προεδρεῖον· ἔχει δὲ ὡς ἕπεται· «Πρὸς τὴν Βουλήν. Λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ εἰσαγάγω εἰς τὴν ψήφισιν τῆς Βουλῆς νομοσχέδιον, δι’ οὗ καὶ διὰ τὸ τρέχον ἔτος 1873 ἰσχύει ὁ περυσινὸς ΥΝΒʹ. Νόμος περὶ φορολογίας τῶν ζώων καὶ μελισσίων, ἀπαραλλάκτως ὡς εἶχε καὶ κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος. Ἐπειδὴ πρὸ τῆς ψηφίσεως τοῦ εἰσαγομένου νομοσχεδίου εἶχεν ἐπιστῆ ὁ χρόνος, καθ’ ὃν ἐνεργεῖται ἡ βεβαίωσις τοῦ φόρου ἐπὶ τῶν ζώων, τῶν ἐγγείων φόρων καὶ τοῦ δικαιώματος τῆς ἐπικαρπίας ἐπὶ τῶν προϊόντων τῆς γῆς, ἐκρίθη ἀπαραίτητον νὰ ληφθῶσιν ἐκ τῶν ἐνόντων τὰ προσήκοντα συντηρητικὰ μέτρα πρὸς ἐξασφάλισιν τῶν δημοσίων δικαιωμάτων· διὸ διετάχθη ὁ μὲν φόρος ἐπὶ τῶν ζώων νὰ βεβαιωθῇ δυνάμει τοῦ ὑφισταμένου ΥΜʹ. σχετικοῦ Παγίου νόμου τοῦ 1858, ἡ δὲ δι’ ἐνοικιάσεως διάθεσις τῶν ἐφετεινῶν προσόδων καὶ ἡ ἁπλῆ βεβαίωσις τῶν φόρων νὰ ἐνεργηθῇ δυνάμει τοῦ ἀπὸ 16 π. μ. προκληθέντος Βασιλ. Διατάγματος κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ ΣΟΖʹ. Παγίου νόμου τοῦ 1855 καὶ τοῦ περὶ ἐκτελέσεως αὐτοῦ Β. Διατάγματος, καὶ ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ΥΝΒʹ. περυσινοῦ φορολογικοῦ νόμου· ἡ εἴσπραξις ὅμως τῶν φόρων τούτων ν’ ἀναβληθῇ μέχρις οὗ ψηφισθῇ ὁ φορολογικὸς νόμος τρ. ἔτους. Τὰ συντηρητικὰ ταῦτα μέτρα τῆς Κυβερνήσεως, τὰ ὁποῖα ὑπηγόρευσεν ἡ ἀπόλυτος ἀνάγκη τῆς βεβαιώσεως τοῦ φόρου ἐπὶ τῶν ζώων καὶ τῆς ἐγκαίρου ἐνοικιάσεως τῆς σημαντικῆς προσόδου τῶν δημητριακῶν καρπῶν τ. ε. πιστεύω ὅτι ἡ Βουλὴ, καθὸ ἀναγκαῖα καὶ νόμιμα, θέλει ἐπιδοκιμάσει καὶ ἑπομένως θέλει ψηφίσει, ὡς ἔχει, τὸ εἰσαγόμενον νομοσχέδιον, προτάττουσα τοῦτο παντὸς ἄλλου νομοθετικοῦ ἔργου, ἵνα περιληφθῶσι τὰ γενόμενα εἰς τὸν φορολογικὸν νόμον τρ. ἔτους καὶ προβῇ ἡ εἴσπραξις τῶν κατὰ τοὺς ῥηθέντας Παγίους νόμους πολλῶν ἀπαιτητῶν καταστάντων φόρων. Ἐν Ἀθήναις, τὴν 12 Μαΐου 1873.

Ὁ ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν

Δ. ΧΡΗΣΤΙΔΗΣ.»

«ΝΟΜΟΣΧΕΔΙΟΝ

Περὶ φορολογίας τῶν προϊόντων τῆς γῆς, τοῦ φόρου ἐπὶ τῶν οἰκοδομῶν, τοῦ ἐπὶ τῶν ζώων καὶ μελισσίων κλπ. δικαιωμάτων διὰ τὸ ἔτος 1873. Ἄρθρον 1. Διά τε τὸν ἔγγειον φόρον καὶ τὸ δικαίωμα τῆς ἐπικαρπίας ἐπὶ τῶν προϊόντων τῆς γῆς, τὸν φόρον ἐπὶ τῶν οἰκοδομῶν, τὸν φόρον ἐπὶ τῶν ζώων καὶ μελισσίων καὶ λοιπὰ δικαιώματα ἰσχύει καὶ διὰ τὸ ἔτος 1873 ὁ περὶ τῶν αὐτῶν φόρων καὶ δικαιωμάτων περυσινὸς νόμος ΥΝΒʹ. Ἄρθρον 2. Ὁ νόμος περὶ φόρου ἐπιτηδευμάτων δὲν ἐφαρμόζεται ἐν ταῖς Ἰονίοις νήσοις καὶ κατὰ τὸ 1873 ἔτος.

Ὁ ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν

Δ. ΧΡΗΣΤΙΔΗΣ.»

§140ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Νὰ τυπωθῇ.

§141ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ἄρθρον 34 τοῦ κανονισμοῦ λέγει· «Πᾶσα πρότασις βουλευτοῦ ἢ ὑπουργοῦ........τυποῦται καὶ διανέμεται........ἐκτὸς ἂν ἡ Βουλὴ, κηρύξασα αὐτὴν κατεπείγουσαν, ὁρίσῃ ἄλλην προηγουμένην ἡμέραν πρὸς συζήτησιν.» Λοιπὸν αὐτὸ ζητεῖ ὁ κ. ὑπουργός.

§142ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Δέκα μῆνας εἴμεθα χωρὶς αὐτό.

§143ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Ἂν ἦτο κατεπεῖγον, δὲν ἐκάμνατε τὴν διακοπὴν 40 ἡμερῶν.

§144Δ. ΧΡΗΣΤΙΔΗΣ. Μὴ τὸ λέγῃς ἐμένα αὐτό. Ἡ Βουλὴ εἶναι κυρία νὰ διατάξῃ ἢ μὴ τὴν τύπωσιν.

§145ΔΡΟΣΟΣ (ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Ὁ ὑπουργὸς παριστᾷ τὴν ἀνάγκην· ἡ Βουλὴ ἂς κάμῃ ὅ,τι θέλει.

§146ΑΘ. Γ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Βεβαίως ἡ Βουλὴ δὲν δύναται ν’ ἀρνηθῇ τὰ μέσα διὰ τὴν διοίκησιν καὶ τὴν κυβέρνησιν τοῦ τόπου· ἀλλὰ νόμοι φορολογικοὶ ἐπιβαρύνοντες τοσοῦτον σπουδαίως τὴν μεγίστην τάξιν τῆς κοινωνίας, τοὺς γεωργοὺς καὶ τοὺς ποιμένας, ποτὲ δὲν πρέπει νὰ ψηφίζωνται κατεπειγόντως· ἀπεναντίας πρέπει νὰ βασανίζωνται καὶ νὰ βασανίζωνται ἐπὶ πολύ. Πρόκειται περί τινος ἐπουσιώδους προτάσεως, τὴν ὁποίαν ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν μᾶς ἔφερε, καὶ ζητεῖ κατεσπευσμένως νὰ τὴν ἐπιψηφίσωμεν; Πρόκειται νὰ ἐπιβαρύνωμεν τὸν τόπον μὲ μιλλιούνια καὶ αὐτὰ τὰ μιλλιούνια, μὲ τὰ ὁποῖα θὰ ἐπιβαρύνωμεν τὸν τόπον, νομίζετε ὅτι εἶναι ἐντελῶς περιττὸν νὰ παραπεμφθοῦν εἰς τὰς εἰδικὰς ἐπιτροπὰς, αἱ ὁποῖαι θὰ φέρουν μίαν ἔκθεσιν πεφωτισμένην ὅπως φωτίσωσι τὸ σῶμα ὁλόκληρον καὶ δώσῃ τὴν ψῆφόν του; Ἐνθυμοῦμαι, κ. Πρόεδρε, ὅταν προχθὲς ἡ πλειοψηφία τῆς Βουλῆς σᾶς ἀνεβίβασεν εἰς τὴν θέσιν τοῦ Προέδρου, εἰς τὸν λόγον τὸν ὁποῖον ἐκάματε καὶ εὐχαριστήσατε τὴν Βουλὴν διὰ τὴν τιμὴν τὴν μεγάλην, μὲ τὴν ὁποίαν σᾶς ἐνεπιστεύθη νὰ διευθύνητε τὰ ἔργα τοῦ Σώματος, δὲν ἠδυνήθητε, ὁμιλοῦντες πρὸς τὴν Βουλὴν καὶ ἀποδίδοντες τὰς εὐχαριστήσεις σας, δὲν ἠδυνήθητε, λέγω, νὰ παρασιωπήσητε τὸ ὄνομα τοῦ φορολογουμένου λαοῦ. Περὶ αὐτοῦ πρόκειται, καὶ μᾶς ζητεῖται νὰ ἐπιψηφισθῇ ἀπὸ τὴν Βουλὴν καὶ μὲ τὰ χέρια καὶ μὲ τὰ ποδάρια ἀμέσως καὶ κατεπειγόντως; Ἀντιστρατευόμενος κατὰ τοῦ κατεπείγοντος, ποτὲ δὲν ἔχω τὴν ἰδέαν ν’ ἀρνηθῶ τὰ μέσα εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ διοικήσῃ τὸν τόπον· ἀπεναντίας ὅταν ἔλθῃ ἡ οὐσιαστικὴ συζήτησις, θέλει μὲ ἴδει ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν πρόθυμον νὰ ὑποστηρίξω πάντα δίκαιον φόρον, ὁ ὁποῖος ἀπαιτεῖται νὰ δοθῇ πρὸς τὴν καλὴν διοίκησιν τοῦ τόπου. Διὰ τοῦτο κηρύττομαι κατὰ τοῦ κατεπείγοντος τῆς προτάσεως τοῦ κ. ὑπουργοῦ.

§147ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ἐρωτήσω τὴν Βουλήν.

§148ΧΡΗΣΤΙΔΗΣ. (ὑπουργ. Οἰκονομικῶν). Αὐτὸς ὁ λαμπρὸς λόγος, τὸν ὁποῖον ἔκαμεν ὁ κ. βουλευτὴς Καλαβρύτων, δὲν ἦτο τῆς ὥρας, διότι ἐγὼ ὑπέβαλον νομοσχέδιον σύνηθες, τὸ ὁποῖον κατ’ ἔτος ὑποβάλλεται. Ἐγὼ δὲν προτείνω μεταβολὴν κἀμμίαν, οὐδὲ τροποποίησιν τῶν κειμένων νόμων. Ὁ ἀγορεύων εἶπεν, ὅτι ἐγὼ θὰ ᾖμαι προστάτης τοῦ νόμου τούτου· ἑπομένως πρὸς τί ζητεῖ τὴν ἀναβολήν; Καὶ ἐὰν ἐπρόκειτο περὶ ἐλευθερίας, κύριος χαρακτὴρ τοῦ ἐλευθέρου πολίτου εἶναι νὰ πληρόνῃ τὰ ἔξοδα τῆς ἐπικρατείας. Δὲν πρόκειται περὶ ἐξόδων, πρόκειται περὶ φόρου, τὸν ὁποῖον ἡ κυβέρνησις ἔχει ἀνάγκην νὰ μεταχειρισθῇ. Ἐὰν νομίζετε, ὅτι εἶναι καιρὸς νὰ φέρετε τροποποίησιν εἰς τὴν ὑπάρχουσαν φορολογίαν, εἶσθε κύριοι νὰ τὸ ἀποφασίσητε· ἀλλὰ νὰ λέγετε, ὅτι τὸ ὑποβληθὲν χρειάζεται σκέψιν, εἶναι, νομίζω, ὄχι τόσον ὀρθὸν, διότι ὁ ὑποβληθεὶς νόμος διῆλθεν ὅλας τὰς φάσεις καὶ τῶν συζητήσεων καὶ τῶν ἐξελέγξεων καὶ ὅλων τῶν κυβερνήσεων, αἱ ὁποῖαι ἀλλήλας διεδέχθησαν. Ἐν τούτοις ἂς ἀποφασίσῃ ἡ Βουλή. Ἐγὼ ἐπιμένω, ὅτι εἶναι κατεπεῖγον, κατεπειγότατον νὰ συζητηθῇ, ν’ ἀποφασισθῇ, καὶ ἡ Βουλὴ ἂς πράξῃ ὅ,τι θέλει, ἐγὼ ἔπραξα τὸ καθῆκόν μου (θόρυβος). Δύνασθε νὰ θορυβῆτε καὶ νὰ γελᾶτε ὅσον θέλετε, ἐγὼ ὅμως δὲν θὰ ἐξέλθω ποτὲ τῶν ὁρίων τοῦ νόμου. Αἱ προηγούμεναι κυβερνήσεις ἔλαβον καὶ φορολογικοὺς νόμους καὶ προϋπολογισμὸν καὶ ἀκόμη καὶ πιστώσεις· ἡμεῖς τίποτε δὲν ἐκάμαμεν, μόνον μίαν πίστωσιν τριῶν μηνῶν ἐζητήσαμεν, ὅτε δὲν ὑπῆρχε Βουλή. Τὸν Ἀπρίλιον μῆνα δὲν ἐδώκαμεν πίστωσιν, διὰ νὰ σᾶς δείξωμεν πόσον εἴμεθα φειδωλοὶ εἰς τὴν ἐκπλήρωσιν τοῦ καθήκοντός μας· δὲν ἠθελήσαμεν νὰ εἰσπράξωμεν τὸν φόρον τῶν ζώων, μολονότι εἴχομεν τὸν νόμον τοῦ 58, δυνάμει τοῦ ὁποίου ἠδυνάμεθα νὰ εἰσπράξωμεν, διότι αὐτὴν τὴν ἐργασίαν κάμνει ὁ λαὸς οἴκοθεν· κατὰ τὴν 20 Ἀπριλίου κάμνει τὰς δηλώσεις του ἄνευ βίας, διότι ὁ λαὸς γνωρίζει ὅτι ὁ φόρος εἶναι καθιερωμένος. Λοιπὸν φόρον ζώων δὲν ἐσυνάξαμεν.

§149ΣΤΕΡΓΙΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐν τούτοις ἤδη ὁ φόρος τῶν ζώων εἰσπράττεται.

§150ΧΡΗΣΤΙΔΗΣ. Δὲν εἶναι ἀληθὲς, ἰδοὺ τὶ γίνεται· ὁ νόμος ὁ πάγιος λέγει, ὅτι ὁσάκις πρὸ τῆς ὥρας τὰ ποίμνια ἀναχωροῦν ἀπὸ τὰ χειμαδιὰ καὶ μεταβαίνουν εἰς τὰ ὄρη, πληρόνουν τὸν φόρον. Τὸ ὑπουργεῖον ὅμως τὶ διέταξε; — καὶ πηγαίνετε νὰ ἰδῆτε τὰς διαταγάς του — ἵνα μὴ ἀναχωρήσουν τὰ ζῶα διὰ τὰ θερινὰ μέρη καὶ δὲν τὰ εὕρωμεν πλέον, διετάξαμεν νὰ δώσουν οἱ κύριοι αὐτῶν ἐγγύησιν, νὰ παρακαταθέσουν ποσοστὸν ἀνάλογον. Ὅταν ἔλθωμεν εἰς συζήτησιν, θὰ φέρωμεν ὅλους τοὺς νόμους καὶ τὰ διατάγματα, δυνάμει τῶν ὁποίων διετάξαμεν τὸ τοιοῦτον, καὶ θὰ ἰδῆτε ὅτι δὲν παρελείψαμεν οὐδὲ κατὰ κεραίαν τὸ καθῆκόν μας· ὀβολὸν λοιπὸν δὲν εἰσεπράξαμεν. Ἐπὶ τοῦ προκειμένου δὲ ἀποφασίσατε ὅ,τι θέλετε, ἐγὼ ὅμως ὑποστηρίζω τὸ κατεπεῖγον.

§151ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. (πρωθυπουργός). Ἂς τυπωθῇ σήμερον τὸ νομοσχέδιον καὶ αὔριον ἀποφασίζομεν.

§152ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§153ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αὔριον ἔχομεν τὴν ἐκλογὴν τῶν ἐπιτροπῶν, προηγοῦνται δὲ τῆς ἐκλογῆς ταύτης αἱ ἐκλογαὶ αἱ βουλευτικαί. Διαλύεται ἡ συνεδρίασις, ὥρᾳ 11½.