1872.07.12

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 41

Τῆς 12 Ἰουλίου 1872.

(Τετάρτη).

Ὥρα 9½ Π. Μ. Ἐκφωνηθέντος τοῦ ὀνομαστικοῦ καταλόγου καὶ τῆς Βουλῆς ἐν ἀπαρτίᾳ γενομένης, ἀνεγνώσθησαν τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως.

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις;

§2ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν ἐνεκρίθησαν. Κύριοι, ἔχω ἓν ἔγγραφον νὰ κοινοποιήσω εἰς τὴν Βουλὴν ἀπὸ τὸν Διευθυντὴν τῆς Γαλλικῆς Σχολῆς ἐν Ἀθήναις, διὰ τοῦ ὁποίου ἐκφράζει ἀπὸ τοῦδε τὰς εὐχαριστήσεις τῆς πατρίδος του διὰ τὴν πρᾶξιν, τὴν ὁποίαν ἡ Βουλὴ ἔκαμε, παραχωρήσασα οἰκόπεδον διὰ τὴν Γαλλικὴν Σχολὴν (Ἀναγινώσκεται). UNIVERSITÉ DE FRANCE ÉCOLE FRANÇAISE 17 juillet 1872. D'ATHÈNES. Monsieur le Président, La Chambre des Députés de Grèce a bien voulu, sur la proposition de Monsieur le Ministre de l'Intérieur, voter la cession d'un terrain pour la Construction de l’ École française à Athènes. Permettez-moi de vous adresser dès à présent les sincères remerciements de mon pay pour cet acte de courtoisie et de générosité. Veuillez, je vous prie, Monsieur le Président, être auprès de Messieurs les Députés, l'interprète de nos sentiments. Les actes de ce genre honorent également la nation qui donne et celle qui reçoit, en même temps qu'ils fortifient les liens par lesquels elles sont depuis long-temps et pour toujours unies. Veuillez agréer Monsieur le Président, l'assurance de mes sentiments les plus distingués Le Directeur EMILE BURNOF. Μετὰ τοῦτο ἔχομεν τὴν κοινοποίησιν τοῦ σχηματισμοῦ τοῦ νέου ὑπουργείου.

§4ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (ἀναγινώσκει). Ὁ πρόεδρος τοῦ ὑπουργικοῦ συμβουλίου Πρὸς τὸν Κ. Πρόεδρον τῆς Βουλῆς. Λαμβάνω τὴν τιμὴν, κύριε πρόεδρε, νὰ γνωστοποιήσω ὑμῖν ὅτι ἡ Α. Μ. ὁ Βασιλεὺς εὐηρεστήθη νὰ μ’ ἀναθέσῃ τὸν σχηματισμὸν τοῦ ὑπουργείου, ὅπερ κατηρτίσθη ὡς ἑξῆς. Εἰς ἐμὲ μὲν ἀνετέθη τὸ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν ὑπουργεῖον καὶ προσωρινῶς τὸ ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν μέχρι τῆς ἀφίξεως τοῦ κυρίου Γρηγορίου Ὑψηλάντου, ὁριστικοῦ ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν. Εἰς τὸν κύριον Δημήτριον Χρηστίδην, τὸ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν καὶ προσωρινῶς τὸ ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης. Εἰς τὸν κύριον Δημήτριον Γρίβαν, τὸ ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν. Εἰς τὸν κύριον Δ. Δρόσον, τὸ ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν καὶ προσωρινῶς τὸ ἐπὶ τῶν Ἐκκλησιαστικῶν καὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως μέχρι τῆς ἀφίξεως τοῦ ὁριστικοῦ ἐπὶ τῶν Ἐκκλησιαστικῶν ὑπουργοῦ κυρίου Ν. Ζαμπελίου. Ἐν Ἀθήναις, τὴν 8 Ἰουλίου 1872.

Ὁ πρόεδρος

Ε. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ.

Ὑποβάλλεται ἡ ἔκθεσις τῆς ἐπιτροπῆς ἐπὶ τῆς ἐκλογῆς Λεβαδείας.

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι, κατὰ τὴν ἔκθεσιν τῆς ἐπιτροπῆς, δὲν ὑπάρχει καμμία ἔνστασις κατὰ τῆς ἐκλογῆς, ὥστε θέλετε νὰ τυπωθῇ ἡ ἔκθεσις ἢ ἀπὸ τοῦδε νὰ ἀποφασίσῃ ἡ Βουλή;

§6ΤΙΝΕΣ. Ἀπὸ τοῦδε, δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις.

§7ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἔγκυρον τῆς ἐκλογῆς νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη τὸ ἔγκυρον τῆς ἐκλογῆς καὶ νόμιμον βουλευτὴν τῆς ἐπαρχίας Λεβαδείας τὸν κύρ. Α. Γεωργαντᾶν. – Νὰ ἔλθῃ ὁ ἱερεὺς διὰ νὰ γίνῃ ὁρκοδοσία (γίνεται ἡ ὁρκοδοσία). Τώρα ἔχομεν τὴν κλήρωσιν διὰ τὴν ἐκλογὴν Ναυπλίας (γίνεται ἡ κλήρωσις)· ἔλαχε, κύριοι, εἰς τὸ 3ον τμῆμα.

§8ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ (Πρωθυπουργός). Κύριε πρόεδρε, παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ προτιμήσῃ πάσης ἄλλης ἐργασίας τὴν συζήτησιν τοῦ προϋπολογισμοῦ. Ὁ προϋπολογισμὸς πρέπει κατὰ τοὺς θεσμούς μας νὰ συζητῆται πρὸ τῆς ἐνάρξεως τοῦ ἔτους, οἱ δὲ λόγοι, οἱ ὁποῖοι ὑπηγόρευσαν εἰς τὴν ἡμετέραν πολιτείαν αὐτὴν τὴν διάταξιν, εἶναι πολλὰ σοβαροί. Ἐν τούτοις ἐφθάσαμεν εἰς τὸν ἕκτον μῆνα καὶ ὁ προϋπολογισμὸς δὲν ἐσυζητήθη. Εὐτυχῶς ἡ προεπεξεργασία τοῦ προϋπολογισμοῦ ἐπεραιώθη· ἡ ἔκθεσις τῆς ἐπιτροπῆς ἐτυπώθη καὶ πρὸ πολλοῦ διενεμήθη εἰς τοὺς κυρίους βουλευτάς. Παρακαλῶ θερμῶς τὴν Βουλὴν, μολονότι δὲν ἀμφιβάλλω ὅτι πρώτη αὐτὴ ἀναγνωρίζει αὐτὸ τὸ καθῆκον, νὰ προτιμήσῃ τὴν συζήτησιν αὐτὴν πάσης ἄλλης.

§9ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπιθυμεῖ ἡ Βουλὴ νὰ προβῶμεν εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ προϋπολογισμοῦ; Ἐτυπώθη καὶ διενεμήθη ἡ ἔκθεσις.

§10ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ ΚΑΙ ΣΑΡΑΒΑΣ. Αὔριον, Κ. πρόεδρε.

§11ΤΙΝΕΣ. Σήμερον.

§12ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι, σᾶς παρακαλῶ, ἐπειδὴ ἀποφασίζετε δι’ αὔριον....

§13ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ ΚΑΙ ΕΤΕΡΟΙ. Σήμερον.

§14ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τινὲς λέγουν σήμερον, τινὲς λέγουν αὔριον. Ἐπειδὴ λοιπὸν ἀποφασίζετε δι’ αὔριον, νὰ ἔλθητε νὰ σχηματισθῇ ἀπαρτία, ἄλλως πρὸς τί νὰ λέγωμεν αὔριον;

§15ΤΙΝΕΣ. Αὔριον θὰ ἀναχωρήσουν πολλοὶ βουλευταί.

§16ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλετε σήμερον λοιπόν;

§17ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§18ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Πῶς εἶναι δυνατὸν σήμερον;

§19ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ. Κανένας δὲν ἔχει προϋπολογισμὸν ἀνὰ χεῖρας· λοιπὸν θὰ συζητήσωμεν ἀπ’ ἔξω;

§20ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν ἦτο αὐτὸ τὸ ἀντικείμενον;

§21ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ βλέπουσα τὸ κατεπεῖγον, ἠμπορεῖ νὰ ἀποφασίσῃ νὰ συζητηθῇ.

§22ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Ἀλλὰ δὲν ἔχομεν προϋπολογισμόν.

§23ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πῶς δὲν ἔχομεν; δὲν ἔχει τὸ γραφεῖον νὰ δώσῃ; Λοιπὸν ἀρχίζομεν τὴν ἀνάγνωσιν τῆς ἐκθέσεως τῆς ἐπιτροπῆς.

§24ΚΟΛΙΑΤΣΟΣ. Ὁ προϋπολογισμὸς πρέπει ν’ ἀναγνωσθῇ καὶ συγχρόνως αἱ σχετικαὶ παρατηρήσεις τῆς ἐπιτροπῆς. (Προσέρχεται ὁ βουλευτὴς κ. Κάρτσονας).

§25ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶναι, κύριοι, ἀφ’ ἑνὸς ὁ προϋπολογισμὸς, ἀφ’ ἑτέρου μία τροποποίησις αὐτοῦ, καὶ τρίτον ἡ ἔκθεσις τῆς ἐπιτροπῆς. Λοιπὸν ἀρχίζομεν ἀπὸ τὸν προϋπολογισμόν.

§26ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ. Χωρὶς νὰ ἔχῃ προϋπολογισμὸν ἀνὰ χεῖρας κανεὶς, νὰ συζητήσωμεν;

§27ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κ. πρόεδρε, ἂν ὑπάρχουν ἀντίτυπα τοῦ προϋπολογισμοῦ, νὰ μᾶς δοθῶσι.

§28ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρχωσι.

§29ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Λοιπὸν πῶς θὰ συζητήσωμεν;

§30ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰς τὸ γραφεῖον τῆς Βουλῆς δὲν ὑπάρχει. (Προσέρχεται ὁ κ. Βούλγαρης.) (Τὴν ἕδραν τοῦ προέδρου καταλαμβάνει ὁ ἀντιπρόεδρος κ. Λέκας).

§31ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν, κύριοι, εἴμεθα ἕτοιμοι. Ποῦ θὰ συζητήσωμεν.

§32ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Εἰς τὴν τελευταίαν προεπεξεργασίαν τοῦ ὑπουργείου.

§33ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Δὲν ἔχομεν προϋπολογισμὸν, κύριε πρόεδρε.

§34ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ἔχει τὸ γραφεῖον νὰ μοιράσῃ.

§35ΤΙΝΕΣ. Ἔχομεν εἰς τὰ σπήτιά μας.

§36ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλετε νὰ περιμείνωμεν δέκα λεπτὰ, νὰ κάμωμεν διακοπὴν, νὰ φέρητε τοὺς προϋπολογισμοὺς ἀπὸ τὰ σπήτιά σας;

§37ΣΤΡΑΤΟΣ. Νὰ γίνῃ ἡ ἀνάγνωσις τῆς ἐκθέσεως τῆς ἐπιτροπῆς, διότι ἅμα ἡ Βουλὴ παραδεχθῇ τὴν ἔκθεσιν....

§38ΚΟΛΙΑΤΣΟΣ. Δὲν εἶναι ὀρθὸν αὐτό· εἶναι ἐναντίον τοῦ συντάγματος.

§39ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Μίαν παρατήρησιν ἔχω νὰ κάμω· δὲν ἐναντιοῦμαι νὰ συζητηθῇ ὁ προϋπολογισμός. Ἀφίνω καὶ ἐγὼ ἀπαρατήρητα ὅσα ἄλλα σοβαρὰ ἄλλοι θέλουν νὰ ἀφήσουν ἀπαρατήρητα. Δὲν εἶμαι ἐγὼ, ὅστις θὰ τὰ ἀνακινήσω, λέγω ὅμως καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὴν συζήτησιν τοῦ προϋπολογισμοῦ, διατί νὰ ἀπατώμεθα ὡς πρὸς τὴν οὐσίαν; Αὔριον βεβαίως δὲν θὰ γίνῃ ἀπαρτία, διότι πολλοὶ ἀπόψε ἀναχωροῦσιν· ἐγὼ θὰ μένω καὶ δὲν θ’ ἀναχωρήσω ἐνόσῳ ὁ πρόεδρος συγκαλεῖ τὴν Βουλήν. Σήμερον ἔχομεν ἀπαρτίαν, αὔριον δὲν πιστεύω. Δὲν εἴχομεν εἰς τὸν νοῦν μας, ὅτι ἠθέλομεν συζητήσει σήμερον τὸν προϋπολογισμὸν, καὶ ἤλθομεν χωρὶς ἔγγραφα, χωρὶς προϋπολογισμόν. Ἡ συζήτησις τοῦ προϋπολογισμοῦ εἶναι τὸ σημαντικώτερον ἔργον τῆς Βουλῆς· δὲν εἶμαι ἐναντίος νὰ συζητηθῇ, ἀλλὰ θέλετε νὰ τὸν συζητήσωμεν ἀπ’ ἔξω;

§40ΤΙΝΕΣ. Ἀπεφασίσθη.

§41ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Λέγω, τώρα ἐγὼ δὲν ἐνθυμοῦμαι τίποτε· θέλετε νὰ προχωρήσωμεν; Ἐγὼ μένω καὶ ἐπαναλαμβάνω ὅτι τὰ ἄλλα σοβαρὰ ζητήματα, τὰ ὁποῖα γνωρίζομεν, ἐὰν θέλητε ἂς τὰ ἀφήσωμεν. Ὅσοι θέλουν νὰ διαγραφῶσιν, ἂς διαγραφῶσι.

§42ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ (Πρωθυπουργὸς). Κύριε Πρόεδρε, ἡ κυβέρνησις δὲν ἐννοεῖ διόλου νὰ ἐκβιάσῃ οὔτε συνεδρίασιν, οὔτε συζήτησιν· μία τοιαύτη διαγωγὴ καὶ συμπεριφορὰ ἤθελεν εἶσθαι ἀντίθετος πρὸς τὸ παρελθὸν τῶν ἀνθρώπων, οἵτινες τὴν συγκροτοῦν. Ἡ κυβέρνησις οὐδὲν ἄλλο ἔπραξεν, εἰμὴ μόνον νὰ παρακαλέσῃ τὴν Βουλὴν νὰ προτιμήσῃ πάσης ἄλλης ἐργασίας τὴν συζήτησιν τοῦ προϋπολογισμοῦ, καὶ περιττὸν μάλιστα ὅλως διόλου ἔκρινα νὰ εἴπω εἰς τὴν Βουλὴν τῆς αἰτίας, ἐνθυμίσας ὅτι ὁ θεσμὸς οὗτος εἶναι τόσον αὐστηρὸς, ὥστε ἀναμφισβητήτως ἡ συντακτικὴ συνέλευσις εἶχε λόγους πολλὰ ἰσχυροὺς ὅπως τὸν καθιερώσῃ, τοὺς ὁποίους ἤθελεν εἶσθαι ἄδικον νὰ τοὺς παραδράμωμεν. Ἡ κυβέρνησις προσέθηκε συγχρόνως, ὅτι ἐνῷ ζητεῖ παρὰ τῆς Βουλῆς τὴν προτίμησιν τοῦ ἔργου τούτου, γνωρίζει αὐτὴ ἡ ἰδία, ὅτι ἡ Βουλὴ ἔχει τὴν ἰδίαν γνώμην καὶ ὅτι πρώτη αὐτὴ ἀναγνωρίζει τὸ δικαίωμα αὐτὸ καὶ τὸ καθῆκον. Καὶ τῳόντι, ἡ Βουλὴ ἐρωτηθεῖσα ἀπὸ τὸν Πρόεδρον, ἀπεφάσισε τὴν συζήτησιν τοῦ προϋπολογισμοῦ. Τὸ ἔπραξε δὲ τοῦτο, ὄχι μόνον διὰ τὸν λόγον, ὅτι καὶ ἄτοπον εἶναι νὰ διοικῆται, τὸ κράτος ἄνευ προϋπολογισμοῦ, ἐνῷ ἐφθάσαμεν εἰς τὸν ἕκτον μῆνα, ἀλλὰ καὶ διότι πάσης Βουλῆς τὸ πρῶτον δικαίωμα εἶναι νὰ ἀποφασίζῃ τὰ ἔσοδα καὶ ἔξοδα τοῦ κράτους. Ἕκαστος δὲ βουλευτὴς ἀναμφισβητήτως εἶχεν ὑπ’ ὄψιν τὸ ἔργον τοῦτο καὶ πάντες πρὸ καιροῦ εἶναι προπαρεσκευασμένοι διὰ τὴν συζήτησιν. Δὲν ἐννοῶ τὸ ὑπὸ τοῦ κυρίου Λομβάρδου ῥηθὲν, ὅτι ὑπάρχουσιν ἄλλα ζητήματα, ἅτινα ὁ κ. Λομβάρδος δὲν ἐννοεῖ νὰ τὰ ἀνακινήσῃ, καὶ οἱ βουλόμενοι ἂς τὰ ἀνακινήσωσιν. Ἡ κυβέρνησις δὲν γνωρίζει ποῖα εἶναι τὰ ζητήματα ταῦτα· διαδηλοῖ μόνον ὅτι πᾶν ζήτημα, τὸ ὁποῖον ἤθελε θεωρηθῇ ὅτι πρέπει νὰ προηγηθῇ τοῦ προϋπολογισμοῦ, εἶναι πρόθυμος νὰ τὸ συζητήσῃ. Ἐπαναλαμβάνω νὰ εἴπω, ὅτι ἡ κυβέρνησις δὲν ἔχει κατὰ νοῦν νὰ συντελέσῃ ὅπως ἐκβιασθῇ ἡ συζήτησις τοῦ προϋπολογισμοῦ. Τοῦτο ἀντιβαίνει εἰς τὸ παρελθὸν τῶν ἀνθρώπων, οἵτινες ἀποτελοῦν τὴν κυβέρνησιν· ἐὰν νομίζῃ ἡ Βουλὴ, ὅτι πρέπει νὰ προβῇ, ἂς προβῇ, ἐὰν νομίζῃ ὅτι δὲν πρέπει νὰ προβῇ, ἂς μὴ προβῇ.

§43ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Οὐδόλως ἐννοοῦσα, ὅτι ἡ Κυβέρνησις θέλει νὰ ἐκβιάσῃ τὴν συζήτησιν. Ἡ Κυβέρνησις μάλιστα ἐξεπλήρωσεν ἓν καθῆκον. Ἐγὼ ἁπλῶς παρετήρησα, ὅτι δὲν εἶναι τακτικὸν οὐχὶ διὰ τὴν Κυβέρνησιν, ἀλλὰ διὰ τὴν Βουλὴν τὸ νὰ προβῇ εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ προϋπολογισμοῦ χωρὶς νὰ ἔχωμεν τὰ φυλλάδια τοῦ προϋπολογισμοῦ· καὶ τοῦτο τὸ εἶπον χωρὶς νὰ ἔχω σκοπὸν νὰ ἐμποδίσω αὐτὴν τὴν συζήτησιν· παρετήρησα μόνον, ὅτι αὔριον δὲν θὰ ἔχωμεν ἀπαρτίαν, καὶ τοῦτο διὰ νὰ ἠξεύρωμεν, ὅτι ἐὰν προβῶμεν σήμερον, πρέπει αὔριον νὰ μὴ φύγῃ κανείς. Ἅμα ἀρχίσει ἡ συζήτησις τοῦ προϋπολογισμοῦ, πρέπει ὅσοι εἴμεθα ἐδῶ, πρέπει νὰ τὸ θελήσωμεν καθαρὰ νὰ ἐξακολουθήσῃ αὐτὴ ἡ συζήτησις· διότι, ἐὰν ἡ Βουλὴ ἀρχίσῃ, δὲν θὰ ᾖναι καλὸν ὄχι διὰ τὴν Κυβέρνησιν ἀλλὰ διὰ τὴν Βουλὴν νὰ μὴ φέρῃ εἰς πέρας τὴν συζήτησιν. Ἐπαναλαμβάνω, ὅτι δὲν ἐννοοῦσα, ὅτι ἡ Κυβέρνησις θέλει νὰ ἐκβιάσῃ τὴν συζήτησιν. Ὡς πρὸς τὰ ἄλλα ζητήματα, τὰ ὁποῖα εἶπον ὅτι ὑπάρχουσι καὶ ἅτινα, ἂν δὲν ἀνακινοῦνται ἀπὸ ἄλλον, δὲν θέλω νὰ τὰ ἀνακινήσω, ἀρκοῦμαι εἰς τὴν δήλωσιν τῆς Κυβερνήσεως, τὴν ὁποίαν διὰ τοῦ προέδρου αὐτῆς μᾶς ἐξέθεσεν, ὅτι εἶναι ἑτοίμη νὰ προβῇ εἰς πᾶσαν ἄλλην συζήτησιν, ἥτις ἤθελε προτιμηθῆ. Τὸ ἄλλο ζήτημα εἶναι, ὅτι μία Κυβέρνησις ἔπεσε καὶ ἄλλη ἐπῆλθεν· ἀφοῦ ὅμως οἱ πεσόντες ὑπουργοὶ εἶναι ἐδῶ ἐν τῇ συνεδριάσει καὶ ἔχουσι καθῆκον νὰ εἴπωσι διατὶ ἔπεσαν, δὲν θέλουσιν δὲ νὰ τὸ πράξωσιν, ἀφοῦ εἶναι ὑπόθεσις ἰδική των, ἐγὼ δὲν ἔχω νὰ εἴπω τίποτε· ἀφοῦ θέλουν νὰ διαγραφῶσιν, ἂς διαγραφῶσι. Καθόσον ἀφορᾷ τὸν προϋπολογισμὸν, ἡ Βουλὴ, ἐὰν θέλῃ, ἠμπορεῖ νὰ προβῇ εἰς τὴν συζήτησιν, ἠμπορεῖ νὰ γίνῃ, ἀλλὰ πρέπει νὰ μείνωμεν ἐδῶ ἕως ὅτου τελειώσει ἡ συζήτησις αὐτοῦ.

§44ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν ἡ Βουλὴ παραδέχεται νὰ προχωρήσωμεν;

§45ΠΟΛΛΟΙ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη.

§46ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ (Ἀναγινώσκει). «Μέρος πρῶτον».

§47ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ. Κύριε πρόεδρε, κατὰ τὸν κανονισμὸν ὑπάρχει πάντοτε ἡμερησία διάταξις, τὴν ὁποίαν γνωρίζομεν ὅλοι. Ὁ κ. πρόεδρος τοῦ ὑπουργείου καὶ οἱ λοιποὶ ὑπουργοὶ ὡς βουλευταὶ γνωρίζουν τὸν κανονισμὸν, καὶ ὅταν εἰδοποίησαν τὸ προεδρεῖον νὰ συγκαλέσῃ τὴν Βουλὴν, ἔπρεπε νὰ εἰδοποιηθῇ βεβαίως συνάμα, ὅτι ἀντικείμενον τῆς συνεδριάσεως θὰ ἦτο ἡ συζήτησις τοῦ προϋπολογισμοῦ, ἥτις τῳόντι ἦτο ἐκ τῶν πρώτων ἔργων τῆς Βουλῆς, καὶ ἔπρεπε τὸ προεδρεῖον νὰ μᾶς εἰδοποιήσῃ, ὅτι ἔχομεν κατὰ πρῶτον τὴν συζήτησιν τοῦ προϋπολογισμοῦ, διὰ νὰ ἤμεθα ἐφωδιασμένοι. Αὐτὸ τὸ ὁποῖον πρόκειται νὰ γίνῃ σήμερον εἶναι ἐναντίον τοῦ κανονισμοῦ· χωρὶς ἡμερησίαν διάταξιν, χωρὶς νὰ προβλέψωμεν τί θὰ συζητήσωμεν, χωρὶς νὰ ἔχωμεν ἀνὰ χεῖρας τὸν προϋπολογισμὸν, πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ συζητήσωμεν; Μὲ τὸν νοῦν, διὰ τῆς φαντασίας; Τοιαύτην λοιπὸν ἀρχὴν καθιεροῦμεν;

§48ΒΟΥΛΓΑΡΗΣ. Μοὶ εἶπον, ὅτι ὁ ἔντιμος βουλευτὴς Ζακύνθου ἐπρότεινεν ἵνα τὸ παραιτηθὲν ὑπουργεῖον δηλώσῃ τοὺς λόγους....

§49ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Δὲν ἐπρότεινα τίποτε.

§50ΒΟΥΛΓΑΡΗΣ. Τοὺς λόγους, δι’ οὓς παρῃτήθη. Ὀφείλων, κύριοι, ἀφοῦ ὅπως δήποτε προεκλήθην, νὰ διαφωτίσω τὴν Βουλὴν περὶ τῶν λόγων τῆς παραιτήσεως τοῦ ὑπὸ τὴν προεδρείαν μου ὑπουργείου, πληροφορῶ ὑμᾶς, ὅτι ἡ παραίτησις αὐτοῦ δὲν προῆλθεν ἐκ κοινοβουλευτικῶν λόγων. Πάντες γινώσκετε, ὅτι τὸ ὑπουργεῖον εἶχε τὴν τιμὴν ν’ ἀπολαμβάνῃ πλήρη τὴν ἐμπιστοσύνην καὶ τὴν συνδρομὴν τοῦ κοινοβουλίου. Ἡ παραίτησίς του προῆλθεν ἐξ ἄλλης αἰτίας. Τὸ ὑπουργεῖον μεταξὺ τῶν ἔργων του εἶχε καὶ τὸ ζήτημα τοῦ Λαυρίου. Εἰς αὐτὸ ἡ κυβέρνησις ἠσχολεῖτο, προσπαθοῦσα νὰ λύσῃ αὐτὸ καὶ ἀπαλλάξῃ τὸν τόπον ὑποθέσεως σπουδαίας καὶ σκανδαλώδους· εἰργάζετο ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου καὶ ἡτοιμάζετο νὰ φέρῃ εἰς τὴν Βουλὴν μίαν πρότασιν, ὅπως ἀπαλλαχθῇ ὁ τόπος τῶν ἀπαιτήσεων τοῦ κυρίου Σερπιέρη, εἴτε δι’ ἀγορᾶς τῶν καταστημάτων καὶ ὅλης τῆς περιουσίας, τὴν ὁποίαν ἠγόρασεν, ἐκτὸς τῶν ἐκβολάδων, ὁ περὶ τῶν ὁποίων νόμος δὲν θίγεται, εἴτε διὰ συνεταιρισμοῦ, ὅστις ἤθελε φέρει τὴν λύσιν ἴσως καὶ ὠφελιμώτερον· εἴτε τὸ ἓν εἴτε τὸ ἄλλο ἡτοιμάζετο ἡ κυβέρνησις νὰ φέρῃ εἰς τὴν Βουλήν. Ἐπειδὴ ὅμως ἡ διαπραγμάτευσις ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου δὲν εἶχε περατωθῆ καὶ ἐπρόκειτο ἡ διακοπὴ τῶν βουλευτικῶν ἐργασιῶν ἕνεκα τῆς ἀναχωρήσεως τῶν κυρίων βουλευτῶν ἐν τῇ ὥρᾳ ταύτῃ τοῦ ἔτους, δι’ αὐτοὺς τοὺς λόγους ἐνομίσαμεν καλὸν ν’ ἀναβάλωμεν τὴν εἰσαγωγὴν τοῦ ζητήματος. Καταγινομένου τοῦ ὑπουργείου εἰς τοῦτο καὶ εἰς ἄλλα ἀκόμη ἔργα ἐξωτερικῆς σπουδαιότητος, ἡ Α. Μ. ὁ Βασιλεὺς ἐφρόνει, ὅτι ἔπρεπε τὸ ὑπουργεῖον νὰ ἐπισπεύσῃ τὴν εἰσαγωγὴν τοῦ ζητήματος τούτου. Τὸ ὑπουργεῖον δι’ οὓς εἶπον ἤδη λόγους ἐνόμισεν, ὅτι δὲν ἦτον ὁ κατάλληλος καιρός, καὶ ὅτι ἔπρεπε ν’ ἀναβάλῃ τὴν εἰσαγωγὴν τοῦ ζητήματος μέχρι τῆς ἐπανόδου τῶν κυρίων βουλευτῶν, τὸν Αὔγουστον ἢ τὸν Σεπτέμβριον, μετὰ τὸ τέλος τῆς διακοπῆς. Ἐπιμένοντος δὲ τοῦ Βασιλέως εἰς τὴν ἄμεσον διεξαγωγὴν τοῦ ζητήματος, ἤτοι πρὸ τῆς διακοπῆς τῶν ἔργων τῆς Βουλῆς, ἐπῆλθε διαφωνία τοῦ ὑπουργείου πρὸς Αὐτὸν, διότι δὲν ἠδυνάμεθα νὰ ἐνδώσωμεν καὶ ἐνομίσαμεν, ὅτι ἔπρεπε νὰ ἐπιμείνωμεν, καθόσον ἡ εὐθύνη ἡμᾶς καὶ μόνους ἐπεβάρυνεν. Ἐπειδὴ δὲ ἡ γνώμη τοῦ ὑπουργείου ἐπιμόνως ἀπεκρούετο, οὕτω δὲ ἀφῃρεῖτο ἀπ’ αὐτοῦ ἡ ἐλευθέρα καὶ ἀνεπηρέαστος ἐνέργεια καὶ ἡ ἐνάσκησις τῆς ὑπουργικῆς εὐθύνης, τὸ ὑπουργεῖον παρῃτήθη. Ταῦτα εἶναι, κύριοι, τὰ περιστατικά, τὰ ὁποῖα προεκάλεσαν τὴν παραίτησιν τοῦ ὑπουργείου. Εἰς τὴν Βουλὴν δὲ ἀπόκειται νὰ τὰ ἐκτιμήσῃ.

§51ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἐνῷ ὑπάρχει, ὡς γνωρίζετε, συνήθεια πολὺ εὐρέως ἀναπτυχθεῖσα παρ’ ἡμῖν τοῦ νὰ ἐπερωτῶνται καὶ προσέρχωνται αἱ παραιτηθεῖσαι κυβερνήσεις ἐνώπιον τῆς Βουλῆς καὶ ἐξηγῶσι τοὺς λόγους, διὰ τοὺς ὁποίους ἔδωκαν τὴν ἀπὸ τοῦ ὑπουργείου παραίτησίν των, δὲν ὑπάρχει ἀφ’ ἑτέρου συνήθεια οἱ διάδοχοι νὰ λαμβάνωσι τὸν λόγον ἐπὶ τῶν ἐξηγήσεων τούτων· ἐγὼ ὅμως, δηλονότι τὸ ὑπουργεῖον, ἀναγκάζομαι εἰς τὴν προκειμένην περίστασιν νὰ φέρω μίαν ἐξαίρεσιν εἰς τὰ μέχρι τοῦδε εἰθισμένα. Ἡ ἐξαίρεσις αὕτη μᾶς ἐπιβάλλεται, διότι αἱ ἐξηγήσεις, τὰς ὁποίας ὁ λίαν ἀξιότιμος βουλευτὴς Ὕδρας καὶ πρώην πρωθυπουργὸς ἔδωκεν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, ὑπερέβησαν, νομίζω, τὰ ὅρια ἐκεῖνα, ἐντὸς τῶν ὁποίων ἦτον ἠναγκασμένος νὰ δώσῃ αὐτάς· διότι τὰ ῥηθέντα ἀποδεικνύουσιν, ὅτι ὁ βασιλεὺς προσεκάλεσε τὸ ὑπουργεῖον νὰ παραιτηθῇ, διότι ἤθελε νὰ μεταβάλῃ τὰ τῆς συνταγματικῆς αὑτοῦ εὐθύνης, ἤθελε νὰ τῷ ἐπιβάλῃ γνώμην ἐπὶ ζητήματος ἀφορῶντος τὴν διοίκησιν καὶ νὰ περιορίσῃ τὴν ἐλευθέραν ἐνέργειαν καὶ τὴν ἐξάσκησιν περὶ ὑπουργικῆς δικαιοδοσίας. Οὐ μόνον ἡμεῖς, ἀλλ’ ὅστις δήποτε καὶ ἂν κατεῖχε τὴν θέσιν ἣν κατέχομεν σήμερον, ἤθελεν εὑρεθῇ ἕνεκα καθήκοντος ἠναγκασμένος, πρὸς ὑπεράσπισιν τῶν θεσμῶν μας, νὰ λάβῃ τὸν λόγον, ὅπως τὸν λαμβάνομεν ἡμεῖς σήμερον. Οἱ ῥηθέντες ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου προλαλήσαντος λόγοι δὲν ἦτο δυνατὸν, οὐδὲ ἡ Βουλὴ ἔπρεπε νὰ τὸ δεχθῇ, νὰ μείνωσιν ἄνευ ἀπαντήσεως. Ἡ κυβέρνησις δηλόνει εἰς τὴν Βουλὴν, ὅτι ὁ Βασιλεὺς οὐδεμίαν γνώμην ἠθέλησε νὰ ἐπιβάλῃ εἰς τὸ ὑπουργεῖον, εἴτε ἐν γένει εἰς τὴν διοίκησιν, εἴτε εἰς μίαν ἢ πλείονας ὑποθέσεις τῆς διοικήσεως. Εἶναι ὅλως ἀνακριβὲς τὸ ὅτι ὁ Βασιλεὺς ἐζήτησε παρὰ τῆς κυβερνήσεως νὰ δώσῃ ὡρισμένην λύσιν εἰς τὸ ζήτημα τὸ ὁποῖον ἀνέφερεν ὁ ἀξιότιμος προλαλήσας, καὶ πιστεύω, ὅτι αἱ μεταξὺ τοῦ Βασιλέως καὶ τοῦ ὑπουργείου συζητήσεις ὑπῆρξαν ὅλως συνταγματικαὶ καὶ δὲν ἐξῆλθον τοῦ κύκλου τῆς δικαιοδοσίας τῆς βασιλείας ἀφ’ ἑνὸς καὶ τῆς κυβερνήσεως ἀφ’ ἑτέρου. Αἱ διαφωνίαι μεταξὺ τοῦ ἡγεμόνος καὶ τοῦ ὑπουργείου εἰς τὰ συνταγματικὰ κράτη εἶναι ἐνδεχόμεναι καὶ προϋποτίθενται, διότι ἄλλως δὲν θὰ προήρχετο εἰς τὰς πλείστας περιστάσεις ὑπουργικὴ μεταβολή. Ἐκεῖνο δὲ τὸ ὁποῖον δὲν εἶναι συγκεχωρημένον, εἶναι τὸ ῥηθὲν ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου κ. Βούλγαρη περὶ τῆς προκειμένης περιπτώσεως, ὅπως τὸ ἠκούσατε παρ’ αὐτοῦ καὶ ὅπως ἔλαβον τὴν τιμὴν νὰ τὸ ἐπαναλάβω. Παραιτῶν ἑπομένως πᾶσαν ἐξήγησιν ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου, προσθέτω μίαν μόνην παρατήρησιν, ὅτι εὐκτέον ἦτο νὰ μὴ ἤθελε λάβει τὸ ζήτημα, περὶ οὗ πρόκειται, διὰ τῆς ὁμιλίας τοῦ ἀξιοτίμου βουλευτοῦ Ὕδρας τὴν σοβαρότητα ἣν ἔλαβε, φερόμενον ἐνώπιον τῆς Βουλῆς ὑπὸ τοῦ προέδρου τῆς κυβερνήσεως, ἡ ὁποία μέχρι τῆς χθὲς ἦτον εἰς τὰ πράγματα, διότι τὸ ζήτημα ἔμεινε καὶ μετὰ τὴν ἀποχώρησίν της ἐκκρεμὲς, ἄλυτον καὶ τὰ γενόμενα μέχρι τοῦδε συνετέλεσαν εἰς τὸ νὰ τὸ περιπλέξωσιν, οὐδὲν δὲ βῆμα ἔγινε, μέχρι τῆς στιγμῆς καθ’ ἣν παρελάβομεν τὴν ἐξουσίαν, πρὸς ἐξομάλυνσιν αὐτοῦ.

§52ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε πρόεδρε, δύω λέξεις θὰ εἴπω. Ὁ ἀξιοσέβαστος πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, τῆς ὁποίας εἶχον τὴν τιμὴν ν’ ἀποτελῶ μέρος, προκληθεὶς νὰ ἐκθέσῃ τοὺς λόγους, ἕνεκα τῶν ὁποίων ἠναγκάσθη ἡ ὑπ’ αὐτὸν Κυβέρνησις νὰ παραιτηθῇ, ἔπρεπεν ἀναντιῤῥήτως νὰ ἐκθέσῃ τὴν ἀλήθειαν ἐνώπιον τοῦ Κοινοβουλίου, καὶ ταύτην ἐξέθηκε μετὰ παῤῥησίας, καὶ ἀπορῶ, πῶς ὁ ἀξιότιμος πρόεδρος τῆς νῦν Κυβερνήσεως ἠθέλησε νὰ ἀναιρέσῃ ἢ νὰ θέσῃ εἰς ἀμφιβολίαν τὰ ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου κυρίου Βούλγαρη μετὰ παῤῥησίας καὶ εἰλικρινείας ἐνώπιον τοῦ Κοινοβουλίου καὶ ἐνώπιον τοῦ ἔθνους λεχθέντα. Ὁ ἀξιοσέβαστος κ. Βούλγαρης σᾶς εἶπεν, ὅτι ἡ ὑπουργικὴ μεταβολὴ, ἥτις ἔλαβε χώραν πρὸ μικροῦ, δὲν προεκλήθη κοινοβουλευτικῶς, ἀλλ’ ἄλλοθεν· ὅταν μία ὑπουργικὴ μεταβολὴ δὲν προκαλῆται κοινοβουλευτικῶς, ἐννοεῖται ὅτι προκαλεῖται ἢ ἀπὸ διαφωνίαν μεταξὺ τοῦ ἀνωτάτου ἄρχοντος καὶ τῆς Κυβερνήσεώς Του, ἢ ἀπὸ ἔλλειψιν ἐμπιστοσύνης Αὐτοῦ πρὸς τὸ ὑπουργεῖον τοῦτο, τὸ δεύτερον δηλαδὴ, συνέβη εἰς τὴν προκειμένην περίστασιν. — Δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένον νὰ ἐκθέσωμεν δημοσίως ὁποίας ἰδέας εἶχεν ὁ ἡγεμὼν περὶ τοῦ ζητήματος τοῦ Λαυρίου, δὲν εἶναι βεβαίως ἐπιτετραμμένον νὰ εἴπῃ τις ὁποίας γνώμας ἐξέφρασεν ὁ ἀνώτατος Ἄρχων εἰς τοὺς ὑπουργοὺς αὐτοῦ, προκειμένου λόγου περὶ τοῦ ζητήματος τούτου, ἀλλ’ εἶναι ἐπιτετραμμένον νὰ λεχθῇ ὅτι ὁ ἀνώτατος Ἄρχων ἐπέσπευδε τὴν λύσιν τοῦ ζητήματος πρὶν ἢ ἀπέλθῃ ἡ Βουλὴ ἐντεῦθεν. Θέλων βεβαίως ν’ ἀπαλλάξῃ τὸν τόπον ἀπὸ μίαν ἀνώμαλον κατάστασιν, ὁ ἀξιότιμος κ. Βούλγαρης ὡς πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐξέθηκεν εἰς τὸν ἡγεμόνα τὴν παρελθοῦσαν τετάρτην, ὅτι δὲν εἶναι καιρὸς, Βασιλεῦ, νὰ εἰσαχθῇ εἰς τὴν Βουλὴν τὸ ζήτημα τοῦ Λαυρίου, διότι δὲν εἴμεθα ἕτοιμοι πρὸς τοῦτο, καθόσον οὐδεμία σύμβασις συνήφθη μεταξὺ κυβερνήσεως καὶ ἑταιρίας, αἱ δὲ διαπραγματεύσεις εἶναι ἀκόμη ἐκκρεμεῖς· ἀλλ’ ὁ ἡγεμὼν εἶχεν ἐναντίαν γνώμην, φρονῶν ὅτι ἔπρεπε νὰ εἰσαχθῇ τὴν ἐπαύριον, ἤτοι τὴν παρελθοῦσαν Πέμπτην, εἰς τὸ Κοινοβούλιον, καὶ ταῦτα ἐφρόνει βεβαίως ἡ Α. Μ. ὁ βασιλεὺς ἐν τῇ συνέσει Του, θέλων νὰ ἐπέλθῃ μία τις λύσις εἰς τὸ σκανδαλῶδες τοῦτο ζήτημα, διότι ἡ διακοπὴ τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς ἤθελε παρατείνει τὴν λύσιν αὐτοῦ. Ἐν τούτοις ὁ κύριος πρωθυπουργὸς τῆς σημερινῆς κυβερνήσεως θέλει ν’ ἀμφισβητήσῃ, ἀγνοῶ ποῦ στηριζόμενος, μίαν τοιαύτην ἀλήθειαν λεχθεῖσαν ἐνταῦθα δημοσίᾳ ἀπὸ τὸν ἔντιμον προκάτοχον αὐτοῦ, ὅτι δηλαδὴ ὁ ἡγεμὼν ἐν τῇ συνέσει Του καὶ ἐν τῷ δικαιώματί Του ἐπέμενε νὰ λυθῇ τὸ ζήτημα τοῦ Λαυρίου πρὸ τῆς ἐπικειμένης διακοπῆς τῶν βουλευτικῶν ἐργασιῶν. Ἀλλ’ ἦτον δυνατὸν ζήτημα τόσον σπουδαῖον, τόσον ἀκανθῶδες, τὸ ὁποῖον περιεπλάκη διὰ λόγους, τοὺς ὁποίους πάντες γνωρίζετε, διότι ἡ δημοκοπία πρὸ δύω ἐτῶν μετεχειρίσθη αὐτὸ ὡς μέσον ποταπῶν καὶ ἰδιοτελῶν συμφερόντων, ἦτον δυνατὸν, λέγω, νὰ λυθῇ τὸ ζήτημα τοῦτο εἰς μίαν καὶ μόνην ἡμέραν; Ὁ κύριος Πρόεδρος τῆς παραιτηθείσης Κυβερνήσεως εἶπεν εἰλικρινῶς εἰς τὴν Αὐτοῦ Μεγαλειότητα, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ τοῦτο, ἀλλ’ ἡ Αὐτοῦ Μεγαλειότης ὁ Βασιλεὺς ἀπήντησε τότε εἰς τὸν κ. Βούλγαρην, λοιπὸν κύριε Πρόεδρε νὰ παραιτηθῆτε καὶ θὰ προσκαλέσω τὸν κ. Δεληγεώργην νὰ σχηματίσῃ νέαν Κυβέρνησιν· ὥστε ὅ,τι εἶπεν ὁ κύριος Δεληγιώργης, δηλαδὴ ὅτι ὁ Βασιλεὺς δὲν ἐπέσπευδε τὴν διεξαγωγὴν τοῦ ζητήματος, δὲν εἶναι ἀληθές. Ὁ ἀξιοσέβαστος κύριος Βούλγαρης μετὰ τῆς χαρακτηριζούσης αὐτὸν σοβαρότητος καὶ φιλοπατρίας ἐξέθηκε τὰ πράγματα μετὰ μεγάλης μὲν ἀκριβείας, ἀλλὰ καὶ μετὰ μετριοπαθείας, ὥστε ὁ ἔντιμος κύριος Δεληγεώργης δὲν ἔπρεπε νὰ τὸν διαψεύσῃ. Ἐγὼ δὲ ὡς μέλος τῆς Κυβερνήσεως ἐκείνης ἡ ὁποία ἔπεσεν ὅπως ἔπεσεν, ὤφειλα νὰ ἐκθέσω μετὰ πλειοτέρας ζωηρότητος τοὺς λόγους τοὺς προκαλέσαντας τὴν πτῶσιν τῆς Κυβερνήσεως τοῦ κυρίου Βούλγαρη· μένει δὲ εἰς τὴν Βουλὴν νὰ ἐκτιμήσῃ ἂν ἡ Κυβέρνησις τοῦ κυρίου Βούλγαρη ἔπρεπε νὰ ἀποχωρήσῃ τῶν δημοσίων, διότι δὲν ἔπραξεν ὅ,τι ἦτον ἀνθρωπίνως ἀδύνατον νὰ πραχθῇ ἐν μιᾷ ἡμέρᾳ, καὶ ἂν ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐπέφερε τὴν παραίτησιν τῆς Κυβερνήσεως τοῦ κυρίου Βούλγαρη, δύναται νὰ ἐκτελεσθῇ ἀπὸ τὸν ἀξιότιμον Πρόεδρον τῆς παρούσης Κυβερνήσεως, ὁ ὁποῖος ἔχει ὅλως διόλου ἀντιθέτους ἰδέας ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου, καὶ αἱ ὁποῖαι εὔχομαι νὰ πραγματοποιηθῶσι πρὸς τὸ συμφέρον τῆς πατρίδος, ἀλλ’ ὡς ἐκ τῶν ὁποίων βεβαίως ἡ λύσις τοῦ προκειμένου ζητήματος θὰ παραταθῇ ἐπ’ ἄπειρον.

§53ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Καίτοι ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς Ἐπιδαύρου Λιμηρᾶς ὡμίλησε μετὰ τοιούτου τόνου, ὥστε τοὺς λόγους τοῦ ἀξιοτίμου βουλευτοῦ Ὕδρας κατέστησε βαρυτέρους, μολαταῦτα μὴ ἐπιθυμῶν νὰ γεννήσω ζητήματα τὰ ὁποῖα ἔχουσι σπουδαίαν ἀξίαν, ὡς πάντες ἐννοεῖτε, δὲν ἀπαντῶ εἰς τοὺς λόγους του. Παρατηρῶ δὲ μόνον, ὅτι ἡ προσθήκη τὴν ὁποίαν ἔκαμεν, ὅτι ἡ Α. Μ. παρήγγειλεν εἰς τὴν παραιτηθεῖσαν κυβέρνησιν νὰ παραιτηθῇ, δηλώσασα συγχρόνως ποῖος θέλει εἶσθαι ὁ διάδοχος, καὶ προσέτι μία ἐξήγησις, τὴν ὁποίαν ἀμέσως θέλω κάμει εἰς τὴν Βουλὴν, συνηγοροῦσιν ὑπὲρ τῶν λόγων μου μᾶλλον παρὰ ὑπὲρ τῶν λόγων τῶν πεσόντων ὑπουργῶν· ἡ ἐξήγησις εἶναι αὕτη, ὅτι προσκληθέντες ὑπὸ τοῦ Βασιλέως εἰς τὰ πράγματα ἐλάβομεν πλήρη ἐλευθερίαν ἐνεργείας περί τε τὴν διοίκησιν καὶ τὴν πολιτικήν. Ἡ περίστασις αὕτη ἀντιμάχεται πρὸς τὸν ἰσχυρισμὸν τῶν πεσόντων ὑπουργῶν, ὅτι ὁ Βασιλεὺς εἶχε γνώμην ὡρισμένην περὶ τοῦ Λαυριωτικοῦ ζητήματος, καὶ ἐπεθύμει ἐντὸς τῆς ἑβδομάδος νὰ καταταθῇ νόμος ἡ γνώμη Αὐτοῦ. Ἡ ἀλήθεια αὕτη εἶναι τόσον καθαρὰ, ὅσον εἶναι τὸ φῶς, καὶ δὲν πιστεύω νὰ ἔχῃ τις ἀνάγκην πλειοτέρων πληροφοριῶν, εἴτε ἀπὸ τὸν κ. Παπαμιχαλόπουλον εἴτε ἀπὸ οἱονδήποτε ἄλλον. Λυποῦμαι, διότι ἀναγκάζομαι νὰ προσθέσω δύω λέξεις, αἱ ὁποῖαι ἦσαν περιτταὶ, διότι τὸ πρᾶγμα δὲν λανθάνει τὴν γνῶσιν οὐδενός. Ἡ ὑπουργικὴ κρίσις εἶναι παλαιὰ, ὑπάρχει ἀφ’ ἧς συνεκροτήθη ἡ Βουλή· ταῦτα τὰ γνωρίζω ὡς βουλευτὴς, ὡς ἀντιπολιτευόμενος, τὰ γνωρίζετε πάντες. Ἐν τῷ δικαιώματί των οἱ συμπράττοντες ἔν τινι κυβερνήσει δύνανται, καθὼς συμφωνοῦσιν, οὕτω καὶ νὰ διαφωνῶσι, διότι ἔχουν πλήρη τὴν ἐλευθερίαν τοῦ σκέπτεσθαι. Εἰς πολλὰ ζητήματα σοβαρὰ, τὰ ὁποῖα πάντες γνωρίζετε, ἡ κυβέρνησις δὲν εἶχεν ὁμόθυμον γνώμην· ἀφ’ ἑτέρου οἱ πολιτικοί της φίλοι, ἤτοι οἱ ἔχοντες πολλὰς συμπαθείας πρὸς τὴν κυβέρνησιν, εὑρέθησαν ζητήματα εἰς τὰ ὁποῖα διεφώνησαν πρὸς τοὺς κυβερνῶντας ὑπουργούς· ταῦτα εἶναι γνωστά, εἶναι γνωστότατα· τὰ ἀνέφερα ἵνα δείξω, ὅτι ἡ ὑπουργικὴ κρίσις δὲν ἐγεννήθη τὴν στιγμὴν ἐκείνην, τῆς ὁποίας τὴν ἱστορίαν μᾶς ἐδιηγήθη πρὸ μικροῦ ὁ κ. Παπαμιχαλόπουλος. Ἐὰν δὲ μοὶ ἦτο ἐπιτετραμμένον, ἐὰν ἦτο ἀνάγκη νὰ προσθέσω πρὸς δικαιολόγησιν τῆς ὑπουργικῆς μεταβολῆς δύω λέξεις, ἠδυνάμην νὰ εἴπω, ὅτι ὕστερον ἀπὸ ὅλα ταῦτα δὲν ἦτο δυνατὸν ν’ ἀναβληθῇ ἡ ὑπουργικὴ κρίσις καὶ νὰ ἐξακολουθήσῃ ἐπὶ 40 ἢ 60 ἡμέρας ὁ τόπος νὰ μένῃ μετέωρος, ὑφισταμένης ὑπουργικῆς κρίσεως, πρὸ πολλοῦ ἀρξαμένης. Ἀλλ’ ἐπειδὴ δὲν πρόκειται περὶ τούτου, εἶμαι πρόθυμος κατὰ πᾶσαν στιγμὴν νὰ δώσω πᾶσαν ἐξήγησιν ζητηθεῖσαν, περιορίζομαι δὲ μόνον τὴν στιγμὴν ταύτην εἰς ὅσα εἶπον, διότι δὲν ἠδυνάμην νὰ τὰ παραλείψω. Ὁ κ. πρόεδρος ἐπανέρχεται εἰς τὴν ἕδραν του.

§54ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τί προτείνετε;

§55ΚΑΝΑΡΗΣ. Αὐτά, τὰ ὁποῖα ἐλέχθησαν ἀπὸ δύω σπουδαιότατα πρόσωπα τῆς πολιτείας, εἰς τὰ ὁποῖα πολλάκις ἀνετέθη ἡ Κυβέρνησις, δὲν δύνανται νὰ ἐξηγηθῶσιν ἄλλως παρ’ ὅτι ἡ κατάστασις τοῦ τόπου μας εἶναι λυπηρά. Εἴδομεν, κύριοι, τὸν πρόεδρον τῆς παραιτηθείσης Κυβερνήσεως, ὅστις πολλάκις διηύθυνε τὰς τύχας τῆς πατρίδος καὶ πρὸς τὸν ὁποῖον ἡ κοινωνία πάντοτε ἀπέβλεψε, καὶ τὸν κύριον Δεληγεώργην, ὅστις κατέχει διακεκριμένην ἐν τῇ πολιτείᾳ μας θέσιν, εἴδομεν, λέγω, τοὺς δύω τούτους πολιτικοὺς ἄνδρας ν’ ἀναιρῶσιν ὁ εἷς τὸν ἄλλον, ὁ διάδοχος τὸν προκάτοχον. Τοῦτο, ἐπαναλαμβάνω, δὲν ἀποδεικνύει ἄλλο τι ἢ ὅτι ἡ κατάστασις τοῦ τόπου μας εἶναι λυπηρά.

§56ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μεταβαίνομεν εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν.

§57ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Κύριε πρόεδρε, δὲν εἶχον νὰ ὁμιλήσω, λέγω μόνον ὅτι προηγουμένη διαφωνία αἴρουσα τὴν πρὸς τὸ ὑπουργεῖον ἐμπιστοσύνην δὲν ὑπῆρχεν, οὐδ’ ἰσχυροὶ λόγοι μεταξὺ τῶν φίλων αὐτοῦ, ὥστε νὰ φέρωσιν ὑπουργικὴν κρίσιν, καθόσον ἡ διάφορος ἐκτίμησις περιστάσεών τινων δὲν παρήγαγε ῥῆξιν μεταξὺ τῶν μελῶν τῆς Βουλῆς, τὰ ὁποῖα ὑπεστήριζον τὸ ὑπουργεῖον καὶ ἔμελλον μέχρι τέλους νὰ τὸ ὑποστηρίξωσι. Δὲν πιστεύω ὅτι ὑπῆρξεν ἄλλος τις λόγος δικαιολογῶν οἱανδήποτε ὑπουργικὴν κρίσιν, διότι αἱ ὑπάρξασαι τυχὸν διαφωνίαι ἐπὶ τῇ ἐκτιμήσει διαφόρων ζητημάτων δὲν ἔφθασαν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς. Ἀλλ’ ὡς πρὸς τὴν ὑποστήριξιν τοῦ ὑπουργείου ὅλοι ἦσαν σύμφωνοι ἐν τῇ Βουλῇ, ἀδιάφορον ἐὰν εἴς τινα ζητήματα ὁ μὲν ἔκρινεν οὕτως, ὁ δὲ ἕτερος ἄλλως. Μετὰ ταῦτα παρατηρῶ, ὅτι ἐξερχόμενος τῆς Βουλῆς δὲν ἠξεύρω ἀκριβῶς ποῖος ὁ λόγος τῆς παραιτήσεως τοῦ ὑπουργείου, καθόσον οἱ δύω πρωθυπουργοί, ὅ τε πρώην καὶ ὁ νῦν, εὑρίσκονται εἰς ἀντίθεσιν. Καταλαμβάνει τὴν ἕδραν τοῦ προέδρου ὁ ἀντιπρόεδρος κ. Λέκας.

§58ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐρχόμεθα εἰς τὸν προϋπολογισμόν. Ἐνταῦθα ἡ Βουλὴ παρεδέχθη τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν κατὰ κεφάλαια καὶ ἄρθρα μέχρι τοῦ κεφαλαίου 5–6 ἄνευ ἀντιῤῥήσεως ὡς ἑξῆς.

§59ΠΡΟΕΔΡΟΣ. «Προσωπικὸν ὑπουργείου δραχ. 104,735.» Ἡ ἔκθεσις τῆς ἐπιτροπῆς ἔχει ὡς ἑξῆς· «β) Τὴν προσθήκην δύω ὑπουργικῶν γραμματέων ά. τάξεως, ἑνὸς γραφέως ά. τάξεως καὶ ἑνὸς ὁμοίου δευτέρας δὲν θεωρεῖ ἀναγκαίαν ἡ ἐπιτροπὴ, δεχομένη ὅτι διὰ τῶν ὑπαρχόντων ἐν τῷ ὑπουργείῳ ὑπαλλήλων δύναται νὰ διεξαχθῇ καὶ ἡ ἀναγκαία ἐργασία πρὸς ἐκτέλεσιν τῶν περὶ φυτειῶν καὶ ἐθνικῶν γαιῶν νόμων, ἥτις ἄλλως δὲν ἀνεπτύχθη οὐσιωδῶς, καὶ κατὰ συνέπειαν γνωμοδοτεῖ ν’ ἀπαλειφθῇ τὸ σημειούμενον διὰ τὴν ὑπηρεσίαν ταύτην ποσὸν τῶν δραχ. 5075».

§60ΧΡΗΣΤΙΔΗΣ (ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Δεχόμεθα τὴν γνώμην τῆς ἐπιτροπῆς.

§61ΠΡΟΕΔΡΟΣ. «Προσωπικὸν γενικοῦ λογιστηρίου 39,513.» Ἐνταῦθα ἡ ἐπιτροπή. «γ) Κρίνει πάντῃ περιττὴν τὴν θέσιν τοῦ ὑποδιευθυντοῦ ἐν τῷ λογιστηρίῳ καὶ προτείνει τὴν ἀπάλειψιν τοῦ κονδυλίου τῶν δραχ. 828. Θεωρεῖ οὐσιωδῶς ἀναγκαῖον καὶ γνωμοδοτεῖ ὅπως τὸ Λογιστήριον περιορισθῇ εἰς τὴν ἐκτέλεσιν τῶν οἰκείων καὶ διὰ τοῦ νόμου ὁριζομένων ἔργων, ἀποσπασθῇ δ’ ἀπ’ αὐτοῦ ἡ ὑπηρεσία τῆς καταδιώξεως, ἀνατιθεμένη εἰς ἄλλο τμῆμα τοῦ ὑπουργείου, καὶ πιστεύει, ὅτι τοιουτοτρόπως, ἐνῷ χρησιμώτερον θέλει ἐνεργεῖσθαι ἡ τοιαύτη ὑπηρεσία, θέλει δυνηθῇ καὶ τὸ Λογιστήριον νὰ ἐκτελέσῃ τὸν κύριον αὑτοῦ σκοπὸν τῆς ἐγκαίρου προεξελέγξεως, ἥτις οὐσιωδῶς συμβάλλει καὶ εἰς τὴν κατάρτισιν τῶν ἐτησίων ἀπολογισμῶν».

§62ΧΡΗΣΤΙΔΗΣ (ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Δεχόμεθα τὴν παρατήρησιν τῆς ἐπιτροπῆς.

§63ΠΡΟΕΔΡΟΣ. «Προσωπικὸν οἰκονομικῶν ἐπιθεωρητῶν 8,640.

§64ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις.

§65ΠΡΟΕΔΡΟΣ. «Ταμεῖα. Προσωπικὸν ······················· 381,204

Ποσοστὰ εἰσπράξεων ·································· 160,000

Ἔξοδα ὑπηρεσίας ἐν γένει ···························· 39,000

» μεταθέσεων ···································· 6,000»

Ἡ ἐπιτροπὴ προτείνει τὰ ἑξῆς· «ὅτι ὡς πρὸς τὸ κονδύλιον τῶν δραχ. 12,000 διὰ τὴν αὔξησιν τῶν ταμειακῶν εἰσπρακτόρων, διότι ὁ ἁρμόδιος ὑπουργὸς κληθεὶς δὲν ὑπέβαλε τὰς ζητηθείσας πληροφορίας, ἡ ἐπιτροπὴ ἀφίνει εἰς τὴν κρίσιν τῆς Βουλῆς τὴν παραδοχὴν ἢ ἀπόῤῥιψιν.»

§66ΧΡΗΣΤΙΔΗΣ (ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Ἐφ’ ὅσον ἐπραγματοποιήθη δὲν δυνάμεθα νὰ δεχθῶμεν τὸ μέτρον τῆς ἐπιτροπῆς· ὡς πρὸς τὸ μέλλον, μάλιστα.

§67ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐνδεχόμενον νὰ παρουσιασθῇ ἀνάγκη προσθήκης εἰσπρακτόρων, ὅπως συνήθως γίνεται κατ’ αὐτὴν τὴν ἐποχήν, ὅτε ἐνεργεῖται ἡ εἴσπραξις τῶν δημητριακῶν φόρων, καὶ εἶναι πολὺ πιθανὸν νὰ ληφθῇ καὶ ἐφέτος τὸ μέτρον τῆς προσθήκης εἰσπρακτόρων πρὸς τὸ συμφέρον τοῦ δημοσίου· ἀλλ’ ἐὰν τοιοῦτόν τι δὲν λάβῃ χώραν, τὸ ποσὸν τοῦτο, καί τοι ἐπιψηφιζόμενον, δὲν θὰ δαπανηθῇ· προσθέτω δὲ ὅτι μέχρι τοῦδε οὐδεμία ὑπέρβασις ἐγένετο.

§68ΖΕΓΓΕΛΗΣ. Ἐγὼ ὑποστηρίζω τὴν γνώμην τῆς ἐπιτροπῆς, ἡ ὁποία φρονεῖ, ὅτι εἶναι δαπάνη ματαία καὶ πολυτέλεια· οἱ ἐνόντες εἰσπράκτορες δύνανται νὰ ἐπαρκέσουν εἰς τὴν Κυβέρνησιν, καὶ ἀμφιβάλλω ἂν θὰ παρουσιασθῇ ἀνάγκη, ὥστε νὰ προστεθῶσι καὶ οἱ ὑπάλληλοι οὗτοι· ὡς πρὸς ἐκεῖνο δὲ τὸ ὁποῖον εἶπεν ὁ πρώην ὑπουργὸς, ὅτι καὶ ἐὰν προστεθῇ ἡ δαπάνη, δὲν θὰ καταναλωθῇ, ἐγὼ λέγω, ὅτι θὰ δαπανηθῇ, ἐὰν προστεθῇ· διὰ τοῦτο προτείνω νὰ παραδεχθῶμεν τὴν γνώμην τῆς ἐπιτροπῆς.

§69ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δὲν ἔχει γνώμην ἡ ἐπιτροπὴ, ἀφίνει εἰς τὴν κρίσιν τῆς Βουλῆς.

§70ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐνδεχόμενον εἶναι νὰ παρουσιασθῇ ἀνάγκη προσθήκης εἰσπρακτόρων διὰ τὴν εὐκολίαν τῆς εἰσπράξεως.

§71ΖΕΓΓΕΛΗΣ. Ἡ γνώμη τῆς ἐπιτροπῆς ἦτον ἀποφατικὴ καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὴν δαπάνην αὐτὴν, διότι ἐκάλεσε τὸν κύριον ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ δώσῃ τὰς ἀναγκαίας πληροφορίας, ἀλλ’ ὁ κύριος ὑπουργὸς ἕνεκα τῶν ἀσχολιῶν, τὰς ὁποίας εἶχε, δὲν παρουσιάσθη.

§72ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Πρώτην ἤδη φορὰν ἀκούω αὐτὸ τὸ πρᾶγμα, διότι οὐδέποτε εἰδοποιήθην περὶ τούτου.

§73ΖΕΓΓΕΛΗΣ. Προκαλῶ τοὺς συναδέλφους μου νὰ ὁμολογήσωσιν, ἂν λέγω ἀλήθειαν.

§74ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν τοῦ κυρ. Ζέγγελη τοῦ νὰ ἀπαλειφθῇ τὸ κονδύλιον αὐτὸ νὰ ἐγερθῶσιν, (ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἀπεῤῥίφθη.

§75ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (ἀναγινώσκει). Ἡ ἐπιτροπὴ «κρίνει περιττὴν τὴν προσθήκην τοῦ γραμματέως ἐν τῇ ἐφορίᾳ τῆς Νάξου καὶ προτείνει τὴν ἀπάλειψιν τῶν δραχμῶν 611».

§76ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Γραμματεὺς δὲν διωρίσθη εἰσέτι, ὀφείλω ὅμως νὰ συστήσω εἰς τὸν κύριον ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν τὴν ἀπόλυτον ἀνάγκην διορισμοῦ τοιούτου γραμματέως ἐν τῇ ἐφορίᾳ τῆς Νάξου, διότι ἀλλεπάλληλοι ἐκθέσεις τῶν ἁρμοδίων ἀρχῶν συνιστῶσιν ἀναγκαίαν τὴν ὕπαρξιν γραμματέως εἰς τὴν ἐφορίαν αὐτὴν, ἥτις ἔχει εἰς τὴν δικαιοδοσίαν της ἐννέα δήμους. Ὅταν πρό τινος καιροῦ μετέβην ὁ ἴδιος ἐκεῖ, ἀντελήφθην τὴν ἀνάγκην αὐτὴν καὶ ἐθεώρησα ἀναγκαῖον νὰ σημειώσω τὴν προκειμένην δαπάνην ἐν τῷ προϋπολογισμῷ, ἥτις ἄλλως τε εἶναι καὶ λίαν ἀσήμαντος, διότι δὲν πρόκειται ἢ μόνον περὶ 600 περίπου δραχμῶν.

§77ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ ὑπουργὸς τί λέγει;

§78ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ (Πρωθυπουργός). Ν’ ἀπαλειφθῇ.

§79ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν ν’ ἀπαλειφθῇ.

§80ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. «1. Ἔξοδα ὑπηρεσίας 22,760 (παρεδέχθη). Ἔξοδα κεκλεισμ. χρήσεων. 1. Ἔξοδα κεκλεισμένων χρήσεων... 2. Ἔξοδα διαγεγραμμένων χρήσεων 220 χιλιάδες (παρεδέχθη). Μέρος έ. Ἔξοδα διοικήσεως καὶ ἐπιστασίας. Κεφ. 10. Ἄμεσοι φόροι. Ἄρθρον 1 Ἔξοδα εἰσπράξεως δεκάτων 57,000.»—Ἡ ἐπιτροπὴ «ἐπὶ τῶν ἐξόδων τῆς εἰσπράξεως τῶν δεκάτων ἐγκρίνει τὴν προτεινομένην αὔξησιν τοῦ ποσοῦ τῶν δραχμῶν 20,000, συνιστᾷ δὲ εἰς τὴν Κυβέρνησιν ὅπως ἐκ παντὸς ἀποφεύγῃ τὴν δι’ ἐπιστατῶν εἴσπραξιν τῶν φόρων, ἥτις οὐ μόνον δαπάνας προστίθησιν, ἀλλὰ καὶ κίνδυνον ἀποφέρει περὶ τῆς ἀκριβοῦς αὐτῶν εἰσπράξεως.»

§81ΧΡΗΣΤΙΔΗΣ (Ὑπουργ. Οἰκονομικῶν). Ἐφ’ ὅσον εἶναι ἀπαραιτήτως ἀναγκαῖον θέλει γίνει ἡ χρῆσις.

§82ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις;

§83ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§84ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. «Ἄρθρον 2. Ἔξοδα βεβαιώσεως φόρου ζώων 22,000» (παρεδέχθη). «Ἄρθρον 3. Ἔξοδα φόρων ἐπιτηδευμάτων καὶ οἰκοδομῶν 130,000» (παρεδέχθη). Κεφ. 11. «Ἔμμεσοι φόροι. Ἄρθρον 1. Προσωπικὸν τελωνείων 563,431.» Ἡ ἐπιτροπὴ λέγει· «Καὶ περὶ τῶν ἐκτάκτων τελωνοφυλάκων καὶ δασοφυλάκων ἐζητήθησαν πληροφορίαι παρὰ τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, ἀλλὰ δὲν ἐδόθησαν. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ἡ ἐπιτροπὴ ἀφίνει εἰς τὴν κρίσιν τῆς Βουλῆς τὴν παραδοχὴν ἢ ἀπάλειψιν τοῦ σχετικοῦ κονδυλίου τῶν δραχμῶν 6,331 καὶ δραχμῶν 6,000.»

§85ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε πρόεδρε, δὲν πρόκειται περὶ δαπάνης ἐκτάκτων τελωνοφυλάκων καὶ δασοφυλάκων, διότι τοιοῦτόν τι δὲν ἐμπεριέχεται οὔτε ἐν τῷ προϋπολογισμῷ, οὔτε ἐν τῇ συνοδευούσῃ αὐτὸν ἐκθέσει· πρόκειται περὶ συμπληρώσεως κενῶν τινων τελωνειακῶν θέσεων πρὸς τὸ συμφέρον τῆς ὑπηρεσίας. Τοιαύτη συμπλήρωσις ἔγεινε πρὸ μικροῦ, διῃρέθη π. χ. ἀπὸ τὸ ταμεῖον Ἄνδρου τὸ ὑποτελωνεῖον καὶ διωρίσθη εἰδικὸς ὑποτελώνης· διῃρέθη τὸ τοῦ Ἄστρους καὶ διωρίσθη ἐπίσης εἰδικὸς ὑποτελώνης· διωρίσθη ἐλεγκτὴς εἰς τὴν Ἠλείαν, ὅπου δὲν ἦτο τοιοῦτος. Συνεπληρώθησαν λοιπὸν κεναὶ θέσεις καὶ ἡ συμπλήρωσις αὐτῶν προὐκάλεσε τὴν δαπάνην τῶν ἓξ χιλιάδων δραχμῶν. Ἂν ὁ ἀξιότιμος διάδοχός μου νομίζῃ, ὅτι δὲν εἶναι ἀναγκαία ἡ συμπλήρωσις τῶν θέσεων τούτων, δύναται βεβαίως νὰ ἔχῃ τὴν ἰδέαν του αὐτὴν καὶ ἑπομένως νὰ καταργήσῃ καὶ αὖθις τὰς θέσεις, αἱ ὁποῖαι συνεπληρώθησαν ἐπὶ τῇ προτάσει τῶν ἁρμοδίων ἀρχῶν καὶ τῇ γνωμοδοτήσει πολλῶν βουλευτῶν. Λοιπὸν δὲν πρόκειται περὶ ἐκτάκτων τελωνοφυλάκων καὶ δασοφυλάκων, ὡς ἡ ἐπιτροπὴ ἐσφαλμένως ἀναφέρει ἐν τῇ ἐκθέσει της.

§86ΧΡΗΣΤΙΔΗΣ (ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Δὲν εἶμαι εἰς θέσιν νὰ κάμω παρατηρήσεις ὡς πρὸς τὴν χρησιμότητα αὐτῶν τῶν θέσεων, τὰς ὁποίας ὁ προκάτοχός μου ἐθεώρησεν ὀρθὸν νὰ πληρώσῃ. Διὰ τοῦτο, ἂν ἡ Βουλὴ ἐγκρίνῃ, ἂς παραδεχθῇ τὰ ποσὰ ὑπὸ τὸν ὅρον τοῦ νὰ ἐξοδευθῶσιν ἐφ’ ὅσον ὑπάρχει ἀνάγκη. Θέλω προσπαθήσει, ὅταν πεισθῶ περὶ τῆς μὴ χρησιμότητος αὐτῶν, νὰ τὰς καταργήσω.

§87ΛΟΥΝΤΖΗΣ. Ὁ κ. Χρηστίδης ἀπετέλει μέρος τῆς ἐπιτροπῆς τοῦ προϋπολογισμοῦ· ὅλας αὐτὰς τὰς ἀπαλείψεις τὰς ὑπεστήριξε τότε· ἀπορῶ πῶς σήμερον ὢν ὑπουργὸς δὲν ἐμμένει εἰς τὴν σωτήριον αὐτὴν ἀρχὴν, ἀλλ’ ἀφίνει εἰς τὴν Βουλὴν ν’ ἀποφασίσῃ.

§88ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ. Κύριε πρόεδρε, αὐτὸς ὁ τρόπος τοῦ ἑρμηνεύειν τὴν διάνοιαν τῶν ἄλλων δὲν μοὶ φαίνεται ὀρθὸς, διότι πρῶτον δὲν παρευρέθην εἰς ὅλας τὰς συζητήσεις τῆς ἐπιτροπῆς καὶ ἀπεμακρύνθην ἐγκαίρως· δεύτερον, δὲν ἔλεγον ἐγὼ νὰ μὴ πληρωθῶσι τὰ ἤδη δαπανηθέντα· τρίτον, δὲν ἤμην εἰς θέσιν νὰ δώσω γνώμην περὶ τῆς χρησιμότητος τῆς δαπάνης τῆς μιᾶς ἢ τῆς ἄλλης, περὶ τῆς ὁποίας βεβαιόνει ὁ πρώην ὑπουργὸς σήμερον ὅτι ἦτον ἀπαραίτητος. Διὰ τοῦτο δέχομαι τὰς δαπάνας αὐτὰς ἐφ’ ὅσον ἐπραγματοποιήθησαν, καὶ δεύτερον ὑπόσχομαι νὰ μὴ διατηρήσω εἰμὴ ὅ,τι εἶναι ἀπαραιτήτως ἀναγκαῖον, καὶ αὐτὸ ἂς σημειωθῇ ἀπαράλλακτα εἰς τὰ πρακτικά.

§89ΛΟΥΝΤΖΗΣ. Αὐτὸ μᾶς ἀρκεῖ.

§90ΖΕΓΓΕΛΗΣ. Μετὰ τὴν ἐξήγησιν αὐτὴν τοῦ κ. ὑπουργοῦ προσθέτω, ὅτι οὔτε ἡ ἐπιτροπὴ ἐννόησε ν’ ἀμφισβητήσῃ τὰ δαπανηθέντα· ἡ ἐπιτροπὴ ἐννοεῖ τὰς μελλούσας δαπάνας. Ἡμεῖς δὲν ἐγνωρίζομεν τὰ αἴτια τῆς γενομένης δαπάνης καὶ διὰ τοῦτο ἀφήσαμεν νὰ ἐξετάσῃ ἡ Βουλὴ καὶ κρίνῃ. Περὶ τοῦ μέλλοντος λοιπὸν εἶναι ὁ λόγος. Ὁ κ. Χρηστίδης εἶναι εἷς ἐκ τῶν σπουδαιοτέρων οἰκονομικῶν καὶ δὲν ἀμφιβάλλομεν, μετὰ τὴν διαβεβαίωσιν μάλιστα τὴν ὁποίαν δίδει σήμερον, ὅτι ἄνευ ἀνάγκης δὲν θὰ δαπανήσῃ, ὥστε περιττὴ εἶναι πᾶσα συζήτησις.

§91ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν ἡ Βουλὴ τί λέγει; Συμφωνεῖ μὲ τὸν προϋπολογισμὸν ἢ μὲ τὴν ἐπιτροπήν;

§92ΛΟΥΝΤΖΗΣ ΚΑΙ ΕΤΕΡΟΙ. Ἀρκεῖ ἡ δήλωσις τοῦ κυρίου ὑπουργοῦ.

§93ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πολὺ καλὰ, γίνεται δεκτὸν τὸ κονδύλιον τοῦ προϋπολογισμοῦ.

§94ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. «Ἄρθρον 2. Ἔξοδα τελωνείων. 64,000.» (Παρεδέχθη). «Ἄρθρον 3. Οἰκοδομαὶ καὶ ἐπισκευαὶ τελωνειακῶν καταστημάτων 15,000.» (Παρεδέχθη). «Ἄρθρον 4. Προσωπικὸν ἀσφαλιστηρίου 13,390.» (Παρεδέχθη). «Ἄρθρον 5. Ἔξοδα ὑπηρεσίας χαρτοσήμου. 65,000». (Παρεδέχθη). «Ἄρθρον 6. Ἀποδοχαὶ χαρτοσήμου 750,000.» (Παρεδέχθη). «Ἄρθρον 7. Ποσοστὰ χαρτοσήμου 30,000.» (Παρεδέχθη). Κεφ. 12. Δημόσια καταστήματα. Ἄρθρον 1. Προσωπικὸν τυπογραφείου καὶ λιθογραφείου 49,237.» (Παρεδέχθη).» Ἄρθρον 2. Ὑλικὸν τυπογραφείου καὶ λιθογραφείου 12,000.» (Παρεδέχθη). «Κεφ. 13. Δημόσια νομίσματα. Ἄρθρον 1. Προσωπικὸν δασῶν 123,462» (Παρεδέχθη). «Ἄρθρον 2. Ἔξοδα δασῶν. 14,200». (Παρεδέχθη). «Ἄρθρον 3. Προσωπικὸν μεταλλείων 12,930.» (Παρεδέχθη). «Ἄρθρον 4. Ἔξοδα μεταλλείων 4,368.» (Παρεδέχθη). Ἄρθρον 5. Ἔξοδα ἐξορύξεως ὀρυκτῶν 188,000.» Ἡ ἐπιτροπὴ «ἐπὶ τῶν ἐξόδων τῆς ἐξορύξεως προτείνει τὴν παραδοχὴν τῶν δραχμῶν 15,000 διὰ τὴν κατασκευὴν τῶν ὁδῶν σμυριδιορυχείων Νάξου καὶ τῶν δραχμῶν 15,000 διὰ τὴν προσαύξησιν τῶν περιβόλων, καὶ τῶν δραχμῶν 3,010 διὰ τὴν κατασκευὴν τῶν γαιωρυχείων Μήλου, θεωρεῖ δὲ ὑπερβολικὴν τὴν τιμὴν τοῦ ἡμερομισθίου καὶ προτείνει ἵνα αὕτη περιορισθῇ εἰς δραχμὰς 2 καθ’ ἡμέραν, καὶ κατὰ συνέπειαν προτείνει τὴν ἀπάλειψιν τοῦ ποσοῦ τῶν δραχμῶν 20,000.»

§95ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ὀφείλω νὰ ὑψώσω τὴν ταπεινὴν φωνήν μου ὑπὲρ τῶν δυστυχῶν ἐκείνων ἀνθρώπων, οἵτινες καταγίνονται εἰς τὴν ἐξόρυξιν τῆς σμύριδος, καὶ παρακαλῶ οὐ μόνον τὴν Βουλὴν ἀλλὰ καὶ τὴν Κυβέρνησιν νὰ συναινέσῃ εἰς τὴν αὔξησιν τῆς ἀντιμισθίας αὐτῶν διὰ τὴν κοπιώδη ἐργασίαν των, ἐξ ἧς τὸ δημόσιον ἀπολαμβάνει 700 χιλιάδας δραχμῶν. Ὡς γνωστόν, ἡ σμύρις ὑπάρχει εἰς ἰδιόκτητα κτήματα τῆς νήσου Νάξου. Ἐνῷ λοιπὸν οἱ κάτοικοι προσφέρουσιν ἐκ τῆς ἰδιοκτησίας των τὴν μεγάλην ταύτην πρόσοδον εἰς τὸ δημόσιον, ἀφ’ ἑτέρου καταβάλλουσι καὶ τὴν προσωπικήν των ἐργασίαν, ἀπολαμβάνουσι δὲ ἀσήμαντον ἀντιμισθίαν δύω δραχμῶν κατὰ καντάριον διὰ τὴν ἐξόρυξιν καὶ μεταφορὰν εἰς τὸ παράλιον. Πολλάκις εἷς ἐργάτης ἐργάζεται 3 ἡμέρας καὶ μόλις ἀπολαμβάνει 2 δραχμάς, διότι δὲν εὑρίσκει ὀρυκτὸν νὰ ἐξορύξῃ καὶ μεταφέρῃ αὐτὸ εἰς τὸ παράλιον. Νομίζω λοιπόν, ὅτι ἔργον δικαιοσύνης καὶ φιλανθρωπίας εἶναι ν’ αὐξηθῇ αὐτὴ ἡ ἀποζημίωσις εἰς 2 καὶ ½ δραχμὰς, τουτέστι νὰ προστεθῶσι 50 λεπτὰ, διότι ὑποφέρουσι τὰ πάνδεινα. Ὅταν μετέβην ἐπιτοπίως, ἦλθον ἀθρόοι παρακαλοῦντές με νὰ συγκατατεθῶ νὰ ἀναβιβασθῇ οὐχὶ εἰς 2½, ἀλλ’ εἰς 3 δραχμάς. Ἐγὼ ὅμως ἔχων ὑπ’ ὄψιν τὴν οἰκονομικὴν κατάστασιν τοῦ Κράτους, συνῄνεσα νὰ αὐξηθῇ κατὰ 50 λεπτά. Συνιστῶ λοιπὸν εἰς τὸν νῦν ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν τὴν αὔξησιν αὐτὴν ὡς ἔργον δικαιοσύνης καὶ φιλανθρωπίας.

§96Δ. ΧΡΗΣΤΙΔΗΣ (ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Κύριοι, ἄλλο ζήτημα τὸ ἓν καὶ ἄλλο τὸ ἕτερον· ἂν πρέπῃ ἡ Βουλὴ ν’ ἀποφασίσῃ ν’ ἀποδώσῃ φιλανθρωπίαν, ν’ αὐξήσῃ τὴν τιμὴν τῆς ἐργασίας ταύτης, ἄλλος λόγος· ἀλλὰ νὰ λέγωμεν ὅτι αὐτὸ τὸ προϊὸν ἐξάγεται ἀπὸ τὴν ἰδιοκτησίαν τῶν κατοίκων, δὲν εἶναι ἀκριβές· ἡ σμύρις, ἥτις κεῖται ἐφ’ ὅλης τῆς ἐκτάσεως τῆς νήσου, εἶναι ἐθνική.

§97ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν τὸ ἀμφισβήτησα.

§98Δ. ΧΡΗΣΤΙΔΗΣ (ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Ἀφοῦ ἔγεινε πρωτόδικος καὶ κατ’ ἔφεσιν ἀπόφασις καὶ ἀπεδείχθη τοῦτο....

§99ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ εἶπον ὅτι καταστρέφεται πολλάκις διὰ τῆς ἐξορύξεως ἡ ἰδιοκτησία των ἀντὶ μικρᾶς καὶ εὐτελοῦς ἀποζημιώσεως, ἣν ἀπολαμβάνουσιν ὡς ὀρύκται, καὶ δικαιολογεῖται ἡ μικρὰ αὕτη αὔξησις τῶν λ. 50, αὔξησις διὰ τὴν προσωπικὴν ἐργασίαν, τὴν ὁποίαν προσφέρουν· 30,000 δραχ. εἶναι ἡ αὔξησις. Πρέπει, κύριε ὑπουργὲ, νὰ ὑπάγητε ἐκεῖ νὰ ἰδῆτε τί ὑποφέρουν αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι.

§100Δ. ΧΡΗΣΤΙΔΗΣ (ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Τὰ ἠξεύρω.

§101ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν εἴδατε ἐπιτοπίως.

§102Δ. ΧΡΗΣΤΙΔΗΣ (ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Τὰ εἶδον, ὑπῆγον.

§103ΓΚΙΛΗΣ. Αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι εἶνε χαϋμένοι· πέρνουν ἕνα ζῶον καὶ δὲν ἠμπορεῖ νὰ τοὺς ζήσῃ οὔτε πέντε ἔτη. Εἶναι ἀληθῆ ὅσα εἶπεν ὁ κύριος Παπαμιχαλόπουλος. Μέσα εἰς τὰ χωράφια καὶ εἰς τὰ κλωνάρια, ὅπου εἶναι τὰ δένδρα, ἐξορύττουν. Αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι δὲν ἠμποροῦν νὰ ζήσουν, εἶναι πάντοτε πεινασμένοι.

§104Δ. ΧΡΗΣΤΙΔΗΣ (ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Ἠξεύρετε πόσον ἐπληρόνοντο πρότερον;

§105ΓΚΙΛΗΣ. Μὰ πόσον εἶχον τὰ πράγματα τότε; Ἐγὼ καὶ ἄλλοτε τὰ εἶπον αὐτὰ εἰς ἐσᾶς, ὅταν εἶσθε καὶ τότε ὑπουργός.

§106Δ. ΧΡΗΣΤΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Μὰ εἶναι ἡ διαφορὰ 30,000 δραχμαί.

§107ΓΚΙΛΗΣ. Τὶ θέλετε; νὰ ὑπάγουν αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι εἰς τὴν ἀλλοδαπὴν νὰ δουλεύσουν; Εἶνε δίκαιον, κ. ὑπουργέ; Ἐγὼ εἶμαι ἐντόπιος καὶ γνωρίζω πολὺ καλὰ αὐτὰ τὰ πράγματα.

§108Δ. ΧΡΗΣΤΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Θέλετε, κύριοι, νὰ προσθέσωμεν τοὐλάχιστον ἓν τέταρτον, 25 λεπτὰ; Γίνεται 2 καὶ 25/00· εἶνε μία αὔξησις 15,000 δραχμῶν, καὶ κατόπιν βλέπομεν, διότι ἡ κατάστασις τοῦ ταμείου εἶνε ἐλεεινή· ψωμὶ δὲν ἔχομεν, πῶς νὰ κάμωμεν αὐξήσεις;

§109ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν πρέπει νὰ ἐφαρμόσωμεν ὅλην τὴν οἰκονομίαν εἰς αὐτὰ τὰ πενέστατα καὶ ἐλεεινὰ πλάσματα.

§110ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παραδέχεται τὴν γνώμην τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν;

§111ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§112ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὥστε παραδέχεται τὸ ½ τῆς αὐξήσεως, δηλ. γίνεται 2 καὶ 25|00.

§113ΓΚΙΛΗΣ. Ἂν αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι δὲν εἶναι σὰν τὸ τὸ βῶδι, γνωρίζουν τὴν δύναμίν των, θὰ φεύγουν καθημερινῶς εἰς τὴν Ἀνατολήν· δὲν θὰ περιπλεχθῇ ἡ Κυβέρνησις μὲ τὸν ἔμπορον αὐτὸν ὅπου τὸ πωλεῖ; Αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι δὲν ἠμποροῦν νὰ ζήσουν, εἶναι ξυπόλητοι.

§114ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτὸ εἶναι δικαιότατον, ἄλλο δικαιότερον δὲν ἠμπορεῖ νὰ γίνῃ.

§115ΖΕΓΓΕΛΗΣ. Ὅλοι, κύριοι, ἔχετε κτήματα. Εἰς τὰς ἐπαρχίας ζητεῖται ἡ ἐργασία καὶ τὰ ἡμερομίσθια εἶναι ἐλάχιστα. Δὲν παραδέχομαι, ὅτι ἀντὶ ἐργασίας τριῶν ἡμερῶν θὰ λαμβάνουν 2½ δραχμάς. Ὁ ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ὅστις εἶναι ὁ πατὴρ αὐτῆς τῆς σμύριδος, γνωρίζει πολὺ καλλίτερον νὰ κρίνῃ ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ ἀντικειμένου· ἀφοῦ αὐτὸς σᾶς λέγει, ὅτι γίνεται θυσία ἂν προσθέσωμεν 25 λεπτά, πρέπει νὰ εὐχαριστηθῶμεν εἰς αὐτὴν τὴν αὔξησιν. Δὲν παραδέχομαι, ὅτι ἀδικοῦνται, διότι πράγματι δὲν ἀδικοῦνται.

§116ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις εἰς τὴν πρότασιν τοῦ ὑπουργοῦ;

§117ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§118ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρεδέχθη λοιπὸν τὸ ποσὸν 2 δραχ. καὶ 25 λεπτά.

§119ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. «Ἄρθρον 6. Καταστήματα ὀρυκτῶν 2,000. Ἄρθρον 7. Προσωπικὸν ἁλικῶν 19,245. Ἄρθρον 8. Ἔξοδα ἁλικῶν 61,000 Ἄρθρον 9. Ἔξοδα καλλιεργείας καὶ μεταφορᾶς ἁλάτων 130,000. Ἡ ἐπιτροπὴ λέγει· «Σπουδαίως ἐφείλκυσε τὴν προσοχὴν τῆς ἐπιτροπῆς τὸ ἀντικείμενον τῶν ἁλικῶν τοῦ κράτους καὶ εὔχεται ὅπως ὁ ὑπουργὸς τῶν οἰκονομικῶν συντόνως μεριμνήσῃ περὶ ἀκριβεστέρας διοργανώσεως τῆς καλλιεργείας καὶ διαχειρίσεως τοῦ προϊόντος τούτου εἰς τρόπον, ὥστε ἀσφαλίζων τὴν εὐχερεστέραν καὶ κατὰ τὸ δυνατὸν εὐθηνοτέραν πρόσκτησιν αὐτοῦ παρὰ τῶν καταναλωτῶν, δυνηθῇ ἔνθεν μὲν νὰ προσδώσῃ μείζονας ἐγγυήσεις περὶ τὴν διαχείρισιν αὐτοῦ, ἄλλοθεν δ’ ἀσφαλίσῃ αὐτὸ κατὰ τῶν ἀπειλουμένων κατὰ τὸ ἤδη ἰσχύον σύστημα καταχρήσεων. Ἐγκρίνει τὸ ποσὸν τῶν δραχ. 960 διὰ τὴν αὔξησιν τῶν δύω ἁλαταποθηκαρίων Ἀθηνῶν καὶ Πύργου. Ἐκ δὲ τοῦ ποσοῦ τῶν δρ. 53000 παραδέχεται μόνον τὸ ἀναγκαῖον διὰ τὴν ἐκκαθάρισιν τῶν χανδάκων, θεωροῦσα μὴ ἀπολύτως ἀναγκαίαν τὴν ἀνακαίνισιν τῶν καταστημάτων τῶν ἁλικῶν Θερμησίας καὶ Ἀναβύσσου.»

§120Δ. ΧΡΗΣΤΙΔΗΣ (ὑπουργὸς οἰκονομικῶν). Δὲν πιστεύω νὰ ᾖναι καιρὸς σήμερον· ἐδῷ πρέπει νὰ προηγηθοῦν ἐξετάσεις, διότι πρὸ εἴκοσι ἐτῶν ἐγένετο ἔναρξις ἀνεγέρσεως μιᾶς ἁλαταποθήκης εἰς Ἀνάβυσσον, ἀλλὰ σήμερον πιστεύω ὅτι ἡ πρόοδος τῆς οἰκοδομῆς δὲν θὰ ὠφελήσει, καὶ ἴσως χρειάζεται ἓν νέον σχέδιον, καὶ εἶμαι γνώμης νὰ παραδεχθῇ ἡ βουλὴ τὴν πρότασιν τῆς ἐπιτροπῆς.

§121ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις;

§122ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§123ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρεδέχθη ἡ γνώμη τῆς ἐπιτροπῆς.

§124Δ. ΧΡΗΣΤΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Τὸ ὑπόλοιπον ποσὸν θὰ μείνῃ ἄθικτον ἐκτὸς ἐκείνου, τὸ ὁποῖον ἐξωδεύθη ἤδη, διότι δὲν θὰ ἀνεγείρωμεν οἰκοδομάς. — Κύριοι, ἐπειδὴ εὑρισκόμεθα εἰς τὸ μέρος τοῦτο, θὰ κάμω μίαν παρατήρησιν ὡς πρὸς τὰς ἁλικὰς καὶ τὰς δαπάνας αὐτῶν τῶν καταστημάτων. Ἡ ἐφετεινὴ ἐσοδεία τῶν ἐλαιῶν εἶναι ἄφθονος καὶ θὰ χρειασθῇ ἐγκαίρως πολὺ ἅλας. Ἂν ἐπαναπαυθῶμεν εἰς τὸ ὑπάρχον ὡς καὶ εἰς τὸ προσδοκώμενον ἐκ τῶν ἁλικῶν μας, νομίζω ὅτι δὲν εἶναι ὀρθόν. Καὶ κατὰ τὸ 1870 ἐλήφθη πρόνοια καὶ ἐπέτυχεν. Εἰδοποιῶ λοιπὸν τὴν Βουλὴν, ὅτι σκοπεύω ν’ ἀγοράσω ἅλας ἀπὸ τὴν Λευκάδα....

§125ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἂν παρουσιασθῇ ἀνάγκη· εἶμαι δὲ βέβαιος ὅτι τοιαύτη δὲν θὰ παρουσιασθῇ.

§126Δ. ΧΡΗΣΤΙΔΗΣ (Ὑπουργ. Οἰκονομικῶν). Καὶ ὅμως πρέπει νὰ τὸ ἀγοράσωμεν καὶ νὰ τὸ ἔχωμεν· ἄλλως, κύριοι, ἠμποροῦν νὰ πάθουν αἱ ἐλαῖαι· εἰς καιρὸν εὐφορίας, καὶ τοιοῦτος εἶναι ὁ ἐφετεινὸς χρόνος, πρέπει νὰ γεμίσωμεν τὰς ἀποθήκας, νὰ ἔχωμεν ἅλας, διότι ἂν ἡ πρόνοια αὕτη δὲν ἐλαμβάνετο εἰς τὰ 1870, ἤθελον πάθει αἱ ἐλαῖαι, καὶ εἰς τὴν πρόνοιαν μάλιστα ταύτην ὀφείλομεν ὅτι ἐπωλήθησαν 9,400,000 ὀκάδ. ἅλατος περίπου διὰ πρώτην φοράν. Προειδοποιῶ λοιπὸν, ὅτι θέλω προβῇ εἰς συμφωνίας μετὰ τῆς κοινότητος Λευκάδος.

§127ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν εἶμαι ἐναντίος, κύριε πρόεδρε, τῆς προνοίας, ὁποίαν μέλλει νὰ λάβῃ ὁ κ. ὑπουργ. τῶν Οἰκονομικῶν ὀφείλω ὅμως νὰ δώσω μίαν πληροφορίαν εἰς τὴν Βουλὴν, ὅτι ἡ καλλιέργεια τῶν δημοσίων ἁλικῶν προέβη, κατὰ τὰς πληροφορίας τὰς ὁποίας εἶχον ὡς ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ἐπὶ τοσοῦτον, ὥστε ὑπόσχεται ἄφθονον παραγωγὴν ἅλατος, ἑπομένως τοιαύτη ἀνάγκη ἀγορᾶς ἅλατος ἐκ ξένων μερῶν δὲν θὰ παρουσιασθῇ. Ἡ ἐπιτόπιος διαχείρισις τῆς νήσου Λευκάδος, καὶ ἀπευθείας εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν, καὶ διὰ τοῦ ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν ἔκαμε τὴν πρότασιν νὰ ἀγοράσῃ ἡ κυβέρνησις ἓν ἀρκετὸν ποσὸν διὰ νὰ δώσῃ εἰς αὐτὴν χρήματα διὰ τὰς ἀνάγκας τοῦ τόπου. Τὸ ζήτημα τοῦτο τὸ ἐξέτασα μετὰ προσοχῆς, καὶ ἀφοῦ ἐπείσθην ὅτι δὲν θὰ παρουσιασθῇ ἀνάγκη ἀγορᾶς ἅλατος, εὑρέθην εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ ἀποῤῥίψω τὸν πρότασιν ταύτην, διότι δὲν εἶναι δίκαιον νὰ ὑποβληθῇ ἄνευ λόγου εἰς μίαν τοιαύτην, καὶ συνιστῶ εἰς τὸ ὑπουργεῖον νὰ μελετήσῃ τὸ ζήτημα αὐτὸ καὶ θὰ πεισθῇ ὅτι ἀνάγκη ἀγορᾶς ἅλατος δὲν θὰ ὑπάρξῃ, ἐκτὸς ἂν ἐννοῇ ὁ κ. ὑπουργὸς νὰ συνδράμῃ τὴν νῆσον διὰ τὰς ἀνάγκας τῆς ἐγχωρίου διαχειρίσεως, ἀγοράζων ἄνευ ἀνάγκης ἅλας.

§128Δ. ΧΡΗΣΤΙΔΗΣ (ὑπουργ. Οἰκονομικῶν). Λυποῦμαι, ὅτι ὁ πρώην ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἐπιμένει εἰς μίαν γνώμην, ἡ ἡ ὁποία, νομίζω, εἶναι ἐσφαλμένη. Κύριοι, ἡ ἁλικὴ τῆς Ἀναβύσσου, ἥτις φέρει τὸ περισσότερον ἅλας, τρία, τέσσαρα ἑκατομμύρια, τρέχει κίνδυνον εἰς πᾶσαν στιγμὴν. Τὴν δεκάτην ὀγδόην Αὐγούστου ἀνοίγει καὶ τότε συσσωρεύεται τὸ ἅλας· δὲν εἶναι ὡς αἱ ἄλλαι, ὅπου κάθε τρεῖς ἢ πέντε ἡμέρας πήγνυνται τὰ ἅλατα εἰς τὰ τηγάνια καὶ μεταφέρονται εἰς τοὺς σωρούς, ἐνῷ τὸ τῆς Ἀναβύσου ποτίζεται κάθε ἡμέραν καὶ μόνον τὴν 15–18 Αὐγούστου ἀνοίγει. Τί νομίζετε, κύριοι, ὅτι εἶναι αἱ ἐλαῖαι τῆς Ἑλλάδος; Δέκα ἑπτὰ, δέκα ὀκτὼ ἑκατομμυρίων ἀξίας· εἶναι ἓν προϊὸν διὰ τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ προνοῇ ἡ κυβέρνησις, καθ’ ὅσον ἔχει μονοπώλιον καὶ ὀφείλει νὰ προνοῇ πῶς νὰ ἐξασφαλίσῃ τὸν καρπὸν τοῦ πολίτου. Ἂν προμηθευθῶμεν ἅλας καὶ τὸ ἔχωμεν εἰς τὰς ἀποθήκας, καὶ ἂν δὲν χρησιμεύσῃ ἐφέτος, θὰ χρησιμεύσῃ τοῦ χρόνου. Τρία ἑκατομμύρια ἠγοράσαμεν εἰς τὰ 1870· ποῦ εἶναι; ὅλον ἐδαπανήθη. Δεύτερον, ὡς πρὸς τὴν ἁλικὴν τῆς Θερμησίας, ἀπὸ τὴν ὁποίαν περιμένεται ἓν ποσὸν 700,000 καὶ ἐπέκεινα, πηγαίνετε εἰς τὴν ἀποθήκην Πειραιῶς, ὅπου μικρὰ ποσότης μετεκομίσθη, διὰ νὰ ἰδῆτε, ὅτι δὲν εἶναι ἅλας, ἀλλὰ βόρβορος, καὶ τοιαύτη θὰ ἦναι ὅλη ἡ πρόσοδος ἡ προερχομένη ἀπὸ τὴν ἁλικὴν αὐτήν. Διέταξα μάλιστα τὸν ἁλαταποθηκάριον Πειραιῶς νὰ μὴ ἀναμιγνύεται αὐτὸ τὸ ἅλας μὲ τὸ ἄλλο. Δὲν πρέπει λοιπὸν νὰ ἐρειδώμεθα εἰς εἰκασίας καὶ νὰ ἀφίνωμεν ἀπρονόητον τὸν ἐλαιόκαρπον. Ἂν ὑπάρχῃ μία ἀποταμίευσις, τί βλαπτόμεθα; Θὰ τὸ ἀγοράσωμεν εὐθηνότερον, ἓν λεπτὸν στοιχίζει τὴν ὀκάν. Πρέπει νὰ γίνῃ προμήθεια, κύριοι, καὶ διὰ τοῦτο προτείνω νὰ σημειωθῇ τοὐλάχιστον ἑξήκοντα, ἑβδομήκοντα χιλιάδων δραχ. πίστωσις.

§129ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§130ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ματαία δαπάνη καὶ ὅλως διόλου ἀδικαιολόγητος.

§131Δ. ΧΡΗΣΤΙΔΗΣ (ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Εἰς τὰ 1870 ἀνέβαινεν ἡ ἔκτακτος μόνον αὕτη πίστωσις εἰς 100,000· τώρα προτείνω 70,000.

§132ΠΟΛΛΟΙ. Δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις, κ. Πρόεδρε.

§133ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν γίνεται δεκτὴ ἡ πρότασις τοῦ κ. ὑπουργοῦ.

§134ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. «Ἄρθρον 10. Προσωπικὸν ἐν Λαυρίῳ 17, 208». (Παρεδέχθη). «Ἄρθρον 11. Ἔξοδα ὑπηρεσίας 13,400». Παρεδέχθη). «Κεφ. 14. Δημόσια κτήματα. Ἄρθρον 1. Προσωπικὸν γεωμετρικοῦ κλάδου 57,623». Ἔξοδα ὑπηρεσίας ἐν γένει 39,200».

§135ΣΩΤ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Παρακαλῶ τὴν Κυβέρνησιν νὰ σκεφθῇ ἐπὶ ἑνὸς ἀντικειμένου, τὸ ὁποῖον διὰ τὴν ὑπηρεσίαν φρονῶ ὅτι εἶναι λίαν σπουδαῖον. Τὸ ἀντικείμενον δὲ τοῦτο εἶνε ὁ ὅσον τὸ δυνατὸν ταχύτερος καὶ σκοπιμώτερος ὀργανισμὸς τοῦ μηχανικοῦ. Τὸ μηχανικὸν, τὸ ὁποῖον σήμερον παρέχει τῳόντι σπουδαίας ὑπηρεσίας, ὅπως εἶνε κατατετμημένον, δὲν δύναται νὰ φθάσῃ εἰς τὸν σκοπόν του, ἐνῷ τὸ προσωπικὸν εἶνε ἀρκετὰ σπουδαῖον. Σᾶς ἀναφέρω ἓν παράδειγμα. Εἰς τὰ Καλάβρυτα ὑπάρχει μία λίμνη, τῆς ὁποίας ἡ χωροστάθμησις μόνον ἐζητήθη ὅπως ἀποξηρανθῇ διὰ τῆς προσωπικῆς ἐργασίας καὶ διὰ μικρᾶς τινος συνδρομῆς τῆς Κυβερνήσεως· ἡ ὑπόθεσις εἶνε τόσον σπουδαία καὶ τόσον καλῶς μεμελετημένη, ὥστε τὸ ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν μὲ μιὰ ματιὰ θὰ ἰδῇ τὴν ἀνάγκην τῆς ἀποξηράνσεως, θέλει δὲ παρέξει εἰς τοὺς κατοίκους τὴν ὑγείαν καὶ ἓν πλῆθος γαιῶν καὶ μίαν σπουδαίαν ὠφέλειαν εἰς τὸ δημόσιον· καὶ ὅμως ἐπὶ τρία κατὰ συνέχειαν ἔτη, ἕνεκα τῆς κατατμήσεως τοῦ κλάδου αὐτοῦ, δὲν ἠδυνήθη νὰ ἐκτελεσθῇ αὐτὴ ἡ ἁπλουστάτη ἐργασία. Διὰ τοῦτο παρακαλῶ τὴν Κυβέρνησιν νὰ φροντίσῃ περὶ τοῦ σπουδαίου τούτου ἀντικειμένου, τὸ ὁποῖον ἔχει σχέσιν μ’ ὅλα τὰ δημόσια καὶ δημοτικὰ ἔργα. Φρονῶ ὅτι ὁ ὀργανισμὸς εἶνε εὔκολος καὶ ἁπλούστατος, ἡ δὲ ὑπηρεσία θὰ ὠφεληθῇ πολύ.

§136ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ (Πρωθυπουργός). Παρατηρῶ ὅτι τῳόντι ἡ ὁμιλία τοῦ ἀξιοτίμου κ. βουλευτοῦ Καλαβρύτων εἶναι πολὺ σπουδαία· ὁ κλάδος αὐτὸς, τὸ σῶμα τοῦ μηχανικοῦ, δύναται νὰ κατασταθῇ λίαν χρήσιμον ἕνεκα τῆς ὠθήσεως, ἡ ὁποία θέλει δοθῆ εἰς τὰ δημόσια ἔργα. Σκοπός μου μάλιστα εἶναι νὰ φέρω τὴν ἑξῆς καινοτομίαν, νὰ μεταφέρω τὸ ἀρχηγεῖον τοῦ μηχανικοῦ ἐν τῷ ὑπουργείῳ τῶν ἐσωτερικῶν ἀντὶ τοῦ τμήματος· θὰ προέλθῃ ἀναμφισβητήτως καὶ οἰκονομία ἐξόδων καὶ, νομίζω, καλλιτέρα διεύθυνσις τῆς ὑπηρεσίας. Θὰ ἀκολουθήσω τὴν ἀρχὴν εἰς τὸν γεωμετρικὸν κλάδον νὰ προτιμηθῶσιν οἱ ἀξιωματικοὶ τοῦ σώματος τοῦ μηχανικοῦ κατὰ πρῶτον, καὶ μόνον ἐὰν δὲν ὑπάρχῃ διαθέσιμον τοιοῦτον προσωπικόν, τότε νὰ προβαίνωμεν εἰς τὸ προσωπικὸν τὸ ἐξ ἰδιωτῶν λαμβανόμενον. Τοῦτο θέλει εἶσθαι συγχρόνως μία ἐνίσχυσις εἰς τὸ σῶμα· φρονῶ δὲ ὅτι θὰ ᾖναι καὶ μία βελτίωσις, ἀλλὰ περὶ τούτου δὲν δύναται νὰ γίνῃ τώρα λόγος, διότι αὐτὰ ἀπαιτοῦσι νομοθετήματα· ὥστε βλέπετε ὅτι ἡμεῖς ἔχομεν τὴν ἐναντίαν ἰδέαν ἄλλων καὶ μάλιστα μεταξὺ τοῦ σώματος τοῦ στρατοῦ, ὅτι τὸ σῶμα τοῦ μηχανικοῦ πρέπει νὰ τεθῇ ἐκ ποδῶν.

§137ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. «Κεφ. 15. Διάφοροι πληρωμαί.» «Ἄρθρον 1. Ἐπιστροφαὶ χρημάτων 65,000». «Ἡ ἐπιτροπὴ γνωμοδοτεῖ ὅπως τὸ ἐν Κεφαλαίῳ 15 ποσὸν 65,000 διαιρεθῇ εἰς τρία ἄρθρα ἵνα μὴ γίνηται μετάθεσις τοῦ ἑνὸς εἰς τὸ ἕτερον.»

§138Ι. ΒΑΛΑΣΣΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν πιστεύομεν νὰ ἔχῃ ἀντίῤῥησιν ὁ ὑπουργός.

§139ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ κεφάλαιον τοῦτο «ἐπιστροφαὶ χρημάτων» δὲν ἠμπορεῖ νὰ διαιρεθῇ εἰς ἄρθρα, διότι μίαν μόνην περίπτωσιν περιλαμβάνει, τὴν ἐπιστροφὴν χρημάτων.

§140ΒΑΛΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Τὰ ἐδάφια νὰ χαρακτηρισθοῦν ὡς ἄρθρα.

§141ΧΡΗΣΤΙΔΗΣ. Ἔχει δίκαιον, ἀλλ’ αὐτὸ ἠμπορεῖ νὰ χρησιμεύσῃ διὰ τὸ μέλλον· δὲν ἠμπορῶ αὐτὴν τὴν στιγμὴν νὰ τὸ κάμω.

§142ΒΑΛΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Διὰ τὰ μέλλοντα, ὄχι διὰ τὰ δαπανηθέντα.

§143ΧΡΗΣΤΙΔΗΣ. Τώρα δὲν κάμνω διαίρεσιν.

§144ΖΕΓΓΕΛΗΣ. Ὁ ὑπουργὸς δέχεται τὴν ἀρχὴν, ἀλλὰ δὲν ἠξεύρει πῶς νὰ κάμῃ τὴν διαίρεσιν. Ἐγὼ ὑποθέτω, ὅτι ἐδαπανήθη ἓν ποσὸν 10,000· εἶναι τρία τὰ ἐδάφια, ἀφαιρῶ ἀπὸ ἕκαστον τὸ ἀνάλογον, καὶ τότε μένει τὸ καθαρὸν κεφάλαιον, τὸ ὁποῖον ἀνήκει εἰς ἓν ἕκαστον.

§145ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν γνώμην τῆς ἐπιτροπῆς νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἀπεῤῥίφθη. Κεφάλ. 16. Ἀποζημιώσεις.

Ἡ ἐπιτροπή· «Θεωρεῖ ἀναγκαῖον ὅπως ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν οἰκονομικῶν ἀποδίδῃ τὰ σημειούμενα ποσὰ εἰς τοὺς παρὰ τῷ ὑπουργείῳ τῶν οἰκονομικῶν καὶ τῷ Ἐλεγκτικῷ συνεδρίῳ ἐπὶ τοῦ ἀρχείου ὑπαλλήλους, χαρακτηρισθῶσι δὲ ταῦτα ὡς πρόσθετος μισθὸς τῶν ὑπαλλήλων τούτων, ἵνα λογίζηται πάντοτε εἰς τὸν προσδιορισμὸν τῶν συντάξεων αὐτῶν.»

§146ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ σύνολον τῆς δαπάνης τοῦ ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν...

§147ΠΟΛΛΟΙ. Δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις.

§148ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ Γʹ. τμῆμα ὑπέβαλε τὴν ἔκθεσιν ἐπὶ τῆς ἐπαναληπτικῆς ἐκλογῆς τοῦ δήμου Μηδείας τῆς ἐπαρχίας Ναυπλίας. Προτείνει παμψηφεὶ τὴν παραδοχὴν τῶν δύω ἐκλεχθέντων Δημητριάδου καὶ Ἰατροῦ.

§149ΠΟΛΛΟΙ. Δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις.

§150ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἔκθεσιν τοῦ τμήματος παρακαλῶ νὰ ἐγερθῶσιν, (ἐγείρονται πάντες). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη τὴν ἐκλογὴν καὶ νομίμους βουλευτὰς τοὺς κυρίους Δημητριάδην καὶ Ἰατρόν. Ὁρκίζονται οἱ νέοι βουλευταί.

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΝ ΕΞΩΤΕΡΙΚΩΝ.

ΚΕΦΑΛ. Αʹ. Κεντρικὴ ὑπηρεσία.

§151ΠΟΛΛΟΙ. Δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις. Κεφάλ. Βʹ. Διπλωματικὴ ὑπηρεσία.

«Δύω τῶν μελῶν τῆς ἐπιτροπῆς θεωροῦν περιττὴν τὴν διατήρησιν τῶν πρεσβειῶν, πλὴν τῆς Κωνσταντινουπόλεως, καὶ φρονοῦσιν, ὅτι ἓν καὶ μόνον πρόσωπον ἠδύνατο νὰ διεξαγάγῃ τὰς ἐξωτερικὰς τοῦ Κράτους ὑποθέσεις, αἵτινες ἤθελον ἀναφύεσθαι ἔν τε τῇ Γαλλίᾳ καὶ Ἀγγλίᾳ.»

§152ΜΙΛΗΣΗΣ. Ποῖα εἶναι αὐτὰ τὰ μέλη;

§153ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ ἕνας ἤμην ἐγώ, τὸ ἄλλο δὲν ἔχω δικαίωμα νὰ τὸ εἴπω.

§154ΧΡΗΣΤΙΔΗΣ (ὑπουργ. Οἰκονομικῶν). Ἐγὼ εἶμαι ὁ ἄλλος, ἀλλὰ δὲν εἶναι τῆς παρούσης ὥρας. Κεφάλ. Γʹ. Προξενικὴ ὑπηρεσία.

«Ἡ ἐπιτροπὴ θεωρεῖ πάνυ δικαιολογημένας τὰ σημειουμένας αὐξήσεις καὶ προτείνει τὴν παραδοχὴν αὐτῶν, δύω δὲ τῶν μελῶν αὐτῆς θεωροῦσι περιττὴν τὴν αὔξησιν τοῦ μισθοῦ τῶν προξένων Ἰωαννίνων καὶ Βιτωλίων, ἓν δὲ προτείνει τὴν ἀπάλειψιν τῶν δαπανῶν τοῦ προξενείου Παλαιστίνης καὶ τῆς ἐκ δραχ. 10 δι’ ἕκαστον τῶν προξενείων Καΐρου, Βάρνης καὶ Ῥόδου, ὡς καὶ τῆς αὐξήσεως τοῦ προξενείου Τραπεζοῦντος».

§155ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Τὸ ἐκ δέκα δραχ. χορήγημα δὲν δύναται νὰ καταργηθῇ, διότι κατὰ νόμον τὰ προξενεῖα αὐτὰ εἶναι ἐπιχορηγούμενα, καὶ δὲν δύναται ἡ Βουλὴ διὰ τοῦ προϋπολογισμοῦ νὰ ἀθετήσῃ νόμον· αἱ 10 δραχμαὶ σημειοῦνται ὡς ἐπιχορήγησις, διὰ νὰ μὴ ὑπάρχῃ ἀντίθεσις μεταξὺ τοῦ προϋπολογισμοῦ καὶ τοῦ νόμου. Ἀλλὰ διὰ τοῦ προϋπολογισμοῦ ὁρίζοντες τὰς ἐπιχορηγήσεις ὀνομαστικὰς καὶ οὐχὶ πραγματικὰς, καταδεικνύομεν τὴν ἀνάγκην τῆς ψηφίσεως νέου νόμου, κανονίζοντος ἄλλως τὰ ἀναγόμενα εἰς τὰ εἰρημένα προξενεῖα.

§156ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ γνώμη λοιπὸν τῆς ἐπιτροπῆς καὶ ἐνταῦθα ἀποῤῥίπτεται. ΚΕΦΑΛ. Δʹ. Ἔξοδα μεταβλητά.

Κεφάλ. Εʹ. «Ἐκτέλεσις συμβάσεως μεταξὺ Ἑλλάδος καὶ Βελγίου. 3,300» Κεφάλ. ΣΤʹ.

«Ἀποστολαὶ εἰς τὸ ἐξωτερικόν ················· 220,000»

Κεφάλ. Ηʹ.

«Ἔξοδα κεκλεισμένων χρήσεων ·················· 3,000»

Κεφάλ. Θʹ.

«Ἔξοδα διαγεγραμμένων χρήσεων ·······················»

§157ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Προκαλῶ τὴν προσοχὴν τοῦ κ. ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν ἐξωτερικῶν ἐπὶ τοῦ Βʹ. ἄρθρου, ἔξοδα ἀπρόβλεπτα· νομίζω, ὅτι θὰ παραδεχθῇ μίαν παρατήρησιν. Τὸ ποσὸν τῶν 30,000 δραχ. δι’ ἔξοδα ἀπρόοπτα εἶναι ἡ μόνη δαπάνη, διὰ τῆς ὁποίας τὸ Βασίλειον τῆς Ἑλλάδος ἀποδεικνύει, ὅτι αἰσθάνεται τὸ καθῆκόν του ὅπως ἐργάζηται ἀμέσως ὑπὲρ τοῦ Ἑλληνισμοῦ, θεωρῶ δὲ ἀνεπαρκὲς τὸ ποσὸν αὐτό. Πρὸ ὀλίγων ἐτῶν ἤρξατο ἡ καταχώρισις τοῦ ποσοῦ αὐτοῦ ἐν τῷ προϋπολογισμῷ. Εἶναι χορήγημα, τὸ ὁποῖον δὲν δύναται νὰ δώσῃ ἀφορμὴν εἰς καμμίαν δυσπιστίαν, εἰς κἀμμίαν παρεξήγησιν, διότι πρόκειται περὶ τῆς ἠθικῆς καὶ εἰρηνικῆς προόδου τοῦ Ἑλληνισμοῦ, περὶ τῆς ὁποίας ἐνδιαφερόμεθα οὐχὶ μόνον ἡμεῖς, ἀλλὰ καὶ πᾶς φίλος τῆς Ἑλλάδος καὶ τῆς Ἀνατολῆς. Ἤθελον προτείνει σπουδαιοτάτην αὔξησιν, καὶ ἐκεῖ βαθμηδὸν πρέπει νὰ φθάσωμεν, διὰ τὸ ἔτος τοῦτο ὅμως νομίζω, ὅτι δυνάμεθα νὰ περιορισθῶμεν εἰς τὴν αὔξησιν κατὰ 70,000 δραχ., ἤτοι εἰς 100,000 δραχ. Ἐννοεῖται, ὅτι τὸ ὑπουργεῖον δύναται νὰ κάμῃ ἢ νὰ μὴ κάμῃ χρῆσιν τοῦ ὅλου ποσοῦ, ἐπιθυμῶ ὅμως νὰ ψηφισθῇ ἀπὸ τοῦδε ἡ αὔξησις, εἴτε πρόκειται νὰ γίνῃ χρῆσις, εἴτε μὴ, διὰ τὴν ἀναγνώρισιν τῆς ἀρχῆς.

§158ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ (πρωθυπουργός). Κύριε πρόεδρε, παρατηρῶ εἰς τὸν ἀξιότιμον συνάδελφόν μου, ὅτι δὲν νομίζω ἀναγκαίαν κἀμμίαν προσθήκην, διότι ἤθελον θέσει εἰς ἀμφιβολίαν τὰ αἰσθήματα τοῦ ἀξιοτίμου προκατόχου μου, ὁ ὁποῖος ἀναμφισβητήτως εἶχε τὰ αὐτὰ αἰσθήματα, τὰ ὁποῖα ἔχει ὁ κύριος Τρικούπης καὶ ἐγώ. Φαίνεται λοιπὸν, ὅτι τὸ ποσὸν αὐτὸ ἐθεωρήθη διὰ τὸ τρέχον ἔτος ἐπαρκές.

§159ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Εἶμαι εἰς θέσιν νὰ ἄρω τὸν ἐνδοιασμὸν, τὸν ὁποῖον ἐξέφερεν ὁ κύριος πρωθυπουργὸς, διότι πιστεύω, ὅτι ὁ προκάτοχος τοῦ ἀξιοτίμου κυρίου πρωθυπουργοῦ ἦτο λίαν εὐδιάθετος νὰ παραδεχθῇ τὴν προσθήκην ταύτην, ἐπεθύμει ὅμως νὰ προέλθῃ ἐκ τῆς Βουλῆς.

§160ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Κ’ ἐγὼ παρακαλῶ τὸν κύριον πρωθυπουργόν. Ὁ κύριος Δεληγεώργης γνωρίζει κάλλιον ἡμῶν, ὅτι ἤδη θυσιάζομεν 35,000,000 διὰ τοῦ προϋπολογισμοῦ διὰ τὰς ἐσωτερικὰς ἀνάγκας· ὠφέλιμον ἐπίσης εἶναι νὰ θυσιάσωμεν ὄχι 100,000, δὲν ἀρκοῦν· νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ αὐξήσωμεν τὰ διὰ τὸν ἑλληνισμὸν ἔξοδα, καθ’ ὅσον διὰ τὴν διάδοσιν τῶν γραμμάτων εἶναι λίαν ὠφέλιμα, λίαν ἀναγκαῖα καὶ λίαν κατεπείγοντα εἰς τὰς παρούσας περιστάσεις. Ἑπομένως παρακαλῶ τὸ ὑπουργεῖον νὰ μὴ ᾖναι διόλου φειδωλόν· δὲν πειράζει ἐὰν ὁ προκάτοχος τοῦ κ. ὑπουργοῦ δὲν ἐπρόσθεσε τὸ ποσὸν αὐτό· ἴσως δὲν ἐξήτασεν ἀκριβῶς, μολονότι τὸ ἐναντίον λέγει καὶ ὁ κ. Τρικούπης. Ἑπομένως νομίζω καλὸν καὶ ἀναγκαῖον, καὶ πιστεύω καὶ ἡ κυβέρνησις δὲν θ’ ἀρνηθῇ νὰ προσθέσῃ ποσὸν πολὺ μεγαλείτερον ἀκόμη. Ἀλλὰ δὲν ἔχομεν χρήματα· ὅπως οἰκονομούμεθα εἰς ἄλλας ἀνάγκας, αἱ ὁποῖαι εἶναι ὀλιγώτερον κατεπείγουσαι, ἂς οἰκονομηθῶμεν καὶ ἐκεῖ.

§161Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ὅλα αὐτὰ τὰ πράγματα, κύριε πρόεδρε, δὲν εἶναι ἀντίῤῥησις ὅτι πρέπει νὰ τὰ παραδεχθῶμεν, ἀλλὰ θέλουν χρήματα.

§162ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἂς τὰ καταχωρίσωμεν.

§163Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Τί ὠφελεῖ; θέλετε ποιητικὰ, διὰ τῆς ποιήσεως νὰ συνδράμωμεν τὸν ἑλληνισμόν;

§164ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἐὰν λείπουν 30 ἢ 100,000 δραχ. ἀπὸ ἕνα προϋπολογισμὸν 35,000,000 δι’ αὐτὰς τὰς ἀνάγκας, τότε ἀλλοίμονον· τότε εἶναι περιττὸν νὰ καθήμεθα νὰ συζητῶμεν ἐδῶ.

§165ΜΙΛΗΣΗΣ. Δὲν πιστεύω νὰ μὴ παραδεχθῇ τὴν αὔξησιν ταύτην ἡ κυβέρνησις.

§166Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἡ ἀρχὴ εἶναι σεβαστή.

§167ΜΙΛΗΣΗΣ. Εἶναι σεβαστὴ, ἐν τοσούτῳ τῇ δίδετε ὕπαρξιν ποιητικήν.

§168Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Βεβαίως, ἀφοῦ δὲν ἔχει χρήματα.

§169ΜΙΛΗΣΗΣ. Καὶ εἶναι γλίσχρον μάλιστα τὸ ποσὸν τῶν 100,000 διὰ τοιοῦτον σκοπόν.

§170ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἡ πρόοδος τοῦ ἑλληνισμοῦ, καθὼς γνωρίζετε κάλλιστα, ἐξαρτᾶται ἀπὸ πολλὰς περιστάσεις· εἶναι μάλιστα, ἠμπορῶ νὰ εἴπω, στενότατα συνδεδεμένη ἡ πρόοδος τοῦ ἑλληνισμοῦ μὲ τὴν πρόοδον αὐτῆς τῆς διοικήσεως τοῦ Ἑλληνικοῦ βασιλείου. Ἐπὶ τοιούτου ζητήματος μοὶ φαίνεται ὅτι τὸ κονδύλιον τοῦτο δὲν εἶναι τὸ πρόσφορον στάδιον. Ὑπερέβημεν τὸ ἥμισυ τοῦ ἔτους. Ἡ διὰ τῶν γραμμάτων πρόοδος τοῦ ἑλληνισμοῦ δὲν δύναται νὰ ἐπενεργήσῃ διὰ μιᾶς· ἐπενεργεῖ, ὡς γνωρίζουν κάλλιστα οἱ ἀξιότιμοι συνάδελφοι, διὰ τοῦ χρόνου. Ἤδη μάλιστα αὐτὴ ἡ ἐργασία ὑπὲρ τῶν ἑλληνικῶν γραμμάτων ἀπὸ δύω τριῶν ἐτῶν ἐτακτοποιήθη ἔτι μᾶλλον καὶ δὲν εἶναι εἰς οἵαν πρὶν ἦτο κατάστασιν. Βεβαίως ἡ οἰκονομικὴ κατάστασις εἶναι ἐκείνη ἡ ὁποία ἀναγκάζει τὰς κυβερνήσεις νὰ ᾖναι τόσον γλίσχραι περὶ τὰ κονδύλια ταῦτα· μολαταῦτα ἂς αὐξηθῇ εἰς 50,000 δραχ.

§171ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἐγὼ δὲν ἠμπορῶ παρὰ νὰ ἐπιμείνω εἰς τὴν πρότασίν μου, ἰδίως μετὰ τὴν παρατήρησιν τοῦ ἀξιοτίμου βουλευτοῦ Καλαβρύτων. Ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς Καλαβρύτων ἠθέλησε νὰ θεωρήσῃ τὴν πρότασιν ταύτην ὡς πολλὰ ὀλίγον σπουδαίαν. Ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ κράτους ἀναβαίνει εἰς 35,000,000 δραχμὰς, ἐξαντλουμένας τὸ πλεῖστον εἰς ἄλλας ὀλιγώτερον σπουδαίας ἀνάγκας, καὶ λέγομεν ὅτι δὲν δυνάμεθα νὰ εὕρωμεν 100,000 δρ. διὰ μίαν ἱερὰν ἀνάγκην. Ἀφοῦ ἐκινήθη τὸ ζήτημα, πρέπει ἡ Βουλὴ νὰ δεχθῇ τὴν πρότασιν· οὐδόλως θέλω νὰ θίξω τὸ ζήτημα, κατὰ πόσον ἡ ἐσωτερικὴ διοίκησις τοῦ τόπου ἐπενεργεῖ εἰς τὴν ἐν γένει πρόοδον τοῦ ἑλληνισμοῦ. Ποῖος δύναται νὰ ἀμφισβητήσῃ, ὅτι ἐπιδρᾷ ἐκείνη ἐπὶ ταύτην, καὶ σπουδαίως; Ἀλλὰ ποῖος δύναται ἐπίσης νὰ ἀμφισβητήσῃ, ὅτι 100,000 δρ. διὰ τὴν ἄμεσον συνδρομὴν τοῦ ἑλληνισμοῦ εἶναι ποσὸν δυσανάλογον πρὸς τὰς ἄλλας δαπάνας τοῦ κράτους τὰς εἰς τὴν ἐσωτερικὴν διοίκησιν ἀφορώσας; Πιστεύω ὅτι ὁ κ. ὑπουργὸς θὰ δεχθῇ τὸ ποσὸν, ὡς ἐπροτάθη, καὶ τοσούτῳ μᾶλλον, καθόσον δὲν προτείνω τὸ ὁριστικὸν καὶ μόνιμον ποσὸν, εἰς τὸ ὁποῖον ἐλπίζω μετά τινα ἔτη καὶ βαθμηδὸν νὰ φθάσωμεν, ἀλλὰ μόνον μίαν ἀρχὴν αὐξήσεως.

§172ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ (Πρωθυπουργός). Κύριε πρόεδρε, ἐὰν εἶχον ἀκριβῆ γνῶσιν τῶν δαπανηθέντων, ἐὰν ἐγνώριζον ἐκτάκτους τινὰς σπουδαίας ἀνάγκας, τότε, καί τοι ὑπαρχόντων τῶν οἰκονομικῶν εἰς ἣν κατάστασιν ὑπάρχουν, ἤθελον παρακαλέσει τὴν Βουλὴν νὰ ψηφίσῃ τὰ ἀπαιτούμενα χρήματα· ἀλλ’ ἐπειδὴ δὲν ἔλαβον ἀφορμὴν νὰ ἐξετάσω αὐτὰ, διὰ τοῦτο εἶπον νὰ γίνῃ μία προσθήκη 20,000 δραχ. Ἐὰν ὑποτεθῇ, κύριε Τρικούπη, ὅτι ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ ἤθελεν ἀπαιτηθῆ αὐτὴ ἡ ἀνάγκη, ὅτι ἐν τῷ συμφέροντι τοῦ ἑλληνισμοῦ ἤθελεν ἀπαιτηθῆ αὐτὴ ἡ θυσία, δὲν ὑπάρχει ὑπουργὸς, ὁ ὁποῖος δὲν ἤθελε κάμει τὸ ἔξοδον αὐτὸ διὰ μιᾶς πιστώσεως διὰ Βασ. διατάγματος. Ἡ κυβέρνησις, ἡ ὁποία συνέταξε τὸν προϋπολογισμὸν, παρουσιάζει ἔλλειμμα· νομίζω, ὅτι ἄνευ ἀπολύτου ἀνάγκης δὲν πρέπει νὰ αὐξήσωμεν τὸ ἔλλειμμα, μάλιστα δὲ νὰ κάμωμεν αὐτὸ ἐκεῖ ὅπου δὲν ὑφίσταται τὴν στιγμὴν ταύτην ἀνάγκη, καὶ εἰς κονδύλιον, ὅπου ὑπάρχει πλήρης πεποίθησις εἰς ὅλους, ὅτι ὁ ὑπουργὸς δύναται νὰ κάμῃ τὸ ἔξοδον αὐτὸ εἰς περιστάσεις ἐκτάκτους· ὥστε ἂς ἀρκεσθῶμεν εἰς 50,000, νὰ μὴ αὐξάνωμεν τὰ ἐλλείμματα.

§173ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Δὲν προτείνω τὴν αὔξησιν δι’ ἐκτάκτους ἀνάγκας· ἀπ’ ἐναντίας νομίζω, ὅτι ἔκτακτος ἀνάγκη δὲν ὑπάρχει. Προτείνω αὐτὴν διὰ τὴν τακτικὴν ἀνάγκην καὶ διὰ τὴν τακτικὴν καὶ βαθμιαίαν ἀνάπτυξιν τοῦ ἔργου, εἰς ὃ ἀφορᾷ ἡ δαπάνη· διὰ τοῦτο μάλιστα καὶ ἐπιμένω εἰς τὸ ποσὸν καὶ πιστεύω, ὅτι ὁ κύριος ὑπουργὸς θὰ δεχθῇ αὐτὸ, τοσούτῳ μᾶλλον, καθόσον αὐτὸς πρόκειται νὰ τὸ διαχειρισθῇ, καὶ ἂν ἴδῃ ὅτι ὑπάρχει τοσαύτη ἀνέχεια, ὥστε νὰ μὴ δύναται νὰ πορισθῇ τὸ ποσὸν, δὲν κάμνει χρῆσιν αὐτοῦ ὁλοκλήρου.

§174Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ὁ κ. Τρικούπης εἶπε προηγουμένως, ὅτι τόσῳ περισσότερον ὤφειλε νὰ ἐμμείνῃ, ὅσον ἔχει ἐπιῤῥοὴν διὰ τὴν πρόοδον αὐτοῦ τοῦ ἑλληνισμοῦ, καὶ τρόπον τινὰ ἠθέλησε νὰ ἀποδείξῃ ὅτι εἶναι ὁ μόνος ἴσως, ὁ ὁποῖος περὶ τοῦ ἑλληνισμοῦ σκέπτεται (θόρυβος ἀποδοκιμασίας)· αὐτὰ εἶναι, καὶ ἂν δὲν σᾶς ἀρέσουν, ἐγὼ ἀναδέχομαι τὴν εὐθύνην· ἀντικρούσατέ τα. Ἄλλως τε, κύριοι, ἐγὼ δὲν φρονῶ, ὅτι ὁ ἑλληνισμὸς μὲ τὰς 30,000 δραχ. αὐτὰς θὰ ἀναπτυχθῇ τόσον σπουδαίως, ὅσον οἱ κύριοι οὗτοι παρουσιάζουν. Τόσῳ μᾶλλον δὲν εἶναι ἀληθὲς τοῦτο, ὅσον αὐτὴν τὴν στιγμὴν ὁ κύριος πρωθυπουργὸς εἶπεν, ὅτι ἀκόμη δὲν εἶναι ἐγνωσμένη ἡ ἀνάγκη τῆς ὑπηρεσίας· ἄρα κάθε ἄλλο πρᾶγμα ὑπάρχει εἰς τὴν διάνοιαν παρὰ τὸ φοβερὸν αὐτὸ αἴσθημα. Καλλίτερον εἶναι νὰ λέγωμεν τὴν ἀλήθειαν διὰ τὸν ἑαυτόν μας ἕνας ἕκαστος, χωρὶς ὅμως νὰ νομίζῃ καθεὶς ὅτι ἠμπορεῖ νὰ παρουσιάσῃ αἰσθήματα καλλίτερα τῶν ἄλλων. Ἐὰν ᾖναι ἀνάγκη, τὴν ἀνάγκην αὐτὴν τὸ ἔθνος ὄχι μὲ 100,000 ἀλλὰ μὲ 1,000,000 καὶ μὲ τὴν ὅλην αὐτοῦ ζωὴν θὰ στηρίξῃ, καὶ ὄχι ὅτι ὁ ἑλληνισμὸς μὲ 30,000 δραχ. θὰ γίνῃ μέγας καὶ πολύς. Λοιπὸν λέγω ὅτι οὔτε ἡ ἀνάγκη δὲν εἶναι ἀκόμη ἀποδεδειγμένη. Αὐτοὶ εἶναι οἱ λόγοι, τοὺς ὁποίους ἔπρεπε νὰ εἴπω διὰ νὰ μὴ ἀφήσω νὰ περάσῃ κἀμμία ὑπόνοια, ὅτι δῆθεν ὑπάρχουν ἐδῶ ἄνθρωποι σώζοντες τὸν ἑλληνισμὸν, καὶ ἄλλοι οἱ ὁποῖοι δὲν τὸν θέλουν, διότι φρονῶ ὅτι ὁ ἄνθρωπος θὰ δείξῃ τὸν πατριωτισμόν του μόνον ὅταν παρουσιασθῇ ἀνάγκη, ὄχι μόνον ὑπὲρ τῶν γραμμάτων, ἀλλὰ καὶ ἄλλως.

§175ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ (πρωθυπουργός). Ἂς μεταβληθῇ εἰς 50,000 δραχ. Ἐὰν ὅμως ἡ Βουλὴ ἐπιμένῃ ν’ αὐξήσῃ εἰς 100,000, τὸ δεχόμεθα, ἀλλὰ χρεωστοῦμεν νὰ κάμωμεν τὴν παρατήρησιν ὅτι τὰ οἰκονομικὰ τοῦ Κράτους εἶναι τοιαῦτα, ὥστε δὲν ἐπιτρέπουν νὰ κάμωμεν τοιαύτας θυσίας.

§176ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν ἐρωτᾶται ἡ Βουλὴ ἐὰν ἐπιθυμῇ τὸ ποσὸν τῶν 30000 δραχ. νὰ ἀνέλθῃ εἰς 100000· οἱ ἐπιθυμοῦντες νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται πολλοὶ)· δὲν παρεδέχθη.

§177ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἐρωτήσατε καὶ τὸ ἀντίθετον.

§178ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ ἐπιθυμοῦντες τὸ ποσὸν τῶν 30000 δραχ. νὰ ἀνέλθῃ εἰς 50,000 νὰ ἐγερθῶσιν, (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι)· παρεδέχθη. «Ἔξοδα κεκλεισμένων χρήσεων 3000» «Ἔξοδα διαγεγραμμένων χρήσεων...»

§179ΠΟΛΛΟΙ. Δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις.

§180ΜΙΛΗΣΗΣ. Κύριε πρόεδρε, πρὶν ἀφήσωμεν τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν παρακαλῶ τὸν κύριον πρόεδρον τοῦ ὑπουργείου, λαμβάνοντα ὑπ’ ὄψιν τὰς σπουδαιοτάτας περιστάσεις, ὑφ’ ὧν περιστοιχίζεται σήμερον ὁ ἑλληνισμὸς ἐν τῇ Ἀνατολῇ, νὰ συμπληρώσῃ τέλος πάντων τὴν πρεσβείαν τῆς Κωνσταντινουπόλεως. Εἶναι παράδοξον, κύριε πρόεδρε, εἶναι ἀνεξήγητον, εἶναι ἀδικαιολόγητον νὰ διατηρῶμεν πρέσβεις εἰς Βιέννην, εἰς Παρισίους, εἰς Λονδῖνον, εἰς Φλωρεντίαν, εἰς τὴν Ἀμερικὴν ἀκόμη, καὶ νὰ μὴ ἔχωμεν πρέσβυν εἰς Κωνσταντινούπολιν, καὶ πότε; καθ’ ἣν ἐποχὴν διαδραματίζεται, κύριε πρόεδρε, ἐκεῖ τὸ σπουδαιότατον, τὸ κρισιμώτατον ζήτημα διὰ τὸ μέλλον, διὰ τὴν ὕπαρξιν αὐτὴν τοῦ ἑλληνισμοῦ. Παρακαλῶ ἐπανειλημμένως τὸν κύριον πρόεδρον τοῦ ὑπουργικοῦ συμβουλίου νὰ λάβῃ ἄμεσον φροντίδα περὶ τούτου, σπεύδων νὰ διορίσῃ πρέσβυν ἐν Κωνσαντινουπόλει ἄνθρωπον δυνάμενον νὰ ἀνταποκριθῇ εἰς τὰς προσδοκίας τοῦ ἑλληνισμοῦ καὶ τὰς ἀνάγκας τῶν περιστάσεων.

§181ΣΑΡΑΒΑΣ. Καλὸν θὰ ἦτον, κύριε πρόεδρε, νὰ μάθῃ ἡ Βουλὴ διατὶ μένει κενὴ ἕως τώρα ἡ θέσις τοῦ ἐν Κωνσταντινουπόλει πρέσβεως.

§182ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἡ σύστασις τοῦ ἀξιοτίμου βουλευτοῦ εἶναι ὀρθοτάτη· μὴ ἀμφιβάλλῃ ὅτι ἡ Κυβέρνησις αἰσθάνεται τὸ δίκαιον τῶν λόγων του.

§183ΠΡΟΕΔΡΟΣ. «Ὑπουργεῖον Δικαιοσύνης.»

§184ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (ἀναγινώσκει). «Κεφάλαιον 1. Προσωπικόν. Ἄρθρον 1. Ὑπουργείου 35,163. Ἄρθρ. 2. Ἀρείου Πάγου 84,474. Ἄρθρον 3. Ἐφετείων 242,352. Ἄρθρον 4. Πρωτοδικείων 702,474.» Ἡ ἐπιτροπὴ «κατὰ πλειονοψηφίαν θεωρεῖ περιττὴν τὴν προσθήκην 4 Ἀρεοπαγιτῶν. Γνωμοδοτεῖ ν’ ἀπαλειφθῇ πᾶσα σημειουμένη δαπάνη διὰ τὸ πρωτοδικεῖον Κυπαρισσίας καὶ καταργηθῇ, εὔχεται δὲ ὅπως καταργηθῶσι καὶ τὰ πρωτοδικεῖα Λευκάδος, Ἀμφίσσης καὶ Πύργου.»

§185ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ὑπουργεῖον τί λέγει;

§186ΠΕΡ. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Τῳόντι ἀπεδείχθη ὅτι ἡ σύστασις τοῦ πρωτοδικείου Κυπαρισσίας ἔβλαψε μεγάλως τὰ συμφέροντα τοῦ τόπου. Θὰ παρατηρήσετε διαφόρους ἐκθέσεις τῶν προέδρων καὶ εἰσαγγελέων καὶ θὰ ἴδετε ὅτι ὅλοι γνωμοδοτοῦν τὴν κατάργησιν τοῦ πρωτοδικείου αὐτοῦ. Λοιπὸν θὰ παρακαλέσω καὶ ἐγὼ ὅπως παραδεχθῶμεν τὴν γνώμην τῆς ἐπιτροπῆς.

§187ΤΙΝΕΣ. Κανεὶς δὲν εἶπε τὸ ἐναντίον.

§188ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παραδέχεται τὴν γνώμην τῆς ἐπιτροπῆς;

§189ΚΟΝΤΟΣΤΑΥΛΟΣ. Τὸ δικαστήριον συνεστήθη δυνάμει νόμου, περὶ τὸ τέλος τοῦ ἔτους. Φρονῶ ὅτι δὲν πρέπει νὰ προβῶμεν εἰς τὴν ἀφαίρεσιν τῆς πιστώσεως, καθόσον τὸ πρωτοδικεῖον συνεστήθη δυνάμει νόμου. Λοιπὸν ἄνευ τῆς καταργήσεως διὰ νόμου δὲν δύνασθε νὰ ἀφαιρέσητε τὴν πίστωσιν (Θόρυβος). Εἶπα, κύριε πρόεδρε, ὅτι διὰ νόμου ἐσυστήθη καὶ διὰ νόμου πρέπει νὰ καταργηθῇ. Ἐὰν φρονῆτε ὅτι κακῶς ἐσυστήθη, τότε φέρετε νομοσχέδιον, καὶ εἴμεθα εἰς θέσιν νὰ συζητήσωμεν τὸ νομοσχέδιον αὐτό. Ἀλλὰ σήμερον ἐξ ἀπροόπτου νὰ ἀφαιρέσωμεν τὴν πίστωσιν καὶ νὰ ἐπηρεάσωμεν τὰ συμφέροντα τὰ ὑφιστάμενα δὲν μοὶ φαίνεται ὀρθόν. Ἄλλως τε, κύριε πρόεδρε, ἐγὼ εἶμαι ἐκεῖνος, ὅστις ἐπροκάλεσα τὴν σύστασιν· μοῦ συγχωρεῖτε τὴν παρατήρησιν, ὅτι, καίτοι πεισθεὶς περὶ τῆς ἀνάγκης, ἀπὸ σέβας πρὸς τὰ δικαιώματα τῆς Βουλῆς, δὲν ἠθέλησα νὰ τὸ συστήσω, ἂν καὶ ὑπῆρχε νόμος καὶ εἶχον τὸ δικαίωμα αὐτὸ, ἀλλ’ ὥρισα ὡς ἡμέραν τῆς ἐνάρξεως τῶν ἐργασιῶν αὐτοῦ τὴν 15 Ἰανουαρίου, ὥστε ἡ Βουλὴ ἐν τῷ μεταξὺ νὰ συνέλθῃ, νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὸν προϋπολογισμὸν καὶ τότε ἢ νὰ καταργήσῃ διὰ νόμου τὸ πρωτοδικεῖον ἢ νὰ παραδεχθῇ τὴν πίστωσιν· ὡς ἐκ τούτου δὲν εἶνε ὀρθὸν σήμερον νὰ καταργήσωμεν τὴν πίστωσιν χωρὶς νὰ προηγηθῇ νόμος, δι’ οὗ νὰ καταργηθῇ τὸ πρωτοδικεῖον.

§190Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Ἡμεῖς πιστεύομεν καὶ λέγομεν, ὅτι ὄχι ἀπὸ ἀνάγκην τῆς ὑπηρεσίας, ἀλλ’ ἀπὸ προσωπικὴν πίεσιν ἠναγκάσθητε νὰ προβῆτε εἰς τὴν σύστασιν πρωτοδικείου, διότι τότε ἔπρεπε καὶ εἰς ἄλλα μέρη νὰ συστήσητε πρωτοδικεῖα. Αὐτὸ τ’ ὁποῖον ἐσυστήσατε ἀπεδείχθη ὅτι δὲν ἦτον ἀναγκαῖον, διότι οἱ κάτοικοι παραπονοῦνται.

§191ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἠμπορεῖτε νὰ εἰπῆτε αὐτὸ τὸ ὁποῖον εἴπατε, διότι οἱ κάτοικοι τῆς Ὀλυμπίας εἶναι πολὺ εὐχαριστημένοι. Ὁ κύριος πρόεδρος τοῦ ὑπουργικοῦ συμβουλίου ἰδίαις αἰσθήσεσιν ἀντελήφθη ἄλλοτε τὸν διακαῆ πόθον, τὸν ὁποῖον οἱ ἀντιπρόσωποι τοῦ τόπου ἐκείνου ἐδήλωσαν εἰς αὐτὸν πρὸ 2 ἐτῶν, ὅτε εἶχεν αὖθις τὴν κυβέρνησιν, ἵνα ἀποσπασθῇ ἡ ἐπαρχία των ἀπὸ τὴν περιφέρειαν τοῦ δικαστηρίου Καλαμῶν, καὶ συσταινομένου ἐν Κυπαρισσίᾳ πρωτοδικείου, προστεθῇ εἰς ἐκεῖνο. Ἔπειτα πῶς εἶναι δυνατὸν οἱ κάτοικοι τῆς Ὀλυμπίας νὰ μὴ ἐπιθυμοῦν τοῦτο, ἀφοῦ ἡ ἐπαρχία των εἶνε ποῤῥωτέρω, μακρὰν τῶν Καλαμῶν καὶ αὐτῆς τῆς Τριφυλίας, ἀπέχουσα 25 καὶ ἐπέκεινα ὥρας, καὶ κατακλυζομένη ἀπὸ πολλοὺς ποταμοὺς μεγάλους καὶ κινδυνώδεις, εἰς οὓς κατ’ ἔτος προσέφερον θύματα καὶ πάντοτε ἔπασχον τὰ συμφέροντά των, μεταβαινόντων εἰς τὴν ἕδραν τοῦ δικαστηρίου, πρᾶγμα, τὸ ὁποῖον ἐθεώρουν αἰώνιον μαρτύριον καὶ ἀέναον τυραννίαν καὶ δουλοσύνην;

§192Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Λυποῦμαι πολὺ διότι δὲν εἶνε οἱ ἀντιπρόσωποι τῆς Ὀλυμπίας ἐδῶ νὰ σᾶς εἴπουν, ὅτι παραπονοῦνται οἱ κάτοικοι κατὰ τοῦ δικαστηρίου. Καὶ οἱ πρόεδροι ἔκαμον ἐκθέσεις καὶ λέγουν, ὅτι δὲν ἠμποροῦν νὰ δώσουν δικαιοσύνην.

§193ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔχεις πολὺ ἐσφαλμένας πληροφορίας περὶ τούτου, ὅπως εἶχα τὴν τιμὴν νὰ τὸ ἀναπτύξω πρίν. Καθ’ ὅσον δὲ ἀφορᾷ τὰς ἐκθέσεις τῶν δικαστῶν, εἰς τὰς ὁποίας ἀναφέρεσαι, εὐλαβῶς βεβαιῶ τὴν Βουλὴν, ὅτι τοῦτο εἶναι ἀνακριβὲς, διότι κατὰ τοῦ δικαστηρίου οὐδεμία σπουδαία ἔκθεσις οὐδέποτε ἡ ἐπ’ ἐσχάτων ἐγένετο. Οἱ κύριοι Κοντόσταυλος καὶ Μεταξᾶς, ὑπουργοὶ τὴν σύστασιν τοῦ δικαστηρίου τούτου ἐνεργήσαντες, εἶναι παρόντες καὶ δύνανται νὰ βεβαιώσωσι τὴν Βουλὴν περὶ τοῦ ἐναντίου μάλιστα, ὅτι δηλαδὴ σειρὰ ἐκθέσεων καὶ εἰσαγγελέων ἐφετῶν, καὶ δικαστικῶν ἐπιτροπῶν καὶ νομομαθῶν ἀνωτέρων ἐπὶ τριακονταετίαν ὑπεστήριζον ἐνθέρμως τὴν ἐν Κυπαρισσίᾳ σύστασιν δικαστηρίου. Ὅ,τι δὲ ὡς Καλαμίου κινεῖ τὴν γλῶσσάν σου εἶνε ἡ ἰδιοτέλεια, διότι σὺ καὶ οἱ συμπολῖταί σου εἴχετε πρὶν ὀφέλη, τὰ ὁποῖα ἤδη ἀπωλέσατε· εἴχετε δηλαδὴ ἐνοίκια, πωλήσεις ἐμπορευμάτων, τροφίμων καὶ τόσα ἄλλα, τὰ ὁποῖα οἱ παρεπιδημοῦντες κάτοικοι τῶν δύω ἐπαρχιῶν ἐξώδευον ἐρχόμενοι καὶ μένοντες ἐκεῖ, ὡσανεὶ ἐγεννήθημεν νὰ ἤμεθα τιμάριον καὶ φορολογούμενοι ἡμῶν, ἡμεῖς οἱ ὁποῖοι πληρώνομεν εἰς τὸ δημόσιον φόρους 2,000,000 καὶ συνεισφέραμεν εἰς τὸν ναὸν τῆς πατρίδος τὰς πολυτιμοτέρας θυσίας καὶ τὰς ἡρωϊκωτέρας ἀνδραγαθίας.

§194Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Ἐγὼ δὲν ἔχω σπήτια νὰ ἐνοικιάσω, εἶμαι καβαλάρης, οὔτε ἐμπορεύομαι· σεῖς θέλετε νὰ ἐνοικιάσητε τὰ ἀχούρια καὶ τὰς καλύβας σας· ἄλλως τε διατί νὰ γίνῃ κατὰ προτίμησιν εἰς Κυπαρισσίαν καὶ ὄχι εἰς ὅλας τὰς ἐπαρχίας; Τότε εἰς κάθε δῆμον ἔπρεπε νὰ γίνῃ καὶ πρωτοδικεῖον, διὰ νὰ ἔχωμεν τοὺς δικαστὰς νὰ κάμουν ὅ,τι θέλομεν ἡμεῖς! Εἰς τὰς Καλάμας δὲν ἠμποροῦν νὰ συμβοῦν αὐτά, διότι εἶνε πρωτεύουσα τοῦ νομοῦ, εἶνε ὑπὸ τὰ ὄμματα τοῦ Νομάρχου, καὶ ὑπὸ τὰ ὄμματα πολὺ ἀνεπτυγμένης κοινωνίας· ἐκτὸς δὲ τούτου εἶνε μεγαλειτέρα εὐκολία. Λοιπὸν ἐγὼ ἐπιμένω εἰς τὴν κατάργησιν τοῦ πρωτοδικείου αὐτοῦ καὶ εἶμαι σύμφωνος μὲ τὴν πλειονοψηφίαν τῆς Ἐπιτροπῆς.

§195ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Λυποῦμαι πολὺ, διότι ὁ κ. Μαυρομιχάλης λέγει πράγματα, τὰ ὁποῖα δὲν πρέπει νὰ λέγωνται ἐνταῦθα. Ἐν Κυπαρισσίᾳ, κ. Μαυρομιχάλη, δὲν ἔχομεν ἀχούρια καὶ καλύβας ἀλλ’ οἰκίας, εἰς ἃς πολλοὶ ἄλλοτε εὗρον φιλοξενίαν ἐν κρισίμοις καιροῖς· ἐὰν δὲ λησμονῶσι τὴν γενναίαν ταύτην φιλοξενίαν, νομίζω, ὅτι ἀδικοῦσιν ἑαυτούς. Ἡ Κυπαρισσία πρὸ 35 ἐτῶν ἦτο πρωτεύουσα νομοῦ, καὶ τότε πᾶσαι αἱ δημόσιαι ἀρχαὶ ἔζων καλλίτερον ἢ ὅπως ζῶσι σήμερον ἐν Καλάμαις. Περὶ τῆς πιέσεως τῶν δικαστῶν εἶναι ὅλως περιττὸν νὰ εἴπω τι ἐγὼ, διότι ὅλος ὁ κόσμος γνωρίζει ποῦ γίνονται αἱ ἀγριώτεραι καὶ τερατωδέστεραι πιέσεις τῶν δικαστῶν.

§196ΚΟΝΤΟΣΤΑΥΛΟΣ. Ὁ κύριος Μαυρομιχάλης εἶπεν, ὅτι ἐγὼ προέβην εἰς τὴν σύστασιν τοῦ πρωτοδικείου αὐτοῦ ἀποβλέψας εἰς ἄλλους λόγους καὶ οὐχὶ εἰς τὴν ἀνάγκην αὐτήν. Εἰς τοῦτο παρατηρῶ ὅτι μὲ ἠδίκησε. Σήμερον δὲν εἶχα ὑπ’ ὄψιν μου ὅτι ἤθελε συζητηθῇ τὸ ἀντικείμενον τοῦτο, ἄλλως ἤθελον ἔχει προχείρους σημειώσεις, ἐξ ὧν ἤθελε πεισθῆ ὅτι δὲν ἔγεινε δι’ αὐτὸν τὸν λόγον.

§197Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Ἐγὼ πείθομαι, ἀλλὰ δὲν νομίζω ὀρθὸν, ἐνῷ ἀφ’ ἑνὸς θέλομεν νὰ κάμωμεν οἰκονομία; διὰ τῆς ἐλαττώσεως τοῦ μισθοῦ τῶν ὑπαλλήλων, ἀφ’ ἑτέρου νὰ πολλαπλασιάζωμεν τὸ προσωπικὸν τῶν ὑπαλλήλων διὰ τῆς συστάσεως νέων ἀρχῶν πάντῃ περιττῶν ἢ μᾶλλον καταστρεπτικῶν τῆς δικαιοσύνης.

§198ΓΕΩΡΓΑΝΤΑΣ. Θὰ παρακαλέσω τὴν Βουλὴν καὶ τὸ ὑπουργεῖον νὰ συστήσῃ καὶ εἰς ἄλλα μέρη πρωτοδικεῖα, διότι καὶ ἡ Λεβαδεία ἔχει μεγάλην ἀνάγκην.

§199ΜΙΛΗΣΗΣ. Κ’ ἐγὼ παρακαλῶ νὰ συστηθῇ καὶ εἰς τὸ Κρανίδι.

§200ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Νομίζω, κύριοι, ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ τοῦ προϋπολογισμοῦ, ἡ ὁποία προτείνει εἰς τὴν Βουλὴν τὴν ἀπάλειψιν τῆς πιστώσεως, ἣν ὁ κύριος ὑπουργὸς τῆς δικαιοσύνης ἐνόμισεν ἀναγκαῖον νὰ ζητήσῃ πρὸς σύστασιν τοῦ πρωτοδικείου Κυπαρισσίας, καθὼς καὶ οἱ ἀξιότιμοι βουλευταὶ, οἵτινες συνηγόρησαν ὑπὲρ τῆς ἀπαλείψεως ταύτης, συγχέουν τὴν πίστωσιν μὲ τὴν ὕπαρξιν τοῦ δικαστηρίου. Συγχωρήσατέ μοι νὰ εἴπω ὀλίγας λέξεις, ἐξ ὧν θέλετε πεισθῇ ὅτι τὸ ἓν εἶναι ἐντελῶς ἀνεξάρτητον τοῦ ἄλλου. Ἐὰν ἐπρόκειτο μόνον περὶ ἀπαλείψεως τῆς πιστώσεως, πιθανὸν νὰ ἠθέλατε εὕρει καὶ ἐμὲ σύμφωνον, διότι τόσον ἐγὼ ὅσον καὶ οἱ ἀξιότιμοι συνάδελφοί μου οἱ ἀποτελοῦντες τὸ ὑπουργεῖον, τὸ ὁποῖον προεκάλεσε τὸ διάταγμα τῆς συστάσεως, εἶχον μὲν τὴν ἰδέαν ὅτι τὸ πρωτοδικεῖον Κυπαρισσίας ἤθελε συστηθῆ χωρὶς νὰ ἐπιβαρύνῃ τὸν προϋπολογισμὸν εἰμὴ μὲ ἀσήμαντόν τινα δαπάνην, διότι ὁ ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης ἠδύνατο νὰ μεταθέσῃ καὶ νὰ τοποθετήσῃ ἐκεῖ μέρος τοῦ ἐν Καλάμαις ὑπάρχοντος προσωπικοῦ. Ἀφοῦ ἡ περιφέρεια τοῦ πρωτοδικείου Καλαμῶν διῃρέθη εἰς δύω τμήματα καὶ τὸ ἓν τμῆμα ἀπετέλεσε τὸ πρωτοδικεῖον Κυπαρισσίας, κατέστη περιττὸν ὅλον τὸ προσωπικόν, ὅπερ διετέλει πρότερον εἰς τὸ πρωτοδικεῖον τῶν Καλαμῶν, καὶ μέρος τούτου ἠδύνατο νὰ μετατεθῇ, ὡς καὶ μετετέθη, εἰς Κυπαρισσίαν, ὥστε δὲν ἐχρειάζετο εἰμὴ ἀσήμαντον ποσὸν δι’ ὃ δὲν ἦτον ἀνάγκη νὰ γίνῃ λόγος. Διὰ τοῦτο, κύριοι, ἐπαναλαμβάνω, ὅτι ἐὰν ἐπρόκειτο μόνον περὶ ἀπαλείψεως τῆς πιστώσεως, δὲν ἦτον δύσκολον νὰ συμφωνήσω καὶ ἐγὼ, ὁρμώμενος ἀπὸ τὴν ἰδέαν ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἠδύνατο νὰ οἰκονομήσῃ τὴν ἀναγκαίαν δαπάνην ἐκ τοῦ πρωτοδικείου Καλαμῶν ἢ τῆς γενικῆς δαπάνης τῶν πρωτοδικείων. Ἀλλ’ ἡ ἐπιτροπὴ δὲν ἀρκεῖται εἰς τὸ νὰ συστήσῃ τὴν ἀπάλειψιν τῆς πιστώσεως, ἣν ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης ζητεῖ, ἀλλὰ σᾶς προτείνει καὶ νὰ καταργήσητε τὸ δικαστήριον. Τοῦτο, κύριοι, συγχωρήσατέ μοι νὰ σᾶς εἴπω, διαφεύγει τὴν ἁρμοδιότητά σας αὐτὴν τὴν στιγμήν. Τὰ δικαστήρια δὲν δύνανται νὰ καταργηθῶσι διὰ τῆς ἀπαλείψεως τῆς πιστώσεως ἐκ τοῦ προϋπολογισμοῦ, διότι εἶναι ἀρχαὶ ἀνεξάρτητοι, ἔχουσαι διαγεγραμμένην δικαιοδοσίαν. Ἅμα δὲ καταργηθῇ ἓν δικαστήριον, αἱ εἰς αὐτὸ ἀναγόμεναι ὑποθέσεις δὲν ἠμποροῦν νὰ δικασθῶσιν ἀπὸ κανὲν ἄλλο· ἑπομένως ἐὰν ἀπαλείψωμεν σήμερον τὴν σημειωθεῖσαν πίστωσιν, ἠξεύρετε τί θέλει συμβῆ; Δύω μεγάλαι ἐπαρχίαι τῆς Πελοποννήσου θέλουν μείνει ἄνευ δικαστηρίων, διότι τὰς ὑποθέσεις αὐτῶν δὲν δύναται νὰ δικάσῃ κανὲν ἄλλο δικαστήριον. Πρὸς κατάργησιν οἱουδήποτε δικαστηρίου εἶναι ἀνάγκη νὰ ὑποβληθῇ πρότασις νόμου, νὰ συζητηθῇ καὶ νὰ ψηφισθῇ τρὶς ἀπὸ τὴν Βουλὴν, ἔτι δὲ νὰ κυρωθῇ ἀπὸ τὸν Βασιλέα. Διὰ νὰ πεισθῆτε δὲ ὅτι τὸ πρᾶγμα ἔχει οὕτω καὶ δὲν δύναται νὰ γίνῃ διαφορετικά, ἐπιτρέψατέ μοι νὰ σᾶς ἀναφέρω τὰ διατρέξαντα ἐν καιρῷ τῆς συστάσεως τοῦ περὶ οὗ πρόκειται πρωτοδικείου. Τὸ ὑπουργεῖον, τὸ ὁποῖον ἀπεφάσισε νὰ συστήσῃ τὸ δικαστήριον τοῦτο, προσδιώρισεν ὡς ἡμέραν ἐνάρξεως τῶν ἐργασιῶν αὐτοῦ τὴν 15 Ἰανουαρίου, διότι ἔχον ὑπ’ ὄψιν, ὅτι ἐπρόκειτο νὰ συστηθῇ νέα δικαιοδοσία καὶ ὅτι ἐνδεχόμενον ἦτον νὰ γίνῃ κἄποια δαπάνη, ἐθεώρει δίκαιον νὰ προϋπάρξῃ ἡ συγκατάθεσις τῆς Βουλῆς. Προσδιώρισε λοιπὸν ὡς ἡμέραν τῆς ἐνάρξεως τοῦ δικαστηρίου τὴν 15 Ἰανουαρίου μὲ τὴν ἰδέαν ὅτι μέχρι τῆς ἐποχῆς ἐκείνης ἤθελε συνέλθει ἡ Βουλὴ καὶ ἤθελεν ὑποβληθῆ ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ κράτους, ἐν ᾧ ἔμελλε νὰ σημειωθῇ καὶ τὸ νέον πρωτοδικεῖον· ἑπομένως ἢ ἤθελε παραδεχθῆ ἡ Βουλὴ τὴν σημείωσιν τοῦ ὑπουργοῦ καὶ τότε ἤθελε προβῆ ἡ Κυβέρνησις εἰς τὴν σύστασιν τοῦ δικαστηρίου, ἢ ἤθελε τὴν ἀποῤῥίψει καὶ τότε ἤθελεν ὑποβληθῆ νόμος καταργῶν τὸ δικαστήριον. Ἀλλά, κύριοι, ἐναντίον τῶν ὑπολογισμῶν τοῦ ὑπουργείου ἐκείνου ἔφθασεν ἡ 15 Ἰανουαρίου χωρὶς νὰ ψηφισθῇ ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ 1872 καὶ χωρὶς νὰ ὑπάρχῃ νομοθετικὸν σῶμα, ἐνώπιον τοῦ ὁποίου νὰ παρουσιάσῃ ἡ Κυβέρνησις πρότασιν περὶ χορηγήσεως πιστώσεως ἢ περὶ καταργήσεως τοῦ συστηθέντος δικαστηρίου· ὡς ἐκ τούτου ἡ Κυβέρνησις εὑρέθη εἰς ἀμηχανίαν περὶ τοῦ πρακτέου. Εἶχεν ἐνώπιόν της τὸ Β. διάταγμα, τὸ ὁποῖον ἐπεῖχε τόπον νόμου καὶ δὲν ἠδύνατο νὰ ἀνακληθῇ· ἑπομένως ἐὰν ἀπεφάσιζε νὰ μὴ συστήσῃ τὸ νέον δικαστήριον, τὸ πρωτοδικεῖον τῶν Καλαμῶν δὲν ἠδύνατο νὰ δικάσῃ τὰς ὑποθέσεις τῆς Τριφυλίας καὶ Ὀλυμπίας, διότι κατὰ διάταγμα ἀπὸ τῆς 15 Ἰανουαρίου 1872, πᾶσαι αἱ πολιτικαὶ καὶ ποινικαὶ ὑποθέσεις, αἱ ἀναγόμεναι εἰς τὰς ἐπαρχίας Τριφυλίας καὶ Ὀλυμπίας μεταφέρονται εἰς τὸ νέον δικαστήριον· ἀλλ’ ἀφ’ ἑτέρου, ἐπειδὴ ἡ Βουλὴ δὲν εἶχεν ἐκφρασθῆ περὶ αὐτοῦ, ἡ Κυβέρνησις μὴ θέλουσα νὰ ἀναλάβῃ τὴν εὐθύνην συνεκάλεσε συμβούλιον διακεκριμένων νομομαθῶν, ὅπερ ἀπεφάνθη, ὅτι ἦτο ἀπόλυτος ἀνάγκη νὰ συστηθῇ τὸ νέον δικαστήριον, διότι ἄνευ νόμου δὲν δύναται νὰ καταργηθῇ, καὶ οὕτως αἱ ἐπαρχίαι τῆς δικαιοδοσίας αὐτοῦ θέλουν μείνει ἄνευ δικαστικῆς ὑπηρεσίας. Σήμερον, κύριοι, δὲν εἶναι ἡ κατάλληλος ὥρα διὰ νὰ ἀποφανθῇ ἡ Βουλὴ περὶ καταργήσεως. Τοῦτο δὲν δύναται νὰ γίνῃ διὰ μιᾶς ἀποφάσεως, εἶνε ἀνάγκη νὰ γίνῃ διὰ νόμου. Ὅστις τῶν κυρίων βουλευτῶν φρονεῖ ὅτι πρέπει νὰ εἰσαχθῇ νόμος περὶ καταργήσεως, δύναται νὰ τὸν παρουσιάσῃ. Ὁ νόμος θέλει λάβει τὴν σειράν του, θέλει ὑποστῆ τὰς ὡρισμένας ὑπὸ τοῦ κανονισμοῦ διατυπώσεις, καὶ ἐὰν ἡ Βουλὴ παραδεχθῇ τὴν κατάργησιν, ὁ δὲ Βασιλεὺς ἐπικυρώσῃ αὐτὴν, τότε δύναται νὰ καταργηθῇ· ἄλλως, κύριοι, εἴτε ἀφαιρέσετε ἀπὸ τὸν προϋπολογισμὸν τὴν πίστωσιν, εἴτε ἀφήσετε αὐτὴν, τὸ δικαστήριον τῆς Κυπαρισσίας δὲν δύναται νὰ καταργηθῇ. Περιορίζομαι σήμερον εἰς τὰ ὀλίγα ταῦτα καὶ θεωρῶ περιττὸν νὰ σᾶς ἀπασχολήσω περισσότερον ἐξετάζων τὰ συμφέροντα, τὰ ὁποῖα ὑπηρέτησεν ἢ ἔβλαψεν ἡ σύστασις τοῦ δικαστηρίου Κυπαρισσίας.

§201Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἄλλοτε ἔγεινε καὶ πολὺς λόγος περὶ συστάσεως νέων πρωτοδικείων καὶ ὕστερον ἀπὸ μακρὰς συζητήσεις ἐπεψηφίσθη ἕνας νόμος, ὁ ὁποῖος ἐπέτρεψεν εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ αὐξήσῃ τὰ πρωτοδικεῖα. Ὁ νόμος ἐκεῖνος εἶχεν ἀφήσει τὴν ἐξουσίαν εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ συστήσῃ τὰ πρωτοδικεῖα κατὰ τὰς ἀνάγκας τοῦ κράτους, τοῦ λαοῦ. Ἑπομένως πάντες ἐνομίζομεν ὅτι ἤθελον συστηθῆ τότε πρωτοδικεῖα εἰς ὅλας ἐκείνας τὰς ἐπαρχίας, αἱ ὁποῖαι ὡς ἐκ τῆς θέσεώς των εἶναι εἰς τὴν δύσκολον θέσιν νὰ μεταβαίνωσιν εἰς τὰς ἕδρας τῶν πρωτοδικείων, τὰ ὁποῖα μέχρι τῆς ἐποχῆς ἐκείνης ὑπῆρχον. Μετὰ ταῦτα δὲν ἐσυζητήθη τὸ ζήτημα τοῦτο ὑπὸ τὴν διοικητικὴν ἔποψιν καὶ τὰ συμφέροντα τοῦ τόπου, ἀλλ’ ἐξητάσθη κατὰ τὰς ἰδέας τῶν διαφόρων συμφερόντων τοῦ τόπου ἢ τῶν ἰδεῶν τῶν ἀνθρώπων, οἱ ὁποῖοι ὑπεστήριζον τὴν σύστασιν δικαστηρίων, καὶ διὰ τοῦτο βλέπετε ὅτι ὁ Κορινθιακὸς κόλπος, ὁ ὁποῖος ἔχει καὶ τὴν εὐκολίαν τῆς διὰ θαλάσσης συγκοινωνίας, περιστοιχεῖται ἀπὸ πρωτοδικεῖα, διότι ἂν ἦναι εἰς τὴν Ζάκυνθον, ἐὰν εἰς τὴν Τριφυλίαν, ἐὰν εἰς τὸν Πύργον, ἐὰν εἰς τὰς Πάτρας, ἐὰν εἰς τὴν Ἄμφισσαν, ἐὰν εἰς τὸ Μεσολόγγιον καὶ ἐὰν εἶχε καὶ ἡ Κόρινθος, ὁ Κορινθιακὸς κόλπος θὰ ἦτο πλήρης ἀπὸ πρωτοδικεῖα. Ἐγὼ λέγω λοιπὸν, ὅτι ἡ αὔξησις τῶν πρωτοδικείων δὲν ἔγεινε κατὰ τὰς ἀνάγκας τοῦ Κράτους, ἀλλ’ ἐγένετο κατὰ τὰς ἀνάγκας ἄλλων ἰδεῶν. Παρατηρῶ εἰς τὴν Βουλὴν, ὅτι ὅσα εἶπεν ὁ κύριος Σωτηρόπουλος περὶ τοῦ πρωτοδικείου Τριφυλίας εἶναι ἀληθῆ. Δὲν δυνάμεθα ν’ ἀπαλείψωμεν τὴν πίστωσιν καὶ νὰ παύσωμεν ἓν δικαστήριον, τὸ ὁποῖον ἄνευ νόμου δὲν ἠμπορεῖ νὰ παύσῃ· εἶναι ὅμως δίκαιον, ἀφίνοντες τὴν πίστωσιν, νὰ συστήσωμεν εἰς τὴν Κυβέρνησιν στενῶς νὰ σκεφθῇ, ἐὰν ὁ νόμος, ὁ ὁποῖος ἐπέτρεψε τὴν σύστασιν τοῦ δικαστηρίου ἐξεπλήρωσε τὸν σκοπόν του καὶ τὰς ἀνάγκας τῆς ἐπικρατείας, ἄλλως τὸν νόμον τοῦτον νὰ τὸν μεταβάλῃ, δηλ. νὰ παρουσιάσῃ ἕνα νόμον, δι’ οὗ καταργουμένου τοῦ πρώτου, νὰ ἔλθωσι νέαι διατάξεις, αἱ ὁποῖαι δύνανται νὰ ἱκανοποιήσωσι καὶ τὸ πνεῦμα τῆς Βουλῆς καὶ τὰς ἀνάγκας τοῦ τόπου. Ἐγὼ νομίζω, ὅτι ἡ Βουλὴ, ἂν περιορισθῇ μέχρι τοῦ σημείου τούτου, ἐκτελεῖ τὸ καθῆκόν της χωρὶς νὰ παραβιάζῃ τίποτε ἀπὸ τὰ καθεστῶτα, διότι εἰς τὴν στιγμὴν αὐτὴν ἠμπορεῖ νὰ ᾖναι ἁρμοδία, ἀλλὰ δὲν ἔχει τὸν ἀπαιτούμενον χρόνον. Λοιπὸν προτείνω, ὅπως ἡ Βουλὴ συστήσῃ στενῶς εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ μελετήσῃ τὸν νόμον, νὰ ἰδῇ ἐὰν ἐξεπληρώθη ὁ σκοπὸς καὶ νὰ τὸν μεταβάλῃ κατὰ τὰς ἀνάγκας τῆς δικαιοσύνης καὶ τοῦ τόπου.

§202ΣΑΡΑΒΑΣ. Ὀλίγα θὰ εἴπω, κύριοι, καὶ ταῦτα οὐχὶ ὡς πρὸς τὸ ζήτημα ἐὰν συμβάλλῃ εἰς τὴν καλὴν διαχείρισιν τῆς δικαιοσύνης ἡ σύστασις πρωτοδικείου ἐν Κυπαρισσίᾳ. Τὸ σπουδαῖον τοῦτο ζήτημα, συνδεόμενον ἄλλως τε μὲ τὴν χρησιμότητα τοῦ καθιερώσαντος τὴν σύστασιν ἐπαρχιακῶν πρωτοδικείων νόμου, δὲν ἔχομεν ἀτυχῶς, ἕνεκεν τῆς ἐπικειμένης διακοπῆς τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς καὶ τῆς ἀνάγκης νὰ ψηφισθῇ ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ κράτους τὸ ταχύτερον, τὸν ἀνάλογον καιρὸν νὰ τὸ συζητήσωμεν ἐν πάσῃ αὐτοῦ τῇ σπουδαιότητι καὶ ὑφ’ ὅλας αὐτοῦ τὰς ἐπόψεις· ἐπιφυλάττομαι λοιπὸν εἰς ἁρμοδιώτερον χρόνον νὰ ἐξηγήσω τὰς περὶ τοῦ ἀντικειμένου τούτου σκέψεις μου, καὶ, ὑποθέτω, θέλω ἀποδείξει διὰ πραγμάτων, ὅτι ἡ σύστασις ἐπαρχιακῶν πρωτοδικείων καθιστᾷ μὲν ὑλικῶς μᾶλλον προσιτὴν τὴν δικαιοσύνην, οὐσιωδῶς ὅμως ἐξασθενεῖ τὸ ἠθικὸν αὐτῆς κῦρος καὶ παραβλάπτει τὴν καλὴν αὐτῆς διαχείρισιν. Περιορίζομαι λοιπὸν εἰς ὀλίγας παρατηρήσεις ἀναφορικῶς εἰς τὸν τρόπον μὲ τὸν ὁποῖον ἐσυστήθη τὸ πρωτοδικεῖον Κυπαρισσίας, καὶ εἰς τὴν ἐκ τοῦ προϋπολογισμοῦ ἀπάλειψιν τῆς ἀφορώσης αὐτὸ πιστώσεως. Ὁ προκαλέσας τὸ περὶ συστάσεως πρωτοδικείου ἐν Κυπαρισσίᾳ διάταγμα ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, ὁ ἀξιότιμος κύριος Κοντόσταυλος, ἄφησε μεταξὺ τῆς ἐκδόσεως τοῦ διατάγματος καὶ τῆς ἐνάρξεως τῶν ἐργασιῶν τοῦ δικαστηρίου ἱκανὸν χρονικὸν διάστημα, πέντε περίπου μηνῶν, καὶ τοῦτο διότι, ὡς ὁ ἴδιος σᾶς ἐξήγησε πρὸ ὀλίγου, πίστωσις πρὸς σύστασιν τοιούτου πρωτοδικείου εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ ἔτους ἐκείνου δὲν ὑπῆρχεν. Ἀφέθη λοιπὸν μεταξὺ τῆς συστάσεως τοῦ δικαστηρίου καὶ τῆς ἐνάρξεως τῶν ἐργασιῶν αὐτοῦ ἱκανὸν χρονικὸν διάστημα, ἵνα συνερχομένη ἐν τῷ μεταξὺ ἡ Βουλὴ ἀποφασίσῃ περὶ τῆς ἀναγκαίας πιστώσεως, καὶ κατὰ συνέπειαν περὶ τῆς πραγματοποιήσεως ἢ μὴ τοῦ διατάγματος. Καὶ τῷ ὄντι, κύριοι, ψηφίσασα κατὰ τὸ ἔτος 1867 ἡ Βουλὴ νόμον, δι’ οὗ εἰς τὰ ὑπάρχοντα προσετίθεντο δέκα ἔτι πρωτοδικεῖα, καὶ ἐπαφήσασα εἰς τὴν κυβέρνησιν τὰ περὶ συστάσεως τῶν νέων πρωτοδικείων, δὲν ἠννόησε βεβαίως νὰ μὴ ἐρωτᾶται ἑκάστοτε, ὅτε ἐπρόκειτο νὰ συστηθῇ νέον τι πρωτοδικεῖον· διότι ἡ σύστασις παντὸς νέου πρωτοδικείου ἐπιφέρει φυσικῷ τῷ λόγῳ μίαν νέαν δαπάνην, καὶ τὴν νέαν αὐτὴν δαπάνην μόνη ἡ Βουλὴ ἔχει ἐξουσίαν νὰ χορηγήσῃ. Ψηφίζουσα ἑπομένως ἡ Βουλὴ τὴν δαπάνην, ἢ ἀρνουμένη αὐτὴν, ἀπεφάσιζε συνάμα καὶ περὶ τῆς συστάσεως ἢ μὴ τοῦ πρωτοδικείου. Τοῦτο μάλιστα καὶ ἐγένετο κατὰ τὰς βουλευτικὰς συνόδους τῶν 1868 καὶ 1869. Ἐζητήθη τότε ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου κ. Σωτηροπούλου, ἐν τῇ συζητήσει τοῦ προϋπολογισμοῦ, νὰ ψηφισθῇ πίστωσις πρὸς σύστασιν πρωτοδικείου ἐν Κυπαρισσίᾳ, ἀλλ’ ἡ Βουλὴ δὲν ἐδέχθη τὴν πρότασιν ταύτην, τὴν ἀπέῤῥιψε καὶ ἡ κυβέρνησις ἡ τότε ἐσεβάσθη, ὡς ὤφειλε νὰ σεβασθῇ, τὴν ἀπόφασιν τῆς Βουλῆς. Συμφώνως λοιπὸν πρὸς τὸ πνεῦμα τοῦ ἀφορῶντος τὴν σύστασιν νέων πρωτοδικείων νόμου δὲν προέβη ὁ ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης κ. Κοντόσταυλος εἰς τὴν ἄμεσον ἐκτέλεσιν τοῦ περὶ συστάσεως πρωτοδικείου ἐν Κυπαρισσίᾳ ὑπ’ αὐτοῦ ἐκδοθέντος διατάγματος, ἐνόσῳ ἡ Βουλὴ δὲν ἤθελεν ἐγκρίνει τὴν ἀναγκαίαν πίστωσιν· ἀπούσης δὲ τότε τῆς Βουλῆς, ἀφέθη, ὡς προεῖπον, μακρὸν μεταξὺ τῆς συστάσεως τοῦ πρωτοδικείου καὶ τῆς ἐνάρξεως τῶν ἐργασιῶν του διάστημα, ὅπως συνελθοῦσα ἐν τῷ μεταξὺ ἡ Βουλὴ ἀποφασίσῃ περὶ τῆς ἀναγκαίας δαπάνης· ἡ πρόνοια ὅμως αὕτη τοῦ τότε ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης, ἡ ἀξιέπαινος αὕτη πρόνοια, ἐματαιώθη ἐντελῶς ἕνεκα τῆς διαλύσεως τῆς Βουλῆς. Εὑροῦσα ἡ νέα κυβέρνησις ἐκδεδομένον ἓν διάταγμα, δι’ οὗ συνιστᾶτο πρωτοδικεῖον ἐν Κυπαρισσίᾳ, ἀρξόμενον τῶν ἐργασιῶν αὐτοῦ τὴν 15 Ἰανουαρίου 1872, ἐξ ἄλλου δὲ, μηδεμίαν περὶ τούτου πίστωσιν ἀναγεγραμμένην εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ 1872, ὃν εἶχεν ὑποβάλει ἡ προκάτοχος κυβέρνησις καὶ ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ὁποίου εἶχε ζητήσει ἡ νέα κυβέρνησις τετράμηνον πίστωσιν, εἰς τὴν τοιαύτην, λέγω, θέσιν εὑρεθεῖσα ἡ νέα κυβέρνησις ἦτον ἠναγκασμένη ἓν τῶν δύω νὰ πράξῃ, ἢ τὸ περὶ συστάσεως πρωτοδικείου ἐν Κυπαρισσίᾳ διάταγμα νὰ καταργήσῃ, ἢ νὰ κάμῃ μίαν δαπάνην μὴ νομίμως ἐγκεκριμένην. Ὡς πρὸς τὸ πρῶτον παρουσιάζετο ἡ ἀκόλουθος δυσκολία· ναὶ μὲν ἡ Κυβέρνησις δύναται νὰ ἀκυρώσῃ ἢ νὰ τροποποιήσῃ πᾶν παρ’ αὐτῆς πρὸς ἐκτέλεσιν τῶν ὑπαρχόντων νόμων ἐκδοθὲν διάταγμα· τὸ προκείμενον ὅμως διάταγμα, τοὐλάχιστον ὅσον ἀφορᾷ τὴν σύστασιν τοῦ πρωτοδικείου καὶ τὸν προσδιορισμὸν τῆς περιφερείας του, εἶναι φύσεως νομοθετικῆς καὶ ἡ Κυβέρνησις ἐξέδοτο αὐτὸ οὐχὶ ἐξ ἰδίας ἁρμοδιότητος, ἀλλὰ κατ’ ἐξουσιοδότησιν τῆς νομοθετικῆς ἐξουσίας· δὲν ἠδύνατο ἑπομένως νὰ τὸ ἀνακαλέσῃ ἡ Κυβέρνησις, ἀλλὰ μόνον ἡ ἔχουσα τὸ δικαίωμα τοῦ νομοθετεῖν, ἑπομένως καὶ τοῦ τροποποιεῖν τοὺς ὑπάρχοντας νόμους ἐξουσία. Ἐπροτίμησε λοιπὸν ἡ Κυβέρνησις τὸ δεύτερον, καὶ οὕτω προέβη εἰς τὴν πραγματοποίησιν τοῦ περὶ συστάσεως πρωτοδικείου ἐν Κυπαρισσίᾳ Β. Διατάγματος. Ἡ θεωρία, ἐπὶ τῆς ὁποίας ἐστηρίχθη ἡ Κυβέρνησις τοῦ κ. Βούλγαρη, διὰ νὰ παραδεχθῇ ὅτι δὲν εἶχε τὸ δικαίωμα νὰ καταργήσῃ τὸ περὶ συστάσεως πρωτοδικείου ἐν Κυπαρισσίᾳ Β. Διάταγμα, ἔχει βεβαίως ὑπὲρ ἑαυτῆς πολλοὺς καὶ ἰσχυροὺς λόγους, δὲν ὑποθέτω ὅμως νὰ ᾖναι τόσον ἀναμφισβήτητοι, ὅσον κοινῶς ὑπολαμβάνεται· ὑπάρχουσι μάλιστα παραδείγματα, καθ’ ἃ παρ’ ἡμῖν ἐν ὁμοίαις περιστάσεσιν ἐφηρμόσθη ἡ ἐναντία θεωρία. Ὁπωσδήποτε, δὲν κατακρίνω τὴν Κυβέρνησιν διότι ἀπέσχε νὰ τροποποιήσῃ διάταγμα, τὸ ὁποῖον ἐθεώρησε φύσεως νομοθετικῆς, φρονῶ ὅμως ὅτι χωρὶς νὰ ἀντιποιηθῇ νομοθετικὰ καθήκοντα ἠδύνατο νὰ μὴ πραγματοποιήσῃ ἀμέσως, τουτέστι κατὰ τὴν 15 Ἰανουαρίου, τὸ ἐν λόγῳ διάταγμα καὶ νὰ ἀποφύγῃ οὕτω μίαν ὑπέρβασιν δαπάνης ἄνευ ὡμολογημένης ἀνυπερβλήτου ἀνάγκης. Ἡ Κυβέρνησις ἐὰν δὲν ἐδύνατο νὰ ἀνακαλέσῃ τὸ διάταγμα εἰς τὴν οὐσίαν αὐτοῦ, εἰς τὸ μέρος δηλονότι τὸ ἀφορῶν τὴν σύστασιν τοῦ πρωτοδικείου καὶ τὴν περιφέρειαν αὐτοῦ, διότι ταῦτα εἶναι ἀντικείμενα ἀναγόμενα εἰς τὴν νομοθετικὴν ἐξουσίαν, ἠδύνατο ὅμως καὶ εἶχε τὸ ἀναμφισβήτητον πρὸς τοῦτο δικαίωμα νὰ προσδιορίσῃ ἄλλην ἀπωτέραν ἡμέραν πρὸς ἔναρξιν τῶν ἐργασιῶν αὐτοῦ.

§203ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ὅτι ἠδύνατο νὰ ἀναβάλῃ τὴν ἔναρξιν εἶναι γνώμη ἐδική σας.

§204ΣΑΡΑΒΑΣ. Βεβαίως εἶναι γνώμη ἐδική μου, ἀλλὰ γνώμη ἥτις στηρίζεται εἰς τὸ σαφὲς γράμμα τοῦ ὀργανισμοῦ τῶν δικαστηρίων καὶ ἔχει ὑπὲρ ἑαυτῆς καὶ προηγούμενα. Καὶ τῷ ὄντι, κύριοι, εἶναι ἐκτὸς ἀμφισβητήσεως, ὅτι ὁ προσδιορισμὸς τῆς ἡμέρας πρὸς ἔναρξιν τῶν ἐργασιῶν τοῦ δικαστηρίου εἶναι ἀντικείμενον καθαρᾶς ἐκτελέσεως, διότι καὶ ὁ ὀργανισμὸς τῶν δικαστηρίων ἐν ἄρθρ. 2 οὕτω τὸ θεωρεῖ, καὶ ἡ φύσις αὐτὴ τῆς τοιαύτης ἐνεργείας, μηδὲν δικαίωμα κανονιζούσης, ἀλλ’ ἀναγκαίας ἵνα ἔμβῃ εἰς ἐνέργειαν ὁ νόμος, δὲν ἐπιτρέπει ἄλλον τινὰ χαρακτηρισμόν. Ἀτυχῶς ἡ τότε Κυβέρνησις ἐσκέφθη ἄλλως, ὑπέλαβε δηλαδὴ ὅτι οὐδὲ ὡς πρὸς τὸ μέρος τὸ ἀφορῶν τὴν ἔναρξιν τῶν ἐργασιῶν τοῦ πρωτοδικείου ἐδύνατο νὰ θίξῃ τὸ διάταγμα. Οὕτω δὲ συνέβη τὸ ἄτοπον νὰ γίνῃ μία δαπάνη χωρὶς ἡ Βουλὴ, ἡ μόνη πρὸς τοῦτο ἁρμοδία, νὰ δώσῃ τὴν ἄδειαν, καὶ χωρὶς διὰ τὴν τοιαύτην ὑπέρβασιν νὰ δυνάμεθα νὰ εὕρωμεν τὸν ὑπεύθυνον· ἡ Κυβέρνησις τοῦ κ. Κουμουνδούρου δὲν εὐθύνεται διὰ τὴν τοιαύτην δαπάνην, διότι εὐλόγως δύναται νὰ εἴπῃ, ὅτι ἐξέδωκε μὲν τὸ περὶ συστάσεως πρωτοδικείου διάταγμα, ἀλλὰ δὲν τὸ ἐξετέλεσεν. Ἡ Κυβέρνησις τοῦ κ. Βούλγαρη δὲν εἶναι, δύναται νὰ εἴπῃ, περισσότερον ὑπεύθυνος, διότι αὐτὴ δὲν ἐξέδωκε τὸ διάταγμα, τὸ ἐξετέλεσεν ὅμως ἐξ ἀνάγκης, διότι δὲν ἠδύνατο νὰ τὸ ἀνακαλέσῃ. Ἡ Κυβέρνησις ἡ παροῦσα οὐδ’ αὐτὴ εἶναι ὑπεύθυνος, διότι οὔτε τὸ διάταγμα ἐξέδωκεν, οὔτε αὐτὴ τὸ ἐξετέλεσεν, ἀλλ’ οὔτε ἐπιδοκιμάζει τὴν δαπάνην· τὴν διατηρεῖ ὅμως, διότι μὴ ψηφιζομένης συνάμα καὶ τῆς καταργήσεως τοῦ πρωτοδικείου, δὲν δύναται νὰ ἐκτελεσθῇ ἡ περὶ διαγραφῆς τῆς ἀφορώσης τὸ πρωτοδικεῖον Κυπαρισσίας πιστώσεως ἀπόφασις τῆς Βουλῆς. Εἰς τοιαῦτα ἄτοπα καταντῶμεν, ὅταν ἀντικείμενα τοιαῦτα, οἷα τὰ περὶ συστάσεως πρωτοδικείου, κανονίζωνται οὐχὶ κατὰ τὰς ἀνάγκας καὶ τὰ συμφέροντα τῆς ὑπηρεσίας, ἀλλὰ κατὰ τὰς ἀνάγκας καὶ τὰ συμφέροντα τῆς πολιτικῆς. Τοιαύτη, κύριοι, ἡ ἱστορία τῆς συστάσεως καὶ τῆς διατηρήσεως τοῦ πρωτοδικείου Κυπαρισσίας. Κρίνατε ἤδη ἂν πρέπῃ νὰ διστάσητε μίαν στιγμὴν διὰ νὰ παραδεχθῆτε τὴν γνώμην τῆς ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ ἐπιτροπῆς, προτεινούσης τὴν ἀπάλειψιν τῆς ἀφορώσης αὐτὸ πιστώσεως. Καὶ σήμερον ἔτι προτείνεται ἐνώπιόν σας πρὸς διατήρησιν τοῦ πρωτοδικείου ὁ αὐτὸς λόγος, ὁ λόγος τῆς ἀνάγκης, ὁ λόγος δηλαδὴ ὅτι δέον νὰ προϋπάρξῃ νόμος καταργῶν τὸ πρωτοδικεῖον. Ἀλλὰ, κύριοι, ὁ νόμος οὗτος δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ προηγηθῇ, δύναται νὰ γίνῃ καὶ κατόπιν, ἡ πίστωσις ὅμως δύναται ἀπὸ σήμερον νὰ διαγραφῇ καὶ θέλει βεβαίως ἐκτελεσθῇ ἡ τοιαύτη ἀπόφασις τῆς Βουλῆς μετὰ τὴν ψήφισιν τοῦ περὶ καταργήσεως τοῦ πρωτοδικείου νόμου. Ἂς μὴ προτείνωσι λοιπὸν καὶ πάλιν τὴν ἀνάγκην, ἵνα δικαιολογήσωσι πρᾶγμα, τὸ ὁποῖον κατ’ οὐσίαν δὲν ἠμποροῦν νὰ ὑποστηρίξωσιν· ἡ ἀνάγκη δὲν εἶναι σήμερον οἵα ἐπὶ τῆς προκατόχου Κυβερνήσεως, ὁπότε Βουλὴ δὲν ὑπῆρχε· σήμερον ἡ Βουλὴ εἶναι παροῦσα καὶ δύναται νὰ ψηφίσῃ τὸν περὶ καταργήσεως τοῦ πρωτοδικείου Κυπαρισσίας νόμον. Δὲν εἶναι ὀρθὸν ἑπομένως τὸ ὑποστηρίζειν, ὅτι δὲν πρέπει νὰ διαγραφῇ ἡ ἀφορῶσα τὸ πρωτοδικεῖον Κυπαρισσίας πίστωσις, διότι δὲν προηγήθη νόμος περὶ καταργήσεως αὐτοῦ. Ὁ νόμος οὗτος δύναται νὰ ὑποβληθῇ καὶ κατόπιν καὶ μέχρι τῆς ἐπιψηφίσεως αὐτοῦ δὲν ἠμπορεῖ βεβαίως εἰμὴ ν’ ἀναβληθῇ ἡ ἐκτέλεσις τῆς ἀφορώσης τὴν διαγραφὴν τῆς πιστώσεως ἀποφάσεως τῆς Βουλῆς.

§205ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἡ συζήτησις, ἡ ὁποία γίνεται σήμερον περὶ τῆς χρησιμότητος τοῦ πρωτοδικείου, δὲν ἔπρεπε νὰ γίνῃ, παρὰ ὅταν ἤθελε παρουσιασθῇ νόμος περὶ καταργήσεως, διότι σύστασις δικαστηρίων φέρει μεταῤῥύθμισιν τῆς δικαιοδοσίας καὶ ἀπαιτεῖται νόμος. Ἡ νομοθετικὴ ἐξουσία ὅμως δύναται εἰς δεδομένας περιστάσεις ν’ ἀναθέσῃ τὴν ἐκτέλεσιν μιᾶς νομοθετικῆς πράξεως εἰς τὴν ἐκτελεστικὴν ἐξουσίαν, καὶ τοῦτο ἔπραξεν ἡ νομοθετικὴ ἐξουσία ὅταν ἐψήφισε ν’ ἀναβιβασθῇ ὁ ἀριθμὸς τῶν πρωτοδικείων εἰς 24, δηλαδὴ ἔδωκε τὴν ἐξουσίαν νὰ συστήσῃ 24 πρωτοδικεῖα, καθ’ ὅσον ἤθελε παρουσιασθῇ ἀνάγκη. Τοῦτο λέγεται delegation, ἡ delegation ὅμως αὕτη εἶναι περιωρισμένη, δὲν ἐδόθη παρὰ πρὸς σύστασιν, οὐχὶ δὲ καὶ πρὸς κατάργησιν. Αὐτὴ ἡ πολιτικὴ ἀρχὴ δὲν ἐπιδέχεται εὐρυτέραν ἐξήγησιν, ἐπειδὴ ἡ Κυβέρνησις ἔλαβεν ἐντολὴν νὰ συστήσῃ, οὐχὶ δὲ καὶ νὰ καταργήσῃ. Τί θὰ συμβῇ τώρα; τὸ πρωτοδικεῖον ὑφίσταται· ἂν καλῶς ἢ κακῶς ἔκαμεν ἡ Κυβέρνησις νὰ ἐξοδεύσῃ χωρὶς νὰ ἔχῃ πίστωσιν, εἶναι ζήτημα τῆς εὐθύνης ἐκείνης. Γεννᾶται τὸ ζήτημα, τί θὰ κάμῃ τὸ ὑπουργεῖον, τὸ ὁποῖον ἀπὸ τώρα καὶ εἰς τὸ ἑξῆς θὰ διοικήσῃ· ἂν καταργηθῇ ἡ πίστωσις, μείνῃ δὲ τὸ πρωτοδικεῖον, εἶναι ἀντίφασις· ἡ Κυβέρνησις νὰ καταργήσῃ δὲν ἠμπορεῖ, νὰ πληρώσῃ ἐπίσης. Βλέπετε ὅτι ὑπάρχει ἐνταῦθα δρόμος ἀδιέξοδος. Ἐγὼ ἐφρόνουν καὶ φρονῶ, ὅτι ὁ ὀργανισμὸς τῶν δικαστηρίων, ὅπως συνετάχθη ἀπὸ τὸν σοφὸν Μάουρερ, ἔχει καλῶς, καὶ ὅτι μία ἔλλειψις παρετηρήθη ἕνεκα τῆς καταστάσεως, εἰς τὴν ὁποίαν εὑρίσκονται αἱ ἐπαρχίαι τοῦ νὰ συστηθῶσιν ἐπαρχιακὰ δικαστήρια, αὐτὸ εἶναι ἀντικείμενον τοῦ ὀργανισμοῦ. Ὅταν παρουσιασθῇ εἰς τὴν Βουλὴν τοιαύτη μεταῤῥύθμισις τοῦ ὀργανισμοῦ τῶν δικαστηρίων, τότε ὁ καιρὸς εἶναι κατάλληλος νὰ συζητηθῶσιν αἱ προτάσεις καὶ αἱ εὐχαί, τὰς ὁποίας ἐκθέτει σήμερον ἡ ἐπιτροπή, ἡ ὁποία γνωμοδοτεῖ ὑπὲρ τῆς καταργήσεως τοῦ πρωτοδικείου Κυπαρισσίας.

§206Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Διὰ τοῦτο προτείνομεν νὰ συστηθῇ εἰς τὴν Κυβέρνησιν ν’ ἀναθεωρήσῃ τοὺς νόμους καὶ παρουσιάσῃ ἕνα σχέδιον.

§207ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν γίνεται λοιπὸν δεκτὴ ἡ πρότασις τῆς ἐπιτροπῆς. Μεταβαίνομεν εἰς τὰ εἰρηνοδικεῖα. Ἐνταῦθα ἡ ἐπιτροπὴ προτείνει τὰ ἑξῆς· «μετὰ λύπης ἐθεώρησεν ἡ ἐπιτροπὴ τὴν σύστασιν τῶν 6 εἰρηνοδικείων, ἅτινα ἀρτίως συνεστήθησαν, καὶ προτείνει τὴν κατάργησιν αὐτῶν καὶ τὴν ἀπάλειψιν τῶν περὶ τούτων δαπανῶν, συνισταμένων ἐκ δραχ. 7,321.»

§208ΓΟΥΒΕΛΗΣ. Δὲν ἠξεύρω, κύριοι βουλευταί, ποῖοι λόγοι ἐπροκάλεσαν τὴν σύστασιν εἰρηνοδικείων εἰς ἄλλα μέρη· ἂς μοὶ ἐπιτραπῇ ὅμως νὰ εἴπω ὀλίγας λέξεις ὡς πρὸς τὴν σύστασιν εἰρηνοδικείου μεταβατικοῦ εἰς δύω δήμους τῆς ἐπαρχίας Εὐρυτανίας, τοὺς δήμους Ἀρακυνθίων καὶ Παρακαμπυλίων. Ἀπὸ τὰ 1869 ἐκρίθη ἀναγκαιοτάτη ἡ σύστασις εἰρηνοδικείου εἰς τοὺς δύω τούτους δήμους, καὶ ἐξεδόθη πρὸς τοῦτο Βασιλικὸν διάταγμα· τοῦτο δὲ ἀπὸ τῆς ἐποχῆς ἐκείνης μέχρι σήμερον ὑπάρχον ἐν τῷ ὑπουργείῳ τῆς Δικαιοσύνης, δὲν ἐκοινοποιήθη. Ἐσχάτως συνεπείᾳ ἀναφορᾶς τῶν δημοτῶν τῶν δύω τούτων δήμων οἱ ἀντιπρόσωποι τῆς ἐπαρχίας Εὐρυτανίας ἐν σώματι μετέβημεν εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῆς Δικαιοσύνης καὶ παρεκαλέσαμεν τὸν κ. ὑπουργὸν νὰ εὐαρεστηθῇ νὰ κοινοποιήσῃ τὸ Βασιλικὸν διάταγμα, προσθέσῃ δὲ συγχρόνως καὶ ἀνάλογον ποσὸν εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ 1872. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης μᾶς εἶπεν, ὅτι εἶναι προθυμότατος, ἀλλ’ ἔχει ἀνάγκην πιστώσεως· μετέβημεν κατόπιν εἰς τὸν ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, ὁ ὁποῖος ἀσμένως μᾶς εἶπεν, ὅτι χορηγεῖ τὴν πίστωσιν διὰ τὴν σύστασιν τοῦ εἰρηνοδικείου αὐτοῦ. Γνωρίζετε, κύριοι, πόσον ἀπόκεντρος, ὀρεινὴ, δύσβατος, ἀνώμαλος εἶναι ἡ ἐπαρχία Εὐρυτανίας, εἰς τὴν ὁποίαν οὐδὲν ἴχνος συγκοινωνίας ὑπάρχει, οὐδὲ βατῆς ὁδοῦ. Οἱ Ἀρακύνθιοι, ὑπὲρ τῶν ὁποίων τώρα προτείνεται ἡ σύστασις τοῦ εἰρηνοδικείου αὐτοῦ, ἀναγκάζονται νὰ διαβῶσι δύω ποταμοὺς ἐν ὥρᾳ χειμῶνος ἀδιαβάτους διὰ νὰ μεταβῶσιν εἰς Καρπενήσιον. Τὸ μᾶλλον ἀπόκεντρον χωρίον τοῦ δήμου τούτου ἀπέχει 16 ὥρας, καὶ ἐν ὥρᾳ χειμῶνος 56. Ἀπὸ τὸ μᾶλλον ἀπόκεντρον χωρίον τοῦ δήμου Παρακαμπυλίων διὰ νὰ μεταβῇ τις οὐχὶ εἰς τὴν πρωτεύουσαν τῆς ἐπαρχίας ἀλλ’ εἰς τὴν Τριχωνίαν, ἔχει ἀνάγκην νὰ διατρέξῃ 16 ὥρας ἢ 18, καὶ ἐν ὥρᾳ χειμῶνος δὲν κατορθόνει νὰ διαβῇ, διότι ὑπάρχουν δύω ποταμοὶ ἀδιάβατοι. Διὰ τοὺς λόγους τούτους καθικετεύω τὴν Βουλὴν νὰ παραδεχθῇ τὸ ἐλάχιστον αὐτὸ ποσὸν πρὸς σύστασιν εἰρηνοδικείου τετάρτης τάξεως· παρακαλῶ δὲ καὶ τὴν Κυβέρνησιν νὰ κοινοποιήσῃ τὸ διάταγμα αὐτὸ, τὸ ὁποῖον εὑρίσκεται εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῆς Δικαιοσύνης ἀδημοσίευτον ἀπὸ τὰ 1869. Πιστεύω ὅτι οἱ λόγοι, τοὺς ὁποίους ἀνέφερα, εἶναι ἰσχυροὶ νὰ πείσωσι τὴν Βουλὴν, ὅτι εἶναι ἀναγκαιοτάτη ἡ σύστασις τοῦ εἰρηνοδικείου αὐτοῦ διὰ τοὺς δύω δήμους ὑπὸ τὴν ἐπωνυμίαν «εἰρηνοδικεῖον μεταβατικὸν τοῦ δήμου Ἀρακυνθίων καὶ Παρακαμπυλίων,» καὶ κατὰ μὲν τοὺς ἓξ μῆνας νὰ ἑδρεύῃ εἰς τὸν ἕνα δῆμον, κατὰ τοὺς ἄλλους δὲ ἓξ εἰς τὸν ἄλλον. Πιστεύω ὅτι ἡ Βουλὴ θέλει δεχθῆ παμψηφεὶ τὴν πρότασίν μου.

§209Α. ΡΟΥΚΗΣ. Εἰς τὸ Λαύριον τί χρειάζεται εἰρηνοδικεῖον;

§210ΚΑΡΤΣΟΝΑΣ. Δὲν πιστεύω ὅτι ἡ Κυβέρνησις καὶ ἡ Βουλὴ θέλει τὴν κατάργησιν τῶν εἰρηνοδικείων αὐτῶν.

§211ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἂς χορηγήσῃ ἡ Βουλὴ τὴν πίστωσιν.

§212ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν νὰ μείνῃ ἡ πίστωσις ὡς ἔχει;

§213Ι. ΒΑΛΑΣΣΟΠΟΥΛΟΣ. Νομίζω, ὅτι ἡ Βουλὴ παραδεχομένη τὴν σύστασιν τῶν εἰρηνοδικείων ἄνευ πιστώσεως, καθιεροῖ κακὸν προηγούμενον, ὥστε ἕκαστος ὑπουργὸς δύναται νὰ συνιστᾷ ὅσα θέλει εἰρηνοδικεῖα. Ἐννοῶ τὴν ἀνάγκην τοῦ νὰ συστηθῇ εἰρηνοδικεῖον ἐν τῇ Εὐρυτανίᾳ ἵνα μὴ οἱ ἄνθρωποι ἐν καιρῷ χειμῶνος διαβαίνωσιν ἀδιαβάτους ποταμοὺς καὶ διανύωσι 16 ὡρῶν ὁδὸν ἵνα τύχωσι δικαιοσύνης, ἀλλὰ νὰ συνιστῶνται εἰρηνοδικεῖα εἰς δήμους ἀπέχοντας ἀπὸ τὴν πόλιν δύω ὥρας, δὲν τὸ ἐννοῶ· ἄλλως τε, κύριοι, οὐδεμίαν ἔχω ἐμπιστοσύνην εἰς εἰρηνοδίκην 60 δραχμῶν, διότι οὗτος μᾶλλον συντελεῖ εἰς τὸ νὰ διαστρέφῃ τὴν δικαιοσύνην. Διὰ τοῦτο ἡ ἐπιτροπὴ ἠθέλησε νὰ ἐκφράσῃ τὴν λύπην της, διότι ὁ ὑπουργὸς ἠθέλησε νὰ συστήσῃ εἰρηνοδικεῖα ἄνευ τῆς συναινέσεως τῆς Βουλῆς, ἥτις ἐκφράζεται διὰ τῆς προηγουμένως ζητουμένης πιστώσεως.

§214ΜΕΤΑΞΑΣ. Ὅσοι δὲν εἶσθε ἰατροὶ καὶ εἶσθε νομικοὶ γνωρίζετε τὴν ὕπαρξιν τοῦ νόμου τοῦ 1859, ὅστις δίδει τὸ δικαίωμα εἰς ἕκαστον ὑπουργὸν νὰ συστήσῃ ὁπουδήποτε ἀποφασίσει ἓν εἰρηνοδικεῖον· ἐγὼ συνέστησα 5, δηλαδὴ πράγματι 3, διότι τὰ 2 τῆς ἐπαρχίας Μεσσηνίας εἶχον συστηθῆ ἀπὸ τὸ προκάτοχον ὑπουργεῖον. Ἔπειτα συνέστησα ἐγὼ ἓν εἰρηνοδικεῖον ἐν Λαυρίῳ, λαβὼν ὑπ’ ὄψιν μου τὰς συστάσεις ὅλων τῶν ἀρχῶν καὶ ἐνεργήσας κατ’ ἀπόφασιν τοῦ ὑπουργικοῦ συμβουλίου· ἕτερον εἰρηνοδικεῖον συνέστησα εἰς τὴν ἰδικήν μου ἐπαρχίαν· εἰς τὴν ἐπαρχίαν ταύτην, κύριοι, ἔχουσαν πληθυσμὸν 40,000 κατοίκων, ὑπάρχουν δύω εἰρηνοδικεῖα μόνον· ὁ τόπος εἶναι ἐμπορικὸς καὶ ὑπάρχουν πλεῖσται ὑποθέσεις. Ἅμα ἐπῆγα εἰς Κεφαλληνίαν, εἶδον ἐκεῖ τὰς ἀρχὰς καὶ κατενόησα τὴν ἀνάγκην τῆς συστάσεως καὶ ἄλλου εἰρηνοδικείου· αὐτὸ εἶναι τὸ τέταρτον· τὸ πέμπτον εἶναι τῆς ἐπαρχίας Παρνασσίδος, διὰ τὸ ὁποῖον εἶχον συστάσεις τῶν δημοτικῶν συμβουλίων καὶ τῶν ἐπαρχιακῶν καὶ τῶν ἄλλων ἀρχῶν. Αὐτοὶ λοιπὸν εἶναι οἱ λόγοι οἱ προκαλέσαντες κατὰ τὸν νόμον τοῦ 1859 τὴν σύστασιν τῶν εἰρηνοδικείων καὶ οὐχὶ ἄλλα αἴτια, ὡς εἶπεν ὁ κ. Βαλασόπουλος.

§215ΒΑΛΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ εἶπον, ὅτι ἐσυστήθησαν ἄνευ πιστώσεως.

§216ΜΑΚΡΥΓΙΑΝΝΗΣ. Ἄλλοτε πρὸ δύω ἐτῶν εἶχε συστηθῆ διὰ Βασ. διατάγματος εἰρηνοδικεῖον ἐν Λαυρίῳ, συνέπεσε νὰ πέσῃ ἡ κυβέρνησις ἐκείνη καὶ νὰ ἔλθῃ ἡ τοῦ κ. Δεληγεώργη· τότε ὅλοι οἱ χωρικοὶ ἔτρεξαν καὶ ἐζήτησαν τὴν μὴ σύστασιν τοῦ εἰρηνοδικείου ἐκείνου, διότι τὴν ἐθεώρησαν ὡς κακὴν εἰς τὰ κοινοτικὰ συμφέροντα. Δὲν ἐννοῶ δὲ σήμερον, πῶς κατωρθώθη νὰ μεταβληθῇ ἡ γνώμη τῶν χωρικῶν καὶ νὰ θεωρηθῇ ἀναγκαία ἡ σύστασις εἰρηνοδικείου ἐν Λαυρίῳ, ἡ ὁποία ἀπεδοκιμάζετο τότε. Πρέπει νὰ ὑπάρχωσιν ἄλλοι λόγοι, καὶ θὰ εἰπῇ ὅτι κἄτι τι συμβαίνει, δὲν πρέπει δὲ ἡμεῖς νὰ δίδωμεν τροφὴν διὰ τῶν ἀποφάσεών μας εἰς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ζητοῦν νὰ τὰς ὑποκλέψουν. Αὐτὰ εἶχον νὰ παρατηρήσω ὡς πρὸς τὴν σύστασιν τοῦ εἰρηνοδικείου Λαυρίου, τοσούτῳ μᾶλλον, καθόσον τὸ ἐν Μαραθῶνι εἰρηνοδικεῖον πολεμεῖται ἀπὸ τοὺς ἰδίους κατοίκους, διότι εἰς τὰ εἰρηνοδικεῖα δὲν δύνανται ν’ ἀποκλεισθῶσι δικηγόροι· γνωρίζετε δὲ ὅτι συῤῥέουσι πολλάκις εἰς αὐτὰ οἱ ἀπόβλητοι ἐκ τῆς δικαστικῆς ὑπηρεσίας, οἱ ὁποῖοι δὲν χρησιμεύουν εἰς τίποτε ἄλλο, παρὰ νὰ γυμνόνουν τοὺς χωρικοὺς ἐπὶ τῷ λόγῳ ὅτι δῆθεν ὑπερασπίζονται τὰ συμφέροντά των.

§217ΜΙΛΗΣΗΣ. Ἐγὼ κάμνω τὴν ἑξῆς παρατήρησιν, νὰ μείνουν αἱ πιστώσεις ὡς ἔχουν, ἡ δὲ κυβέρνησις λαμβάνουσα ὑπ’ ὄψιν τὰ λεχθέντα, πρὸς δὲ καὶ τὴν ἀνάγκην τῆς ὑπηρεσίας, νὰ διατηρήσῃ ὅ,τι εἰρηνοδικεῖον θεωρεῖ ἀναγκαῖον· συνιστᾷ δὲ βεβαίως ἡ Βουλὴ εἰς τὴν κυβέρνησιν τὴν σύστασιν τοῦ εἰρηνοδικείου εἰς τὴν ἐπαρχίαν Εὐρυτανίας.

§218ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§219Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Ὑποβάλλω, κύριοι, πρότασιν νόμου. «τὸ ἐν Κυπαρισσίᾳ πρωτοδικεῖον καταργεῖται, τῆς δικαιοδοσίας του συγχωνευομένης εἰς τὸ ἐν Καλάμαις πρωτοδικεῖον.»

§220ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Νὰ τυπωθῇ.

§221ΒΑΛΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Τί γίνεται διὰ τὰ εἰρηνοδικεῖα;

§222ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ἐρωτήσω τὴν Βουλήν.

§223ΖΕΓΓΕΛΗΣ. Ἡ πρότασις τοῦ κ. Μίληση εἶναι τροπολογία τῆς προτάσεως τῆς ἐπιτροπῆς.

§224ΜΙΛΗΣΗΣ. Διόλου. Τὸ περιεχόμενον τῆς προτάσεώς μου εἶναι ὅμοιον μὲ τὸν προϋπολογισμόν· ἡ γνώμη τῆς ἐπιτροπῆς εἶναι τροπολογία τοῦ προϋπολογισμοῦ.

§225ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι λοιπὸν τὴν πρότασιν τῆς ἐπιτροπῆς νὰ ἐγερθῶσιν, (ἐγείρονται ὀλίγοι), ἀπεῤῥίφθη· ἐγένετο λοιπὸν δεκτὴ ἡ πίστωσις μὲ τὴν σύστασιν εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ φροντίσῃ περὶ τῆς συστάσεως εἰρηνοδικείου ἐν Εὐρυτανίᾳ, καθὼς καὶ περὶ τῆς συστάσεως ἄλλων εἰρηνοδικείων κατὰ τὰς ἀνάγκας τῆς ὑπηρεσίας. Κατόπιν ἡ Βουλὴ παρεδέχθη τὰ ἑξῆς κεφάλαια καὶ ἄρθρα τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ ὑπουργείου τῆς Δικαιοσύνης ἄνευ ἀντιῤῥήσεως.

§226ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. «Ὑπουργεῖον Ἐσωτερικῶν».

§227ΤΙΝΕΣ. Αὔριον, κύριε Πρόεδρε.

§228ΕΤΕΡΟΙ. Νὰ τελειώσωμεν ἀπόψε (θόρυβος).

§229ΣΩΤ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Δὲν θὰ ἦναι αὔριον ἀπαρτία, κ. Πρόεδρε· νὰ τελειώσωμεν ἀπόψε καὶ νὰ ἐπικυρώσωμεν καὶ τὰ πρακτικά.

§230ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. «Ὑπουργεῖον Ἐσωτερικῶν. Κεφ. Αʹ. Κεντρικὴ ὑπηρεσία. Ἄρθρ. 1. Προσωπικὸν τοῦ ὑπουργείου 71,408.» Ἐνταῦθα ὑπάρχει προσθήκη 4,320 δι’ ἕνα τμηματάρχην.

§231ΠΟΛΛΟΙ. Ἡ ἐπιτροπὴ τὶ λέγει;

§232ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν ἔχει ἡ ἐπιτροπὴ ἀντίῤῥησιν καὶ αὐτὸς εἶναι εἰς ἐνέργειαν.

§233ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. «Ἄρθρον 2. Ἔξοδα ὑπηρεσίας 12,200.» (Παρεδέχθη). «Ἄρθρον 3. Ἀντιμισθία δικηγορικῶν συμβουλῶν 300». (Παρεδέχθη). «Ἄρθρον 4. Ἔξοδα ἐφημερίδων 12,000.» (Παρεδέχθη). «Ἄρθρον 5. Ἔκτακτον προσωπικὸν 10,000». Ἡ ἐπιτροπὴ «γνωμοδοτεῖ ἵνα τὸ ἐν τῷ κεφαλαίῳ Αʹ. καὶ § 5. τῆς κεντρικῆς ὑπηρεσίας ποσὸν τῶν δραχ. 10,000 περιορισθῇ εἰς δραχ. 5,000, αἵτινες δύνανται νὰ ἐπαρκέσωσιν εἰς τὸ ἔκτακτον προσωπικόν».

§234ΠΟΛΛΟΙ. Δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις.

§235ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν παρεδέχθη ἡ γνώμη τῆς ἐπιτροπῆς.

§236ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. «Κεφ. 2. Διοίκησις ἐπαρχιῶν. Ἄρθρον Προσωπικὸν τῶν νομαρχιῶν 164,466» (Παρεδέχθη). «Ἄρθρον 2. Ἔξοδα ὑπηρεσίας τῶν νομαρχιῶν 37, 980». (Παρεδέχθη). «Ἄρθρον 3. Προσωπικὸν τῶν Ἐπαρχείων. 234,702.» Ἄρθρον 4. Ἔξοδα ὑπηρεσίας τῶν ἐπαρχείων 38,600.» Ἄρθρον 5. Ἔκτακτα ἔξοδα διοικήσεως 14,000.» Ἄρθρον 6. Προσωπικὸν ἀρχειοφυλακείων 22,041.» Ἄρθρον 7. Ἔξοδα ὑπηρεσίας Ἀρχειοφυλακείων 1944». Ἡ ἐπιτροπὴ λέγει τὰ ἑξῆς· «Ἐπὶ τῆς διοικήσεως τῶν ἐπαρχιῶν ἡ μὲν πλειοψηφία τῆς ἐπιτροπῆς παραδέχεται τὸν ὑποβαλλόμενον προϋπολογισμὸν, ἡ μειοψηφία δὲ αὐτῆς θεωρεῖ, ὅτι εἶναι δυνατὸν ἄνευ οὐδεμιᾶς βλάβης τῆς ὑπηρεσίας καὶ τῆς ἐν γένει διοικήσεως νὰ περιορισθῶσι τὰ ἐπαρχεῖα εἰς 34 καὶ εἴς τινα τῶν διατηρουμένων, τέσσαρα ἢ πέντε, ν’ ἀνατεθῇ ἡ διεύθυνσις εἰς μόνους τοὺς γραμματεῖς, ἀπόκειται δὲ εἰς τὸν ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν ἡ ἐφαρμογὴ τῆς γνώμης ταύτης».

§237ΠΟΛΛΟΙ. Δὲν τὸ παραδεχόμεθα...

§238ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ (πρωθυπουργός). Αὐτὸ τὸ ὁποῖον λέγει ἡ ἐπιτροπὴ εἶναι διοικητικὸν μέτρον.

§239ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν γίνεται δεκτὸν τὸ Κεφάλαιον Βʹ. τοῦ προϋπολογισμοῦ ὡς ἀνεγνώσθη.

§240ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. «Κεφ. 3. Δημοσία ἀσφάλεια. Ἄρθρον 1. Γενικὰ μέτρα ἀσφαλείας. 250,000. Ἄρθρον 2. Προσωπικὸν διοικητικῆς Ἀστυνομίας Ἀθηνῶν κλπ. 221,532. Ἄρθρον 3. Ἔξοδα αὐτῆς 38,560. Ἄρθρον 4. Καταστήματα φυλακῶν. 20,000. Ἄρθρον 5. Προσωπικὸν φυλακῶν 77,139. Ἄρθρον 6. Διατήρησις καταδίκων 500,000.» Ἡ ἐπιτροπὴ λέγει τὰ ἑξῆς· «Ἐπὶ τοῦ κεφαλαίου τῆς δημοσίας ἀσφαλείας θεωρεῖ ἡ ἐπιτροπὴ, ὅτι πρέπει νὰ μειωθῇ τὸ ποσὸν τῶν δραχ. 154,080 διὰ τὴν ὑπηρεσίαν τῶν κλητήρων τῆς διοικητικῆς ἀστυνομίας Ἀθηνῶν καὶ Πειραιῶς εἰς δραχ. 136,080 καὶ ἐλαττωθῇ ὁ ἀριθμὸς αὐτῶν, καὶ πιστεύει ὅτι ἡ τοιαύτη ἐλάττωσις οὐδεμίαν δύναται νὰ ἐπιφέρῃ βλάβην εἰς τὴν ὑπηρεσίαν.»

§241ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ (πρωθυπουργός). Ἐφ’ ὅσον ὅμως δὲν ὑπάρχει θητεία. Ἄν ὑπάρχῃ ἀριθμὸς κλητήρων ἐν θητείᾳ, ὅστις ἀπαιτεῖ τόσην δαπάνην, ἐπειδὴ εἶναι θητεία, δὲν ἠμποροῦμεν νὰ ἐλαττώσωμεν τὸ ποσόν. Ἀλλὰ καθ’ ὅσον δὲν ὑπάρχει θητεία, μάλιστα.

§242ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄν ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν ἡ γνώμη τῆς ἐπιτροπῆς, ἐρχόμεθα εἰς πολλὴν στενοχωρίαν.

§243ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ (πρωθυπουργός). Δι’ αὐτὸ ἔκαμα αὐτὴν τὴν ἐξήγησιν.

§244ΠΟΛΛΟΙ. Νὰ μείνῃ ὅπως ἔχει τὸ ποσὸν ἐν τῷ προϋπολογισμῷ.

§245ΖΕΓΓΕΛΗΣ. Δέχεται ὁ κ. Πρωθυπουργὸς τὴν γνώμην τῆς ἐπιτροπῆς, ὑπὸ τὴν αἵρεσιν ἂν δὲν ᾖναι ὑπὸ θητείαν.

§246ΠΟΛΛΟΙ. Νὰ μένῃ ὅπως ἔχει ὁ προϋπολογισμός.

§247ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. «Κεφ. 4. Ἐθνοφυλακή. Ἄρθρον 1. Ὁπλισμὸς καὶ ἀποσκευὴ ἐθνοφυλακῆς...... Ἄρθρον 2. Ἀποζημιώσεις ἐθνοφυλάκων 1000. Ἄρθρον 3. Ἔξοδα νοσηλείας ἐθνοφυλάκων 500. Ἄρθρον 4. Ἀποζημιώσεις προγυμναστῶν ἐθνοφυλακῆς.» ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ 5. Δημοσία Ὑγεία. «Ἄρθρον 1. Προσωπικὸν δημοσίων ἰατρῶν. 8,010. Ἄρθρον 2. Ἔξοδα τῶν δημοσίων ἰατρῶν 500. Ἄρθρον 3. Προσωπικὸν τοῦ Μαιευτηρίου. 3,306. Ἄρθρον 4. Ἔξοδα τοῦ Μαιευτηρίου. 3,820. Ἄρθρον 5. Προσωπικὸν δημοσίων λουτρῶν... Ἄρθρον 6. Ἔξοδα δημοσίων λουτρῶν... Ἄρθρον 7. Δημόσια θεραπευτήρια 77,916. Ἄρθρον 8. Προσωπικὸν ὑγειονομείων 2,160. Ἄρθρον 9. Ἔξοδα τῶν ὑγειονομείων... Ἄρθρον 10. Προσωπικὸν λοιμοκαθαρτηρίων 6,720. Ἄρθρον 11. Ὑγειονομικὰ ἔξοδα ἐν γένει 52,000.» ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ 6. Γεωργία, Βιομηχανία κτλ. «Ἄρθρον 1. Προσωπικὸν τοῦ Δενδροκομείου Ἀθηνῶν 9,048. Ἄρθρον 2. Ἔξοδα τοῦ Δενδροκομείου 3,010. Ἄρθρον 3. Προσωπικὸν τοῦ Γεωργικοῦ Σχολείου 1,000. Ἄρθρον 4. Ἔξοδα τοῦ Γεωργικοῦ Σχολείου... Ἄρθρον 5. Προσωπικὸν τοῦ Πολυτεχνείου 33,459. Ἄρθρον 6. Ἔξοδα τοῦ Πολυτεχνείου 9,020. Ἄρθρον 7. Ὑπότροφοι 15,800. Ἄρθρον 8. Ἔξοδα ἐπιτροπῆς βιομηχανίας, στατιστικῆς κτλ. 73,000. Ἄρθρον 9. Ἐθνικὴ Τράπεζα 4,320. Ἄρθρον 10. Ἀτμοπλοϊκὴ ἑταιρία 280,000.» ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ 7. Ταχυδρομικὴ Συγκοινωνία. «Ἄρθρον 1. Προσωπικὸν τῆς Γεν. Διευθύνσ. τῶν Ταχυδρομείων 35,223. Ἄρθρον 2. Ἔξοδα τῆς Γεν. Διευθύνσ. τῶν ταχυδρομείων 14,600. Ἄρθρον 3. Προσωπικὸν τῶν κατ’ ἐπαρχίας ταχυδρομείων 85,095. Ἄρθρον 4. Ἔξοδα τῶν κατ’ ἐπαρχίας ταχυδρομείων 23,460. Ἄρθρον 5. Προσωπικὸν Ταχυδρομ. γραφείων ἐν τῇ ἀλλοδαπῇ 10,347. Ἄρθρον 6. Ἔξοδα Ταχυδρομ. γραφείων 7,620. Ἄρθρον 7. Μετακομιδὴ γραμμάτων 180,396. Ἄρθρον 8. Ἀπόδοσις διεθνῶν ταχυδρ. τελῶν. 160,000.» ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ 8. Τηλεγραφικὴ συγκοινωνία.

ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ 9. Δημόσια ἔργα. «Ἄρθρον 1. Προσωπικὸν τοῦ τμήματος τῶν δημοσίων ἔργων 21,111. 2. Ἔξοδα ὑπηρεσίας τῶν δημοσίων ἔργων 7,050. 3. Προσωπικὸν ἀρχιτεκτόνων 12,246. 4. Ἐπισκευὴ δημοσίων οἰκοδομῶν 30,000. 5. Ἐπισκευὴ φυλακῶν 30,000. 6. Κατασκευὴ δημοσίων οἰκοδομῶν 80,000. 7. Κατασκευὴ οἰκίσκων ἐν τοῖς λοιμοκαθαρτηρίοις τοῦ Κράτους 20,000. 8. Ἔξοδα διαγραφῆς ὁδῶν 4,000. 9. Ἀποξήρανσις ἑλῶν καὶ τελμάτων 60,000. 10. Ἀνέγερσις φάρων 50,000. 11. Κάθαρσις λιμένων 42,880. 12. Σχέδια πόλεων 51,600.» Ἡ ἐπιτροπὴ λέγει· «ἐπὶ τῶν λοιπῶν κεφαλαίων οὐδεμίαν ἐπήνεγκε μεταβολὴν, τοῦτο μὲν ἀποδεχομένη τὰς περὶ τῆς ἀνάγκης τῶν ἐν αὐταῖς σημειουμένων δαπανῶν παραστάσεις τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, τοῦτο δὲ, διότι ἐλπίζει, ὅτι ἐπὶ πᾶσι τούτοις θέλει γίνει χρῆσις κατὰ λόγον τῆς τοιαύτης ἀνάγκης.» «Σπουδαίως ὅμως ἐφιστᾷ τὴν προσοχὴν τοῦ κ. ὑπουργοῦ ὅπως μεριμνήσῃ ἐπὶ τοῦ κλάδου τῶν δημοσίων ἔργων καὶ προκαλέσῃ τὰς ἀναγκαίας δαπάνας ἐπὶ τῶν ἄλλως τε πολυπληθῶν ἀντικειμένων τοῦ κλάδου τούτου, ἅτινα σπουδαίως δύνανται νὰ ἐνισχύσωσι τήν τε προαγωγὴν καὶ τὴν ἐπὶ τὰ κρείττω χρησιμοποίησιν τῶν ἐθνικῶν δυνάμεων. Εὔχεται δὲ προσέτι ὅπως συστηθῇ διαλεκτήριον ἐν Πάτραις, διὰ δαπάνης ὅμως οὐδέποτε μείζονος τῶν δραχμῶν 3,000. Καὶ ἕν τῶν μελῶν ἐπρότεινεν ὅπως προνοήσῃ ἵνα τὸ ὁρισθὲν διὰ τὴν ὁδοποιΐαν ποσὸν χρησιμεύῃ διὰ ταύτην κυρίως, τὰ δὲ πρὸς τὴν ἀτμοπλοϊκὴν ἑταιρίαν ἐκ τοῦ κεφαλαίου αὐτοῦ διδόμενα ἐξευρεθῶσιν ἐξ ἄλλων πόρων τοῦ Κράτους.»

§248ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ (πρωθυπουργός). Τὰ δημόσια ἔργα ἔχουν ἀνάγκην ἐνισχύσεως ἐν Ἑλλάδι, καίτοι αἱ ἑλληνικαὶ Βουλαὶ ἀνέκαθεν δίδουν ἄφθονα τὰ μέσα πρὸς τοῦτο. Ἐν τούτοις ἓν ποσὸν ἐξοδεύεται ἀφ’ ὅτου ἐγένετο ὁ νόμος περὶ ὁδοποιΐας, ἀλλ’ ἀνεπαρκὲς, διότι αὐτὸς ὁ νόμος εἶναι ἀτελὴς καὶ πρέπει νὰ γίνῃ μεταῤῥύθμισις αὐτοῦ. Φρονῶ, καὶ θὰ ᾖναι σύμφωνος εἰς τοῦτο καὶ ἡ Βουλὴ καὶ τὸ ἔθνος ὁλόκληρον, ὅτι διὰ τὰ τῆς ὁδοποιΐας πρέπει νὰ ληφθῇ ἔκτακτος μέριμνα, πρέπει νὰ ἐξέλθωμεν τοῦ κειμένου νόμου καὶ νὰ κάμωμεν γενικὴν ὁδοποιΐαν, φροντίζοντες νὰ εὕρωμεν τὰ μέσα ὀκτὼ, δέκα ἑκατομμυρίων διὰ τὴν γενικὴν ὁδοποιΐαν τοῦ Κράτους· διότι ἐνόσῳ περιοριζόμεθα ἐντὸς τῶν συνήθων δαπανῶν, ἡ Ἑλλὰς θέλει ζημιοῦται σημαντικῶς, διότι ὅσον ἀναπτύσσεται ἡ συγκοινωνία τόσον αὐξάνει καὶ ὁ πλοῦτος.

§249ΠΑΠΑΚΩΣΤΑΣ. Κύριε πρόεδρε, εἰσήχθησαν δύω νομοσχέδια, τὰ ὁποῖα ἐστάλησαν εἰς τὴν ἐπιτροπὴν, ἀφορῶντα τὸν Σπερχειὸν ποταμόν. Ὡς γνωρίζετε, ἡ Φθιῶτις καταστρέφεται ἕνεκα τῶν πλημμυρῶν τοῦ ποταμοῦ αὐτοῦ.

§250ΠΟΛΛΟΙ. Εἰς τὸν ἄλλον προϋπολογισμὸν τοῦ 1873 βλέπομεν.

§251ΠΑΠΑΚΩΣΤΑΣ. Αὐτὸ τὸ ζήτημα εἶναι πολὺ σπουδαῖον καὶ πρέπει νὰ σημειωθῇ εἰς τὸν προϋπολογισμὸν, τὸν ὁποῖον συζητοῦμεν σήμερον. Ἡ Φθιῶτις κατεστράφη ἐκ τῆς πλημμύρας τοῦ Σπερχειοῦ ποταμοῦ καὶ δὲν πρέπει νὰ ἀναβληθῇ ἡ θεραπεία. Ὁ νῦν κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, καὶ ὅλοι οἱ κατὰ καιροὺς ὑπουργοὶ τῶν ἐσωτερικῶν ἀπὸ τὰ 1854 μέχρι τοῦδε διέταξαν νὰ ὑποβάλουν οἱ μηχανικοὶ σχέδιόν τι πρὸς διευθέτησιν τῆς κοίτης τοῦ πλημμυροῦντος ποταμοῦ, διὰ νὰ σωθῇ ὁ τόπος ἀπὸ τὰς ἀνυπολογίστους ζημίας. Τελευταῖον προσδιωρίσθη ἓν ποσὸν 132 χιλιάδων δραχμῶν. Ἡ κυβέρνησις ἔχει ὑπ’ ὄψιν τοῦτο, καὶ ἂν δεχθῇ νὰ σημειωθῇ τὸ κονδύλιον εἰς τὰ δημόσια ἔργα, βεβαιωθῆτε, μετὰ δύω ἔτη τὸ ποσὸν τοῦτο θὰ τὸ ἀπολαύσῃ ἀπὸ τὴν καλλιέργειαν τῶν κατακλυζομένων γαιῶν. Ἐκτὸς τούτου, ἕνεκα τῆς κατακλύσεως ταύτης τῶν ὑδάτων τοῦ Σπερχειοῦ ποταμοῦ παύει ἡ συγκοινωνία μεταξὺ Φθιώτιδος, Παρνασσίδος, Λοκρίδος καὶ Δωρίδος καὶ καταστρέφονται σπουδαῖα συμφέροντα ἐμπορικά. Πρέπει λοιπὸν νὰ ληφθῇ σπουδαία πρόνοια σήμερον, διότι ὁλόκληρα χωρία πρόκειται νὰ μεταναστεύσωσιν εἰς τὸ ἐξωτερικόν. Δὲν εἶναι λοιπὸν σπουδαῖον τοῦτο νὰ τὸ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν ἡ Βουλὴ καὶ ἀποφασίσῃ αὐτὸ τὸ ποσὸν τῶν 132 χιλιάδων δραχμῶν; Μετὰ δύω ἔτη θὰ τὸ ἀπολαύσῃ ἐκ τῆς καλλιεργείας, ὡς εἶπον, τῶν ἕνεκα τῆς κατακλύσεως τῶν ὑδάτων μὴ καλλιεργουμένων σήμερον γαιῶν. Προτείνω λοιπὸν νὰ θεωρηθῇ τοῦτο ὡς δημόσιον ἔργον καὶ νὰ προσδιορισθῇ δι’ αὐτὸ τὸ ποσὸν τῶν 132 χιλιάδων δραχμῶν. Βεβαιωθῆτε, κύριοι, ὅτι ἡ ἀπόφασίς σας θὰ σώσῃ σπουδαῖα συμφέροντα τῆς τε Φθιώτιδος καὶ τοῦ δημοσίου.

§252ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ (Πρωθυπουργὸς). Τῷ ὄντι, τὸ ἔργον τοῦτο ἐπιβάλλεται καὶ ὑπὸ τοῦ συμφέροντος τῆς ἐπαρχίας καὶ ὑπὸ τοῦ συμφέροντος τοῦ δημοσίου· ὅλαι αἱ κυβερνήσεις τὸ ἀνεγνώρισαν, διότι κατακλύζεται ἡ πεδιὰς ὑπὸ τῶν ὑδάτων τοῦ Σπερχειοῦ ποταμοῦ καὶ καταστρέφονται καὶ τὰ δημόσια συμφέροντα· ἀλλ’ ἂς βεβαιωθῇ ὁ κύριος βουλευτὴς Φθιώτιδος, ὅτι ἕως οὗ ψηφισθῇ ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ 1872, μόλις τὸ χρονικὸν τοῦτο διάστημα ἀρκεῖ διὰ τὰς προπαρασκευαστικὰς ἐργασίας, αἱ ὁποῖαι ἀπαιτοῦνται.

§253ΠΑΠΑΚΩΣΤΑΣ. Νὰ ἀποφασισθῇ τώρα, ν’ ἀρχίσουν αἱ ἐργασίαι ἀπὸ τώρα, καὶ ἐντὸς δύω ἢ τριῶν μηνῶν θὰ τελειώσῃ τὸ ἔργον, κύριε πρωθυπουργέ.

§254ΧΑΤΖΙΣΚΟΣ. Περὶ τοῦ Σπερχειοῦ ποταμοῦ καθυπεβλήθησαν ἤδη εἰς τὴν Βουλὴν δύω νομοσχέδια, τὸ ἓν παρ’ ἐμοῦ, διὰ τοῦ ὁποίου προτείνεται ὅπως τὸ δημόσιον καταβάλῃ ἐφάπαξ 100 χιλιάδας δραχμῶν. Ἑπομένως καὶ ἐγὼ εἶμαι σύμφωνος νὰ συμπεριληφθῇ ἤδη τὸ ποσὸν αὐτὸ, ὅπως ἔχῃ ἡ κυβέρνησις τὰ μέσα διὰ νὰ διατάξῃ τὴν ἐκκαθάρισιν τῆς κοίτης τοῦ Σπερχειοῦ ποταμοῦ, ὅπως μὴ κατακλύζωνται τὰ εὔφορα πεδία τῆς Φθιώτιδος καὶ ἐπέρχηται ζημία καὶ εἰς τοῦ δημοσίου καὶ εἰς τῆς κοινωνίας τὰ συμφέροντα. Παρακαλῶ τὴν κυβέρνησιν καὶ τὴν Βουλὴν νὰ παραδεχθῇ ἀπὸ τοῦδε τὸ ποσὸν αὐτὸ (διάλογοι θορυβώδεις).

§255ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν τί γενήσεται; ἁπλῆ σύστασις ἢ χρήματα εἰς τὸν προϋπολογισμόν;

§256ΠΑΠΑΚΩΣΤΑΣ ΚΑΙ ΑΛΛΟΙ. Χρήματα εἰς τὸν προϋπολογισμόν.

§257ΕΤΕΡΟΙ. Σύστασις εἰς τὴν Κυβέρνησιν.

§258ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν συνιστᾶται εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ μεριμνήσῃ.

§259ΜΙΛΗΣΗΣ. Παρατηρῶ καὶ ἐνταῦθα ἓν ποσὸν 280 χιλιάδων δρ. σημειούμενον ὡς ἐπιχορήγησιν διὰ τὴν ἀτμοπλοϊκὴν ἑταιρίαν. Τὸ ποσὸν τοῦτο δίδεται δυνάμει τοῦ πέρυσι ψηφισθέντος νόμου, διὰ τοῦ ὁποίου ἀνενεώθη καὶ τὸ προνόμιον τῆς ἑταιρίας. Ἀλλ’ ὁ νόμος οὗτος ἐπέβαλλε καὶ μερικὰς ὑποχρεώσεις εἰς τὴν ἑταιρίαν, μεταξὺ δὲ αὐτῶν ὑπῆρχε καὶ ἡ ὑποχρέωσις νὰ προσεγγίζουν τὰ ἀτμόπλοιά της εἰς τὸ Χέλιον, λιμένα τοῦ Κρανιδίου. Διὰ τοῦ τρόπου τούτου ἐθεραπεύετο μία μεγίστη ἀνάγκη τοῦ τόπου, διότι ὁλόκληρος ἡ ἐπαρχία τῆς Ἑρμιονίδος, περιέχουσα 14 χιλιάδας ψυχάς, ἕνεκα τῆς ἐλλείψεως ταύτης ὑποφέρει τὰ πάνδεινα· ἐν ὥρᾳ μάλιστα χειμῶνος οἱ κάτοικοι εἴμεθα ἠναγκασμένοι ἐπὶ ἀκατίων νὰ μεταβαίνωμεν εἰς τὴν ἀπέναντι παραλίαν καὶ νὰ περιμένωμεν ἐκεῖ τὸ ἀτμόπλοιον δι’ ὅλης τῆς νυκτὸς, οἱ πλεῖστοι ἐν ὑπαίθρῳ. Διὰ τοῦτο καὶ ἡ κυβέρνησις, εἰς ἣν ἔκαμα ἰδιαιτέρως τὰς δεούσας παραστάσεις, καὶ ἡ Βουλὴ ἀνεγνώρισαν τὴν ἀνάγκην τῆς προσεγγίσεως τῶν ἀτμοπλοίων εἰς τὸ Χέλιον. Ἀλλ’ ἡ προσέγγισις αὕτη δὲν ἐγένετο μέχρι τοῦδε. Τί τρέχει λοιπόν; Τὸ δημόσιον, βλέπω, ἐκπληροῖ τακτικῶς τὰς ὑποχρεώσεις του· διὰ τοῦτο προσθέτει εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ Κράτους 280 χιλιάδας δραχμῶν, αἱ ὁποῖαι προστιθέμεναι εἰς τὰς 320 χιλιάδας, τὰς ὁποίας πληρόνει τὸ ταμεῖον τῆς ὁδοποιΐας, συμπληροῦσι τὸ ποσὸν τῶν 600 χιλ. δραχμῶν, τὸ ὁποῖον δίδει κατ’ ἔτος ἡ Κυβέρνησις εἰς τὴν ἀτμοπλοϊκὴν ἑταιρίαν ὡς ἐπιχορήγησιν. Ἡ δ’ ἑταιρία πότε θὰ ἀρχίσῃ νὰ ἐκπληρόνῃ τὰς ἰδικάς της ὑποχρεώσεις; Παρακαλῶ τὴν Κυβέρνησιν νὰ μᾶς εἴπῃ ἂν ἐννοῇ ν’ ἀναγκάσῃ τὴν ἑταιρίαν εἰς ἐκπλήρωσιν τῶν ὑποχρεώσεών της, διὰ νὰ ὁδηγηθῶμεν καὶ ἡμεῖς ἂν πρέπει νὰ δώσωμεν τὴν ζητουμένην ἐπιχορήγησιν. Δὲν εἶναι πρέπον, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ παραταθῇ ἐπὶ πλέον τοιαύτη ἔκρυθμος κατάστασις. Παρακαλῶ τὴν Κυβέρνησιν νὰ ἐξηγηθῇ καθαρῶς.

§260ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ (πρωθυπουργός.). Ἡ σύμβασις εἶναι ἀκόμη ἐκκρεμὴς διὰ τὸν λόγον, ὅτι ἔπρεπε νὰ συνέλθῃ ἡ συνέλευσις τῆς ἑταιρίας· ἡ συνέλευσις συνῆλθε καὶ ἔκαμε τροποποιήσεις τινὰς, ὥστε πρόκειται τὸ ὑπουργεῖον ν’ ἀποφανθῇ ἐπὶ τῶν τροποποιήσεων τῆς συνελεύσεως ἐπὶ τοῦ καταστατικοῦ, καὶ δεύτερον νὰ λύσῃ τὸ ζήτημα ἂν ὁ νόμος ᾖναι ἔγκυρος ἢ ἄκυρος ἕνεκα τῆς ἀνωμαλίας, ἥτις ἀπηντήθη κατὰ τὴν κύρωσιν καὶ δημοσίευσιν αὐτοῦ. Ἐννοεῖται, ὅτι ἡ διοίκησις ὀφείλει νὰ ἐπιστήσῃ τὴν προσοχήν της εἰς τὴν ἀκριβῆ ἐκτέλεσιν τῶν ὑποχρεώσεων τῆς ἑταιρίας. Τώρα ἂν ὑπάρχῃ ὑποχρέωσις προσεγγίσεως τῶν ἀτμοπλοίων εἰς τὸ Χέλιον καὶ κατὰ πόσον, δὲν ἠξεύρω.

§261ΜΙΛΗΣΗΣ. Μάλιστα, ὑπάρχει.

§262ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ (πρωθυπουργός). Ἀφοῦ τὸ βεβαιοῦτε ὑμεῖς, θὰ φροντίσω νὰ ἐκτελεσθῇ ἡ ὑποχρέωσις αὕτη.

§263ΜΙΛΗΣΗΣ. Πολὺ καλά.

§264ΧΑΤΖΙΣΚΟΣ. Κύριε πρόεδρε, τί ἐκάματε διὰ τὸν Σπερχειὸν ποταμόν;

§265ΠΟΛΛΟΙ. Τὸ ζήτημα αὐτὸ ἐλύθη.

§266ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εὐχαὶ θὰ ἐκφρασθῶσι καὶ οὐχὶ χρήματα.

§267ΠΑΠΑΚΩΣΤΑΣ. Παρακαλῶ, κ. πρόεδρε, ν’ ἀκούσωμεν τὸν κ. Παπαμιχαλόπουλον, πρώην ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, ὅστις δύναται νὰ διαφωτίσῃ τὸ ζήτημα· τὸ ζήτημα εἶναι σπουδαῖον διὰ τὴν ἐπαρχίαν μου καὶ τὸ δημόσιον.

§268ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ Βουλὴ ὅταν δὲν παραδέχεται τοιαύτας προτάσεις, αἱ ὁποῖαι πρόκειται νὰ προστατεύσωσιν ἐπιτόπια καὶ δημόσια συμφέροντα, δὲν ἐννοῶ ποίας ἄλλας ἔχει νὰ ψηφίσῃ, ἐκτὸς ἂν ἐννοῇ νὰ ψηφίζῃ πάντοτε ἓν μισθολόγιον καὶ τίποτε ἄλλο. Πρόκειται νὰ θεραπευθῶσι σπουδαῖαι ἀνάγκαι τοῦ τόπου ἐκείνου καὶ σπουδαῖα συμφέροντα τοῦ δημοσίου. Εἶναι βέβαιον, κύριοι, ὅτι τὸ δημόσιον ὑφίσταται ζημίαν σημαντικὴν ἕνεκα τῆς πλημμύρας τοῦ ποταμοῦ, οἱ δὲ κάτοικοι ὑποφέρουσιν ἔτι μεγαλειτέρας ζημίας. Ἔχει καθῆκον λοιπὸν ἡ Βουλὴ ὄχι νὰ ἐκφράσῃ εὐχὰς καὶ εὐλογίας, ἀλλὰ νὰ σημειώσῃ ἀνάλογον χρηματικὸν ποσὸν ἐν τῷ προϋπολογισμῷ, ἵνα χρησιμεύσῃ εἰς τὸν καθαρισμὸν κλπ. τοῦ Σπερχειοῦ, καὶ παρακαλῶ τὴν Κυβέρνησιν νὰ συναινέσῃ εἰς τοῦτο.

§269ΜΙΛΗΣΗΣ. Τώρα ἀνεφάνη ἡ ἀνάγκη αὐτή, ἢ ὑπῆρχε καὶ πρότερον;

§270ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Πάντοτε.

§271ΜΙΛΗΣΗΣ. Πῶς δὲν συμπεριελάβατε τότε τὸ ζητούμενον ποσὸν ἐν τῷ προϋπολογισμῷ σας;

§272ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ ἀνάγκη αὕτη πρὸ πολλῶν ἐτῶν ὑφίσταται καὶ ἡ παρατήρησις τοῦ κ. Μίληση δὲν ἔχει τὸν τόπον της· ἂν δὲν ἐλήφθη μέχρι τοῦδε πρόνοια, ἂς ληφθῇ σήμερον.

§273ΧΡΗΣΤΙΔΗΣ. Ὁ κ. Παπαμιχαλόπουλος ἦτο ὑπουργὸς καὶ καθὼς φαίνεται, ἐγνώριζεν αὐτὴν τὴν ἀνάγκην προτήτερα, καὶ ὅμως δὲν ἐπέρασεν εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τὸ ποσόν. Σήμερον, λέγει, περάσατε 100,000, ἀλλὰ δὲν λέγει καὶ ποῦ νὰ περασθοῦν, ποῦ εἶναι οἱ πόροι διὰ νὰ θεραπεύσωμεν αὐτὴν τὴν ἀνάγκην. Λέγω τοῦτο εἰς τὸν κ. Παπαμιχαλόπουλον, ὁ ὁποῖος εἰς τὸν πρόσθετον προϋπολογισμὸν δὲν ἔβαλεν οὔτε ἕνα ὀβολόν. Πόθεν θὰ πληρώσωμεν, κύριε Παπαμιχαλόπουλε, αὐτὰς τὰς 100,000 δραχ. ἀφοῦ ἠξεύρετε, ὅτι ἔχομεν ἓν ἔλλειμμα τρομερόν;

§274ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε πρόεδρε, εἶναι ἀληθὲς, ὅτι ὁ ὑποβληθεὶς παρ’ ἐμοῦ προϋπολογισμὸς δὲν προεῖδεν αὐτὴν τὴν δαπάνην, ἀλλ’ ἡ δαπάνη αὕτη δὲν ἀφορᾷ τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν, καὶ διὰ τοῦτο δὲν συμπεριέλαβον αὐτήν· εἶχον ὅμως σκοπὸν ἀμετάτρεπτον νὰ προτείνω τὴν σημείωσιν αὐτῆς τῆς δαπάνης εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν, εἰς ὃν ἀνήκει, κατὰ τὴν συζήτησιν αὐτοῦ. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν λέγει, ὅτι ἑκάστη δαπάνη πρέπει νὰ ἔχῃ ἀντικρύ της καὶ τοὺς πόρους. Αὐτὴ ἡ παρατήρησις δὲν ἐφαρμόζεται πάντοτε, αὐτὸ ἀπαιτεῖται εἰς τὰς ἐκτάκτους δαπάνας ἢ ὅταν πρόκειται περὶ μιᾶς δαπάνης, ἡ ὁποία δὲν εἶναι ἀναγκαία καὶ γίνεται χάριν πολυτελείας· ἀλλ’ ἐπὶ τοῦ προκειμένου ἔχομεν ἄρθρα καὶ κεφάλαια περὶ δημοσίων ἔργων καὶ ἐπ’ αὐτῶν ζητεῖται ἡ αὔξησις· διὰ νὰ θεραπεύσωμεν δὲ αὐτὴν τὴν μεγάλην καὶ σπουδαίαν ἀνάγκην, ἥτις ὑπάρχει εἰς τὸν νομὸν τῆς Φθιώτιδος καὶ ἡ ὁποία στενῶς συνδέεται μὲ τὰ συμφέροντα τοῦ δημοσίου, δὲν πρέπει νὰ φεισθῶμεν ὀλίγων χιλιάδων δραχμῶν, καὶ ἀπορῶ πῶς ὁ ἔντιμος ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἔχει ἀντίῤῥησιν. Εἶναι δὲ βέβαιος, ὅτι αὐτὴ ἡ δαπάνη τῶν 100,000 δραχμῶν ἐντὸς δύω ἐτῶν θὰ καλυφθῇ ἀπὸ τὰ δημόσια ἔσοδα, τὰ ὁποῖα τὸ δημόσιον θὰ λάβῃ ἀπὸ τὰς κατακλυζομένας πεδιάδας.

§275ΧΡΗΣΤΙΔΗΣ. Κύριε πρόεδρε, ὁ κ. Παπαμιχαλόπουλος, ὁ ἔντιμος βουλευτὴς Ἐπιδαύρου Λιμηρᾶς, λέγει, ὅτι δὲν ἠμπόρεσε νὰ προνοήσῃ, διότι εἰς τὸν ἰδικόν του προϋπολογισμὸν τοῦ ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν δὲν εἰσέρχεται αὐτὴ ἡ δαπάνη, ἀλλὰ παρατηρῶ εἰς τὸν κύριον Παπαμιχαλόπουλον, ὅτι ὁ ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν εἶναι ὁ συγκεντρώνων ὅλους τοὺς προϋπολογισμούς.

§276ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Καλὰ, ἠμπορεῖ νὰ ἔγεινεν ἓν λάθος.

§277ΧΡΗΣΤΙΔΗΣ. Καὶ δεύτερον, κύριοι, παρατηρῶ, ὅτι ἀληθῶς ἀπέναντι ἑκάστης δαπάνης εἰς τὸν προϋπολογισμὸν δὲν προστίθεται καὶ ὁ πόρος, καθὼς λέγει τὸ ἄρθρον 9 τοῦ περὶ δημοσίου λογιστικοῦ νόμου, ἀλλ’ ὑποτίθεται ὅτι ὁ προϋπολογισμὸς διανέμει τοὺς ὑπάρχοντας πόρους ἀναλόγως εἰς ὅλας τὰς ἀνάγκας.

§278ΔΥΟΒΟΥΝΙΩΤΗΣ. Ὡς πρὸς τοὺς λογιστικοὺς τύπους ἐγὼ δὲν εἶμαι ἁρμόδιος. Νομίζω ὅμως ἱερὸν καθῆκόν μου νὰ ὑψώσω φωνὴν ὑπὲρ μιᾶς Ἑλληνικῆς ἐπαρχίας, ἥτις μαστίζεται ἀπὸ πολλὰ δεινὰ, καὶ νὰ ἐπικαλεσθῶ ὑπὲρ αὐτῆς τὴν προσοχὴν τῆς Βουλῆς. Ὡς ἔλαβον ἤδη τὴν τιμὴν, κύριοι βουλευταὶ, ν’ ἀναπτύξω ἐν τῇ ἐκθέσει μου, ὅταν εἰσήγαγον τὴν πρότασιν νόμου περὶ κανονισμοῦ τῆς κοίτης τοῦ Σπερχειοῦ, ἡ Φθιῶτις, ἥτις εἶναι μία τῶν μεγαλειτέρων τοῦ Κράτους ἐπαρχιῶν καὶ συνεισφέρει κατ’ ἔτος εἰς τὸ δημόσιον πλέον τῶν 2,000,000 δραχ. πάσχει μεγάλως, διότι δὲν ἐλήφθη εἰσέτι πρόνοια νὰ κανονισθῇ ἡ κοίτη τοῦ Σπερχειοῦ καὶ ἄπειροι ἐκτάσεις κατακλύζονται καθ’ ἑκάστην ἐπὶ βλάβῃ καὶ τῶν ἰδιωτῶν καὶ τοῦ δημοσίου. Εἶναι δίκαιον ἡ Βουλὴ νὰ σώσῃ τὴν Φθιώτιδα ἀπὸ τῆς καταστροφῆς ταύτης, μεριμνῶσα οὐχὶ μόνον ὑπὲρ τῆς ὑγείας καὶ τῆς εὐημερίας τῶν κατοίκων τῆς ἐπαρχίας ταύτης, ἀλλὰ καὶ ὑπὲρ αὐτοῦ τοῦ συμφέροντος τοῦ δημοσίου ταμείου. Τὰ κακά, τὰ ὁποῖα προέρχονται ἐκ τοῦ ἀκανονίστου τῆς κοίτης τοῦ Σπερχειοῦ, εἶναι μεγάλα, ἡ δὲ θεραπεία ἁπλῆ καὶ εὔκολος. Σώσατε τὴν ὑγείαν τῶν κατοίκων τῆς Φθιώτιδος καὶ τὴν ἰδιωτικὴν καὶ τὴν δημοσίαν περιουσίαν ἀπὸ τῆς φθορᾶς, ψηφίζοντες τὴν ἀπαιτουμένην δαπάνην, κατὰ τὸν προϋπολογισμὸν, ὃν συνέταξεν ἀνὴρ ἐπιστήμων καὶ εἰδικὸς εἰς τὰ ὑδραυλικὰ ἔργα, ὁ ἀξιότιμος κύριος Σέχος. Ἴσως θὰ εἴπῃ τις, ὅτι πρέπει νὰ συνδράμουν εἰς τὸ ἔργον καὶ οἱ παραποτάμιοι ἰδιοκτῆται, ἀλλὰ δὲν εἶναι πρέπον ν’ ἀπαιτήσωμεν τοιαύτην συνεισφορὰν ἀπὸ τοὺς ἰδιοκτήτας τούτους, οἵτινες παρέλαβον βαλτώδεις γαίας τῷ 1833 καὶ τὰς κατέστησαν γονίμους, οὐκ ὀλίγον ὠφελήσαντες διὰ τὰς φιλοπονίας των καὶ τὸ δημόσιον ταμεῖον. Ἄλλως τε τὸ δημόσιον ὅ,τι θὰ δαπανήσῃ θὰ τὸ εἰσπράξῃ εὐθὺς ἀπὸ τοῦ πρώτου σχεδὸν ἔτους, διότι ὁ ποταμὸς κατακλύζει γαίας, ἐν αἷς κατ’ ἔτος σπείρονται 20,000 τοὐλάχιστον κοιλὰ σίτου, ἤτοι φθείρονται διακόσιαι χιλιάδες κοιλὰ σίτου, ἅτινα θὰ παρήγοντο, κανονιζομένης τῆς κοίτης τοῦ ποταμοῦ, καὶ ἐξ αὐτῶν θὰ λαμβάνῃ ἐκ τῶν φόρων τὸ δημόσιον 30,000 δραχμῶν. Ψηφίσατε λοιπὸν, κύριοι, τὴν δαπάνην, βέβαιοι ὄντες, ὅτι θὰ σώσητε οὕτω τὴν ὑγείαν ὁλοκλήρου ἐπαρχίας, ἥτις εἶναι ἀξία τῆς πατρικῆς μερίμνης τῆς Βουλῆς, καὶ θ’ ἀπαλλάξητε ἀπὸ τῆς φθορᾶς καὶ τῶν ἰδιωτῶν καὶ τοῦ δημοσίου τὴν περιουσίαν.

§279ΠΑΠΑΚΩΣΤΑΣ. Ἐὰν αἰτία ᾖναι ἡ ἔλλειψις τῶν χρημάτων, δίδω ἀπὸ τοῦδε τὴν πληροφορίαν εἰς τὸν ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, ὅτι εἰς διάστημα δύω ἐτῶν τὸ ποσὸν αὐτὸ θὰ τὸ εἰσπράξῃ ἀπὸ τοὺς φόρους· ἂς δανεισθῇ τέλος πάντων ἡ κυβέρνησις νὰ κάμῃ ἓν δημόσιον ἔργον.

§280ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Κύριε πρόεδρε, ἡ κυβέρνησις ἠμπορεῖ νὰ δεχθῇ νὰ μοιρασθῇ αὐτὸ τὸ ποσὸν, 50,000 αὐτὸ τὸ ἔτος καὶ 50,000 τὸ ἑπόμενον.

§281ΠΟΛΛΟΙ. Πολὺ καλά. ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ 10. Βοήθειαι. «Ἄρθρον 1. Γενικαὶ 10,000. Ἄρθρον 2. Ἰδιαίτεραι 81,000. Ἄρθρον 3. Συνδρομὴ διαφόρων προσφύγων 130,000. Ἄρθρον 4. Μεγαλοδωρίαι συντάξεις 36,000, τὸ ὅλον 257,000.» Ὑπουργεῖον Ἐκκλησιαστικῶν καὶ Δημοσ. Ἐκπαιδεύσεως. ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ 1. Κεντρικὴ ὑπηρεσία. «Ἄρθρον 1. Προσωπικὸν ὑπουργείου 42,763. Ἄρθρον 2. Ἔξοδα ὑπουργείου 15,000.» ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ 2. Κλῆρος. «Ἄρθρον 1. Ἐπιμίσθια συνοδικῶν 29,169. Ἄρθρον 2. Ἔξοδα συνόδου 8,400. Ἄρθρον 3. Ἐπίδομα ἐπισκόπων 125,100. Ἄρθρον 4. Μισθοὶ ἱεροκηρύκων 30,030. Ἄρθρον 5. Ἐκκλησιαστικαὶ καὶ ἐκπαιδευτικαὶ ἐξωτερικαὶ δαπάναι 39,000. Ἄρθρον 6. Ἐκκλησιαστικαὶ ἐσωτερικαὶ δαπάναι 4,700.» ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ 3. Ἀνωτέρα Ἐκπαίδευσις. «Ἄρθρον 1. Προσωπικὸν Πανεπιστημίου 239,935. Ἄρθρον 2. Ἔξοδα Πανεπιστημίου 2,400. Ἄρθρον 3. Προσωπικὸν βιβλιοθήκης 22,275. Ἄρθρον 4. Ἔξοδα βιβλιοθήκης 14,150. Ἄρθρον 5. Προσωπικὸν ἀστεροσκοπείου 4,095. Ἄρθρον 6. Ἔξοδα ἀστεροσκοπείου 800. Ἄρθρον 7. Προσωπικὸν Βοτανικοῦ κήπου 4,188. Ἄρθρον 8. Ἔξοδα Βοτανικοῦ κήπου 2,960. Ἄρθρον 9. Προσωπικὸν ἀρχαιολογικῆς ὑπηρεσίας 6,822. Ἄρθρον 10. Ἔξοδα ἀρχαιολογικῆς ὑπηρεσίας 55,700. Ἄρθρον 11. Προσωπικὸν Γυμνασίων 288,651. Ἄρθρον 12. Ἔξοδα Γυμνασίων 49,703. Ἄρθρον 13. Προσωπικὸν Ἑλληνικῶν σχολείων 473,620. Ἄρθρον 14. Ἔξοδα Ἑλληνικῶν σχολείων 53,406. Ἄρθρον 15. Ἀγορὰ βιβλίων 13,900. Ἄρθρον 16. Συνδρομὴ εἰς τὴν Φιλεκπαιδευτικὴν Ἑταιρίαν 10,000. Ἄρθρον 17. Συνδρομὴ εἰς τὴν Ἀρχαιολογικὴν Ἑταιρίαν 4,000.» «Ἡ ἐπιτροπὴ κρίνει περιττὴν τὴν προσθήκην γραμματέως βʹ. τάξεως καὶ τὴν διατήρησιν τοῦ γραφέως, καὶ προτείνει τὴν ἀπάλειψιν τοῦ ποσοῦ τῶν δραχμῶν 805. Ὡσαύτως περιττὴν θεωρεῖ τὴν προσθήκην τῶν δραχ. 1500 ἐπὶ τῶν ἐξόδων τοῦ ὑπουργείου καὶ προτείνει καὶ τὴν τούτων ἀπάλειψιν· θεωρεῖ πάντη περιττὴν τὴν σύστασιν Γυμνασίου ἐν Κορίνθῳ καὶ τρίτου τοιούτου ἐν Ἀθήναις. Εὔχεται δὲ καὶ συνιστᾷ σπουδαίως εἰς τὴν Κυβέρνησιν ὅπως μεριμνήσῃ διὰ τὴν ἐπέκτασιν καὶ τελεσφόρον ἀνάπτυξιν τῆς μέσης καὶ κατωτέρας ἐκπαιδεύσεως, αἵτινες εἰσὶν ὡς ἀληθῶς ὁ ἐπιούσιος ἄρτος τοῦ λαοῦ καὶ ἡ κρηπὶς καὶ βάσις τῆς τε ἠθικῆς μορφώσεως αὐτοῦ καὶ τῆς πρὸς εὐημερίαν προόδου. Τὰς λοιπὰς προσαυξήσεις συνιστᾷ εἰς τὴν Βουλή.»

§282ΔΡΟΣΟΣ (Ὑπουργὸς Ἐκκλησιαστικῶν). Παραδέχομαι τὴν πρότασιν τῆς ἐπιτροπῆς περὶ καταργήσεως τοῦ Γυμνασίου Κορίνθου, ἀλλὰ θὰ μᾶς ἐπιτρέψῃ ἡ Βουλὴ νὰ πληρώσωμεν τὰ ἔξοδα, ὅσα ἔγειναν ἕως τώρα.

§283ΠΟΛΛΟΙ. Αὐτὸ ἐννοεῖται.

§284ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ (Πρωθυπουργός). Μέχρις Αὐγούστου.

§285ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§286ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Περὶ τρίτου Γυμνασίου ἐν Ἀθήναις τί νομίζετε; τὸ νομίζετε ἀναγκαῖον;

§287ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. (Πρωθυπουργός). Φυσικῷ τῷ λόγῳ δὲν ἠμπορεῖ νὰ γίνῃ διδασκαλία εἰς τάξιν 150 μαθητῶν, ἀλλ’ ηὔξησαν πολὺ τὰ ἔξοδα τοῦ Κράτους καὶ αὐξάνουν καθ’ ἡμέραν. Ἠμπορεῖ νὰ γίνῃ οἰκονομία τις ἴσως διὰ τῆς συστάσεως τρίτου τμήματος εἰς μίαν τάξιν καὶ ὄχι γυμνασίου χωριστοῦ.

§288ΠΟΛΥΛΑΣ. Τὸ προκάτοχον ὑπουργεῖον εἶχε προσθέσει ἕνα καθηγητὴν τῆς ἀγγλικῆς γλώσσης εἰς τὸ Γυμνάσιον Κερκύρας δυνάμει νόμου, ἀλλὰ προσδιώρισε τὴν μισθοδοσίαν κατωτέραν τῶν ἄλλων καθηγητῶν· διὰ τοῦτο ἤθελα παρακαλέσει τὴν Κυβέρνησιν νὰ βελτιώσῃ τὴν θέσιν αὐτοῦ.

§289ΜΙΛΗΣΗΣ. Ἂς στενοχωρηθῇ καὶ ὀλίγον ἀπὸ πατριωτισμόν· δὲν ἔχομεν χρήματα.

§290ΠΟΛΥΛΑΣ. Δὲν τὸ νομίζει δίκαιον ἡ Κυβέρνησις;

§291ΧΡΗΣΤΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Τί διαφορὰ εἶναι;

§292ΠΟΛΥΛΑΣ. Μεγάλη διαφορά, διότι ἔχει 140 δραχμάς, καὶ οἱ ἄλλοι ἔχουν 200.

§293ΔΡΟΣΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς παιδείας). Ἂς γίνῃ, ἀλλ’ ἐννοεῖται ὅτι θὰ γίνῃ ἀπὸ τὸν Σεπτέμβριον, διότι τώρα εἶναι διακοπαί.

§294ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Εἰς τὸ περὶ ἀγορᾶς βιβλίων σημειοῦται ὄνομα Σιώτης· δὲν εἶναι Σιότης, εἶναι Χιώτης. Μίαν ἄλλην παρατήρησιν· αὐτὸς ὁ Χιώτης εἶχε συμφωνίας μὲ τὴν πρώην Ἰόνιον Κυβέρνησιν διὰ τὰ ἱστορικὰ Ἀπομνημονεύματα, ἀλλὰ τώρα ἐζήτησε μόνον συνδρομὴν 500 δραχμῶν. Τώρα προτείνω νὰ γίνουν 600. Καθ’ ὅσον ἀποβλέπει τὸν Σάθαν, εἶναι προσδιωρισμέναι ἓξ χιλιάδες δραχμ. διὰ τὴν ἔκδοσιν τῆς Μεσαιωνικῆς βιβλιοθήκης του· τὸ ἔξοδον αὐτὸ εἶναι ἔξοδον, τὸ ὁποῖον θὰ ἐπιφέρῃ σπουδαίους καρποὺς καὶ δὲν εἶναι κακὸν ἐὰν προσθέσητε ἀκόμη χιλίας δραχμάς.

§295ΣΑΡΑΒΑΣ. Συμμερίζομαι πληρέστατα τὴν παρατήρησιν τοῦ κ. Λομβάρδου· τὸ σύγγραμμα τοῦ Σάθα εἶναι πολύτιμον καὶ πρέπει τὸ Κράτος δι’ ὅλων τῶν μέσων νὰ συνδράμῃ τὴν ἔκδοσιν αὐτοῦ. Παρακαλῶ λοιπὸν τὴν Κυβέρνησιν καὶ τὴν Βουλὴν νὰ δεχθῇ τὴν αὔξησιν τῶν 1000 δραχμῶν διὰ τὴν ἔκδοσιν τοῦ συγγράμματος αὐτοῦ. Ὁ κ. Σάθας, ὡς καὶ ἄλλοτε εἶπον, ἀνέλαβεν ἔργον ἐθνικόν, τὸ ἔργον νὰ συλλέξῃ τὰ πολύτιμα μνημεῖα τῆς Μεσαιωνικῆς ἱστορίας τοῦ Ἑλληνικοῦ ἔθνους, καὶ ν’ ἀποδείξῃ ὅτι τὸ Ἑλληνικὸν ἔθνος καὶ ἐν αὐτῇ τῇ ζοφώδει δουλείᾳ οὐδέποτε ἔπαυσε βιοῦν βίον ἐθνικόν.

§296ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Νὰ προστεθοῦν ἀκόμη 1000 δραχμαί.

§297ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. (Πρωθυπουργός). Ὁ Σάθας εἶναι πραγματικῶς ἀνεκτίμητος, ἂς προστεθοῦν λοιπὸν 1000 δραχμαί· ἀντὶ τῶν ἓξ νὰ γίνουν ἑπτὰ χιλιάδες.

§298ΝΕΖΕΡΙΤΗΣ. Θὰ παρακαλέσω τὴν Κυβέρνησιν ὡς καὶ τὴν Βουλὴν ἐν γένει νὰ δεχθῇ τὴν αὔξησιν ὅπως γίνῃ πρόσθετον Ἑλληνικὸν σχολεῖον εἰς Πάτρας· εἶναι τόσον μεγάλη ἡ συῤῥοὴ τῶν μαθητῶν ἐκεῖ, ὥστε ἡ πρώτη τάξις καὶ ἡ δευτέρα εἶναι διῃρημέναι εἰς δύω τμήματα, εἰς δὲ τὴν τρίτην εἶναι πλέον τῶν 200 μαθητῶν, καὶ ὁ συναγελασμὸς οὗτος τῆς τοιαύτης μάλιστα ἡλικίας φέρει τὴν μεγαλειτέραν ἀνησυχίαν καὶ δὲν ἠμπορεῖ νὰ φέρῃ τοὺς προσδοκωμένους καρπούς. Ἡ σύστασις τοῦ δευτέρου σχολαρχείου ἐν τῇ ἄνω πόλει τῶν Πατρῶν διὰ τῆς προσθήκης μιᾶς τάξεως καὶ ἑνὸς σχολάρχου θὰ καταστήσῃ εὐκολωτέραν τὴν σπουδὴν καὶ θὰ ᾖναι πολὺ μικρὰ δαπάνη δι’ ἕνα τόπον, ὁ ὁποῖος δικαιοῦται ἴσως πολλῷ μεγαλειτέρας δαπάνης, διότι προσφέρει 7 περίπου ἑκατομμύρια εἰς τὸ Ἔθνος.

§299ΔΡΟΣΟΣ (Ὑπουργὸς Παιδείας.). Δὲν εἶναι καιρὸς τώρα, τὸ ἑπόμενον ἔτος.

§300ΝΕΖΕΡΙΤΗΣ. Τέλος πάντων ἡ ἀνάγκη ὑφίσταται καὶ δὲν εἶναι μεγάλον τὸν ποσόν. «ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ 4. Δημοτικὴ ἐκπαίδευσις.

§301ΠΟΛΛΟΙ. Δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις.

§302ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ (Πρωθυπουργός). Τώρα λοιπὸν προσετέθησαν 1000 δραχμαὶ τοῦ Σάθα, 100 τοῦ Χιώτη, καὶ αἱ 240 τοῦ καθηγητοῦ τῆς Ἀγγλικῆς. ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ Αʹ. Ὑπουργεῖον Στρατιωτικῶν. «Ἄρθρον 1. Μισθὸς ἀξιωματικῶν 94,300. Ἄρθρον 2. Μισθὸς ὑπαξιωματικῶν 6,920.» ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ Βʹ. Σῶμα Μηχανικοῦ. «Ἄρθρον 1. Μισθὸς ἀξιωματικῶν 107,000. Ἄρθρον 2. Μισθὸς ὑπαξιωματικῶν 27,300.» ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ Γʹ. Πυροβολικὸν καὶ Ὁπλοστάσιον. «Ἄρθρον 1. Μισθὸς ἀξιωματικῶν 120,000. Ἄρθρον 2. Μισθὸς ὑπαξιωματικῶν 66,200. Ἄρθρον 3. Μισθὸς στρατιωτῶν 87,000.» ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ Δʹ. Ἱππικόν. «Ἄρθρον 1. Μισθὸς ἀξιωματικῶν 60,000. Ἄρθρον 2. Μισθὸς ὑπαξιωματικῶν 25,380. Ἄρθρον 3. Μισθὸς στρατιωτῶν 40,000.» ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ Εʹ. Πεζικόν. «Ἄρθρον 1. Μισθὸς ἀξιωματικῶν 740,000. Ἄρθρον 2. Μισθὸς ὑπαξιωματικῶν 386,800. Ἄρθρον 3. Μισθὸς στρατιωτῶν 940,000.» «ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ Ϛʹ. Ἄρθρον μόνον. Σκαπανεῖς 74,600.» ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ Ζʹ. Κλάδοι ὑπηρεσίας. «Ἄρθρον 1. Μισθὸς ἀξιωματικῶν 313,000. Ἄρθρον 2. Μισθὸς ὑπαξιωματικῶν 46,000.» ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ Ηʹ. Στρατιωτικὴ ἐκπαίδευσις. «Ἄρθρον 1. Στρατιωτικὸν σχολεῖον Εὐελπίδων 129,000. Ἄρθρον 2. Δαπάναι διδασκομένων ἐν τῇ ἀλλοδαπῇ 8,000. Ἄρθρον 3. Σχολεῖα στρατοῦ .....» «ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ Θʹ. Ἄρθρον μόνον. Χωροφυλακὴ 1,040,000.» «ΚΕΦΑΛ. Ιʹ. Ἄρθρον μόνον. Ὑπεράριθμοι ὑπαξιωματ. 85,000.» «ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ ΙΑʹ. Ἄρθρον μόνον. Ἀπόμαχοι ..........» «ΚΕΦΑΛ. ΙΑʹ. Ἄρθρον μόνον. Χορηγ. ἀνικ. ὁπλιτῶν. 12,000.» ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ ΙΒʹ. Διαθέσιμοι καὶ ἀργοί. «Ἄρθρον 1. Μισθὸς διαθεσίμων 51,000. Ἄρθρον 2. Μισθὸς ἀργῶν 28,000.» «ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ ΙΓʹ. Ἄρθρον μόνον. Κεκλεισμέναι χρήσεις .....» ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ ΙΔʹ. Ὑλικόν. «Ἄρθρον 1. Τροφαὶ 1,135,000. Ἄρθρον 2. Ἱπποφορβὴ 203,000. Ἄρθρον 3. Ἱματισμὸς 650,000. Ἄρθρον 4. Ὁπλισμός, 60,000. Ἄρθρον 5. Στρατωνισμὸς 60,000. Ἄρθρον 6. Ἱπποσκευὴ 3,000. Ἄρθρον 7. Ἀποσκευὴ 70,000. Ἄρθρον 8. Ὄργανα καὶ σάλπιγγες 6,000.» «ΚΕΦΑΛ. ΙΕʹ. Ἄρθρον μόνον. Στερεαὶ χορηγήσεις 68,100.» ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ ΙΣʹ. Κατάλυσις. «Ἄρθρον 1. Νέαι οἰκοδομαὶ 60,000. Ἄρθρον 2. Συντήρησις οἰκοδομῶν 70,000. Ἄρθρον 3. Ἐνοίκια ἰδιωτικῶν οἰκιῶν καὶ ὑδάτων 75,000. Ἄρθρον 4. Συντήρησις φυλακείων 15,000. Ἄρθρον 5. Ἀνέγερσις στρατῶνος εἰς Ἴταμον 6,000.» ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ ΙΖʹ. Μετακομίσεις καὶ ὁδοιπορίαι. «Ἄρθρον 1. Κληρούχων 12,000. Ἄρθρον 2. Στρατοῦ 188,000.» «ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ ΙΗʹ. Ἄρθρον μόνον. Νοσηλεία 120,000......» «ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ ΙΘʹ. Ἄρθρον μόνον. Ἱππωνεία ...........» «ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ Κʹ. Ἄρθρον μόνον. Ἔξοδα γραφείου 45,000.» «ΚΕΦΑΛ. ΚΑʹ. Ἄρθρον μόνον. Στρατιωτ. δικαιοσύνη 30,000.» «ΚΕΦΑΛ. ΚΒʹ. Ἄρθρον μόνον. Ἀνθυπασπ. ὑπεράριθμοι .....» «ΚΕΦΑΛ. ΚΓʹ. Ἄρθρον μόνον. Ἀσκήσεις στρατοῦ 50,000.» «ΚΕΦΑΛ. ΚΔʹ. Ἄρθρον μόνον. Διαγεγραμμέναι χρήσεις....»

§303ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ (γραμματεὺς ἀναγινώσκει). «Ἡ ἐπιτροπὴ ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ θεωρεῖ πάντη περιττὴν τὴν σύστασιν ἐπιθεωρητῶν· ἐπίσης μὴ ἀναγκαίαν θεωρεῖ τὴν προσθήκην ὑποδιοικητοῦ καὶ ἐφόρου ἐν τῷ ὁπλοστασίῳ.»

§304ΒΑΣΣΟΣ. Δύω λέξεις διὰ τὸν ἔφορον καὶ τὸν ὑποδιοικητὴν τοῦ ὁπλοστασίου. Νομίζω ὅτι δὲν εἶναι σωστὴ ἡ πρότασις αὕτη, διότι ἔχομεν εὐζωνικὰ τάγματα, εἰς τὰ ὁποῖα ἡ οἰκονομικὴ ὑπηρεσία εἶναι σχεδὸν μηδαμινή, διότι αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι δὲν ἐνδύονται ἀπὸ τὸ δημόσιον καὶ εἰς βάρος τῆς καταθέσεως αὐτῶν πληρόνονται κατὰ μῆνα, καὶ ἑπομένως δὲν ὑπάρχει ἀνάγκη λογαριασμῶν, ὅπως εἰς τὰ ἄλλα σώματα. Καὶ ὅμως ἔχουν ὑποδιοικητήν· εἰς τὸ ὁπλοστάσιον, τὸ ὁποῖον ἔχει τὴν διαχείρισιν ὅλου τοῦ ὑλικοῦ τοῦ κράτους, εἰς τὸ ὁποῖον συγκεντροῦνται ὅλοι οἱ λογαριασμοὶ τῶν διαφόρων σωμάτων, ὅπου ἔχουν τόσας πληρωμὰς καὶ ἐπιμίσθια καὶ μισθοὺς καὶ ἀγορὰς ὑλικοῦ, ἐπὶ τέλους ὅπου εἶναι ἀνάγκη μεγαλειτέρας ἐπιτηρήσεως εἰς τὰς κατασκευὰς, ἐδῶ προτείνεται ἡ κατάργησις τοῦ ὑποδιοικητοῦ. Ἐὰν θέλουν οἰκονομίαν, ἂς καταργήσουν τοὺς ὑποδιοικητὰς τῶν εὐζωνικῶν ταγμάτων.

§305ΓΡΙΒΑΣ (ὑπουργὸς Στρατιωτικῶν). Πιθανὸν ὁ κύριος Βάσσος νὰ ἔχῃ κἄποιον δίκαιον· πράγματι τὸ ὁπλοστάσιον ἔχει ἱκανὰς ὑπηρεσίας, πλὴν τοῦτο δὲν θὰ εἰπῇ, ὅτι οἱ ὑποδιοικηταὶ τῶν εὐζωνικῶν ταγμάτων εἶναι περιττοί. Ἐὰν παραδεχθῇ ἡ Βουλὴ νὰ διατηρηθῇ ὁ ὑποδιοικητὴς, συμφωνῶ. Ὡς πρὸς τὸν ἔφορον καὶ αὐτὸς εἶναι ἀναγκαῖος, καὶ πιστεύω, ὅτι αὐτὴ ἡ οἰκονομία δὲν εἶναι παρὰ πολὺ μεγάλη· ὅπου εἶναι ὑλικὸν ἄφθονον, ὅπως ἐκεῖ, εἶναι ἀναγκαιοτάτη ἡ ἐπιτήρησις ἑνὸς ἀξιωματικοῦ καὶ οὐχὶ ὑπαξιωματικοῦ. Ὡς πρὸς τοὺς ἐπιθεωρητὰς ὅμως εἶμαι σύμφωνος, διότι δὲν αἰσθάνομαι παρὰ πολὺ τὴν ἀνάγκην αὐτῶν. Αὐτὸ εἶναι μία πολυτέλεια.

§306ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ (γραμματεύς). Κύριε ὑπουργὲ, νὰ διαβάσωμεν ἕνα ἕνα. «Ἐπὶ τῶν προβιβασμῶν τῶν ἓξ ὑπολοχαγῶν παρατηρεῖ ἡ ἐπιτροπὴ εἰς τὸν οἰκεῖον ὑπουργὸν, ὅτι ὀφείλει νὰ μεριμνήσῃ ὅπως μὴ γένηται ὑπέρβασις. Ὅλως περιττὸν εἶναι νὰ διοικῆται δι’ ἀντισυνταγματάρχου τὸ σῶμα τῶν σκαπανέων, ὅπερ δύναται καλῶς νὰ διοικηθῇ διὰ τοῦ ταγματάρχου, λοχαγοῦ ἢ ὑποδιοικητοῦ, καὶ προτείνει τὴν ἀπάλειψιν τῆς σχετικῆς διαφορᾶς».

§307ΓΡΙΒΑΣ (ὑπουργὸς Στρατιωτικῶν). Δικαιολογημένον εἶναι· αἱ διλοχίαι εἶναι ὑπερβολικὸν νὰ διοικῶνται ἀπὸ ἀντισυνταγματάρχην.

§308ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ (γραμματεύς). «Ἐπὶ τῆς στρατιωτικῆς ἐκπαιδεύσεως ν’ ἀφαιρεθῇ ἡ προσθήκη τῶν δρ. 1200, διότι ὁ διοικητὴς θέλει μείνει ἀντισυνταγματάρχης».

§309ΓΡΙΒΑΣ. Πολὺ καλὰ, συμφωνῶ.

§310ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ (γραμματεύς). «Γνωμοδοτεῖ ν’ ἀπαλειφθῇ τὸ ποσὸν τῶν δραχ. 50,000, ὅπερ σημειοῦται διὰ τὰς ἀσκήσεις τοῦ στρατοῦ· τέσσαρα τῶν μελῶν τῆς ἐπιτροπῆς διαφωνοῦσι πρὸς τὴν γνώμην ταύτην».

§311ΓΡΙΒΑΣ. Πολὺ καλὰ, δὲν ἔχω ἀντίῤῥησιν.

§312ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ (πρωθυπουργός). Αἱ ἀσκήσεις τοῦ στρατοῦ εἶναι ἀναμφισβητήτως ἀναγκαῖαι, ἀλλὰ διὰ τὸ παρὸν ἔτος εἶναι περιτταί.

§313ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ (γραμματεύς). «Θεωρεῖ οὐσιωδῶς ἀναγκαῖον ὅπως ἐφαρμοσθῇ καὶ ἐν τῷ ὑπουργείῳ τῶν στρατιωτικῶν ὁ περὶ δημοσίου λογιστικοῦ νόμος, λίαν χρήσιμος καὶ ἀναγκαῖος πρὸς ῥύθμισιν, κανονισμὸν καὶ βεβαίωσιν τοῦ νομίμου τῶν δαπανῶν· ὡσαύτως θεωρεῖ ἀναγκαῖον ἵνα διὰ νόμου ὀργανικοῦ κανονισθῇ ἡ ὅλη δύναμις τοῦ στρατοῦ, καὶ ἐν γένει καὶ εἰδικῶς δι’ ἕκαστον στρατιωτικὸν κλάδον. Ἐπίσης θεωρεῖ ἐπιζημίους τὰς εἰς τὸ ἐξωτερικὸν ἀποστολὰς ἀξιωματικῶν ποτὲ μὲν πρὸς ἀγορὰν ὅπλων καὶ ἄλλοτε δι’ ἄλλα ἀντικείμενα, διότι, ἐνῷ οὐδὲν ὠφέλιμον ἐκ τῶν τοιούτων ἐπῆλθε, συμβαίνει πάντοτε ν’ ἀποστέλλωνται ἐκ τῶν εὐνοουμένων καὶ εἰς ἴδια ἀσχολουμένων, καὶ συνιστᾷ νὰ παύσωσιν αὗται τοῦ λοιποῦ».

§314ΓΡΙΒΑΣ. Νὰ γίνῃ διάκρισις. Τὰς ἀποστολὰς τὰς θεωρῶ περιττὰς, οὐχὶ ὅμως καὶ τὰς πρὸς ἐκπαίδευσιν.

§315ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Αὐτὸ εἶναι σύστασις.

§316ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ (γραμματεύς). «Διὰ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 14079 τῆς 29 Ἰουνίου ε. ε. δηλώσεως ὁ ὑπουργὸς τῶν στρατιωτικῶν ἐπρότεινεν εἰς τὴν ἐπιτροπὴν ἵνα προστεθῇ τὸ ποσὸν δραχ. 130,000 εἰς τὸ κεφάλαιον ΙΓʹ, ἄρθρ. 3 τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ στρατιωτικοῦ κλάδου, ὅπως χρησιμεύσῃ ὡς ἐφόδιον τοῦ ἐξαντληθέντος ὑλικοῦ τῶν ἐφοδίων τοῦ στρατοῦ· ἡ ἐπιτροπὴ συνιστᾷ τὴν παραδοχὴν τοῦ κονδυλίου τούτου».

§317ΓΡΙΒΑΣ. Εἶναι ἀναγκαιότατον.

§318ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ (γραμματεύς). «Ὁ αὐτὸς ὑπουργὸς διὰ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 14299 τῆς 1 Ἰουλίου δηλώσεως προτείνει νὰ ἐλαττωθῇ καὶ ἐπὶ τοῦ προσωπικοῦ τοῦ ὑπουργείου τῶν στρατιωτικῶν εἷς λοχαγὸς τοῦ μηχανικοῦ, οὗτινος ὁ μισθὸς, ἀνὰ 300 δραχ. κατὰ μῆνα, ἐπὶ πέντε μῆνας ἀνέρχεται εἰς δραχ. 1500· ἡ ἐπιτροπὴ συνιστᾷ τὴν ἐλάττωσιν ταύτην».

§319ΓΡΙΒΑΣ. Μάλιστα.

§320ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ (γραμματεύς). «Ἐπίσης προτείνει τὴν ἐλάττωσιν τῶν δραχ. 1650 ἐκ τῆς ἀφαιρέσεως τριῶν ἀνθυπασπιστῶν τοῦ μηχανικοῦ ἐπὶ πέντε μῆνας ἀνὰ δραχ. 110 δι’ ἕκαστον. Ἡ ἐπιτροπὴ προτείνει καὶ τὴν τούτων ἀπάλειψιν».

§321ΓΡΙΒΑΣ. Οὐδεμία ἀντίῤῥησις.

§322ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ (γραμματεύς). «Ὁ αὐτὸς προτείνει νὰ προστεθῶσιν εἰς τὸ σῶμα τοῦ μηχανικοῦ εἷς ταγματάρχης καὶ δύω ἀνθυπολοχαγοὶ καὶ νὰ προστεθῇ τὸ ποσὸν δραχ. 3750. Ἡ ἐπιτροπὴ παραδέχεται».

§323ΓΡΙΒΑΣ (ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Ὄχι, αὐτὸ εἶναι κἄπως σόλοικον.

§324ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διὰ τὸ ὁμοιόμορφον.

§325ΓΡΙΒΑΣ. Ὑπάρχουν πολλοὶ λοχαγοὶ καθηγηταὶ, οἵτινες δύνανται νὰ τοποθετηθῶσι.

§326ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διὰ τὸ ὁμοιόμορφον, κύριε ὑπουργέ.

§327Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἐψηφίσθη πέρυσι νόμος, τώρα ἐναπόκειται εἰς τὸν ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν.....

§328ΓΡΙΒΑΣ. Προτιμότερον εἶναι νὰ μείνῃ ὁ λοχαγός. Τὸ τμῆμα τοῦ Πυροβολικοῦ διευθύνεται ἀπὸ ἕνα ὑπολοχαγὸν, ὅστις ἀναπληροῖ τὸν διευθυντήν.

§329Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Εἶναι νόμος ὁ ὁποῖος ἐψηφίσθη περὶ τοῦ προσωπικοῦ τοῦ ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν· προσέξατε εἰς αὐτό.

§330ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Νὰ μείνῃ ἡ θέσις τοῦ λοχαγοῦ· ὁ νόμος ἀφῆκεν εἰς τὴν ἐξουσίαν τοῦ ὑπουργοῦ νὰ βάζῃ ταγματάρχην εἰς ὅποιον τάγμα θέλει· ὁ νόμος ἐκεῖνος εἶναι πλήρης.

§331ΤΙΝΕΣ. Λοιπὸν ἂς μείνῃ ὁ λοχαγός.

§332ΓΡΙΒΑΣ. Προκειμένου νὰ προσθέσωμεν τρεῖς, ἂς μείνῃ ὁ λοχαγός.

§333ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Μίαν παρατήρησιν ἐν γένει περὶ τῶν δαπανῶν τοῦ ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν παρακαλῶ νὰ μοὶ ἐπιτρέψατε νὰ κάμω, καὶ εἰς τοῦτο ἔλαβον ἀφορμὴν ἀπὸ μίαν παράγραφον τῆς ἐκθέσεως τῆς ἐπιτροπῆς, ἥτις διαλαμβάνει τάδε· «ἐπὶ τῶν προβιβασμῶν τῶν ἓξ ὑπολοχαγῶν παρατηρεῖ ἡ ἐπιτροπὴ εἰς τὸν οἰκεῖον ὑπουργὸν, ὅτι ὀφείλει νὰ μεριμνήσῃ ὅπως μὴ γίνῃ ὑπέρβασις». Ἐὰν μὲ τὴν παρατήρησιν ταύτην ἠθέλησεν ἡ ἐπιτροπὴ νὰ νουθετήσῃ τὸν ὑπουργὸν ὅπως μὴ κάμῃ ὑπέρβασιν τόσον εἰς τὸ προσωπικὸν τοῦ ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν, τὸ ὁποῖον κανονίζεται δι’ εἰδικοῦ νόμου, ὅσον καὶ εἰς τὸ ἐν γένει προσωπικὸν τῶν ἀξιωματικῶν, τῶν ὁποίων ὁ ἀριθμὸς ὁρίζεται διὰ νόμου, ἀναγκάζομαι νὰ παρατηρήσω εἰς τὴν Βουλὴν, ὅτι καὶ ἂν σημειωθῇ εἰς τὸν προϋπολογισμὸν δαπάνη πρὸς μισθοδοσίαν ἀξιωματικῶν καθ’ ὑπέρβασιν τῶν νόμων τούτων, οὐδεμία Κυβέρνησις δύναται νὰ κάμῃ χρῆσιν αὐτῆς, διότι ἄνευ νόμου δὲν δύναται ὁ ὑπουργὸς νὰ δημιουργήσῃ νέας θέσεις. Αἱ διδόμεναι διὰ τοῦ προϋπολογισμοῦ πιστώσεις χρησιμεύουν πρὸς πληρωμὴν τῶν δαπανῶν, αἱ ὁποῖαι κανονίζονται διὰ τῶν κειμένων νόμων, εἶναι δὲ πάντῃ ἀδιάφορον ἐὰν σημειωθῇ ποσὸν ἀνώτερον τοῦ κατὰ τοὺς νόμους ἀπαιτουμένου. Ὅταν σημειοῦται ὀλιγώτερον, τότε ὀφείλει ὁ ὑπουργὸς νὰ ἀπολύσῃ μέρος τοῦ προσωπικοῦ, ἢ ἐὰν πρόκειται περὶ ἀξιωματικῶν, νὰ τοὺς θέσῃ εἰς ἀργίαν· ἀνώτερον ὅμως δὲν δύναται νὰ πραγματοποιηθῇ, διότι, ἐπαναλαμβάνω, ἐὰν νόμος δὲν ὑπάρχῃ, δὲν δύναται ὁ ὑπουργὸς νὰ διορίσῃ εἰς μὴ νενομοθετημένην θέσιν, καὶ ἐν ὅσῳ ἔχομεν νόμον, τοῦ νόμου αὐτοῦ δὲν δύναται νὰ γίνῃ ὑπέρβασις, ἔστω καὶ ἐὰν εἰς τὸν προϋπολογισμὸν ἐσημειώθη πίστωσις ἀνωτέρα.

§334ΚΟΛΙΑΤΣΟΣ. Ἡ Βουλὴ δὲν ἐννοεῖ νὰ ψηφίσῃ πίστωσιν μήτε διὰ τὸ παρελθόν, μήτε διὰ τὸ μέλλον ἐπὶ προσώπων, διὰ τὰ ὁποῖα ἔγεινεν ὑπέρβασις τῶν κειμένων νόμων. Ἐπληροφορήθημεν, ὅτι παρὰ τὸν νόμον διωρίσθησαν ἀνώτεροι ἀξιωματικοί· δὲν δυνάμεθα νὰ ἀποφανθῶμεν σήμερον περὶ αὐτοῦ. Ἡ Βουλὴ ψηφίζει πίστωσιν σύμφωνα μὲ τοὺς κειμένους νόμους· τώρα ἐὰν ἐπλήρωσεν ὁ ὑπουργὸς παρὰ τοὺς κειμένους νόμους, εἶναι ὑπόλογος.

§335ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (ἀναγινώσκει). «Ὁ ὑπουρ. τῶν Στρατιωτικῶν ζητεῖ νὰ προστεθῇ ἡ διαφορὰ μισθοῦ μεταξὺ ταγματάρχου καὶ ἀντισυνταγματάρχου, διευθυντοῦ τοῦ ὁπλοστασίου, ἀνὰ δραχ. 100 ἐπὶ μῆνας πέντε, ἤτοι δραχμαὶ 500· ἡ ἐπιτροπὴ δὲν ἐγκρίνει τὴν προσθήκην ταύτην».

§336ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Κύριε πρόεδρε, ὁ ἀρχηγὸς τῆς χωροφυλακῆς ἔχει ὑπασπιστὴν ἀντιμοίραρχον· παρακαλῶ νὰ μὴ ἐμποδίζηται νὰ διορίζηται καὶ μοίραρχος.

§337ΤΙΝΕΣ. Τὸ σύνολον, κύριε πρόεδρε.

§338ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πῶς νὰ προχωρήσωμεν εἰς τὸ σύνολον, ἀφοῦ ἔγεινε παρατήρησις;

§339ΓΡΙΒΑΣ. Ἀδιάφορον εἶναι, ἐὰν εἴπωμεν «μοίραρχον ἢ ἀντιμοίραρχον·» ἐγὼ ποτὲ δὲν ἔχω σκοπὸν νὰ τοποθετήσω μοίραρχον.

§340ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παραδέχεται ἡ Βουλὴ τὸ σύνολον τοῦ ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν;

§341ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα, μὲ τὴν γνώμην τῆς ἐπιτροπῆς, ἐκτὸς τοῦ ταγματάρχου ὑποδιευθυντοῦ ὁπλοστασίου καὶ τοῦ ἐφόρου.

§342ΠΡΟΕΔΡΟΣ. «Ὑπουργεῖον Ναυτικῶν.»

§343ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (ἀναγινώσκει). ΚΑΦΑΛΑΙΟΝ 1. Μισθοί. «Ἄρθρ. 1. Προσωπικὸν ὑπουργείου 33637. Ἄρθρ. 2. Ναυτοδικεῖον 17819. Ἄρθρ. 3. Ἐπιτροπὴ τῶν ναυτικῶν Συντάξεων 27281. Ἄρθρ. 4. Διευθυντήριον τοῦ Ναυστάθμου 42311. Ἄρθρ. 5. Πλήρωμα τοῦ Ναυστάθμου 18392. Ἄρθρ. 6. Ἐργοστάσια τοῦ Ναυστάθμου 88479. Ἄρθρ. 7. Θεραπευτήριον τοῦ Ναυστάθμου 1872. Ἄρθρ. 8. Λιμενικὴ ὑπηρεσία 140127. Ἄρθρ. 9. Λόχος Πρεσβυτῶν 47491. Ἄρθρ. 10. Πληρώματα Β. πλοίων 561758. Ἄρθρ. 11. Προσωπικὸν φάρων καὶ φανῶν 52194. Ἄρθρ. 12. Ἀξιωματικοὶ διαθέσιμοι 89098. Ἄρθρ. 13. Μισθὸς ἀργίας 29727. Ἄρθρ. 14. Ὑπασπισταὶ καὶ διαγγελεῖς.....» ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ 2. Ὑλικόν. «Ἄρθρ. 1. Ἱματισμὸς 21841. Ἄρθρ. 2. Τροφαὶ 228463. Ἄρθρ. 3. Ἐπισκευαὶ καὶ συντήρ. πλοίων 130000. Ἄρθρ. 4. Ὁπλισμὸς 5000. Ἄρθρ. 5. Γαιάνθρακες 240000. Ἄρθρ. 6. Συντήρησις φάρων καὶ φανῶν 52460. Ἄρθρ. 7. Ἡμερομίσθια 10000.» «ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ 3. Ναυπηγία..............» ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ 4. Καταστήματα. «Ἄρθρ. 1. Ἐπισκευαὶ καὶ συντήρ. καταστημάτων 10000. Ἄρθρ. 2. Ἐνοίκια 13215. Ἄρθρ. 3. Οἰκοδομαί.....» ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ 5. Διάφορα ἔξοδα. «Ἄρθρ. 1. Ἔξοδα νοσηλείας 3565. Ἄρθρ. 2. Ἔξοδα ἐκπαιδεύσεως 43000. Ἄρθρ. 3. Ἔξοδα γραφείων 19,000. Ἄρθρ. 4. Ἔξοδα ὁδοιποριῶν 14,000. Ἄρθρ. 5. Ἔξοδα ναυαγίων 8000.

Ἄρθρ. 6. Ἔξοδα ναυτολογίας 500.»

ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ 6.

«Ἔκτακτοι πιστώσεις 85,000.»

§344ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. Ἡ ἔκθεσις τῆς ἐπιτροπῆς λέγει· «Ἐπὶ τοῦ ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν. Μετ’ ἀπορίας παρετήρησεν ἡ ἐπιτροπὴ τὰς γενομένας αὐξήσεις ἐν τῷ προϋπολογισμῷ τοῦ ὑπουργείου τούτου ἕνεκα προβιβασμῶν καὶ τοῦ ἀναδιοργανισμοῦ τῶν πληρωμάτων, καὶ δὲν ἦτο καὶ πρέπον νὰ προκληθῶσιν, ἀφοῦ δὲν ὑπῆρχε πίστωσις· καὶ ἀφίνει μὲν εἰς τὴν Βουλὴν ὅπως κρίνῃ καὶ ἀποφασίσῃ διὰ τὰς γενομένας μέχρι τοῦδε δαπάνας ἐπὶ τούτοις, γνωμοδοτεῖ δὲ ἵνα διὰ τοὺς ἑπομένους μῆνας ἀπαλειφθῶσιν. Ἀναγνωρίζει τὴν τῶν γαιανθράκων ὑπερτίμησιν, συνιστᾷ ὅμως σπουδαίως πλήρη φειδὼ περὶ τὴν χρῆσιν αὐτῶν καὶ ἐμμελῆ περὶ ταύτην ἐπίβλεψιν, καὶ Εὔχεται ἐν τέλει ὅπως ληφθῇ πρόνοια ἵνα διὰ νόμου ὀργανικοῦ ὁρισθῇ καὶ κανονισθῇ ἡ τοσοῦτον σπουδαία διὰ τὸν προορισμὸν αὐτοῦ δύναμις τοῦ Ἑλλ. Ναυτικοῦ.»

§345ΓΡΙΒΑΣ. Μάλιστα.

§346ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν παρεδέχθη καὶ τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν κατὰ ἄρθρον καὶ τὸ σύνολον αὐτοῦ ἄνευ ἀντιῤῥήσεως ὡς ἀνωτέρω.

§347ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (ἀναγινώσκει τὸ περὶ κυρώσεως τῶν ἐξόδων τοῦ Κράτους τῆς χρήσεως 1872 νομοσχέδιον, ὡς καὶ τὸ περὶ κυρώσεως τῶν ἐσόδων τοῦ αὐτοῦ ἔτους).

§348ΧΡΗΣΤΙΔΗΣ. Νὰ τροπολογηθῶσιν ἀναλόγως τῶν ἀποφάσεων τῆς Βουλῆς. Τὸ γραφεῖον τῆς Βουλῆς μεθ’ ἑνὸς ὑπαλλήλου τοῦ Λογιστηρίου νὰ κάμῃ αὐτὴν τὴν ἐργασίαν.

§349ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα. Δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις.

§350ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν παρεδέχθησαν τὰ νομοσχέδια αὐτὰ κατ’ ἄρθρα, καὶ τὸ σύνολον αὐτῶν ἄνευ ἀντιῤῥήσεως, ἔχοντα οὕτω· Ἄρθρον 1. «Τὰ ἔξοδα τοῦ Κράτους διὰ τὴν χρῆσιν 1872 ὑπολογίζονται εἰς δραχμὰς τριάκοντα ἑπτὰ ἑκατομμύρια, ὀκτακοσίας ὀγδοήκοντα ἐννέα χιλιάδας, ὀκτακοσίας πεντήκοντα τρεῖς καὶ λεπτὰ πεντήκοντα, ἀριθ. 37,889,853. 50. Ἄρθρον 2. Διὰ τὴν ἀνωτέρω ποσότητα χορηγοῦνται τοῖς Ὑπουργοῖς πιστώσεις, καταλογιζόμεναι κατὰ τὸν συναπτόμενον γενικὸν πίνακα τῶν ἐξόδων, καὶ ὑπὸ τὰ κεφάλαια καὶ ἄρθρα τῶν προσηρτημένων αὐτῷ ἀναλυτικῶν φύλλων, ὡς ἑξῆς· Αʹ. Εἰς χρέος Δημόσιον.

Δʹ. Εἰς τὴν Γεν. ὑπηρεσίαν τῶν Ὑπουργείων.

Ἄρθρον 3. Ἐὰν αἱ διὰ τοῦ παρόντος Νόμου χορηγούμεναι πιστώσεις, ἄνευ ἐπεκτάσεως τῆς ὑπηρεσίας, δὲν ἐξαρκέσωσι πρὸς πληρωμὴν τῶν ἐξόδων, ἐπιτρέπεται, ἵνα, ἐν ἀπουσίᾳ τῆς Βουλῆς, χορηγηθῶσι διὰ Β. Διαταγμάτων ἀναπληρωτικαὶ πιστώσεις, ἐπὶ τῇ γνωμοδοτήσει τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, ἀλλὰ μόνον ἐπὶ τῶν ἐφεξῆς ἄρθρων τῶν εἰδικῶν προϋπολογισμῶν τῶν Ὑπουργείων· Αʹ. Τοῦ ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης. Διὰ διατροφὴν ὑποδίκων. Δι’ ἀποζημιώσεις συνέδρων. Δι’ ἀποζημιώσεις μαρτύρων. Δι’ ἔξοδα μεταγωγῆς ὑποδίκων. Δι’ ἔξοδα γραφείου καὶ ἀποσκευῆς Κακουργιοδικείων. Δι’ ἔξοδα μεταφορᾶς ἀνακριτῶν. Δι’ ἔξοδα ἐκτελέσεως θανατικῶν ἀποφάσεων. Βʹ. Τοῦ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν. Διὰ γενικὰ μέτρα ἀσφαλείας. Διὰ διατήρησιν τῶν καταδίκων. Δι’ ἀπόδοσιν διεθνῶν ταχυδρομικῶν δικαιωμάτων. Δι’ ἀπόδοσιν διεθνῶν τηλεγραφικῶν τελῶν. Γʹ. Τοῦ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν. Διὰ ποσοστὰ εἰσπράξεων. Διὰ ποσοστὰ φόρων ἐπιτηδευμάτων καὶ οἰκοδομῶν. Δι’ ἀποδοχὰς χαρτοσήμου. Διὰ ποσοστὰ γραμματοσήμου. Δι’ ἔξοδα ἐξορύξεως ὀρυκτῶν. Δι’ ἔξοδα καλλιεργείας καὶ μεταφορᾶς ἁλάτων. Δι’ ἐπιστροφὰς χρημάτων. Δι’ ἀντιμισθίαν δικηγόρων. Δι’ ἀπόδοσιν κεφαλαίων ὁδοποιΐας.» Ἄρθρον 1. «Τὰ ἔσοδα τοῦ Κράτους διὰ τὴν χρῆσιν 1872 ὑπολογίζονται εἰς δραχμὰς τριάκοντα πέντε ἑκατομμύρια, ἑξακοσίας ἐννενήκοντα πέντε χιλιάδας, τριακοσίας πεντήκοντα ἑπτὰ, ἀριθ. 35,695,357, κατὰ τὰ εἰδικῶς ἐνδιαλαμβανόμενα ἐν τῷ πίνακι τῶν ἐσόδων καὶ τὰ ἐν αὐτῷ προσηρτημένα ἀναλυτικὰ φύλλα. Ἄρθρον 2. Ἡ εἴσπραξις τῶν ἐν τῷ προηγουμένῳ ἄρθρῳ ἐσόδων τῆς χρήσεως 1872 θέλει ἐνεργεῖσθαι ἐπὶ τῇ βάσει τῶν κειμένων νόμων.» Γενικὸς πίναξ τοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐσόδων τοῦ Κράτους τῆς χρήσεως 1872.

§351ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. Ἔχομεν εἰς τρίτην ἀνάγνωσιν τὸ νομοσχέδιον περὶ τῆς δυνάμεως τοῦ κατὰ γῆν στρατοῦ, διὰ τὸ ἔτος 1872. (Ἀναγινώσκει).

§352ΠΟΛΛΟΙ. Δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις.

§353ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν παρεδέχθη τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ κατὰ ἄρθρα καὶ τὸ σύνολον ἄνευ ἀντιῤῥήσεως. Ἔχει δ’ ὡς ἑξῆς. «Ἄρθρον 1. Ἡ τακτικὴ δύναμις τοῦ κατὰ γῆν στρατοῦ ὁρίζεται διὰ τὸ ἔτος 1872 εἰς δώδεκα χιλιάδας τριακοσίους ἐννενήκοντα ἑπτὰ ἀξιωματικοὺς, ὑπαξιωματικοὺς, μουσικοὺς καὶ στρατιώτας. Ἄρθρον 2. Ἡ πρὸς συμπλήρωσιν τῆς τακτικῆς δυνάμεως στρατολογία διὰ τὸ ἔτος 1872 προσδιορίζεται εἰς 2,500 ἄνδρας. Οἱ κληροῦχοι διανεμηθήσονται κατ’ ἀναλογίαν τοῦ ἀριθμοῦ τῶν δημοτῶν ὑπὸ μὲν τῶν νομαρχῶν εἰς τὰς ἐπαρχίας, ὑπὸ δὲ τῶν ἐπάρχων εἰς τοὺς δήμους τοῦ Κράτους. Ἄρθρον 3. Αἱ ἐν τοῖς ἄρθροις 3 μέχρις 11, συμπεριλαμβανομένου καὶ τούτου, διατάξεις τοῦ περὶ στρατολογίας νόμου ΡΛΓʹ. τοῦ 1851 ἔτους ἰσχύουσι καὶ διὰ τὴν στρατολογίαν τοῦ 1872, καθ’ ὅσον δὲν ἀντιβαίνουσιν εἰς τὸν περὶ στρατιωτικῆς ποινικῆς νομοθεσίας ΦϞΓʹ. νόμον τῆς 19 Μαΐου 1860. Ἰσχύουσι πρὸς τούτοις καὶ διὰ τὸ 1872 ἔτος αἱ διὰ τὸν καταρτισμὸν τῆς ἐκτάκτου δυνάμεως διατάξεις τοῦ ΡΟΑʹ. νόμου τῆς 30 Ἰανουαρίου 1867 περὶ τῆς δυνάμεως τοῦ στρατοῦ καὶ τῆς στρατολογίας.»

§354ΠΟΛΛΟΙ. Τὰ πρακτικά, κύριε πρόεδρε, ν’ ἀναγνωσθῶσιν. Ἐνταῦθα ἀνεγνώσθησαν τὰ πρακτικὰ τῆς συνεδριάσεως καὶ παρεδέχθησαν ἄνευ ἀντιῤῥήσεως.

§355ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διαλύεται ἡ συνεδρίασις. Ὥρα 2 παρὰ 10|60.