1872.05.23

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 11.

τῆς 23 Μαΐου 1872.

(Τρίτη).

Ὥρα 8 Π. Μ. Μετὰ τὴν ἐκφώνησιν τοῦ ὀνομαστικοῦ καταλόγου, εὑρεθείσης ἐν ἀπαρτίᾳ τῆς Βουλῆς, ἀνεγινώσθησαν τὰ πρακτικὰ τῆς προτεραίας συνεδριάσεως.

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει ἔνστασις κατὰ τῶν πρακτικῶν;

§2ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι, πρὸ τοῦ μεταβῶμεν εἰς τὴν ἐξέλεγξιν τῆς ἐκλογῆς τῆς ἐπαρχίας Ἰθάκης, κρίνω χρέος μου νὰ σᾶς κάμω μίαν ταπεινὴν παρατήρησιν· ὅ,τι ἡ Βουλὴ ἀποφασίζει εἶναι νόμος, καὶ τοὺς νόμους πρέπει νὰ σεβώμεθα καὶ νὰ φυλάττωμεν. Ἀπεφασίσαμεν τὴν 7 π. μ. νὰ γίνηται ἡ συνεδρίασις, καὶ σήμερον μόλις κατωρθώθη εἰς τὰς 8. Ἐγὼ ἔχω σκοπὸν, ἕως ὅτου ἡ Βουλὴ δὲν ἀποφασίσει ἄλλως, νὰ τηρήσω τὴν ἀπόφασιν αὐτῆς, καὶ διὰ τοῦτο σᾶς εἰδοποιῶ, ὅτι αὔριον μέχρι τῆς 7½ ἐὰν δὲν ὑπάρχῃ ἀπαρτία, θὰ διαλύω τὴν συνεδρίασιν. Μεταβαίνομεν εἰς τὴν ἐκλογὴν Ἰθάκης.

§4ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (ἀναγινώσκει). «Διὰ ταῦτα τὸ τμῆμα παμψηφεὶ προτείνει τὴν ἀπόῤῥιψιν τῶν κατὰ τοῦ κύρους τῆς ἐκλογῆς Ἰθάκης προτεινομένων λόγων, τὴν ἐπικύρωσιν αὐτῆς καὶ τὴν ἀναγνώρισιν τῶν κυρίων Σπυρ. Ῥοδοθεάτου καὶ Μάρκου Φ. Παΐζη ὡς νομίμων βουλευτῶν Ἰθάκης.»

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἔγκυρον τῆς ἐκλογῆς Ἰθάκης νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται πλεῖστοι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη τὸ ἔγκυρον τῆς ἐκλογῆς τῆς ἐπαρχίας Ἰθάκης καὶ νομίμους βουλευτὰς αὐτῆς τοὺς κ. Σπυρ. Ῥοδοθεάτον καὶ Μάρκον Φ. Παΐζην, ὡς ἔχοντας τὰ ὑπὸ τοῦ νόμου προσόντα. —Μεταβαίνομεν εἰς τὴν ἐκλογὴν Καλαβρύτων.

§6ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (ἀναγινώσκει). «Ἐκ τῶν 18 μελῶν τῶν ἀπαρτιζόντων τὸ τμῆμα 4, οἱ κ. κ. Καλλιφρονᾶς, Στεργίου, Σκαλτσοδῆμος καὶ Μίλιος ἔδοσαν γνώμην ἐπιφυλακτικὴν ὡς πρὸς τὴν ὅλην ἐκλογὴν· 2, οἱ κκ. Ζέγγελης καὶ Α. Βαλασόπουλος, ψῆφον ἐπιφυλακτικὴν μὲν καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τοὺς δήμους Παΐων, Κερπινῆς καὶ Ἀροανείας, ἐπικυρωτικὴν δὲ καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τοὺς λοιποὺς δήμους· τρεῖς, οἱ κ. κ. Χατζηκωνσταντῆς, Κανάρης καὶ Π. Μαυρομιχάλης, ἀκυρωτικὴν καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τοὺς δήμους Παΐων, Κερπινῆς καὶ Ἀροανείας, ἐπικυρωτικὴν δὲ καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τοὺς λοιποὺς δήμους· καὶ πέντε, οἱ κ. κ. Χρηστίδης, Δεληγεώργης, Λομβάρδος, Στεργιόπουλος καὶ Καλκάνης, ἀκυρωτικὴν καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὸν δῆμον Λαπαθῶν καὶ ἐπικυρωτικὴν διὰ τοὺς λοιποὺς δήμους.»

§7ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχει τις τὸν λόγον;

§8ΑΘ. Γ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Κύριε πρόεδρε, γνωρίζετε, ὅτι μέχρι τοῦδε ἠκολουθήσαμεν ἕνα κανόνα· οἱ εἰσηγηταὶ τῶν διαφόρων τμημάτων, εἴτε μέλος τι ἔκαμνε τὴν εἰσήγησιν καὶ ἀνέπτυσσε τοὺς λόγους, δι’ οὓς ἐπείσθη νὰ σχηματίσῃ τὴν δεῖνα ἢ δεῖνα γνώμην. Ἐπὶ τῆς προκειμένης ἐκλογῆς βλέπετε, κ. πρόεδρε, ὅτι εἶναι τέσσαρες ἢ πέντε γνῶμαι. Θὰ παρακαλέσω λοιπὸν τοὺς διαφόρους κυρίους βουλευτὰς νὰ ἔλθουν ἀπὸ τοῦ βήματος νὰ μᾶς ἐκθέσωσι τοὺς λόγους, δι’ οὓς ἕκαστος ἐξ αὐτῶν ἐσχημάτισεν ἰδίαν γνώμην. Καὶ ἐξηγοῦμαι· τέσσαρες μόνον, οἱ κύριοι Καλλιφρονᾶς, Στεργίου, Σκαλτσοδῆμος καὶ Μίλιος, ἔδωκαν γνώμην ἐπιφυλακτικὴν ὡς πρὸς ὅλην τὴν ἐκλογήν. Ὑπεμφαίνεται ὅμως, ὅτι ὑπάρχει λόγος τοιοῦτος, ὥστε δὲν ἄφησεν αὐτοὺς νὰ σχηματίσουν ἴδιον φρόνημα, εἴτε ὑπὲρ τῆς ἐπικυρώσεως, εἴτε ὄχι· διὰ τοῦτο ἐγὼ δικαιοῦμαι νὰ ζητήσω τὸν λόγον ἀπὸ τοὺς βουλευτὰς ἐκείνους, διὰ τὸν ὁποῖον εἶναι ἐπιφυλακτικοί. Κατόπιν ἔρχονται οἱ κύριοι Ζέγγελης καὶ Βαλασόπουλος, οἵτινες κρατοῦν ἐπιφυλακτικὴν ψῆφον καθόσον ἀφορᾷ τοὺς δήμους Παΐων, Κερπινῆς καὶ Ἀροανείας, ἐπικυρωτικὴν δὲ καθόσον ἀφορᾷ τοὺς λοιποὺς δήμους· ἐγὼ ἤθελον παρακαλέσει καὶ αὐτοὺς νὰ εἴπωσι τοὺς λόγους, δι’ οὓς ἔδειξαν ἐνδοιασμόν. Κατόπιν ἔρχονται οἱ κύριοι Χατζῆ–Κωσταντῆς, Κανάρης, Π. Μαυρομιχάλης, οἵτινες ζητοῦν τὴν ἀκύρωσιν καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τοὺς δήμους Παΐων, Κερπινῆς καὶ Ἀροανείας, ἐπικύρωσιν δὲ καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τοὺς λοιποὺς δήμους· ἤθελον παρακαλέσει εἴτε ὅλους ὁμοῦ εἴτε ἕνα ἕκαστον νὰ ἐξηγήσωσι τοὺς λόγους.

§9Μ. ΚΑΝΑΡΗΣ. Μὴ κάμετε ἐξαίρεσιν ἐδὼ, ἀρκεσθῆτε εἰς ἕνα.

§10Α. Γ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Καὶ εἰς σᾶς μόνον ἀρκοῦμαι. Κατόπιν ἔρχονται οἱ κύριοι Χρηστίδης, Δεληγεώργης, Λομβάρδος, Στεργιόπουλος καὶ Καλκάνης, οἵτινες ζητοῦν τὴν ἀκύρωσιν τοῦ δήμου Λαπαθῶν καὶ τὴν ἐπικύρωσιν διὰ τοὺς λοιποὺς δήμους. Ἐὰν ἀρνηθοῦν ὅλοι αὐτοὶ νὰ δώσουν τοὺς λόγους, δι’ οὓς ἐπείσθησαν καὶ ἐκράτησαν ἰδίαν θέσιν ἐν τῷ τμήματι, τότε βεβαίως ἔχω τὸν λόγον νὰ ὁμιλήσω ἐγώ.

§11ΧΡΗΣΤΙΔΗΣ. Κ. πρόεδρε, ὀλίγας λέξεις. Ὁ ἔντιμος προαγορεύσας λέγει, ὅτι εἶναι πρωτοπαρουσίαστον τὸ φαινόμενον οἱ τέσσαρες νὰ ᾖναι ἀκυρωτικοὶ, πέντε ἐπικυρωτικοὶ, δύω ἐπιφυλακτικοὶ καὶ καθεξῆς. Δὲν εἶναι πρωτοπαρουσίαστον, καὶ διὰ τοῦτο δὲν πρέπει νὰ θαυμάζῃ ὁ ἔντιμος βουλευτὴς Καλαβρύτων. Ἔχει τὸ παράδειγμα, καὶ τὸ ἔχει πρόχειρον εἰς τὴν χθεσινὴν ἐκλογὴν τοῦ δήμου Θηρασίας. «Ἐπὶ τοῦ δήμου τῆς Θηρασίας τέσσαρα μέλη ἀκυρωτικὰ, τέσσαρα μέλη ἐπιφυλακτικὰ, τὰ δὲ ἐννέα, σχηματίζοντα ἀπόλυτον πλειοψηφίαν, ἐπεκύρωσαν αὐτήν». Βλέπετε λοιπὸν, ὅτι αὐτὸ τὸ φαινόμενον δὲν εἶναι πρωτοπαρουσίασον. Ἐκτὸς τούτου, κύριοι, τί εἶναι νὰ ᾖναι ἐπιφυλακτικὸν ἓν μέλος τοῦ τμήματος; Δὲν εἶναι ἔγκλημα· ἀπεναντίας σημαίνει τὴν καλὴν πίστιν, σημαίνει τὴν εἰλικρίνειαν· μένει δὲ εἰς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἔχουν συμφέρον καὶ οἱ ὁποῖοι ἔχουν γνῶσιν τῶν καθ’ ἕκαστα, νὰ ἔλθουν εἰς τὸ βῆμα νὰ ἀναπτύξωσι τὰ πράγματα αὐτὰ, διὰ νὰ ἴδουν καὶ αὐτοὶ οἱ ἐπιφυλακτικοὶ ποίαν ἰδέαν νὰ σχηματίσουν, καὶ οἱ ἀκυρωτικοὶ νὰ γίνουν ἐπικυρωτικοὶ καὶ τ’ ἀνάπαλιν. Καὶ χθὲς, κύριοι, εἴπομεν ὅτι καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τοὺς δύω δήμους τῆς Γορτυνίας εἴμεθα ἐπιφυλακτικοὶ, διότι δὲν ἐγνωρίζαμεν πῶς συνέβη, ὥστε εἰς ἕνα δῆμον νὰ λάβωσιν οἱ μὲν ὅλας τὰς ψήφους καὶ οἱ ἄλλοι μηδέν. Χρῆσις αὐτοῦ τοῦ συστήματος ἐγένετο καὶ πάντοτε καὶ ἄλλοτε, εἰς δὲ τὴν παροῦσαν σύνοδον σχεδὸν γενική. Δὲν πρέπει νὰ παραπονῆσθε, διότι ἐκφράζομεν τὴν γνώμην μας οὕτω· ὅσοι ἐπιφυλάσσονται λέγουν ὅτι δὲν ἐπείσθησαν. Εἰς αὐτὸ πρέπει νὰ τοὺς εὐχαριστῆτε, διότι δὲν ἠθέλησαν νὰ προλάβουν τὴν Βουλὴν μὲ τὴν ἐπικυρωτικὴν ἢ ἀκυρωτικὴν γνώμην των.

§12Α. Γ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ὁ κ. Χρηστίδης εἰς κάθε ἄλλο ἀπήντησε παρὰ εἰς ἐκεῖνο, ὅπερ εἶπον· παρεκάλεσα μόνον τοὺς κυρίους αὐτοὺς νὰ ἔλθουν ἀπὸ τοῦ βήματος κατὰ τὴν τακτικὴν, ἣν ἠκολούθησαν ὅλα τὰ τμήματα, νὰ ἀναπτύξωσι τοὺς λόγους, δι’ οὓς ἕκαστος ἐσχημάτισε τὴν τοιάνδε ἢ τοιάνδε πεποίθησιν. Δὲν ἦλθε κανεὶς ἐκ τοῦ τμήματος νὰ μᾶς ἀναπτύξῃ τοὺς λόγους, οἵτινες τὸν ἔπεισαν νὰ σχηματίσῃ τὴν δεῖνα ἢ δεῖνα γνώμην.

§13ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπειδὴ εἶμαι εἷς ἐξ ἐκείνων, οἵτινες ἐπεφυλάχθησαν, δὲν ἔχω ἐντροπὴν νὰ εἴπω διατὶ ἐπεφυλάχθην.

§14Α. Γ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Δὲν ἐζήτησα τοῦτο.

§15Μ. ΚΑΝΑΡΗΣ. Διὰ τί ζητεῖτε εἰς τὴν ἐκλογὴν αὐτὴν ἐξαίρεσιν; (θόρυβος).

§16ΖΕΓΓΕΛΗΣ. Ἐκ τῶν ἐπιφυλαχθέντων βουλευτῶν εἶμαι εἷς καὶ ἐγώ. Ἀρκετὴ, νομίζω, ἦτο ἡ παρατήρησις τοῦ γηραιοῦ καὶ ἐντίμου βουλευτοῦ Σύρου διὰ νὰ ἀποδείξῃ, ὅτι πάντη περιττὴ ἦτο ἡ πρόκλησις τοῦ ἐκ Καλαβρύτων βουλευτοῦ· διὰ νὰ εὐχαριστήσω ὅμως αὐτὸν ἐγὼ προβαίνω. Ἐπὶ τῆς ἐκλογῆς ταύτης εἶχον ἀμφιβολίας καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τοὺς τρεῖς δήμους. Ἐκεῖ ἀναφέρεται, ὅτι ἔλαβον χώραν γεγονότα τοιαῦτα, τὰ ὁποῖα σχετιζόμενα μάλιστα ὡς πρὸς τὸ σύνολον τῆς ὅλης αὐτῆς ἐκλογῆς, δύνανται κατὰ τὴν ἐδικήν μου κρίσιν νὰ φέρωσιν εἰς ἄλλην γνώμην. Ἀλλὰ, κύριοι, τὸ ἐπ’ ἐμοὶ ὁμολογῶ, δὲν ἠδυνήθην νὰ πεισθῶ ἐντελῶς ἐκ τῆς ἀκροαματικῆς συζητήσεως τῶν ἐνισταμένων, καὶ τοῦτο, διότι ἀνεφέροντο εἰς διαφόρους ἄλλας ἀποδείξεις, ἐκ τῶν ὁποίων αἱ μὲν δὲν παρακατετέθησαν εἰς τὸ τμῆμα, ἄλλας δὲ ἀνέφερον ὅτι θέλουσι προσαγάγει εἰς τὴν συζήτησιν. Δὲν ηὐτύχησα νὰ παρασταθῶ καὶ εἰς τὴν ἀκροαματικὴν συζήτησιν, τὴν γενομένην παρὰ τοῦ φίλου μου κ. Α. Γ. Πετιμεζᾶ, καὶ ἀναμένω σήμερον νὰ τὸν ἀκούσω διὰ νὰ ἄρω πᾶσαν ἀμφιβολίαν, ἥτις εἰσεχώρησεν εἰς τὸ πνεῦμά μου. Διατί λοιπὸν τόσον παράδοξον ἐφάνη εἰς τὸν κ. Α. Γ. Πετιμεζᾶν, ἀφοῦ ἴσως διὰ νὰ σκεφθῇ τις βραδύτερον καὶ ἀποφανθῇ ὀρθότερον, καλῶς ἐπεφυλάχθη; ἰδοὺ ὅτι ἔδωκα τὴν ἀπάντησιν, ἣν ἤθελε νὰ ἀκούσῃ.

§17Α. Γ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Κύριοι βουλευταὶ, ἐνθυμεῖσθε ὅτι, ὅταν ἠγέρθησαν τὰ προκαταρκτικὰ ζητήματα περὶ εἰσιτηρίων ἐν τῇ Βουλῇ, ἀπὸ τοῦ βήματος αὐτοῦ ὑπεστήριξα τὰς ἰδέας μου ὅπως ἐγὼ ἐνόμιζα αὐτὰς ἱκανὰς πρὸς ἱκανοποίησιν τοῦ νόμου, συνάμα δὲ ἀπήτησα ἀπὸ τὴν Βουλὴν ῥητῶς, ὅταν φθάσωμεν εἰς τὴν ἐξέλεγξιν τῆς ἐκλογῆς Καλαβρύτων, νὰ δειχθῇ αὐστηρὰ, αὐστηροτάτη. Τοῦτο ἔρχομαι ν’ ἀπαιτήσω καὶ πάλιν ἀπὸ ὑμᾶς, ν’ ἀπαιτήσω νὰ ἐξετάσητε τὴν ἐκλογὴν Καλαβρύτων αὐστηρότατα. Δὲν ἀρκεῖ, κύριοι, καθὼς καὶ ἄλλοτε εἴπομεν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, νὰ ἐκδώσωμεν μίαν ἀπόφασιν. Ἡ ἀπόφασις αὕτη βεβαίως ἔχει ἰσχὺν νόμου, δίδει τὸ κῦρος, ἀλλ’ ὅταν ἡ ἀπόφασίς μας αὕτη δὲν εἶναι σύμφωνος πρὸς τὴν κοινὴν συνείδησιν, πρὸς τὴν κοινὴν πεποίθησιν, ἐλαττόνει καὶ ἐλαττόνει σπουδαίως τὴν ὑπόληψιν τοῦ σώματος τούτου, διὰ τὴν ὁποίαν ὅλοι ὄχι μόνον συμφέρον, ἀλλὰ καὶ καθῆκον ἔχομεν νὰ μεριμνήσωμεν. Καὶ ἠμποροῦμεν, κύριοι, νὰ ἐκδώσωμεν ὁποιανδήποτε ἀπόφασιν, καὶ ἠμποροῦμεν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου νὰ ἀναπτύξωμεν, ὅπως πολλάκις, τὴν ἰδέαν μας ἢ τὸν σκοπόν μας κατὰ τὸ συμφέρον μας, ἀλλ’ ἡ ἀπόφασις αὕτη θὰ κατορθώσῃ εἰς τὸ μέρος ἐκεῖνο, ἔνθα ἐγένετο ἡ ἐκλογὴ καὶ ἡ ἀπόφασίς σας, νὰ δικαιωθῇ ἀπὸ ἐκείνους, ἐνώπιον τῶν ὁποίων ἐγένοντο τὰ παρανομήματα; Καὶ νομίζετε ὅτι δὲν θὰ ὑπάρξωσιν ἀδέκαστοι δικασταί; διότι καὶ ἐὰν μακρὰν τοῦ τόπου τῆς ἐνεργείας δυνηθῇ ἡ ἀπόφασίς σας νὰ καλύψῃ ἀνομήματα, ἅτινα ἔλαβον χώραν, ἐν τῷ ἰδίῳ τόπῳ εἶναι ἀδύνατον νὰ καλύψῃ αὐτά. Ἀδύνατον νὰ τὰ καλύψητε. Καὶ ὅταν σχηματισθῇ ἡ πεποίθησις τῶν πολιτῶν ἐκείνων, ὅτι αἱ ἀποφάσεις τῆς Βουλῆς, αἱ ἀποφάσεις τοῦ μόνου τούτου σώματος, τὸ ὁποῖον ἔχει ἡ πατρὶς, εἶναι ἄδικοι, συλλογισθεῖτε, κύριοι, ποῖα εἶναι τ’ ἀποτελέσματα. Εἰσέρχομαι, κύριοι, εἰς τὸ θέμα· εἰσέρχομαι εἰς τὴν ἐξέτασιν τῆς ἐκλογῆς τῆς ἐπαρχίας Καλαβρύτων. Ἡ ἐπαρχία Καλαβρύτων σύγκειται ἀπὸ 13 δήμους, ἐκ τῆς ἐκθέσεως δὲ αὐτῆς καὶ τῆς ἀποφάσεως τοῦ τμήματος δὲν βλέπω παρὰ τὴν διαφωνίαν καὶ τὴν ἐπιφύλαξιν δύο μελῶν τοῦ τμήματος διὰ τὴν ἀκύρωσιν τῶν δήμων Παΐων, Κερπινῆς, καὶ Ἀροανείας, καὶ τὴν ἐπικύρωσιν ὅλων τῶν ἄλλων δήμων. Ἐπίσης ἄλλην γνώμην ζητοῦσαν τὴν ἐπικύρωσιν αὐτῶν καὶ μίαν ἄλλην γνώμην ἐκ 5 μελῶν τοῦ τμήματος, ζητοῦσαν τὴν ἀκύρωσιν τοῦ δήμου Λαπαθῶν. Ἐξετάσωμεν λοιπὸν καὶ ἴδωμεν, ἐὰν πράγματι οἱ λόγοι, οἱ ὁποῖοι ἔπεισαν καὶ τοὺς μὲν καὶ τοὺς δὲ, εἰς τὸ νὰ σχηματίσωσιν αὐτὴν τὴν πεποίθησιν, εἶναι ὀρθοὶ, δίκαιοι, νόμιμοι. Εἰς τὴν ἐπαρχίαν Καλαβρύτων, κύριοι, δύο συνδυασμοὶ ἐγένοντο. Ἀφ’ ἑνὸς μὲν ὁ κύριος Ζαΐμης συνεδυάσθη μετ’ ἐμοῦ καὶ τῶν ἐξαδέλφων μου καὶ τοῦ ἰατροῦ Διαμαντοπούλου, τὸν ὁποῖον εἴχομεν βουλευτὴν κατὰ τὴν παρελθοῦσαν περίοδον. Ἀφ’ ἑτέρου ἦτον ὁ Σωτήριος Πετιμεζᾶς, ὁ Λ. Πετιμεζᾶς, ὁ Κ. Παπαδόπουλος, ὅστις ἦτο βουλευτὴς κατὰ τὰ 1865, ὁ Π. Ζαΐμης καὶ ὁ Ἰωάννης Σοφιανόπουλος, τὸν ὁποῖον εἴχομεν βουλευτὴν κατὰ τὴν παρελθοῦσαν καὶ προπαρελθοῦσαν περίοδον. Δὲν θέλω, κύριοι, νὰ εἴπω ποία ὑπῆρξεν ἡ προκατάληψις κατὰ τὸ ἄκουσμα τοῦ συνδυασμοῦ αὐτοῦ· ποία ὑπῆρξεν ἡ κοινὴ γνώμη, ἡ κοινὴ πεποίθησις περὶ τοῦ ἀποτελέσματος τῆς ἐκλογῆς αὐτῆς, διότι τοῦτο ἀδύνατον καὶ νὰ τὸ φιλονεικήσῃ τις· δύναταί τις νὰ εἴπῃ, ὅτι αἱ ἐπιῤῥοαὶ μεταβάλλονται ἀπὸ στιγμῆς εἰς στιγμήν, ἂν καὶ ἐγὼ δὲν εἶμαι σύμφωνος. Δὲν εἶμαι σύμφωνος, ὅτι αἱ ἐπιῤῥοαὶ εἰς ὅλας τὰς ἐπαρχίας δύνανται νὰ μεταβάλλωνται ἀπὸ στιγμῆς εἰς στιμὴν, διότι ὅπου αἱ ἐπιῤῥοαὶ εἶναι ἑδραῖαι, δυνατὸν μὲν νὰ ὑπάρξῃ περίστασις, καθ’ ἣν νὰ μὴ ὑπάρχῃ τὸ γόητρον ἴσον καθ’ ὅλας τὰς περιστάσεις ὑπὲρ τοῦ ἀτόμου, τὸ ὁποῖον ἔχει ἀληθῆ ἐπιῤῥοὴν, ἀδύνατον δὲ μία ἑδραία καὶ ἀμετάβλητος ἐπιῤῥοὴ ἄνευ συμβάντων καὶ λόγων σπουδαίων νὰ μεταβληθῇ. Δὲν εἶναι ἐπιῤῥοαὶ, αἱ ὁποῖαι ἀπεκτήθησαν ἀπὸ ἑνὸς τυχαίου συμβάντος, συμβεβηκότος. Εἶναι ἐπιῤῥοαί, ἃς ἀπέκτησεν ἕκαστος ἡμῶν διὰ θυσιῶν, δι’ ἀγώνων καὶ πατρικῶν καὶ ἰδίων, καὶ ἑπομένως αἱ ἐπιῤῥοαὶ αὗται δὲν μεταβάλλονται τόσον εὐκόλως. Μόλις, κύριοι, ἠκούσθη ὁ συνδυασμὸς οὗτος, ὁ πρῶτος συνδυασμὸς, καὶ τὸν λέγω πρῶτον, διότι ἐγένετο πρῶτος, οὐχὶ δι’ ἄλλον λόγον, ὁ συνδυασμὸς τοῦ κυρίου Ζαΐμη μετ’ ἐμοῦ καὶ ἀμέσως ἀπεφάνθη ἡ κοινὴ γνώμη. Τότε, κύριοι, ἐδέησε νὰ ληφθῶσι μέτρα καὶ μέτρα δραστήρια, ἀποφασιστικὰ, πρὸς ἀποτυχίαν τοῦ συνδυασμοῦ τούτου. Ἐξελέχθησαν ὄργανα τῆς ἀπολύτου ἐμπιστοσύνης τῶν ἀντιθέτων ἡμῶν, ὄχι μόνον τῆς ἀπολύτου ἐμπιστοσύνης αὐτῶν, ἀλλὰ καὶ ἔχοντα στενοτάτας εἴτε συγγενικὰς, εἴτε φιλικὰς σχέσεις πρὸς αὐτούς. Καὶ ἔπαρχος μὲν ἀπεστάλη ὁ κύριος Κοντονικολάκος, ὑπομοίραρχος δὲ ὁ κύριος Ἀρτέμης Κωνσταντινίδης, φρούραρχος δὲ κἄποιος Μ. Χατζῆ Γεωργίου, ἀνθυπολοχαγὸς δὲ εἷς, τοῦ ὁποίου δὲν ἐνθυμοῦμαι τὸ ὄνομα. Πρώτην φορὰν, καθ’ ἣν εὐτύχησαν τὰ Καλάβρυτα νὰ ἴδουν φρούραρχον, διότι τὰ Καλάβρυτα φρούρια δὲν ἔχουν, εἶδον ὅμως φρούραρχον, ὅπως συμβαίνει πολλάκις νὰ ἔχωμεν ἱππικὸν χωρὶς νὰ ἔχωμεν ἵππους. Δὲν θέλω νὰ ἀπασχολήσω ὑμᾶς, κύριοι, μὲ τοὺς διορισμοὺς τοὺς ὁποίους ἔκαμεν ἡ Κυβέρνησις, τοὺς διορισμοὺς ἐννοῶ τοὺς συνδεομένους μὲ τὴν μεταβολὴν τῆς ἐπιῤῥοῆς ἢ τοῦ ἀποτελέσματος τῆς ἐκλογῆς ἐν ἑκάστη ἐπαρχίᾳ· καὶ διὰ νὰ ἐξηγηθῶ καλλίτερα, μὲ τοὺς διορισμοὺς ἐκείνους, διὰ τῶν ὁποίων ἠδύνατο νὰ συλλέξῃ ψήφους, διότι ὁ τύπος αὐτὸς ἐτηρήθη σχεδὸν πάντοτε, καὶ μὲ πολλήν μου εὐχαρίστησιν παρετήρησα ὅτι βαθμηδὸν κατήντησαν τὰ ῥουσφέτια εἰς τὴν ἐπαρχίαν μας νὰ μὴ ἔχωσι καμμία ἀξίαν, καὶ διὰ τοῦτο δὲν κάμω λόγον, διότι καὶ πολλοὶ διορισθέντες ἀπέκρουσαν τοὺς διορισμούς. Δὲν ἤρκεσεν ἡ ἀποστολὴ τῶν ἀνωτέρων αὐτῶν ὑπαλλήλων ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ Καλαβρύτων· ἐδέησε νὰ ἀποσταλῇ στρατιωτικὴ δύναμις ἐκλελεγμένη ἀπὸ τοὺς ἐναντίους, ἀπὸ τοῦ φρουράρχου, τὸν ὁποῖον ἔλαβον τὴν τιμὴν νὰ ἴδωσι τὰ Καλάβρυτα, μέχρι τοῦ τελευταίου στρατιώτου· διαταγαὶ τοῦ ὑπουργοῦ τῶν στρατιωτικῶν ῥηταὶ περὶ ἀποσπάσεως στρατιωτῶν, δεκανέων, ἐνωμοταρχῶν, λοχιῶν, ἐπιλοχιῶν, ἐξεδόθησαν ὅπως παρασταθῶσι κατὰ τὴν ἐνέργειαν τῆς ἐκλογῆς, καὶ ὅταν εἰς μίαν ἐπαρχίαν ἀποσταλῶσι στρατιῶται ἐντόπιοι καὶ ἐκλελεγμένοι, οὐδεμία πλέον μένει ἀμφιβολία περὶ τοῦ σκοποῦ τῆς ἀποστολῆς των— Τέλος πάντων ἔφθασε καὶ ἡ ἡμέρα τῆς ἐκλογῆς. Ἡ ἐκλογὴ ἤρξατο καθ’ ὅλους τοὺς δήμους, ἀλλ’ ἐπειδὴ κατὰ τὴν πρώτην ἡμέραν τῆς ἐνάρξεως τῆς ἐκλογῆς ἔλαβε χώραν κατὰ τὸν δῆμον Κερπινῆς σύγκρουσις αἱματηρὰ, ἄρχομαι τῆς ἐξετάσεως ἀπὸ τοῦ δήμου τούτου. Ὀφείλω, πρὶν ἀρχήσω τὴν ἐξέτασιν εἰδικῶς ἐφ’ ἑκάστου δήμου, νὰ εὐχαριστήσω τὸν κύριον Καλκάνην, εἰσηγητὴν τοῦ τμήματος, διότι εἰργάσθη καὶ ἔκαμε μεθοδικωτάτην ἔκθεσιν καὶ ἀπαλλάττει πάντα βουλευτὴν νὰ ἀνατρέξῃ εἰς τὰ πρακτικὰ διὰ νὰ ἀνεύρῃ τοὺς λόγους, οἱ ὁποῖοι ἐν ἑκάστῳ πρακτικῷ εὑρίσκονται. Ἰδοὺ τί λέγει ἡ ἔκθεσις, ἡ ὁποία εἶναι σύμφωνος πρὸς ὅσα ὁμολογεῖ τὸ ἐπίσημον πρακτικὸν τοῦ δήμου Κερπινῆς. «Ἐν τοῖς πρακτικοῖς, ἄρθ. 3, ἐνέστη ὁ ὑποψήφιος Π. Ν. Ζαΐμης, ὅτι ἡ μερὶς τοῦ Θρ. Ζαΐμη ὥπλισε διαφόρους πολίτας, οἵτινες ἔνοπλοι ἐπετέθησαν κατὰ τῆς ἑτέρας μερίδος ἐν τῇ ἀγορᾷ, ἐφόνευσαν δύω, ἐτραυμάτισαν πλέον τῶν 10, πλείονες δὲ τῶν 100 ἐκλογέων, καταληφθέντες ὑπὸ φόβου, ἀνεχώρησαν εἰς τὰ χωρία των. Ἐν ἄρθρ. 4 ἡ πλειονοψηφία τῆς ἐπιτροπῆς διαψεύδει τὸ περιστατικὸν τοῦτο· ἐν ἄρθρ. 5 ἡ μειοψηφία τὸ ἐπιβεβαιοῖ ἐν μέρει. Ὑπ’ ἀριθ. 9 ὑπάρχει πρᾶξις τῆς ἐπιτροπῆς, δι’ ἧς προσκαλεῖ τὴν ἔνοπλον δύναμιν νὰ παρευρεθῇ ἐν τῷ τόπῳ τῆς ἐκλογῆς, ὅπως μὴ ἐπαναληφθῶσιν αἱ χθεσιναὶ αἱματηραὶ σκηναὶ καὶ ἀταξίαι. Ὑπάρχει ἔγγραφος διαμαρτύρησις ἀπὸ 4 Μαΐου τῶν δύω μελῶν τῆς ἐπιτροπῆς, ὅτι ὑπέγραψαν τὴν πρᾶξιν, ἥτις παραδέχεται, ὅτι ἡ ἐκλογὴ διεξήχθη νομίμως, βιασθέντες ὑπὸ τῆς στρατιωτικῆς δυνάμεως. Ἐν ἄρθρ. 11 παρακαλεῖται ὁ ἀνακριτὴς νὰ παρευρεθῇ εἰς τὸν τόπον τῆς ἐκλογῆς, ὅπως διὰ τῆς παρουσίας του τηρηθῇ ἡ τάξις καὶ ἡσυχία· αὐτὸ τοῦτο καὶ ἐν ἀριθ. 18. Ἐκ τῆς πράξεως δὲ ὑπ’ ἀριθ. 20, ὑπογεγραμμένης ὑφ’ ὅλων τῶν μελῶν τῆς ἐπιτροπῆς καὶ τῶν παρόντων ἐνδιαφερομένων ἐξάγεται, ὅτι ἡ ἐκλογὴ καθ’ ὅλον τὸ τετραήμερον διεξήχθη ἐν νομιμότητι καὶ ὅτι αἱ ἐξιστορηθεῖσαι συμπλοκαὶ οὔτε ἐπηρέασαν τὸ ἐκλογικὸν ἐξαγόμενον, οὔτε ἐγένοντο πρὸς τὸν σκοπὸν τοῦτον, ὅτι δὲ αὗται ἐγένοντο μακρὰν τοῦ τόπου τῆς ἐκλογῆς.» Κατὰ τὸν δῆμον Κερπινῆς τὴν εἰκοστὴν ἕκτην Φεβρουαρίου (ἔχετε ὑπ’ ὄψιν σας ὅτι ὁ δῆμος Κερπινῆς ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ Καλαβρύτων εἶναι ὁ μεγαλείτερος καὶ ἐν τῷ καταλόγῳ τοῦ δήμου τούτου ὑπάρχουσιν ὑπερδισχίλιοι ψηφοφόροι· ἑπομένως ὁ Κύριος δήμαρχος, ἀδελφὸς τοῦ ὑποψηφίου Παναγιώτου Ν. Ζαΐμη, εἶχε συμφέρον νὰ γείνῃ κύριος τοῦ τόπου τῆς ψηφοφορίας, διότι δι’ αὐτοῦ τοῦ καταλόγου τῳόντι ἠδύνατο νὰ φθάσῃ εἰς τὸ ποθούμενον ἀποτέλεσμα)· ἐπροκάλεσε τότε ἔξωθεν, μακρὰν ὅλως τοῦ τόπου τῆς ψηφοφορίας, εἰς τὴν πλατείαν τοῦ χωρίου Ἐργαστήρια λεγομένου, σκηνὴν ἡ ὁποία κατέληξεν εἰς αἱματοχυσίαν, διότι ἐφονεύθησαν δύω καὶ ἐπληγώθησαν ἓξ ἢ ἐννέα, ἀκριβῶς δὲν γνωρίζω. Ἰδοὺ πῶς συνέβη τὸ περιστατικόν· ψηφοφόρον τινὰ τῆς μερίδος μου ἐκ τοῦ χωρίου Κλαπατσούνα, προβεβηκότα τὴν ἡλικίαν καὶ οὐχὶ μὲ τόσον καλὴν διανοητικὴν κατάστασιν, οἱ ἀντίθετοι ἐν τῷ χωρίῳ ἐκείνῳ τὸν ἥρπασαν καὶ ἤθελον νὰ τὸν παρασύρωσι πρὸς τὸ μέρος των, διότι γνωρίζετε ὅτι τὰ κόμματα τῶν χωρικῶν, ὅταν προσέρχωνται, θέλουν νὰ φαίνωνται τὸ ἓν μεγαλείτερον τοῦ ἄλλου· ἔχουν καὶ αὐτοὶ τὸν ἐγωϊσμόν των καὶ τὴν φιλοδοξίαν των. Ὁ ψηφοφόρος οὗτος ἦτον συγγενὴς ἑνὸς Τσούκνου· οἱ Τσοῦκνοι εἶναι τρεῖς ἀδελφοὶ οἰκοκυραῖοι, σταφιδοῦχοι, κάτοικοι τοῦ χωρίου Κλαπατσούνα. Ὁ Τσοῦκνος ἀπετάθη πρὸς ἐκεῖνον, ὁ ὁποῖος ἤθελε νὰ προσλάβῃ τὸν ψηφοφόρον πρὸς τὸ μέρος του καὶ τοῦ λέγει, πῶς θέλεις νὰ πάρῃς τὸν ψηφοφόρον τὸν συγγενῆ μας; ἐκεῖνος λέγει, ὅτι ἀνήκει εἰς ἡμᾶς· ἄφησέ τον ἐλεύθερον νὰ ἴδωμεν ποῦ θὰ ὑπάγῃ. Ἐκ τῆς περιστάσεως ταύτης γεννᾶται μία λογομαχία, ὁ δήμαρχος φωνάζει, εἰς τὰ ὅπλα στρατιῶται! εἰς τὰ ὅπλα πολῖται! κτυπᾷ τὸν Τσοῦκνον, τὸν περιορίζει ἐντὸς ἐργαστηρίου καὶ διατάττει τοὺς στρατιώτας νὰ τὸν συλλάβουν καὶ τὸν ὁδηγήσουν εἰς τὸ Δημαρχεῖον· ὁδηγούμενον εἰς τὸ Δημαρχεῖον νὰ τὸν καταφθάνει ὁ ἄλλος ἀδελφὸς τοῦ δημάρχου, διὰ τῆς λόγχης τοῦ ἐμπήγει μίαν εἰς τὰ ὀπίσω, φωνάζουν οἱ παρατυχόντες, ὅτι ἔσφαξαν τὸν Τσοῦκνον, τρέχουν οἱ ἄλλοι ἀδελφοὶ καὶ εὑρίσκουν τὸν ἀδελφόν των αἱματωμένον· ἐννοεῖται, ὅτι οἱ Τσουκναῖοι δὲν ἦσαν ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι ἠδύναντο ν’ ἀνεχθῶσι τοιαύτας κακώσεις καὶ τοιαύτην καταπίεσιν, καθ’ ἣν ἐποχὴν μάλιστα ἐξήσκουν τὸ πολυτιμότερον τῶν δικαιωμάτων των· ὁ δήμαρχος τότε ὁρμᾷ πρὸς τὸν ἕτερον τῶν Τσούκνων, τοῦ δίδει κατὰ κεφαλῆς διὰ τῆς χειρός του, ὁ Τσοῦκνος τοῦ τὰς ἐπιστρέφει ἐντόκως, διότι ὁ Τσοῦκνος δὲν δέχεται κατακεφαλιαῖς, πυροβολοῦν τὸν Τσοῦκνον, ἀντιπυροβολεῖ, γίνεται συμπλοκή, φονεύονται δύω, πληγόνονται ἐννέα, καὶ παραίτιος εἶναι ὁ δήμαρχος τοῦ δήμου Κερπινῆς· ἐννοεῖται, ὅτι εἰς τοιαύτην κατάστασιν πραγμάτων καὶ μέχρις οὗ ἐπανέλθει ἡ τάξις, διεκόπη ἡ ψηφοφορία, δὲν δύναμαι νὰ τὸ ἀρνηθῶ, διότι εἶπον, ὅτι ἔρχομαι νὰ σᾶς εἴπω καθαρὰν καὶ γυμνὴν τὴν ἀλήθειαν καὶ ὅπω, ὑπάρχει ἐντὸς αὐτῶν τῶν ἐπισήμων πρακτικῶν καὶ οὐχὶ ὅπως ἤθελον νὰ τὴν μεταπλάσωσι μετὰ ταῦτα ἐν τῇ ποιητικῇ των φαντασίᾳ. Ἀλλὰ μόλις ἐπανῆλθεν ἡ τάξις (διότι ἠξεύρετε, ὅτι ἡμεῖς οἱ Ἕλληνες εἴμεθα ὀλίγον φρόνιμοι, καὶ ἅμα συμβῇ ταραχή, ὅλοι συμβουλευόμεθα τὴν Ἀθηνᾶν, καὶ ἑπομένως ἐπαναφέρομεν τὴν ἡσυχίαν) ἅμα ἐπανῆλθεν ἡ τάξις, ἐξηκολούθησεν ἡ ψηφοφορία τὴν 26 καὶ τὴν 26 ἐψηφοφόρησαν 608, ὡς ἐμφαίνεται ἐν τοῖς ἐπισήμοις πρακτικοῖς· ὁ σκοπός των λοιπὸν ἀπέτυχεν ἐν τῷ δήμῳ Κερπινῆς, καὶ λέγω ὅτι ἀπέτυχεν, διότι, ὅταν θὰ ἔλθω νὰ ἐξετάσω τὴν ἐκλογὴν τοῦ δήμου Λαπαθῶν, θὰ συνδέσω τὸ γεγονὸς τοῦτο μὲ τὴν ἐκλογὴν ἐκείνην. Ὁ δήμαρχος ἀναφέρει καὶ ἡ μειονοψηφία τοῦ τμήματος κατεχώρισεν ἐν τοῖς πρακτικοῖς πράξεις τινάς, ἀλλ’ ἡ πλειονοψηφία ἀνῄρεσε ταῦτα καὶ ὁ δήμαρχος εἶδε καὶ οἱ περὶ αὐτὸν, ὅτι εἰς τὸν δῆμον Κερπινῆς δὲν θὰ ἦτον ἐπιτετραμμένον νὰ γίνῃ κύριος τῶν καλπῶν καὶ κύριος τοῦ τόπου τῆς ψηφοφορίας, διότι τὰ ἀποτελέσματα ἤθελον εἶσθαι δεινά· ζητεῖται ὁ ἀνακριτὴς, ὁ ὁποῖος μεταβαίνει εἰς τὸν δῆμον Κερπινῆς, ἐξετάζει, ἀνακρίνει, συλλαμβάνει κατ’ ἀρχὰς τὸν Τσοῦκνον καὶ τὸν μεταφέρει δέσμιον εἰς τὰ Καλάβρυτα, ἀλλὰ δὲν εὑρίσκει νὰ ὑποστηρίξῃ ἐνοχὴν κατ’ αὐτοῦ· ἐρωτᾷ τὸν εἰσαγγελέα κ. Σπυρακόπουλον, οὗτος δὲ τοῦ λέγει, ἄφησε αὐτὸν ἐλεύθερον, διότι ὁ Τσοῦκνος δὲν εἶναι, κύριοι, δολοφόνος, δὲν εἶναι φονεὺς, εἶναι ἔντιμος πολίτης καὶ φορολογούμενος, ἀλλ’ ἔχει τὴν καρδίαν γενναίαν καὶ δὲν δέχεται οὔτε σβερκιαῖς, οὔτε καταπάτησιν τῶν δικαιωμάτων του, καὶ ἤθελον εὐχαριστηθῆ πολὺ ἂν ἦτον δυνατὸν νὰ ἔχουν ὅλοι οἱ ἐπαρχιῶταί μου τοιαῦτα αἰσθήματα, διότι τότε κανεὶς δὲν θὰ παρεπονεῖτο εἰς τὸν ἕτερον περὶ παρανομίας ἐκλογῶν. Ὅ,τι λέγω καὶ ὑποστηρίζω, δὲν εἶναι πράγματα τῆς φαντασίας μου· προκύπτουν ἐξ αὐτῶν τῶν ἐπισήμων ἐγγράφων, τὰ ὁποῖα οἱ ἀντίθετοι ὁμολογοῦν διὰ τῆς ὑπογραφῆς των· ἡ τελευταία πρᾶξις, διὰ τῆς ὁποίας κλείεται πλέον ἡ ψηφοφορία καὶ πρόκειται νὰ προβοῦν εἰς τὴν διαλογὴν, ἰδοὺ τὶ λέγει· «παρελθούσης τῆς διωρισμένης διὰ τοῦ προγράμματος ὥρας τῆς τελευταίας ἡμέρας τῆς ψηφοφορίας, καὶ μὴ ὑπαρχόντων ἄλλων, ὁ πρόεδρος τῆς ἐφορευτικῆς ἐπιτροπῆς ἐκήρυξε τὴν λῆξιν αὐτῆς· εἰς τὸ πέρας αὐτῆς παρετηρήθη παρὰ τῆς ἐπιτροπῆς καὶ τῶν παρευρεθέντων ἀντιπροσώπων τῶν ὑποψηφίων κτλ. ὅτι ἡ τετραήμερος διάρκεια τῆς ἐκλογῆς ἐγένετο ἐν τάξει καὶ ἡσυχίᾳ, καὶ ὅτι οἱ ἐπισυμβάντες τὴν πρώτην ἡμέραν φόνοι συνέβησαν μακρὰν τοῦ τόπου τῆς ἐκλογῆς καὶ οὐδεμίαν σχέσιν, οὔτε ὡς αἰτίαν, οὔτε ὡς σκοπὸν, εἶχαν πρὸς τὴν ἐκλογὴν, οὐδὲ ὑπεκινοῦντο ἕνεκα πολιτικῶν λόγων, ἀλλὰ προέδιδον παλαιὰ πάθη μεταξὺ τῶν δημοτῶν». Ἔρχονται κατόπιν αἱ ὑπογραφαὶ, μεταξὺ τῶν ὁποίων εἶναι τοῦ Πιτσιάκου· ἠξεύρετε δὲ τὶς εἶναι οὗτος; Εἶναι νοημονέστατος ἄνθρωπος, δὲν εἶναι ἄνθρωπος, τοῦ ὁποίου ἠμπορεῖτε νὰ ὑποκλέψητε τὴν ὑπογραφήν του, ἀλλ’ εἶναι ἄνθρωπος, ὁ ὁποῖος ἔχει τὴν ἀξίωσιν, καίτοι ἀνήκων εἰς ἑτέραν ἐπαρχίαν, νὰ γίνῃ δήμαρχος Κερπινῆς. Ἕτεραι ὑπογραφαὶ Κολιόπουλος, Χαρ. Ζαΐμης, ὁλόκληρος ἡ ἐπιτροπὴ, τῆς ὁποίας τὰ τρία μέλη ἦσαν ἐδικά μας, τὰ δὲ λοιπὰ δὲν ἦσαν. Δὲν ἦλθον λοιπὸν, ὡς βλέπετε, ἀπὸ τοῦ βήματος αὐτοῦ νὰ εἴπω ὅτι ἔλαβε χώραν τοῦτο καὶ ἐκεῖνο ψευδῶς. Καὶ ναὶ μὲν ὑπάρχει ἓν πιστοποιητικὸν, ὡς ἀναφέρει ἡ ἔκθεσις τοῦ εἰσηγητοῦ, ἀπὸ 4 Μαΐου, ἀλλὰ πῶς θὰ δώσητε πίστιν εἰς πιστοποιητικὰ, τὰ ὁποῖα ἐγράφησαν μετὰ δύο μῆνας ἀπὸ τῆς ἐκλογῆς καὶ τῆς ἀναπτύξεως, ἡ ὁποία ἐγένετο ἐν τῷ τμήματι, καὶ ποία πίστις δύναται νὰ δοθῇ εἰς πιστοποιητικὸν ἐπιτροπῶν, αἱ ὁποῖαι εἶχον οὐ μόνον τὴν ἐλευθερίαν, ἀλλὰ καὶ ὅλην τὴν δύναμιν, καὶ μόνον δὲν ταῖς ἐπετρέπετο νὰ ἐπιβάλλωσι τοὺς ἀθεμίτους σκοπούς των εἰς τὴν μειονοψηφίαν τῆς ἐπιτροπῆς καὶ εἰς τοὺς κατοίκους τῆς Κερπινῆς; Τοιοῦτον πιστοποιητικὸν, κύριοι, μαρτυρεῖ ἐκ τῆς πρώτης ὄψεως τὸν σκοπὸν, διὰ τὸν ὁποῖον ἐγράφη. Ἀλλὰ κατόπιν ὅλων τούτων ἔρχεται μία ἄλλη μαρτυρία ἀλάνθαστος περὶ τοῦ νομίμου τῆς ἐκλογῆς, αὐτὸ τὸ ἀποτέλεσμα τῆς ἐκλογῆς. Ἐπλειονοψήφησεν ἡ μία ἢ ἡ ἄλλη μερίς; Ὄχι, ἐπλειονοψήφησαν τ’ ἄτομα ἀναλόγως τῶν συμπαθειῶν, τὰς ὁποίας εἶχον εἰς τὸν δῆμον, εἴτε ἐν τῇ μιᾷ, εἴτε ἐν τῇ ἑτέρᾳ μερίδι. Ἰδοὺ τὸ ἀποτέλεσμα. Θ. Ζαΐμη 683, ἐγὼ 664, Σωτ. Πετιμεζᾶς 677, Γ. Πετιμεζᾶς 694, Α. Π. Πετιμεζᾶς 653, Λ. Διαμαντόπουλος 605, Λ. Πετιμεζᾶς 662, Ι. Σοφιανόπουλος 577, Π. Ζαΐμης 836, Παπαδόπουλος 600· ἔχετε χρείαν ἄλλης μαρτυρίας ἵνα σᾶς πείσω ὅτι ἡ ἐκλογὴ τοῦ δήμου Κερπινῆς εἶναι οὐχὶ νόμιμος, ἀλλὰ νομιμωτάτη; Ἀλλ’ ἐν τῷ τμήματι διὰ τὸν δῆμον Κερπινῆς ἐῤῥέθη, ὅτι καὶ μετὰ ταῦτα προσήχθησαν καὶ ἐτυπώθησαν εἰς τὰς ἐφημερίδας πιστοποιητικὰ, ὅτι ἔφυγαν 500 ψηφοφόροι τῶν ἀντιθέτων μου· ἄλλη ἔνστασις ὅτι ἔφυγαν 90, ἄλλη ὅτι ἔφυγαν 30· δὲν θέλω, κύριοι, ν’ ἀποδείξω τὸ ἀνυπόστατον τοῦ γεγονότος ἐκ τῆς διαφωνίας αὐτῶν τῶν ἰδίων, οἱ ὁποῖοι ὑποστηρίζουν τὴν ἀκύρωσιν τοῦ δήμου Κερπινῆς, ἀλλ’ ἔρχομαι νὰ πείσω τὴν Βουλὴν, ὅτι ὅλα ταῦτα εἶναι ἐπινοήματα, καὶ ὅτι εἰς τὸν δῆμον Κερπινῆς ἀνεπτύχθη ἐπὶ τοσοῦτον ὁ συναγωνισμὸς, ὥστε καὶ γέροντες μὲ ταῖς ἁπλάδαις ἐφέρθησαν εἰς τὸν τόπον τῆς ψηφοφορίας. Ἂς ἐξετάσωμεν, κύριοι, τὸ ἀποτέλεσμα τῶν ἐκλογῶν τῶν 3 παρελθουσῶν βουλευτικῶν ἐκλογῶν, 1865. 1868 καὶ 1869, καὶ ἂν εὕρωμεν, ὅτι κατὰ τὰς ἐκλογὰς ἐκείνας ἐψηφοφόρησαν πλείονες, τῷ ὄντι ἠδικήθησαν οἱ ἐναντίοι, τῳόντι ἐξεδιώχθησαν οἱ ψηφοφόροι καὶ ἀπεχώρησαν. Κατὰ τὸ 1865 ἐψηφοφόρησαν 1095, κατὰ τὸ 1869 1120· ἂς ἴδωμεν καὶ τὴν ἐπίσημον ἔκθεσιν τοῦ 1868, εἰς τὴν ὁποίαν εἶναι ὑπογεγραμμένος καὶ αὐτὸς ὁ συνάδελφός μου ὡς μέλος τῆς ἐπιτροπῆς· κατὰ τὸ 1868 ἐψηφοφόρησαν 1214· πόσοι ἐψηφοφόρησαν σήμερον; 1216. Ποῦ εὑρίσκετε τὴν διαφοράν, κύριοι; καὶ εἰς ποίαν ἐποχήν; Τὸ 1865 ἐγένοντο ἐκλογαὶ κατὰ τὸν Μάϊον, καὶ εἰς τοὺς ὀρεινοὺς δήμους ὑπῆρχον τότε τὸ πλεῖστον τῶν ψηφοφόρων, ἐνῷ κατὰ τὸν Φεβρουάριον εἰς τὸν δῆμον Κερπινῆς, ὁ ὁποῖος ἔχει κτηνοτρόφους καὶ σταφιδούχους, οἱ κάτοικοι ἀποδημοῦν εἴτε εἰς τὴν Κόρινθον, εἴτε εἰς τὴν Αἰγιάλειαν, εἴτε εἰς τὰς Πάτρας, εἴτε εἰς τὴν Ἠλείαν· μόλα ταῦτα τὸ ἀποτέλεσμα σᾶς δεικνύει ὅτι οἱ ψηφοφόροι προσῆλθον καὶ ἐψηφοφόρησαν ἀκωλύτως. Θέλετε δὲ νὰ μάθητε, ὅτι δὲν ἐφοβήθησαν ἀπὸ τὴν γενομένην ταραχήν; Ἀρκεῖ νὰ συλλογισθῆτε, ὅτι τὴν αὐτὴν ἡμέραν τῆς ῥήξεως ἐψηφοφόρησαν 608· αὐτὰ εἶναι, κύριοι, τὰ γεγονότα, τὰ ὁποῖα ἔλαβον χώραν ἐν τῷ δήμῳ Κερπινῆς.

§18ΖΕΓΓΕΛΗΣ. Ὁ ἀριθμὸς τῶν δημοτῶν ἐν τῷ καταλόγῳ εἶναι ὁ αὐτός;

§19Α. Γ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Δὲν ἤξευρα, ὅτι ἠθέλατε μὲ κάμει αὐτὴν τὴν ἐρώτησιν. Ἐὰν νομίζητε, ὅτι ἡ ἐξόγκωσις ἑνὸς βουλευτικοῦ καταλόγου αὐξάνει τοὺς ψηφοφόρους, εἶσθε πολὺ ἠπατημένος· οἱ ψηφοφόροι δὲν ηὔξησαν ἀπὸ τὸ 1869 ἕως τὸ 1872, ἢ καὶ ἂν ηὔξησαν, θὰ ἦναι 30 ἢ 35 περισσότεροι· ἐὰν δὲ ἦναι ἔτι περισσότεροι, τὰ ὀνόματα θὰ ἦναι εἰκονικὰ καὶ δὲν θὰ ἀντιπροσωπεύουν ἄτομα. Ἐπειδὴ εὑρίσκομαι εἰς τὸν δῆμον Κερπινῆς καὶ ἐπειδὴ εἰς τὸ βιβλίον τῶν ἐκθέσεων ἀναφέρεται ἔνστασις, τὴν ὁποίαν ἔχουν κάμει οἱ ἀντίπαλοί μας πρὸς ἀκύρωσιν τῆς ἐκλογῆς, ὅτι ἡ προκήρυξις τοῦ ἐπάρχου δὲν φέρει τὸ ἐπίθετον ἢ τὸ τοῦ πατρὸς ἀρχικὸν στοιχεῖον τοῦ ὀνόματος τοῦ ὑποψηφίου Ζαΐμη, ἄρα ἡ ἐκλογὴ εἶναι ἄκυρος, διότι, λέγουν, ἡ προκήρυξις τοῦ ἐπάρχου ἔγραφε «Παναγιώτης Ι. Ζαΐμης,» τὸ δὲ πραγματικὸν ὄνομα εἶναι Παναγιώτης Ν. Ζαΐμης. Πρῶτον, κύριοι, τὸ γεγονὸς δὲν εἶναι ἀληθὲς, ἀλλὰ νομίζετε, ὅτι ἡ προκήρυξις τοῦ ἐπάρχου εἶναι σπουδαῖον πρᾶγμα; Ἴσως ὁ νόμος ἔχει διατυπώσεις τινὰς, ἀλλὰ μία ἐπαρχία δὲν θὰ μάθῃ ἀπὸ τὴν προκήρυξιν τοῦ ἐπάρχου ποῖοι εἶναι οἱ ὑποψήφιοι, οἱ ὁποῖοι ἀποδύονται εἰς τὸν ἀγῶνα· ἡ ἐπαρχία τοὺς γνωρίζει ἐκ τῶν προτέρων. Εἶναι ἀληθὲς ὅτι ὁ ἀδελφὸς τοῦ ὑποψηφίου, ὁ Δήμαρχος, ὁ ὑπὸ τὴν ἐπωνυμίαν ἄϋλον πῦρ, ἐζήτησε νὰ λάβῃ μέρος εἰς τὸν συνδυασμόν μας, καὶ ἂν θέλετε, ἀπετάθη καὶ εἰς ἐμὲ καὶ δὲν ἀρνοῦμαι ὅτι τὸν ἐδέχθην· ἀλλ’ ὁ Ἰωάννης Ν. Ζαΐμης, φοβούμενος περὶ τοῦ ἀποτελέσματος τῆς ἐκλογῆς, δὲν ἤθελε νὰ διακινδυνεύσῃ τὴν θέσιν τοῦ δημάρχου· ἐπρότεινε λοιπὸν τὸν ἀδελφόν του Παναγιώτην, ἀλλ’ ὁ ἀδελφός του δὲν εἶναι ἀκόμη τόσον ὥριμος, διὰ νὰ παρουσιασθῇ καὶ νὰ ζητήσῃ τὰς ψήφους τῆς ἐπαρχίας· καὶ ὅταν ὁ Ζαΐμης, ὁ δήμαρχος, μοὶ ἀπηύθυνεν ἐπιστολὴν προτείνων τὸν ἀδελφόν του, τῷ εἶπον ὅτι ὁ ἀδελφός σου δὲν εἶναι ἀκόμη τόσον ὥριμος· ἐπειδὴ λοιπὸν ὁ δήμαρχος ὀνομάζεται ἄϋλον πῦρ, εἶναι ἕνα παρατσούκλι, τὸ ὁποῖον τοῦ ἔδοσαν, ἔγραψαν εἰς τὰς κάλπας ἄϋλος Παναγιώτης Ν. Ζαΐμης, καὶ ἐν τῇ κάλπῃ καὶ ἐν τῇ διαλογῇ θέλετε ἰδεῖ τοῦτο· ὥττε ἡ ἔνστασις αὕτη ἀνήκει εἰς ἐκείνας, εἰς τὰς ὁποίας καταφεύγουν οἱ ἄνθρωποι, οἵτινες δὲν ἔχουν λόγον ἰσχυρὸν νὰ ὑποστηρίξουν τὴν ἀκύρωσιν. Ἐπειδὴ εὑρίσκομαι εἰς τὴν σειρὰν τῆς ἐξετάσεως τῶν ὑποψηφίων, παρετήρησα ἐν τῇ ἐκθέσει, ὅτι ὑπάρχει μία ἄλλη ἔνστασις κατὰ τῆς ὑποψηφιότητος τοῦ ἐξαδέλφου μου Γεωργίου Β. Πετιμεζᾶ, δοθεῖσα ἀπὸ τοὺς ἀντιθέτους, ὅτι τὸ δικαστήριον κακῶς τὸν ἀνεκήρυξε, διότι δὲν εἶχεν ὑποβάλει ἀναφορὰν τοῦ 30 ἀριθμοῦ τῶν ἐκλογέων, ὡς ἀπαιτεῖ ὁ ἐκλογικὸς νόμος. Κύριοι, ὁ ἐξάδελφός μου Γεώργιος καὶ ὁ ἀδελφός του ἔκαμον ἀναφοράς. Γνωρίζετε ποίαν ἀξίαν ἔχουν αἱ ἀναφοραὶ διὰ τὴν πρότασιν τῶν ὑποψηφίων; ἂν θελήσετε εἰς ὁποιανδήποτε περίστασιν νὰ κάμητε ἀναφορὰν καὶ δι’ ἕνα Κινέζον, εἰς οἱανδήποτε ἐπαρχίαν, τὸ πρᾶγμα εἶναι εὐκολώτατον, διότι οἱ ἐκλογεῖς τὴν ὑπογραφὴν των καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἀνακήρυξιν, οὔτε τὴν ἠρνήθησαν οὔτε τὴν ἀρνοῦνται εἰς κανένα, πολὺ δὲ περισσότερον εἰς τὸν Γεώργιον Β. Πετιμεζᾶν, τὸν υἱὸν τοῦ στρατηγοῦ τῆς ἐπαρχίας Καλαβρύτων. Τὰς ἀναφορὰς ταύτας τὰς ἔπεμψαν διὰ πλοίου εἰς Πάτρας. Ὁ ἄνθρωπος, ὅστις ἔφερε τὰς ἀναφορὰς, τὰς εἶχε δεμένας εἰς τὴν μέσην του μέσα εἰς ἕν μανδύλιον· λύεται τὸ μανδύλιον καὶ τὰς χάνει. Βγαίνει εἰς τὰς Πάτρας, ἀναζητεῖ τὰς ἀναφορὰς, δὲν τὰς εὑρίσκει· τηλεγραφεῖ ὅτι τὰς ἔχασε, καὶ ὅταν καὶ ἡμεῖς εἰς τὰς δύο Φεβρουαρίου διεβαίνομεν ἐκεῖθεν, εἴδομεν τὸν Γεώργιον κομίζοντα νέας ἀναφορὰς ὅπως τὰς ἐπιδώσῃ εἰς τὸ πρωτοδικεῖον, τὸ ὁποῖον, ἐξετάσαν τὰς ὑπογραφὰς, ἐκδίδει ἀπόφασιν ἀνακηρύξεως. Ἰσχυρίζονται, ὅτι κακῶς τὸν ἀνεκήρυξε τὸ δικαστήριον, διότι δὲν εἶχεν ὑπ’ ὄψιν του ὑπογραφὰς, δὲν τὰς παρέβαλε πρὸς τοὺς ἐκλογικοὺς καταλόγους διὰ νὰ ἴδῃ ἂν ἦναι πράγματι ἐκλογεῖς, ἂν ἦναι τὸ τριακοστὸν· ἀλλ’ ὅλα ταῦτα δὲν εἶναι ἀληθῆ, διότι αὐτὴν τὴν 3ην Φεβρουαρίου ἐπιδίδονται ἀναφοραὶ εἰς τὸν πρόεδρον τοῦ πρωτοδικείου καὶ ἰδοὺ τὰ ἐπιδοτήρια (δεικνύει ἔγγραφά τινα). Πλὴν καὶ ταῦτα ἂν ἔλειπον, νομίζετε, ὅτι εἴμεθα σήμερον εἰς καιρὸν νὰ ἐξετάσωμεν αὐτὸ τὸ ζήτημα; Ὄχι· ὁ νόμος διὰ τῆς ἀνακηρύξεως δὲν ἠθέλησε νὰ εἴπῃ τίποτε ἄλλο, παρὰ ὅτι ὁ προτεινόμενος ὡς ὑποψήφιος ἔχει τοὐλάχιστον τὴν συγκατάθεσιν ἑνὸς ἀρκετοῦ μέρους τῶν συμπολιτῶν του καὶ εἶναι πιθανὴ ἡ ὑποστήριξίς του σπουδαίως. Τὸ δικαστήριον ἀνεκήρυξε τὸν Γεώργιον Πετιμεζᾶν, τὸ ὄνομά του ἐδημοσιεύθη ἐν τοῖς ἀνακηρυχθεῖσι καὶ ὄχι μόνον ἀπεδείχθη ὅτι ἔχει τὴν συγκατάθεσιν τοῦ 30, ἀλλὰ καὶ τῆς πλειοψηφίας τῆς ἐπαρχίας, διότι αὐτὴ τὸν ἀπέστειλεν ἀντιπρόσωπον. Ἰδοὺ λοιπὸν, ὅτι τοιαύτη ἔνστασις ὄχι μόνον δὲν δύναται νὰ ὑποστηριχθῇ, ἀλλ’ οὔτε δίκαιον ἦτο νὰ ἔλθῃ ἐνώπιον τῆς Βουλῆς. Μεταβαίνω, κύριοι, εἰς τὸν δῆμον Ἀροανείας. Ἰδοὺ τί εὑρίσκεται ἐντὸς τῶν πρακτικῶν. «Κατὰ τὴν διαλογὴν ἀφῃρέθη μία ψῆφος πλεονάσασα ἐκ τοῦ ναὶ τῆς κάλπης τοῦ Παππαδοπούλου, 9 ἐκ τῆς κάλπης τοῦ Διαμαντοπούλου, 31 ἐκ τῆς κάλπης τοῦ Θρ. Ζαΐμη, 6 ἐκ τῆς κάλπης τοῦ Κυβ. Πετιμεζᾶ, 10 ἐκ τῆς κάλπης τοῦ Γ. Πετιμεζᾶ, 6 ἐκ τῆς κάλπης τοῦ Ἀθ. Πετιμεζᾶ. Σημειωτέον ὅτι εἰς τὰ ἔγγραφα εὑρέθη ἓν πιστοποιητικὸν, ὑπὸ ἡμερομηνίαν 2 Μαρτίου, τοῦ προέδρου καὶ 3 μελῶν τῆς ἐπιτροπῆς, ὅτι ἐντὸς τῆς κάλπης τοῦ Λ. Πετιμεζᾶ εἰς τὸ ὄχι κατὰ τὴν διαλογὴν εὑρέθη ἓν τεμάχιον ἐρυθροῦ ἐριούχου, εἰς τὸ πρακτικὸν ὅμως τῆς διαλογῆς οὐδόλως περὶ τούτου γίνεται μνεία. Ἐν τοῖς πρακτικοῖς παρατηρεῖται ἡ ὑπ’ ἀριθ. 6 ἔνστασις τοῦ Θρ. Ζαΐμη, καταγγέλλουσα τὸν ὑπ’ ἀριθ. 54 τοῦ ἐκλογικοῦ καταλόγου ἐκλογέα ὡς ῥίψαντα εἰς τὴν κάλπην τοῦ Θρ. Ζαΐμη σφαιρίδια πλείονα τοῦ ἑνὸς, καὶ ἡ ὑπ’ ἀριθ. 8 ἔνστασις τοῦ ἀναπληρωτοῦ τοῦ Θρ. Ζαΐμη, καταγγέλλουσα τὸν ὑπ’ ἀριθ. 26 τοῦ ἐκλογικοῦ καταλόγου ἐκλογέα, ὡς ἀνακαλυφθέντα μὲ πλείονα σφαιρίδια εἰς τὴν χεῖρα ἐν ᾧ μετέβαινε νὰ ψηφίσῃ.» Βλέπετε λοιπὸν ποῖαι εἶναι αἱ πράξεις, κύριοι, αἱ ὁποῖαι εἶναι καταχωρημέναι ἐν τοῖς πρακτικοῖς καὶ ποία ἡ ἔνστασις, ἡ ὁποία πάλιν καὶ ἀπὸ τὸν δῆμον τοῦτον διὰ πιστοποιητικοῦ ἐξωδίκου γίνεται, ὅτι εἰς τὴν κάλπην τοῦ Λεωνίδα Πετιμεζᾶ εὑρέθη ἓν στούπωμα ἀπὸ ἐριοῦχον. Ἂς ἐξετάσωμεν, κύριοι, ἂν τοιαῦτα πιστοποιητικὰ εἶναι ἄξια νὰ τὰ ἐπικαλοῦνται ποτὲ, καὶ νὰ φθάνουν μέχρι τοῦ περιβόλου τούτου διὰ νὰ εὑρίσκεταί τις εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ ἀντικρούῃ τὸ ἀληθὲς αὐτῶν. Εἰς τὸν δῆμον Ἀροανείας, κύριοι, ὑπάρχουν τρεῖς μερίδες, αἱ ἐπικρατέστεραι, μία ἡ τοῦ δημάρχου, ἡ ὁποία ἀνήκει εἰς τὸν Σωτήριον Πετιμεζᾶν, μία ἡ τοῦ Σοφιανοπούλου, ἡ ὁποία ἀνῆκεν εἰς ἐμὲ πρὸ ὀλίγου, καὶ μία τοῦ Ζαΐμη. Κατὰ τὰς τελευταίας ἐκλογάς......

§20ΣΩΤ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Δύο μερίδες ὑπάρχουν μόνον.

§21Α. Γ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Κατὰ τὰς τελευταίας, λέγω, ἐκλογὰς, ὁ Σοφιανόπουλος ἀπεσπάσθη καὶ ἡνώθη μετὰ τοῦ ἐξαδέλφου μου ἑπομένως ἐν τῷ δήμῳ ἐκείνῳ ὁ συνδυασμὸς τῶν ἀντιθέτων μας ἦτον πανίσχυρος· τέσσαρα μέλη τῆς ἐφορευτικῆς ἐπιτροπῆς ἦσαν ὑπὲρ αὐτῶν καὶ ὁ δήμαρχος, ὁ ὁποῖος εἶναι καὶ αὐτὸς Πετιμεζᾶς· Ἂς λοιπόν ἤνοιξαν αἱ κάλπαι, ἐγένετο ἡ διαλογή· ὁ ἀντιπρόσωπος τῆς διοικητικῆς ἀρχῆς, ἡ ἐφορευτικὴ ἐπιτροπὴ, οἱ ἀντιπρόσωποι δὲν κάμνουν μνείαν, ἀλλ’ ἐχρειάζετο νὰ ἔλθουν τὰ ἀποτελέσματα ὅλων τῶν ἄλλων δήμων, καὶ διότι δὲν ἦσαν εὐνοϊκὰ, ἰδοὺ ἓν πιστοποιητικὸν, ὅτι ἦτο βουλωμένη ἡ ὀπὴ τοῦ ναὶ τῆς κάλπης του! Πλὴν δὲν ἀρκοῦμαι, κύριοι, εἰς αὐτά· ἔρχομαι πάντοτε μὲ τὴν εἰκόνα, μὲ τὸν ἀφιλονείκητον καθρέπτην τῶν ἀποτελεσμάτων, ὁ ὁποῖος δὲν ἀφίνει κανένα δισταγμὸν εἰς τὴν διάψευσιν τῆς ὑπάρξεως τοιούτου πιστοποιητικοῦ, τὸ ὁποῖον δὲν ἔπρεπε ποτὲ νὰ ἔχῃ τὴν τιμὴν νὰ φθάσῃ μέχρι τοῦ περιβόλου τῆς Βουλῆς. Ποῖα τ’ ἀποτελέσματα τῆς ἐκλογῆς ἐν τῷ δήμῳ τούτῳ; Ἀκούσατε· «Θρ. Ζαΐμης 137, Ἀθ. Κυβερ. Πετιμεζᾶς 155, Σ. Πετιμεζᾶς 550, Γ. Πετιμεζᾶς 144, Ἀθ. Π. Πετιμεζᾶς 122, Ἀργύριος Διαμαντόπουλος 124, Λεων. Πετιμεζᾶς 528·» Βλέπετε, ἡ διαφορὰ μεταξὺ τοῦ Σωτήρη καὶ τοῦ Λεωνίδα δὲν εἶναι παρὰ 22 ψῆφοι· αὐτὴ δὲ ἡ διαφορὰ ὑπάρχει εἰς ὅλους τοὺς δήμους· μόνον εἰς τὸν δῆμον Λαπαθῶν ὑπερβαίνει ὁ Λεωνίδας τὸν Σωτήρη. Τώρα εἰς δῆμον, εἰς τὸν ὁποῖον εἶναι πανίσχυροι, ὅπου λαμβάνουν 550 ψήφους, ἐνῷ ἡμεῖς 130, λέγουν πρὸς Θεοῦ, ὅτι ἡμεῖς ἐβάλαμεν τὸ ἐριοῦχον, καὶ τοῦτο δὲν τὸ βεβαιόνουν καθ’ ἣν ἐποχὴν γίνεται ἡ διαλογὴ, ἀλλ’ εἰς τὰς 2 Μαρτίου, καὶ 2 Μαρτίου φέρει ἡμερομηνίαν! Ἀλλὰ κύριος οἶδε ποίας ἡμερομηνίας θὰ ἦναι. Ποῖοι εἶναι λοιπὸν οἱ λόγοι, οἱ ὁποῖοι ἔπεισαν τινὰς νὰ ἐπιφυλαχθοῦν διὰ τὴν Ἀροανείαν, καί τινας, ὡς τὸν φίλον μου Κανάρην, ὁ ὁποῖος καὶ ἐθυμώθη, νὰ ἦναι ἀκυρωτικοί; Μεταβαίνω, κύριοι, εἰς τὸν δῆμον Παΐων. Ἐν τῷ δήμῳ τούτῳ θὰ εὕρητε ἐν τοῖς πρακτικοῖς τὰ ἀκόλουθα. «Παρατηρεῖται ἐν τοῖς πρακτικοῖς, ὑπ’ ἀριθ. 5, πρᾶξις τῆς ἐφορευτικῆς ἐπιτροπῆς, προσκαλοῦσα τὴν ἔνοπλον δύναμιν. Ἐπίσης ἐν ἀριθ. 8 καὶ 11. Εἰς τὴν πρᾶξιν ὑπ’ ἀριθ. 13 παρατηρεῖται, ὅτι κατὰ τὸ ἑσπέρας τῆς τελευταίας ἡμέρας ἐκλειδώθησαν αἱ κάλπαι διὰ τῶν ἐπὶ τούτῳ κλείθρων, τὰ ὁποῖα διενεμήθησαν κατὰ συμφωνίαν· προσέτι ἐν τῇ ἰδίᾳ πράξει ἀναφέρεται, ὅτι καθ’ ὅλον τὸ τετραήμερον ἡ ἐκλογὴ διεξήχθη ἐν πλήρει τάξει καὶ νομιμότητι. Προσέτι ἐν ἀριθ. 14 φαίνεται προσκαλούμενος ὁ ἀντιπρόσωπος τῆς διοικητικῆς ἀρχῆς κατὰ τὴν 29 Φεβρουαρίου ὅπως παρευρεθῇ κατὰ τὴν διαλογὴν τῶν ψήφων. Ἐν ἀριθ. 15 φαίνεται, ὅτι ἠρνήθη ὁ ἀντιπρόσωπος τῆς διοικητικῆς ἀρχῆς νὰ λάβῃ τὸ προῤῥηθὲν ἔγγραφον τῆς ἐπιτροπῆς, ἡ δὲ ἐπιτροπὴ ὁμοφώνως ἀπεφάσισε νὰ ἀναβληθῇ ἡ διαλογὴ μέχρι τῆς ἐμφανίσεως τοῦ ἀντιπροσώπου. Ἐν ἀριθ. 16 ὑπάρχει ἔνστασις τοῦ Π. Ζαΐμη, ἐξαιτουμένου νὰ σφαλισθῶσι καὶ σφραγισθῶσι τὰ κιβώτια τῶν καλπῶν μέχρις ἐμφανίσεως τοῦ ἐπιτετραμμένου τὴν διαλογὴν ὑπαλλήλου. Ἐν ἀριθ. 17 φαίνεται πρᾶξις τῆς ἐπιτροπῆς πρὸς τὸν ἔπαρχον Καλαβρύτων, εἰδοποιοῦσα τὴν μὴ ἐμφάνισιν τοῦ ἀντιπροσώπου καὶ ζητοῦσα ὁδηγίας. Ἐν ἀριθ. 18 προσκαλεῖται ἡ ἔνοπλος δύναμις νὰ παρευρεθῇ κατὰ τὴν διαλογήν. Ἐν ἀριθ. 19 τῆς 2 Μαρτίου φαίνεται, ὅτι ἐνεφανίσθη ὁ ἀντιπρόσωπος τῆς διοικητικῆς ἀρχῆς διὰ τὴν διαλογὴν, ὅτι δὲ ἐβεβαιώθη τὸ ἀλύμαντον τῶν σφραγίδων, δι’ ὧν ἐκλείσθησαν κατὰ τὴν ἔνστασιν τοῦ ἀντιπροσώπου τοῦ Π. Ν. Ζαΐμη τὰ περιέχοντα τὰς κάλπας κιβώτια.» Καὶ ἡ ἐφορευτικὴ ἐπιτροπὴ ἀνήκει κατὰ πλειονοψηφίαν εἰς τοὺς ἀντιθέτους μας. Κατὰ τὸν δῆμον τοῦτον κατὰ τὸ τετραήμερον διάστημα, κύριοι, τῆς ἐκλογῆς δὲν συνέβη τίποτε· ἡ ἐκλογὴ διενηργήθη ἐν πλήρει τάξει καὶ νομιμότητι, πλήρης ἐλευθερία ἐνεργείας ὑπῆρχεν εἰς τὰς δύω διαμαχομένας μερίδας. Πρὶν φθάσῃ ἡ 29 Φεβρουαρίου, τελευταία ἡμέρα τῆς ψηφοφορίας, ὁ ἔπαρχος Καλαβρύτων ἀπέστειλε πρὸ δύω ἡμερῶν ἀντιπρόσωπόν του, διὰ νὰ παρασταθῇ κατὰ τὴν διαλογὴν, ὑπάλληλόν τινα ἐντόπιον. Μὴν νομίσετε, κύριοι, ὅτι δὲν ἐγνωρίζαμεν, ὅτι οἱ ἐντόπιοι ὑπάλληλοι ἤθελον προκαλέσει σκηνὰς αἱματηρὰς, διότι ἐκ τῶν προτέρων ἐγνωρίζομεν ὅτι ἔμελλον νὰ γίνωσι σπουδαῖαι ἐνέργειαι, ἂν δὲν ἠδύναντο νὰ ἀλλοιώσωσι τὸ ἀποτέλεσμα κατὰ τὴν ἐκλογὴν, νὰ ἀλλοιώσωσι τοῦτο κατὰ τὴν διαλογήν. Καὶ πρὸς τοῦτο ἀπευθύναμεν τηλεγραφήματα εἰς τὸ Ὑπουργικὸν συμβούλιον καὶ ἐλέγαμεν ὅτι πρέπει νὰ ἐμποδισθῇ ἀπὸ τοῦ νὰ διορίζουν ἀντιπροσώπους ἐντοπίους, διότι ἤθελον γίνει ταραχαὶ, καθόσον εἴμεθα πληροφορημένοι ὅτι θέλουν νὰ μεταβάλουν τὸ ἀποτέλεσμα κατὰ τὴν διαλογήν. Τί ἐνήργησε τὸ ὑπουργεῖον, τί δὲν ἐνήργησεν ἀγνοῶ· γνωρίζω μόνον ὅτι ἀντιπρόσωποι ἐντόπιοι καὶ συγγενεῖς τῶν ὑποψηφίων ἀπεστάλησαν εἰς διαφόρους δήμους νὰ ἐνεργήσωσι τὴν διαλογήν. Τώρα δὲ θὰ σᾶς ἀναγνώσω, κύριοι, καὶ ἐπιστολὴν ἑνὸς τῶν ἀντιπροσώπων τῆς διοικητικῆς ἀρχῆς· καὶ ἠξεύρετε τίς ἦτο αὐτὸς ὁ ἀντιπρόσωπος; ἦτο γραμματεὺς τοῦ εἰρηνοδικείου Ἀροανείας, ἀνεψιὸς τοῦ Ι. Σοφιανοπούλου, καὶ ἕτερος ἀνεψιὸς τοῦ Σωτήρη Σπῦρος Χαραλαμπίδης, ἀντιπρόσωπος εἰς τὸν δῆμον Φελλόης. Εἰς τοιούτους ἀντιπροσώπους δύναταί τις νὰ ἔχῃ πεποίθησιν, ὅταν μάλιστα ὑποστηρίζωνται καὶ παρὰ τῆς στρατιωτικῆς δυνάμεως; Εἶναι μῦθος νὰ λέγετε ἀπὸ τοῦ βήματος αὐτοῦ, καὶ τί ἤθελον κάμει 80 καὶ 150 στρατιῶται εἰς μίαν ἐπαρχίαν ὡς τῶν Καλαβρύτων; Μῦθος εἶναι, διότι ὄπισθεν τοῦ στρατιώτου εἶναι ἡ ἐξουσία καὶ ἡ ἐξουσία ἔχει ὅλην τὴν στρατιωτικὴν δύναμιν· καὶ ἂν ὁ πολίτης κτυπήσῃ τὸν στρατιώτην, ὁ πολίτης δὲν ἔχει ἐπίκουρον, ἀλλ’ ὁ στρατιώτης δύναται νὰ ὑπερασπίσῃ ἑαυτὸν δι’ εὐζωνικῶν ταγμάτων, διὰ πυροβολικοῦ, δι’ ἱππικοῦ, διὰ πεζικοῦ, διὰ τῆς χωροφυλακῆς, διότι ὄπισθέν του εἶναι ἡ ἐξουσία. Καὶ εἶναι μῦθος, κύριοι, νὰ σκέπτηταί τις, ὅτι ὁ πολίτης, ὅταν πρόκειται νὰ ἀντιστῇ κατὰ τοῦ στρατιώτου, δὲν ἔχει τὴν ἥττονα θέσιν, ἥτις τὸν καθιστᾷ δειλὸν, δειλότατον. Ἰδοὺ τί γράφει εἰς ἕνα συγγενῆ του ὁ κύριος ἀντιπρόσωπος τῆς διοικητικῆς ἀρχῆς. «Παναγιωτάκη. Ἀλλέως τὰ πράγματα ἐκ Ψωφίδος μᾶς παρέστησαν καὶ ἀλλέως τὰ εὗρον· αὐτὸ τὸ ὁποῖον ἐσκεπτόμεθα καὶ σκεπτόμεθα νὰ πράξωμεν κατ’ αὐτῶν, τοῦτο θ’ ἀνταποδώσωσιν εἰς ἡμᾶς ἐδῶ, διότι ἡ ἐπιτροπὴ ἐνεργεῖ φανατικώτατα· τὰς πλησίον τοῦ τόπου τῆς ἐκλογῆς οἰκίας ἔχουν καταλάβει οἱ Ζαϊμικοί, σκοπὸν ἔχοντες νὰ ῥίξωσι μετὰ τὴν ἐκλογήν· τίποτε ἐγὼ νὰ ἐνεργήσω δὲν δύναμαι· συνεννοηθεῖτε αὐτοῦ τί θὰ κάμετε νὰ μὴ χάσωμεν τὸ πᾶν ἐκ τῆς Ψωφίδος· οἱ ἐνταῦθα στρατιῶται ἔχουν ἀνάγκην ὁδηγοῦ, διότι οὗτοι δὲν κάμνουν τὸ παραμικρὸν ἄνευ ὁδηγοῦ ἄλλου· εἶναι ἀνάγκη νὰ ἔλθετε κανένας ἐξ ὑμῶν ἐνταῦθα· φροντίσατε σεῖς τί πρέπει νὰ κάμετε. Ἐδῶ θὰ πλειονοψηφήσουν, ὡς καταλαμβάνω. Σᾶς ἀσπάζομαι. Χαριλ. Ε. Σταυρουλόπουλος.» Ἔρχεται ἀπὸ κάτω ἡ ὑποσημείωσις ἑνὸς Ἀρτέμη Παπαχρηστοδούλου, κομματάρχου κατὰ τὰς προηγουμένας ἐκλογὰς ἐδικοῦ μου καὶ κατὰ τὴν τελευταίαν ἐκλογὴν ἔφυγε. «Νομίζω ὅτι ἀπὸ φόβον ὠχυρώθησαν καὶ ὄχι δι’ ἄλλον σκοπὸν· ἐνταῦθα δὲν ἠμπορεῖ νὰ γίνῃ τίποτε καὶ φροντίσατε μὴ χάσωμεν τὸ πᾶν. Σὲ ἀσπάζομαι Ἀρτέμιος.» Τώρα ποία εἶναι ἡ ἔννοια τοῦ γράμματος αὐτοῦ τὴν ἀφίνω εἰς τὴν κρίσιν σας· δὲν θέλω ἐγὼ νὰ φέρω καμμίαν ἰδέαν. Ἰδοὺ δὲ πῶς ἐκαλοῦσε τὴν στρατιωτικὴν δύναμιν ὁ ἴδιος οὗτος ἀντιπρόσωπος· «προκειμένου σήμερον νὰ γίνῃ ἡ διαλογὴ ἀκολουθήσατέ με.» Αὐτὰ λοιπὸν φοβούμενος, κύριοι, καὶ εἰς τὸν δῆμον Ψωφίδος εἶπον εἰς τὸν ἔπαρχον καὶ εἰς τὸ ὑπουργικὸν Συμβούλιον, ἐμποδίσατε τὸν διορισμὸν ἐντοπίων ἀντιπροσώπων, διότι θὰ μᾶς φέρουν εἰς δεινὴν θέσιν. Μεταβαίνει λοιπὸν ὁ ἐντόπιος Γεώργιος Παππαλεξανδρόπουλος εἰς τὴν Στρέζοβαν, πρωτεύουσαν τοῦ δήμου Παΐων, τελειόνει ἡ ἐκλογὴ, καλεῖται ὁ ἀντιπρόσωπος νὰ προσέλθῃ εἰς τὸν τόπον τῆς ἐκλογῆς καὶ παρευρεθῇ εἰς τὴν διαλογὴν, ἀλλ’ ὁ κύριος ἀντιπρόσωπος οὔτε τὸ ἔγγραφον δὲν δέχεται. Τοῦτο προκύπτει καὶ ἀπὸ τὰ πρακτικὰ καὶ ἐπικαλοῦμαι τὴν μαρτυρίαν τοῦ κυρίου εἰσηγητοῦ, ὁ ὁποῖος ἐμελέτησεν αὐτὰ, καὶ τῶν μελῶν τοῦ τμήματος, τὰ ὁποῖα τὰ ἀνέγνωσαν, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ τὰ ἀναγνώσω τώρα· οὐχ ἧττον εἶναι καταχωρημένα εἰς τὴν ἔκθεσιν. Ἡ ἐφορευτικὴ ἐπιτροπὴ δὲν προβαίνει, τίθενται ἑκατέρωθεν ὁπλοφόροι, διότι ἡ μερίς μας ἤρχισε νὰ ὑποπτεύῃ τὴν νοθείαν. Μοὶ γράφει ὁ ἐξάδελφός μου διὰ νυκτὸς καὶ τὴν πρωΐαν φθάνει ὁ πεζὸς, μοὶ δίδει τὴν ἐπιστολὴν διὰ τῆς ὁποίας μὲ εἰδοποιεῖ, ὅτι ὁ ἀντιπρόσωπος δὲν μεταβαίνει ἐκεῖ· καὶ τῷ ὄντι τὸν σκοπὸν τὸν ἐνόησα καὶ τὸν ἤξευρα· καὶ ὅτι τὸν ἐνόησα καὶ τὸν ἤξευρα φαίνεται ἀπὸ τὰ τηλεγραφήματα, τὰ ὁποῖα ἀπηύθυνα πρὸς τὸ ὑπουργικὸν συμβούλιον. «26 Φεβρουαρ. Ὑπουργικὸν συμβούλιον. Ἀθήνας. Ἔχομεν διδόμενα νὰ πιστεύσωμεν, ὅτι εἴς τινας δήμους ἀντιπρόσωποι διοικητικῆς ἀρχῆς κατὰ τὸ ἄρθρον 57, οἵτινες εἰσὶ κομματάρχαι ἐντόπιοι, σκοπὸν ἔχουσι διὰ τῆς βίας ν’ ἀλλοιώσωσι τὴν διαλογὴν· διαγωγὴ τοιαύτη θέλει ἀφεύκτως προκαλέσει αἱματηρὰς ῥήξεις· ἀπεκδυόμενοι πάσης εὐθύνης, ἀνακοινοῦμεν προθέσεις τοιαύτας ὑπουργικῷ συμβουλίῳ, εἰς ὃ ἀπόκειται διατάξαι δέοντα».

Θ. ΖΑΙΜΗΣ.

Α. Γ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ».

Δὲν εἶναι, κύριοι, πράγματα, τὰ ὁποῖα ζητοῦμεν διὰ πιστοποιητικῶν μεταγενεστέρων νὰ βεβαιώσωμεν, ἀλλ’ εἶναι πράγματα, τὰ ὁποῖα ἐβεβαιώσαμεν πρὶν συμβοῦν, διότι τὰ ἐγνωρίζαμεν. Γράφω τότε εἰς τὸν ἐξάδελφόν μου, ἑτοιμάζομαι νὰ ἀναχωρήσω δι’ αὐτόσε, γράφω εἰς τοὺς δήμους, οἱ ὁποῖοι παρεμπίπτουν μεταξὺ Καλαβρύτων καὶ Παΐων, γράφω εἰς τοὺς φίλους μου νὰ ἑτοιμασθῶσι μὲ τὰ ὅπλα, διότι διέρχομαι καὶ νὰ μὲ ἀκολουθήσωσιν· ἑτοιμάζω καὶ τοὺς ἐν Καλαβρύτοις φίλους μου καὶ ἐδὼ εἶχον 80. Ἀλλὰ συνάμα βλέπω καὶ τὸν ἔπαρχον, τὸν κ. Κοντονικολάκον. Κύριε ἔπαρχε, τὸν λέγω, ἀνεφέρθημεν καὶ σᾶς εἴπομεν, ὅτι οἱ ἀντιπρόσωποι οἱ ἐντόπιοι δὲν εἶναι καλῆς πίστεως καὶ δὲν ἔπρεπε νὰ ἐμπαίζετε τόσον μὲ τὰ δικαιώματα τῶν πολιτῶν, καὶ ἔπρεπε νὰ διορίσετε ἀντιπροσώπους, οἵτινες δὲν ἔχουν κανὲν συμφέρον νὰ διαταράξουν τὴν ἡσυχίαν καὶ τάξιν διὰ τῆς ἀλλοιώσεως τοῦ ἀποτελέσματος τῆς ψηφοφορίας· ἀλλὰ δὲν εἰσηκούσθημεν καὶ ἰδοὺ ἀπεστείλατε ἕνα ἀντιπρόσωπον τοιοῦτον, ἀρνούμενον ἤδη νὰ ἐκτελέσῃ τὸ καθῆκόν του καὶ τούτου ἕνεκεν ἔνθεν μὲν ἔνοπλοι πολῖται, ἔνθεν δὲ στρατιῶται ἤρχισαν νὰ συῤῥέουν εἰς τὸν δῆμον ἐκεῖνον. Ὁ ἔπαρχος μὲ εἶπεν ὅτι ἐγὼ ἐπίστευα, κύριε, ὅτι ὁ ἀντιπρόσωπος τῆς διοικητικῆς ἀρχῆς δὲν ἤθελε δείξει μίαν τοιαύτην διαγωγὴν καὶ διὰ τοῦτο ἀπέστειλα αὐτὸν, δὲν εἶχα ἄλλον. Πῶς δὲν ἀπεστείλατε τὸν εἰρηνοδίκην; τοῦ ἀπαντῶ. Καὶ πῶς νὰ στείλω τὸν εἰρηνοδίκην, ὁ ὁποῖος λαμβάνει μέρος εἰς τὸ δικαστήριον τῆς ἀνακηρύξεως καὶ ἑπομένως δὲν ἠμπορεῖ κατὰ τὸν νόμον νὰ ᾖναι καὶ εἰς τὴν διαλογήν; Καὶ πῶς ἐσεῖς, κ. ἔπαρχε, παρευρέθητε εἰς τὴν διαλογὴν τοῦ δήμου Καλαβρύτων καὶ θὰ λάβητε καὶ μέρος εἰς τὸ δικαστήριον τῆς ἀνακηρύξεως; Ποῦ εὕρετε ὅτι αὐτὸς ἐξαιρεῖται; Ἀλλ’ ἡ νομολογία τοῦ Κοντονικολάκου ἦτον αὐτὴ καὶ δὲν ἦτο δυνατὸν ἐγὼ νὰ τὸν μεταβάλω. Οὐχ ἧττον τὸν παρεκάλεσα νὰ στείλῃ ἔγγραφον εἰς τὸν εἰρηνοδίκην Ἀροανείας, ὁ ὁποῖος ἦτον πλησιέστερος, νὰ παρασταθῇ κατὰ τὴν διαλογήν. Τῳόντι ὁ κύριος ἔπαρχος ἔκαμεν ἓν ἔγγραφον, διὰ τοῦ ὁποίου διώρισεν ἀντιπρόσωπον τὸν εἰρηνοδίκην Ἀροανείας. Λαμβάνω τὸ ἔγγραφον καὶ ἐξέρχομαι καὶ νομίζω ὅτι τὰ πράγματα διωρθώθησαν αἰσίως· ἀποστέλλω μὲ ἔκτακτον ὠκύποδά τινα εἰς τὸν εἰρηνοδίκην τὸ ἔγγραφον ὅπως μεταβὰς ἐκεῖ, καταφθάσῃ μέχρι τῆς δείλης εἰς τὸν δῆμον Παΐων, ἀλλὰ μόλις ἐξέρχομαι ἐκ τοῦ ἐπαρχείου καὶ ὁ Κοντονικολάκος λέγει, ὅτι διέταξε τὸν εἰρηνοδίκην ὅπως παρασταθῇ ὡς ἀντιπρόσωπος, καὶ ἔκτακτος ἱππεὺς ἀναχωρεῖ καὶ καταφθάνει καὶ δίδει τὴν ἀγγελίαν, καὶ ὁ δήμαρχος Ἀροανείας ἀποστέλλει ἄνθρωπον· καὶ ἐνῷ ὁ εἰρηνοδίκης, ἐκτελῶν τὴν διαταγὴν, πορεύεται εἰς τὸν δῆμον Παΐων, ἐμποδίζεται καθ’ ὁδὸν καὶ τὸ ἐμπόδισμα αὐτὸ τοῦ εἰρηνοδίκου τὸ ἀποδίδουν εἰς ἡμᾶς σήμερον· σᾶς λέγουν ὅτι τὸν ἐμποδίσαμεν· ἡμεῖς, οἱ ὁποῖοι ἀπὸ τῆς εἰκοστῆς ἕκτης ἐτηλεγραφοῦταμεν εἰς τὸ Ὑπουργικὸν συμβούλιον, ἡμεῖς ἠθέλομεν ἐμποδίσει τὸν ὑπάλληλον ἐκεῖνον, εἰς τὸν ὁποῖον εὑρίσκαμεν περισσότερα ἐχέγγυα ὅτι ἤθελεν ἐκτελέσει τὸ καθῆκόν του ἀμερολήπτως! Ἀλλὰ σήμερον ἕκαστος δύναται νὰ λέγῃ ὅ,τι θέλει. Συγκεντροῦνται λοιπὸν, ὡς σᾶς εἶπον, ὁπλοφόροι, τρέχουν ἀπὸ διάφορα μέρη πολῖται καὶ στρατιῶται, βλέπουν πρὸς τὸ σημεῖον τοῦ δήμου Παΐων οἱ κάτοικοι καὶ οἱ ἀντίπαλοι ἡμῶν, ἐὰν δύναμαι νὰ τοὺς ὀνομάσω, καὶ δὲν δύναμαι ἀκόμη νὰ τοὺς ὀνομάσω ἐντελῶς ἀντιπάλους, διότι ναὶ μὲν ἀπεσπάσθησαν ἀπὸ ἐμὲ, ἀλλὰ μὲ αὐτοὺς τοὺς ἀνθρώπους συνδέομαι διὰ φιλίας πρὸ χρόνων πολλῶν καὶ δὲν πιστεύω, ὅτι εἶνε τόσον εὔκολον νὰ λησμονήσωμεν ἀμοιβαίως αὐτὴν τὴν φιλίαν· πιστεύω μάλιστα νὰ ἐξακολουθῶ νὰ ᾖμαι εἰς τὰς καρδίας των ἀγαπητός. Ὁ καπετάνιος, ὅστις εἶνε φίλος τοῦ ἐξαδέλφου μου, ὁ Μπουσούτης, καὶ ἄλλοι ἄνθρωποι μὲ κατάστασιν 60, 70 καὶ 90 χιλιάδων δραχμῶν, ὄχι ἄνθρωποι κοινοὶ, λέγουν πρὸς τοὺς φίλους των· ἔ! κύριοι, ἡμεῖς ἐψηφοφορήσαμεν φανατικῶς καὶ ἐγκατελείψαμεν φίλον, τὸν ὁποῖον εἴχαμεν πρῶτον. Σᾶς ὑπεστηρίξαμεν φανατικώτατα καὶ σᾶς ἐψηφοφορήσαμεν φανατικώτατα, διότι οὔτε αὐτοῦ τοῦ ἰδίου δὲν ἐδώκαμεν ψῆφον· ἀλλ’ οὔτε ἐνοούσαμεν, οὔτε ἐννοοῦμεν ποτὲ ὅτι πρέπει νὰ καταστρέψωμεν τὰς οἰκίας μας χάριν τῆς ἐκλογῆς, καὶ χάριν ἐκλογῆς μάλιστα, κατὰ τὴν ὁποίαν ἡμεῖς θὰ ἔχωμεν τὸ ἄδικον. Οὕτω λοιπὸν αὐτοὶ πρὸ πάντων ὑπεχρέωσαν τὸν ἀντιπρόσωπον αὐτῆς τῆς διοικητικῆς ἀρχῆς νὰ προσέλθῃ καὶ νὰ κάμῃ τὴν διαλογήν· ποῖον δὲ εἶνε τὸ ἀποτέλεσμα τῆς διαλογῆς; ἀκούσατέ το καὶ αὐτό, διότι πολλάκις, ἐπαναλαμβάνω, θὰ σᾶς λέγω, ὅτι τὸ ἀποτέλεσμα τῆς διαλογῆς πάσης ἐκλογῆς εἶνε ὁ ἀλάνθαστος γνώμων τοῦ τρόπου, μὲ τὸν ὁποῖον διενηργήθη αὕτη. Ἐκλογεῖς ἐν ὅλῳ 968, ἐψηφοφόρησαν 786· Ζαΐμης 423, Πετιμεζᾶς Κυβερνήτης 434, Σωτήριος Πετιμεζᾶς 469, Γ. Πετιμεζᾶς 408, Λ. Π. Πετιμεζᾶς 463, Διαμαντόπουλος 379, Λ. Πετιμεζᾶς 411, Σοφιανόπουλος 512, διότι εἶναι ἀπὸ τὸν δῆμον ἐκεῖνον καὶ ἔχει μεγάλην ἐπιῤῥοὴν καὶ διὰ τοῦτο ἐπλειονοψήφησεν ἀπὸ ὅλους μας. Π. Ζαΐμης 384 καὶ Παππαδόπουλος 389. Ὅλος αὐτὸς ὁ θόρυβος, ὅστις ἐγένετο περὶ τοῦ δήμου Παΐων, δὲν ἀφορᾷ τὸν τρόπον τῆς ἐκλογῆς, ἀλλὰ τὴν διαλογήν, διότι τὰ ἀποτελέσματα τοῦ δήμου Λαπαθῶν δὲν ἠδύναντο νὰ ἀναδείξωσι τὸν συνδυασμὸν τῶν ἀντιθέτων ἡμῶν· ἀλλ’ ἔχετε ἀνάγκην, κύριοι, νὰ σᾶς εἴπω τὰς περιπετείας, τὰς ὁποίας ἐν πάσῃ στιγμῇ καὶ ὥρᾳ ἀπαντούσαμεν εἰς τὴν πορείαν μας; Μεταβαίνω λοιπόν, κύριοι, εἰς τὸν δῆμον τῶν Λαπαθῶν· εἰς τὸν δῆμον τοῦτον, τὸν ὁποῖον κατηγόρησα, κατηγορῶ καὶ θὰ ἐξακολουθῶ νὰ κατηγορῶ πάντοτε ὡς δῆμον καλπονοθευθέντα, ὡς δῆμον, τοῦ ὁποίου ἡ ἐλευθέρα ἔκφρασις ἠλλοιώθη διὰ τῆς βίας, εἰς τὸν δῆμον τοῦτον, κύριοι, ἂς διαβάσωμεν πάλιν τὰ πρακτικά, ἤτοι τὴν ἔκθεσιν, τὴν ἐξηγμένην ἐκ τῶν πρακτικῶν, τοῦ κυρίου Καλκάνη, ἡ ὁποία ὁμολογῶ, ὅτι εἶναι ἡ μᾶλλον εὐμέθοδος ἀφ’ ὅσας ἀνέγνωσα καὶ κατὰ τὰς παρελθούσας περιόδους. Δῆμος Λαπαθῶν. «Ἐν ἀριθμῷ 5 ἐν τοῖς πρακτικοῖς ὑπάρχει πρᾶξις τῆς 27ης Φεβρουαρίου, ὑπογεγραμμένη ὑπὸ τῶν τριῶν μελῶν τῆς ἐπιτροπῆς, ἐξ ἧς προκύπτει, ὅτι τὰ ἐσωτερικὰ καλύμματα τοῦ ὄχι τῶν καλπῶν τοῦ Σωτ. Πετιμεζᾶ, Ι. Παππαδοπούλου, Π. Ζαΐμη, Λεων. Πετιμεζᾶ καὶ Ι. Σοφιανοπούλου εἶναι κατεστραμμένα εἰς τρόπον, ὥστε τὰ ἐν τῷ ὄχι σφαιρίδια μεταφέρονται εὐκόλως εἰς τὸ ναί· ὅτι δὲ ἡ πρᾶξις τῆς διαῤῥήξεως ἀποδίδεται εἰς τοὺς ἀντιπροσώπους τῶν ῥηθέντων ὑποψηφίων· διότι παρετηρήθησαν αἱ χεῖρες τῶν Κ. Οἰκονομοπούλου καὶ Κ. Καραμεσίνη αἱματωμέναι ἕνεκα τῆς προστριβῆς πρὸς τὰ ἀνώμαλα χείλη τοῦ διαῤῥηχθέντος λευκοσιδήρου, καὶ διότι οὗτοι εἰσήγαγον ἐπανειλημμένως καὶ αὐθαιρέτως τὰς χεῖράς των ἐντὸς τῶν καλπῶν, καὶ ὅτι ἐγένοντο πειράματα μεταφορᾶς τῶν σφαιριδίων, ἅτινα ἔδειξαν, ὅτι εὐκόλως ἠδύναντο νὰ μεταφέρωνται αἱ ψῆφοι. Τὴν πρᾶξιν ταύτην διαψεύδει ἡ μειονοψηφία τῆς ἐπιτροπῆς. Ἐν τῷ αὐτῷ ἀριθμῷ ὁ ἀντιπρόσωπος τοῦ ὑποψηφίου Σωτηρ. Πετιμεζᾶ καταγγέλλει εἰς τὴν ἐπιτροπὴν τὸν ἐκλογέα Σπυρίδωνα φλογερὸν ἐπὶ δολιεύσει τῆς κάλπης τοῦ Λεων. Πετιμεζᾶ, λόγῳ ὅτι, ψηφοφορῶν ἐν τῇ ῥηθείσῃ κάλπῃ, ἐκ τῆς φυσιογνωμίας καὶ τῶν κινήσεων τῆς χειρὸς ἐπροδίδετο δολιευόμενος αὐτήν. Ἡ πλειονοψηφία τῆς ἐπιτροπῆς ἐν ἀριθμῷ 8 διαψεύδει ὁλοσχερῶς τὸ τοιοῦτον, ἐπιπροσθέτουσα ὅτι ὁ ψηφοφόρος Γεώργιος Βασιλακόπουλος ἐβράδυνε τὴν χεῖρά του ἐντὸς τῶν καλπῶν. Εἰς τοῦτον ἀπηύθυνε παρατηρήσεις ἡ ἐπιτροπή, καθ’ ἧς ἐπετέθη ὁ ἀντιπρόσωπος τοῦ Σωτηρίου Πετιμεζᾶ· ἐν δὲ τῷ μεταξὺ τούτῳ ὁ ἀνωτέρω ψηφοφόρος ἔλαβε καιρὸν καὶ μετέφερεν ἐκ τοῦ ὄχι εἰς τὸ ναὶ τὰς ψήφους τῶν ὡς προεῤῥέθη διεῤῥηγμένων καλπῶν. Ἐν ἀριθμῷ 9 διαψεύδει ταῦτα ἡ μειονοψηφία τῆς ἐπιτροπῆς. Ἐκ τῆς ὑπ’ ἀριθμὸν 11 πράξεως τῆς 29ης Φεβρουαρίου φαίνεται, ὅτι ἀνελήφθησαν τὰ τρία μέλη τῆς ἐφορευτικῆς ἐπιτροπῆς, ὥστε ἔμειναν δύω μόνον, ἤτοι ἡ προῤῥηθεῖσα μειονοψηφία, τὰ ὁποῖα δύω μέλη προσέλαβον ὡς τρίτον τὸν Κ. Χολιαστὸν, ὅστις ἐν τῇ ὑπ’ ἀριθμῷ 4 πράξει καὶ εἰς ἄλλας ἀκόμη φαίνεται ὡς ἀντιπρόσωπος ὑποψηφίου. — Ἐν ἀριθμῷ 13 ὑπὸ τῆς νέας τριμελοῦς ἐπιτροπῆς ἀπηλλάχθη ὁ γραμματεὺς τῆς ἐπιτροπῆς καὶ διωρίσθη ἄλλος. — Ἐν ἀριθμῷ 14 ὑπάρχει ἀπάντησις τῆς ἐπιτροπῆς πρὸς τὸν εἰρηνοδίκην Καλαβρύτων, δι’ ἧς δὲν ἐπετρέπετο αὐτῷ ἡ εἴσοδος ἐν τῷ τόπῳ τῆς ψηφοφορίας πρὸς αὐτοψίαν τῶν καλπῶν. — Ἐν δὲ τῇ ὑπ’ ἀριθμὸν 15 πράξει ἐπαναλαμβάνεται ἡ αὐτὴ ἀπάντησις εἰς τὸν εἰρηνοδίκην ἐπὶ δευτέρας αἰτήσεώς του. Εἰς τὰ σχετικὰ ἔγγραφα ὑπάρχουν δύω ἔγγραφα τοῦ εἰρηνοδίκου Καλαβρύτων ἀπὸ 29 Φεβρουαρίου, δι’ ὧν, κατόπιν παραπόνων, ζητεῖ παρὰ τῆς ἐπιτροπῆς νὰ τῷ ἐπιτραπῇ νὰ εἰσέλθῃ ἐντὸς τοῦ τόπου τῆς ἐκλογῆς, ὅπως τελέσῃ αὐτοψίαν ἐπὶ τῶν καλπῶν. Μία ἀναφορὰ πρὸς τὴν Βουλὴν ὑπὸ χρονολογίαν 4 Μαρτίου 311 κατοικοδημοτῶν τοῦ δήμου Λαπαθῶν, δι’ ἧς οὗτοι πάντες ὁμολογοῦσιν, ὅτι ὑπερεψήφισαν τοῦ συνδυασμοῦ τοῦ Θρασυβούλου Α. Ζαΐμη, διαμαρτυρόμενοι κατὰ τῆς ληστεύσεως τῶν ψήφων των παρὰ τοῦ Ν. Πετιμεζᾶ. Μία διαμαρτύρησις ἀπὸ 3 Μαρτίου 1872 πρὸς τὸν ἔπαρχον Καλαβρύτων τῶν τριῶν μελῶν τῆς ἐφορευτικῆς ἐπιτροπῆς, περιγράφουσα τὰς κατὰ τὸν δῆμον Λαπαθῶν λαβούσας χώραν ἐκλογικὰς παρανομίας καὶ βίας.» Βλέπετε λοιπὸν, κύριοι, ὅτι ἀναλόγως τῶν μέσων, τὰ ὁποῖα ἠδύναντο νὰ τοῖς παρουσιασθῶσιν εἰς ἕκαστον δῆμον, ἐνήργουν· κατώρθωσαν λοιπὸν οἱ ἐπιμελεῖς καὶ προσεκτικοὶ ἀντιπρόσωποί των νὰ ἀποσπάσωσι τὰ πώματα, τὰ καλύπτοντα τὰ σακκίδια, ἐκ τῆς μερίδος τοῦ ὄχι τῶν ὑποψηφίων τῶν ἀντιθέτων καὶ νὰ καταστήσουν οὕτως εὔκολον τὴν μεταφορὰν τῶν σφαιριδίων ἀπὸ τὸ ὄχι εἰς τὸ ναί. Μᾶς ἀνηγγέλθη, κύριοι, τὸ γεγονὸς τοῦτο τὴν δευτέραν τὸ πρωΐ, τὴν εἴκοσι ὀκτὼ Φεβρουαρίου· τότε ὁ κύριος Ζαΐμης καὶ ἐγὼ, οἵτινες ἐμένομεν ἐν Καλαβρύτοις, ἀπηθύναμεν ἔγγραφον ἀναφορὰν πρὸς τὸν ἀνακριτὴν, διαμένοντα ἐν Κερπινῇ, ὅπου ἐνήργει ἀνακρίσεις διὰ τὰ συμβάντα ἐκεῖ, καὶ τὸν παρεκαλέσαμεν ὅπως μεταβῇ εἰς τὸν δῆμον Λαπαθῶν καὶ βεβαιώσῃ τὸ ἔγκλημα εἰς τὴν γένεσίν του. Ὁ ἀνακριτὴς πότε ἔλαβε, πότε δὲν ἔλαβε τὸ ἔγγραφον τὸ ἀγνοῶ· τὸ ἔλαβεν ὅμως ἐγκαίρως τὴν δευτέραν καὶ ἠδύνατο νὰ ἀναχωρήσῃ καὶ νὰ φθάσῃ· γίνεται γνωστὸν, κύριοι, ὅτι ἡμεῖς ἀπηυθύναμεν ἀναφορὰν εἰς τὸν ἀνακριτὴν, τὸν εὑρισκόμενον ἐν Κερπινῇ, ὅπως μεταβῇ ἐν Λαπάθαις καὶ βεβαιώσῃ τὸ ἔγκλημα, τὸ ἐξακολουθοῦν γινόμενον ἐν ταῖς κάλπαις, καὶ διαταγὴ δίδεται τότε ἀπὸ τὸν ἔπαρχον, ἀπὸ τὸν ὑπομοίραρχον καὶ τὸν φρούραρχον Καλαβρύτων, ὅπως οἱ στρατιῶται οἱ μένοντες ἐν Σουδενοῖς ἑνωθοῦν μετὰ τῶν φίλων των πολιτῶν καὶ καταλάβουν μίαν οἰκίαν, τὴν ὁποίαν εἶχον πλησίον τοῦ τόπου τῆς ψηφοφορίας, διαταράξουν δ’ οὕτω τὴν τάξιν καὶ ἀποσπάσουν δι’ εὐλόγου ἀφορμῆς τὸν ἀνακριτὴν ἀπὸ τὸν δῆμον Λαπαθῶν καὶ τὸν μεταφέρουν εἰς τὰ Σουδενὰ, ὅπου δὲν ἔγινε τίποτε καὶ ἡ ἐκλογὴ ἐνηργεῖτο πανηγυρικώτατα. Τοῦτο λοιπὸν καὶ ἐγένετο· οἱ στρατιῶται μετὰ τῶν ἀντιθέτων τῶν ἐν τοῖς Σουδενοῖς, ὠχυρωμένοι εἰς τὴν οἰκίαν ἑνὸς Ἀσημάκη Σπυροπούλου, πυροβολοῦσι· γίνεται ὁ θόρυβος καὶ ἀκούεται καλπονόθευσις εἰς τὰ Σουδενά· τελευταῖον τὰ ἐπίσημα δελτία τῆς κυβερνήσεως ἀναφέρουσι τὴν καλπονόθευσιν Σουδενῶν, ἔκτακτα δὲ παραρτήματα ἐφημερίδος τινὸς ἐκδίδονται ἐνταῦθα τότε καὶ λέγουν ὅτι «συνελήφθη ἐπ’ αὐτοφώρῳ ὁ Δήμαρχος Σουδενῶν καλπονοθεύων τῇ ἐμῇ παραινέσει.» Ὄχι τώρα νὰ κατασκευάζωμεν λόγους καὶ ἐκ τῶν ἐφημερίδων νὰ ἀρυώμεθα ἐπιχειρήματα ὅπως ζητήσωμεν νὰ ἀκυρωθῇ ἐκλογὴ τόσον νόμιμος, ἀνήκουσα εἰς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι μὲ τὰς καλπονοθεύσεις δὲν συνηντήθησαν πώποτε, οἱ ὁποῖοι ἀπέκρουσαν πάντοτε τὴν καλπονόθευσιν καὶ οἱ ὁποῖοι καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὰς ἐκλογὰς φέρουσι τὸ μέτωπόν των καθαρώτατον. Ὁ δήμαρχος Σουδενῶν Ἀντώνιος Πετιμεζᾶς, ἀδελφός μου, δὲν εἶναι καλπονοθευτής· ἄλλοι εἶναι οἱ καλπονοθευταὶ, τοὺς γνωρίζετε καὶ τοὺς γνωρίζει ὅλος ὁ κόσμος. Καὶ ὅμως αὐτὰ ἐτηλεγραφοῦσεν ὁ Ἔπαρχος Καλαβρύτων, καὶ αὐτὰ διὰ παραρτημάτων ἐδημοσιεύοντο· ἀλλὰ πῶς θὰ βεβαιωθοῦν αὐτὰ τὰ περιστατικά; Τὸ ἔγκλημα τῆς καλπονοθεύσεως ἀδύνατον νὰ μὴ ἀφήσῃ ὄπισθέν του τὰ ἴχνη, τὰ ὁποῖα ὁ ἀμερόληπτος δικαστὴς, ὁ λογικὸς ἄνθρωπος, ἅμα στρέψει τὰ βλέμματα ἐπ’ αὐτοῦ, νὰ μὴ τὰ ἴδῃ. «Εἰσήλασεν ὁ Ἀντώνιος Πετιμεζᾶς ἐν τῷ τόπῳ τῆς ψηφοφορίας καὶ ἥρπασε τὰ χαρτιὰ καὶ ἐπῆγεν εἰς τὸ σπῆτί του νὰ ἐνεργήσῃ τὴν διαλογήν.» Ὄχι, κύριοι! ὁ Ἀντώνιος Πετιμεζᾶς δὲν ἔχει κοινὸν κἀνὲν, δὲν εἶναι ποσῶς γνώριμος μὲ τὴν καλπονόθευσιν· δὲν εἰσήλασεν ἐν τῷ ναῷ, ἦτο μέλος τῆς ἐπιτροπῆς τῆς Ἐφορευτικῆς καὶ ἐκάθητο καὶ ἐνήργει τὰ τῆς ἐκλογῆς ἐντὸς τοῦ ναοῦ. Ἀλλ’ ὁ Ἀντώνιος Πετιμεζᾶς δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ἐπιτρέψῃ εἰς τοὺς ἄλλους νὰ κάμωσι νοθείαν, διότι δὲν εἶναι τόσον εὔκολον νὰ κάμῃ τοῦτό τις εἰς τὰ Σουδενά. Τὸ λέγω τοῦτο ὄχι μόνον διὰ τοὺς φίλους μου εἰς τὸ χωρίον μου τὸ ἰδιαίτερον, τὰ Σουδενὰ, οἵτινες σχεδὸν ὅλοι ἀνήκουσιν εἰς τὸν συνδυασμόν μας, ὁ δὲ ἐξάδελφός μου ὁ Σωτήρης δὲν ἔχει περισσοτέρους ἀπὸ 15.......

§22Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ποῦ;

§23Α. Γ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Αὐτοῦ· ἀναγνώσατε τὸν κατάλογον καὶ θὰ ἰδῆτε, ὅτι 15 ἔχετε, καὶ ἐν τούτοις οἱ ἄλλοι 200 δὲν δύνανται νὰ ἐπιβληθοῦν εὐκόλως εἰς τοὺς 15, διότι ὁ Σουδενιώτης δὲν δέχεται ἐπιβολὴν, στρέφει τὴν μποῦκα τοῦ τουφεκιοῦ. Ἀλλὰ ποῦ εἶναι αὐτὴ ἡ καλπονόθευσις; Ἂς ἀκούσωμεν τί λέγουν τὰ πρακτικά· καθ’ ὅλας τὰς ἡμέρας, λέγουν, ἡ ἐκλογὴ ἐνεργήθη νομίμως καὶ ἐν τάξει, ὅτι οὐδεὶς ἐκλογεὺς ἐμποδίσθη καὶ ἔπειτα ἔρχεται τὸ ἀποτέλεσμα τῆς διαλογῆς. Καὶ ποῖον εἶναι τὸ ἀποτέλεσμα τῆς διαλογῆς; ἂς τὸ ἴδωμεν καὶ αὐτὸ, ἂς ἴδωμεν ἂν εὑρέθησαν σφαιρίδια περιπλέον, ἂν ἀφηρέθησαν καὶ ἂν αἱ κάλπαι εὑρέθησαν ἐν κακῇ καταστάσει. Ὄχι, κύριοι, εἰς οὐδένα καλπονόθευσις δὲν ἐγένετο· ἐκεῖ εἶναι βέβαιον ὅτι καὶ εἰς τὰς χεῖράς μας ἂν ἀφήσουν τὰς κάλπας οἱ ἀντίθετοι, εἶναι πολὺ ἐξησφαλισμένοι, διότι αἱ χεῖρες δὲν ἔμαθαν τὴν τέχνην τῆς νοθείας. Ἐν τῷ τμήματι τῆς Βουλῆς ὁ ἐξάδελφός μου δὲν ἠρνήθη, ὅτι εἰς τὸν δῆμον τῶν Σουδενῶν, δὲν ἔχει ἰσχυρὰν μερίδα, καθὼς ὡμολόγησα καὶ ἐγὼ, εἰς τὸν δῆμον Ἀροανείας. Μόλον τοῦτο ποῖα εἶναι τὰ ἀποτελέσματα; Ἰδού.

Εὑρέθη ἓν σφαιρίδιον εἰς μίαν κάλπην περισσότερον; Ὄχι, κύριοι, καὶ χιλιάκις ἂν ἐπαναληφθῇ ἡ ἐκλογὴ, θὰ ἦναι πάντοτε νόμιμος, διότι ὁ Ἀντ. Πετιμεζᾶς δὲν εἶναι γνώριμος μὲ τὴν καλπονόθευσιν· ἰδοὺ λοιπὸν ποῖαι ἦσαν αἱ πληροφορίαι, τὰς ὁποίας ἔδιδαν αἱ ἀρχαὶ εἰς τὴν κυβέρνησιν, καὶ ἰδοὺ ὅτι ἐκ τῶν πληροφοριῶν αὐτῶν τῶν ἐπισήμων τῶν ἀρχῶν ἐδηλητηριάζετο ἡ κοινὴ γνώμη τῶν Ἀθηνῶν· καὶ ἠξεύρετε διατί; διότι διὰ τῶν Σουδενῶν ἤθελον νὰ καλυφθῇ ἡ Λαπάθα, ἀλλ’ ἡ Λαπάθα δὲν καλύπτεται. Εἰδοποιοῦμεν, ὅπως σᾶς εἶπα, τὸν ἀνακριτὴν, ἀλλὰ συνάμα γράφομεν καὶ εἰς τοὺς φίλους μας· «ὅ,τιδήποτε γείνῃ εἰς τὰς κάλπας τῶν ἀντιθέτων μας, προσέξατε, τηρήσατε ἄγρυπνον προσοχὴν ἐπὶ τῶν ἰδικῶν μας καλπῶν· ἂς λάβουν ὅσα θέλουν σφαιρίδια εἰς τὸ ναί· ἀπὸ τὰς ἰδικάς μας νὰ μὴ λείψῃ καμμία·» διότι εἴχομεν πεποίθησιν, ὅτι θὰ κερδήσωμεν καθ’ ὅλην τὴν ἐπαρχίαν. Ἐξακολουθεῖ ἡ ἐκλογή· τὴν 28 μανθάνομεν ἡμεῖς ὅτι ὁ ἀνακριτὴς δὲν μετέβη ἐκεῖ· κάμνομεν νέαν ἀναφορὰν εἰς τὸν εἰρηνοδίκην, τὸν παρακαλοῦμεν νὰ μεταβῇ, διότι συνεπείᾳ μιᾶς ἐγκυκλίου τοῦ ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης, ὅπου δὲν ὑπῆρχεν ἀνακριτὴς, ἐδύναντο ἐπὶ τοιούτων ζητημάτων καὶ ἐγκλημάτων νὰ λαμβάνουν μέρος οἱ κύριοι εἰρηνοδίκαι. Ὁ εἰρηνοδίκης μεταβαίνει, καὶ ὡς βλέπετε ἐκ τῶν ἐπισήμων ἐγγράφων, ζητεῖ, φθάσας ἐγκαίρως, νὰ εἰσέλθῃ ἐν τῷ τόπῳ τῆς ψηφοφορίας διὰ νὰ ἐπισκεφθῇ καὶ ἴδῃ ποία εἶναι ἡ κατάστασις τῶν καλπῶν, ἀλλὰ δὲν τοῦ ἐπιτρέπεται νὰ εἰσέλθῃ ἐντὸς τοῦ τόπου τῆς ψηφοφορίας. Καὶ γνωρίζω τί ἐνηργήθη κατόπιν διὰ νὰ γράψῃ ὁ εἰρηνοδίκης, ὅτι οὔτε ὑβρίσθη, οὔτε ἐπροπηλακίσθη καὶ εἶναι ἐνδεχόμενον καὶ νὰ ἔγραψε, διότι ὁ εἰρηνοδίκης εἶναι πάντοτε εἰρηνοδίκης, καὶ διότι ἐπὶ τῆς κεφαλῆς του ἔχει πάντοτε κρεμάμενον τὸ ξίφος τοῦ Δαμοκλέους.

§24Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Τοῦ Μεταξᾶ!

§25Α. Γ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Τοῦ Μεταξᾶ, μάλιστα· ἐν τοσούτῳ οὗτος σᾶς διώρισεν ὅλους τοὺς ὑπαλλήλους, τὸν ὁποῖον δὲν κατεδέχθην νὰ ἴδω, καὶ ὅλους τοὺς ὑπουργοὺς, ἀπὸ τοὺς ὁποίους οὔτε κατεδέχθην νὰ ζητήσω τίποτε· τοῦ Μεταξᾶ, ὅστις ἔπαυσε καὶ τὸν μόνον συμβολαιογράφον, τὸν ὁποῖον εἴχομεν διὰ νὰ κάμωμεν ἓν συμβόλαιον εἰς τὰ Καλάβρυτα, οἰκοκύρην, ἡλικιωμένον, ἔντιμον, τὸν Σταματόπουλον, καὶ διώρισεν ἓν παιδάριον· τὸν Μεταξᾶν λέγουν, τὸν Μεταξᾶν ἐπαναλαμβάνω. Τῇ 28 μ. μ. ἀναχωρεῖ ὁ ἐξάδελφός μου Νεοκλῆς διὰ τὰ ἐκεῖ· φθάνει, καὶ οἱ ἐντόπιοι ὑπαξιωματικοὶ καὶ οἱ ζωηρότεροι καὶ ἀσεβέστεροι τῶν ἐναντίων μας, ἐνθαῤῥυνθέντες καὶ ἔχοντες καὶ συμφέρον νὰ ὑποστηρίξουν καὶ ὑποβοηθήσουν τὰ ἐγκλήματα καὶ εἰς τὸν δῆμον Λαπαθῶν, προέβησαν θαῤῥαλέως. Καὶ βεβαίως τὸ ἔγκλημα δὲν ἐγίνετο ἂν δὲν ὑπῆρχον οἱ ἐντόπιοι οὗτοι στρατιωτικοὶ, διότι καὶ πρότερον σᾶς ἀπέδειξα, καὶ ἐκ τῆς πείρας τὸ γνωρίζετε, ὅτι ἀπέναντι τῆς ἐξουσίας ὁ πολίτης, ὁ χωρικὸς, ὅσον γενναῖος καὶ ἂν ᾖναι, δὲν δύναται ν’ ἀντισταθῇ, διότι ὄπισθεν τοῦ στρατιώτου ἵσταται ὁ ἀνακριτὴς μὲ τὰ βουλεύματα τῆς παραπομπῆς, καὶ ἔχει μὲν τὴν εὐχαρίστησιν νὰ ψηφοφορήσῃ τὸν φίλον του, ἀλλ’ ὄχι χάριν αὐτοῦ νὰ φονευθῇ ἢ φυλακισθῇ. Φθάνει ὁ εἰρηνοδίκης τὴν 29, ζητεῖ νὰ εἰσέλθῃ εἰς τὸν τόπον τῆς ψηφοφορίας, δὲν τῷ ἐπιτρέπουν· ζητεῖ καὶ ἐκ δευτέρου, φθάνει καὶ ὁ ἀνακριτὴς, ζητεῖ καὶ αὐτὸς, ἀλλ’ οὔτε εἰς αὐτὸν ἐπιτρέπεται, ἀφοῦ ἐξεδίωξαν τὰ μέλη τῆς ἐπιτροπῆς καὶ προσέλαβον ἕνα ἀντιπρόσωπον τοῦ Σοφιανοπούλου ὡς ἀναπληρωματικὸν μέλος νὰ διευθύνῃ τὴν ἐκλογήν· ὁ ἀνακριτὴς ζητεῖ καὶ πάλιν νὰ εἰσέλθῃ ἐν τῷ ναῷ, ἀλλὰ τῷ λέγουν, δὲν δύνασθε νὰ εἰσέλθητε. Αἴ, καὶ τί φοβεῖσθε ἀπὸ τὸν εἰρηνοδίκην καὶ τὸν ἀνακριτὴν, ὅταν δὲν ἐκάματε τὸ ἔγκλημα; καὶ τί ἤθελε σᾶς κάμει ἕνας εἰρηνοδίκης ἢ ἀνακριτὴς ἐν τῷ τόπῳ τῆς ψηφοφορίας, ὅπου σεῖς κατωρθώσατε νὰ ἀπομακρύνητε τὰ μέλη τῆς ἐφορευτικῆς ἐπιτροπῆς τὰ ἰδικά μας καὶ τοὺς ἀντιπροσώπους μας, ὅπου ἔχετε τοποθετημένους τοὺς στρατιώτας καὶ εἶσθε καὶ σεῖς οἱ ἴδιοι ὡπλισμένοι; Ἀλλὰ δὲν ἦτον φρόνιμον οὔτε δίκαιον νὰ εἰσέλθῃ ὁ ἀνακριτὴς, οὔτε ὁ εἰρηνοδίκης, διὰ νὰ ἴδουν τὴν κατάστασιν ἐκείνων τῶν καλπῶν· αἱ κάλπαι δὲν ἦσαν εἰς κατάστασιν νὰ δεχθοῦν ἄλλην ἐπίσκεψιν παρὰ μόνον καὶ μόνον τῶν ἐργατῶν τοῦ ἐγκλήματος.

§26ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ὑπάρχουν ἐκθέσεις τῶν ἀνακριτῶν· δὲν τὰς ἀναγινώσκετε;

§27Α. Γ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἡσυχάσατε, ὅλα θὰ τὰ εἴπωμεν. Ἰσχυρίσθησαν καὶ ὡς Ἀχιλλέα τοῦ ἰσχυρισμοῦ των φέρουν ὅτι ὁ δήμαρχος κατὰ τὴν 28 ἀνέφερεν εἰς τὸν ἔπαρχον καὶ δὲν τοῦ λέγει πῶς συνέβη καλπονόθευσις. Πῶς λοιπὸν, ἀφοῦ ὁ δήμαρχος