1872.05.26

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 13

τῆς 26 Μαΐου 1872.

(Παρασκευή).

Ὥρα 8 Π. Μ. Μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν τοῦ ὀνομαστικοῦ καταλόγου, εὑρεθείσης ἐν ἀπαρτίᾳ τῆς Βουλῆς, ἀνεγινώσθησαν τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως καὶ ἐπεκυρώθησαν ἄνευ ἀντιῤῥήσεως.

Ὁρκίζεται ὁ βουλευτὴς Δ. Τσιριμῶκος.

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀντικείμενον τῆς σημερινῆς συνεδριάσεως εἶναι ἡ ἐξακολούθησις τῆς συζητήσεως ἐπὶ τῆς ἐκλογῆς Καλαβρύτων. Ὁ κ. Ἀθ. Γκολφίνου Πετιμεζᾶς ἔχει τὸν λόγον.

§2ΑΘ. Γ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Κύριοι βουλευταί. Γνωρίζω πολὺ καλὰ, ὅτι ἐκουράσθητε διὰ τὴν μεγάλην ἀνάπτυξιν, ἥτις ἐγένετο ἐπὶ τῆς ἐκλογῆς Καλαβρύτων. Θέλω προσπαθήσει ὅσον τὸ δυνατὸν νὰ ἦμαι σύντομος, διότι ἔχω πλήρη πεποίθησιν, ὅτι οὔτε οἱ ἐμοὶ λόγοι, οὔτε οἱ τῶν ἀντιπάλων μου θὰ μορφώσουν τὰς πεποιθήσεις σας· τὰς πεποιθήσεις σας θὰ μορφώσετε ἐκ τῶν πραγμάτων, καὶ ὅταν τὰ πράγματα ὁμιλοῦν, τὰ σοφίσματα, τὰ ἐπιχειρήματα τὰ ἀντλούμενα ἀπὸ ξένας πηγὰς, εἶναι λόγοι κενοὶ, οἵτινες μόνον ἀπασχολοῦσι τὴν Βουλὴν καὶ ἐξαντλοῦσι τὴν ὑπομονὴν αὐτῆς χωρὶς νὰ μεταβάλλωσι τὰ πράγματα. Θέλω προσπαθήσει ἀκόμη εἰς τὴν ὁμιλίαν μου ν’ ἀποφύγω τὰς προσωπικότητας, ἐντὸς τῶν ὁποίων χάνονται μόνον οἱ μὴ ἔχοντες δίκαιον, καὶ οἱ ὁποῖοι ἔχουν ἀνάγκην νὰ στρέψουν ἀλλαχοῦ τὴν προσοχὴν τῶν ἀκροατῶν. Ἐσυκοφαντήσαμεν καὶ τὰ πρόσωπα καὶ τὰ πράγματα! Ἕως τώρα ἐγνώριζα, ὅτι μόνον τὰ πρόσωπα συκοφαντοῦνται, ὄχι δὲ καὶ τὰ πράγματα· ἤξευρα ὅτι διὰ τῆς ἀλλοιώσεως, διὰ τῆς παραμορφώσεως τῶν πραγμάτων καὶ τῶν γεγονότων, ἢ διὰ τῆς ἐπινοήσεως κατηγοριῶν ἀνυπάρκτων γεννῶνται αἱ συκοφαντίαι κατὰ τῶν προσώπων. Ἀλλ’ ἡμεῖς, κύριοι, κατὰ τοὺς ἀντιπάλους μας προέβημεν μακρύτερον, διότι οὐ μόνον τὰ πρόσωπα, ἀλλὰ καὶ τὰ πράγματα μᾶς κατηγοροῦν ὅτι ἐσυκοφαντήσαμεν· ἂς ἴδωμεν. Ὁ προχθὲς ἀγορεύσας ῥητῶς σᾶς εἶπεν, ὅτι ἀπὸ τῆς 11 Φεβρουαρίου μέχρι τοῦ πέρατος τῆς ἐκλογῆς ἠσθένει· ἀπορῶ πῶς, ἀφοῦ τόσα πιστοποιητικὰ ἐπαρουσίασε τὸ ἓν μετὰ τὸ ἄλλο ἀσχέτως πρὸς τὴν ἐκλογὴν, δὲν μᾶς ἔφερε καὶ πιστοποιητικὸν περὶ τῆς ἀσθενείας του. Δὲν γνωρίζω ἂν ἠσθένει, γνωρίζω μόνον, ὅτι τὴν ἑνδεκάτην Φεβρουαρίου ἦτο εἰς Κλειτορίαν καὶ ἤρχετο αὐτὴν ταύτην τὴν ἡμέραν τῆς φανταστικῆς του ἀσθενείας εἰς τὰ Καλάβρυτα· τὴν ἐννάτην συνέβησαν οἱ φόνοι. Τίς εἶπεν εἰς αὐτὸν ὅτι ἔκαμε τοὺς φόνους; εἴπομεν ὅτι, ἀφοῦ ἀνεχώρησεν ὁ Σωτήριος Πετιμεζᾶς ἀπὸ τὰ Μαζέϊκα, μετὰ ἡμίσειαν ὥραν ἐξετελέσθησαν φόνοι· εἶναι τοῦτο συκοφαντία ἢ εἶναι γεγονός; Τὸ γεγονὸς δὲν τὸ ἠρνήθη· μὴ ἀρνουμένου τὸ γεγονὸς, ποῦ ὑφίσταται συκοφαντία; εἴπομεν ὅτι ἀφ’ οὗ ἐξετελέσθησαν οἱ φόνοι, ἐπανῆλθεν· εἶναι ἀλήθεια; δὲν τὸ ἠρνήθη, ποῦ ἡ συκοφαντία; Βλέπετε, κύριοι, ὅτι οὔτε τὰ πρόσωπα οὔτε τὰ πράγματα ἐσυκοφαντήσαμεν· εἴπομεν ὅ,τι ἐγένετο, καθαρὰ τὴν ἀλήθειαν, τὴν ὁποίαν ἐσυνειθίσαμεν νὰ λέγωμεν πάντοτε, ἐπιβεβαιωθεῖσαν σήμερον καὶ διὰ βουλεύματος δικαστικοῦ, τὸ ὁποῖον παραπέμπει ὅλους τοὺς κατηγορουμένους, ὅτι ἐκ συστάσεως καὶ ἐκ προμελέτης ἐφόνευσαν τὸν υἱὸν τοῦ δημάρχου καὶ τὸν ἐξάδελφόν του Ἀθανάσιον Πλατὴν, ὅστις ἦτο καὶ ἐξάδελφος ἰδικός μας. Ἐξηκολούθησα νὰ ἦμαι ἀσθενὴς καὶ μέχρι πέρατος τῆς ἐκλογῆς, σᾶς εἶπε· δὲν τὸ γνωρίζω, γνωρίζω ὅμως πρᾶγμα τὸ ὁποῖον δὲν θὰ ἠμπορέσῃ νὰ τὸ διαψεύσῃ, γνωρίζω ἤγουν ὅτι ὅτε προσῆλθον μετὰ τοῦ κ. Ζαΐμη νὰ ψηφοφορήσωμεν, εὕρομεν τὸν ἀγορεύσαντα ἐπὶ τῆς κάλπης του καθήμενον καὶ ζητήσαντα τὴν ψῆφον τοῦ κ. Ζαΐμη καὶ τὴν ἰδικήν μου χάριν ἀστειότητος. Ἂν ὑπῆρχεν εἷς ἐπὶ τῆς κάλπης καθήμενος Σωτήρης καὶ ἄλλος ἀσθενὴς, δὲν τὸ γνωρίζω. Ἀλλ’ ὀφείλω νὰ παρακολουθήσω, καὶ ποῦ νὰ παρακολουθήσω τὸν προχθὲς ἀγορεύσαντα; νὰ τὸν παρακολουθήσω εἰς τὸ μέγα πέλαγος τῆς ἐκτεταμένης καὶ κατὰ τὴν κρίσιν μου μὴ ἐχούσης κᾀμμίαν συνέχειαν ὁμιλίας; Τοῦτο εἶναι ἀδύνατον, διὰ τοῦτο δὲν παρακολουθῶ τὴν ἀγόρευσίν του· θέλω μόνον ἐξετάσει τὰ πράγματα, ὡς καὶ προχθὲς τὰ ἐξήτασα, καὶ δὲν θέλω τὰ ἐξετάσει διὰ τῶν ἐφημερίδων, δὲν θέλω ἀντλήσει ἐπιχειρήματα ἐκ τοῦ Πρωϊνοῦ Κήρυκος, οὔτε ἐκ τῆς Ἐκλεκτικῆς, ἢ τῆς Ἀληθείας, ἢ τοῦ Ἐθνικοῦ Πνεύματος ἢ τοῦ Ἐθνοφύλακος, ἵνα ὑποστηρίξω τὸ ἔγκυρον ἢ ἄκυρον τῆς ἐκλογῆς, ἀλλ’ ἀπὸ αὐτὰς τὰς πράξεις, αἱ ὁποῖαι συνοδεύουν τὴν ἐκλογήν· θὰ ἐπικαλεσθῶ τὰς ὑπογραφὰς αὐτῶν τῶν ἰδίων ἢ τῶν ἀντιπροσώπων αὐτῶν καὶ τὴν ὁμολογίαν αὐτῶν θὰ φέρω ἐνώπιον τῆς κρίσεώς σας. Ἔρχομαι εἰς τὸν δῆμον Λαπαθῶν, εἰς τὸν δῆμον αὐτὸν, τὸν ὁποῖον κατηγορῶ, καὶ διὰ τὸν ὁποῖον θὰ σεβασθῶ τὴν ἀπόφασίν σας, ἀλλὰ ποτὲ τὰς πεποιθήσεις μου δὲν θέλω ἀλλάξει. Σᾶς εἶπον καὶ προχθὲς, ὅτι οἱαδήποτε καὶ ἂν ἦναι ἡ ἀπόφασίς σας ἐπὶ τῆς ἐκλογῆς, αὕτη θὰ κριθῇ καὶ εἰς ἀνώτερον δικαστήριον, τὸ δικαστήριον τῆς κοινῆς γνώμης· καὶ εἶναι δυνατὸν ἄνθρωποι κατοικοῦντες μακρὰν τοῦ τόπου τῆς ἐκλογῆς, ὅπου διεπράχθη τὸ ἔγκλημα, νὰ ἐξαπατηθῶσι διὰ ῥητορικῆς εὐγλωττίας διαρκεσάσης ἐπὶ πέντε ὥρας, ἀλλ’ οἱ ἄνθρωποι, ἐνώπιον τῶν ὁποίων καὶ ἀπὸ τοὺς ὁποίους ἐγένετο ἡ ἐκλογὴ, δὲν δύνανται ν’ ἀπατηθῶσι, διότι ἂν ὑποθέσωμεν, ὅτι εἰς τὸν δῆμον Λαπαθῶν ὑπάρχουσιν ἑξακόσιοι ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι ἔδωκαν τὰς ψήφους των ὑπὲρ τοῦ Ζαΐμη καὶ ἡμῶν, νομίζετε ὅτι ἤθελεν ἠμπορέσει καὶ αὐτὸς ὁ Δημοσθένης, ἐὰν ἐγείρετο ἀπὸ τὸν τάφον, νὰ τοὺς πείσῃ διὰ τῆς ῥητορικῆς δεινότητός του, ὅτι δὲν ἐψηφοφόρησαν ὑπὲρ ἡμῶν; Πλανᾶται πλάνην οἰκτρὰν ὁ οὕτω σκεπτόμενος. Εἰς τὸν δῆμον Λαπαθῶν ἐγένετο, καθὼς σᾶς εἶπον, καλπονόθευσις, τὴν ὑπεστήριξα δι’ ὅλων τῶν δυνατῶν μέσων, τὰ ὁποῖα ἠδυνάμην νὰ ἔχω. Ἀλλ’ ὁ προχθὲς ἀγορεύσας σᾶς εἶπεν ὅτι ὅλα τὰ ἐπεκαλέσθην ἵνα ἀποδείξω τὸ παράνομον καὶ τὸ νόθον τῆς ἐκλογῆς, ἀπέκρυψα ὅμως τὴν ἔκθεσιν τοῦ ἀνακριτοῦ· ἐπικαλοῦμαι, κύριοι, τὴν μαρτυρίαν ὑμῶν αὐτῶν· ἐγὼ, ναὶ μὲν δὲν ἀνέγνωσα τὸ ἔγγραφον αὐτὸ, ἀλλὰ τὸ περιεχόμενον τοῦ ἐγγράφου δὲν σᾶς τὸ εἶπον; Δὲν σᾶς εἶπον ὅτι ὁ ἀνακριτὴς μεταβὰς καὶ ζητήσας νὰ εἰσέλθῃ ἐν τῷ τόπῳ τῆς ψηφοφορίας ὅπου διενηργεῖτο τὸ ἔγκλημα δὲν τοῦ ἐπετράπη; καὶ ὅταν ταῦτα λέγει τὸ ἔγγραφον, πῶς ἤθελα τὰ ἀποκρύψει; Ἔπρεπεν ὅμως νὰ μεταχειρισθοῦν ἕνα ῥητορικὸν σχῆμα καὶ νὰ εἴπουν· «βλέπετε; τὴν ἔκθεσιν τοῦ ἀνακριτοῦ δὲν τὴν ἀνέγνωσεν», ἐνῷ ἴσια ἴσια τῆς ἐκθέσεως ταύτης τοῦ ἀνακριτοῦ ἐγὼ ἔκαμον χρῆσιν. Ἀλλά, λέγουν, «ἀνέγνωσες τὸν ἐκλογικὸν νόμον, ὅστις δὲν ἐπιτρέπει εἰς οὐδένα τῶν ὑπαλλήλων νὰ εἰσέλθῃ εἰς τὸν τόπον τῆς ψηφοφορίας;»· ἐγὼ ὅμως λέγω ὅτι ὁ ἀνακριτὴς εἶχε τὸ δικαίωμα νὰ εἰσέλθῃ εἰς τὸν τόπον τῆς διαλογῆς, ὅταν ἐπρόκειτο νὰ βεβαιώσῃ τὸ ἔγκλημα τελούμενον κατὰ τὴν διαλογὴν, διότι κἀμμία δύναμις δὲν δύναται νὰ ἐμποδίσῃ τὴν δικαστικὴν ἀρχὴν νὰ εἰσέλθῃ εἰς πάντα τόπον ὅπου τελοῦνται ἐγκλήματα· ἄλλως, ἐὰν ἔγκλημα δὲν ἐτελεῖτο, ἐὰν δὲν διενηργεῖτο νοθεία, τί φόβος ὑπῆρχεν, ἂν εἰσήρχετο ἀνακριτής; δὲν θὰ εἴχομεν μάλιστα καὶ τὴν διαβεβαίωσιν τοῦ ἀνακριτοῦ ἐν τοῖς πρακτικοῖς ὅτι αἱ κάλπαι ἦσαν εἰς καλλίστην κατάστασιν καὶ δὲν ἤθελε ψαλιδισθῆ ἡ γλῶσσα ἡ ἰδική μου τοῦ κατηγόρου, τοῦ συκοφάντου, κατὰ τὸν χαριτολόγον τῆς προχθές; Ἀλλ’ ὄχι, κύριοι· αἱ κάλπαι τοῦ δήμου Λαπαθῶν ἦσαν negligé· δὲν ἐδέχοντο ἐπισκέψεις, δὲν ἤθελον νὰ ἴδωσι κατὰ πρόσωπον τὴν δικαστικὴν ἀρχὴν, ἔκαμνον τὴν τουαλέτταν των, ἂς μοὶ συγχωρηθῇ ἡ ἔκφρασις, καὶ δὲν ἠδύναντο νὰ δεχθῶσιν οὔτε τὸν ἀνακριτὴν, οὔτε τὸν εἰρηνοδίκην, διότι καὶ ὁ ἀνακριτὴς καὶ ὁ εἰρηνοδίκης ἤθελον ἔχει τὴν κακοήθειαν νὰ εἴπωσι τὴν κατάστασιν, εἰς τὴν ὁποίαν εὑρίσκοντο αἱ κυρίαι αὗται καθ’ ἣν στιγμὴν τὰς ἐπεσκέπτοντο. Πολλὰ καὶ διάφορα ἐπιχειρήματα ἔφερεν ὁ προαγορεύσας χθὲς, ἵνα ἀποδείξῃ ὅτι δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ γείνῃ βία εἰς τὸν δῆμον Λαπαθῶν· σᾶς εἶπε, 5 ἀντιπρόσωποι, 10 σφαιριοδόται, 3 μέλη τῆς ἐπιτροπῆς καὶ εἷς πρωτοκολληστὴς ἀνῆκον εἰς τὴν μερίδα μας καὶ εὑρίσκοντο ἐκτὸς τοῦ τόπου τῆς ψηφοφορίας, πλὴν τὸ ἄθροισμα ὅλων αὐτῶν τῶν ἀνθρώπων ἀποτελεῖ ἀριθμὸν 19, καὶ ὅταν 19 φίλοι μας ἦσαν παρόντες, ὁμολογοῦσι δὲ οἱ ἀντίπαλοι ὅτι καὶ ὁ δήμαρχος, ὅστις ἦτο φίλος μας, ἐψηφοφόρησε, πῶς δὲν κατωρθώσαμεν καὶ ἡμεῖς νὰ ἔχωμεν τὰς 19 ψήφους αὐτῶν τῶν πιστοποιουμένων φίλων μας, ἀλλ’ ἔχομεν μόνον 16;

§3ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Φαίνονται εἰς τὸν κατάλογον ὡς ψηφοφορήσαντες;

§4Α. Γ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Μάλιστα, εἶναι σημειωμένοι· τὸ ἐπιχείρημά σας τὸ νομίζετε σπουδαῖον, ἀλλὰ δὲν περνάει ἐδώ. Ἀλλ’ ἂς ὑποθέσωμεν ὅτι μεταξὺ αὐτῶν τῶν ἀνθρώπων ὑπάρχει ἀποστροφὴ πρός τινα πρόσωπα καὶ δὲν τὰ ἐψηφοφόρησαν, ἀλλ’ 20 ψῆφοι δὲν ἔπρεπε νὰ καθυστερήσωσιν ἀπὸ τοὺς ἐναντίους μας; 270 ἐψηφοφόρησαν 270 ἔχουν οἱ ἐναντίοι μας· δὲν ἔπρεπε νὰ καθυστερήσουν τὰς 20 ψήφους καὶ νὰ λάβουν 250; Μὰ πρὸς Θεοῦ, αὐτὰ τὰ πράγματα δύνανται νὰ λέγωνται, οὐχὶ ὅμως ἀπὸ σπουδαίους ἀνθρώπους, οὔτε ἐνώπιον σπουδαίου σώματος. Ἔχομεν ὅμως, λέγουν, τὴν βεβαίωσιν τοῦ Δασκάλου καὶ διὰ νὰ φανῇ ὅτι τὸ πρᾶγμα εἶναι σπουδαῖον, ἀναγινώσκεται ὁ διορισμὸς τοῦ ὑπουργοῦ τοῦ 1869 (τοῦ κ. Ἀντωνοπούλου), ὡσὰν νὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἀποδειχθῇ ὅτι ἀφοῦ ὁ Ἀντύπας ὁ ἑλληνοδιδάσκαλος διωρίσθη ἀπὸ τὸν Ἀντωνόπουλον, ἄρα ἡ ἐκλογὴ εἶναι νόμιμος! Αὐτά, κύριοι, δὲν εἶναι σπουδαῖα πράγματα· ὁ Ἀντύπας, κύριοι, εἶναι τῷ ὄντι ἑλληνοδιδάσκαλος καὶ εἰμπορεῖ νὰ ᾖναι κάλλιστος εἰς τὸ καθῆκόν του· δὲν τὸν γνωρίζω τὸν ἄνθρωπον, πλὴν λέγουν, δὲν τὸν ἔπαυσεν οὔτε τὸ ὑπουργεῖον Κουμουνδούρου, οὔτε τὸ ὑπουργεῖον τοῦ κυρίου Ζαΐμη, δηλαδὴ οὔτε ἐγὼ ὡς ὑπουργὸς τῶν Ἐκκλησιαστικῶν, οὔτε ὁ διάδοχός μου, διότι παράπονον δὲν εἶχον κατ’ αὐτοῦ καὶ οὔτε σήμερον ἔχομεν· διότι ὁ Ἀντύπας εἶναι ἕνας τῳόντι δάσκαλος ὑπὸ τὴν ἔννοιαν ὑπὸ τὴν ὁποίαν ἐννοοῦμεν τὴν λέξιν, εἶναι τῳόντι πρόβατον, καὶ ἰδοὺ τί ἔλεγε, κύριοι, ὅταν ἠνοίγοντο αἱ κάλπαι, τὰς ὁποίας δὲν ἔβλεπε· μὰ κύριοι εὐγενέστατοι, μὰ αὐτὸς ὁ Ζαΐμης εἶναι τόσον ἀσήμαντος, ὥστε νὰ λάβῃ μόνον 18 ψήφους; εἶναι ἐντροπή σας, εὐγενέστατοι. Μὰ δὲν ἠξεύρεις, τοῦ ἔλεγαν, αὐτὸς πόσα κακὰ ἔκαμεν εἰς τὸν τόπον. Ἔρχεται ἡ κάλπη ἡ ἰδική μου, εὑρίσκονται 16 σφαιρίδια, πάλιν ὁ Ἀντύπας λέγει· Μὰ ὁ ἄνθρωπος αὐτὸς χθὲς ἦτον ὑπουργός· δὲν ἐντρέπεσθε νὰ τοῦ δώσητε 16 σφαιρίδια; Δὲν ἠξεύρεις, δάσκαλε, τοῦ ἔλεγαν, τί κακὸν αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι ἔκαμον εἰς τὸν τόπον· ὑπόγραψε καὶ μὴ σὲ μέλλει· καὶ ὁ δάσκαλος δὲν ἐπέμενεν, ἀλλὰ δὲν ἦτο καὶ εἰς κατάστασιν νὰ ἐπιμείνῃ. Ἀλλ’ ὑπάρχει ἡ ἀναφορὰ πρὸς τὸν ὑπομοίραρχον, ἡ ὁποία ἔχει προτέραν χρονολογίαν ἀπὸ τὴν χρονολογίαν, κατὰ τὴν ὁποίαν ἰσχυρίζονται ὅτι ἐξεβλήθησαν οἱ ἀντιπρόσωποι καὶ τὰ μέλη τῆς ἐφορευτικῆς ἐπιτροπῆς· ὄχι, κύριοι, δὲν εἶναι προτεραία, φέρει χρονολογίαν 28 Φεβρουαρίου, ἀλλὰ φέρει καὶ τὴν ὥραν κατὰ τὴν ὁποίαν ἐστάλη. Τὴν τετάρτην ἔκλεισαν αἱ κάλπαι, ἐγένετο πρᾶξις νόμιμος καὶ ἀμέσως ἐξεβλήθησαν. Πεζὸς ἐξεπίτηδες ἐντὸς μιᾶς καὶ ἡμισείας ὥρας ἔφθασεν εἰς τὰ Καλάβρυτα καὶ συνετάξαμεν τὴν ἀναφορὰν μετὰ τοῦ κυρίου Ζαΐμη· νομίζω δὲ, ἐὰν δὲν ἀπατῶμαι, ὅτι ἡ πρωτότυπος ἀναφορὰ φέρει καὶ τὴν ὥραν· δὲν τὸ βεβαιῶ ὅμως, διότι δὲν ἐνθυμοῦμαι, διότι θέλω νὰ ᾖμαι εἰλικρινής. Πῶς δὲ ἠθέλομεν κάμει ἀναφορὰν κατὰ πράξεων, αἱ ὁποῖαι δὲν ἔλαβον χώραν; ἡ ἐπαρχία τῶν Καλαβρύτων ἔχει 13 δήμους· πῶς δὲν παραπονούμεθα ὅτι ἔγεινε καλπονόθευσις εἰς ἄλλους δήμους; Ἀλλὰ μεθ’ ὅλα ταῦτα ἔχετε ἀνάγκην νὰ μάθητε καὶ νὰ ἐκτιμήσητε ποῦ εὑρίσκεται ἡ ἀλήθεια, ἐπαναλαμβάνω δὲ νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι δὲν θέλω νὰ μὲ πιστεύσητε περισσότερον ἀπὸ τὸν προχθὲς ἀγορεύσαντα, δὲν θέλω ὅμως καὶ νὰ πιστεύσητε ἐκεῖνον περισσότερον ἀπὸ ἐμέ· ἐξετάσατε τὰ πράγματα, ἐξετάσατε τὰ ἀποτελέσματα τῆς ἐκλογῆς καὶ θέλετε ἰδεῖ, ὅτι τὰ ἀποτελέσματα αὐτὰ εἶναι μία φοβερὰ πυρὰ, ἐπὶ τῆς ὁποίας καὶ τὰ πιστοποιητικὰ καὶ αἱ ἀναφοραὶ καὶ τὰ ἐπιχειρήματα τοῦ προχθὲς ἀγορεύσαντος κατακαίονται καὶ ἀναδίδουν καπνὸν καὶ δυσώδεις ἀναθυμιάσεις εἰς ὅλην τὴν ἀτμοσφαίραν. Εἰς τὸν δῆμον Λαπαθῶν, ὅπου οἱ Ζαΐμαι ἔχουν δύο τσιφλίκια, καὶ ὅπου ὁ εἷς τῶν ἐξαδέλφων μου ἔχει 62 ζευγίτας, καὶ ὅπου ἐγὼ ἐκτὸς δύω οἰκιῶν, αἱ ὁποῖαι ἀνήκουν εἰς τοὺς ἀντιπάλους μου, ἔχω ὁλόκληρον τὴν πρωτεύουσαν, ἦτο δυνατὸν νὰ λάβωμεν μόνον 16 ψήφους; Εἶχον καθῆκον ὡς ἀντιπρόσωπος τῆς ἐπαρχίας νὰ εἴπω αὐτὰ τὰ πράγματα εἰς τὴν Βουλὴν, διότι καθῆκον εἶναι εἰς τὸν ἀντιπρόσωπον τὸν ἀληθῆ νὰ προστατεύῃ τὰ ληστευθέντα δικαιώματα τῶν πολιτῶν. Ἐγένετο καὶ ἄλλοτε ἐκλογὴ εἰς τὴν Κλειτορίαν, περὶ τῆς ὁποίας καὶ προχθὲς ἔκαμον λόγον· ἐνταῦθα ἐπιτρέψατέ μοι νὰ ὁμολογήσω καὶ τὴν εὐφυΐαν καὶ τὴν μοναδικὴν τόλμην τοῦ ἀγορεύσαντος προχθές.

§5ΕΜΠΕΙΡΙΚΟΣ. Ἐπὶ τοῦ θέματος· μὴ ἐπαναλαμβάνετε τὰ αὐτά.

§6ΑΘ. Γ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἐγένετο τότε ἡ παρατήρησις ἀπὸ τὸν βουλευτὴν Δημητριάδην, πῶς φαίνονται εἰς τὸ πρωτόκολλον τῆς ψηφοφορίας, ὅτι εἶναι ψηφοφορημένοι κατὰ σειρὰν οἱ Ἀθανάσιοι, οἱ Βασίλειοι, οἱ Γεώργιοι, οἱ Γιάννιδες, καὶ ἰδοὺ ἡ ἀπάντησις τοῦ προαγορεύσαντος ἐν τοῖς τότε πρακτικοῖς· «ὅτε συνελάβομεν, λέγει, τὴν ἰδέαν τὴν τρίτην ἡμέραν, ὅτι ἤρχοντο καὶ ἐψηφοφόρουν ὑπὸ διπλᾶ ὀνόματα, ἐκλείσαμεν εἰς τὰ σπήτια χωριστὰ τοὺς Γιάννιδες καὶ τοὺς Γεώργιδες (γέλως)». Βλέπετε, ὅτι πάντοτε πρότυπον τύπον ἐκλογῆς παρουσιάζει ὁ προχθὲς ἀγορεύσας· ἀλλὰ τοῦτο μόνον, κύριοι; Ἐγὼ εἶχον συνυποψήφιον ἀπὸ τὸν δῆμον ἐκεῖνον Κουτρουμπήν τινα, ὁ ὁποῖος δὲν ἔλαβε καμμίαν ψῆφον, ὁ δὲ Ἀναστάσιος Δημητριάδης ὁ ἐκ Κορινθίας ἠρώτησε πάλιν τὸν προαγορεύσαντα, πῶς συνέβη ὁ δημότης αὐτὸς τοῦ δήμου Κλειτορίας νὰ μὴ λάβῃ καμμίαν ψῆφον. Ἀκούσατε τὴν τότε ἀπάντησιν· ὅτι ὁ Κουτρουμπῆς ἦτον εἰς τὸ Ναύπλιον καὶ ὅτι αὐτὸς δὲν ἦτον ἐπαναστάτης καὶ τὸν ἔβγαλεν ἀπὸ τὰς φυλακὰς ἡ ἐπανάστασις τοῦ Ναυπλίου· ἀλλ’ ἦτον ὁ Κουτρουμπῆς εἰς τὰς φυλακὰς; ὄχι· ἦτον ὅμως ἀνάγκη κἄτι νὰ εἰπῇ ὁ τολμηρὸς ῥήτωρ, ἀδιάφορον ἂν ᾖναι ἀληθὲς ἢ ὄχι· κατηγορῶν δὲ ἐξακολουθεῖ. «Τετάρτη κατηγορία κατὰ τῆς ἐκλογῆς ἔρχεται, ὅτι δὲν ἔλαβε καμμίαν ψῆφον ὁ Κουτρουμπῆς. Πρῶτον, δὲν ἔπρεπε νὰ λάβῃ, διότι αὐτὸς διωρίσθη ἀστυνόμος κατὰ τὴν Μεσοβασιλείαν καὶ ἐπικαλοῦμαι τὴν μαρτυρίαν τοῦ ἀξιοτίμου κυρίου Δεληγιάννη, ὁ ὁποῖος ἦτον ὑπουργός. Ὁ πρέσβυς τῆς Ἀγγλίας τὸν ἐκάλεσε καὶ τὸν ἠρώτησε τί πρᾶγμα εἶναι αὐτὸς ὁ Κουτρουμπῆς, ὁ ὁποῖος ἔκαμεν αὐτὰ τὰ τρομερὰ ἐγκλήματα εἰς τὸν δῆμον Καλαβρύτων; Ὅτι δὲ ἀλήθειαν λέγω, καὶ ὁ πρέσβυς ἐδῶ εἶναι καὶ ὁ κύριος Δεληγιάννης καὶ τοιοῦτοι ἄνθρωποι πρέπει νὰ ᾖναι εὐχαριστημένοι καὶ ὅτι ζοῦν ἀκόμη.» Καὶ ἐπεκαλεῖτο ὁ τολμηρὸς ῥήτωρ τὸν κύριον Δεληγιάννην, διότι δὲν ἦτο ἐν τῇ Βουλῇ. Καὶ τί νομίζετε, κύριοι; ὅτι ὁ προαγορεύσας ἐξακολουθεῖ νὰ ἔχῃ τὰς αὐτὰς ἰδέας καὶ σήμερον περὶ Κουτρουμπῆ; Ὄχι, κύριοι· ὁ Κουτρουμπῆς σήμερον εἶναι ἀγαθὸς πολίτης, συστημένος μάλιστα ἀπὸ τὸν προαγορεύσαντα· εἶναι δασονόμος τῶν Καλαβρύτων. Μὴ ἐρωτᾶτε πλέον τὸν πρέσβυν τῆς Ἀγγλίας. Λοιπὸν βλέπετε, ὅτι ἐν ᾧ κατηγορεῖ ἄλλους, ὅτι ἔχουν τὸ ἀναμάρτητον τοῦ Πάπα, τὸ οἰκειοποιεῖται ὁ ἴδιος· καὶ ὅταν μὲν ᾖναι τις φίλος του, ἐξαγνίζεται, συσταίνεται, διορίζεται ὅταν ᾖναι ἀντίθετός του, ἐρωτήσατε καὶ τὸν πρέσβυν τῆς Ἀγγλίας, σᾶς λέγει, ἂν δὲν ᾖναι κακοῦργος, ὡς ὁ Κουτρουμπῆς. Δὲν ἔχω νὰ βραδύνω, ἀλλ’ εἶναι πράγματα, τὰ ὁποῖα δὲν ἠμπορῶ παρὰ νὰ εἴπω, κύριε Βαλασόπουλε. Τοὺς ἐκλείσαμεν κατὰ Γιάννιδες καὶ Γεώργιδες εἰς τὰ σπήτια, ἔλεγεν ὁ ὑπερασπιστὴς τότε τῆς Κλειτορίας, καὶ ἤδη τῶν Λαπαθῶν. Ὁ Μπαλάνος τότε ἐρωτᾷ, ποίους ἐκλείσατε; ὁ προαγορεύσας ἀπαντᾷ, τοὺς ψηφοφόρους· ὁ Μπαλάνος ἐπαναλαμβάνει, «τοὺς κλείσατε; ὁ προαγορεύσας ἐννοήσας τότε, ὅτι ἡ ἐρώτησις τοῦ κυρίου Μπαλάνου περιελάμβανε τὴν ἔννοιαν τοῦ βιαίου ἀποκλεισμοῦ, ἀπαντᾷ· ὄχι, μὴ πάρετε ἀπὸ αὐτὸ ἐπιχείρημα· τοὺς ἐβάζαμεν εἰς ἕνα σπῆτι, διότι ἐκεῖ ὑπάρχουν κἄποιαι συνήθειαι, τὰς ὁποίας ἐδῶ δὲν γνωρίζετε, καὶ ἐξακολουθεῖ. Βλέπετε ὅτι τότε εἶχεν ἀνάγκην νὰ δικαιολογήσῃ καὶ τοὺς Γιάννιδες καὶ τὸ ἀπαραβίαστον καὶ ἔλεγε μετὰ τόλμης πρωτοφανοῦς ὅ,τι ἤθελε· προχθὲς δὲ θέλων νὰ κυρώσῃ τὰ κατορθώματά του, σᾶς εἶπεν «οὔτε φίλος ἐπερνοῦσεν ἀπὸ τὸ χωρίον Φίλια, ὅπου τότε ἐνηργεῖτο ἡ ψηφοφορία.» Δὲν ἔχετε ἐνώπιόν σας τὸ πρότυπον τῆς ἀληθείας, ὅταν σᾶς ὁμιλῇ ὁ προαγορεύσας; Κατέκρινε δὲ ἀκόμη καὶ τὰς σκέψεις τῆς μειονοψηφίας, αἱ ὁποῖαι δὲν ἐστηρίχθησαν, ὡς λέγει, εἰς ἀλήθειαν διὰ νὰ προτείνουν τὴν ἀκύρωσιν τοῦ δήμου Λαπαθῶν, καὶ δὲν ἐστηρίχθησαν εἰς ἀλήθειαν, διότι πρὸς τοῖς ἄλλοις ἐστηρίχθησαν εἰς τὸ ἀποτέλεσμα τῆς ἐκλογῆς· πλὴν τὸ ἀποτέλεσμα τῆς ἐκλογῆς, ἐπαναλαμβάνω καὶ θὰ ἐπαναλαμβάνω πάντοτε, εἶναι ὁ καθρέπτης καὶ τοῦ τύπου καὶ τοῦ τρόπου μὲ τὸν ὁποῖον ἐνηργήθη μία ἐκλογή. Ἀλλὰ τὸ ἀποτέλεσμα αὐτὸ ἔρχεται πρὸς ἐπικύρωσιν ὅλων τῶν προηγουμένων, τὰ ὁποῖα ἔλαβον χώραν κατὰ μίαν ἐκλογὴν, καὶ ἕκαστος ἀδέκαστος δικαστὴς βεβαίως σχηματίζει τὴν πεποίθησίν του ἐξ αὐτῶν τῶν ἀποδείξεων, αἱ ὁποῖαι φωνάζουν στεντορίᾳ τῇ φωνῇ. Ἔφυγα ἀπὸ τὸν δῆμον τῶν Λαπαθῶν. Μεταβαίνω, κύριοι, εἰς τὴν Κερπινήν.

§7ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μὴ χάνετε τὰ λόγια· ἡμεῖς ἔχομεν σχηματίσει πεποίθησιν.

§8Α. Γ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Τὸ ἠξεύρω ἀπὸ προχθές, ἀλλὰ θὰ εἴπωμεν μερικὰ πράγματα.

§9ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰπέ τα ὅσον θέλεις.

§10Α. Γ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Βλέπεις πόσον σύντομος εἶμαι. Μὲ πιστοποιητικὰ καὶ πράξεις τῶν δημοτικῶν συμβουλίων ἔρχονται, κύριοι, νὰ σᾶς πείσουν, ὅτι ἡ ἐκλογὴ εἶναι παράνομος· εἶναι παράνομος, λέγουν, διότι ἀπεκλείσθησαν 500 ψηφοφόροι. Ἀπέναντι τοῦ ἀριθμοῦ συντρίβεται πᾶσα ῥητορικὴ εὐγλωττία καὶ πᾶν ῥητορικὸν σχῆμα· δὲν δύνανται νὰ ἐπαρκέσουν οὔτε ἡ εὐγλωττία τοῦ εὐγλώττως προχθὲς ἀγορεύσαντος, οὔτε τὰ πιστοποιητικὰ τὰ ψεύτικα, τὰ ἀπευθυνόμενα πρὸς ὑποστήριξιν ψευδῶν πραγμάτων. Σᾶς ἀπέδειξα καὶ σᾶς ἀνέγνωσα προχθὲς καὶ δὲν θέλω νὰ σᾶς ἀπασχολήσω πάλιν, ὅτι τὴν τελευταίαν ἡμέραν ἔγεινε πρᾶξις, κατὰ τὴν ὁποίαν βεβαιοῦν ὅτι ἡ ἐκλογὴ ἔγεινε νομίμως, ὅτι προσῆλθον πάντες οἱ ψηφοφόροι καὶ ἐψηφοφόρησαν, καὶ ὅτι τὸ γεγονὸς, τὸ ὁποῖον ἔλαβε χώραν δὲν ἐπέδρασε ποσῶς ἐπὶ τῆς ἐκλογῆς· καὶ ὑπογράφονται ποῖοι; δύο μέλη τῆς ἐπιτροπῆς τοῦ δήμου Κερπινῆς, ἀνήκοντα εἰς τοὺς ἀντιπάλους, καὶ οἱ ἀντιπρόσωποι, ὁ Πιτσάκος αὐτὸς, ὁ λεγόμενος εὐθύτατος. Πότε ἔρχεται δὲ τὸ πιστοποιητικόν του; τὴν 4 Μαΐου. Ἀλλὰ τί λέγει εἰς τὸ πιστοποιητικὸν; «δεσμευμένος ἤμην ἀπὸ τὴν στρατιωτικὴν ἀρχὴν»· λέγει, κύριοι, ὅτι ἡμεῖς εἴχομεν τὴν στρατιωτικὴν ἀρχὴν, μικροῦ δεῖν νὰ τὸ πιστεύσω καὶ ἐγὼ αὐτός! Ἀλλὰ ἀπὸ τῆς 29 Φεβρουαρίου μέχρι τῆς 4 Μαΐου παρῆλθον δύο μῆνες καὶ 4 ἡμέραι· ἐξηκολούθει αὐτὸς ὁ ἄνθρωπος νὰ ᾖναι δέσμιος καθ’ ὅλον αὐτὸ τὸ διάστημα ὁ εὐγενὴς Μπιτζάκος; ὁ ἄνθρωπος αὐτὸς ἦτον ἐλεύθερος, διότι τὴν 1 Μαρτίου τὸν εἴδομεν εἰς τὰ Καλάβρυτα· διατὶ δὲν ἔλεγεν ὅτι ἦτο δέσμιος; διατὶ δὲν κατήγγειλε τοὺς ἀνθρώπους, οἱ ὁποῖοι τὸν ἐδέσμευσαν; Ἀλλ’ ἐχρειάζετο νὰ εὕρωμεν ἀντιπερισπασμὸν καὶ διὰ νὰ ὑπερασπίσωμεν μίαν ἐκλογὴν κάλπικην, νὰ καταγγείλωμεν τὴν ἐκλογὴν τὴν νόμιμον, τὴν νομιμωτάτην μάλιστα καθ’ ὅσον ἀφορᾷ ἡμᾶς, διότι ἐὰν ἐπέδρασεν ἡ ἐξουσία, ἡ ἐξουσία ἐπέδρασεν ὑπὲρ αὐτῶν καὶ χάριν αὐτῶν· ὅταν λοιπὸν ἔχετε αὐτὸ τὸ συμβόλαιον, τὴν ὑπογραφὴν αὐτῶν τῶν ἀντιπάλων, διομολογούντων ἐν τοῖς πρακτικοῖς τὸ νόμιμον τῆς ἐκλογῆς, τὴν ὑπογραφὴν τῶν μελῶν τῶν ἐπιτροπῶν, τῶν φίλων των, ὅταν ἔχετε τοὺς ἀντιπροσώπους σας, τὶ ζητεῖτε πλέον; σᾶς ἐπεβουλεύθησαν λοιπὸν οἱ ἀντιπρόσωποί σας; Ἀλλὰ τοῦτο δὲν τὸ λέγετε, διότι, διὰ τῶν ὑπογραφῶν τῶν ἀντιπροσώπων αὐτῶν θέλετε νὰ πιστοποιήσητε τὸ νόθον τῆς ἐκλογῆς. Ἀδιαφορῶ, κύριοι, τί θὰ γίνῃ, τὶ θὰ πράξητε, τὰ πράγματα ὅμως πρέπει νὰ βεβαιωθοῦν ὅπως ἔγειναν. Ἔφυγα καὶ ἀπὸ τὴν Κερπινὴν, διότι καὶ εἰς τὸν δῆμον τοῦτον καθὼς καὶ εἰς ὅλους τοὺς δήμους ἔχω συμβολαιογραφικὴν ὁμολογίαν, τὴν ὑπογραφὴν αὐτῶν τῶν ἀντιθέτων περὶ τοῦ ἐγκύρου ὅλων τῶν δήμων.

§11ΚΟΛΙΑΤΣΟΣ. Πόσας ψήφους ἔλαβον;

§12Α. Γ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Σᾶς εἶπα καὶ προχθὲς ὅτι ἐμοιράσθησαν· ἐπεράσαμεν ἡμεῖς καμπόσους ἀπ’ αὐτοὺς, ἐπέρασαν καὶ αὐτοὶ καμπόσους ἀπὸ ἡμᾶς· ἦτο τὸ ἀποτέλεσμα μικτόν. — Ἓν ἐλησμόνησα εἰς τὰς Λαπάθας, ἦτον ἀναγκαῖον νὰ τὸ εἴπω· ὅταν τοῦ ἔγεινεν ἡ παρατήρησις ἀπὸ τὸν κύριον Μίλησην, «διατί ἀφοῦ λέγετε ὅτι ἀπέσχον οἱ ἐναντίοι, φαίνεται ὅτι ἐψήφισαν πλείονες ἐφέτος ἀπὸ ἄλλοτε;» τότε ὁ τολμηρὸς ῥήτωρ ἔκαμε πῶς δὲν ἐκατάλαβε, διότι τότε εἶχε συμφέρον νὰ δείξῃ ἔστω καὶ κουταμάραν, τὴν ὁποίαν ὁμολογουμένως δὲν ἔχει. Μεταβαίνω εἰς τὸν δῆμον Παΐων. Τί ἔχετε εἰς τὸν δῆμον τοῦτον; ἔχετε μίαν ἐκλογὴν διευθυνομένην ἀπὸ τὴν πλειοψηφίαν τῆς ἐπιτροπῆς, ἀνήκουσαν εἰς τοὺς ἀντιθέτους· ἔχετε ἓν πρακτικὸν, εἰς τὸ ὁποῖον καθ’ ἡμέραν βλέπετε βεβαιούμενον καὶ ὁμολογούμενον ὅτι ἡ ἐκλογὴ εἶναι νόμιμος· ἔχετε τὴν τελευταίαν στιγμὴν, καθ’ ἣν κλείουν αἱ κάλπαι, πρᾶξιν διομολογοῦσαν τὸ ἐλεύθερον καὶ τὸ ἥσυχον καὶ τὸ εὔτακτον τῆς ἐκλογῆς. Ἀλλ’ ἀντιπρόσωπος τῆς διοικητικῆς ἀρχῆς δὲν ἦλθεν εἰς τὸν τόπον τῆς ψηφοφορίας, καί τοι πρὸ δύο ἡμερῶν εὑρισκόμενος εἰς τὴν πρωτεύουσαν τοῦ δήμου ἐκείνου· δὲν ἦλθε, διότι ἐπερίμενε καὶ ἐκεῖνος ὁ εὐλογημένος νὰ μάθῃ τὰ ἀποτελέσματα τῶν ἄλλων δήμων, νὰ συγκεντρώσῃ δυνάμεις καὶ νὰ φέρῃ ἓν ἀποτέλεσμα ἀπὸ τὸν δῆμον Παΐων, ὁποῖον καὶ ἐκ τοῦ δήμου Λαπαθῶν, καὶ νὰ μᾶς λέγουν καὶ σήμερον, ἰδοὺ ὑπογεγραμμένοι οἱ ἴδιοι οἱ φίλοι σας εἰς τὸ πρακτικὸν, ὅτι ἡ ἐκλογὴ ἐνηργήθη νομίμως, καὶ νὰ προσθέτουν ὅσας ἄλλας χαριτολογίας. Ἔσπευσεν ὁ προχθὲς εὐγλώττως ἀγορεύσας νὰ φέρῃ ἓν τηλεγράφημα, τὸ ὁποῖον ἀπέδωκεν εἰς ἐμέ· τῷ εἶπα ὅτι αὐτὸ γράφει ὅτι ἀνήκει εἰς τὸν ἐξάδελφόν μου, καὶ ἰδοὺ καὶ ἡ ἐφημερὶς, εἰς τὴν ὁποίαν ἐξακολουθοῦν διὰ τόσων χαριτολογιῶν ἀποκαλοῦντες κακοῦργον καὶ αἱμοβόρον καὶ τὸν Ζαΐμην αὐτὸν, ὅστις ἠξεύρετε ὅτι μὲ τὰ αἵματα οὐδόλως ἐσυμφιλιώθη· δὲν ἐδίστασαν νὰ τὸν εἴπουν αἱμοβόρον τὸν Ζαΐμην, κακοῦργον τὸν Ζαΐμην, (ἐρευνᾷ διάφορα φύλλα ἐφημερίδων)· εἶναι ἄβυσσος ἐδῶ μέσα· μὲ συγχωρεῖτε. Ἄ! ἰδοὺ τί λέγει· «ὑπερίσχυσεν ἡ στρατιωτικὴ δύναμις, εἰσέβαλεν εἰς τὸν τόπον τῆς ψηφοφορίας·» λέγει ὅτι τὸ τηλεγράφημα ἦλθεν ἐκ τοῦ δήμου Παΐων· ἐγὼ δὲν ἤμην ἐκεῖ, ἀλλ’ ὁ ἐξάδελφός μου Α. Π. Πετιμεζᾶς, περὶ τοῦ ὁποίου ὁμολογῶ μεθ’ ὑπερηφανείας, ὅτι δύναται νὰ καυχηθῇ ὅτι μέχρι τῆς σήμερον φέρει τὸν τύπον νύμφης καὶ παρθένου. Ἀποδίδεται λοιπὸν ἐν τῇ ἐφημερίδι τὸ τηλεγράφημα εἰς τὸν Α. Π. Πετιμεζᾶν, ἐν τῇ ἀγορεύσει του δὲ τὸ ἀποδίδει εἰς ἐμέ· γίνεται ἡ παρατήρησις ὅτι ἐγὼ εἶμαι Α. Γ. Πετιμεζᾶς καὶ ἀπαντᾷ, βάλλετε τὸ ἓν πόδι εἰς τὸ Γ καὶ γίνεται Π, βγάλετε ἀπὸ τὸ Π τὸ ἓν πόδι καὶ γίνεται Γ. Αὐτὰ, κύριοι, εἶναι κωμικὰ καὶ ἄξια νὰ παριστάνωνται εἰς κωμικὴν παράστασιν. Ἔρχονται κατόπιν, κύριοι, καὶ τὰ τηλεγραφήματα ὄχι νὰ διαφωτίσουν ἀλλὰ νὰ σκοτίσουν· ἀνάγκη ἦτο νὰ σκοτισθῇ ἡ ὑπόθεσις τῆς ἐκλογῆς τῶν Καλαβρύτων καὶ ὄχι νὰ φωτισθῇ ἡ κοινωνία. Τί λέγουν; «1 Μαρτίου, καλπονόθευσις πλήρης ἐν Λαπάθαις». Ἐτηλεγραφοῦσαμεν ἡμεῖς, κύριοι, καὶ τὸ ὁμολογῶ· «Ταύτην τὴν στιγμὴν ταχυδρόμος ἐκ Λυκουρίας γνωστοποιεῖ φόνον δύω πολιτῶν· ἔχομεν ἑπτὰ φόνους ἐν ὅλῳ μέχρι τοῦδε.» Καὶ οἱ φόνοι ἐν Λευκασίᾳ διεδόθησαν συγχρόνως μὲ τὰ συμβάντα ἐν Σουδενοῖς καὶ ἐπιστεύθησαν καὶ ἐτηλεγραφήσαμεν περὶ τούτου καὶ ἀμέσως ἐμάθαμεν, ὅτι οἱ φόνοι ἦσαν ψευδεῖς ἐν Λευκασίᾳ· καὶ ἀμέσως ἐξανατηλεγραφήσαμεν, καὶ εἶναι ἐδῶ, καὶ εἴπομεν, ὅτι οἱ φόνοι ἐν Λευκασίᾳ διεδόθησαν ἐπίτηδες· σκοπὸς ἦτο νὰ ἀπομακρύνουν τὸν ἀνακριτὴν ἀπὸ τὸν δῆμον Λαπαθῶν καὶ διὰ τοῦτο ἐπλάττοντο ὅλα αὐτά. Μετὰ τὸ τηλεγράφημα τοῦτο ὁ Ἐθνοφύλαξ ἔγραφε καὶ γράφει, λέγουν. Τί μὲ μέλλει τί γράφει ὁ Ἐθνοφύλαξ; ἀδιαφορῶ νὰ ἴδωμεν τ’ ἄλλα φύλλα (ἐρευνᾷ φύλλα τινὰ ἐφημερίδων). Τὸ καταλαμβάνω, ὅτι βλάπτει την συζήτησιν αὐτό. Ἀλλ’ ἐδῶ μέσα εἶναι δύο φύλλα. Ἀκούσατε, τὰ ηὗρα· «Καλάβρυτα, 1 Μαρτίου. Δὲν ἤρκεσεν ἡ καλπονόθευσις Λαπαθῶν ἀναδεῖξαι ὑπουργικοὺς ὑποψηφίους, διὰ τοῦτο δὲν κάμνουν διαλογὴν Παΐων, ἀρνουμένου ἐντοπίου ἀντιπροσώπου, ὅπως συγκεντρωθῇ στρατ. δύναμις καὶ ἀλλοιώσῃ ἀποτέλεσμα. Πρὸς τὸν δῆμον τοῦτον διευθύνονται ἀφ’ ὅλα τὰ μέρη, πρὸς σωτηρίαν δικαιωμάτων, οἱ δημόται ἐκεῖ ἔνοπλοι ἵνα προστατεύσουν ἀφόβως νόμον. Ζαΐμης, Κυβερνήτης.» Τηλεγραφοῦμεν ἐγὼ καὶ ὁ Ζαΐμης, καὶ ὅτι εἶναι πλαστὸν τὸ τηλεγράφημα τὸ ἐκ Παΐων, περὶ οὗ ἡ κωμικὴ παράστασις, ἀπόδειξις εἶναι ὅτι ἐγὼ ὁσάκις ἐτηλεγραφοῦσα πρὸς ἰδιώτας, εἴτε πρὸς τὴν κυβέρνησιν, ὑπὸ τὸ τηλεγράφημα ἔγραφα «Κυβερνήτης»· ὅλα τὰ τηλεγραφήματά μου φέρουν τὴν ὑπογραφὴν «Κυβερνήτης καὶ ὄχι Ἀθανάσιος». Ἀμέσως δὲ λέγει «μετὰ τὸ ἀνωτέρω τηλεγράφημα ἐδημοσίευσεν ἡ αὐτὴ ἐφημερὶς καὶ τὸ ἑξῆς· «Διαλογὴ Παΐων ἐγένετο· μὴ καταλογιζομένης καλπονοθεύσεως Λαπαθῶν, ὑπερισχύει ὁλόκληρος συνδυασμὸς ἡμῶν, καταλογιζομένων δὲ τῶν καλπονοθεύσεων τῶν καλπονοθευτικῶν ψήφων Λαπαθῶν, ἀναδεικνυόμεθα τέσσαρες ἐκτὸς Διαμαντοπούλου· Ζαΐμης, Κυβερνήτης.» Δὲν βάζουν ἡμερομηνίαν εἰς τὸ δεύτερον τηλεγράφημα, διότι τὸ τηλεγράφημα τοῦτο εἶναι δύο Μαρτίου, 4 ὥρᾳ μ. μ. ἀπὸ τὰ Καλάβρυτα, διὰ νὰ φανῇ, ὅτι τὴν 1 Μαρτίου ἔγεινεν ἡ διαλογή. Ἔπρεπε λοιπὸν νὰ λείψῃ ἡ χρονολογία, διατί; διὰ νὰ φαίνεται ὅτι, ἐνῷ ἐνηργήθη τὴν 2 ἡ διαλογή, ἡμεῖς ἐτηλεγραφήσαμεν τὴν 1. Ἀλλὰ λέγει, εἶναι ἄκυρος ὁ δῆμος τῶν Παΐων· διατί; διότι ἐκεῖ ὁ δήμαρχος εἶναι κακοῦργος, διότι ὁ δήμαρχος ἀφοῦ ἐπαύθη ἀποκατέστη τάχιστα. Καὶ τί ἤθελεν ὁ προαγορεύσας; νὰ παυθοῦν οἱ δήμαρχοι οἱ ἰδικοί μας, νὰ φυλακισθοῦν οἱ φίλοι μας καὶ ἡμεῖς, καὶ τότε βεβαίως ἐκέρδιζεν. Ἐπέμβασιν δὲν λέγει τὴν ἄδικον παῦσιν ἑνὸς νοικοκύρη δημάρχου, ἀλλὰ σᾶς φέρει ἓν ἔγγραφον τοῦ Κολποδίνου, τὸ ὁποῖον ἀπαριθμεῖ 4, 5, 6, 8, 100 τέλος πάντων ἐγκλήματα κατὰ τοῦ δημάρχου ἐκείνου, καὶ αὐτὰ τὰ ἐγκλήματα, λέγει, εἶναι αὐτὰ τὰ ὁποῖα τὸν ἔπαυσαν, καὶ παύουσι προσωρινῶς κατὰ τὸ ἄρθρον 44 τὸν δήμαρχον Παΐων. Παύονται ὅμως διὰ τοιαῦτα ἐγκλήματα οἱ δήμαρχοι; Ἴσια, ἴσα, ὅ,τι ἀναφέρει εἰς τὸ ἔγγραφόν του τοῦτο εἶναι ἐγκληματικόν. Ὅταν δήμαρχός τις κατηγορεῖται δι’ ἀξιόποινον πρᾶξιν, ἡ ὑπόθεσις παραπέμπεται εἰς τὰ δικαστήρια καὶ μέχρις οὗ ἔλθῃ ἡ ἀπόφασις τῶν δικαστηρίων ὁ δήμαρχος ἐξακολουθεῖ νὰ ᾖνε δήμαρχος· τὸ δὲ ἄρθρ. 44 τοῦ δημοτικοῦ νόμου εἰς ἐκτάκτους περιστάσεις ἐφαρμόζεται. Ἐὰν π. χ. ἦτο βεβαία μία ἐπανάστασις κατὰ τῶν καθεστώτων, ἐνεργουμένη ἐκ μέρους τοῦ Ζαΐμη, ἐμοῦ καὶ τῶν συναδέλφων μου ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ Καλαβρύτων, καὶ ἦτο δικαιολογημένος φόβος ὅτι οἱ φίλοι μας δήμαρχοι ἤθελον ἀσπασθῆ τὸ κίνημα τοῦτο, ἕνας νομάρχης φρόνιμος τοῦ ἀφαιρεῖ τὴν ἐξουσίαν τοῦ δημάρχου διὰ τὸ κατεπεῖγον τῆς περιστάσεως· ὄχι σὲ κατηγορῶ ἐπὶ πλαστογραφίᾳ καὶ κάμνω μίαν ψευδῆ μήνυσιν καὶ εἰδοποιεῖται ὁ νομάρχης, ὅτι ὁ δήμαρχος Α. κατηγορεῖται ἐπὶ πλαστογραφίᾳ καὶ ἐφαρμόζει κατ’ αὐτοῦ ὁ κ. Κολποδῖνος τὸ ἄρθρ. 44 τοῦ δημοτικοῦ νόμου! Ναί, κύριοι· εἶσθε πολλοὶ καὶ νομομαθεῖς καὶ νομικοὶ ἐντὸς τοῦ περιβόλου τούτου καὶ σᾶς παρακαλῶ νὰ εἴπητε ἐὰν ἔχῃ ἄλλην ἐξήγησιν τὸ ἄρθρον 44 τοῦ δημοτικοῦ νόμου. Μεταβαίνω, κύριοι, ἀπὸ τὸν δῆμον Παΐων εἰς τὸν δῆμον Λευκασίων. Ἐκεῖ ἀπαντῶ χωρίον τι Παγκράτι, ἐπὶ τοῦ ὁποίου ἔχει ἐπιῤῥοὴν Ὀδυσσεύς τις Λαμπρόπουλος, ἰατρὸς ἐπιστήμων, ἐξελθὼν ἀπὸ τὸ πανεπιστήμιον, διὰ τὸν ὁποῖον αὐτὸ τὸ πανεπιστήμιον δύναται νὰ καυχᾶται, διότι πολλοὶ ἐξ Εὐρώπης ἐλθόντες ἰατροὶ δὲν δύνανται νὰ ἀνταγωνισθῶσι πρὸς αὐτὸν· νέος ἠθικός, ἠθικώτατος, νέος εἰς τὸν ὁποῖον χίλιαι ὑποσχέσεις ἐδόθησαν ὅπως ἐγκαταλείψῃ τὸ κόμμα του, ἐμὲ, εἰς τὸν ὁποῖον ἀνήκει. Τὸ χωρίον ἐκεῖνο ὁλόκληρον, ἐκτὸς 5–6 ἐφέτος ἀποσπασθέντων, ἀνήκει εἰς τὸν Ὀδυσσέα Λαμπρόπουλον. Οἱ Παγκρατέοι, τὸ χωρίον ὅλον τῶν Παγκρατέων ἔχει διαφοράν τινα περὶ γαιῶν μετὰ τοῦ κυρίου Ταμπακοπούλου· ἔσπειραν οἱ μὲν, ἔσπειραν καὶ οἱ δὲ, ἐθέρισαν καὶ οἱ μὲν, ἐθέρισαν καὶ οἱ δὲ· τώρα ἐπὶ διαταράξει κατοχῆς, ἐπὶ αὐτοδικίᾳ, δὲν γνωρίζω τέλος ποία εἶναι ἡ κατηγορία. Ἐξεδόθη βούλευμα ἐσχάτως καὶ παραπέμπει 10 ἐξ αὐτῶν, καὶ ὅμως πῶς παρεστάθησαν ἐνώπιόν σας οἱ γεωργοὶ αὐτοὶ, οἱ ὁποῖοι διὰ τοῦ ἀρότρου ἔκαμαν τὸ ἔγκλημα; Τὸ ἄροτρον ἠμπορεῖ μὲν νὰ κάμῃ πρᾶξιν, διὰ τὴν ὁποίαν νὰ κατηγορηθῇ τις ποινικῶς, ἀλλ’ ἡ πρᾶξις αὕτη δὲν εἶναι ποτὲ ἀτιμωτική, διότι τὸ ἄροτρον ποτὲ δὲν κάμνει πράξεις καὶ ἐγλήματα ἀτιμωτικὰ, δὲν καλπονοθεύει. Κατεδιώχθησαν λοιπὸν καὶ θὰ προσέλθουν, διότι εἶναι οἰκοκυραῖοι γεωργοὶ καὶ θὰ διεκδικήσουν καὶ τὰ πολιτικά τους δικαιώματα πρὸς τὸν κύριον Ταμπακόπουλον· δὲν γνωρίζω ποῖος ἔχει τὸ δίκαιον, ἂς τὸ εὕρουν τὰ δικαστήρια. Ἔφθασε λοιπὸν ὁ προχθὲς ἀγορεύσας εἰς τὸ Παγκράτι, τὸ ὁποῖον ἀνήκει εἰς τὸν δῆμον τῶν Λευκασίων, καὶ σᾶς εἶπεν ὅτι οἱ φυγόδικοι οὗτοι τρόμον ἐνεποίησαν εἰς τὸν δῆμον τῶν Λευκασίων καὶ τοῦ ἀφῄρεσαν καὶ τοῦ ἔκλεψαν τοὺς ψηφοφόρους καὶ τοῦ ἔκαμαν δὲν ἠξεύρω τί· καὶ ἀφοῦ λέγει ὅλα ταῦτα, ποῦ καταλήγει; εἰς τὴν ἐπικύρωσιν τοῦ δήμου Λευκασίων, καὶ δι’ αὐτῶν τῶν ἐπιχειρημάτων ζητεῖ νὰ ἀκυρωθῇ ὁ δῆμος Ἀροανείας, τὸν ὁποῖον ποσῶς δὲν κατηγόρησε. Δὲν ὁμοιάζει τοῦτο, κύριοι, πρὸς τὸ δὴ λεγόμενον, «ἀσθενεῖ ὁ Σουλτάνος; δόσατε ἐμετικὸν πρὸς τὸν μεγάλον Βεζύρην;» Παρανομίαι εἰς τὴν Λευκασίαν, φωνάζουν, ἀκυρώσατε τὸν δῆμον Ἀροανείας. Καὶ ἠξεύρετε διατὶ ζητεῖται ἡ ἀκύρωσις τοῦ δήμου Ἀροανείας; Διότι ἐκεῖ, ὅπως σᾶς εἶπα καὶ προχθὲς, ὁ Δήμαρχος ἀνήκει εἰς τοὺς ἀντιπάλους, ἀνῆκεν εἰς ἐμὲ καὶ ἀπεσπάσθη ὁ Σοφιανόπουλος· λοιπὸν κατὰ τὸ πλεῖστον ὁ δῆμος ἀνήκει εἰς τοὺς ἀντιπάλους· ἐφρόντισαν λοιπὸν νὰ προσθέσουν εἰς τὸν βουλευτικὸν κατάλογον καὶ ἀπὸ τοὺς 900, τοὺς ὁποίους εἶχε, ν’ ἀναβιβάσουν τὸν ἀριθμὸν εἰς 1500 καὶ δι’ αὐτοῦ τοῦ ἀριθμοῦ νὰ φθάσωσιν εἰς ἓν ποθητὸν ἀποτέλεσμα. Τί σᾶς εἶπε διὰ τὸν δῆμον Ἀροανείας, εἰς τοῦ ὁποίου τὴν ἀκύρωσιν κατέληξε; Τίποτε, ἓν πιστοποιητικὸν ἔφεραν ὅτι ἦτο ἡ ὀπὴ τῆς κάλπης τοῦ ναὶ τοῦ Λεωνίδα Πετιμεζᾶ ἀπὸ ἐριοῦχον κεκλεισμένη· γίνεται ἡ διαλογὴ, παρουσιάζεται ὁ ἀντιπρόσωπος τῆς διοικητικῆς ἀρχῆς, εἶναι τέσσαρα μέλη ἰδικά των εἰς τὸν δῆμον ἐκεῖνον φανατικώτατα, καὶ ἐν τούτοις τὸ ἔγκλημα δὲν βεβαιοῦται, παρ’ ἀφοῦ ἔρχεται τὸ ἀποτέλεσμα καὶ δὲν εἶναι εὐάρεστον διὰ τοὺς κυρίους. Τὴν μέθοδον τῶν πιστοποιητικῶν τὴν ἔχομεν εἰς ἐνέργειαν, διατί; Νὰ ἀκυρώσωμεν καὶ τὸν δῆμον Ἀροανείας, ἀλλὰ διατί; ἀφοῦ αὐτοὶ ἐβούλωσαν τὴν ὀπὴν τῆς κάλπης τοῦ ναὶ, διατί αἱ ψῆφοί σου εἶναι ἴσαι καὶ ἀνώτεραι πρὸς τὰς τῶν ἄλλων συναδέλφων σου; ποῖον εἶναι τὸ ἀποτέλεσμα τῆς ἐκλογῆς ἐκείνης; 500 καὶ 550 ψήφους λαμβάνουν οἱ ἀντίθετοι καὶ 110 ἢ 120 λαμβάνομεν ἡμεῖς, διότι μόνον ὁ κ. Ζαΐμης ἔχει φίλους, ἐγὼ δὲν ἔχω, διότι μοὶ ἔφυγεν ὁ Σοφιανόπουλος· πλὴν θὰ κάμω καὶ ἐγὼ, ἂς ᾖναι βέβαιοι οἱ κύριοι, καὶ ἐν τούτοις φωνάζουν· ἤθελαν, φαίνεται, νὰ λάβωμεν 16 ὡς εἰς τὰς Λαπάθας διὰ νὰ ᾖναι νόμιμος ἡ ἐκλογή. Ἔρχομαι, κύριοι, καὶ εἰς τὸν δῆμον Κλειτορίας· προχθὲς δὲν ἠθέλησα νὰ ὁμιλήσω, διότι δὲν ἐζητήθη ἡ ἀκύρωσις, οὔτε τώρα ἐζητήθη, ἀλλ’ ἦλθον ὅλαι αἱ κατηγορίαι αὐταὶ μόνον καὶ μόνον διὰ νὰ ἐπιβαρύνουν τὴν θέσιν τὴν ἰδικήν μας, ὄχι διότι ἡ ἐκλογὴ εἶναι παράνομος. Ἡμεῖς δὲν ἐσυνειθίσαμεν νὰ παρανομῶμεν κατὰ τὰς ἐκλογὰς· ἐσεβάσθημεν πάντοτε τὰ δικαιώματα τῶν ἐκλογέων, καὶ πιστεύσατε ὅτι καὶ εἰς τὸ μέλλον θέλομεν τὰ σεβασθῆ, διότι ὅταν παύσῃ νὰ ᾖναι σεβαστὴ ἡ ἀληθὴς ἔκφρασις τοῦ λαοῦ ἐντὸς τοῦ περιβόλου τούτου, θὰ λείψωμεν καὶ ἡμεῖς νὰ ἔλθωμεν, διότι δὲν θὰ ζητήσωμεν νὰ ἔλθωμεν ἐν ὀνόματι κἀνενὸς ἄλλου ἐντὸς τοῦ περιβόλου τούτου. Τί σᾶς εἶπον, κύριοι; ἀκούσατε, διότι ἐδῶ εἶναι πολλά, κύριοι, καὶ παράδοξα καὶ γελοῖα συνάμα. Σᾶς εἶπεν ὅτι ὁ δήμαρχος ὥπλισε κλητῆρας ἀπείρους καὶ προσκλήθη ἀπό τινα ὑπαξιωματικὸν ἐκεῖ εὑρισκόμενον, τοῦ ὁποίου τὸ ὄνομα δὲν ἠθέλησε νὰ τὸ μαρτυρήσῃ, θὰ σᾶς τὸ μαρτυρήσω ὅμως ἐγώ· δὲν ἠθέλησα, κύριοι, προχθὲς νὰ κάμω λόγον περὶ τούτου, διότι δὲν ἠθέλησα νὰ ψαύσω τίποτε, τὸ ὁποῖον δὲν ἔχει σχέσιν μὲ τὸ ἔγκυρον ἢ μὴ τῆς ἐκλογῆς· πᾶσα ἄλλη ἐξέτασις τῶν πραγμάτων ἀνήκει εἰς τὴν πολιτικὴν καὶ εἰς πολιτικὴν συζήτησιν δὲν ἔχομεν νὰ ἀνάξωμεν τὰς ἐξελέγξεις, διότι εὑρισκόμεθα εἰς καθαρῶς δικαστικὸν στάδιον. (Ἀναγινώσκει). «Ὁ ἐν Κλειτορίᾳ ἀποσπασματάρχης πρὸς τὸν δήμαρχον Λαπαθῶν. Παρακαλεῖσθε, κύριε δήμαρχε, νὰ διατάξητε αὐθωρεὶ τὴν ἀφόπλισιν τῶν ὁπλιτῶν οὓς διετάξατε νὰ περιφέρωνται ἔνοπλοι εἰς τὸν τόπον τῆς ἐκλογῆς, προσποιούμενοι δῆθεν ὅτι ᾖναι ὡς κλητῆρες τῆς ἀστυνομίας. «Σᾶς συνιστῶμεν νὰ λάβητε ὑπ’ ὄψιν σας τὰ ἄρθρ. 53 καὶ 54 τοῦ βουλευτικοῦ νόμου καὶ νὰ συμμορφωθῆτε μὲ αὐτὰ, ἄλλως βιαζόμεθα νὰ ἐνεργήσωμεν τὰ κατὰ νόμον. Μαζέϊκα, 26 Φεβρουαρίου 1872. Ἀλέξιος Τριάντος». Εἶναι ἀνάγκη τώρα νὰ σᾶς εἴπω τί εἶναι αὐτὸς ὁ Τριάντος· ὁ Τριάντος αὐτὸς εἶναι ἀπὸ τὰ Καλάβρυτα, ἦτο κοπέλι τῶν ἐξαδέλφων μου, ἐκουβαλοῦσε ξύλα εἰς τὸ σπῆτί τους, ἔλαχε κλήρου ὑποχρεωτικοῦ, ἔξυπνος νέος, κατετάχθη εἰς τὸν στρατὸν, προήχθη, ἔμαθε καὶ γραμματάκια, καὶ εἶναι, κύριοι, εἰς τὴν διεκπεραίωσιν τοῦ ὑπουργείου τῶν στρατιωτικῶν· ἀποσπᾶται καὶ ἀποστέλλεται εἰς τὰ Καλάβρυτα κατὰ τὴν ἐνέργειαν τῶν ἐκλογῶν. Αὐτὸς εἶναι, ὅστις ἐγνώριζε τὰ ἄρθρα 53 καὶ 54 τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου. Τί δέ; αὐτὰ ἀπέδωκαν εἰς τὸν δήμαρχον ὅτι τὰ εἶπεν, ἐνῷ εἶναι ὑπογραφὴ τοῦ Τριάντου· καὶ τί καταχωροῦν νομίζετε; τὰ ἄρθρ. τοῦ βουλευτικοῦ νόμου; ὄχι· ἀλλὰ ποῖα; τὰ τοῦ κανονισμοῦ τῆς Βουλῆς καὶ ἰδού. «Ἄρθρ. 53 λέγει «αἱ ἐπιτροπαὶ ἐκλέγουσιν ἐκ τῶν μελῶν αὐτῶν δι’ ἑκάστην πρότασιν τὸν εἰσηγητὴν τῆς πρὸς τὴν Βουλὴν ἐκθέσεως». «Ἄρθρ. 54 Οὐδεὶς βουλευτὴς δύναται νὰ ᾖναι συγχρόνως μέλος τριῶν ἐπιτροπῶν». Εἶναι αὐτὰ ἄρθρα τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου; Ἀλλὰ δὲν μᾶς πειράζει νὰ γράψωμεν καὶ ῥίψωμεν πολλὰ, ἔστω καὶ φύρδην μίγδην· πάντοτε θ’ ἀφήσουν ἀποτέλεσμα οἱονδήποτε. Ἔφθασα εἰς τὸν δῆμον Σουδενῶν. Τὸν κατηγόρησαν ἔκτοτε, ἐξαπατήσαντες τοὺς πάντας, τηλεγραφήματα μέχρι τῆς Κυβερνήσεως ἔφθασαν, καὶ ἐπίστευσεν ἡ Κυβέρνησις ὅτι εἶναι ἀληθῆ τὰ πράγματα, καὶ ὅτι καλπονόθευσις ἐνηργεῖτο, ὅτι εἰσέβαλεν ὁ δήμαρχος, ὁ ὁποῖος ἦτο μέλος τῆς ἐφορευτικῆς ἐπιτροπῆς, διεξήγαγε τὴν ἐκλογὴν, εἶναι ὑπογεγραμμένος εἰς τὰ πρακτικὰ, δὲν εἶχεν ἀνάγκην νὰ εἰσβάλῃ, διότι εἶχε τὸ δικαίωμα νὰ ἔμβῃ, καὶ ἐμβῆκε νομίμως. Ἀλλὰ ἐπήραμεν τὰ πρακτικά· ἔ! ἂς τοὺς πιστεύσωμεν, καίτοι μὴ λέγοντας ποτὲ ἀλήθειαν· τί τὰ ἐκάμαμεν; διατί δὲν ζητεῖτε τὴν ἀκύρωσιν; Τὰ πρακτικὰ σοῦ παρουσιάζουν πλαστότητα; εὗρες ἓν σφαιρίδιον περιπλέον; τὰ ἀποτελέσματα εἶναι τοιαῦτα, ὥστε νὰ τολμοῦν νὰ τὰ ἐγγίζουν; Οὐδόλως, κύριοι, διότι, τὸ γνωρίζουν, ἡμεῖς δὲν καλπονοθεύομεν. Ἐν τούτοις τὴν ἀκύρωσιν τῆς ἐκλογῆς Σουδενῶν δὲν ζητοῦν, ἀλλὰ τῆς Ἀροανείας καὶ Κερπινῆς, διότι εἰς τοὺς δήμους αὐτοὺς, ἔχοντες τοὺς δημάρχους ὑπὲρ αὐτῶν καὶ τοὺς ἐκλογικοὺς καταλόγους ἐξωγκωμένους, δύνανται εἰς ἐπανάληψιν νὰ ῥίψουν ἀρκετὰ σφαιρίδια, ὥστε κἀνεὶς νὰ μὴ δυνηθῇ ν’ ἀντιπαλαίσῃ. Ἐτελείωσα τὸ ἐκλογικὸν ζήτημα· εἶχον νὰ σᾶς εἴπω πολλὰ, καὶ οὔτε κουράζομαι νὰ σᾶς τὰ εἴπω, ἀλλὰ ὅτι ὑμεῖς ἐκουράσθητε τὸ ἀναγινώσκω εἰς τὸ πρόσωπόν σας. Ἔρχεται ν’ ἀποδείξῃ κατόπιν τί; ὅτι ἡ ἐξουσία τὸν ἐπολέμησεν, ὅτι τίποτε δὲν τοῦ ἔδωκεν, ὅτι ὁ Μεταξᾶς πρὸ πάντων τὸν κατεδίωξε φοβερὰ, ὅτι τὸ ἥμισυ μέρος τῆς Κυβερνήσεως τὸ εἴχομεν ἡμεῖς καὶ μᾶς ὑπεστήριξεν. Ἴδωμεν, κύριοι, διὰ τῶν πραγμάτων, ὄχι διὰ λόγων, διότι ὅταν τοῦ ἀπηύθυνα ἀπὸ τῆς θέσεώς μου τὴν παρατήρησιν, «εὗρε ἕνα ἄνθρωπον διωρισμένον ἐδικόν μου, ὄχι κατὰ τὴν ἐπαρχίαν, ἀλλὰ κατὰ τὸ Κράτος ὁλόκληρον, καὶ τότε θὰ παραδεχθῶ ὅτι τῷ ὄντι εἶχα ὅλην τὴν ὑποστήριξιν. Καὶ σᾶς εἶπον προχθὲς, ὅτε πρώτην φορὰν ἠγόρευσα, σᾶς εἶπον ὅτι δὲν κάμνω λόγον περὶ τῶν ῥουσφετίων, διότι ὅλαι αἱ Κυβερνήσεις ἔδωκαν ῥουσφέτια, καὶ τὰ ἔδωκαν ὡς μίαν ἠθικὴν συνδρομὴν πρὸς τοὺς φίλους των. Διὰ τοῦτο δὲ κατεδέχθην νὰ κάμω λόγον. Ὅταν δὲ ἀναχωρῶν ἀπεχαιρέτησα τὸν πρόεδρον τοῦ ὑπουργείου, τῷ εἶπον· δόσατε ὅσην δίδει κάθε κυβέρνησις ὑποστήριξιν εἰς τὸν Σωτήριον Πετιμεζᾶν, ἀλλὰ δὲν θέλω νὰ ἐπέμβῃ ἡ ἐξουσία ὑλικῶς εἰς τὴν ἐκλογὴν Καλαβρύτων, διότι ἡ ἐπαρχία Καλαβρύτων εἶναι ὑπερήφανος καὶ ἐνδεχόμενον νὰ γεννηθῇ ἐμφύλιος πόλεμος. Δεκαὲξ δασοφύλακας, ἕνα δασονόμον δίδει ὁ Παπαμιχαλόπουλος, τὸν γραμματέα καὶ τοὺς γραφεῖς τοῦ ταμείου, τὸν γραμματέα καὶ τοὺς γραφεῖς τῆς ἐφορίας, ἓξ τελωνοφύλακας προσκολλημένους δῆθεν εἰς τὸ τελωνεῖον Πατρῶν ἀλλὰ καθημένους εἰς τὰ Καλάβρυτα. Παραπονεῖται κατὰ τοῦ ὑπουργοῦ Παπαμιχαλοπούλου· δὲν ἠξεύρω ἂν εἶναι ἀληθὲς τὸ παράπονον, ἢ ἔχει σκοπὸν νὰ ἀπατήσῃ τὴν κοινωνίαν ὅτι κατεδιώχθη· ἀλλ’ ἂν ἐπιμένῃ πραγματικῶς παραπονούμενος, λέγω πῶς δὲν λέγει ἀλήθειαν. Ἠξεύρετε μέχρι ποίου βαθμοῦ δὲν ἀνεμίχθην εἰς τὰ ῥουσφέτια; Ὁ κ. Παπαμιχαλόπουλος δεκάκις ἐξεφράσθη ὅτι ἔχει διάθεσιν νὰ μοῦ δώσῃ κάτι τι, ἀλλὰ τοῦ εἶπον, δὲν θέλω νὰ σὲ θέσω εἰς θέσιν δύσκολον. Ἂς ἐξετάσωμεν τί καὶ ὁ Μεταξᾶς ἔκαμε, διότι ἀπὸ τοὺς ἄλλους δὲν παραπονεῖται· ἡ ἐπαρχία τῶν Καλαβρύτων ἔχει τέσσαρας εἰρηνοδίκας, τέσσαρας συμβολαιογράφους καὶ ἕνα ὑποθηκοφύλακα· οἱ Εἰρηνοδίκαι κατὰ τὸν νόμον εἶναι ξένοι τῆς ἐπαρχίας, οἱ Γραμματεῖς καὶ οἱ τέσσαρες ἀνήκουν εἰς τὸν Σωτήριον Πετιμεζᾶν. Ἀλλὰ τί σᾶς λέγουν; ἔπαυσαν τὸν Γιαννικόπουλον εἰς τὸν δῆμον Κλειτορίας καὶ αὐτὸς εἶναι ἐξ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι κατηγοροῦνται διὰ τὰ ἐν Κλειτορίᾳ συμβάντα· δὲν θέλω νὰ ἐπιβαρύνω τὴν θέσιν των καὶ οὔτε τὴν ἐπιβαρύνω ὁμιλῶν· ἀνεξάρτητοι ἂς εἶναι οἱ λόγοι μου ἀπὸ τὴν δικαιοσύνην καὶ αὐτὴ ἂς ἐξετάσῃ καὶ ἂς εὕρῃ τὴν ἀλήθειαν. Τί ἄλλο λοιπὸν εἶχε καὶ δὲν σοῦ τὸ ἔδωκεν ὁ Μεταξᾶς; θέλετε καὶ ἄλλο περίεργον; ὁ Μεταξᾶς ἔπασχεν ἀπὸ ὑδροφοβίαν. Τὸν Μεταξᾶν ἀφ’ ἧς ἔγεινεν Ὑπουργὸς ἠθέλησα νὰ τὸν ἴδω· ἀνήκομεν εἰς ἕνα κόμμα, εἴμεθα προσωπικοὶ φίλοι καὶ ἔτι πρὸς, ἐγὼ εἶμαι φίλος τῶν Μεταξάδων ἀπὸ μικρὸ παιδάκι. Μετέβην εἰς τὸ ὑπουργεῖον, ἐζήτησα νὰ τὸν ἰδῶ καὶ μοὶ παραγγέλλει ὅτι δὲν δύναται νὰ μὲ δεχθῇ, διότι ἐκτίθεται, καὶ λαμβάνει ὁ δοῦλός σας τὸ καπέλλο του καὶ ἀναχωρεῖ. Αὐτὰ εἶναι τὰ ῥουσφέτια μου. Τὰ εἶπον ἀπὸ τοῦ βήματος καὶ ἂς ἔλθῃ νὰ μὲ διαψεύσῃ, ἂν δὲν λέγω τὴν ἀλήθειαν. Κατηγορῶ διὰ τοῦτο; ὄχι· καὶ ὁδηγοὺς τοῦ ἔδωκεν ὁ Νομάρχης ἀφοῦ ἀπὸ τὰ 1856 εἰς τὰ Καλάβρυτα λῃστεία δὲν ὑπάρχει. Τίς ἔκαμε λόγον ἐδὼ προχθὲς; ἐγὼ; ὄχι. Δὲν κατεδέχθην νὰ ζητήσω ῥουσφέτια, ναὶ, διότι ὁ συνδυασμὸς τὸν ὁποῖον ἔκαμα κατετάραξε τὴν πόλιν τῶν Ἀθηνῶν ὄχι δι’ ἐμὲ, διότι ἐγὼ δὲν ἐλύτρωσα ὡς ὁ προαγορεύσας τὴν πόλιν τῶν Ἀθηνῶν ἀλλὰ διὰ τὴν θέσιν τοῦ κυρίου Ζαΐμη. Τρὶς μοὶ ἐπροτάθη νὰ δεχθῶ τὴν θέσιν τοῦ Ὑπουργοῦ καὶ δὲν τὴν ἐδέχθην. Δὲν τὸ εἶπον, μὲ ἠνάγκασαν νὰ τὸ εἴπω διότι ἐγὼ δὲν λέγω ὅτι εἶμαι μέγας, εἶμαι μικρὸς, δὲν εἶμαι λυτρωτὴς καμμιᾶς πόλεως. Δὲν εἶμαι ἔξοχος στρατιωτικὸς ὡς ὁ ἐξάδελφός μου, ὁ ὁποῖος μᾶς εἶπε προχθὲς, ὅτι εἶναι ἴσος μὲ τὸν Μόλτκε· ἐγὼ εὔχομαι νὰ ὑπερβῇ ὁ ἐξάδελφός μου καὶ τὸν Μόλτκε. Μὲ ἐκατηγόρησεν, ὅτι ἔκρουσα τὰς θύρας τῶν δυνατῶν διὰ νὰ θηρεύσω τὴν θέσιν τοῦ ὑπουργοῦ, ἀλλ’ τὸ ὑπουργεῖον μοῦ ἐδίδετο καὶ δὲν τὸ ἐδέχθην. Εἶμαι λοιπὸν ἐγὼ ὁ ἄνθρωπος, ὅστις ἔκρουσα θύρας διὰ ὑπουργεῖον; Ἐδὼ εἶναι οἱ ἀρχηγοὶ τῶν κομμάτων· ὁ Βούλγαρης, ὁ Κουμουνδοῦρος ὑπῆρξε φίλος μου καὶ τὸν ἐξαιρῶ, ὁ Ζαΐμης, ὁ Δεληγεώργης καὶ οἱ φίλοι των ἂς ὁμολογήσουν ἂν μὲ εἶδον εἰς τὰ ὑπουργεῖά των ν’ ἀπαιτήσω ποτὲ τὸ ἐλάχιστον· εἶδον τὸν Παπαμιχαλόπουλον εἰς τὸ ὑπουργεῖον του ἅπαξ ἢ δὶς, τὸν ἔδοσα μίαν ἀναφορὰν τῶν κτηνοτρόφων, οἱ ὁποῖοι εἰς τὰ χειμερινὰ μέρη κατεδιώκοντο ἀπὸ τοὺς εἰσπράκτορας καὶ στρατιώτας, καταλαμβάνοντας τοὺς δρόμους καὶ ἀφαιροῦντας τὰ ζῶά των, καὶ οὐδὲν πλέον. Ὁ προαγορεύσας παρέστησεν, ὅτι εἶναι τόσον μέγας καὶ γενναιόφρων, ὥστε δὲν ἐδίστασεν οὔτε τὸν Ζαΐμην νὰ ὑποστηρίξῃ ὡς μέλος τῆς προσωρινῆς κυβερνήσεως κατὰ τὴν 10 πρὸς τὴν 11 8βρίου. Τοῦτο ἐγὼ δὲν τὸ ἐπίστευσα, διότι δὲν ἐπερίμενα νὰ συναντήσω τὸν ἐξάδελφόν μου εἰς τὸ μέρος ὅπου ἐγένετο ἡ προσωρινὴ κυβέρνησις· ἐνόμιζα, ὅτι ἤθελα τὸν εὕρει ὄπισθεν τοῦ παλατίου, διότι τότε πρωθυπουργὸς ἦτο ὁ Γενναῖος Κολοκοτρώνης καὶ πρόεδρος τῆς Βουλῆς ὁ ἀδελφός του. Αἴ! καὶ πῶς ἀπὸ τὸ παλάτι εὑρέθη ἐκεῖ καὶ ὑπεστήριξε τὸν Ζαΐμην, ἐγὼ τὸ ἀγνοῶ, πλὴν ἂν τοῦτο τοῦ κάμνῃ τιμὴν, θέλει ὁμιλήσει καὶ περὶ τούτου ἡ ἱστορία. Δὲν ἐκατηγόρησα οὔτε τὰς στρατιωτικὰς ἀρετάς του, οὔτε τὸν εἶπον, ὅτι δὲν ἐλύτρωσε ποτὲ τὴν πόλιν αὐτήν· τοῦτο τὸ ἠγνόουν, σᾶς τὸ ὁμολογῶ, διότι ἂν τὸ ἐγνώριζα, ἤθελα χρεωστεῖ καὶ ἐγὼ καὶ πολλοὶ ἀπὸ σᾶς εὐγνωμοσύνην, διότι τότε εἴμεθα ὅλοι εἰς τὰς Ἀθήνας καὶ εἰς τὴν λύτρωσιν τῆς πόλεως αὐτῆς ἐμπεριλαμβανόμεθα ὅλοι καὶ πρέπει νὰ χρεωστοῦμεν εὐγνωμοσύνην· πρῶτος λοιπὸν τοῦ τὴν ὀφείλω ἐγώ. Δὲν γνωρίζω ἐπίσης, ἂν ἡ στρατιωτικὴ διοίκησις ἀλλάζῃ τῆς πολιτικῆς, οὐδὲ θέλω νὰ εἴπω ποία εἶναι ἡ καλὴ ἢ ἡ κακὴ διοίκησις ἑνὸς σωματάρχου, διότι στρατιωτικὸς δὲν εἶμαι· ὁ ἐξάδελφός μου τότε κατὰ πρῶτον ὑπῆρξε στρατιωτικὸς διοικητὴς ἑνὸς σώματος. Εἶναι περιττὸν νὰ ἐξαίρῃ ὁ ἴδιος τὴν καλήν του διοίκησιν καὶ τὰ κατορθώματά του. Ὅλοι γνωρίζομεν τὴν διοίκησιν τῆς ἐποχῆς ἐκείνης, καὶ τὴν ἁρμονίαν, μεθ’ ἧς ἐβίωσε μετὰ τῶν συναδέλφων του· ὅλοι γνωρίζομεν τὰ πρόσωπα καὶ τὰ πράγματα, καὶ ἦτο περιττὸν νὰ ἐξαίρῃ εἰς τοιοῦτον βαθμὸν τὸν ἑαυτόν του. Εἶπον, ὅτι ἐπὶ τοσοῦτον ἐξῆρε τὰς στρατιωτικὰς ἀρετάς του, ὥστε καὶ ἐγὼ δὲν διστάζω νὰ τὸν θεωρῶ ἀνώτερον καὶ τοῦ Μόλτκε, διότι ἂν ὁ Μόλτκε εἶναι ἴσος πρὸς τὰς στρατιωτικὰς ἀρετὰς, μειονεκτεῖ ὅμως κατὰ τοῦτο, ὅτι δὲν εἶναι ἱκανὸς νὰ ἐνεργήσῃ ἐκλογὰς ὡς τῶν Λαπαθῶν, διὰ τοῦτο καὶ ἀπέτυχε τελευταῖον ἐν Πρωσσίᾳ. Εὔχομαι λοιπὸν νὰ δρέπῃ τοιαύτας νίκας, τὰς ὁποίας ἔδρεψε μέχρι τοῦδε, ἀλλ’ ἐξακολουθῶ ὑποστηρίζων, ὅτι πρέπει νὰ ἀκυρωθῇ ἡ ἐκλογὴ, καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὸν δῆμον Λαπαθῶν καὶ τὸν βουλευτὴν, ὅστις ὠφελήθη ἐκ τῆς καλπονοθεύσεως.

§13ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Κύριε πρόεδρε, ἐζήτησα τὸν λόγον διὰ νὰ ἀπαντήσω κυρίως εἰς τὴν παρατήρησιν τοῦ κυρίου Πετιμεζᾶ περὶ καλπονοθεύσεως τῶν 1865. Ἂν δὲν εἶχε παραταθῇ τόσον ἡ συζήτησις, ἤθελον ζητήσει νὰ εἴπω ὀλίγας λέξεις· καί τοι εἰς τοιαύτην θέσιν τῆς συζητήσεως οὔσης, δὲν ἀμφιβάλλω, ὅτι ἡ Βουλὴ ἤθελεν ἐπιτρέψει καὶ εἰς ἐμὲ ὀλίγα λεπτὰ νὰ τὴν ἀπασχολήσω. Ἐπειδὴ βλέπω, ὅτι παραπολὺ παρετάθη, διὰ τοῦτο ἐπιφυλάσσομαι εἰς ἄλλην περίστασιν.

§14ΑΘ. Γ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Εἰς ἄλλην περίστασιν, καὶ ἐγὼ τὸ ἀνακαλῶ.

§15ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Προειδοποιῶ ὅμως, ὅτι δὲν παραιτοῦμαι.

§16ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι βουλευταὶ, καταλάβετε τὰς ἕδρας σας. Λοιπὸν οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἔγκυρον.......

§17ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Πρὶν προκαλέσετε ψηφοφορίαν νὰ ὁρίσετε τὰ θέματα.

§18ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ἔγκυρον εἶναι πρῶτον.

§19ΤΙΝΕΣ. Τὸ ἔγκυρον.

§20ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἔγκυρον.......

§21ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Ἐγὼ νομίζω ὅτι πρέπει νὰ τεθῶσι πρῶτον αἱ τροπολογίαι ἐπὶ τῆς προτάσεως τοῦ ἐγκύρου, αἱ προτάσεις τῆς μειοψηφίας.

§22ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἅμα ἀποφανθῇ ἡ Βουλὴ ὅτι δὲν εἶναι ἔγκυρος ἡ ἐκλογὴ, θὰ ἔλθωμεν εἰς τὴν ψηφοφορίαν τοῦ ἀκύρου.

§23ΤΙΝΕΣ. Βέβαια.

§24ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εὐχαριστεῖσθε, κύριε βουλευτά; (θόρυβος).

§25ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Ζητῶ τὴν ὀνομαστικὴν κλῆσιν διὰ νὰ εἶναι φανερὰ ἡ γνώμη μου, ὅτι εἶμαι κατὰ τοῦ ἐγκύρου. (ἐγείρονταί τινες ζητοῦντες τὴν ὀνομαστικὴν κλῆσιν).

§26ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἔγκυρον τῆς ἐκλογῆς τῶν Καλαβρύτων.......

§27ΜΙΛΗΣΗΣ. Κύριε πρόεδρε, ὅπως θέτετε τὸ ζήτημα, πῶς θὰ διερμηνεύσω τὴν γνώμην μου, ὅτι ἡ ἐκλογὴ τοῦ μὲν δήμου Λαπαθῶν εἶναι ἄκυρος, τῶν δὲ λοιπῶν δήμων ἔγκυρος; (θόρυβος). Δὲν λύονται τὰ ζητήματα διὰ τοῦ θορύβου. Ἂν εἴπω, κύριε πρόεδρε, ναὶ, τότε θὰ συμπεριλάβω εἰς τὴν ἐπικύρωσιν καὶ τὸν δῆμον Λαπαθῶν καὶ δὲν τὸ θέλω· ἂν δὲ εἴπω ὄχι, θὰ συμπεριλάβω εἰς τὴν ἀκύρωσιν καὶ τὰς ἐκλογὰς τῶν ἄλλων δήμων καὶ τοῦτο δὲν τὸ θέλω ἐπίσης. Πῶς θὰ ψηφίσω λοιπόν;

§28Ι. ΒΑΛΑΣΣΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀρνηθεῖτε ψῆφον τότε.

§29ΜΙΛΗΣΗΣ. Δὲν ἐννοῶ διατὶ, ἀφοῦ γίνεται ἐπὶ δύω ἡμέρας συζήτησις ἐπὶ μιᾶς ἐκλογῆς καὶ μὲ τόσας μάλιστα παρεκβάσεις, νὰ μὴ τεθῇ ἐν τέλει ἓν θέμα καθαρόν.

§30ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αἴ, δὲν νομίζω νὰ ἦσθε εἰς τὸ ὀρθὸν, κ. βουλευτά.

§31ΜΙΛΗΣΗΣ. Ἴσως παραλογίζομαι ἀφοῦ τὸ θέλετε.

§32ΤΙΝΕΣ. Δι’ ἀναστάσεως, κ. πρόεδρε.

§33ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μὰ ἐκεῖνοι θέλουν δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως· παραιτεῖσθε τῆς ὀνομαστικῆς κλήσεως;

§34ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§35ΕΤΕΡΟΙ. Δὲν εἶναι 15.

§36ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶναι 15.

§37ΜΙΛΗΣΗΣ. Κύριε πρόεδρε, παρακαλῶ νὰ τεθῇ εἰς ψηφοφορίαν ἡ ἰδική μου πρότασις, προτείνοντος νὰ τεθῇ εἰδικὸν θέμα ὡς πρὸς τὸν δῆμον Λαπαθῶν· τουτέστιν ἂν ἡ ἐκλογὴ τοῦ δήμου Λαπαθῶν εἶναι ἔγκυρος ἢ ὄχι. Ἐπιμένω εἰς τὴν πρότασίν μου καὶ ὀφείλετε νὰ ἐρωτήσητε περὶ αὐτῆς τὴν Βουλήν.

§38ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ποῖος σᾶς ὑποστηρίζει;

§39ΜΙΛΗΣΗΣ. Ἐγὼ, κύριε πρόεδρε, ὀφείλω νὰ ἐκπληρώσω τὸ καθῆκόν μου· θέλω πεισθῆ βεβαίως εἰς τὴν πλειοψηφίαν, ἀλλ’ ἔχω τὸ δικαίωμα νὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ ἐρωτήσητε τὴν Βουλὴν ἐπὶ τῆς προτάσεώς μου, καὶ ἂν τὴν ἀποῤῥίψῃ, θέλω νὰ καλύψω τὴν ἰδίαν ἐμοῦ εὐθύνην.

§40ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν νὰ φανῇ ποῖοι σᾶς ὑποστηρίζουν.

§41ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. (ἐγειρόμενος). Πρὸ μικροῦ ἐσηκώθητε 15, νομίζω.

§42ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Τότε ἐπρόκειτο περὶ τῆς ὀνομαστικῆς κλήσεως.

§43ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Καὶ ἐγὼ πρὶν ἤμην ὑπὲρ τῆς λύσεως τοῦ ζητήματος ἑνὸς ἑκάστου δήμου, ἀλλ’ ὁ κ. Μίλησης λέγει, πῶς θὰ ψηφίσω ἐγὼ ὑπὲρ τοῦ ἐγκύρου τῆς ὅλης ἐκλογῆς, ἐνῷ εἶμαι κατὰ τοῦ δήμου Λαπαθῶν; Καὶ ἐγὼ εἶμαι κατά· ἐννοεῖται, ἐὰν τυχὸν ἡ Βουλὴ δὲν παραδεχθῇ τὸ ἔγκυρον τῆς ὅλης ἐκλογῆς, θὰ λύσωμεν τὸ ζήτημα ποίους δήμους θεωροῦμεν ἀκύρους.

§44ΜΙΛΗΣΗΣ. Κύριε πρόεδρε, ἐὰν ὅ,τι θέλετε νὰ πράξητε γίνεται δι’ οἰκονομίαν, τὸ ἐννοῶ, ἀλλὰ δὲν εἶναι σύμφωνον μὲ τὸν κανονισμόν· ὁ ἀξιότιμος προαγορεύσας ἐννοεῖ πολὺ καλὰ, ὅτι ἂν ἡ Βουλὴ ἀποφανθῇ τὸ ἐναντίον, δηλ. ὑπὲρ τῆς ἀκυρώσεως, θὰ ἀκυρωθῇ ὅλη ἡ ἐκλογὴ· ὑποθέσατε τῳόντι ὅτι γίνεται δεκτὸν τὸ δεύτερον μέρος τῆς προτάσεως, τοὐτέστιν ὅτι ἡ ἐκλογὴ εἶναι ἄκυρος, τότε τίνος δήμου ἐκλογὴ θὰ κηρυχθῇ ἄκυρος; τίνος δήμου ἐκλογὴ θὰ ἐπαναληφθῇ; Αὐτὰ δὲν εἶναι σπουδαῖα.

§45ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ἐπανέλθωμεν κατὰ δήμους.

§46ΜΙΛΗΣΗΣ. Θὰ ἐπανέλθωμεν, ἀφοῦ ἐκηρύξαμεν τὴν ὅλην ἐκλογὴν ἄκυρον;

§47ΠΟΛΛΟΙ. Βεβαίως.

§48ΜΙΛΗΣΗΣ. Αὐτὰ δι’ ἐμὲ εἶναι ἀκατάληπτα.

§49ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Νομίζω ὅτι παραβιάζεται ὁ κανονισμὸς, παραβιάζεται ἡ τακτικὴ, τὴν ὁποίαν ἠκολουθήσαμεν μέχρι τοῦδε κατὰ τὴν ἐξέλεγξιν ὅλων τῶν ἐκλογῶν. Περιττὸν νὰ ἐπαναλάβω ὅλα τὰ ζητήματα· ἀναφέρω μόνον τί ἐπράξαμεν εἰς τὴν ἐκλογὴν Θήρας, ἡ ὁποία εἶναι καὶ ἡ τελευταία ἐκ τῶν ἐκλογῶν ἐκείνων, τὰς ὁποίας ἐσυζητήσαμεν· ἐζητήθη κατὰ τὴν ἐκλογὴν ταύτην ἡ ἀκύρωσις τριῶν ἢ τεσσάρων δήμων ὅταν ἐτέθη δὲ τὸ ζήτημα, δὲν ἐτέθη ὡς σήμερον θέλει ἡ πλειονοψηφία νὰ τεθῇ, ἀλλ’ ἠρωτήθη κατὰ πρῶτον ἡ Βουλὴ περὶ τοῦ ἐγκύρου ἢ μὴ τῶν δήμων, οἵτινες προσεβλήθησαν. Αὐτὴν τὴν τακτικὴν ἠκολουθήσαμεν καὶ εἰς ὅλας τὰς ἄλλας ἐκλογάς. Πῶς δὲ δυνάμεθα σήμερον νὰ μεταβάλωμεν αὐτὴν, παραβιάζοντες τὸν κανονισμὸν τῆς Βουλῆς καθ’ ὅσον ἀποβλέπει τὸν τρόπον τῆς λύσεως τῶν ζητημάτων, καὶ νὰ ἐρωτήσωμεν τὴν Βουλὴν ἐὰν ἡ ὅλη ἐκλογὴ εἶναι ἔγκυρος ἢ ὄχι; Τοιουτοτρόπως ὅλα τὰ ζητήματα, τὰ ὁποῖα μᾶς ἀπησχόλησαν ἐπὶ τρεῖς ὅλας ἡμέρας, τίθενται ἐκ ποδῶν. Ὁ κανονισμὸς ὁρίζει ὅτι τὰ ζητήματα προκύπτουν ἐκ τῶν συζητήσεων· ποῖα δ’ εἶναι τὰ ἀντικείμενα, τὰ ὁποῖα μᾶς ἀπησχόλησαν κατὰ τὴν ἐκλογὴν αὐτήν; εἶναι τὸ ἔγκυρον ἢ μὴ τῆς ὅλης ἐκλογῆς; ὄχι, κύριοι· κατὰ πρῶτον ἐπροτάθη τὸ ἄκυρον τῆς ἐκλογῆς τοῦ δήμου Λαπαθῶν. Αὐτὸ ἦτο τὸ θέμα τῆς ὁμιλίας τοῦ πρῶτον ἀγορεύσαντος· ὁ δεύτερον ἀγορεύσας μᾶς ἀπησχόλησεν ἐπὶ δύω ὥρας ἀγορεύων ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ θέματος· ἑπομένως αὐτὸ ἦτο τὸ πρῶτον θέμα τὸ ἐκ τῆς συζητήσεως προκύπτον, καὶ αὐτὸ πρέπει νὰ τεθῇ εἰς ψηφοφορίαν. Κατὰ δεύτερον λόγον ἐπροτάθη τὸ ἄκυρον τριῶν ἑτέρων δήμων καὶ τοῦτο ἦτο τὸ ἀντικείμενον τῆς ὁμιλίας τοῦ κυρίου Σωτ. Πετιμεζᾶ, τὴν ὁποίαν ἀντέκρουσεν ὁ σήμερον ἀγορεύσας. Ἐὰν λοιπὸν πρόκειται νὰ θέσωμεν ζητήματα σύμφωνα μὲ τὸν κανονισμόν, ἐὰν πρόκειται ν’ ἀποφανθῶμεν ἐπὶ τῶν πορισμάτων τῶν συζητήσεων, αἵτινες μᾶς ἀπησχόλησαν ἐπὶ τρεῖς ἡμέρας, πρέπει νὰ τεθῇ κατὰ πρῶτον τὸ ζήτημα· «ὁ δῆμος Λαπαθῶν εἶναι ἔγκυρος ἢ ἄκυρος;» κατὰ δεύτερον λόγον οἱ τρεῖς ἄλλοι δῆμοι, οἱ ὁποῖοι προσεβλήθησαν ἀπὸ τὸν κ. Σωτήρ. Πετιμεζᾶν, εἶναι ἔγκυροι ἢ ἄκυροι; καὶ ὅταν λυθῶσιν αὐτὰ τὰ ζητήματα, εἴτε ἀποφατικῶς, εἴτε καταφατικῶς, ἐπέρχεται ὡς πόρισμα τῶν ἀποφάσεων τούτων τὸ ἔγκυρον ἢ ἄκυρον τῆς ὅλης ἐκλογῆς. Ἐὰν δὲν ὑπάρχουν 15 ὑποστηρίζοντες τὴν δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως ψηφοφορίαν ὡς πρὸς τὰ ζητήματα ταῦτα, λύσατε αὐτὰ δι’ ἀναστάσεως· κατόπιν δὲ προβῆτε εἰς τὴν λύσιν τοῦ ζητήματος περὶ ὅλης τῆς ἐκλογῆς ἐπίσης δι’ ἀναστάσεως· ὅταν ἡ πλειονοψηφία θέλῃ τὴν ἐπικύρωσιν τῆς ὅλης ἐκλογῆς, δὲν βλέπω διατί νὰ φθάσωμεν εἰς τὸ ἀποτέλεσμα αὐτὸ παραβιάζοντες τὸν κανονισμὸν καὶ τοὺς κανόνας τῆς λογικῆς καὶ τῶν συζητήσεων.

§50ΙΩ. ΒΑΛΑΣΣΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ κανονισμὸς δὲν προσβάλλεται διόλου, ὅταν ἡ πλειοψηφία ζητῇ διὰ νὰ ἀπαλλάξῃ τὴν Βουλὴν ἀπὸ πολλὰς ψηφοφορίας, νὰ τεθῇ πρῶτον τὸ ζήτημα· «εἶναι ἔγκυρος ἡ ἄκυρος ἡ ἐκλογή;» Ἐὰν ἀποφανθῇ ὅτι εἶναι ἔγκυρος, ἀπαλλάσσει τὴν Βουλὴν ἀπὸ πάσης ἄλλης ψηφοφορίας· ἐὰν ἀποφανθῇ ὅτι εἶναι ἄκυρος, ἔρχονται τὰ ζητήματα, τὰ ὁποῖα ἔθεσεν ὁ κύριος Μεσσηνέζης· ὥστε εἶναι μία συντομία τότε.

§51ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Καὶ ὅταν ἡ πλειοψηφία εἴπῃ, ὅτι εἶναι ἄκυρος ἡ ἐκλογή;

§52Ι. ΒΑΛΑΣΣΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐν μέρει.

§53ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Ἠμπορεῖτε νὰ λύσητε κατὰ τὸ δοκοῦν ὑμῖν τὰ τὸ κῦρος τῶν ἐκλογῶν ἀφορῶντα ζητήματα, ἀλλὰ τοὺς κανόνας τῆς λογικῆς δὲν δύνασθε νὰ παραβιάσητε· ἡ λογικὴ, ὁ κανονισμὸς τῆς Βουλῆς ἐπιβάλλουσιν, ὅταν προτείνεται ἡ διαίρεσις τῶν ζητημάτων, νὰ διαιρῶνται. Ὁ κανονισμὸς ὁρίζει, ὅτι ὁσάκις κατὰ μίαν συζήτησιν προτείνεται ἡ διαίρεσις ζητημάτων, τὰ ὁποῖα συμβιβάζονται, πρέπει νὰ γίνηται ἡ διαίρεσις. Λογικῶς δὲν ἠμπορεῖ νὰ συνυπάρξῃ καὶ τὸ ἔγκυρον καὶ τὸ ἄκυρον. Ἀφοῦ δὲν δύναται νὰ συνυπάρξῃ, ἐὰν θέλετε νὰ σεβασθῆτε τοὐλάχιστον τοὺς κανόνας τῆς λογικῆς, πρέπει νὰ διαιρέσητε τὰ ζητήματα καὶ νὰ ἐρωτήσητε κατὰ πρῶτον τὴν συνείδησιν τῆς Βουλῆς, ἐὰν οἱ δῆμοι, κατὰ τῶν ὁποίων ἐγείρονται ἐνστάσεις, εἶναι ἢ ὄχι ἄκυροι. Καὶ μετὰ τὴν λύσιν αὐτῶν τῶν ζητημάτων, λογικῶς, ἐπαναλαμβάνω, ἠμπορεῖτε νὰ ἐρωτήσητε τὴν Βουλὴν περὶ τοῦ ἐγκύρου ἢ μὴ τῆς ὅλης ἐκλογῆς. Ἡ πλειοψηφία, ἐπαναλαμβάνω, δύναται νὰ πράξῃ ὅ,τι θέλει, ἀλλὰ δὲν πρέπει νὰ προβαίνῃ εἰς πράγματα, τὰ ὁποῖα τίποτε δὲν δικαιολογεῖ, τὰ ὁποῖα παραβιάζουν τὴν συνείδησιν τῶν ἄλλων.

§54Α. ΒΑΛΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε πρόεδρε....

§55ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μὰ ἀφῆστε, κύριοι, νὰ ξεμπερδεύωμεν.

§56ΠΟΛΛΟΙ. Δι’ ἀναστάσεως.

§57ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Κύριε πρόεδρε, ζητοῦμεν τὴν ὀνομαστικὴν κλῆσιν.

§58ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν εἶσθε 15.

§59ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. (Ἀπαριθμῶν τοὺς ἐγερθέντας). 1, 2, 3, 4,... .... 20 εἴμεθα.

§60ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πολὺ καλά. Λοιπὸν ὅσοι θεωροῦν τὴν ἐκλογὴν τοῦ δήμου Λαπαθῶν ἔγκυρον, λέγουν Ναί, ὅσοι τὴν θεωροῦν ἄκυρον, λέγουν ὄχι. (Γίνεται ἡ ψηφοφορία δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως). Πρωτόκολλον ψηφοφορίας τῶν Βουλευτῶν Ἐπὶ τοῦ ἑξῆς ζητήματος· «Παραδέχεται ἡ Βουλὴ τὸ ἔγκυρον τῆς ἐκλογῆς τοῦ δήμου Λαπαθῶν τῆς ἐπαρχίας Καλαβρύτων, ναὶ ἢ ὄχι;

§61ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ, κύριοι, διὰ ψήφων 97 κατὰ 46 ἐγκρίνει τὸ ἔγκυρον τῆς ἐκλογῆς τοῦ δήμου Λαπαθῶν.

§62Ι. ΒΑΛΑΣΣΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔρχονται οἱ τρεῖς δῆμοι τώρα.

§63ΣΤΡΑΤΟΣ. Δι’ ἀναστάσεως.

§64Ι. ΒΑΛΑΣΣΟΠΟΥΛΟΣ. Ὄχι, δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως.

§65ΠΟΛΛΟΙ. Δι’ ἀναστάσεως.

§66ΕΤΕΡΟΙ. Δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως.

§67Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἂς γίνῃ δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως διὰ νὰ μάθουν νὰ συλλογίζωνται ὅταν ὁμιλοῦν.

§68ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Πάντοτε συλλογιζόμεθα ὅταν ὁμιλοῦμεν.

§69Ι. ΒΑΛΑΣΣΟΠΟΥΛΟΣ. Δι’ ἀναστάσεως λοιπόν παραιτούμεθα τῆς ὀνομαστικῆς κλήσεως.

§70ΡΟΥΚΗΣ ΚΑΙ ΕΤΕΡΟΙ. Ὄχι, δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως, εἴμεθα 15.

§71Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἠθέλησαν νὰ προκαλέσουν ψηφοφορίαν διὰ ὀνομαστικῆς κλήσεως, καὶ τὴν ἐπροκάλεσαν· ἠθέλησαν ν’ ἀποδείξουν, ὅτι ὑπάρχουν ψῆφοι κατὰ τοῦ δήμου Λαπαθῶν. Ὑπάρχουν ἄπειροι κατὰ τῶν τριῶν δήμων, ἀλλὰ νομίζω, ὅτι ἡ Βουλὴ νὰ μὴ ἀπασχοληθῇ ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ ζητήματος. Παρακαλῶ ὅλους τοὺς φίλους μου νὰ ἐνδώσουν νὰ γίνῃ ἡ ψηφοφορία δι’ ἀναστάσεως.

§72ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἐπὶ τοῦ δικαίου ἐπιείκεια δὲν ὑπάρχει· ὥστε ἐὰν ὁ κύριος Πετιμεζᾶς ἤδη ἐπεκαλῆται ἐπιείκειαν τῶν φίλων του ἐπὶ τῆς ἐκλογῆς τῶν τριῶν δήμων, ἐπικαλούμεθα ἐπίσης ἐπὶ τοῦ δικαίου νὰ γίνῃ ὀνομαστικὴ ψηφοφορία διὰ νὰ καταδειχθῇ, ἐὰν τῳόντι ὑπάρχῃ τὸ ἔγκυρον τῶν τριῶν δήμων.

§73ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Κύριε πρόεδρε, μήπως τὸ σύστημα τῆς δι’ ἀναστάσεως ψηφοφορίας εἶναι σύστημα ἐγκληματικὸν καὶ τὸ ῥίπτετε κατὰ πρόσωπον τῆς Βουλῆς, καὶ διὰ τοῦτο ἡμεῖς συγκαταβαίνομεν παραχωροῦντες; Ὄχι, κύριοι· πρόκειται νὰ διεκδικήσωμεν ἀντιπαθείας;

§74ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§75ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ὥστε ὅσοι νομίζουν, ὅτι μία ἐκλογὴ εἶναι νόμιμος, εἴτε δι’ ἀναστάσεως εἴτε δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως ἠμποροῦν νὰ τὸ δείξουν.

§76ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν, περὶ τῶν τριῶν δήμων ἢ περὶ τοῦ ὅλου θέλετε νὰ ἐρωτήσω;

§77ΠΟΛΛΟΙ. Περὶ τοῦ ὅλου.

§78ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἔγκυρον τῆς ὅλης ἐκλογῆς νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη τὸ ἔγκυρον τῆς ὅλης ἐκλογῆς τῆς ἐπαρχίας Καλαβρύτων καὶ ὡς νομίμους αὐτῆς βουλευτὰς τοὺς κυρίους Θρασύβουλον Α. Ζαΐμην, Ἀθανάσιον Γ. Πετιμεζᾶν, Σωτήριον Ν. Πετιμεζᾶν, Γ. Β. Πετιμεζᾶν καὶ Ἀθαν. Π. Πετιμεζᾶν. Μὴ ὑπαρχούσης οὐδεμιᾶς ἀντιῤῥήσεως, ἐπικυροῦνται δι’ εἰδικῆς ἐπὶ ἑκάστης ἐκλογῆς ἀναστάσεως αἱ ἐκλογαὶ τῶν ἐπαρχιῶν Καλαμῶν, Καρυστίας, Κέας καὶ Κερκύρας, καὶ ἀνακηρύσσονται νόμιμοι βουλευταὶ Καλαμῶν μὲν, οἱ κύριοι Π. Μαυρομιχάλης, Γ. Πεῤῥωτὴς καὶ Δ. Κάρτσονας· Καρυστίας δὲ οἱ κύριοι Α. Κοντόσταυλος, Γ. Καραβᾶς, Ἰω. Μπαλάφας καὶ Κωνστ. Γ. Χατζηκωνσταντῆς· Κέας οἱ κύριοι Ἰωάννης Γ. Μαντζαράκης καὶ Ἰωάννης Ν. Ψύλλας· καὶ Κερκύρας οἱ κύριοι Ν. Βασιλάκης τοῦ Ἠλιοῦ, Ἰάκωβος Πολυλᾶς καὶ Δημήτριος Λοράνδος.

§79ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπαρχία Κορινθίας. «Δι’ ὅλους τοὺς ἀνωτέρω λόγους τὸ τμῆμα κατὰ πλειονοψηφίαν, καί τινων ἄλλων προτεινάντων τὴν ἀκύρωσιν τῆς ἐκλογῆς διὰ τοὺς δήμους Σολυγίας, Στυμφαλίας, Τρικάλων καὶ Φενεοῦ, προτείνει εἰς τὴν Βουλὴν τὴν ἐπικύρωσιν τῆς ἐκλογῆς τῆς ἐπαρχίας Κορινθίας καὶ τὴν παραδοχὴν ὡς νομίμων βουλευτῶν αὐτῆς τῶν κυρίων Ἀνδρέα Νοταρᾶ, Σπυρίδωνος Νοταρᾶ, Εὐσταθίου Οἰκονομοπούλου, Ἐπαμινώνδα Καμπεροπούλου καὶ Σωτηρίου Ἰωάννου.» Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις;

§80ΙΩΑΝ. Δ. ΧΑΤΖΙΣΚΟΣ. Ὑπάρχει· πρῶτον ὑπάρχει πλειονοψηφία καὶ μειονοψηφία ἐν τῇ ἐκθέσει· ἑπομένως ὑπάρχει ἀντίῤῥησις.

§81ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἡ παρατήρησις τοῦ κυρίου Χατζίσκου εἶναι ὀρθοτάτη· ὑπάρχει πλειονοψηφία καὶ μειονοψηφία ἐν τῷ τμήματι. Ἐὰν ὁ κύριος Χατζίσκος προτιμᾷ νὰ λάβῃ αὐτὸς τὸν λόγον, ἐπειδὴ ἔχει τὴν ἀπωτέραν γνώμην, καθ’ ὅσον γνωρίζω ἐξωδίκως ἐξ ἰδιαιτέρων ὁμιλιῶν, νομίζω ὅτι θὰ ᾖναι ὁ καταλληλότερος νὰ ὁμιλήσῃ πρῶτος· ἐὰν ὅμως ἐπιθυμῇ νὰ προηγηθῇ ἄλλος εἰς τὸ βῆμα, τότε ἐγὼ βεβαίως θὰ ἐκφράσω τὴν γνώμην, τὴν ὁποίαν ἔχω ἐπ’ αὐτῆς τῆς ἐκλογῆς. Ἐνταῦθα καταλαμβάνει τὴν θέσιν τοῦ προέδρου ὁ κύριος Ἀντωνόπουλος.

§82ΙΩΑΝ. Δ. ΧΑΤΖΙΣΚΟΣ. Κύριοι βουλευταὶ, οὐδεὶς βεβαίως δύναται νὰ διαμφισβητήσῃ ὑμῖν τὸ μέγα καὶ σπουδαῖον ἐνδιαφέρον, τὸ ὁποῖον ἔχετε ἐπὶ τῶν ὑμετέρων ἀποφάσεων.

§83ΚΑΤΣΙΚΑΠΗΣ. Τὸν λόγον, κύριε πρόεδρε.

§84ΧΑΤΖΙΣΚΟΣ. Πρὸ πάντων διὰ τὴν ἐπιῤῥοὴν, τὴν ὁποίαν δύνανται αὗται νὰ ἔχουν εἰς τὸ μέλλον ἐπὶ τῶν ἐσωτερικῶν ἡμῶν δημοσίων σχέσεων.

§85ΤΙΝΕΣ. Κύριε πρόεδρε, νὰ γίνῃ ἡσυχία, διότι δὲν ἀκούομεν.

§86ΧΑΤΖΙΣΚΟΣ. Ἐνδιαφέρεσθε λοιπὸν ἀναντιῤῥήτως ἐπὶ τῆς ποιότητος τῶν ὑμετέρων ἀποφάσεων.

§87ΒΡΑΤΣΑΝΟΣ. Κύριε πρόεδρε, νὰ γίνῃ ἡσυχία.

§88ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι, καθήσατε, μὴ ταράττετε.

§89ΧΑΤΖΙΣΚΟΣ. Διότι τὸ δημόσιον δίκαιον τὸ παρ’ ἡμῖν ἰσχύον εἶναι μὲν ἐῤῥιζωμένον εἰς τὰ σπλάγχνα τοῦ ἔθνους, ἀλλ’ ἡ ἐπὶ τὸ μέλλον ἐπιτυχὴς προκοπὴ αὐτοῦ ἐξήρτηται ἐκ τῆς ποιότητος τῶν ἡμετέρων ἀποφάσεων. Κύριοι, αἱ ἀποφάσεις ἐπαναλαμβάνω νὰ εἴπω, ὅτι ἔχουν ἐπιῤῥοὴν εἰς τὸ μέλλον ἐπὶ τῶν δημοσίων σχέσεων, καὶ αἱ δημόσιοι ἡμῶν σχέσεις πρέπει νὰ ὦσι τὸ ἀληθὲς ἀπαύγασμα τῶν ἡμετέρων θεσμῶν. Δὲν λανθάνει δὲ ὑμᾶς, ὅτι βάσις τοῦ Συνταγματικοῦ ἡμῶν πολιτεύματος εἶναι ἡ σπουδαία ἀρχὴ, ὅτι πᾶσαι αἱ ἐξουσίαι ἐκπηγάζουσιν ἐκ τοῦ ἔθνους. Ἡ ἀρχὴ αὕτη δὲν εἶναι ἁπλῶς θεωρητικὴ, ἐξ ἧς σκοπεύω νὰ σύρω τὰ ἀναγκαῖα συμπεράσματα, ἀλλ’ εἶναι τὸ γράμμα καὶ τὸ πνεῦμα τοῦ καταστατικοῦ ἡμῶν νόμου. Ἡ ἀρχὴ δὲ αὕτη ἔχει σπουδαίαν σημασίαν· δηλοῖ δὲ ὅτι πᾶσα ἐξουσία ὀφείλει ὑπερηφάνως καὶ ἀδιαλείπτως νὰ ὑποδεικνύῃ τὸν τίτλον τῆς ὑπάρξεώς της, καὶ ὁ τίτλος της πρέπει νὰ ᾖναι ἀληθὴς γνήσιος, ἤτοι ἐθνικός. Τὴν ἀρχὴν αὐτὴν δὲν πρέπει νὰ τὴν λησμονήσωμεν κατ’ οὐδένα λόγον. Καὶ ἂν λάβητε ὑπ’ ὄψιν τὴν ἐκτελεστικὴν ἐξουσίαν, ὡς καὶ τὴν δικαστικὴν ἐξουσίαν ἐν τῇ ἡμετέρᾳ πολιτείᾳ, αὗται δύνανται νὰ εἴπωσιν ἡμῖν, ναὶ ἔχομεν τίτλον ὑπάρξεως νόμιμον, γνήσιον· εἴμεθα λοιπὸν πραγματικὴ ἀπόῤῥοια τοῦ ἔθνους· οἱονδήποτε λειτουργὸν τῶν νόμων, τῆς ἐκτελέσεως αὐτῶν ἐὰν λάβητε ὑπ’ ὄψιν, θὰ σᾶς ὑποδείξῃ ὅτι ἔχει τίτλον ἀληθῆ· οἱονδήποτε λειτουργὸν τῆς δικαιοσύνης ἐὰν λάβητε ὑπ’ ὄψιν, θὰ σᾶς ὑποδείξῃ ὅτι ἔχει τίτλον νόμιμον. Ἀλλ’ ἐρωτῶ ἤδη ὑμᾶς, δὲν εἶσθε ζηλωταὶ περὶ τῆς ἀληθότητος τῶν τίτλων τῆς Βουλῆς; Τουτέστι, δὲν πρέπει ἡ Βουλὴ ἐπίσης νὰ ἔχῃ τὴν ὑπερηφάνειαν, ὥστε εἰς πᾶσαν στιγμὴν νὰ δεικνύῃ τὸν τίτλον τῆς ὑπάρξεώς της κατ’ οὐσίαν καὶ κατὰ τύπον γνήσιον, ἀληθῆ, τὰ μάλιστα ἐθνικόν; Ἡμεῖς δὲ ἐξελέγχοντες τὰς ἐκλογὰς καταρτίζομεν τὸν τίτλον τῆς Βουλῆς καὶ οὕτω νομιμοποιοῦμεν τὴν ὕπαρξιν αὐτῆς ὡς μέλους τῆς νομοθετικῆς ἐξουσίας· ἀλλὰ ὀφείλομεν νὰ παρατηρήσωμεν, νὰ σκεφθῶμεν ἐὰν θὰ ἔχωμεν ἐπίσης τὴν ἀπόφασιν ἀνωτέρου τινὸς δικαστηρίου, τοῦ τῆς κοινωνικῆς κρίσεως, ὅπως ὀρθῶς εἶπεν ἐπίσης ὁ κύριος Κυβερνήτης Πετιμεζᾶς, παραδεχομένης τὰ πεπραγμένα καλῶς ἔχοντα, ἤτοι τὸν τίτλον αὐτῆς τῆς Βουλῆς ὡς γνήσιον καὶ ἀληθῆ. Ὁ δὲ τίτλος τῆς Βουλῆς ἀποτελεῖται ἐκ τοῦ τίτλου ἑνὸς ἑκάστου ἡμῶν κατ’ ἰδίαν. Ἐὰν δὲ ἀποσπᾶτε ἐκ τοῦ χάρτου τούτου τοῦ τίτλου τῆς Βουλῆς τὸ τεμάχιον, ἐφ’ οὗ γέγραπται «ἀντιπροσωπεία Αἰγίνης» ῥίπτοντες αὐτὸ ἐκτὸς τοῦ περιβόλου τούτου, ἐὰν προσκολλᾶτε τὸ τεμάχιον ἐφ’ οὗ ἐπιγέγραπται «Θήρα», ἐὰν σήμερον παραδεχθῆτε ὡς ἀληθεῖς βουλευτὰς Κορινθίας τοὺς φαινομένους τοιούτους, ἐρωτῶ ὑμᾶς, θὰ παραδεχθῇ πληρέστατα τὸ δικαστήριον τῆς κοινωνικῆς κρίσεως τὸν τίτλον τοῦτον τῆς Βουλῆς ὡς ὀρθῶς ἔχοντα;

§90ΙΩ. ΒΑΛΑΣΣΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ μὴ προσβάλητε τὸ δεδικασμένον.

§91ΧΑΤΖΙΣΚΟΣ. Παντάπασιν· ἐκφράζω τὴν πεποίθησίν μου καὶ ἡ ψῆφός μου ἀπέδειξεν αὐτήν. — Λοιπόν, κύριοι, ἂς εἰσέλθω εἰς τὴν οὐσίαν. Θεωρῶ τὴν ἐκλογὴν Κορινθίας, κατὰ τέσσαρας δήμους, τουτέστι τοὺς δήμους Στυμφαλίας, Φενεοῦ, Τρικάλων καὶ Σολυγίας, ἄκυρον· ἡ ἐπαρχία Κορινθίας, κύριοι, εἶναι ἱστορικὴ τῳόντι διὰ τὰς γενομένας ἱστορικὰς ἐνστάσεις καὶ τὰς γενομένας προπάντων ἱστορικὰς καλπονοθεύσεις. Εἰς τὴν ἐπαρχίαν ἐκείνην εἶναι ἀναντίῤῥητον ὅτι συμβαίνουν καλπονοθεύσεις, διὸ καὶ κατέστη ἱστορικὴ ἐπαρχία δι’ αὐτάς. Καὶ δὲν εἶμαι ἐγώ, ὅστις λέγω τοῦτο, εἶναι ἡ ἱστορία τοῦ Κοινοβουλίου. Τὸ Κοινοβούλιο γνωρίζει κάλλιστα τοῦτο, διότι εἶναι πολλοί, οἵτινες ὑπῆρξαν καὶ ἄλλοτε βουλευταὶ καὶ ἐνθυμοῦνται ὅτι εἰς τὰ 1869 ἠκυρώθη ἡ ἐκλογὴ Κορινθίας καὶ ἡ Βουλὴ δυσπιστοῦσα, οὐχὶ πρὸς τὴν ἐπαρχίαν ἀλλὰ πρὸς τοὺς ἐπιτελοῦντας τὰς καλπονοθεύσεις, ἔστειλεν ἐπιτροπὴν ἵνα παραστῇ εἰς τὰς νέας ἐκλογάς· τὸ ἐνθυμεῖσθε, κύριε Καμπερόπουλε; Τί ἀποδεικνύει λοιπόν, κύριοι, αὐτὴ ἡ πρᾶξις; τὸ ἄκυρον ἀναντιῤῥήτως τῆς ἐκλογῆς ἐκείνης, τὸ ὁποῖον καὶ κατ’ οὐσίαν ἀπεδείχθη καὶ κατὰ τύπον παρεδέχθη Ὅταν λοιπὸν ἔχετε μίαν τοιαύτην ἐπαρχίαν, ἥτις τοιοῦτον ἔχει τὸ παρελθόν της, ὅταν ἔχετε μίαν ἔκθεσιν διῃρημένην εἰς δύο γνώμας, καὶ λυποῦμαι διότι οἱ διαφωνοῦντες δὲν ἔλαβον πρὸ ἐμοῦ τὸν λόγον, πῶς θέλετε νὰ παραδεχθῶμεν τὸ ἔγκυρον τῆς ἐκλογῆς ἀσυζητητί, ἄνευ ἐξετάσεως τῶν κατ’ αὐτὴν γενομένων; Δὲν πρέπει νὰ σταματήσῃ ἡ Βουλὴ καὶ οὐχὶ ἀβρόχοις ποσὶ νὰ διέλθῃ τὰ πάντα; Ἀνάγκη νὰ σταματήσῃ, διότι τὸ ψεῦδος, καί τοι δεκτὸν γενόμενον, ἠμπορεῖ νὰ ζήσῃ, ἀλλ’ ἡ ζωή του θὰ ᾖναι ὀλιγοχρόνιος. Ἂς ἐγκύψωμεν εἰς τὴν ἀλήθειαν καὶ ἐπ’ αὐτῆς βαδίζοντες ἂς προβῶμεν εἰς τὸ μέλλον. Εἶναι ἀναντίῤῥητον, κύριοι, καὶ τοῦτο πολλάκις ἀνεπτύχθη ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου εἰς ἄλλας περιόδους τῆς Βουλῆς, ὅτι εἰς τὴν ἐπαρχίαν Κορινθίας ἔχουν πρὸ πάντων ἐπιῤῥοὴν ὁ κύριος Νοταρᾶς, Δεληγιάννης καὶ Κανελλόπουλος. Ὑπάρχουσιν ἐπίσης καὶ ἄλλα πρόσωπα ἀπολαύοντα τῆς συμπαθείας τῶν συμπολιτῶν των, ἀλλ’ οὐδὲν ἧττον τὰ τρία ταῦτα πρόσωπα συγκεντρόνουσι περὶ ἑαυτὰ τὰς πολιτικὰς συμπαθείας τῶν λοιπῶν καὶ τὴν ὑπόληψιν τῆς ἐπαρχίας.

§92Α. ΡΟΥΚΗΣ. Οἱ ἄλλοι δὲν ἔχουν ὅλως διόλου ἐπιῤῥοήν;

§93ΧΑΤΖΙΣΚΟΣ. Σᾶς εἶπον ὅτι τὰ τρία ταῦτα πρόσωπα εἶναι τὰ κυρίως συγκεντρόνοντα τὰς περισσοτέρας συμπαθείας, διότι ὑπάρχουν καὶ ἄλλα πρόσωπα, ὡς ὁ κύριος Οἰκονομόπουλος, ὁ κύριος Καμπερόπουλος, ἀλλ’ εἰς ἥττονα θέσιν. Εἶναι δὲ ἀναμφισβήτητον ὅτι κατὰ τὴν κοινὴν γνώμην, ἥτις ἐπικρατεῖ κατὰ τὴν ἐπαρχίαν, (καὶ εἶμαι εἰς θέσιν νὰ γνωρίζω τοῦτο, διότι συνδέομαι δι’ ἀδιαῤῥήκτου δεσμοῦ μετὰ τοῦ κυρίου Κανελλοπούλου, διὸ καὶ μεταβαίνω συχνὰ ἐκεῖ εἰς τὸν τόπον), ὁσάκις συνδυάζονται οἱ δύο, ὁ τρίτος ἀποτυγχάνει. Σήμερον ὅμως, ἤτοι κατὰ τὴν παροῦσαν ἐκλογὴν, οἱ δύο συνδυασθέντες ἀποκλείονται ἀπὸ τὸν ἕνα.

§94ΚΑΜΠΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ εἰς τὰ 1869 συνέβη τοῦτο.

§95ΧΑΤΖΙΣΚΟΣ. Ἀλλ’ ἀπεκλείσθησαν παρανόμως, κύριε Καμπερόπουλε, μὴ μὲ διακόπτετε· ἔχω ὑπόληψιν πρὸς ὑμᾶς, εἶσθε φίλος μου καὶ δὲν ὁμιλῶ περὶ ὑμῶν· δὲν ὁμιλῶ περὶ προσώπων, ὁμιλῶ περὶ τῆς ἐκλογῆς, τοὐτέστι περὶ τῶν παρανομιῶν αὐτῆς.

§96ΚΑΜΠΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Εἴπατε ὅτι οἱ δύο συνδυαζόμενοι ἀποκλείουν τὸν ἕνα· πῶς δὲν συνέβη τοῦτο καὶ εἰς τὰ 1869;

§97ΧΑΤΖΙΣΚΟΣ. Διότι δὲν ἔγεινεν ἐκλογὴ νόμιμος οὔτε κατὰ 1869 Κύριοι, ὅταν ἔχετε ἐκλογὴν τακτικὴν, ἔχετε τακτικὰ πρακτικά· ἐὰν παρατηρήσητε τὸν φάκελλον τῆς ἐκλογῆς Κορινθίας, θέλετε ἰδεῖ τῇ ἀληθείᾳ ἕν μόνον πρακτικὸν τακτικὸν καὶ τοῦτο εἶναι μόνον καὶ μόνον τὸ τῆς ἀνακηρύξεως τῶν βουλευτῶν παρὰ τῆς κεντρικῆς ἐπιτροπῆς. Εἶναι τὸ μόνον ἔγγραφον, ὅπερ ἔχει τάξιν εἰς τὸν φάκελλον τῆς ἐκλογῆς τῆς ἐπαρχίας ταύτης, διότι ἂν παρατηρήσητε τὰ πρακτικὰ τῶν προσβαλλομένων τεσσάρων δήμων, δὲν εὑρίσκετε οὔτε ὑπογραφὰς κἂν ἀντιπροσώπων οὔτε τάξιν. Ἐὰν παρατηρήσητε τὰ πρακτικὰ τῆς ἐκλογῆς τοῦ δήμου Φενεοῦ, θὰ ἴδετε μόνην τὴν ὑπογραφὴν τοῦ κ. Οἰκονομοπούλου καὶ οὐδενὸς ἄλλου ἀντιπροσώπου.

§98ΟΙΚΟΝΟΜΟΠΟΥΛΟΣ. Οἱ ἄλλοι ἀπεσύρθησαν.

§99ΧΑΤΖΙΣΚΟΣ. Ἀλλ’ οἱ ἄλλοι, λέγει, ἀπεσύρθησαν, ἄφησαν τὸ στάδιον τῆς πάλης. Εἶναι πιστευτὸν, κύριοι, ὅτι ὁ Κανελλόπουλος καὶ ὁ Δεληγιάννης, οἱ τόσον ἐνδιαφερόμενοι καὶ ἰσχύοντες, ἀφῆκαν τὰ πάντα ἑκουσίως εἰς τὴν διάκρισιν τῶν ἀντιθέτων καὶ ἔφυγαν; Καὶ εἶναι δυνατὸν νὰ φαντασθῆτε καὶ παραδεχθῆτε ὅτι οἱ κύριοι Κανελλόπουλος καὶ Δεληγιάννης, πολιτευόμενοι ἐπὶ τόσα ἔτη, σπουδαίως παλαίοντες εἰς τὰς ἐκλογὰς, ἐγκατέλιπον τὴν κάλπην των εἰς τὴν διάθεσιν τῶν ἀντιπάλων καὶ τὴν τύχην τῆς τύχης; Πῶς δύνασθε νὰ παραδεχθῆτε λοιπὸν ὅτι τοιαῦτα πρακτικὰ εἶναι ἔγκυρα, ὅτι ἡ ἐκλογὴ εἰς τὸν δῆμον τοῦτον εἶναι ἔγκυρος; Διότι, ἄλλως, δύνασθε νὰ παραδεχθῆτε ἄνευ πρακτικῶν ἐκλογήν. Καὶ δὲν εἶναι τοῦτο μόνον, τὸ ὁποῖον λέγω, ἀλλ’ ἐὰν ῥίψητε βλέμμα ἐπὶ τοῦ ἀποτελέσματος τοῦ δήμου Φενεοῦ, θὰ παρατηρήσητε ἀποτέλεσμα τεράστιον. Οἱ μὲν φίλοι τοῦ Νοταρᾶ ἔλαβον ψήφους ἀπὸ 770 ἕως 701, οἱ δὲ ἀποτυχόντες 8· ὁ Δεληγιάννης, κύριοι....

§100ΟΙΚΟΝΟΜΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀφοῦ ἀπεσύρθη....;

§101ΧΑΤΖΙΣΚΟΣ. Ὁ Μαγκαφᾶς ἀποτυχὼν 8, ὁ Κούστας 18 καὶ τέλος πάντων ὁ Δημητριάδης 104 καὶ ὁ Κανελλόπουλος 148. Ἀλλὰ τὰ πρακτικὰ εἶναι ἠλλοιωμένα· μὲ ἄλλην μελάνην ἔγραψαν τὸ 104 καὶ 148, ἄρα πλαστά λοιπὸν δύνασθε νὰ παραδεχθῆτε ἐν συνειδήσει ἐκλογὴν, καθ’ ἣν εἰς τὴν κάλπην τῶν μὲν εὑρέθησαν περὶ τὰς 800 ψήφους, τῶν ἄλλων δὲ 8, ὅτι ἡ ἐκλογὴ αὕτη εἶναι νόμιμος; ὅτι δεικνύει τὴν ἐλευθέραν θέλησιν τῶν πολιτῶν; Ἀδύνατον, κύριοι, ἀδύνατον νὰ τὸ παραδεχθῆτε καὶ σεῖς ἐν συνειδήσει, καὶ ἐρωτῶ καὶ τὴν συνείδησιν τοῦ κυρίου Οἰκονομοπούλου.

§102ΟΙΚΟΝΟΜΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀφοῦ ἀπεσύρθησαν;

§103ΧΑΤΖΙΣΚΟΣ. Καὶ αὐτὸς ὁ κ. Οἰκονομόπουλος, ἂν εἶχε ψῆφον τὴν στιγμὴν ταύτην, ἤθελε συμφωνήσει μαζύ μου.

§104ΟΙΚΟΝΟΜΟΠΟΥΛΟΣ. Ἤθελα δώσει τὴν ψῆφόν μου ὑπὲρ τοῦ ἐγκύρου τῆς ἐκλογῆς, διότι ἀπεσύρθησαν.

§105ΧΑΤΖΙΣΚΟΣ. Τοιουτοτρόπως, κύριοι, θεωρῶ ἄκυρον τὴν ἐκλογὴν τοῦ δήμου Φενεοῦ. Ὡς πρὸς τὸν δῆμον Σολυγείας τί νὰ εἴπω; Ὁ δῆμος οὗτος, κύριοι, εἶναι θαυματουργός· καὶ ἂν ἐπικυρώσητε τὴν ἐκλογὴν τοῦ δήμου τούτου, θὰ ἐπικυρώσητε τὸ θαῦμα ὑπερμεσοῦντος τοῦ 19ου αἰῶνος· ὁ δῆμος οὗτος ἀνήκει, κύριοι, ἀποκλειστικῶς, κατὰ τὴν κοινὴν ἔκφρασιν, εἰς τὸν κύριον Κανελλόπουλον. Ὁ δήμαρχος (καὶ δὲν δύνασθε νὰ τὸ ἀρνηθῆτε), εἶναι τοῦ κυρίου Κανελλοπούλου. Καὶ πόσας νομίζετε ψήφους λαμβάνει ὁ Κανελλόπουλος; ἓν μηδὲν παμμέγιστον! οἱ δὲ ἐπιτυχόντες βουλευταί; παρακαλῶ, ἀκούσατε· 278 ὁ εἷς, 278 ὁ ἄλλος, 278 ὁ ἄλλος καὶ μόλις, κύριοι, εἰς τὸν Ἰωάννην Ἰωάννου, καὶ τὸν ἠδίκησαν βέβαια, εὑρέθησαν ψῆφοι 277· ὁ δὲ Κανελλόπουλος, ὅστις δύναται νὰ εἴπῃ ὅτι ἔχει ἰδικόν του τὸν δῆμον, λαμβάνει 0, ὁ Κούστας 0.

§106ΜΙΛΗΣΗΣ. Πόσοι εἶναι ἐν τῷ βουλευτικῷ καταλόγῳ οἱ ψηφοφόροι;

§107ΧΑΤΖΙΣΚΟΣ. Χίλιοι τόσοι. — Σᾶς εὐχαριστῶ, κύριε Μίληση διότι μοι δίδετε νύξιν νὰ εἴπω καὶ ἓν ἄλλο· βλέπετε ὅτι ἐκ χιλίων τόσων ψηφοφόρων μόλις ἐψηφοφόρησαν 300 περίπου. Τὸ λέγετε τοῦτο ἐκλογήν; τοῦτο εἶναι ἢ νόθευσις, ἢ καλπονόθευσις, ἢ ἀποκλεισμός, τὰ πάντα, ὅ,τι θέλετε. Ἐδῶ δὲ δύνασθε ὄχι μόνον νὰ εἴπητε ὅτι ἡ ἐκλογὴ εἶναι πλαστὴ, ἀλλὰ δὲν ἔγεινεν ἐκλογὴ, καὶ τότε πῶς δύνασθε νὰ εἴπητε ὅτι εἶναι ἔγκυρος ἡ ἐκλογὴ τῶν δήμων Φενεοῦ καὶ Σολυγείας; Ποῦ εἶναι οἱ ψηφοφόροι; ἀπεκλείσθησαν; ἀπὸ ποίους ἀπεκλείσθησαν; Βεβαίως, κύριοι, θὰ ἐπεμβῆκε μία δύναμις, ἥτις ὤφειλε νὰ τηρήσῃ τὴν τάξιν καὶ τὸν νόμον· διότι δὲν δύναμαι νὰ ἐννοήσω πῶς εἰς τὸν δῆμον, εἰς τὸν ὁποῖον ὁ δήμαρχος ἦτο τοῦ Κανελλοπούλου καὶ ἔχει πλειονοψηφίαν εἰς αὐτὸν, ἄλλος μὲν ἔχει 12 ψήφους, ὁ δὲ κύρ. Κανελλόπουλος οὐδεμίαν. Τί συμβαίνει; μὴ συνέβη κἄτι τι ἄλλο; Βεβαίως ἡ δύναμις ἥτις ἐτέθη νὰ τηρήσῃ τὴν τάξιν ἐπενέβη καὶ ἐματαίωσε τὴν ἐκλογήν.

§108ΚΑΜΠΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Πόση στρατιωτικὴ δύναμις ἦτο ἐκεῖ;

§109ΧΑΤΖΙΣΚΟΣ. Δὲν γνωρίζω. — Ἀλλὰ δύνασθε νὰ εἴπητε πῶς ὁ Κανελλόπουλος, ὅστις ἔχει τὸν δήμαρχον ἰδικόν του καὶ τόσην ἐπιῤῥοὴν, πῶς συνέβη νὰ μὴ ἔχῃ κἀμμίαν ψῆφον; Ἐπικαλοῦμαι τὴν συνείδησίν σας, κύριοι, καὶ οὐδὲν ἄλλο.

§110ΚΑΜΠΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ ἡμεῖς ἐπικαλούμεθα τὴν συνείδησίν σας.

§111ΧΑΤΖΙΣΚΟΣ. Σᾶς λέγω ἐν τιμῇ, ὅτι ἐν συνειδήσει ἔχω τὴν πεποίθησιν αὐτὴν καὶ ἡ σιωπηρὰ συνείδησις τῆς Βουλῆς μὲ λέγει ὅτι ἔχω δίκαιον· διότι ἢ δὲν ἔγεινεν ἐκλογὴ, ἢ εἶναι νόθος. Καὶ Βουλὴ, ἥτις ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ νομοθετῇ, καὶ Βουλὴ, ἥτις ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ ἐπικρίνῃ τὰς κακὰς πράξεις τῶν Κυβερνήσεων, ἡ Βουλὴ πρέπει πρώτη νὰ δώσῃ τὸ παράδειγμα τοῦ σεβασμοῦ πρὸς τοὺς νόμους, διὰ νὰ μὴ ἔχῃ τὸ δικαίωμα οὐδεὶς νὰ τῇ εἴπῃ αὔριον, τὶ κατακρίνεις τὴν κυβέρνησιν ἀφοῦ ἐπεκύρωσες πᾶσαν παρανομίαν ἰδικήν σου; Εἶναι πλέον ἀναγκαῖον, κύριοι, νὰ φέρω ἄλλας ἀποδείξεις ὡς πρὸς τοὺς δήμους Φενεοῦ καὶ Σολυγείας; Ἐπίσης δὲ ἡ ἐκλογὴ τῶν δήμων Στυμφαλίας καὶ Τρικάλων εἶναι ἀποτέλεσμα πάσης παρανομίας· τὸ ὁμολογῶ ἐγὼ πρῶτος, διότι ἀγαπῶ νὰ ἦμαι εἰλικρινής. Εἰς τοὺς δήμους Στυμφαλίας καὶ Τρικάλων ἔχει μείζονα ἐπιῤῥοὴν ὁ κύριος Νοταρᾶς, διότι ἔχει δημάρχους τοὺς δύω υἱούς του. Ἀλλὰ καὶ ἐνταῦθα ἐὰν παρατηρήσητε τὰ πρακτικὰ, δὲν θὰ εὕρητε πρακτικά· ἐὰν ἴδητε τὰ πρακτικὰ, θὰ εἴπητε ὅτι δὲν ὑπάρχουν πρακτικά, δὲν ὑπάρχει ἐκλογή. Ἀλλ’ ἀφίνω, κύριοι, τὰ πρακτικὰ καὶ ἔρχομαι νὰ ἴδω τοὺς ἀριθμοὺς, διὰ νὰ ἴδητε ἂν ὑπάρχῃ πραγματικότης, νομιμότης. Εἰς τὸν δῆμον Τρικάλων οἱ μὲν ἐπιτυχόντες ἔχουσι 1835 καὶ ἐπέκεινα, οἱ δὲ ἀποτυχόντες 18, 41, 24, 48. Πρὸς Θεοῦ! μήπως καὶ ἡμεῖς δὲν εἴμεθα ἐξ ἐπαρχίας; μήπως καὶ ἡμεῖς δὲν ἔχομεν τὴν συμπάθειαν τῶν συμπολιτῶν μας, διὰ νὰ μὴ εἴπω τι περισσότερον; Καὶ ἐπειδὴ αἱ συγκρίσεις σαφηνίζουν τὰς ἐννοίας καὶ ἰδέας, ἐπιτρέψατέ μοι νὰ σᾶς εἴπω ὅτι συγκριτικῶς εἰς τὴν ἐπαρχίαν Φθιώτιδος, ὅπου μεταξὺ τῶν ἄλλων δήμων ὑπάρχει καὶ ὁ δῆμος Σπερχειάδος, ὅστις ἀνῆκεν εἰς τὸν ἀντίθετον συνδυασμὸν κατὰ μέγα μέρος καὶ ὅπου πρὸ τῶν ἐκλογῶν ἔλεγον ὅτι ἡμεῖς μὲν θὰ ἔχωμεν μόλις 50 ψήφους, ἔλαβον οἱ ἀντίθετοι ἡμῶν περὶ τὰς 1114 ψήφους πραγματικῶς, εἰς τὴν κάλπην μου ὅμως, ἐνῷ ἐνόμιζα ὅτι δὲν θὰ εὕρω περισσοτέρας τῶν 50 ψήφων, ὑπῆρχον, κύριοι, 444 ψῆφοι, αἱ δὲ κάλπαι τῶν φίλων μου ὑπὲρ τὰς 300 ψήφους περιεῖχον· τοῦτο ἀποδεικνύει τὸν συναγωνισμὸν, τὰς ἀληθεῖς ψήφους τῶν πολιτῶν, αἵτινες ἐτέθησαν εἰς τὰς κάλπας. Τὸ ἀνάπαλιν εἰς τὸν δῆμον Παραχελωϊτῶν, ὅπου ἔχομεν ἡμεῖς αὐτὴν τὴν θέσιν τῆς μείζονος ἐπιῤῥοῆς, εἰς τὰς κάλπας ἡμῶν εὑρέθησαν 340 ψῆφοι, εἰς δὲ τὰς κάλπας τῶν ἀντιθέντων 199 καὶ 170. Ἐν Φθιώτιδι, κύριοι, ἐγένετο ἐκλογὴ καὶ ὁ πολίτης ἐλευθέρως ἔδωκε τὴν ψῆφόν του. Ἐρωτῶ ὑμᾶς νὰ μοὶ εἴπετε, ἐλευθέρως ἔδωκεν ὁ πολίτης τὴν ψῆφόν του εἰς τοὺς δήμους Στυμφαλίας καὶ Τρικάλων, βλέποντες τοιαύτην διαφορὰν ψήφων; Ἐνῷ ἀφ’ ἑνὸς βλέπομεν 1800 ψήφους, ἀφ’ ἑτέρου 30 καὶ 18, εἶναι ἀδύνατον, κύριοι, νὰ πεισθῶμεν περὶ τῆς ἀληθείας, τῆς νομιμότητος τῆς ἐκλογῆς ταύτης· τὸ ἀποτέλεσμα εἶναι νόθον.

§112ΚΑΜΠΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐκεῖ εἴχατε ἀντιπροσώπους ἀπὸ τοὺς δήμους;

§113ΧΑΤΖΙΣΚΟΣ. Μάλιστα.

§114ΚΑΜΠΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτοὶ δὲν εἶχον.

§115ΧΑΤΖΙΣΚΟΣ. Δύναμαι νὰ τὸ φαντασθῶ ὅτι δὲν εἶχον ἀντιπροσώπους; Ἠδύνατο ὁ κ. Οἰκονομόπουλος καὶ ὁ κ. Καμπερόπουλος νὰ ἔχουν ἀντιπροσώπους· ὁ κ. Δεληγιάννης καὶ ὁ κ. Κανελλόπουλος δὲν ἠδύναντο νὰ ἔχωσι ἀντιπροσώπους, ἄνθρωποι οἵτινες πολιτεύονται τόσα ἔτη καὶ σπουδαίαν ἐπαρχιακὴν ἐπιῤῥοὴν κέκτηνται;

§116ΟΙΚΟΝΟΜΟΠΟΥΛΟΣ. Ἕνα ἔστειλαν καὶ αὐτὸς ἐγύρισεν ὀπίσω.

§117ΧΑΤΖΙΣΚΟΣ. Ἢ τοὺς ἀποκλείσατε, ἢ τοὺς ἐκολπονοθεύσατε· εἶναι ἀδύνατον νὰ μὲ πείσετε ὅτι γνήσιον εἶναι τὸ ἀποτέλεσμα τῆς ἐκλογῆς σας. Ἐπίσης βλέπετε, κύριοι, εἰς τὸν δῆμον Στυμφαλίας 1115 ψήφους ἀφ’ ἑνὸς, καὶ ἀφ’ ἑτέρου 23 καὶ 28. Δὲν ἔχω παρὰ νὰ προσθέσω τὰ αὐτὰ καὶ νὰ εἴπω τὴν πεποίθησίν μου κηρυττομένην καὶ κατὰ τῆς ἐκλογῆς τοῦ δήμου Στυμφαλίας. Τελευτῶν προσθέτω, ἕνδεκα δήμους ἔχει ἡ ἐπαρχία Κορινθίας· πῶς, κύριοι, εἰς τοὺς 7 πρώτους δήμους εὑρίσκομεν τάξιν εἰς τὰ πρακτικὰ, πάντας τοὺς ἀντιπροσώπους ὑπογεγραμμένους, εἰς τοὺς τέσσαρας δὲ δήμους οὐδεμίαν τάξιν; Καὶ ἂν παρατηρήσητε τοὺς δήμους ἐκείνους, ὅπου ἐτηρήθη ἡ τάξις, θὰ ἴδετε ὅτι ἔγεινε ψηφοφορία, ἔγεινε πραγματικὴ ἐκλογή· θὰ ἴδετε τὸν συνδυασμὸν Κανελλοπούλου καὶ δεληγιάννη ὑπερέχοντα τοῦ συνδυασμοῦ τῶν ἐπιτυχόντων κατὰ 800 ψήφους. Βλέπετε λοιπὸν, ὅτι περὶ τὰς 1000 ψήφους ὑπερέχουσι, καὶ ὅμως οἱ 4 δῆμοι, ἔνθα διεπράχθησαν ἐγκλήματα, ἠλλοίωσαν τὸ γνήσιον ἀποτέλεσμα τῆς ἀντιπροσωπείας τῆς Κορινθίας. Πιστεύω ὅτι ἡ Βουλὴ ὀρθῶς σκεπτομένη, δὲν δύναται παρὰ νὰ καταψηφίσῃ, διότι δὲν ἀμφιβάλλω ὅτι ἡ Βουλὴ πρώτη θέλει νὰ δώσῃ τὸ παράδειγμα τοῦ σεβασμοῦ πρὸς τοὺς νόμους.

§118Α. ΡΟΥΚΗΣ. Ὅταν ἔγεινεν ἡ ἐκλογὴ κατὰ τὸ 1869 εἰς τὸν δῆμον Τρικάλων, τί ψήφους ἔλαβεν;

§119ΧΑΤΖΙΣΚΟΣ. Ἐγὼ δὲν δύναμαι νὰ γνωρίζω· ἀλλ’ αὐτὸ τὸ ὁποῖον μὲ λέγετε, δεικνύει ὅτι ἐγένετο καλπονόθευσις.

§120ΚΑΤΣΙΚΑΠΗΣ. Κύριοι, καὶ δι’ ὅσους λόγους ἐξέθηκεν ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς Φθιώτιδος, προοιμιαζόμενος τοῦ λόγου του, καὶ διότι ἡ ἐκλογὴ Κορινθίας ἐπροξένησεν ὄχι ὀλίγον πάταγον κατὰ καὶ μετὰ τὴν ἐνέργειαν αὐτῆς ἀνὰ πᾶσαν τὴν Ἑλλάδα, ἐπὶ πᾶσι δὲ τούτοις, διότι εἰς τὴν ἐκλογὴν τῆς ἐπαρχίας Κορινθίας ὁ στρατὸς ὁ ἑλληνικὸς ἀρκετὰ διεβλήθη κατ’ ἐμὴν κρίσιν,—ἐπειδὴ τίς ἐξ ἡμῶν δὲν ἐνθυμεῖται τὴν φράσιν ἥτις περιείχετο εἰς ἓν τηλεγράφημα, τὸ ὁποῖον ἀπηυθύνετο πρὸς τὴν Α. Μ. ὅτι «ὁ στρατὸς γενναίως μάχεται ὑπὲρ τῆς καλπονοθεύσεως», πρᾶγμα, ὅπερ οὐ μόνον τῆς Βουλῆς ἀλλὰ καὶ τοῦ ἔθνους βλάπτει τὴν ὑπόληψιν,—νομίζω, ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ γείνῃ μία ὅσον εἶναι δυνατὸν παρατεταμένη συζήτησις εἰς τὴν Βουλὴν διὰ ν’ ἀποδειχθῇ ἡ ἀλήθεια. Πλὴν τῶν λόγων τούτων καὶ ἡ εὐθύνη, ἣν φέρω ὡ. βουλευτὴς καὶ εἰσηγητὴς ἐπὶ τῆς προκειμένης ἐκλογῆς, καὶ ἡ εὐθύνη ἣν φέρει τὸ τέταρτον τμῆμα ὡς ὑποβάλλον ἐπικυρωτικὴν εἰς τὴν προκειμένην ἐκλογὴν ἔκθεσιν, ἐπιβάλλει μοι τὸ καθῆκον ἵνα ἐκθέσω ἐν λεπτομερείᾳ τὰ λαβόντα χώραν κατὰ τὴν ἐκλογὴν καὶ πείσω τὸν ἀξιότιμον κ. Χατζῖσκον, ὅτι ὅ,τι ἐπληροφορήθη περὶ τῆς ἐκλογῆς δὲν ἦτο παρὰ μῦθος ἁπλοῦς. Τὸ τέταρτον τμῆμα, κύριοι, εἰς τὸ ὁποῖον περιῆλθεν ἡ προκειμένη ἐκλογὴ πρὸς ἐξέλεγξιν, ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω, ὅτι ἐπέστησεν ἰδιάζουσαν προσοχὴν, καὶ ὅτι ἐζήτησεν ὅλα τὰ ἀφορῶντα τὴν ἐκλογὴν αὐτὴν μετὰ τῆς μεγαλειτέρας ἀκριβείας, ὅτι ἔφερε τούς τε ἐνισταμένους καὶ ἐπιτυχόντας τρὶς κατ’ ἐπανάληψιν ἐνώπιόν του καὶ ὅτι οὐδὲν παρέλειψεν ὅπως πορισθῇ ἀποδείξεις τινὰς ὑποστηριζούσας τοὺς ἰσχυρισμοὺς τῶν ἐνισταμένων, καὶ ἐπὶ πολὺ διεσκέφθη πρὶν ἐκφέρῃ τὴν γνώμην του παμψηφεὶ σχεδὸν μὲ μικρὰν διαφωνίαν, τὴν ὁποίαν θέλετε ἀκούσει. Ἰδοὺ, κύριοι, αἱ ἐνστάσεις, πλὴν τῶν δημοσιευθεισῶν ἐν καιρῷ τῆς ἐκλογῆς καὶ ἀμέσως μετὰ τὴν ἐκλογὴν εἰς τὰς ἐφημερίδας, πλὴν τῶν τηλεγραφημάτων, κατὰ τῶν ὁποίων ἄλλοτε θὰ κάμωμεν λόγον, πλὴν τόσων ἄλλων μέσων, τὰ ὁποῖα μετεχειρίσθησαν οἱ ἀποτυχόντες ἵνα ἀποπλανήσωσι τὴν κοινὴν γνώμην καὶ ἀφαρπάσωσι τὴν ψῆφον τῆς Βουλῆς· πρώτη ἔνστασις ἐδόθη ὑπὸ τοῦ κ. Φ. Κανελλοπούλου, ὅτι δῆθεν εἰς τὸν δῆμον Κλεωνῶν δημοδιδάσκαλός τις καὶ ἱερεύς τις ἐνήργουν ὑπὲρ τῶν ἐπιτυχόντων τῇ προτροπῇ τοῦ ὑπουργοῦ τῆς Παιδείας, ὅτι ἐχρησίμευσεν ὡς ἀντιπρόσωπος ἑνὸς τῶν ὑποψηφίων τῶν ἐπιτυχόντων εἰρηνοδικειακός τις πάρεδρος, ὅτι ἀπεδιώχθη ἀπὸ τὸν τόπον τῆς ψηφοφορίας ὁ ἀντιπρόσωπος ἑνὸς τῶν ἀποτυχόντων ὑποψηφίων· ἀλλ’ ἐπειδὴ ἡ ἔνστασις αὕτη κατεχωρίσθη ἐν τοῖς πρακτικοῖς τοῦ δήμου ἐκείνου, ἀμέσως μετὰ τὴν διαλογὴν ὁλόκληρος ἡ ἁρμοδία ἐφορευτικὴ ἐπιτροπὴ τὴν διέψευσεν, ἰσχυρισθεῖσα ὅτι οὐδεὶς δημοδιδάσκαλος εἰργάσθη ὑπὲρ τῶν ἐπιτυχόντων, ἀλλὰ καὶ ἂν εἰργάσθη, ἡ ἐργασία τοῦ δημοδιδασκάλου δὲν ἦτον ἀξία λόγου· ὁ εἰρηνοδικειακὸς πάρεδρος, ὁ ἀντιπρόσωπος ἑνὸς τῶν ὑποψηφίων, εἶχε παραιτηθῆ ὅτε ἐξεπλήρου τὸ ἔργον τοῦ ἀντιπροσώπου, ὅτι ὁ ἀποβληθεὶς ἀντιπρόσωπος ἑνὸς τῶν ἀποτυχόντων ἀπεβλήθη, διότι διετάραττε τὴν τάξιν καὶ παρεκώλυε τὴν ψηφοφορίαν καὶ δικαίως ἀπεβλήθη. Τοιαῦται λοιπὸν ἦσαν αἱ ἐνστάσεις κατὰ τοῦ δήμου Κλεωνῶν καὶ βλέπετε, ὅτι οὔτε ἡμᾶς ἀπησχόλησαν πολύ· μετὰ τὴν ἔνστασιν αὐτὴν ἐδόθη ἑτέρα ὑπό τινος Καλιγέρου κατὰ τῆς ψηφοφορίας τοῦ δήμου Κορινθίων· ὁ ἐνιστάμενος ἰσχυρίζεται, ὅτι εἰς τὸν δῆμον Κορινθίων ἐψηφοφόρησάν τινὲς μὴ ἐγγεγραμμένοι εἰς τὸν βουλευτικὸν κατάλογον καὶ ἐμποδίσθησαν ἄλλοι ἐγγεγραμμένοι ἐπὶ τῷ λόγῳ ὅτι ἦσαν ἐγγεγραμμένοι εἰς καταλόγους ἄλλων δήμων. Τὸ τμῆμα τῇ προτάσει τοῦ ἀξιοτίμου κ. Τρικούπη δὲν προῆλθεν εἰς τὴν ἐξέτασιν περὶ τοῦ ἂν ἀπεκλείσθησαν ἄτομα ἀπὸ τοῦ νὰ ψηφοφορήσωσι, διότι ὁ ἀριθμὸς αὐτῶν, κατὰ τὸν ἰδικόν μου ὑπολογισμὸν, ἀνέρχεται εἰς τεσσαράκοντα ἐννέα, κατὰ δὲ τὸν τοῦ κ. Τρικούπη, εἰς δεκαπέντε, καὶ ἑπομένως ἡ τοιαύτη ἐξέτασις ἐθεωρήθη ὅλως περιττὴ, διότι τὸ ἀποτέλεσμα δὲν ἐπηρεάζεται. Βλέπετε λοιπὸν ὅτι καὶ εἰς τὰς ἐνστάσεις ταύτας κατὰ τῆς ἐκλογῆς τοῦ δήμου Κορινθίων οὐδεὶς λόγος σπουδαῖος φέρεται, οὔτε λέγεταί τι κατὰ τῆς στρατιωτικῆς δυνάμεως, ἥτις κατὰ τὸ μνημονευθὲν ἀνωτέρω τηλεγράφημα γενναίως ἐμάχετο ὑπὲρ τῆς καλπονοθεύσεως. Μεταβαίνω εἰς τὴν σπουδαιοτέραν τῶν ἐνστάσεων, ἥτις ἀφορᾷ τὸν δῆμον Σολυγείας. Ἐνταῦθα τὰ πράγματα πρέπει νὰ ἐκτεθῶσιν ἀκριβῶς, διότι ἡ καθαρὰ καὶ λεπτομερὴς ἀφήγησις καὶ ἀνάπτυξις τῶν διατρεξάντων κατὰ τὸν δῆμον αὐτὸν θέλει ἄρει ἐκ τοῦ μέσου πᾶσαν ἀμφιβολίαν περὶ τῆς νομιμότητος καὶ εἰλικρινείας, μεθ’ ἧς διεξήχθη ἡ ψηφοφορία κατὰ τὸν δῆμον Σολυγείας. Ἰδοὺ τὶ διέτρεξεν εἰς τὸν δῆμον αὐτὸν, ὅπερ βεβαιοῦται καὶ ἐκ τῶν ἐπισήμων ἐγγράφων, τὰ ὁποῖα δὲν ἠμφισβητήθησαν καὶ ὑπὸ τῶν ἐπιτυχόντων, ἔστω καὶ πόῤῥωθεν. Ἡ διοικητικὴ ἀρχὴ, ἐκδοῦσα τὸ πρόγραμμα, ὥρισεν ὡς τόπον ψηφοφορίας ἐν τῷ δήμῳ τούτῳ δημοτικόν τι σχολεῖον, ἀλλὰ μετὰ τὴν ἔκδοσιν τοῦ προγράμματος ἐγένετο παράστασις ἐνώπιον τῆς διοικητικῆς ἀρχῆς, ἥτις ἐβεβαιώθη καὶ διὰ τῶν πραγμάτων, ὅτι τὸ δημοτικὸν σχολεῖον ἦτο ἀκατάλληλον, διότι κατὰ μίαν παρελθοῦσαν δημοτικὴν ἐκλογὴν, ἐνεργηθεῖσαν τὸ 1870, τὸ δημοτικὸν σχολεῖον κατεστράφη καὶ ἦτο ἄνευ ὀροφῆς καὶ τοιοῦτον οἰκοδόμημα δὲν ἠδύνατο νὰ χρησιμεύσῃ ὡς τόπος ψηφοφορίας· μετὰ τὰς παραστάσεις ταύτας ἡ διοικητικὴ ἀρχὴ ἐντὸς τοῦ δικαιώματός της μετέθεσε τὸν τόπον τῆς ψηφοφορίας εἰς τὸν ἐν τῷ χωρίῳ Σοφικῷ ἱερὸν ναὸν τῆς Εὐαγγελιστρίας. Σημειωτέον δὲ ὅτι ἐν τῷ χωρίῳ Σοφικῷ ὑπάρχουσι δύο ἢ καὶ περισσότεροι ναοὶ, ἀλλ’ εἶναι ἐπίσης ἀληθὲς, ὅτι τὸ χωρίον διαιρεῖται εἰς συνοικίας μικρὰς, ἑκάστη τῶν ὁποίων ἀνήκει καὶ εἰς μίαν φατρίαν. Τὸ βέβαιον εἶναι, ὅτι ἐκεῖ, ὅπου κεῖται ὁ ναὸς τῆς Εὐαγγελιστρίας, ὑπάρχει καὶ ἡ φατρία τῶν ἐπιτυχόντων, καὶ διὰ τοῦτο οἱ ἀποτυχόντες ἐσκέφθησαν καὶ εἰργάσθησαν περὶ τοῦ πῶς νὰ μὴ λάβῃ χώραν εἰς τὸν τόπον αὐτὸν ψηφοφορία, διότι εἶχον τὴν ἀξίωσιν νὰ ὁρισθῇ ὡς τόπος ψηφοφορίας ναὸς, κείμενος εἰς τὴν συνοικίαν των, ὅπου βεβαίως ἤθελον ἐμποδίζει τοὺς ἐναντίους νὰ ἔρχωνται νὰ ψηφοφορῶσιν. Ἐπὶ τῇ ἀξιώσει αὐτῇ οἱ ἀποτυχόντες δὲν προσῆλθον εἰς τὸν τόπον τῆς ψηφοφορίας, καὶ ἰδοὺ τινι τρόπῳ· ἡ στρατιωτικὴ δύναμις τῇ διαταγῇ τοῦ ἐπάρχου Κορινθίας μετέφερεν εἰς Σοφικὸν καὶ ἀπέθεσε τὰ ἐκλογικὰ εἴδη εἰς τὸν τόπον τῆς ψηφοφορίας περιμένουσα τὴν ἔλευσιν τῆς ἐφορευτικῆς ἐπιτροπῆς ἵνα παραδώσῃ αὐτὰ, ἀλλ’ ἐνῷ παρῆλθεν ὁλόκληρος ἡ πρώτη ἡμέρα τῆς ψηφοφορίας, ἡ ἐπιτροπὴ δὲν προσῆλθεν εἰς τὸν τόπον αὐτὸν· σημειώσατε ὅτι τὰ τέσσαρα μέλη τῆς ἐφορευτικῆς ἐπιτροπῆς ἀνῆκον εἰς τοὺς ἀποτυχόντας, ὅτι ὁ ἐπὶ κεφαλῆς τῆς στρατιωτικῆς δυνάμεως παραμείνας εἰς μάτην καθ’ ὅλην τὴν πρώτην τῆς ψηφοφορίας ἡμέραν, καὶ μὴ ἰδὼν τὴν ἐφορευτικὴν ἐπιτροπὴν, ἀνηνέχθη εἰς τὸν ἔπαρχον Κορινθίας. Ὁ ἔπαρχος ἀπήντησεν, ὅτι δύναται νὰ παραδώσῃ τὰ ἐκλογικὰ εἴδη εἰς τὸν εἰρηνοδίκην, ὅστις ἀναπληροῖ κατὰ τὸν νόμον τὴν ἀρνουμένην ἐφορευτικὴν ἐπιτροπήν· τῷ ὄντι τὴν ἐπιοῦσαν, δηλ. τὴν 27 Φεβρουαρίου, ὁ ἐπὶ κεφαλῆς τῆς στρατιωτικῆς δυνάμεως ἐκάλεσε τὸν εἰρηνοδικειακὸν πάρεδρον, ἀναπληροῦντα τὸν ἀπόντα εἰρηνοδίκην, καὶ παρέδωκεν εἰς αὐτὸν τὰ ἐκλογικὰ εἴδη καὶ οὕτως ἤρξατο ἡ ψηφοφορία διευθυνομένη ὑπὸ τοῦ εἰρηνοδικειακοῦ παρέδρου καὶ ἑνὸς μέλους τῆς ἐφορευτικῆς ἐπιτροπῆς· οἱ φίλοι τῶν ἀποτυχόντων εἶχον καταλάβει ἀπὸ τῆς προτεραίας δύο οἰκίας κειμένας πέριξ τοῦ τόπου τῆς ψηφοφορίας, ἰδίως τὴν οἰκίαν ἑνὸς Μακρῆ, ὅθεν ἐπυροβόλουν θέλοντες νὰ ἐμποδίσωσι τὴν πρόοδον τῆς ψηφοφορίας. Οἱ φίλοι τῶν ἐπιτυχόντων ἀνεφέρθησαν εἰς τὰς ἐγχωρίους ἀρχὰς καὶ παρεκάλουν νὰ τεθῇ τέρμα εἰς τὴν σκηνὴν ταύτην, ἥτις ἠπείλει πολλὰ δυστυχήματα· τῷ ὄντι ὁ ὑπομοίραρχος Κορινθίας μετὰ τοῦ γραμματέως τοῦ ἐπάρχου μεταβὰς ἐκεῖ ἐπὶ ματαίῳ εἰργάσθη δύο ἡμέρας παρακαλῶν νὰ παύσωσι πυροβολοῦντες. Οὕτως ἐνηργήθη ἡ ψηφοφορία τοῦ δήμου, ἥτις δὲν εἶναι, ὅπως ὁ κ. Χατζίσκος ἠθέλησε νὰ σᾶς παραστήσῃ, ἐκτρωματική, εἶναι μάλιστα νομιμωτάτη, καὶ ἰδοὺ διατί. Ὁ ἐκλογικὸς κατάλογος τοῦ δήμου Σολυγείας περιέχει πλέον τῶν 1040 ἐκλογέων ἀλλ’ εἰς τὴν οὕτω πως ἐνεργηθεῖσαν ἐκλογὴν ἐψηφοφόρησαν 278 διακόσιοι ἑβδομήκοντα ὀκτὼ, ἀκριβῶς οἱ φίλοι τῶν ἐπιτυχόντων.

§121ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Εἶσθε βέβαιος, ὅτι εἶναι φίλοι των;

§122ΚΑΤΣΙΚΑΠΗΣ. Μάλιστα, διότι καθ’ ὅλας τὰς παρελθούσας ἐκλογὰς ὁ συνδυασμὸς τοῦ Νοταρᾶ ἔλαβεν εἰς τὸν δῆμον αὐτὸν 250 μέχρι 300. Ἀλλ’ ἐπειδὴ ὅλαι αἱ λοιπαὶ ἐνεργηθεῖσαι ψηφοφορίαι κατὰ τὸν δῆμον αὐτὸν καθὼς καὶ κατὰ τὴν ἐπαρχίαν ἐν γένει προσεβλήθησαν, ἔλαβε χώραν μία ἐπαναληπτικὴ ψηφοφορία κατὰ τὸ 1869, εἰς τὴν ὁποίαν παρεστάθησαν καὶ ἀντιπρόσωποι τῆς Βουλῆς· λυποῦμαι δὲ διότι σήμερον ἀσθενείας ἕνεκεν δὲν εἶναι παρὼν ὁ κ. Πιπῖνος, βουλευτὴς Τροιζηνίας, ἵνα βεβαιώσῃ, ὅτι τότε μὲ ὅλην τὴν προσοχὴν καὶ τὴν αὐστηρότητα, τὴν ὁποίαν ἐτήρησαν οἱ ἀντιπρόσωποι τῆς Βουλῆς κατὰ τὸν δῆμον αὐτὸν, ὁ συνδυασμὸς τοῦ κ. Νοταρᾶ ἔλαβε τὸν αὐτὸν ἀριθμὸν ψήφων, τὸν ὁποῖον ἔλαβε καὶ σήμερον. Ἰδοὺ διατὶ εἶμαι βέβαιος, ἀξιότιμε κ. βουλευτὰ Μεσολογγίου, ὅτι ἐψηφοφόρησαν ἀκριβῶς οἱ φίλοι τῶν ἐπιτυχόντων. Τὸ τμῆμα δὲν παρέλειψε νὰ ἐξετάσῃ, παραδεχθὲν πρὸς στιγμὴν χάριν τῶν ἐπιτυχόντων, ὅτι δυνατὸν οἱ ἑπτακόσιοι πεντήκοντα νὰ ἐμποδίσθησαν ἀπὸ τοῦ νὰ προσέλθωσιν, ἂν ὁ ἀριθμὸς αὐτὸς προστιθέμενος εἰς τὴν μερίδα τῶν ἀποτυχόντων ἐπηρέαζε τὸ ἀποτέλεσμα, καὶ ὅμως εὗρεν ὅτι οὐ μόνον δὲν ἐπηρέαζε τὸ ἀποτέλεσμα, ἀλλ’ οἱ πλειονοψηφοῦντες ὑπερτεροῦν κατὰ πολύ. Ἰδοὺ οἱ λόγοι, οἵτινες ἔπεισαν τὸ τμῆμα καὶ οἵτινες δύνανται νὰ πείσωσι καὶ τὴν Βουλὴν καὶ ὅλον τὸν κόσμον, ὅτι ἡ κατὰ τὸν δῆμον Σολυγείας ἐνεργηθεῖσα ψηφοφορία καὶ νόμιμο καὶ εἰλικρινὴς εἶναι. Μεταβαίνω εἰς τὸν δῆμον Φενεοῦ. Ἐνταῦθα ἔλαβε χώραν πρᾶξις, ἥτις κατὰ τὴν κρίσιν τοῦ τμήματος ἐθεωρήθη ὡς λόγος ἀκυρότητος τῆς ψηφοφορίας, δὲν φαίνεται ὅμως νὰ ἐπράχθη ἀπὸ δόλιον σκοπόν. Κατὰ τὴν πρώτην ἡμέραν τῆς ψηφοφορίας ἐνεφανίσθησαν εἰς τὸν τόπον τῆς ψηφοφορίας οἱ ἀντιπρόσωποι τῶν τε ἐπιτυχόντων καὶ τῶν ἀποτυχόντων, ἀλλ’ ἡ ἐφορευτικὴ ἐπιτροπὴ, μὴ ἔχουσα ὑπ’ ὄψιν τὸ πρόγραμμα τῆς διοικητικῆς ἀρχῆς, διὰ τοῦ ὁποίου ὠνομάζοντο οἱ ἀντιπρόσωποι τῶν ὑποψηφίων, διότι φαίνεται ὡς ἐκ τῆς ἀποστάσεως δὲν ἔφθασεν ἐγκαίρως, ἐνόμισεν ὅτι ἠδύνατο νὰ μὴ τοὺς παραδεχθῇ. Εἶναι ἀληθὲς ὅτι οἱ ἀντιπρόσωποι τῶν ἀποτυχόντων ἔφερον ἀνὰ χεῖρας σημείωσιν τοῦ γραμματέως τοῦ ἐπάρχου, διὰ τῆς ὁποίας ἐβεβαιοῦντο ὡς ἀντιπρόσωποι. Ἡ ἐφορευτικὴ ὅμως ἐπιτροπὴ ἐνόμισεν ὅτι σημείωσις τοιαύτη τοῦ γραμματέως τοῦ ἐπάρχου, μὴ ἔχοντος δικαίωμα νὰ ἐκδίδῃ δημόσια ἔγγραφα, δὲν ἔπρεπε νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν. Οἱ μὴ παραδεχθέντες λοιπὸν ἐκ τῶν ἀντιπροσώπων τῶν ἀποτυχόντων ἠνάγκασαν τοὺς φίλους αὑτῶν ν’ ἀπόσχωσι τῆς ψηφοφορίας. Τοῦτο τὸ παρεδέχθη ἐν μέρει τὸ τμῆμα καὶ διὰ τοῦτο ἐνῶ ὁ ἐκλογικὸς κατάλογος τοῦ δήμου Φενεοῦ φέρει ἐκλογεῖς 1040, ἐψηφοφόρησαν μόνον 703. Τὸ τμῆμα λοιπὸν ἐθεώρησεν ἄκυρον τὴν ψηφοφορίαν, διότι ἐγένετο ἐρήμην τῶν ἀποτυχόντων, καὶ παμψηφεὶ ἐπρότεινε τὴν ἀκύρωσιν τοῦ δήμου τούτου· ἀλλὰ προστιθεμένων ὅλων τῶν ἐκλογέων τοῦ δήμου τούτου εἰς τὴν μερίδα τῶν ἀποτυχόντων, τὸ ἀποτέλεσμα τῆς ἐκλογῆς δὲν μεταβάλλεται, οὐ μόνον, ἀλλὰ καὶ μένουσι κατὰ πολὺ πλεονάζοντες οἱ ἐπιτυχόντες Μένει ἤδη νὰ ἐξετάσωμεν τοὺς δήμους Στυμφαλίας καὶ Τρικάλων. Ἠκούσατε καὶ τὸν προαγορεύσαντα ὅπως καὶ ἡμεῖς ἠκούσαμεν τοὺς ἐνισταμένους. Τί σᾶς εἶπεν ὁ κύριος Χατζίσκος; ἐκ τῶν ἀποτελεσμάτων νὰ κρίνητε, δηλαδὴ ἐπειδὴ τὸ ἀποτέλεσμα παρουσίαζεν εἰς μὲν τὸ ναὶ παμψηφίαν τῶν ἐπιτυχόντων, εἰς δὲ τὸ ὄχι ὀλίγας μόνον ψήφους, λέγει ἀκυρώσατε τὴν ἐκλογήν. Ἂς μοὶ ἐπιτρέψῃ ὁ ἀξιότιμος οὗτος φίλος μου νὰ μὴ συμμερισθῶ τὸν τρόπον τοῦτον τοῦ σκέπτεσθαι· εἶναι ἀληθὲς ὅτι καὶ τὰ μέλη τοῦ τμήματος ἐξέπληξε τὸ ἀποτέλεσμα αὐτό· διότι, ὅταν παρουσιάζωνται 1600 ψῆφοι εἰς τὸ ναὶ, καὶ ὀλίγαι τινες εἰς τὸ ὄχι, ἔκπληξις καταλαμβάνει πάντα τινά, καὶ διὰ τοῦτο παρετείναμεν ἐπὶ πολὺ τὴν ἐξέτασιν τῶν ἀφορώντων τὰ τῆς ἐκλογῆς τῶν δήμων τούτων, καὶ τρὶς κατ’ ἐπανάληψιν ἐκαλέσαμεν τοὺς ἀποτυχόντας· τοὺς εἴπαμεν τέλος πάντων, τί συνέβη ὥστε νὰ προκύψῃ τοιοῦτον ἀποτέλεσμα; μετεφέρθησαν σφαιρίδια ἀπὸ τὸ ναὶ τὸ ἰδικόν σας; Εἶπον, δὲν γνωρίζομεν· ἀλλὰ δύνασθε νὰ μᾶς πείσητε ὅτι ἐψηφοφόρησαν ἐκλογεῖς μὴ ὑπάρχοντες εἰς τὸν δῆμον, ἢ τεθνεῶτες ἢ ἀποδημοῦντες; Καὶ ἐπειδὴ ἰσχυρίζοντο πάντοτε ἐνώπιον τοῦ τμήματος ὅτι θὰ τυπώσουν τὰς ἐνστάσεις των, τοὺς παρεκαλέσαμεν νὰ τὰς τυπώσωσιν ὅσον τὸ δυνατὸν ταχύτερον· ἀγνοῶ ὅμως διατὶ τὰς ἐτύπωσαν μετὰ τὴν ἐν τῷ τμήματι γενομένην ἐξέλεγξιν· τοῦτο δὲν ὑποθέτει ὅτι ἀπέφυγον τὴν τύπωσιν, διότι δὲν εἶχον νὰ ἀποδείξωσιν ἐκεῖνα, τα ὁποῖα ἤθελον δημοσιεύσει; Ἀλλ’ οὐδεμίαν ἀπόδειξιν ἔφερον ὅτι τέλος πάντων οἱ ἐπιτυχόντες ἐνόθευσαν ὁπωσδήποτε τὸ ἀποτέλεσμα· πῶς λοιπὸν τὸ τμῆμα ἠδύνατο νὰ ὑποστηρίξῃ κατηγορίαν κατὰ τῆς ἐκλογῆς; Διὰ τοῦτο εἶπον ὅτι εἶναι ἀναγκαία μία παρατεταμένη συζήτησις, διότι ἐκ ταύτης θὰ ἀποδειχθῇ τὸ νόμιμον καὶ εἰλικρινὲς τῆς ἐκλογῆς. Ἐπαναλαμβάνω, κύριοι, νὰ σᾶς εἴπω ὅτι ἀνέγνωσα τηλεγράφημα ἀπευθυνόμενον πρὸς τὴν Αὐτοῦ Μεγαλειότητα τὸν Βασιλέα, ἐντὸς τοῦ ὁποίου ὑπάρχει ἡ βλάσφημος ἔκφρασις «ὁ στρατὸς μάχεται ὑπὲρ τῆς καλπονοθεύσεως», καὶ ὅμως οὔτε ἡ ἐλαχίστη αἰτίασις παρουσιάζεται κατὰ τῆς προκειμένης ἐκλογῆς. Τί σημαίνει τοῦτο; ὅτι ταῦτα ἐλέχθησαν χάριν παθῶν καὶ συμφερόντων καὶ διὰ νὰ συκοφαντηθῶσι καὶ τὰ ἱερότερα. Νομίζω λοιπὸν, ὅτι δὲν ἔμεινεν ἡ ἐλαχίστη ἀμφιβολία εἰς τὸν κύριον Χατζίσκον περὶ τῆς νομιμότητος τῆς ἐκλογῆς. Ἀλλ’ ὁ κύριος Χατζίσκος ἐμνήσθη παρελθουσῶν ἐκλογῶν· ἐγὼ δὲν εὑρίσκω καλὸν τὸ σύστημα τοῦτο νὰ ἐξετάζωνται παλαιαὶ ἐκλογαὶ, καὶ μάλιστα δεδικασμέναι ἀπὸ ἡμᾶς· μόλον τοῦτο, ἐπειδὴ καθιερώθη τὸ σύστημα τοῦτο, ἂς μνησθῶ καὶ ἐγὼ παρελθόντος, ἀποδεικνύοντος τὴν ἐπιῤῥοὴν τοῦ Νοταρᾶ. Ἤμην κατὰ τὸ 1853 δημόσιος ὑπάλληλος εἰς τὴν ἐπαρχίαν Κορινθίας, ὅτε ὑπῆρχον ὑπουργικοὶ ὑποψήφιοι· κατηρτίσθη λοιπὸν καὶ ἐκεῖ ὑπουργικὸς συνδυασμὸς, τὸν ὁποῖον ὁ ἀξιότιμος κύριος Νοταρᾶς ἀπεφάσισε νὰ ἀποκρούσῃ. Πιστεύτατε λοιπὸν, κύριε Χατζῖσκε, ὅτι ἀπέναντι τοιούτου ὑπουργικοῦ συνδυασμοῦ ὁ κύριος Νοταρᾶς εἶχε τὴν παμψηφίαν εἰς τὸν δῆμον, καὶ ὅτι ὅλα τὰ μέσα, τὰ ὁποῖα μετεχειρίσθη ἡ ἐξουσία ἐναυάγησαν ἀπέναντι τοῦ βράχου τῆς ἐπιῤῥοῆς τοῦ κυρίου Νοταρᾶ, τὸν ὁποῖον ἡ κοινὴ συνείδησις τῶν Ἑλλήνων ὀνομάζει «ἕνα κοτρώνι μάλαμα καὶ ἕνα κοτρώνι ἀσῆμι».

§123Ν. ΜΑΥΡΟΚΟΡΔΑΤΟΣ. Κύριοι, θὰ εἴπω δύο λέξεις καθότι ἐν τῷ τμήματι εὑρέθημεν εἰς διαφωνίαν. Ἡ μὲν πλειονοψηφία τοῦ τμήματος ἐξεφράσθη ὑπὲρ τῆς ἐπικυρώσεως τῆς ὅλης ἐκλογῆς, τινὲς ὑπεστήριξαν τὴν ἀκύρωσιν μόνον τοῦ δήμου Φενεοῦ, ἄλλοι τὴν ἀκύρωσιν μόνον τῶν δήμων Σολυγείας καὶ Φενεοῦ, δύο δὲ, ὁ κ. Φωσκάρδης καὶ ἐγὼ, ἐκηρύχθημεν κατὰ τῆς ἐκλογῆς Φενεοῦ καὶ Σολυγείας, ἐμείναμεν δὲ ἐπιφυλακτικοὶ ὡς πρὸς τοὺς δήμους Τρικάλων καὶ Στυμφαλίας. Θὰ σᾶς εἴπω σήμερον ὀλίγας λέξεις, διὰ νὰ ἐξηγήσω τὴν γνώμην μας ἐπὶ τῶν τεσσάρων αὐτῶν δήμων, οἱ ὁποῖοι πραγματικῶς νομίζω ὅτι εἶναι ἀκυρωτέοι. Καὶ καθ’ ὅσον μὲν ἀφορᾷ τὸν δῆμον Φενεοῦ ἰδοὺ οἱ κυριώτεροι λόγοι· εἰς τὸν δῆμον τοῦτον, ὅπου ὁ πληθυσμὸς εἶναι 3610, οἱ δὲ ἐκλογεῖς 1040, ἐψηφοφόρησαν ἐκλογεῖς 807. Ἔλαβον δὲ ὅλας τὰς ψήφους οἱ ἐπιτυχόντες· οἱ δὲ κύριοι Δεληγιάννης καὶ λοιποὶ ἔλαβον ψήφους 8 καὶ 13, πλὴν τῶν κυρίων Δημητριάδου καὶ Κανελλοπούλου, ὧν οἱ ἀριθμοὶ εἰσὶ προφανῶς πλαστογεγραμμένοι ἐν τῷ πρωτοκόλλῳ. Τὸ ἀποτέλεσμα αὐτὸ καὶ μόνον σᾶς δεικνύει πράγματι ὅτι ἡ ἐκλογὴ αὕτη εἶναι ὕποπτος· ἀλλ’ ὑπάρχει καὶ ἕτερον ἐπιχείρημα, τὸ ὁποῖον ἀποδεικνύει ὅτι εἰς τὴν ἐκλογὴν αὐτὴν συνέβησαν παρανομίαι. Κατὰ τὴν ἐκλογὴν τοῦ 1865 ἐψηφοφόρησαν εἰς τὸν δῆμον Φενεοῦ 455, κατὰ δὲ τὸ 1868 430, καὶ κατὰ τὸ 1869 583, νῦν δὲ 807. Εἶναι ἀληθὲς, καὶ σᾶς εἶπον ἄλλοι, ὅτι ἀκυρουμένου τοῦ δήμου τούτου, δὲν ἐπέρχεται ἀποτέλεσμά τι. Καὶ τοῦτο εἶναι ἀληθές· ἀλλ’ ἐὰν, κύριοι, φέρωμεν τὴν κρίσιν αὐτὴν ἐπὶ ὅλων τῶν δήμων ἐκείνων τῶν ὁποίων ζητεῖται ἡ ἀκύρωσις, τότε δὲν κατορθώσωμεν ποτὲ νὰ ἀκυρώσωμεν οὔτε ἕνα δῆμον, διότι κατὰ τὸ σύστημα, τὸ ὁποῖον ὀρθῶς παρεδέχθη ἡ Βουλὴ, θ’ ἀρχίσωμεν νὰ ψηφοφορῶμεν ἕνα πρὸς ἕνα δῆμον. Ἐὰν ἀκυρώσωμεν ἕνα μόνον δῆμον, δὲν θὰ ἐπέλθῃ ἀποτέλεσμα, θὰ τὸν ἐπικυρώσωμεν λοιπόν. Θὰ ἔλθωμεν εἰς τὸν δεύτερον, θὰ ἐπικυρώσωμεν καὶ ἐκεῖνον, καὶ τότε ποτὲ δὲν θὰ κατορθώσωμεν νὰ ἀκυρώσωμεν ὅλους τοὺς δήμους ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι θὰ φέρουν ἀποτέλεσμά τι. Ἀλλ’ ἐὰν ἐπὶ τοῦ προκειμένου, ἀκυρουμένου τοῦ δήμου Φενεοῦ, ὅστις μόνος δὲν φέρει ἀποτέλεσμα, ἔλθωμεν εἰς τὸν δῆμον Σολυγείας, ὅστις ἐπίσης χρῄζει ἀκυρώσεως καθὼς καὶ οἱ δῆμοι Τρικάλων καὶ Στυμφαλίας, τότε βεβαίως ἐπέρχεται νόμιμον καὶ ὑγιὲς ἀποτέλεσμα. Πέπεισμαι δὲ ὅτι ὡς πρὸς τὸν δῆμον Φενεοῦ οὐδόλως θὰ διστάσῃ ἡ Βουλὴ, καθόσον ἐκηρύχθη καὶ ἡ πλειοψηφία τοῦ τμήματος ὑπὲρ τῆς ἀκυρώσεως αὐτοῦ. Ἔρχομαι εἰς τὸν δῆμον Σολυγείας. Ἐνταῦθα πάλιν οἱ ἐκλογεῖς εἶναι 969, ἐψηφοφόρησαν δὲ μόνον 278 καὶ ἐψηφοφόρησαν ὅλοι ὑπὲρ τοῦ ἐπιτυχόντος συνδυασμοῦ. Ὑπῆρξε προφανῶς βία ὁ κ. Δεληγιάννης λαμβάνει ἐν Σολυγείᾳ ψήφους 12, ὁ δὲ κ. Κανελλόπουλος μηδέν. Σᾶς λέγουν ὅτι δὲν προσῆλθον οἱ ἐναντίοι. Ἀλλ’ εἶναι δυνατὸν, εἰς δῆμον, ὅπου ὁμολογουμένως κέκτηται σπουδαιοτάτην ἐπιῤῥοὴν ὁ κ. Δεληγιάννης, νὰ μὴ προσέλθωσιν ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἦσαν πλειότεροι καὶ ἰσχυρότεροι; Πῶς ἐξηγεῖται λοιπὸν ὅτι μόνον 278 ἐκλογεῖς ἐψηφοφόρησαν ἐπὶ 969 καὶ ὅτι ἐψηφοφόρησαν ὅλοι ὑπὲρ τοῦ ἐπιτυχόντος συνδυασμοῦ; Διότι παραδέχομαι, ὅτι αἱ δοθεῖσαι ψῆφοι ἐδόθησαν ἀληθῶς ὑπὲρ τῶν ἐπιτυχόντων. Ἰδοὺ, κύριοι, τί ἐγένετο. Εἶχεν ὁρισθῆ τόπος ψηφοφορίας τὸ δημοτικὸν σχολεῖον Σοφικοῦ. Ὀλίγας ἡμέρας πρὸ τῆς ἐκλογῆς, ἤτοι τὴν 16 Φεβρουαρίου, ὁ ἔπαρχος ἐκδίδωσι νέον πρόγραμμα καὶ ὁρίζει τὸν μικρὸν ναὸν τῆς Εὐαγγελιστρίας ὡς τόπον ψηφοφορίας. Καθ’ ἃ μᾶς ἐξέθηκεν εἰς τὸ τμῆμα ὁ ἀξιότιμος κ. Σπυρίδων Νοταρᾶς, ὁ δῆμος Σολυγείας διαιρεῖται εἰς δύο συνοικίας· τὴν μίαν οἰκοῦσιν οἱ ἀνήκοντες εἰς ἓν κόμμα, τὴν ἄλλην οἱ ἀνήκοντες εἰς τὸ ἄλλο, εἶναι δὲ πολὺ δύσκολον διὰ τὴν ἔξαψιν τῶν παθῶν νὰ μεταβῶσιν οἱ μὲν εἰς τὴν συνοικίαν τῶν ἄλλων. Ἀλλά, κύριοι, ἐὰν τοῦτο ἀποδεικνύεται πράγματι καὶ δὲν ἠδύναντο οἱ μὲν νὰ μεταβῶσιν εἰς τὴν συνοικίαν τῶν δὲ, τοῦτο δὲν δικαιολογεῖ ἐκείνους οἵτινες, ἔχοντες τὴν ἐξουσίαν, δὲν προσπαθῶσιν ὥστε νὰ γίνῃ ἐκλογὴ νόμιμος, διότι ἐὰν ὑπῆρχεν ἐπιθυμία τοιαύτη, δὲν δύναμαι νὰ ὑποθέσω ποτὲ ὅτι δὲν ἠδύναντο νὰ ἐπιβληθοῦν καὶ εἰς ἀμφότερα τὰ μέρη καὶ νὰ τὰ ὑποχρεώσουν νὰ συνέλθουν εἰς ἓν τοὐλάχιστον κοινὸν σημεῖον πρὸς τὸν σκοπὸν νὰ δυνηθῶσιν οἱ ἐκλογεῖς ἐλευθέρως νὰ ψηφοφορήσουν. Συμβαίνει ὅμως καὶ τι ἄλλο λίαν σπουδαῖον εἰς τὸν δῆμον Σολυγείας. Ἀπεβλήθη ἡ ἐφορευτικὴ ἐπιτροπή, ἀποβληθείσης δὲ τῆς ἐφορευτικῆς ἐπιτροπῆς ἢ μὴ προσελθούσης, καθ’ ἃ λέγουν οἱ ἐπιτυχόντες, καὶ τοῦτο φρονῶ ὅτι εἶναι πολὺ δύσκολον, τὸ νὰ μὴ ἔλθῃ ἡ ἐπιτροπὴ κόμματος ἔχοντος τὴν πλειονοψηφίαν εἰς τὸν τόπον τῆς ψηφοφορίας, ἀποχωρησάσης λοιπὸν τὴν πλειοψηφίας, διὰ νὰ παραδεχθῶ τὴν παράδοξον γνώμην αὐτῶν τῶν ἐπιτυχόντων, ἀνετέθη ἡ διεξαγωγὴ τῆς ἐκλογῆς εἰς τὸν πρῶτον εἰρηνοδικειακὸν πάρεδρον Κωνστ. Βλάσσην. Καὶ εἶναι μὲν ἀληθὲς ὅτι ὁ νόμος λέγει, ὅτι ἐν ἀπουσίᾳ τῆς ἐφορευτικῆς ἐπιτροπῆς διευθύνει τὴν ἐκλογὴν ὁ εἰρηνοδίκης, τὸν δὲ εἰρηνοδίκην ἀναπληροῖ ὁ πάρεδρος, ἀλλὰ νομίζω ὅτι θὰ φθάσωμεν πολὺ μακράν, ἐὰν εἰς ὅλους τοὺς δήμους, ὅπου δὲν εἶναι εὔκολον νὰ συγκροτηθῇ ἐπιτροπὴ ἢ ὅπου αὕτη ἀποβάλλεται, φροντίσωμεν νὰ διευθύνηται ἡ ἐκλογὴ οὐχὶ πλέον ἀπὸ εἰρηνοδίκας ἀλλ’ ἀπὸ εἰρηνοδικειακοὺς παρέδρους· διότι οὗτοι εἶναι ἐγχώριοι, ἀνήκουν εἰς κόμματα, ἔχουν συμπαθείας καὶ ἀντιπαθείας, καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑποθέσωμεν αὐτὸν τὸν εἰρηνοδικειακὸν πάρεδρον, ὅτι δὲν ἐκινήθη ἀπὸ τὰς συμπαθείας τοῦ κόμματος, εἰς τὸ ὁποῖον ἀνῆκεν. Λέγω λοιπόν, ὅτι τοῦτο δεικνύει ἔντιμον προσπάθειαν καὶ προετοιμασίαν ὅπως μεταβληθῇ ἡ θέλησις τῶν ἐκλογέων.

§124ΚΑΜΠΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Τί ἔπρεπε νὰ γίνῃ λοιπόν;

§125ΜΑΥΡΟΚΟΡΔΑΤΟΣ. Μὲ ἐρωτᾷ ὁ ἀξιότιμος φίλος κύριος Καμπερόπουλος τί ἔπρεπε νὰ γίνῃ; Ἀπαντῶ εἰς τὴν ἐρώτησιν ταύτην· εἷς τῶν ὑποψηφίων ἦτο ὁ ἀξιότιμος κύριος Νοταρᾶς, ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν ἐκκλησιαστικῶν· εἶναι πολὺ δύσκολον νὰ ὑποθέσω ὅτι, ἐὰν ἤθελε σπουδαίως, δὲν ἠδύνατο εἷς ἐκ τῶν συμβούλων τοῦ στέμματος νὰ προκαλέσῃ ἀμέσως τὸν διορισμὸν ἑνὸς ἐντίμου καὶ ἀνεξαρτήτου εἰρηνοδίκου, ὅστις νὰ μεταβῇ εἰς Σολυγείαν καὶ νὰ διευθύνῃ τὴν ἐκλογὴν. Τοῦτο ἦτο τὸ μόνον ὀρθὸν καὶ τὸ μόνον ἔντιμον καὶ σπουδαῖον μέσον πρὸς ἀποφυγὴν παρανομιῶν.

§126ΚΑΜΠΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔπρεπε νὰ σταματήσῃ ἡ ἐκλογὴ διὰ νὰ διορισθῇ. Καὶ ἔπειτα εἶναι εἰρηνοδίκης.

§127ΜΑΥΡΟΚΟΡΔΑΤΟΣ. Μένουν δύο δῆμοι, Τρικάλων καὶ Στυμφαλίας. Εἰς τὸν δῆμον Τρικάλων εἶναι ἀναντίῤῥητον ὅτι ἐξασκεῖ μεγάλην ἐπιῤῥοὴν ὁ κ. Νοταρᾶς, καὶ διὰ τοῦτο ἐδίστασα κἀγὼ ὡς πρὸς τὸν δῆμον αὐτὸν νὰ θεωρήσω τὴν ἐκλογὴν ἄκυρον, καὶ ὁμολογῶ ὅτι ἔχω πολλοὺς δισταγμοὺς καὶ μέχρι τοῦδε. Ἀλλὰ παρατηρῶ εἰς τὸν δῆμον τοῦτον, ὅτι ἐνῷ εἶναι 5885 ψυχαὶ, οἱ ἐκλογεῖς εἶναι 2013. Τὸ ποσὸν αὐτὸ δὲν εἶναι δικαιολογημένον....

§128ΚΑΜΠΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ κατάλογος εἶναι ὁριστικός;

§129ΜΑΥΡΟΚΟΡΔΑΤΟΣ. Δὲν ἠμπορῶ νὰ τὸν πολεμήσω βεβαίως, ἀλλ’ ὁ ἀριθμὸς μοὶ φαίνεται λίαν ἐξωγκωμένος. Ὑπάρχει ὅμως προσέτι γεγονός τι, τὸ ὁποῖον μὲ κάμνει πολὺ νὰ διστάζω. Ὁ δῆμος αὐτὸς εἶναι τόπος τῆς γεννήσεως ἑνὸς τῶν ὑποψηφίων τοῦ ἀποτυχόντος συνδυασμοῦ, τοῦ κ. Δημητριάδου. Εἶναι λοιπὸν πολὺ δύσκολον νὰ ὑποθέτωμεν, ὅτι εἰς τὸν τόπον τῆς γεννήσεώς του δὲν ἤθελε λάβει εἰμὴ μόνον 41 ψήφους ὁ κ. Δημητριάδης, ὅστις ἀπὸ τοῦ 1865 εἰς ὅλας τὰς ψηφοφορίας ἔλαβε πάντοτε πολλὰς ἐν τῷ δήμῳ τούτῳ ψήφους (θόρυβος).

§130ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Διότι αἰωνίως ἐξασκεῖ ἐπιῤῥοὴν· δὲν σημαίνει ἐὰν κάθηται καὶ ὀργώνει εἰς τὸ χωρίον του ἢ ὄχι.

§131ΜΑΥΡΟΚΟΡΔΑΤΟΣ. Εἰς τὸν δῆμον Στυμφαλίας εἰς ὃν ἔρχομαι ἤδη ἐψηφοφόρησαν 1185 ἐκ τῶν 1267 ἐκλογέων· βλέπετε ὅτι ὑπελήφθησαν ἐκ τοῦ ἐκλογικοῦ καταλόγου μόλις 70 ἢ 80. Τοιαῦτα ἀποτελέσματα πρέπει δικαίως νὰ κάμουν νὰ διστάσωμεν περὶ τοῦ ἐγκύρου τῆς ἐκλογῆς τοῦ δήμου αὐτοῦ. Ἀλλ’ εἰς τὸν δῆμον αὐτὸν ὅθεν ἀπεβλήθησαν καὶ 2, ἂν δὲν ἀπατῶμαι, ἐκ τῶν μελῶν τῆς ἐπιτροπῆς, εἶναι βέβαιον ὅτι τακτικὴ ἐκλογὴ δὲν ἐγένετο, καθότι, πρὸς τοῖς ἄλλοις, δὲν εἶναι ὑπογεγραμμένος κἀνεὶς ἐκ τῶν ἀντιπροσώπων τῶν ἀποτυχόντων εἰς τὰ πρακτικά· Εἶναι λοιπὸν ἐκλογὴ μονομερής.

§132ΟΙΚΟΝΟΜΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἐπῆγαν· δὲν τοὺς ἀπέβαλε κανείς.

§133ΜΑΥΡΟΚΟΡΔΑΤΟΣ. Δὲν ἐπῆγαν! αὐτὸ τὸ ἐπιχείρημα δυσκολεύομαι νὰ τὸ παραδεχθῶ, διότι εἰς καμμίαν ἐπαρχίαν, ἂν δὲν ἀποβληθοῦν, εἶναι ἀδύνατον νὰ μὴ παρευρεθοῦν οἱ ἀντιπρόσωποι μιᾶς ἐκ τῶν ἀντιπολιτευομένων μερίδων.

§134ΟΙΚΟΝΟΜΟΠΟΥΛΟΣ. Σᾶς δίδομεν τὸ δικαίωμα νὰ μᾶς ἀποκαλέσητε ἀδίκους, σᾶς λέγομεν ὅτι δὲν ἐπῆγαν.

§135ΜΑΥΡΟΚΟΡΔΑΤΟΣ. Ἀλλ’ εἶναι ἀναντίῤῥητον, καὶ εἰς τοῦτο παρακαλῶ προσέξατε, ὅτι ὁ δῆμος Στυμφαλίας εἶναι ὀρεινός, ὅτι κατὰ τὴν ἐποχὴν αὐτὴν λείπουσιν ἰδίως πλεῖστοι ποιμένες καὶ ἄλλοι, οἱ ὁποῖοι μεταβαίνουσιν εἰς ἄλλα μέρη. Εἶναι λοιπὸν ἐντελῶς ἀδύνατον νὰ ἐψηφοφόρησαν 1175. Θὰ μοὶ εἴπῃ τις ὅτι αὐτὰ εἶναι τεκμήρια; Βεβαίως τεκμήρια εἶναι· οὐδ’ εἶναι δυνατὸν εἰς ἐμὲ αὐτὴν τὴν στιγμὴν νὰ συνάξω ὅλας τὰς ἀποδείξεις ὅτι ἔλειπον ἀληθῶς οἱ πλεῖστοι ἐκ τῶν ἐκλογέων, οἱ ὁποῖοι φαίνονται ψηφοφορήσαντες· ἀλλ’ αἱ ἐνδείξεις αὗται εἶναι τόσον πειστικαὶ καὶ τὰ τεκμήρια αὐτὰ ἔχουν τόσην βαρύτητα, κατ’ ἐμέ, ὥστε πιστεύω ὅτι πείθουσι πολλοὺς ὑπὲρ τῆς ἀκυρώσεως τῶν 4 δήμων τούτων τῆς ἐπαρχίας αὐτῆς. Καταπαύω συνιστῶν εἰς τὴν Βουλὴν τὴν ἀκύρωσιν τῶν τεσσάρων δήμων Φενεοῦ, Σολυγείας, Στυμφαλίας καὶ Τρικάλων. Καταλαμβάνει τὴν ἕδραν του ὁ πρόεδρος Κ. Σ. Μίλιος.

§136ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχει τὸν λόγον ὁ κ. Τρικούπης.

§137Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Κύριοι, τὸ ζήτημα περιωρίσθη εἰς τοὺς 4 δήμους· αἱ γενικαὶ ἐνστάσεις περιλαμβάνουσιν ὅλους τοὺς δήμους τῆς ἐπαρχίας, καὶ τοὺς 11, αἱ δὲ εἰδικαὶ ἐκτὸς τῶν 4 καὶ 2, 3 ἄλλους· ἀλλὰ μετὰ τὴν συζήτησιν καὶ ἰδίως τὴν ἀγόρευσιν τοῦ κ. Χατζίσκου, ὅστις δύναται νὰ θεωρηθῇ ὡς ἀντιπρόσωπος τοῦ κ. Κανελλοπούλου, δυνάμεθα νὰ εἴπωμεν ὅτι τὸ ζήτημα περιωρίζεται εἰς τοὺς 4 δήμους. Καὶ οἱ τέσσαρες οὗτοι δῆμοι παριστάνουσι τὸ φαινόμενον, τὸ ὁποῖον πάντοτε ἡ Βουλὴ μετὰ μεγάλης δυσπιστίας ἀπήντησε, τουτέστι τὸ νὰ λάβωσιν ὀλιγίστας ψήφους εἰς τὸ ὄχι οἱ ἐπιτυχόντες, καὶ ὀλιγίστας εἰς τὸ ναὶ οἱ ἀποτυχόντες. Αὐτὸς ὁ λόγος, κύριοι, μόνος δὲν ἀρκεῖ ἵνα ἐπιφέρῃ ἀκύρωσιν ἐκλογῆς, ἀλλ’ εἶναι τοσοῦτον σπουδαῖος, ὥστε τεκμήρια καὶ ἐνδείξεις, ἅτινα καθ’ ἑαυτὰ δὲν ἤθελον ἔχει ἀρκετὴν βαρύτητα ἵνα ἐπιφέρωσιν ἀκύρωσιν μιᾶς ἐκλογῆς, συνδυαζόμενα ὅμως μετὰ τοῦ γεγονότος ἐκείνου εἶναι ἱκανὰ ἵνα πείσωσι τὴν Βουλὴν, ὅτι ἡ ἐκλογὴ εἶναι ἀκυρωτέα. Ἄρχομαι ἀπὸ τοῦ δήμου Φενεοῦ, ὅπου ἀπαντῶμεν τὸ φαινόμενον, ὅτι ἔλαβον οἱ ἀποτυχόντες ψήφους 8, 13, 8, δύο δὲ μόνον ἐξ αὐτῶν 104 καὶ 148· εἰς τὸν δῆμον τοῦτον ἐγένετο ἡ ἔνστασις, ἥτις ἀρκεῖ μόνη καὶ ἄνευ τοῦ ἄλλου γεγονότος νὰ ἐπιφέρῃ τὴν ἀκύρωσιν τῆς ἐκλογῆς, ὅτι παρέστησαν ἐνώπιον τῆς ἐφορευτικῆς ἐπιτροπῆς οἱ ἀντιπρόσωποι τῶν ἀποτυχόντων καὶ ἐζήτησαν νὰ παρασταθῶσιν εἰς τὴν ψηφοφορίαν, δὲν ἐγένοντο δὲ δεκτοὶ ὑπὸ τῆς ἐπιτροπῆς ἐπὶ τῷ λόγῳ, ὅτι ἡ ἐφορευτικὴ ἐπιτροπὴ ἠγνόει τίνες ἦσαν οἱ ἀντιπρόσωποι καὶ τῶν ἐπιτυχόντων καὶ τῶν ἀποτυχόντων. Οἱ ἀντιπρόσωποι οὗτοι ἔφερον ἔγγραφον τοῦ γραμματέως τοῦ ἐπάρχου, τὸ ὁποῖον περιεῖχεν ἀπόσπασμα τοῦ προγράμματος τοῦ περιέχοντος τὰ ὀνόματα τῶν διορισθέντων ἀντιπροσώπων καὶ ἀναπληρωτῶν τῶν ὑποψηφίων ἐν τῷ δήμῳ Φενεοῦ· ἐκτὸς δὲ τούτου εἴδομεν εἰς τὸ τμῆμα καὶ αὐτὸ τὸ πρόγραμμα τῆς διοικητικῆς ἀρχῆς ἀπὸ 18 Φεβρουαρίου, τοὐτέστιν ἐκδοθὲν 8 ἡμέρας πρὸ τῆς ψηφοφορίας, τὸ ὁποῖον περιεῖχε τὰ ὀνόματα τῶν ἀντιπροσώπων καὶ τῶν ἀναπληρωτῶν ὅλων τῶν ὑποψηφίων ἐν ἅπασι τοῖς δήμοις.

§138ΟΙΚΟΝΟΜΟΠΟΥΛΟΣ. Παρατηρήσατε πότε ἐδημοσιεύθη τὸ πρόγραμμα· εἰς τὰς 27;

§139ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Μὲ συγχωρεῖτε· τὸ γενικὸν πρόγραμμα τὸ περιέχον τὰ ὀνόματα ὅλων τῶν ἀντιπροσώπων, περιλαμβανομένων καὶ τῶν τοῦ δήμου Φενεοῦ, ἐδημοσιεύθη τὴν 18.

§140ΟΙΚΟΝΟΜΟΠΟΥΛΟΣ. Ποῦ; εἰς τὸν Φενεόν;

§141ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Τὸ γενικὸν πρόγραμμα ἐδημοσιεύθη ἀπὸ τῆς 18 ἐν τῇ ἕδρᾳ τῆς διοικητικῆς ἀρχῆς. Τὸ πρόγραμμα τοῦτο βεβαίως δὲν ἦτο ὑποχρεωμένη ἡ ἐφορευτικὴ ἐπιτροπὴ Φενεοῦ νὰ τὸ γνωρίζῃ, διότι δὲν εἶχε δημοσιευθῆ εἰδικῶς ἐν τῷ δήμῳ Φενεοῦ, οὐχ ἧττον ὑπῆρχε δημοσιευμένον ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ. Ἔχομεν δὲ καὶ τὸ γεγονὸς, ὅτι οἱ ἀντιπρόσωποι ἔφεραν ἔγγραφον τοῦ γραμματέως τοῦ ἐπάρχου, τὸ ὁποῖον ἐμνημόνευε ῥητῶς, ὅτι οὗτοι ἦσαν ἀντιπρόσωποι τῶν ὑποψηφίων· ἀλλὰ τὸ ἔγγραφον τοῦτο δὲν ἐθεωρήθη ὡς ἔχον κῦρος παρὰ τῆς ἐπιτροπῆς ἐπὶ τῷ λόγῳ, ὅτι δὲν ἔφερεν ἀριθμὸν καὶ ἔλειπον καὶ ἄλλοι τινὲς τύποι. Προσθέτω εἰς τοῦτο, ὅτι ἐγένετο καὶ εἰδικὴ δημοσίευσις τοῦ προγράμματος ἐν τῷ δήμῳ Φενεοῦ τὴν 28, ἀλλὰ καὶ μετὰ τοῦτο ἡ ἐπιτροπὴ δὲν ἐπροκάλεσε τοὺς ἀντιπροσώπους νὰ παρασταθῶσιν ἐν τῷ τόπῳ τῆς ἐκλογῆς. Ταῦτα πάντα δεικνύουσι, κατ’ ἐμὲ, ὅτι ἡ ἐφορευτικὴ ἐπιτροπὴ ἐκ δολίας προθέσεως δὲν ἐδέχθη τοὺς ἀντιπροσώπους· ἀλλὰ καὶ ἂν δὲν ὑπῆρχε δολία πρόθεσις τῆς ἐπιτροπῆς, ἂν ἐκ παραλείψεως τῆς διοικητικῆς ἢ τῆς δημοτικῆς ἀρχῆς ἡ ἐπιτροπὴ ἠγνόει τίνες ἦσαν οἱ ἀντιπρόσωποι καὶ ἑπομένως δὲν ἐδέχετο αὐτοὺς, πάλιν λέγω, ὅτι ἡ ἔλλειψις τῶν ἀντιπροσώπων εἶναι λόγος ἱκανὸς πρὸς ἀκύρωσιν τῆς ἐκλογῆς, διότι ὁ ἐκλογικὸς ἡμῶν νόμος, ὅστις δίδει ἀπόλυτον ἐξουσίαν εἰς τὴν ἐφορευτικὴν ἐπιτροπὴν ἐπὶ τῶν ἐκλογικῶν ἐργασιῶν, μόνην βεβαίαν ἐγγύησιν δίδει εἰς τὰς ἀνταγωνιζομένας μερίδας τὴν παρουσίαν τῶν ἀντιπροσώπων αὐτῶν. Δύναται ἡ τύχη νὰ ταῖς δώσῃ καὶ ἄλλην ἐγγύησιν, τὸ νὰ κληρωθῶσι μέλη τῶν ἐφορευτικῶν ἐπιτροπῶν ἐκ τῶν φίλων αὐτῶν. Ἐὰν τὸ ἓν δὲν συμβῇ ἐκ δυσμενείας τῆς τύχης, ἐὰν τὸ ἄλλο δὲν συμβῇ εἴτε ἐκ παραλείψεως τῆς διοικητικῆς ἢ τῆς δημοτικῆς ἀρχῆς, ἢ ἐκ κακῆς προθέσεως τῆς ἐφορευτικῆς ἐπιτροπῆς, δὲν δυνάμεθα νὰ παραδεχθῶμεν ὅτι ἐνεργεῖται ἡ ἐκλογὴ μὲ τὰς ἀπαιτουμένας ἐγγυήσεις.

§142ΟΙΚΟΝΟΜΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶχον οἱ ἀντίθετοι δύο μέλη τῆς ἐφορευτικῆς ἐπιτροπῆς.

§143ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Τὰ δύο μέλη, περὶ τῶν ὁποίων ἔκαμε λόγον ὁ Κ. Οἰκονομόπουλος καὶ ἤθελον κάμει λόγον καὶ ἐγὼ, ἠναγκάσθησαν ν’ ἀποχωρήσωσι, διότι ἐθεώρησαν τὴν ἄρνησιν τῆς πλειοψηφίας τῆς ἐπιτροπῆς τοῦ νὰ δεχθῇ τοὺς ἀντιπροσώπους τῶν ἀποτυχόντων ὡς ἐμφαίνουσαν τοιοῦτον φατριασμὸν, ὥστε ἡ περαιτέρω παρουσία αὐτῶν καθίστατο περιττή. Ὡς ἐκ τούτου οἱ ἀποτυχόντες ἐστερήθησαν καὶ αὐτῶν τῶν ἐκ τῆς τύχης ἐγγυήσεων ἕνεκα τῆς μεροληπτικῆς διαγωγῆς τῆς ἐπιτροπῆς· δὲν δύναμαι λοιπὸν νὰ θεωρήσω, ὅτι ἡ ἐκλογὴ τοῦ δήμου Φενεοῦ διεξήχθη μετὰ τῶν ἐγγυήσεων τοῦ νόμου. Ἡ δὲ ἔλλειψις τῶν ἐγγυήσεων τούτων συνδυαζομένη μετὰ τοῦ ἀποτελέσματος τῆς διαλογῆς, περὶ οὗ προανέφερον, ἐπιῤῥωνύει τὴν δυσπιστίαν πρὸς τὸ γνήσιον τῆς ἐκλογῆς· ἀλλ’ ἔχω καὶ ἓν ἄλλο γεγονός. Τὰ πρακτικὰ τῆς διαλογῆς, τό τε γενικὸν καὶ τὸ μερικὸν, ἤτοι τὸ τῆς διὰ τοῦ ἄβακος ἀπαριθμήσεως, περιέχουσι πλαστογραφίαν, τὴν ὁποίαν δὲν εἶνε δυνατὸν νὰ μὴ διακρίνῃ τις, ἓν μόνον βλέμμα ἂν ῥίψῃ ἐπ’ αὐτῶν· ἡ ἐγγραφὴ τῶν ψήφων, τὰς ὁποίας ἔλαβον ὁ Φώτιος Κανελλόπουλος καὶ ὁ Δημητριάδης, δὲν εἶχε γίνει καθ’ ἣν ὥραν ἐγένετο ἡ διαλογὴ καὶ ταυτοχρόνως μετὰ τῆς ἐγγραφῆς τοῦ ἀποτελέσματος ὡς πρὸς τοὺς ἄλλους ὑποψηφίους· ὅστις ῥίψῃ ἓν βλέμμα εἰς τὰ πρακτικὰ, θέλει ἴδει ὅτι καὶ εἰς τὰ δύο πρωτόκολλα, καὶ εἰς τὸ μερικὸν καὶ εἰς τὸ γενικὸν, δι’ ἄλλης χειρὸς καὶ μελάνης, διὰ τῶν αὐτῶν δὲ καὶ ὡς πρὸς τὸν ἕνα καὶ ὡς πρὸς τὸν ἄλλον, ἐγένετο ἡ ἐγγραφὴ τῶν ἐν ταῖς κάλπαις τῶν κ. κ. Κανελλοπούλου καὶ Δημητριάδου ψήφων, καὶ διὰ τοῦτο βλέπομεν τὸ φαινόμενον, ὅτι ἐνῷ οἱ ἄλλοι ἀποτυχόντες ἔλαβον 8 καὶ 13 ψήφους, οὗτοι ἔλαβον 148 καὶ 104, διότι ἡ ἐγγραφὴ ἐγένετο μετὰ τὴν διαλογὴν ἐν τοῖς ἄλλοις δήμοις καὶ ἐγνώριζον οἱ γράψαντες, ὅτι ἠδύναντο ἀκινδύνως νὰ τοῖς δώτωσι περισσοτέρας ψήφους.

§144ΟΙΚΟΝΟΜΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ διαφορὰ τῆς μελάνης, ἐὰν ὑπάρχῃ τοιαύτη, προέρχεται ἐκ τοῦ ἑξῆς περιστατικοῦ. Ἡ ἐπιτροπὴ διέταξεν ἕνα καλῶς γράφοντα γραφέα πρὶν ἢ λήξῃ ἡ ὥρα τῆς ψηφοφορίας καὶ συνέταξε τὰ πρακτικὰ τῆς διαλογῆς καὶ τῶν 10 ὑποψηφίων, ν’ ἀφήσῃ δὲ κενὸν τὸν τόπον, ὅπου ἤθελε γραφῆ τὸ ἀποτέλεσμα τῆς διαλογῆς, καὶ τοῦτο διὰ νὰ γείνῃ ταχυτέρα ἡ διαλογὴ, ὅτε ἤθελεν ἀρχίσει αὕτη. Ἀρξαμένης δὲ τῆς διαλογῆς, συνεπληροῦτο ἑκάστου ὑποψηφίου τὸ πρακτικὸν σύμφωνα μὲ τὸ ἐξαγόμενον ἀποτέλεσμα. Πιθανὸν δὲ ἡ συμπλήρωσις αὕτη νὰ ἐγένετο διὰ μελάνης διαφορετικῆς, καθόσον εἶχε γραφῇ πρὶν, ὡς εἶπον, τὸ κείμενον τοῦ πρακτικοῦ πλὴν τοῦ ἀποτελέσματος, ὅπερ ἐνεγράφη κατὰ τὴν ὥραν τῆς διαλογῆς· ἐκ τούτου δὲ προκύπτει ἡ διαφορὰ τῆς μελάνης, ἐὰν ὑπάρχῃ τοιαύτη.

§145ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ὡς πρὸς τὸν δῆμον λοιπὸν Φενεοῦ τὸ τμῆμα ὅλον σχεδὸν, δὲν ἠξεύρω ἂν ὑπάρχῃ τις μειοψηφῶν, εἶναι σύμφωνον ὡς πρὸς τὴν ἀκύρωσιν, καὶ πιστεύω ὅτι δὲν θὰ ὑπάρξῃ ἀμφισβήτησις καὶ ἐν τῇ Βουλῇ. Τὸ γεγονὸς, ὅτι ὁ ὅλος ἀριθμὸς τοῦ καταλόγου καὶ ἂν προστεθῇ εἰς τοὺς ἀποτυχόντας, καὶ ἂν ἀφαιρεθῶσιν ἀπὸ τοὺς ἐπιτυχόντας αἱ ψῆφοι, τὰς ὁποίας οὗτοι ἔλαβον, πάλιν δὲν μεταβάλλεται τὸ ἀποτέλεσμα τῆς ἐκλογῆς, εἶναι λόγος, ὅστις θὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν κατόπιν, δηλαδὴ ἀφοῦ ἀποφασισθῇ, ὅτι ἡ ἐκλογὴ τοῦ δήμου εἶνε ἄκυρος· τότε, ἐὰν ἡ ἀκυρότης αὕτη δὲν μεταβάλῃ τὸ ἀποτέλεσμα τῆς ἐκλογῆς τῆς ἐπαρχίας, δὲν θὰ φέρῃ καὶ τὴν ἀκυρότητα αὐτῆς· ἀλλ’ ὅτι ὁ δῆμος εἶναι ἀκυρωτέος δὲν εἶναι ἀμφιβολία. Ὡς πρὸς τὸν δῆμον Σολυγείας παρουσιάζεται τὸ αὐτὸ γεγονὸς, ὅτι οἱ ἀποτυχόντες ἔλαβον ψήφους ὁ μὲν δώδεκα, ὁ δὲ μηδὲν, ὁ δὲ μηδὲν, ὁ δὲ μίαν, εἷς δὲ μόνος 274. Τί συνέβη ἐνταῦθα; Ἐνταῦθα εἶχε προσδιορισθῆ ὡς τόπος πρὸς ψηφοφορίαν τὸ δημοτικὸν σχολεῖον τοῦ χωρίου Σοφικοῦ, τὸ ὁποῖον εὑρίσκεται ἐντὸς τῆς συνοικίας τῆς ἀνηκούσης εἰς τοὺς ἀποτυχόντας· κατόπιν συνεπεία ἐκθέσεως, ὅτι τὸ σχολεῖον τοῦτο δὲν ἦτο εἰς καλὴν κατάστασιν ὡς ἐκ τῆς καταπτώσεως τῆς ὀροφῆς του, νομίζω, νὰ χρησιμεύσῃ διὰ τὸν σκοπὸν τοῦτον, μετέφεραν τὸν τόπον τῆς ψηφοφορίας διὰ προγράμματος ἐγκαίρως δημοσιευθέντος εἰς ἄλλον τόπον, ἤτοι εἰς τὴν ἐκκλησίαν τῆς Εὐαγγελιστρίας, ἥτις εὑρίσκεται εἰς τὴν συνοικίαν τὴν ἀνήκουσαν ἀποκλειστικῶς εἰς τοὺς ἐπιτυχόντας· σημειωτέον δὲ ὅτι ἡ μερὶς ἡ ἀνήκουσα εἰς τοὺς ἀποτυχόντας ἐν τῷ δήμῳ τούτῳ εἶναι κατὰ τὴν ὁμολογίαν πάντων πολυαριθμοτέρα κατὰ πολὺ τῆς τῶν ἐπιτυχόντων. Ἐκτὸς τούτου ἔχομεν τοῦτο τὸ γεγονὸς, τὸ ὁποῖον ἐξηγεῖ καὶ τὸν λόγον δι’ ὃν ἔλαβον τόσον ὀλίγας ψήφους οἱ ἀποτυχόντες, ὅτι τὰ ⅔ τῶν ἐκλογέων τοῦ δήμου τούτου δὲν ἔλαβον μέρος εἰς τὴν ψηφοφορίαν. Τοῦτο εἶνε ἀναντίῤῥητον, διατί δὲ συνέβη; Κατὰ τοὺς ἐπιτυχόντας, δὲν ἔλαβον μέρος, διότι δὲν ἠθέλησαν, διότι ἐν τῷ δήμῳ ἐκείνῳ ἔχουν τὴν ἀξίωσιν οἱ ἀποτυχόντες νὰ γίνεται ἡ ἐκλογὴ ἐν τῇ συνοικίᾳ τῆς πλειονοψηφίας, ὅπως δύναται τοιουτοτρόπως νὰ ἐκτελῇ ἀπολύτως τὰς νοθεύσεις· κατὰ δὲ τοὺς ἀποτυχόντας, δὲν μετέσχον τῆς ψηφοφορίας τὰ ⅔ τῶν ἐκλογέων, διότι ἀπεκλείσθησαν. Ἀλλ’ ἡ ἐξέτασις ἡ γενομένη ἐνώπιον τοῦ τμήματος δὲν μᾶς ἔδειξε ποία τῶν δύο θεωριῶν εἶναι ὀρθή· τοῦτο εἶνε τὸ βέβαιον, ὅτι καθ’ ὅλην τὴν διάρκειαν τῆς ἐκλογῆς ἐν τῷ δήμῳ ἐκείνῳ ὑπῆρχον ἀλληλομαχίαι, πυροβολισμοὶ καί τινες τραυματισμοί. Δυνάμεθα λοιπὸν νὰ εἴπωμεν, ὅτι ἐν τοιαύτῃ καταστάσει διατελοῦντος τοῦ δήμου, ὑπῆρξεν ἐλευθέρα ἐκλογή; Κατὰ τοὺς ἐπιτυχόντας, τοὺς πυροβολισμοὺς ἐπροκάλεσεν ὁ δήμαρχος, ἀνήκων εἰς τοὺς ἀποτυχόντας, ὅστις ἤθελε νὰ ἐμποδίσῃ τοὺς φίλους τῆς ἰδίας μερίδος νὰ ψηφίσωσι.

§146ΚΑΤΣΙΚΑΠΗΣ. Τοὺς ἰσχυρισμοὺς τῶν ἐπιτυχόντων τοὺς ὑποστηρίζουν τὰ πρακτικά, μέσα εἰς τὰ ὁποῖα φαίνεται....

§147ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Οὐδεμία ἀμφιβολία, ὅτι τὰ πρακτικὰ ὑποστηρίζουσι τοὺς λόγους τῶν ἐπιτυχόντων, διότι ἀφοῦ μετεφέρθη ὁ τόπος τῆς ψηφοφορίας ἐντὸς τῆς συνοικίας τῶν ἐπιτυχόντων, ἀφοῦ ἡ ἐφορευτικὴ ἐπιτροπὴ δὲν ἠθέλησεν ἢ δὲν ἠδυνήθη νὰ λάβῃ μέρος εἰς τὴν διεξαγωγὴν τῆς ἐκλογῆς καὶ διεύθυνε τὴν ἐκλογὴν ὁ εἰρηνοδικειακὸς πάρεδρος, ἐννοεῖται ὅτι τὰ πρακτικὰ ἦσαν ἐντελῶς εἰς τὰς χεῖρας τῶν ἐπιτυχόντων.

§148ΚΑΤΣΙΚΑΠΗΣ. Ὄχι, ἀλλ’ ἦλθαν ἔγγραφα εἰς τὴν διοικητικὴν ἀρχὴν, διὰ τῶν ὁποίων ἐπεκαλέσθησαν τὴν συνδρομήν.

§149ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Καὶ τὰ ἔγγραφα ταῦτα ἀπέστειλαν εἰς ἀρχὰς αἵτινες φιλικῶς πρὸς αὐτοὺς διέκειντο, καὶ δὲν ἠξεύρομεν ἂν πρὸς σκοπὸν πραγματικὸν ἐγράφοντο ἢ μόνον πρὸς ὑποστήριξιν τῶν ἰσχυρισμῶν των.

§150ΚΑΤΣΙΚΑΠΗΣ. Εἶναι εἰκασία.

§151ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Μάλιστα, ἀλλὰ λέγω, ὅτι κατὰ μὲν τοὺς ἀποτυχόντας, δὲν ἐψηφοφόρησαν τὰ ⅔ τῶν ἐκλογέων τοῦ δήμου τούτου διὰ τὸν λόγον ὅτι ἀπεκλείοντο ὑπὸ τῆς στρατιωτικῆς δυνάμεως καὶ ὑπὸ τῶν κατοίκων τῆς συνοικίας τῆς ἀνηκούσης εἰς τοὺς ἐπιτυχόντας· κατὰ δὲ τοὺς ἐπιτυχόντας, δὲν ἐψηφοφόρησαν, διότι αὐτὸς ὁ δήμαρχος πυροβολῶν ἐμπόδιζεν αὐτοὺς νὰ προσέλθωσιν εἰς τὸν τόπον τῆς ψηφοφορίας. Ποῖον τῶν δύο τούτων εἶναι ἀληθές δὲν εἶμαι εἰς θέσιν νὰ εἴπω, ἀλλὰ λέγω ἀδιστάκτως, ὅτι ἐν τῷ δήμῳ ἐκείνῳ δὲν δύναμαι νὰ θεωρήσω ὅτι ἐγένετο ἐλευθέρα ἐκλογή. Ἔχομεν καὶ τὸ γεγονὸς, ὅτι ἡ ἐφορευτικὴ ἐπιτροπὴ δὲν ἔλαβε μέρος εἰς τὴν διεύθυνσιν τῆς ἐκλογῆς, ἀλλὰ διεύθυνε τὴν ἐκλογὴν ὁ εἰρηνοδικειακὸς πάρεδρος, ἀναπληρῶν τὸν ἀπόντα εἰρηνοδίκην· ἐγένετο ἡ ἔνστασις παρὰ τῶν ἀποτυχόντων, ὅτι ἡ διοικητικὴ ἀρχὴ εἶχε προπαρασκευάσει τὸν ἀποκλεισμὸν τῆς ἐφορευτικῆς ἐπιτροπῆς καὶ εἰς ἔνδειξιν ἀνέφερον ὅτι ἡμέρας τινὰς πρὸ τῆς ἐνάρξεως τῆς ψηφοφορίας εἶχε δώσει αὕτη ἐγγράφως ἐντολὴν εἰς τὸν εἰρηνοδικειακὸν πάρεδρον νὰ παραλάβῃ αὐτὸς τὴν διεύθυνσιν τῆς ἐκλογῆς· ἀλλ’ ἡ ἔνστασις αὕτη δὲν εἶναι ἰσχυρὰ, διότι ἐπεδείχθη εἰς τὸ τμῆμα ἡ διαταγὴ ἥτις δὲν ἦτο εἰδικὴ πρὸς τὸν πάρεδρον, ἀλλὰ γενικὴ ἐγκύκλιος ἀπευθυνομένη πρὸς ὅλα τὰ εἰρηνοδικεῖα τῆς ἐπαρχίας καὶ ἐντελλομένη, ὅτι ἐν περιπτώσει καθ’ ἣν δὲν κατηρτίζοντο αἱ ἐφορευτικαὶ ἐπιτροπαί, οἱ εἰρηνοδίκαι καὶ ἐλλείψει αὐτῶν οἱ εἰρηνοδικειακοὶ πάρεδροι ὤφειλον νὰ ἀναλάβωσι τὴν διεύθυνσιν τῶν ἐκλογῶν. Ὥστε δὲν νομίζω ὅτι δύναταί τις νὰ εἴπῃ ὅτι ὁ εἰρηνοδικειακὸς πάρεδρος μεθ’ ἑνὸς μέλους τῆς ἐπιτροπῆς κακῶς διεύθυνε τὴν ἐκλογήν· ἀλλὰ νομίζω ὅτι, διατελοῦντες ἐν ἀμφιβολίᾳ ἂν ἀπεκλείσθη ἡ ἐπιτροπὴ, ἢ ἂν αὐτὴ μόνη δὲν προσῆλθεν, ἔχοντες πρὸς τούτοις βεβαιωμένον καὶ τὸ ἄλλο γεγονὸς τῶν ἀκαταπαύστων πυροβολισμῶν, τῆς ἐμπολέμου καταστάσεως, κατὰ τὸ τετραήμερον τῆς ψηφοφορίας, δὲν δυνάμεθα νὰ ἐπικυρώσωμεν τὴν ἐκλογὴν τοῦ δήμου τούτου.

§152ΚΑΤΣΙΚΑΠΗΣ. Παρατηρῶ ἓν ἄλλο γεγονὸς, καὶ εἶναι τὸ ἑξῆς· ὁ ἀντιπρόσωπος ἑνὸς τῶν ὑποψηφίων τῶν ἀποτυχόντων, τοῦ Δημητριάδου, συνεργάζεται καὶ συνυπογράφει.

§153ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Τὸ γεγονὸς τοῦτο εἶναι ἀληθὲς, ἀλλ’ ὁ ἀντιπρόσωπος οὗτος, καθὰ ἰσχυρίζονται οἱ ἀποτυχόντες, συνέπραξε μετὰ τῶν ἐπιτυχόντων ἀποδεχθεὶς πάντα τὰ γενόμενα ἐπὶ τῷ ὅρῳ τοῦ νὰ λάβῃ ὁ παρ’ αὐτοῦ ἀντιπροσωπευόμενος Δημητριάδης τὰς αὐτὰς ὡς καὶ ἐκεῖνοι ψήφους, τὸ δὲ ἀποτέλεσμα τῆς διαλογῆς ἀποδεικνύει, ὅτι ὁ Δημητριάδης ἔλαβε 274 ψήφους, ἐνῷ οἱ ἐπιτυχόντες ἔλαβαν ἀνὰ 278, τοῦτο δὲ ἐνῷ οἱ μετ’ αὐτοῦ συνδυασμένοι δὲν ἐλάμβανον εἰμὴ ψήφους 1, 12, ἢ οὐδεμίαν. Μεταβαίνω εἰς τοὺς 2 ἄλλους δήμους. Ἐνταῦθα δὲν δύναμαι μετὰ βεβαιότητος καὶ ἄνευ οὐδενὸς ἐνδοιασμοῦ νὰ ἐκφρασθῶ εἴτε οὕτως εἴτε ἄλλως· εἶναι δύσκολον νὰ μορφώσῃ τις πεποίθησιν περὶ τῆς ἀθετήσεως ἢ μὴ τοῦ νόμου ἐν τοῖς δήμοις τούτοις, διότι ἔχομεν καὶ ἐδὼ τὸ γεγονὸς, ὅτι ὀλίγας ψήφους ἔλαβον οἱ ἀποτυχόντες, οὐχὶ τοσοῦτον ὀλίγας ὅσον εἰς τὸν δῆμον Σολυγείας, ἀλλὰ καὶ οὐχὶ ἀρκετὰς ὅπως ἐκλείψῃ πᾶσα ὑπόνοια. Εἰς τὸν δῆμον Στυμφαλίας βλέπομεν ὅτι οὗτοι λαμβάνουσι ψήφους 23, 28, 15 καὶ 30, εἰς δὲ τὸν δῆμον Τρικάλων ψήφους 68, 41, 24 37 καὶ 59. Ὅπως εἶπον καὶ πρότερον, τὸ γεγονὸς μόνον τοῦτο ὅτι λαμβάνουσιν ὀλιγίστας ψήφους οἱ ἀποτυγχάνοντες, ἂν καὶ λίαν σπουδαῖον, ἂν καὶ μᾶς ἀναγκάζει νὰ δυσπιστῶμεν περὶ τῆς γνησιότητος τῆς ἐκλογῆς, ἂν καὶ μᾶς ἐπιβάλλει τὴν ὑποχρέωσιν νὰ ἐξετάζωμεν μετὰ πολλῆς προσοχῆς πᾶν ἄλλο γεγονὸς δυνάμενον νὰ μᾶς ὁδηγήσῃ εἰς τὴν ἀληθῆ ἐκτίμησιν τῶν κατ’ αὐτὴν διὰ νὰ ἴδωμεν ἐὰν δὲν ἐπιῤῥωνύωνται αἱ ὑπόνοιαι τὰς ὁποίας συνελάβομεν, ἀφ’ ἑτέρου τὸ γεγονὸς αὐτὸ καὶ μόνον οὐδαμόθεν συμπληρούμενον δὲν νομίζω ὅτι εἶνε ἱκανὸν νὰ ἐπιφέρῃ ἀκύρωσιν ἐκλογῆς, ἰδίως ὅταν πρόκειται περὶ δύο δήμων, εἰς τοὺς ὁποίους εἶνε πανθολογούμενον, ὅτι ἔχει ἐπιῤῥοὴν μοναδικὴν ὁ κ. Νοταρᾶς, ὅστις προΐσταται τοῦ ἐπιτυχόντος συνδυασμοῦ. Ἡ ἐπιῤῥοὴ αὐτοῦ ἀπεδείχθη καθ’ ὅλας τὰς ἐκλογὰς καὶ ἐπὶ τῆς πρώην Βασιλείας καὶ μετὰ τὸ Σύνταγμα τοῦ 1864 καὶ εἰς τὴν ἐκλογὴν τοῦ 1869, καθ’ ἣν παρεστάθησαν καὶ ἀντιπρόσωποι τῆς Βουλῆς. Ὁμολογῶ ὅμως ὅτι ἡ μελέτη τῶν πρακτικῶν τῆς Βουλῆς κατὰ τὸ 1869 ἐπὶ τῆς ἐξελέγξεως τῆς ἐκλογῆς ἐκείνης δὲν μὲ ἔπεισεν ὅτι ἡ παρουσία τῶν ἀντιπροσώπων τῆς Βουλῆς ἦτο μεγάλη ἐγγύησις τοῦ νομίμου τῆς ἐκλογῆς· ἀπ’ ἐναντίας ἔχω τὴν ἰδέαν, ὅτι ἡ ἐκλογὴ ἐκείνη ὑπῆρξε πολὺ ὀλιγώτερον γνησία τῆς ἐκλογῆς περὶ τῆς ὁποίας σήμερον συζητοῦμεν· οὐδὲ περὶ τῶν ἐκλογῶν αἵτινες προηγήθησαν, ἤτοι τῶν τοῦ 1868 καὶ τῆς πρώτης τοῦ 1869, ἔχω καλλιτέραν ἰδέαν, ὥστε δὲν δύναμαι νὰ εἴπω, ὅτι τὰ προηγούμενα τὰ ὁποῖα ἔχομεν εἶνε τοιαῦτα, ὥστε νὰ μᾶς πείσωσιν ὅτι, ἐὰν τὰ αὐτὰ φαινόμενα παρουσιασθῶσι σήμερον, εἶνε ἀπόδειξις ὅτι ἡ ἐκλογὴ διεξήχθη νομίμως.

§154ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Πόσοι ἐψηφοφόρησαν;

§155ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἔχω ἐδῶ σημείωσιν. Εἰς τὸν δῆμον Τρικάλων ὁ ἐκλογικὸς κατάλογος ἔχει 2113 ψηφοφόρους καὶ ἐψηφοφόρησαν 1664· μοὶ φαίνεται ὅτι ὁ ἀριθμὸς τῶν ψηφοφορησάντων δὲν εἶναι δυσανάλογος, ὑπάρχει ἱκανὴ διαφορὰ μεταξὺ αὐτοῦ καὶ τοῦ ἀριθμοῦ τοῦ ἐκλογικοῦ καταλόγου.

§156ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἀλλὰ τότε ἐξαντλοῦνται ὅλοι οἱ ἐκλογεῖς, ἐὰν παραβάλητε τὸν ἀριθμὸν αὐτῶν πρὸς τὸν πληθυσμόν.

§157ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἄλλο ζήτημα εἶνε ἂν κακῶς συνετάχθη ὁ κατάλογος· ἀλλὰ περὶ τοῦ καταλόγου ὡς ὁριστικοῦ δὲν πρόκειται νὰ συζητήσωμεν.

§158ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Αὐτὴ ἡ παρατήρησις δὲν ἔχει τὴν ἀξίαν νὰ μᾶς ἐπιτρέψῃ τὸ δικαίωμα νὰ ἐξελέγξωμεν τὸν κατάλογον· ἀλλ’ ὅταν 2100 ἐκλογεῖς εἶνε γεγραμμένοι εἰς τὸν κατάλογον, πρέπει νὰ ᾖνε ὄχι γνήσιοι πλεῖστοι, ἐὰν ὁ πληθυσμὸς εἶνε 5,000.

§159ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἐγὼ νομίζω, ὅτι δὲν ἀποδεικνύει εἰκονικότητα ἀλλ’ ἐγγραφὴν ἀνηλίκων ἐν τῷ καταλόγῳ· αὐτὸς εἶνε ὁ τρόπος διὰ τοῦ ὁποίου κατορθοῦται ἡ ἐξόγκωσις τῶν ἐκλογέων. Διὰ τοῦτο δὲν ἀπέδωκα σημασίαν εἰς τὸ ἐπιχείρημα τοῦτο τῶν ἐνισταμένων. Βλέπω λοιπὸν, ὅτι ἐν τῷ δήμῳ Τρικάλων ὁ κατάλογος ἔχει 2113 καὶ ψηφίζουν 1664. Ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ μάλιστα τῇ ἰδικῇ μας συμβαίνουν φαινόμενα πολὺ παραδοξότερα, διότι ἐν ἐν τῷ δήμῳ Μακρυνείας μόνον τὸ ⅒ δὲν ψηφίζει, καὶ τοῦτο συμβαίνει εἰς ὅλας τὰς ἐκλογὰς καὶ ὄχι μόνον εἰς τὴν τελευταίαν. Ἂς παραβάλωμεν ἐν τῷ δήμῳ Τρικάλων αὐτοὺς τοὺς ἀριθμοὺς μὲ τοὺς ἀριθμοὺς, τοὺς ὁποίους ἔχομεν κατὰ τὸ 1869. Εἰς τὴν πρώτην ἐκλογὴν τοῦ 1869 ὁ ἐκλογικὸς κατάλογος περιεῖχε 1825, ἐνῷ ἤδη σύγκειται ἐκ 2113, ἐψηφοφόρησαν δὲ 1513, ὥστε ἡ ἀναλογία τῶν ψηφοφορησάντων τότε ὑπῆρξε μεγαλειτέρα. Εἰς τὴν δευτέραν ἐκλογὴν τοῦ 1869 ἔχομεν τὸν αὐτὸν ἐκλογικὸν κατάλογον, ἔχομεν δὲ ψηφοφορήσαντας 1401· εἶνε περίπου ἡ αὐτὴ ἀναλογία μὲ τὴν τῆς ἐφετεινῆς ἐκλογῆς. Πιστεύω δὲ ὅτι ὁ κ. Δεληγιάννης, ἀρχηγὸς τοῦ ἀντιθέτου συνδυασμοῦ, ἔλαβεν 170 ψήφους εἰς τὸ ναὶ, ὁ δὲ κ. Νοταρᾶς εἰς τὸ ὄχι 70. Τοῦτο συνέβη εἰς τὴν ἐκλογὴν καθ’ ἣν παρέστησαν οἱ ἀντιπρόσωποι τῆς Βουλῆς.

§160ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Τοῦ 1865 ἔχετε τῆς Στυμφαλίας;

§161ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ὄχι.

§162ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἐψηφοφόρησαν 750, ἐνῷ ἤδη 1175 ἐκ καταλόγου 1267.

§163ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἀλλὰ δὲν ἠξεύρομεν πόσους εἶχεν ὁ ἐκλογικὸς κατάλογος. Νομίζω, ὅτι οὐδεὶς σήμερον ἀμφισβητεῖ, ὅτι ἐν τοῖς δῆμοι Τρικάλων καὶ Στυμφαλίας ἔχει ἐπιῤῥοὴν σχεδὸν μοναδικὴν ἐν Ἑλλάδι ὁ κ. Νοταρᾶς. Τὸ φαινόμενον, τὸ ὁποῖον εἴδομεν εἰς ὅλας τὰς ἐκλογὰς, μᾶς πείθει περὶ τούτου. Αὕτη δὲ ἡ ἔκτακτος ἐπιῤῥοή του δύναται ἴσως νὰ ἐξηγήσῃ τὸ φαινόμενον περὶ τοῦ ὁποίου πραγματεύομαι, ἂν δὲν προσαχθῶσιν ἐναντίαι ἀποδείξεις ἢ ἐνδείξεις. Ὅθεν νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ προβῶμεν ἐξετάζοντες ἓν πρὸς ἓν ὅλα τὰ γεγονότα, διότι ἕνα μόνον ἰσχυρισμὸν τῶν ἀποτυχόντων ἐὰν εὕρωμεν ἀληθῆ, νομίζω, ὅτι αὐτὸς ἐπιπροστιθέμενος εἰς τὸ ἀποτέλεσμα τῆς διαλογῆς, καθ’ ὃ οὗτοι ἔλαβον ὀλιγίστας ψήφους, δύναται νὰ μᾶς πείσῃ ὅτι πρέπει νὰ ἀκυρώσωμεν τὴν ἐκλογήν. Ἔχομεν λοιπὸν πρῶτον τὴν ἔνστασιν ὅτι αἱ ἐφορευτικαὶ ἐπιτροπαὶ κακῶς συνεκροτήθησαν, διότι ἀπεκλείσθησαν οἱ φίλοι τῶν ἀποτυχόντων. Εἰς τὸ τμῆμα μᾶς ἔκαμεν ἐντύπωσιν τοῦτο, διότι ἂν ἀπεδεικνύετο ὅτι εἷς ἀπεκλείσθη, ἠθέλομεν θεωρήσει, τοὐλάχιστον ἡμεῖς τὰ μειοψηφοῦντα μέλη, ὅτι τὸ γεγονὸς τοῦτο ἦτο ἐπαρκὲς πρὸς συμπλήρωσιν τῶν ἄλλων τεκμηρίων τῆς μὴ γνησιότητος τῆς ἐκλογῆς. Εἴπομεν λοιπὸν εἰς τοὺς παρασταθέντας εἰς τὸ τμῆμα, ὅτι διὰ νὰ πεισθῶμεν πρέπει νὰ μᾶς παρουσιάσωσιν ἀποδείξεις, καὶ ἂν δὲν ἠδύναντο νὰ μᾶς παρουσιάσωσι πλήρεις ἀποδείξεις, ἂς μᾶς φέρωσιν ἐνδείξεις καὶ τοὐλάχιστον μίαν ἐπιστολὴν ἀπὸ μέρους αὐτῶν τῶν προσώπων, ὅτι ἠθέλησαν νὰ προσέλθουν ὅπως ἀναλάβωσι τὰ καθήκοντά των καὶ δὲν προσῆλθον διότι ἀπεκλείσθησαν. Ἐδόθη δὲ ἀρκετὸς καιρὸς πρὸς τοῦτο, διότι ποτὲ δὲν παρετάθησαν αἱ ἐξελέγξεις ἐπὶ τοσοῦτον, καὶ μόλα ταῦτα τοιαύτην ἔνδειξιν δὲν προσήγαγον οἱ ἐνιστάμενοι· ἐγὼ μάλιστα ἐπερίμενα ὅτι κατὰ τὴν ἀγόρευσίν του ὁ κύριος Χατζίσκος ἤθελε φέρει τοιαύτην ἔνδειξιν, ἀλλὰ δὲν τὴν ἔφερεν. Ὁ κύριος Κανελλόπουλος μᾶς εἶπεν ἐν τῷ τμήματι, ὅτι θὰ μᾶς φέρῃ αὐτὴν τὴν ἐπαύριον ἐν ταῖς δημοσιευθησομέναις ἐνστάσεσιν αὐτοῦ, ἀλλὰ καὶ τὴν ἐπαύριον μᾶς παρέπεμψεν εἰς τὰς ἐντύπους ἐνστάσεις, τῶν ὁποίων συνεχῶς ἀνεβάλλετο ἡ δημοσίευσις, καὶ μετὰ μίαν ἢ δύω ἑβδομάδας ἐγένετο ἡ ἔκθεσις τοῦ τμήματος, ἀφοῦ κατὰ τὸ διάστημα αὐτὸ οὐδεμία ἔνδειξις προσήχθη, οὐδ’ ἐδημοσιεύθησαν αἱ ἐνστάσεις Οὐδεμίαν λοιπὸν ἔνδειξιν ἔχομεν ὅτι ἀπεκλείσθησαν μέλη τακτικὰ τῶν ἐφορευτικῶν ἐπιτροπῶν, καὶ ὅτι κακῶς συνεκροτήθησαν αὗται, προσληφθέντων παραπληρωματικῶν τινων μελῶν.

§164ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ὡς πρὸς τὸν δῆμον τῶν Τρικάλων ἀπεκλείσθησαν «τὰ κύρια μέλη τῆς ἐπιτροπῆς Δ. Στεριόπουλος, Κ. Παπαδόπουλος καὶ Δημ. Καρύδης καὶ προσελήφθησαν τὰ δύο τακτικὰ καὶ ὁ δέκατος παραπληρωματικὸς Κ. Παναγόπουλος.» Αὐτὰ εἶναι τρία κύρια μέλη τῆς ἐφορευτικῆς ἐπιτροπῆς. Ἐνίστανται δὲ ὅτι δὲν ἔγιναν δεκτοί, καὶ ὅτι οἱ ἀντίθετοι ἐκράτησαν τοὺς δύω καὶ προσέλαβον τὸν δέκατον παραπληρωματικόν.

§165ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Δὲν προσάγεται ἀπόδειξις.

§166ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἰδοὺ ἡ ἀπόδειξις.... (θόρυβος).

§167ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Τοῖς εἴπομεν, φέρετέ μας μίαν ἀπόδειξιν, μίαν ἔνδειξιν, ἓν τεκμήριον, προκαλέσατε μίαν ἐπιστολὴν πρὸς τὸ τμῆμα ἀπὸ μέρους τῶν ἀποκλεισθέντων, διὰ νὰ ἔχωμεν μίαν ἔνδειξιν· ὁ ἁπλοῦς ἰσχυρισμὸς τῶν ἀποτυχόντων δὲν δύναται νὰ ἀρκέσῃ, ἀφοῦ οἱ ἐπιτυχόντες ἰσχυρίζονται τὸ ἐναντίον, λέγοντες ὅτι οἴκοθεν δὲν προσῆλθον τὰ μέλη αὐτά.

§168ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἐγὼ δὲν γνωρίζω εἰς κἀμμίαν ἐκλογὴν νὰ παρουσιάσθησαν ἀποδείξεις περὶ τοῦ ἀποκλεισμοῦ μελῶν ἐφορευτικῶν ἐπιτροπῶν. Βλέπετε ἀποτέλεσμα διαλογῆς τὸ ὁποῖον δὲν εἶναι εὔκολον νὰ τὸ πιστεύσῃ κἀνείς, συγκρινόμενον πρὸς τὸ ἀποτέλεσμα παρελθουσῶν ἐκλογῶν· βλέπετε τὰ πρακτικὰ χωρὶς τὰς ὑπογραφὰς τριῶν κυρίων μελῶν, καὶ γνωρίζετε ὅτι ὁ ἔχων τὴν πλειοψηφίαν τῆς ἐφορευτικῆς ἐπιτροπῆς δὲν ἀποχωρεῖ ὡς ἔχων καὶ ψήφους καὶ ἀσφάλειαν (διάλογοι).

§169ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἂν μέλη ἐφορευτικῶν ἐπιτροπῶν ἀπεκλείσθησαν καὶ αὐτὸ δὲν κατορθοῦται ἄλλως ν’ ἀποδειχθῇ, ἠδύναντο κἂν νὰ γράψουν οἱ ἀποκλεισθέντες μίαν ἐπιστολὴν διὰ νὰ παραπονεθοῦν· κατ’ ἐμὲ μάλιστα, ἔπρεπε νὰ κάμουν καταγγελίαν, διότι ἐπρόκειτο περὶ ἐκτελέσεως οὐχὶ μόνον δικαιώματος, ἀλλὰ καθήκοντος· ὥστε δὲν δυνάμεθα τοσοῦτον εὐκόλως νὰ πεισθῶμεν ὅτι ἀπεκλείσθησαν. Ὅτι δὲν ἔλαβον μέρος εἰς τὴν ἐφορευτικὴν ἐπιτροπὴν τὰ πρόσωπα τὰ ὁποῖα ἐμνημόνευσεν ὁ κύριος Δεληγεώργης, εἶναι γεγονός· ἀλλὰ δὲν ἔλαβον μέρος, διότι δὲν ἠθέλησαν ἢ διότι ἀπεκλείσθησαν; περὶ τοῦ ἀποκλεισμοῦ δὲν ἔχομεν ἀπόδειξιν ἢ ἔνδειξιν καὶ ἀναγκαζόμεθα νὰ πιστεύσωμεν ὅτι δὲν ἠθέλησαν.

§170ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ὑπάρχει τὸ πρωτόκολλον τοῦ ἐν Ναυπλίῳ εἰσαγγελέως, καθ’ ὃ ἐγένετο μήνυσις καὶ βεβαιοῦται ὅτι ἡ μήνυσις ἔλαβεν αὔξοντα ἀριθμὸν 666.

§171ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἐγένετο ἡ μήνυσις ἐκ μέρους τῶν ἐνισταμένων· ἀλλ’ ἐγὼ θέλω νὰ ἀκούσω τί λέγουν αὐτὰ τὰ πρόσωπα τὰ ὁποῖα ἀπεκλείσθησαν· δὲν ζητῶ ἐπίσημον ἀπόδειξιν ἢ μνείαν ἐν τοῖς πρακτικοῖς, ἀλλὰ μίαν ἁπλῆν ἐπιστολὴν ἐκ μέρους αὐτῶν τῶν ἀποκλεισθέντων, διότι οἱ ἐπιτυχόντες λέγουν ὅτι δὲν ἠθέλησαν νὰ προσέλθωσιν. Εἰς πολλὰς ἐκλογὰς αἱ ἐφορευτικαὶ ἐπιτροπαὶ κατηρτίσθησαν διὰ τῆς προσλήψεως ἀναπληρωτικῶν μελῶν, ἀλλὰ τοῦτο δὲν ἦτο λόγος ἀκυρώσεως τῆς ἐκλογῆς.

§172ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. ......... (θόρυβος).

§173ΚΑΜΠΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἦσαν φίλοι των.

§174ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἂν δὲν ἦσαν φίλοι των, ἦσαν φίλοι σας, καὶ φυσικῷ τῷ λόγῳ ἦτον εἰς τὸ συμφέρον σας νὰ λάβωσι μέρος, διὰ νὰ μὴ ἐγερθῇ ἡ παραμικρὰ ἀμφιβολία περὶ τοῦ κύρους τῆς ἐκλογῆς. Αὐτὰ ἠμποροῦν νὰ λέγωνται ἀλλαχοῦ καὶ οὐχὶ ἐνώπιον τοῦ Κοινοβουλίου· εἶναι λυπηρὸν νὰ μᾶς λέγετε, ὅτι δὲν ἀνῆκον οὔτε εἰς τὴν μίαν οὔτε εἰς τὴν ἄλλην μερίδα, προκειμένου περὶ ἀνθρώπων γηρασάντων εἰς τὰ ἐκλογικά. Καὶ δὲν συλλογίζεσθε ὅτι εἴχατε συμφέρον νὰ συμπληρώσετε τὴν ἐφορευτικὴν ἐπιτροπὴν διὰ νὰ μὴ ἀφήσετε τοὺς ἄλλους νὰ πιστεύσωσιν ὅτι τοὺς ἀπεκλείσατε (διάλογοι). Σοβαροὶ λόγοι πρέπει νὰ φέρωνται ἐνώπιον τοῦ κοινοβουλίου.

§175ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ποῖοι εἶναι οἱ λόγοι, οἵτινες ἔπεισαν τὰ μέλη αὐτὰ τῆς ἐφορευτικῆς ἐπιτροπῆς νὰ μὴ ἔλθωσι καὶ λάβωσι τὴν θέσιν των, τοῦτο δὲν δύναμαι νὰ τὸ εἰξεύρω· οἱ ἀποτυχόντες ἐνίστανται ὅτι δὲν προσῆλθον διότι ἀπεκλείσθησαν, ἀλλὰ διὰ νὰ πιστεύσω τοῦτο πρέπει νὰ προσαχθῶσιν ἀποδείξεις· καὶ μολαταῦτα ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ζητοῦμεν εἶναι ἐλάχιστον· φέρετέ μας ἓν παράπονον αὐτῶν τῶν ἀποκλεισθέντων. Πιθανὸν νὰ ἦναι φίλοι τῶν ἐπιτυχόντων, πιθανὸν ἡ ἀποκλειστικὴ ἐπιῤῥοὴ τοῦ Νοταρᾶ νὰ ἦναι τοιαύτη, ὥστε δὲν ἐσύμφερεν εἰς αὐτοὺς νὰ ἐκτίθενται ἀπέναντι τοῦ κυρ. Νοταρᾶ. Ταῦτα εἶναι ζητήματα τὰ ὁποῖα δύναταί τις νὰ ἐξετάσῃ, ἂν θέλῃ νὰ κάμῃ τὴν ἱστορίαν τοῦ τόπου ἐκείνου, εἶναι ὅμως ἄσχετα πρὸς τὴν ἐξέλεγξιν τῆς ἐκλογῆς.

§176ΧΑΤΖΙΣΚΟΣ. Πρέπει νὰ ἔχωμεν βάσιν νόμιμον ἐκλογὴν καὶ τότε νὰ κρίνωμεν τὴν ἀποκλειστικὴν ἐπιῤῥοήν.

§177ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Δὲν τὴν ἠρνήθησαν καὶ οἱ ἀποτυχόντες· καὶ εἰς τοιοῦτον βαθμὸν τὴν ἀναγνωρίζουσιν, ὥστε ὁ Δημητριάδης, ὅστις ἤδη ὡς ἐνιστάμενος ὑποστηρίζει, ὅτι οἱ δύο δῆμοι εἶναι ἄκυροι, εἰς τὴν ἐκλογὴν τοῦ 1869, ὑποστηρίζων ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ἀντιθέτους ἰδέας, τὰς ὁποίας σήμερον ὑποστηρίζουν ὁ Κύριος Οἰκονομόπουλος καὶ ὁ Κύριος Καμπερόπουλος, ἐκήρυξε τὴν ἀποκλειστικὴν ἐπιῤῥοὴν τοῦ κυρ. Νοταρᾶ.

§178ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Δὲν πιστεύω νὰ παρέλειψε τότε ὁ Δημητριάδης νὰ εἴπῃ ὅτι ἔχει τοὐλάχιστον 400 ψήφους διὰ τὸν ἑαυτόν του, ἂν ὄχι περισσοτέρας.

§179ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Δὲν γνωρίζω.....

§180ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Πρῶτον μὲν εἰς τὰς ἐξελέγξεις ἐμπρόθεσμον καὶ ἐκπρόθεσμον δὲν λαμβάνεται ὑπ’ ὄψιν· 447 μνημονεύονται ὡς κακῶς ἐγγραφέντες ὡς τεθνεῶτες, ἀπόντες.....

§181ΚΑΜΠΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτοὶ λέγουν, 900 λείπουν ἀπὸ τὸν δῆμον Στυμφαλίας.

§182ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Δὲν πειράζει τίποτε ἂν εἰς τὰ ἔγγραφά των ἔβαλαν μίαν ὑπερβολὴν, διότι κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον οἱ δικασταὶ δὲν προβαίνουν.

§183ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Περιμένετε νὰ ἀκούσητε τὸν δικαστὴν, διότι ὡς τοιοῦτος ἐξετάζω τὴν ἐκλογὴν. Λέγετε ὅτι ἀποκρούονται ἐπιχειρήματά τινα ὡς ἐκπρόθεσμα· ἐγὼ ἀπ’ ἐναντίας σᾶς εἶπα ὅτι ἐπεφυλάχθην νὰ σχηματίσω γνώμην ἀφοῦ τυπωθῇ αὐτὸ τὸ ἔγγραφον, οὐδεμίαν δὲ πληροφορίαν προσαγομένην ἕως τῆς στιγμῆς τῆς ψηφοφορίας ἐν τῇ Βουλῇ θεωρῶ ἐκπρόθεσμον, ὥστε καὶ ἀφοῦ ἐδημοσιεύθησαν αἱ ἐνστάσεις ἐξακολουθῶν νὰ ἀμφιβάλλω περιέμενον νὰ παρουσιασθῶσι κατὰ τὴν ἐν τῇ Βουλῇ συζήτησιν νέα γεγονότα, τὰ ὁποῖα ν’ ἀποδείξωσι τοὺς ἰσχυρισμοὺς τῶν ἐνισταμένων· τὴν δὲ γνώμην ὅτι οὗτοι δὲν ἀποδεικνύονται ἐσχημάτισα μετὰ τὴν ὁμιλίαν τοῦ Κυρίου Χατζίσκου, διότι νέας πληροφορίας δὲν περιμέναμεν ἄλλοθεν (διάλογοι). Εἶχον ἀρχίσει λοιπὸν ἀπὸ τῶν Ἐφορευτικῶν Ἐπιτροπῶν, καὶ λέγω ὅτι αἱ Ἐφ. Ἐπιτροπαὶ δὲν φαίνεται νὰ ἐσχηματίσθησαν κακῶς, διότι οὐδὲν παρουσιάζεται τεκμήριον, ὅτι ἀπεκλείσθησαν μέλη αὐτῶν· καὶ τοιούτου τεκμηρίου μὴ παρουσιαζομένου, δὲν δύναται νὰ θεωρηθῇ τὸ γεγονὸς τοῦτο ὡς ἀληθές. Ἔρχεται τὸ γεγονὸς ὅτι δὲν παρεστάθησαν ἀντιπρόσωποι τῶν ἀποτυχόντων· τοῦτο εἶναι ἀληθὲς, ἐξαιρέσει μόνον ὅτι παρεστάθησαν κατὰ τὴν πρώτην ἡμέραν ἐν τῷ δήμῳ Τρικάλων δύο ἀντιπρόσωποι, οἵτινες ὅμως δὲν ἐξηκολούθησαν παριστάμενοι, ἀλλὰ καὶ ὡς πρὸς τοῦτο μᾶς λέγουν οἱ ἐπιτυχόντες ὅτι δὲν παρεστάθησαν οὐχὶ διότι ἀπεκλείσθησαν, ἀλλὰ διότι δὲν παρουσιάσθησαν. Εἰς τὸν δῆμον τοῦ Φενεοῦ ἐβεβαιώθη ἐκ τῶν πρακτικῶν ὅτι ἐπαρουσιάσθησαν οἱ ἀντιπρόσωποι καὶ ἀπεκλείσθησαν, ἑπομένως ἀκυρωτέα ἐθεωρήθη ἡ ἐκλογὴ τοῦ δήμου ἐκείνου. Ἐδῶ δὲν ἔχομεν καμμίαν ἀπόδειξιν ἀποκλεισμοῦ· ἐζητήσαμεν νὰ μᾶς φέρουν ἓν παράπονον ἀπὸ μέρους τῶν ἀποκλεισθέντων ἀντιπροσώπων καὶ οὐδὲν μᾶς ἔφερον· δὲν παρουσιάσθη καμμία ἔνδειξις· ἔχομεν τὴν ἀπόδειξιν ὅτι διωρίσθησαν, ἀλλ’ ὄχι καὶ ὅτι ἐδέχθησαν. Ἐνώπιον τοιούτων πραγμάτων δὲν δικαιούμεθα νὰ θεωρήσωμεν τὸν λόγον τοῦτον ὡς ἀποχρῶντα πρὸς ἀκύρωσιν τῆς ἐκλογῆς, διότι ναὶ μὲν ἀπαιτεῖ ὁ νόμος τὴν παρουσίαν τῶν ὑποψηφίων, ἢ τῶν ἀντιπροσώπων αὐτῶν, ἀλλὰ λέγει συγχρόνως ὅτι ἡ μὴ παρουσία τούτων δὲν κωλύει τὴν ἐνέργειαν τῆς ἐκλογῆς, διότι ἄλλως θὰ ἠδύναντο οὗτοι μὴ προσερχόμενοι νὰ προκαλῶσι τὴν ἀκυρότητα τῆς ἐκλογῆς. Ἔχομεν προσέτι τὴν ἔνστασιν ὅτι ὁ ἀριθμὸς τῶν ἐκλογέων σχετικῶς πρὸς τὸν ἀριθμὸν τῶν ψηφοφορησάντων δὲν εἶναι συνήθης. Τοῦτο ὡς πρὸς τὸν δῆμον Τρικάλων δὲν εἶναι ἀληθές· ὡς πρὸς τὸν δῆμον Στυμφαλίας εἶναι ἀληθῶς ἀσυνήθης ἡ ἀναλογία· ἀλλὰ τοῦτο δὲν εἶναι λόγος ἐπὶ τοῦ ὁποίου δύναται νὰ στηριχθῇ πρότασις ἀκυρώσεως, εἶναι ὅμως ἀρκετὸν νὰ μᾶς κάμῃ νὰ πιστεύσωμεν εἰς τεκμήρια, τὰ ὁποῖα ἄλλως δὲν ἤθελον εἶσθαι ἱκανὰ νὰ μᾶς πείσωσι νὰ προβῶμεν εἰς ἀκύρωσιν (θόρυβος). Ἐρχόμεθα εἰς τὴν καθαρὰν ἔνστασιν τῆς νοθεύσεως. Ἰσχυρίζονται οἱ ἀποτυχόντες ὅτι ἐγένετο νόθευσις, περιληφθέντων ἐν τῷ πρακτικῷ τῆς ψηφοφορίας τεθνεώτων, ἀπόντων κλ. Ἐν ταῖς δημοσιευθείσαις δὲ ἐνστάσεσι περιλαμβάνεται ἀπαρίθμησις αὐτῶν. Ἂς ἐξετάσωμεν τὸν πίνακα τοῦτον, διὰ νὰ ἴδωμεν ἂν ὀφείλωμεν νὰ δώσωμεν πίστιν εἰς αὐτόν. Λαμβάνω ἀνὰ χεῖρας τὸν τοῦ δήμου Στυμφαλίας, ὅστις εἶναι καὶ ὁ λεπτομερέστερος· εὑρίσκω ἐν αὐτῷ ὅτι 27 ἐκλογεῖς ἐγγεγραμμένοι ἐν τῷ πρακτικῷ τῆς ψηφοφορίας ὑπὸ τοὺς ἀριθμοὺς 17, 47, 467 κλπ. ἀπεβίωσαν πρὸ πολλοῦ. Τὸν ἰσχυρισμὸν αὐτὸν ὀφείλομεν νὰ θεωρήσωμεν λίαν σπουδαῖον, διότι ἂν ἀληθεύῃ, καθίσταται πιθανὸς ὁ δόλος· τῷ ὄντι δυσκόλως δυνάμεθα νὰ πιστεύσωμεν ὅτι ἐψήφισαν κατὰ λάθος 27 πρόσωπα ἀντὶ τεθνεώτων· ἀλλὰ μᾶς προσάγουσιν οἱ ἐνιστάμενοι ἀπόδειξίν τινα ὅτι τὰ πρόσωπα ταῦτα πραγματικῶς ἀπεβίωσαν; μᾶς προσάγουσι πιστοποιητικὸν τοῦ ληξιάρχου, ἤτοι τοῦ δημάρχου; Ὄχι. Ἀλλ’ ἴσως μᾶς εἴπωσιν ὅτι ὁ δήμαρχος εἶναι τῆς ἀντιθέτου μερίδος καὶ θὰ ἀρνηθῇ τὴν ἔκδοσιν τοιούτου πιστοποιητικοῦ. Ἡ ἔκδοσις πιστοποιητικοῦ εἶναι καθῆκον, ὅπερ ἐπιβάλλεται ὑπὸ τοῦ νόμου· ὥστε σπουδαίας θὰ εἶχε συνεπείας διὰ τὸν δήμαρχον ἡ ἄρνησις Ἀλλὰ καὶ δυστροποῦντος τοῦ δημάρχου, ἠδύνατο ὁ ἐνιστάμενος, ἂν ἤθελε, νὰ προσάξῃ ἀποδείξεις καὶ ὄχι νὰ φέρῃ ἁπλῶς σωρείαν ἀριθμῶν ἀνεξελέγκτων διὰ νὰ κάμῃ νὰ πιστευθῇ παρὰ τῶν μὴ μελετησάντων τὰ ἔγγραφα τῆς ἐκλογῆς ὅτι σπουδαῖαι ἐγένοντο νοθεύσεις. Ἠδύναντο, ὅπως καὶ εἰς τὴν ἐκλογὴν Τροιζηνίας οἱ ἐνιστάμενοι μᾶς ἔφερον ἐν τῷ τμήματι ἀπόδειξιν ἐπιδόσεως διὰ δικαστικοῦ κλητῆρος ἀναφορᾶς πρὸς τὸν ληξίαρχον, διὰ τῆς ὁποίας ἐζήτουν τὴν ἔκδοσιν πιστοποιητικῶν ἀποβιώσεως, ἅπερ οὗτος ἠρνήθη νὰ ἐκδώσῃ, ἠδύναντο καὶ οὗτοι νὰ μᾶς φέρουν ἐπιδοτήριον τοιαύτης πρὸς τὸν ληξίαρχον ἀναφορᾶς αὐτῶν καὶ τὴν πιστοποίησιν τῆς ἀρνήσεως αὐτοῦ νὰ τὸ ἐκδώσῃ, τοῦτο δὲ θὰ ἦτο ἀρχὴ ἀποδείξεως· ἁπλῶς λέγουν οἱ ἐνιστάμενοι, ὅτι εἶχον ἀποβιώσει τὰ μνημονευόμενα πρόσωπα· δυνάμεθα νὰ πιστεύσωμεν ἁπλῶς εἰς οὕτω προσαγομένην μαρτυρίαν ἄνευ ἄλλου γεγονότος ἀποδεικνύοντος τὸ ἀληθὲς αὐτῆς; Ἐξακολουθῶ τὴν ἀνάγνωσιν τοῦ πίνακος· «Οἱ ἐγγεγραμμένοι ὑπὸ τοὺς ἀριθμοὺς 500, 504, 507 κτλ. τὸ ὅλον 19, ἦσαν στρατιῶται». Ποίαν μαρτυρίαν μᾶς φέρουν ὅτι ἦσαν στρατιῶται καὶ ποία ἡ ἀπόδειξις ὅτι διετέλουν ἐν ὑπηρεσίᾳ ἐκτὸς τοῦ δήμου ἢ ὅτι δὲν ἦσαν ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ διατελοῦντες ἐν ἀδείᾳ;

§184ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἠμποροῦσε μία ἀνταπόδειξις νὰ ὑπάρχῃ. (διάλογοι).

§185ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Κύριε Δεληγεώργη, διατί θέλετε νὰ μὲ παραστήσητε ἐνδιαφερόμενον εἰς τὴν ὑποστήριξιν τοῦ ἐγκύρου τῆς ἐκλογῆς τῶν δύω δήμων, ἐνῷ ἀπ’ ἐναντίας ἐπεφύλαξα τὴν ἀπόφασίν μου ἕως τῆς τελευταίας στιγμῆς, διατελῶν ἐν ἀμφιβολίᾳ διὰ τὴν ἔλλειψιν τεκμηρίων;

§186ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Πλανᾶσθε. Ἂν δὲν προσάγεται ἀπόδειξις ὅτι αὐτοὶ ἦσαν στρατιῶται, ἠδύνατο ὅμως νὰ προσαχθῇ ἀνταπόδειξις ὅτι δὲν ἦσαν στρατιῶται, προκειμένου περὶ ἐκλογῆς ὑπουργοῦ.

§187ΚΑΤΣΙΚΑΠΗΣ. Εἰς τὰς ἐνστάσεις, τὰς ὁποίας εἶχε τὸ τμῆμα, δὲν ἀναφέρονται αὐτὰ (θόρυβος).

§188ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἐγὼ δὲν παραδέχομαι ἔνστασιν ἐκπροθέσμου. Περιέμεινα μέχρι τῆς τελευταίας στιγμῆς τὴν προσαγωγὴν νέων ἀποδείξεων, ἀλλ’ ὁ κύριος Χατζῖσκος δὲν μοὶ ἔφερέ τι νέον.

§189ΧΑΤΖΙΣΚΟΣ. Δὲν σᾶς ἔφερα ἄλλο, ἔχετε τὴν ἔνστασιν τῶν πρακτικῶν.

§190ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ὀφείλω νὰ σᾶς εἴπω ὅτι δὲν ὑπάρχει ἄλλη ἀταξία ἐν τοῖς πρακτικοῖς, εἰμὴ ἡ ἔνστασις περὶ τῆς ὁποίας ἔκαμα λόγον, τουτέστιν ὅτι δὲν παρεστάθησαν ἀντιπρόσωποι, ὅτι αἱ ἐφορευτικαὶ ἐπιτροπαὶ κατηρτίσθησαν καθ’ ὃν τρόπον ἐξέθηκα, αἱ δὲ ἐξηγήσεις, τὰς ὁποίας σᾶς ἔδωκα εἶναι τοιαῦται, ὥστε πείθεσθε ὅτι δὲν ὑπάρχει τεκμήριον ὑπὲρ τοῦ ἰσχυρισμοῦ τῶν ἐναντίων. Οὕτως ἐχόντων τῶν πραγμάτων, τὰ πρακτικὰ ἔχουσι καλῶς, ἐκτὸς τῆς πλαστογραφίας τῶν πρακτικῶν τοῦ δήμου Φενεοῦ, περὶ τῆς ὁποίας ἐγὼ σᾶς ἔκαμα λόγον προτείνας καὶ τὴν ἀκύρωσιν τῆς ἐκλογῆς τοῦ δήμου ἐκείνου.

§191ΟΙΚΟΝΟΜΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ γραμματεὺς, ὁ ὁποῖος ἔκαμε τὸ πρωτόκολλον τῆς ψηφοφορίας, παρηγγέλθη καὶ ὑπεχώρησεν εἰς ἕνα ἄλλον, καὶ κάμνει τὸ πρωτόκολλον ἐπὶ τῇ βάσει ἑνὸς σχεδίου, τὸ ὁποῖον εἶχον στείλει αἱ ἀρχαί. Ἔγραψε λοιπὸν τὰ 10 ὀνόματα, ἄφητε δὲ τὸ ἀποτέλεσμα τῆς διαλογῆς νὰ τὸ γράψῃ μετά· ἐβγῆκε τὸ ἕνα ὄνομα, τὸ συνεπλήρωσε, ἐβγῆκε τὸ ἄλλο, ἐπίσης, καὶ οὕτω καθεξῆς· θὰ ὑπῆρχε καὶ ἄλλο μελανοδοχεῖον ἐκεῖ καὶ ἐπῆρεν ἀπὸ ἐκεῖνο τὸ ἄλλο καὶ ἔγραψεν ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα βλέπετε· αὐτὴ εἶναι ἡ διαφορά. (θόρυβος).

§192ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Εἶμαι ἠναγκασμένος νὰ δώσω τὴν ἑξῆς ἀπάντησιν, ὅτι ἡ αὐτὴ μελάνη καὶ τὸ αὐτὸ γράψιμον συμπίπτουν καὶ εἰς τὰ εἰδικὰ πρακτικὰ τῆς διαλογῆς καὶ εἰς τὸ γενικὸν πρωτόκολλον μόνον ὡς πρὸς τὰς ψήφους τῶν κυρίων Κανελλοπούλου καὶ Δημητριάδου. Πῶς συνέπεσε νὰ ἀφήσουν κενὰ μόνον ὡς πρὸς τὰ δύο αὐτὰ πρόσωπα καὶ ἐν τοῖς μερικοῖς πρωτοκόλλοις καὶ ἐν τῷ γενικῷ πρωτοκόλλῳ τῆς διαλογῆς, ἐνῷ συντάττονται καὶ ὑπογράφονται πρῶτον ὅλα τὰ μερικὰ πρωτόκολλα καὶ ἔπειτα ἀνοίγεται τὸ γενικὸν πρωτόκολλον; (διάλογοι). Προχωρῶ λοιπὸν εἰς τὴν ἀνάγνωσιν τοῦ πίνακος· σοὶ ὑπὸ τοὺς ἀριθμοὺς 595, 753 κλπ. ἐν ὅλῳ 8, ἐκρατοῦντο εἰς τὰς φυλακὰς ὡς ὑπόδικοι»· ὡς πρὸς τούτους εὐχερεστάτη θὰ ἦτο ἡ ἀπόδειξις. Καὶ πάλιν ἐπὶ τῆς ἐκλογῆς Τροιζηνίας εἴχομεν ἐν τῷ τμήματι τὸ αὐτὸ περιστατικὸν καὶ προσήχθη κατάλογος ἀπόντων κατὰ τὴν ἐκλογήν, ἐν οἷς καὶ κατάδικοι, φερομένων ὅμως ἐν τῷ πρακτικῷ τῆς ψηφοφορίας, καὶ εἴπομεν πρὸς τοὺς ἐνισταμένους ὅτι δὲν πιστεύομεν, ἂν δὲν μᾶς φέρητε πιστοποιήσεις τῶν ἐπιστατῶν τῶν φυλακῶν, ὅτι τὰ μνημονευόμενα πρόσωπα ἐκρατοῦντο ἐν αὐταῖς κατὰ τὸ τετραήμερον τῆς ψηφοφορίας· τὰς πιστοποιήσεις δὲ ταύτας προσήγαγον οἱ ἐνιστάμενοι· ἀλλ’ ἐδῶ τίποτε δὲν προσάγεται· ἔχομεν ἁπλοῦν ἰσχυρισμὸν τῶν ἐνδιαφερομένων καὶ πλέον οὐδέν.

§193ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Περὶ αὐτοῦ τοῦ πράγματος ἠμπορούσατε νὰ ζητήσητε ἀπὸ τὴν ἐξουσίαν τὴν ἀπόδειξιν (θόρυβος).

§194ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἡμεῖς παρεκαλέσαμεν τὸν κύριον Κανελλόπουλον νὰ μᾶς φέρῃ τὸ ταχύτερον τὰς ἀποδείξεις διὰ νὰ προβῶμεν ἐγκαίρως εἰς τὸν ἔλεγχον καὶ τὴν ἐκτίμησιν αὐτῶν, ἀλλ’ αἱ ἐνστάσεις ἐδημοσιεύθησαν μετὰ τὴν ὑπογραφὴν τῆς ἐκθέσεως τοῦ τμήματος, οὐδεμίαν δὲ περιέχουσιν ἀπόδειξιν. Προχωρῶ· «οἱ ὑπὸ τοὺς ἀριθμοὺς 500, 504 κτλ. ἐν ὅλῳ 6, εἶναι ἄφαντοι πρὸ πολλοῦ.» Ποία ἀπόδειξις; «οἱ ὑπὸ τοὺς ἀριθμοὺς 603, 833 κτλ. ἐν ὅλῳ 20, διέτριβον ἐν Ἀθήναις». Ἔχομεν κἂν πιστοποίησιν τῆς ἀστυνομίας Ἀθηνῶν περὶ τούτου; Ἀνεπαρκὴς θὰ ἦτο ἡ πιστοποίησις αὕτη, ἀλλ’ ὁπωσδήποτε κρείττων τοῦ μηδενός. «Οἱ ὑπὸ τοὺς ἀριθμοὺς 601, 913 καὶ 992 διέτριβον εἰς τὸ ἐξωτερικόν.» Οὐδεμία ἀπόδειξις. Ἔχομεν κατόπιν 31 διατρίβοντες εἰς Ἁλισσὸν καὶ Πάτρας, 5 εἰς Νεμέαν καὶ Κλεωνὰς, 135 εἰς Βόχαν τῆς Κορίνθου κλ. Οὐδεμίαν καὶ πάλιν ἔχομεν ἀπόδειξιν ὅτι οἱ ψηφοφόροι οὗτοι διέτριβον ὅπου διατείνονται οἱ ἐνιστάμενοι· ἀλλὰ καὶ ἂν διέτριβον ἐκεῖ, εἶναι τοῦτο ἀπόδειξις ὅτι δὲν ὑπῆγαν εἰς τὸν δῆμόν των νὰ ψηφίσουν; Δὲν ἠξεύρομεν ὅλοι ὅτι οἱ ἐνδιαφερόμενοι φέρουν συχνάκις τοὺς ψηφοφόρους ἀπὸ ἀποστάσεων 10 ὡρῶν ἢ καὶ μεγαλειτέρων; Ἕως τέλους τοῦ πίνακος ἐξακολουθοῦν οἱ ἐνιστάμενοι κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον ἄνευ οὐδεμιᾶς μαρτυρίας ὑποστηριζούσης τοὺς ἰσχυρισμούς των. Νομίζω ὅτι ἡ Βουλὴ δὲν δύναται νὰ στηριχθῇ ἐπὶ τοιούτων ἰσχυρισμῶν· ἂν πράξῃ τοῦτο εἰς αὐτὴν τὴν ἐκλογὴν, εἰς πολλὰς ἐκλογὰς θὰ ἀπαντήσωμεν παρόμοια, διότι εὔκολον εἶναι νὰ φέρῃ τις κατάλογον ψηφοφορησάντων, ἰσχυριζόμενος ὅτι οἱ μὲν ἦσαν στρατιῶται, ἄλλοι ὑπόδικοι καὶ ἄλλοι τεθνεῶτες, ἀφοῦ δὲν τὸν ἀναγκάσωμεν νὰ φέρῃ ἀπόδειξιν. Ἀλλὰ ποία ἐκλογὴ δύναται νὰ σταθῇ εἰς τοὺς πόδας της, ἐὰν ἐπὶ τῇ βάσει τοιούτων ἰσχυρισμῶν ἀκυροῦμεν τὰς ἐκλογάς;

§195ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἀλλὰ λησμονεῖτε ὅτι πρόκειται περὶ ἐκλογῆς ὀρεινοῦ δήμου ἐν μηνὶ Φεβρουαρίῳ, ὅπου ἐναπελείφθησαν μόνον 80 ἐκλογεῖς διὰ νὰ ἐξαντληθῇ ὅλος ὁ κατάλογος.

§196ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἀλλὰ καὶ αὐτὸ ἀποκρούεται, διότι ἐμφαίνεται ἐξ αὐτοῦ τοῦ προσαχθέντος παρὰ τῶν ἐνισταμένων πίνακος τῶν ἀπόντων, ὅτι καὶ κατὰ τὸν ἰσχυρισμὸν αὐτῶν οἱ πλεῖστοι ἀπουσιάζουσιν εἰς μέρη οὐχὶ πολὺ ἀπέχοντα τοῦ τόπου τῆς ψηφοφορίας· βλέπομεν ἐν τῷ πίνακι, ὅτι πάμπολλοι ἐκ τῶν ἀπόντων σημειοῦνται ὡς διατελοῦντες ἐν αὐτῇ τῇ ἐπαρχίᾳ· οὗτοι δὲ νομίζω ὅτι ἠδύναντο νὰ μεταβῶσιν εἰς τὸν δῆμόν των καὶ νὰ ψηφοφορήσωσι· νομίζω δὲ ὅτι καὶ ἐκ τῶν ἐν ταῖς γειτονικαῖς ἐπαρχίαις πολλοὶ ἠδύναντο νὰ μεταβῶσιν εἰς τὸν δῆμόν των καὶ ψηφίσωσιν. Ἡμεῖς εἴδομεν πλείστους ψηφοφόρους μεταβαίνοντας ἀπὸ Μεσολογγίου εἰς Εὐρυτανίαν καὶ εἰς Ναυπακτίαν πρὸς μόνον τὸν σκοπὸν τοῦ νὰ ψηφίσωσιν ὑπὲρ τῶν φίλων των. Τὸ γεγονὸς λοιπὸν ὅτι εἰργάζοντο ἐκτὸς τοῦ δήμου πολλοὶ ψηφοφόροι, δὲν εἶναι ἀπόδειξις ὅτι οὗτοι δὲν ἔλαβον μέρος εἰς τὴν ἐκλογήν. Ταῦτα ὤφειλον νὰ ἐκθέσω· ἀναγκάζομαι δὲ καὶ μετὰ τὴν ἀγόρευσιν τοῦ κυρίου Χατζίσκου νὰ εἴπω ὅτι δὲν εὗρον οὔτε ἐν αὐτῇ, οὔτε ἐν ταῖς ἐντύποις ἐνστάσεσι τῶν ἀποτυχόντων, ἓν γεγονὸς, ὅπερ νὰ ἐπιπροστίθηται εἰς τὸ ἄλλο λίαν ὕποπτον τοῦ μικροῦ ἀριθμοῦ τῶν ψήφων, ἃς ἔλαβον οἱ ἀποτυχόντες, καὶ νὰ μὲ πείσῃ ὅτι θὰ ἤμεθα δικαιολογημένοι προβαίνοντες εἰς τὴν ἀκύρωσιν τῶν ἐκλογῶν τῶν δήμων Στυμφαλίας καὶ Τρικάλων. Γνώμην λοιπὸν ἔχω, ὅτι πρέπει ἡ Βουλὴ νὰ ἀκυρώσῃ τὰς ἐκλογὰς τῶν δήμων Φενεοῦ καὶ Σολυγείας, νὰ ἐπικυρώσῃ δὲ τὰς ἐκλογὰς τῶν ἄλλων δήμων.

§197ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχει ἄλλος τὸν λόγον;

§198ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§199ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ μὲν ζητοῦν τὴν ἀκύρωσιν 4 δήμων.

§200ΙΩ. ΧΑΤΖΙΣΚΟΣ. Κατὰ δῆμον νὰ ἐπέλθῃ ἡ ψηφοφορία. Ἐγὼ προτείνω τὴν ἀκύρωσιν 4 δήμων.

§201ΚΑΤΣΙΚΑΠΗΣ. Διὰ τὴν ἀκύρωσιν τοῦ ἑνὸς δήμου, τοῦ Φενεοῦ, δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις.

§202ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὥστε τὸν ἕνα δῆμον τὸν θεωρεῖτε ἄκυρον;

§203ΚΑΤΣΙΚΑΠΗΣ. Μάλιστα.

§204ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ποῖος ἠκύρωσε τὸν δῆμον αὐτὸν καὶ δὲν θέλετε νὰ τεθῇ θέμα, ἀφοῦ οὔτε τὸ τμῆμα ἀποφαίνεται;

§205ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν, παρακαλῶ, θέλετε νὰ θέσωμεν ἕνα ἕνα τοὺς δήμους;

§206ΤΑΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Πρῶτον θὰ ἐρωτήσητε ἐὰν οἱ 4 δῆμοι εἶναι ἄκυροι, καὶ ἐὰν ἡ Βουλὴ εἴπῃ ὄχι, τότε θὰ ἔλθωμεν εἰς τοὺς 2. Δὲν ἠμποροῦμεν νὰ κάμωμεν τέσσαρας ψηφοφορίας.

§207ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ζήτημα ἐδῶ, κύριοι, εἶναι διὰ μόνον τὸν ἕνα δῆμον. Παραδέχονται καὶ ἡ πλειονοψηφία καὶ ἡ μειονοψηφία ὅτι εἶναι ἄκυρος. Λοιπὸν ἐὰν θέσωμεν τὸ ζήτημα διὰ τοὺς 4 δήμους, εἶναι ἐνδεχόμενον νὰ κερδήσῃ ἡ κύρωσις, καὶ τότε ἐπικυροῦται καὶ ὁ δῆμος, διὰ τὸν ὁποῖον καὶ πλειονοψηφία καὶ μειονοψηφία εἶπον ὄχι. Λοιπὸν τί πρέπει νὰ κάμωμεν;

§208ΠΟΛΛΟΙ. Τοὺς 3.

§209ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐρωτῶ λοιπὸν τὴν Βουλὴν πρῶτον διὰ τοὺς 3 δήμους· ἐξαιρῶ τὸν ἕνα.

§210ΧΑΤΖΙΣΚΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως, παρακαλῶ.

§211ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ζητεῖ ἄλλος;

§212ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§213ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἔγκυρον τῶν 3 δήμων....

§214ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Δὲν ὑπάρχει πρότασις διὰ τρεῖς· ὑπάρχει διὰ 4, διὰ δύο καὶ δι’ ἕνα· ἐγὼ ἐπρότεινα διὰ δύω.

§215ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Καὶ ἐννοεῖτε μέσα καὶ ἐκεῖνον;

§216ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Βέβαια· ἀρχίσατε ἀπὸ τὸν δῆμον Φενεοῦ.

§217ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πολὺ καλά· οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄκυρον τοῦ δήμου Φενεοῦ τῆς ἐπαρχίας Κορινθίας νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται πολλοί). Δυστυχῶς δὲν ἐπέρασεν ἢ εὐτυχῶς. Λοιπὸν ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη τὸ ἄκυρον.

§218ΠΟΛΛΟΙ. Τὸ ἐναντίον.

§219ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλετε τὸ ἐναντίον; πολὺ καλά· οἱ θέλοντες τὴν ἐπικύρωσιν τοῦ δήμου νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται οἱ ὀλιγώτεροι). Λοιπὸν ἀκυροῦται ὁ δῆμος Φενεοῦ.

§220ΠΟΛΛΟΙ. Ἐπεκυρώθη.

§221ΕΤΕΡΟΙ. Ἠκυρώθη (συνομιλίαι).

§222ΜΑΥΡΟΚΟΡΔΑΤΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐγὼ ἔχω γνώμην ὅτι ἐὰν ἐρωτήσητε ἀκόμη δι’ ἀναστάσεως τὴν Βουλὴν, τὸ πρᾶγμα θὰ διακριθῇ καλλίτερον.

§223ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν ἐρωτῶ καὶ πάλιν τὴν Βουλὴν· οἱ θέλοντες τὸ ἄκυρον τῆς ἐκλογῆς Φενεοῦ νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι)· ἡ Βουλὴ παραδέχεται τὸ ἄκυρον. Μεταβαίνομεν εἰς τὸν δῆμον Σολυγείας. Οἱ θέλοντες τὴν ἀκύρωσιν τοῦ δήμου Σολυγείας νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται ὀλίγοι)· ἀπεῤῥίφθη· ἄρα ὁ δῆμος Σολυγείας δὲν ἠκυρώθη. Τώρα οἱ θέλοντες τὴν ἀκύρωσιν τῆς ἐκλογῆς τῶν δήμων Στυμφαλίας καὶ Τρικάλων νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται ὀλίγοι)· ἐπεκυρώθησαν καὶ αὐτοὶ οἱ δῆμοι.

§224ΠΟΛΛΟΙ. Τώρα τὸ σύνολον.

§225ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐρωτᾶται ἡ Βουλή, οἱ θέλοντες τὸ ἔγκυρον τῆς ἐκλογῆς ὅλης νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι)· ἐπικυροῦται ἡ ἐκλογὴ τῆς ἐπαρχίας Κορινθίας καὶ ἀνακηρύττονται νόμιμοι αὐτῆς βουλευταὶ ὁ κ. Ἀνδρέας Νοταρᾶς, Σ. Νοταρᾶς, Εὐστ. Οἰκονομόπουλος, Ἐπαμ. Καμπερόπουλος καὶ Σωτ. Ἰωάννου. Λύεται ἡ συνεδρίασις ὥρα 12½.