1872.05.18

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 7

τῆς 18 Μαΐου 1872.

(Πέμπτη).

Ὥρᾳ 7½ Π. Μ. Μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν τοῦ ὀνομαστικοῦ καταλόγου εὑρεθείσης ἐν ἀπαρτίᾳ τῆς Βουλῆς, ἀνεγνώσθησαν τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως καὶ ἐπεκυρώθησαν ἄνευ ἀντιῤῥήσεως.

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νὰ προσέλθωσιν οἱ μὴ ὁρκισθέντες εἰσέτι βουλευταὶ νὰ ὁρκισθῶσι. (Γίνεται ἡ ὁρκωμοσία τῶν βουλευτῶν Γ. Διαμάντη καὶ Κ. Στεργιαλοπούλου). Ἀντικείμενον, κύριοι, τῆς σημερινῆς συνεδριάσεως εἶναι ἡ ἐκλογὴ Αἰγιαλείας.

§2ΤΙΝΕΣ. Δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις καμμία.

§3ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (Ἀναγινώσκει). «Διὰ ταῦτα Τὸ τμῆμα παμψηφεὶ προτείνει τὸ ἔγκυρον τῆς βουλευτικῆς ἐκλογῆς τῆς ἐπαρχίας Αἰγιαλείας, νομίμους δὲ βουλευτὰς τοὺς κυρίους Ἰωάννην Λ. Μεσσηνέζην καὶ Κωνϛ. Θεοδώρου, λαβόντας τὴν σχετικὴν πλειονοψηφίαν καὶ ἔχοντας τὰ ὑπὸ τοῦ νόμου ἀπαιτούμενα προσόντα.»

§4ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις;

§5ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§6ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἔγκυρον τῆς ἐκλογῆς παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη τὸ ἔγκυρον τῆς ἐκλογῆς Αἰγιαλείας καὶ νομίμους βουλευτὰς τοὺς κυρίους Ἰωάν. Λ. Μεσσηνέζην καὶ Κωνσταντῖνον Θεοδώρου, λαβόντας τὴν σχετικὴν πλειονοψηφίαν καὶ ἔχοντας τὰ ὑπὸ τοῦ νόμου ἀπαιτούμενα προσόντα.

§7ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (Ἀναγινώσκει). «Διὰ ταῦτα Προτείνει τὸ Τμῆμα κατὰ πλειοψηφίαν τὴν ἀκύρωσιν τῆς ἐκλογῆς Αἰγίνης, ὅπως ἐπαναληφθῇ αὕτη. Κ. Ἐμπειρίκος, Προεδρεύων, Γ. Δημητριάδης, Εἰσηγητὴς, Ι. Βαλασόπουλος, Α. Ζαφειρόπουλος, Φ. Βάρβογλης, Α. Τσιβανόπουλος, Κ. Γουβέλης, Δ. Τζώρτζης, Δ. Κουνουπιώτης, Γ. Τσερτίδης, Ἰω. Ψύλλας.» Ὑπάρχει καὶ ἄλλη ἔκθεσις. «Διὰ ταῦτα γνωμοδοτοῦμεν νὰ ἐπικυρωθῇ ἡ ἐκλογὴ Αἰγίνης καὶ ν’ ἀναγνωρισθῇ νόμιμος βουλευτὴς ὁ κ. Ὄθων Λεονάρδου, ἔχων τὰ ἀπαιτούμενα προσόντα. Ἐν Ἀθήναις, τῇ 4 Μαΐου 1872. Τὰ μέλη τοῦ τμήματος Γ. Πετιμεζᾶς. Ἀθ. Π. Πετιμεζᾶς, Σ. Σωτηρόπουλος, Ἰω. Βελιανίτης, Β. Α. Σπυρόπουλος, Π. Μποῦτος.»

§8ΤΙΝΕΣ. Δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις.

§9ΜΠΟΥΤΟΣ. Κύριε πρόεδρε, μετὰ τὴν ὑποστήριξιν τῆς ἐκθέσεως τῆς πλειοψηφίας ὑπὸ τοῦ εἰσηγητοῦ ἔχω τὸν λόγον.

§10ΓΡ. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Ἡμεῖς ἔχομεν τὴν ἔκθεσιν· ὅστις εἶναι ἐναντίος, δύναται νὰ λάβῃ τὸν λόγον.

§11ΜΠΟΥΤΟΣ. Καὶ ἡμεῖς ἐκάμαμεν ἔκθεσιν.

§12ΣΑΡΑΒΑΣ. Ὁ κ. εἰσηγητὴς, κ. πρόεδρε, ἂς ἀναπτύξῃ καὶ προφορικῶς λόγους, οἱ ὁποῖοι ἠνάγκασαν τὴν πλειοψηφίαν ν’ ἀκυρώσῃ τὴν ἐκλογήν.

§13ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν ἔχει κανεὶς τὸν λόγον;

§14ΤΙΝΕΣ. Εἰς ψηφοφορίαν, Κύριε Πρόεδρε.

§15ΜΠΟΥΤΟΣ. Ἐπροκάλεσα, κύριοι, τὸν εἰσηγητὴν τῆς πλειονοψηφίας ἐπὶ τῆς ἐκλογῆς Αἰγίνης νὰ λάβῃ τὸν λόγον καὶ ὑποστηρίξῃ τὴν ἔκθεσίν του, ὄχι μόνον διότι ἐπεθύμουν νὰ μάθῃ ἡ Βουλὴ τίνες εἶναι οἱ λόγοι οἱ ὑπαγορεύσαντες εἰς τὴν πλειοψηφίαν τοῦ τμήματος ν’ ἀποφανθῇ κατὰ τοῦ κύρους τῆς ἐκλογῆς, ἀλλὰ ἀκόμη διότι ἤθελον νὰ πείσω καὶ ἐγὼ τὸν ἑαυτόν μου ἀκούων τὸν εἰσηγητὴν τῆς πλειοψηφίας δικαιολογούμενον, πῶς ἐνῷ κατὰ τὴν ψηφοφορίαν ἐν τῷ τμήματι, προκειμένου περὶ τοῦ ἐγκύρου ἢ μὴ τῆς ἐκλογῆς Αἰγίνης, ὁ κύριος εἰσηγητὴς ἦτον ἐπιφυλακτικὸς, εἰς ἑπομένην ὅμως συνεδρίασιν τοῦ τμήματος, καθ’ ἣν ἐπρόκειτο νὰ ὑπογραφῇ ἡ ἔκθεσις, ὁ κύριος εἰσηγητὴς, χωρὶς νὰ γίνῃ σκέψις καὶ ἀνάπτυξις ἄλλων λόγων, ἐφάνη ὅτι ἦτον ἀκυρωτικός· καὶ δι’ αὐτὸν τὸν λόγον μάλιστα βλέπετε ὅτι ἡ μειονοψηφία εἰς τὴν ἔκθεσίν της, ἐνῷ λέγει ὅτι κατὰ τὴν ψηφοφορίαν ἐν τῷ τμήματι δὲν κατηρτίσθη πλειοψηφία ὅπως δήποτε ἐκ μιᾶς μερίδος οὔτε ὑπὲρ τοῦ ἐγκύρου, οὔτε κατὰ τοῦ ἐγκύρου τῆς ἐκλογῆς, καθόσον ἐννέα μόνον μέλη ἦσαν ἀκυρωτικὰ, ἓξ ἐπικυρωτικὰ, τρεῖς ἐπεφυλάχθησαν καὶ εἷς ἠρνήθη, εἰς μεταγενεστέραν ὅμως συνεδρίασιν ἐφέρθη ἔκθεσις πλειονοψηφίας, ὑπογεγραμμένη ἀπὸ τὸν εἰσηγητὴν καὶ ἓν μέλος τὸ ὁποῖον ἦτο ἀπὸν κατὰ τὴν συζήτησιν. Ἰδοὺ ὁ λόγος διὰ τὸν ὁποῖον ἐπροκάλεσα τὸν κύριον Δημητριάδην, εἰσηγητὴν ἐπὶ τῆς ἐκλογῆς Αἰγίνης, ὁ ὁποῖος πιστεύω μετ’ ἐμὲ θὰ ἔλθῃ νὰ ὑποστηρίξῃ τοὺς λόγους οἵτινες τὸν ἔκαμον τὴν προτεραίαν νὰ ᾖναι ἐπιφυλακτικὸς καὶ κατόπιν ἀκυρωτικός. Μετὰ τοῦτο, κύριοι, ἔρχομαι νὰ ὑποστηρίξω ἐνώπιόν σας ὡς μέλος τῆς μειονοψηφίας τοὺς λόγους, οἵτινες ἔπεισαν ἐμὲ καὶ τοὺς συναδέλφους μου οἵτινες ὑπέγραψαν τὴν ἔκθεσιν τῆς μειονοψηφίας, ὅτι ἡ ἐκλογὴ Αἰγίνης εἶναι ὄχι μόνον ἔγκυρος ἀλλ’ ἐγκυρωτάτη, κατὰ τὴν ἔκφρασιν τῆς μειονοψηφίας. Ἐν τοῖς πρακτικοῖς, κύριοι, φαίνονται καὶ μετὰ ταῦτα ἐμπροθέσμως ἐπεδόθησαν εἰς τὴν διοικητικὴν ἀρχὴν ἐνστάσεις περὶ τρόμου καὶ βίας ἐνασκηθέντος ἀπὸ μέρους τῶν φίλων τοῦ ἐπιτυχόντος κατὰ τοῦ ἀποτυχόντος, καὶ ὅτι ὁ ἐπιτυχὼν εἶναι ἀκτήμων καὶ κατὰ συνέπειαν δὲν κέκτηται τὰ ὑπὸ τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου καὶ τοῦ Συντάγματος ἀπαιτούμενα προσόντα· ἀλλ’ ἐν τῷ τμήματι συγκεντρουμένων τῶν κατὰ τῆς ἐκλογῆς ἐνστάσεων, τὸ τμῆμα ἀπεφάνθη καθ’ ὅλων τῶν ἄλλων ἐνστάσεων, ὅτι εἶναι ἀβάσιμοι καὶ ἀνυποστήρικτοι, ἐπέμεινε δὲ εἰς τοῦτο, τουτέστι τὸ περὶ βίας καὶ τρόμου, τὸ ὁποῖον κατὰ μὲν τὴν πλειονοψηφίαν εἶναι ἀποδεδειγμένον καὶ θεωρεῖται ἄκυρος ἡ ἐκλογὴ Αἰγίνης, κατὰ δὲ τὴν μειονοψηφίαν, ὅτι δὲν ὑφίσταται ποσῶς οὔτε βία οὔτε τρόμος καὶ εἶναι ἔγκυρος ἡ ἐκλογή. Ἡ προκειμένη, κύριοι, ἐκλογὴ δὲν παρουσιάζει τὸ φαινόμενον τὸ ὁποῖον παρουσιάζουσιν αἱ ἄλλαι ἐκλογαὶ, τουτέστι δὲν εὑρίσκετε ὅτι μία μερὶς ἀπεχώρησε τοῦ τόπου τῆς ψηφοφορίας, ἢ ὅτι ἄφησε τὸ στάδιον ἐλεύθερον εἰς τὴν ἀντίθετον μερίδα δι’ οἱονδήποτε λόγον, ἀλλὰ τοὐναντίον βλέπετε ὅτι ἀπὸ τῆς ἐνάρξεως τῆς ἐκλογῆς μέχρι τῆς τελευταίας ὥρας τῆς διαλογῆς συμπράττουσιν οἱ τέσσαρες ὑποψήφιοι, διότι τόσοι ἦσαν ἐκτεθειμένοι, οἵτινες πάντοτε αὐτοπροσώπως, ἐνίοτε δὲ διὰ τῶν ἀντιπροσώπων των ἀπὸ τῆς πρωΐας μέχρι τῆς ἑσπέρας παρευρίσκοντο εἰς τὸν τόπον τῆς ψηφοφορίας. Διὰ τοῦτο, κύριοι, παρατηρεῖτε ὅτι τὴν πρώτην ἡμέραν τῆς ψηφοφορίας, ἐνῷ ἄρχεται ἡ ἐκλογὴ νομίμως καὶ τακτικῶς παρόντων ὅλων τῶν ἐνδιαφερομένων, δὲν ἐγένετο οὐδεμία ἔνστασις, εἰμὴ μόνον ὅτι ἠκίσθη ὁ δεῖνα, ἐξυβρίσθη ὁ δεῖνα, ἐφ’ ὧν ἡ ἐπιτροπὴ ἀποφαίνεται ὅτι οὐδὲν ἔλαβε χώραν λόγου ἄξιον. (Ἐνταῦθα καταλαμβάνει τὴν ἕδραν τοῦ προέδρου ὁ κ. Ἀντωνόπουλος). Ὑπογράφεται τελευταία πρᾶξις, δι’ ἧς βεβαιοῦται, ὅτι οὐδεὶς ψηφοφόρος ὑπῆρχε πρὸς ψηφοφορίαν. Τὴν δευτέραν ἡμέραν ἐγένοντο τὰ ἴδια· τὴν τρίτην τὰ αὐτὰ, καὶ μόνον τὸ ἑσπέρας τῆς τρίτης ἡμέρας φαίνεται ὅτι ὁ κ. Λογιωτατίδης ἔκαμεν ἔνστασιν, ὅτι ἐμποδίσθησαν εἴκοσι ψηφοφόροι, ἀλλ’ ἡ ἐπιτροπὴ τὸ ἀρνεῖται, καὶ τέλος ἔρχεται ἡ τελευταία ἡμέρα, καθ’ ἣν οὐδὲν ὑπάρχει παράπονον. Πρὸ τῆς διαλογῆς, κύριοι, ὑπάρχει τῳόντι ἐν τοῖς πρακτικοῖς μία ἔνστασις ἐκ μέρους τοῦ Βενιζέλου καὶ Παπαλεονάρδου, καὶ κάτωθεν αὐτῆς μία ἐπὶ τῆς ἐνστάσεως παρατήρησις τοῦ Λογιωτατίδου, αἱ ὁποῖαι τῳόντι εἶναι ἄξιαι νὰ ἐφελκύσουν τὴν προσοχὴν τῆς Βουλῆς διὰ νὰ πεισθῇ, ὅτι ὄχι μόνον δὲν ἐξησκήθη βία καὶ τρόμος, (καὶ βίαν καὶ τρόμον ἐγὼ ἐννοῶ τὴν ὑλικὴν βίαν, τὸν διωγμὸν ψηφοφόρων, τῶν ἀντιπροσώπων τῆς μιᾶς μερίδος, ὁμοίως τῆς ἐπιτροπῆς ὁλοκλήρου ἢ τῶν ἀνηκόντων εἰς μίαν τῶν μερίδων μελῶν), ἀλλὰ περὶ τοιαύτης βίας καὶ τρόμου οὐδεὶς γίνεται λόγος εἰς τὰς ἐνστάσεις αὐτάς. Γίνεται μόνον λόγος, ὅτι ἐν Αἰγίνῃ ὁ δήμαρχος καὶ ἀστυνόμος, συμπαθοῦντες καὶ ἀνήκοντες εἰς τὴν μερίδα τοῦ ἀποτυχόντος Λογιωτατίδου, ἠπείλησαν ψηφοφόρους καὶ μετεχειρίσθησαν διάφορα ἠθικὰ μέσα. Ἰδοὺ πῶς πρὶν τῆς διαλογῆς οἱ κύριοι Βενιζέλος καὶ Παππαλεονάρδου διετύπωσαν τὴν ἔνστασίν των. (Ἀναγινώσκει αὐτήν). Δικαίως παραπονούμενοι κατὰ τῶν τοπικῶν ἀρχῶν, καὶ ὡς θέλω ἀποδείξει κατωτέρω, ὅτι καὶ ὁ εἰρηνοδίκης, καὶ ὁ σταθμεύων ἐνωμοτάρχης καὶ ὅλαι αἱ ἀρχαὶ εἶχον ὑψώσει σημαίαν φανερὰν κατ’ αὐτῶν καὶ ἐζήτησαν τὴν ἀκύρωσιν τῆς ἐκλογῆς, μὴ παριστανούσης τὸ ἀληθὲς φρόνημα τῶν ἐκλογέων, πιεσθέντων πολυειδῶς παρὰ τῶν ἀνωτέρω ἀρχῶν· ἀλλὰ μετὰ τὴν ἔνστασιν αὐτῶν ἔρχεται ὁ Σπυρίδων Λογιωτατίδης, ἀδελφὸς τοῦ ὑποψηφίου καὶ ψηφοφόρος, ἀντιπαρατηρῶν ἐπὶ λέξεων τάδε· «Ὅτι ταῦτα πάντα εἰσὶ μῦθοι τοὺς ὁποίους ἐφευρίσκει ἡ φαντασία τῶν ἀποτυγχανόντων· ἀπεναντίας οἱ παρουσιασθέντες ἐνώπιον τῆς ἐπιτροπῆς ξυλοκοπημένοι καὶ πληγωμένοι ψηφοφόροι τῆς μερίδος Λογιωτατίδου, περὶ τῶν ὁποίων ἑκάστην ἡμέραν ἐγένετο λόγος ἐν τοῖς πρακτικοῖς, ἀποδεικνύουσιν, ὅτι ἡ ὑπάρξασα βία ἐγένετο ἐκ μέρους τῶν ἐνισταμένων διὰ τῶν ὁπλοφόρων των. Σ. Λογιωτατίδης.» Αὐτὰ μόνον, κύριοι, περιέχουσι τὰ πρακτικά, τὰ ὁποῖα κατ’ ἐμέ, δὲν εἶναι οὔτε λόγου ἄξια νὰ μνημονευθῶσι· διότι, καθὼς σᾶς εἶπον, τὰ πρακτικὰ φέρουσιν ὅλων τῶν ὑποψηφίων τὰς ὑπογραφὰς καὶ ὅλων τῶν μελῶν τῆς ἐπιτροπῆς, καὶ αὐτὸ δεικνύει, ὅτι ἐν Αἰγίνῃ ἐγένετο ἐκλογὴ νόμιμος, νομιμωτάτη, ὅτι ἐν Αἰγίνῃ δὲν ἔλαβε χώραν βία οὔτε ἀποκλεισμός, ὅτι ἐν Αἰγίνῃ ἀληθῶς ὁ κύριος Λεονάρδος διὰ τῶν μέσων τὰ ὁποῖα εἶχε δὲν ἔκαμε τίποτε ἄλλο παρὰ νὰ ἐξασφαλίσῃ τὰ συμφέροντά του κατά τε τῆς ἀστυνομικῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄλλων ἀρχῶν, καὶ τὸ ἀποτέλεσμα ἔδειξεν, ὅτι εἶχε τὴν πλειονοψηφίαν τῶν ἐκλογέων τῆς ἐπαρχίας του. Ἀλλά, κύριοι, ἐὰν ἡ πλειοψηφία τοῦ τμήματος εἶχε τῷ ὄντι ἀποδείξεις ἰσχυρὰς, καὶ γεγονότα καὶ μαρτυρίας ἀναμφισβητήτους, ὅτι τῷ ὄντι ἐν Αἰγίνῃ ἐγένετο βία καὶ ἀποκλεισμός, καὶ κατὰ συνέπειαν ἔδιδεν ὅπως ἔδωκε μέλαιναν ψῆφον κατ’ αὐτῆς, τὸ ἐννοοῦσα καὶ ἐγώ· εὐτυχῶς οὐδὲν ἔχει, εἶναι δὲ περίεργον ποῦ στηρίζει τὴν ἐτυμηγορίαν της κατὰ τῆς ἐκλογῆς. Ἔχετε ὅλοι ὑπ’ ὄψιν σας τὴν ἔκθεσιν τῆς πλειονοψηφίας, ἥτις ἔχει ὡς ἑξῆς· «Ἐπειδὴ ἡ ἔνστασις τῆς βίας καὶ τοῦ τρόμου ὑπὸ τὴν ὁποίαν οἱ φίλοι του ὑπέκυψαν, τὴν στηριζομένην εἰς τὰ γεγονότα, ὅτι κατὰ τὴν πρώτην ἡμέραν τῆς ἐκλογῆς καταλαβόντες οἱ ὁπλοφόροι τοῦ Ὄθ. Παππαλεονάρδου καὶ Α. Βενιζέλου, συμπραττόντων εἰς τὰς ἐκλογὰς, τοὺς δρόμους ὅθεν ἤθελον κατέλθει εἰς ψηφοφορίαν χωρικοὶ, ἐπέπεσαν κατ’ αὐτῶν καὶ ἐκακοποίησαν, καὶ ἄλλους μὲν αὐτῶν ἠνάγκασαν νὰ ἐπανέλθωσιν οἴκαδε (Αὐτὴ εἶναι ἡ σκέψις τῆς πλειοψηφίας, ἀλλ’ αὐτὸ ποῦ τὸ στηρίζει δὲν ἠξεύρω.), ἄλλους δὲ ἠνάγκασαν ἐντρόμους νὰ καταφύγωσιν εἰς τὴν οἰκίαν τοῦ δημάρχου, ἧς τὰς ὑέλους ἔπειτα ἔθραυσαν, οἱ δὲ ἐξ αὐτῶν ψηφοφορήσαντες ἐκακοποιήθησαν (Λέγει ὅτι ἐψηφοφόρησαν, ἀλλὰ κατόπιν ἐκακοποιήθησαν), καὶ ὅτι οἱ αὐτοὶ ὁπλοφόροι διατρέχοντες τὴν ἀγορὰν ἠπείλουν τοὺς φίλους Λογιωτατίδου· ἄλλοτε ἱστάμενοι εἰς τὸ προαύλιον τοῦ τόπου τῆς ψηφοφορίας ἠπείλουν τοὺς εἰσερχομένους, ὅτι καὶ ταραχὰς ἐπροκάλουν, καὶ ἐπὶ τῶν καλπῶν ἱστάμενοι τινὲς, ἀνεχομένης τῆς φατριαζούσης ἐπιτροπῆς ὑπὲρ τῆς ἀντιθέτου μερίδος, ἐξεφόβιζον τοὺς ψηφοφόρους καὶ προέτρεπον νὰ ψηφοφορῶσιν ὑπὲρ τοῦ ἐπιτυχόντος· ὅτι καὶ αὐτὸν τὸν ἀδελφὸν τοῦ Λογιωτατίδου ᾔκισαν, καὶ ὁπλοφόροι τεθέντες εἰς τὴν πλησίον τῆς ψηφοφορίας οἰκίαν τοῦ ὑπὸ τῆς ἐπιτροπῆς προσληφθέντος γραμματέως ἠπείλουν τοὺς ψηφοφόρους, σκοπεύοντες διὰ τῶν ὅπλων (Βλέπετε δὲ, ὅτι ἡ πλειονοψηφία τοῦ τμήματος ἀντέγραψε τὴν ἔνστασιν τοῦ ἀποτυχόντος), καὶ ὅτι τέλος καὶ αὐτὸν τὸν δήμαρχον καὶ ἀστυνόμον καὶ τὰς ἄλλας ἀρχὰς ἀπέκλεισαν, ἡ ἔνστασις, λέγω, τῆς βίας δὲν φαίνεται ἄνευ βάσεως (Βλέπετε πῶς εὑρέθη βάσιμος ἡ ἔκθεσις ἀπὸ τὰ προεκτεθέντα), καὶ ἀληθείας, ά) διότι ἐκ τῆς ἐνστάσεως (Αὐτὸ εἶναι περίεργον) Ὄθ. Παππαλεονάρδου καὶ Α. Βενιζέλου, ὡς εἴρηται, ὡμολογήθη μὲν βία καὶ τρόμος, ἀλλ’ ἀπεδόθη τῇ μερίδι τοῦ ἐνισταμένου (Τὴν καταλογίζουν εἰς βάρος τῶν ἄλλων), τοῦτο ὅμως δὲν εἶναι ἀληθὲς, διότι, ὡς βεβαιοῖ ὁ ἀνακριτὴς (Καὶ τώρα θὰ ἴδωμεν τί βεβαιοῖ ὁ ἀνακριτής) διὰ τῆς ἐκθέσεώς του, ὁ ἐνωμοτάρχης ἀπῆλθε νὰ δώσῃ ἐλευθερίαν εἰς τοὺς ἐρχομένους ψηφοφόρους, οὓς ἤθελον νὰ κακοποιήσωσιν οἱ ὁπλοφόροι τῆς ἐναντίας μερίδος τοῦ ἐνισταμένου (Πρόκειται περὶ ἀποστολῆς ἐνωμοτάρχου, περὶ τοῦ ὁποίου κατωτέρω ῥηθήσονται τὰ δέοντα), διότι τὸ προσαχθὲν βούλευμα τῆς παραπομπῆς ἐπὶ αἰκίαις πρὸ τῶν ἐκλογῶν, ἂν καὶ ἐνδείξεις παρέχει καὶ οὐχὶ ὁριστικὴν ἐνοχὴν τῶν κατηγορουμένων, δίδει ὅμως τεκμήριον βιαίας ἐνεργείας κατὰ τὰς ἐκλογάς.» Ἠξεύρετε, κύριοι, ποίας χρονολογίας εἶναι τὸ βούλευμα; καὶ αὐτὸ χρησιμεύει ὡς λόγος ἐφ’ οὗ ἡ πλειονοψηφία τοῦ τμήματος ἐστήριξε συμπέρασμα κατὰ τῆς προκειμένης ἐκλογῆς — τὸ βούλευμα σᾶς λέγω ἀναφέρει πρᾶξιν ἕνα μῆνα πρὸ τῶν ἐκλογῶν πραχθεῖσαν καὶ μὴ ἔχουσαν οὐδεμίαν σχέσιν μὲ τὴν ἐκλογὴν· εἶναι τῷ ὄντι περίεργον τὸ βούλευμα, κύριοι, καὶ ἀκούσατε τί λέγει. «Τὸ Συμβούλιον τῶν ἐν Ἀθήναις πλημμελειοδικῶν. Συνεπείᾳ τῆς καταγγελίας ταύτης διετάχθη καὶ ἐνηργήθη τακτικὴ ἀνάκρισις, μετὰ τὸ πέρας τῆς ὁποίας ὑποβαλὼν εἰς τὸ συμβούλιον τοῦτο ὁ παρ’ αὐτῷ εἰσαγγελεὺς τὴν σχηματισθεῖσαν δικογραφίαν διὰ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 3529 ἐγγράφου προτάσεως ἐξέθεσεν, ὅτι ἐκ τῆς ἐνεργηθείσης ἀνακρίσεως ἐξάγονται τὰ ἑξῆς. Τὴν νύκτα τῆς 4–5 Φεβρουαρίου ἅπαντες οἱ κατηγορούμενοι ὑπῆρχον εἰς τὴν ἐν Αἰγίνῃ οἰκίαν τοῦ Ἀντωνίου Βενιζέλου, ἔνθα συνευθύμουν πίνοντες οἶνον. Ἐκεῖθεν διηυθύνθησαν εἰς τὴν οἰκίαν Π. Ἀθανασιάδου, ἵνα τὸν χαιρετίσωσι καὶ καθ’ ὁδὸν ἐτραγῴδουν καὶ ὕβριζον. Τοῦτο πληροφορηθεὶς ὁ δήμαρχος Αἰγινιτῶν Γεώργ. Μ. Λογοθέτης διὰ τοῦ ἀστυνομικοῦ κλητῆρος Μ. Κάτζα, ἐξῆλθε τῆς οἰκίας του καὶ συναντήσας αὐτοὺς τοὺς προέτρεπεν ἵνα καθησυχάσωσι καὶ μὴ διαταράσσωσι τὴν ἡσυχίαν τῶν πολιτῶν, ἀλλ’ οἱ κατηγορούμενοι οὐ μόνον δὲν ὑπήκουσαν, ἀλλὰ καὶ διὰ τῶν λέξεων Μουτῆ, προσκυνημένε, ἄτιμε, θὰ σοῦ πίωμεν τὸ αἷμα κλπ. τὸν ἐξύβρισαν. Παρευρεθεὶς καὶ ὁ Ἀθ. Γρυπαῖος ἢ Σχινᾶς τοὺς προέτρεπε καὶ οὗτος τοὺς κατηγορουμένους νὰ καθησυχάσωσιν, ἀλλ’ οἱ κατηγορούμενοι ὁρμήσαντες κατ’ αὐτοῦ τὸν ἐτραυμάτισαν διὰ ξιφολόγχης καὶ ἄλλων σκληρῶν ὀργάνων κατὰ τὴν κεφαλὴν, ἀσθενήσαντα ἐκ τοῦ τραύματος τούτου πλέον τῶν τριῶν καὶ ἔλαττον τῶν τριάκοντα ἡμερῶν, κατὰ τὰς συνημμένας ἐκθέσεις ἐν τῇ δικογραφίᾳ τῶν ἰατρῶν. Ἡ δὲ πρᾶξις αὕτη χαρακτηρίζεται ὡς ἐξύβρισις δημοσίου ὑπαλλήλου καὶ ὅτι ἐτραυμάτισαν τὸν Α. Γρυπαῖον. Καὶ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει πρέπει νὰ παραπεμφθῶσιν εἰς τὸ πλημμελειοδικεῖον ἵνα δικασθῶσιν ἐπὶ παραβάσει τοῦ ἄρθρ. 21 περὶ ἐξυβρίσεως κλπ. τοῦ νόμου 308 § 4, καὶ § 4 311, § 13 καὶ 109 τοῦ π. νόμου κλπ. Διὰ ταῦτα Ἰδὸν καὶ τὸ ἄρθρ. 251, § 4 τῆς ποιν. δικονομίας· Παραπέμπει εἰς τὸ ἀκροατήριον τῶν ἐνταῦθα πλημμελειοδικῶν τοὺς κατηγορουμένους Ἀργ. Κάτζην κλπ. ἅπαντας χριστιανοὺς, ἵνα δικασθῶσιν, ὅτι τὴν νύκτα τῆς 4–5 Φεβρουαρίου 1872, ἔξωθεν τῆς ἐν Αἰγίνῃ οἰκίας τοῦ Α. Γρυπαίου δι’ ὀνειδιστικῶν λέξεων, Μουτῆ, προσκυνημένε, ἄτιμε, θὰ σοῦ πίωμεν τὸ αἷμα κλπ. κινημάτων καὶ ἀπειλῶν καθύβρισαν τὸν δήμαρχον Αἰγινιτῶν Γεώργ. Λογοθέτην, ἐν ᾧ ἐξετέλει τὰ καθήκοντά του, ἤτοι διότι προέτρεπεν αὐτοὺς ἀτακτοῦντας νὰ καθησυχάσωσι καὶ ἰδίως πρὸς ἐκδίκησιν, ἕνεκα τῆς διατάξεως ταύτης τῆς ἀρχικῆς καὶ συγχρόνως κατὰ τὸν αὐτὸν τόπον ἐκ προμελέτης ἢ βρασμὸν ψυχικῆς ὁρμῆς ἀπεφάσισαν καὶ διὰ ξιφολόγχης καὶ ἄλλων σκληρῶν ὀργάνων ἐτραυμάτισαν τὸν Ἀθαν. Γρυπαῖον εἰς διάφορα μέρη τοῦ σώματός του, ὅστις ἐκ τῶν πληγῶν ἐνόσησε καὶ κατέστη ἀνίκανος πρὸς ἐργασίαν πλέον τῶν τριῶν καὶ ἔλαττον τῶν τριάκοντα ἡμερῶν. Βλέπετε, κύριοι, ὅτι τὸ βούλευμα αὐτὸ, τὸ ὁποῖον παραπέμπει πολίτας τινὰς διότι ἐξύβρισαν τὴν δημοτικὴν ἀρχὴν τοῦ τόπου κατὰ τὰς ἀρχὰς φεβρουαρίου, βλέπετε λέγω ὅτι τὸ βούλευμα αὐτὸ ἐλήφθη ὡς βάσις κυρία, ὅτι ἐν Αἰγίνῃ ἔλαβε χώραν βία καὶ ἡ ὁποία βία ἐξήσκησε τόσην ἐπιῤῥοὴν, ὥστε ἀπέκλεισε τοὺς φίλους τοῦ Λογιωτατίδου νὰ μὴ προσέλθωσιν εἰς ψηφοφορίαν. Γʹ) Διότι, ὡς βεβαιοῦται ἐκ τῶν πρακτικῶν, ὁ Λογιωτατίδης ἐξ ἀρχῆς ἐνίστατο περὶ ὁπλοφόρων (ἰδ. ἔνστασιν ὑπ’ ἀριθ. 3, 5, 7, 14) καὶ ἐνίστατο καὶ ἐν τοῖς πρακτικοῖς καὶ διὰ τῶν ἐπιδοθεισῶν τῇ ἐπιτροπῇ ἐνστάσεων, ἃς μὲν ἀπέῤῥιπτε αὕτη, ἀλλὰ δὲν ἠρνεῖτο τὰς ταραχὰς καὶ συμπλοκὰς τὰς γινομένας ἔξω τοῦ τόπου τῆς ψηφοφορίας, προτείνουσα ἐντελῆ ἄγνοιαν περὶ τῶν μακρὰν τοῦ τόπου τῆς ψηφοφορίας διαπραττομένων. Ὀφείλω νὰ ἐξακολουθήσω τὴν ἀνάγνωσιν, διότι ὁ κύριος εἰσηγητὴς θὰ ἔλθῃ ἐνταῦθα νὰ μὲ ἀποκρούσῃ Ἐδῶ, ὡς παρατηρεῖτε, εἶναι ὁλόκληρος δικαιολογητικὴ πρότασις, ἐὰν δὲ ἐπροσέξατε εἰς τὴν ἔκθεσιν τῆς μειοψηφίας, ἡ μειοψηφία ἀποδεικνύει, ὅτι ἡ πλειοψηφία εἰς τὴν πρότασιν ταύτην εὑρίσκεται εἰς ἀντίφασιν· διότι ἐνῷ βεβαιοῖ ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ ἀποῤῥίπτει τὴν ἔνστασιν τοῦ Λογιωτατίδου, βεβαιοῦσα, ὅτι ἐν τῷ τόπῳ τῆς ἐκλογῆς οὐδὲν ἔλαβε χώραν καὶ ὅτι τὰ μακρὰν τοῦ τόπου λαβόντα χώραν δὲν γνωρίζει, ἡ πλειοψηφία τοῦ τμήματος δημιουργεῖ σκέψεις, δεχομένη εὐθὺς ἀμέσως, ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ δὲν ἀνήρεσε τὰς μακρὰν τοῦ τόπου γενομένας ταραχάς. Παρακαλῶ τὸν εἰσηγητὴν νὰ συμβιβάσῃ τὴν ἀντίφασιν αὐτὴν, καὶ πῶς ἐδημιούργησε τὸν λόγον, ὅτι ἔλαβε χώραν βία καὶ τρόμος. Δʹ. διότι τὰ πιστοποιητικὰ τῶν διαφόρων ψηφοφόρων, ἀπειληθέντων, ἐκφοβισθέντων καὶ ἀποκλεισθέντων, δὲν δύνανται νὰ θεωρηθῶσι πεπλασμένα καὶ ψευδῆ, ὅταν συνδυασθῶσι μετὰ τῶν ἄλλων ἀποδείξεων.» Ἀλλὰ δύναται ἡ Βουλὴ νὰ στηρίξῃ τὴν ἀπόφασίν της κατὰ μιᾶς ἐκλογῆς, δεχομένη πιστοποιητικὰ πολιτῶν, ὅτι ἔλαβε χώραν βία καὶ τρόμος; Ἐγὼ, κύριοι, δὲν δίδω ἀξίαν εἰς τὰ πιστοποιητικὰ τῶν ἰδιωτῶν, ἀλλ’ οὐδὲ εἰς τὰς ἐκθέσεις καὶ ἀναφορὰς τῶν ἀρχῶν, διότι θὰ ἀποδειχθῇ, ὅτι ἐνῶ αἱ ἀρχαὶ ἐπὶ τοῦ προκειμένου ἕνα καὶ τὸν αὐτὸν ἐπεδίωξαν σκοπὸν, καὶ οὐδὲν εἶχον ἀτομικὸν συμφέρον εἰς τὴν ἐκλογὴν, εὑρίσκονται ὅμως εἰς πλήρη ἀντίφασιν μεταξύ των, ὅπερ μὲ δίδει τὸ δικαίωμα νὰ μὴ δεχθῶ τὰ ἔγγραφα τῶν ἀρχῶν, πολὺ δὲ περισσότερον τῶν ἰδιωτῶν. Σᾶς ἀναφέρω δὲ ἓν περιστατικὸν ὅπως πεισθῆτε ποίαν ἀξίαν ἔχουν αἱ ἀναφοραὶ αὗται. Ὡς προεξέθεσα, ἐζητήθη ὁ λόγος τῆς ἀκυρώσεως τῆς ἐκλογῆς Αἰγίνης καὶ διὰ τὸν λόγον ἐλλείψεως προσόντων τοῦ Λεονάρδου, καὶ προσπάθεια κατεβλήθη ν’ ἀποδειχθῇ ὡς ἀκτήμων καὶ μὴ ἔχων κατὰ συνέπειαν τὰ ὑπὸ τοῦ Συντάγματος καὶ τοῦ βουλευτικοῦ νόμου ἀπαιτούμενα προσόντα· ὑποθηκοφύλαξ δὲ καὶ δήμαρχος προσεπάθησαν νὰ τὸν ἀποδείξουν ὡς ἀκτήμονα. Ἐν τούτοις ὑπάρχει ἀναφορὰ ἰδιωτῶν περὶ τοῦ ὅτι ὁ Λεονάρδος κέκτηται κτηματικὴν περιουσίαν, ὑπογεγραμμένη παρὰ τοῦ πατρὸς τοῦ δημάρχου Λογοθέτου, ὁ ὁποῖος δήμαρχος ἔχει κηρυχθῇ ἀντίθετος αὐτοῦ, διὰ τῆς ὁποίας βεβαιοῦται, ὅτι ὁ Λεονάρδος ἔχει εἰς θέσιν Βουρκάνο τὸ δεῖνα κτῆμα. Συμβιβάσατε τὸ περιστατικὸν τοῦτο, δόσατε ἀξίαν εἰς τὰς ἰδιωτικὰς ὑπογραφὰς, εἰς τὰς ὁποίας ἔδοσεν ἡ πλειοψηφία τοῦ τμήματος, καὶ τότε οὐδεμία ἐκλογὴ δύναται νὰ σταθῇ.

§16Γ. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Προσήχθη ἐπίσημον ἔγγραφον, ἐξ οὗ φαίνεται ὅτι τὸ κτῆμα ἐξεποιήθη· διὰ τοῦτο τὸ κτῆμα εὑρέθη εἰς ἀμφιβολίαν.

§17ΜΠΟΥΤΟΣ. Εὐχαριστῶ τὸν κύριον εἰσηγητὴν, διότι μοῦ ἔδοσεν ἀφορμὴν νὰ εἴπω τί τὸ ὁποῖον δὲν ἤθελον νὰ ἀναφέρω εἰς τὴν Βουλὴν, ὡς προερχόμενον ἐξ ἰδιωτικῶν πληροφοριῶν. Ὁ Λεονάρδος, κύρ. εἰσηγητὰ, ἐζήτησεν ἐπανειλημμένως ἀπὸ τὸν δήμαρχον νὰ τῷ δώσῃ πιστοποιητικὸν ὅτι ἔχει τὸ κτῆμα εἰς τὴν κατοχὴν καὶ κυριότητά του καὶ ὁ δήμαρχος ἠρνήθη· αὐτὸς εἶναι ὁ λόγος, ὁ ὁποῖος ἠνάγκασε τὸν Λεονάρδον νὰ καταφύγῃ εἰς πιστοποιητικὰ ἰδιωτῶν καὶ λάβῃ τὴν ὑπογραφὴν τοῦ πατρὸς τοῦ δημάρχου. Ὑπάρχει καὶ πιστοποιητικὸν ὑποθηκοφύλακος, τὸ ὁποῖον συνετάχθη οὕτως, ὥστε καὶ τὸν Λεονάρδον ν’ ἀποδείξῃ ἀκτήμονα, καὶ ὁ Λεονάρδος νὰ μὴ δύναται νὰ καταγγείλῃ αὐτὸν ἐπὶ ψευδεῖ πιστοποιήσει. Εʹ. «διότι ἐκ τῶν δύο ἐπισήμων ἐκθέσεων τῶν ἐγχωρίων δημοτικῶν καὶ δημοσίων ἀρχῶν, μὴ δυναμένων νὰ ψευσθῶσι πρὸς τὴν κυβέρνησιν, δι’ ὧν ἐκτίθενται ὡρισμένα γεγονότα ἀποκλεισμοῦ, ἀπειλῶν καὶ κακώσεων, βεβαιοῦνται αἱ τῆς βίας πράξεις κατὰ τῶν φίλων τοῦ Λογιωτατίδου ψηφοφόρων». Ἔχομεν λοιπὸν καὶ πέμπτον λόγον δημιουργηθέντα οὐχὶ ἀπὸ τοὺς ἐνισταμένους καὶ ἀποτυχόντας καὶ ἐνδιαφερομένους εἰς τὴν προκειμένην ἐκλογὴν, ἀλλὰ θὰ ἰδῆτε τὸ μοναδικὸν φαινόμενον, τὸ ὁποῖον εἰς οὐδεμίαν ἄλλην ἐκλογὴν παρουσιάζεται, ὅτι ἐν Αἰγίνῃ ἅπασαι αἱ ἀρχαὶ τοῦ τόπου ἔλαβον τὴν θέσιν ἐνισταμένου κατὰ τῆς ἐκλογῆς, καὶ δὲν καὶ δὲν περιωρίσθησαν εἰς τὸ νὰ ἀναφερθῶσι πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, ἐνῷ δὲν εἶχον τοιοῦτον δικαίωμα, καὶ μάλιστα διαρκούσης τῆς ἐκλογῆς, τί ἀντελήφθησαν καὶ τί ἔλαβε χώραν, ἀλλὰ τὸ χείριστον πάντων, τὸ ὁποῖον μὲ κάμνει τὴν χειροτέραν ἐντύπωσιν, εἶναι ὅτι ἀναφορὰ τῶν ἀρχῶν αὐτῶν φέρουσα ἡμερομηνίαν 1ην Μαρτίου, τουτέστι μετὰ τὴν διαλογὴν, ἀπευθύνθη πρὸς τὴν Βουλὴν καὶ ζητεῖ τὴν ἀκύρωσιν τῆς ἐκλογῆς Αἰγίνης.

§18ΠΟΛΛΟΙ. Τί τρέχει;

§19ΜΠΟΥΤΟΣ. Ἀναφορὰ πρὸς τὴν Βουλὴν, ἡμερομηνία 1 Μαρτίου 1872, ὑπογραφαὶ δήμαρχος Γ. Λογοθέτης, ἐνωμοτάρχης Κ. Κοσμᾶς, δημοτικὸς ἀστυνόμος Θ. Ζωγράφος, ὑποτελώνης Γ. Ἀλιφέρης, εἰρηνοδίκης Α. Σ. Δουρδούμης καὶ λιμενάρχης Ν. Δ. Καλούδης· καὶ τέλος πάντων, κύριοι, ἐπισημοποιήθη ἐδῶ καὶ ἄλλος ὑπάλληλος, ὁ γραμματεὺς τοῦ δημαρχείου Πετρίδης· αὐτοὶ εἶναι οἱ ἀναφερόμενοι πρὸς τὴν Βουλὴν καὶ ζητοῦντες τὴν ἀκύρωσιν τῆς ἐκλογῆς Αἰγίνης. Βλέπετε λοιπὸν ὅτι ἔχομεν ἐδῶ ἕτερον πρόσωπον, ἐὰν θεωρηθῇ πρόσωπον ἠθικὸν, τὰς ἀρχὰς τοῦ τόπου ἐνισταμένας κατὰ τῆς ἐκλογῆς. Ἀλλὰ, κύριοι, θὰ παρακαλέσω τὸν κύριον εἰσηγητὴν τοῦ τμήματος Αἰγίνης νὰ μοῦ εἴπῃ, ἂν ἡ ἀναφορὰ αὐτὴ ᾖναι εἰλικρινής· ἐκ μόνου δέ τινος γεγονότος, τὸ ὁποῖον θὰ εἴπω, θὰ παρατηρήσετε, ὅτι ἡ ἀναφορὰ αὕτη ἡ ἀπευθυνομένη εἰς τὴν Βουλὴν, καθὼς καὶ αἱ προηγούμεναι τῶν ἰδίων ἀρχῶν πρὸς τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον, εἶναι χάρτης ἄγραφος, εἶναι ἀνάξιαι πάσης συζητήσεως, καὶ ἂς μὲ συγχωρηθῇ ἡ λέξις, εἶναι ἐνέργεια κακοήθης τῶν ὑπαλλήλων αὐτῶν, οἵτινες δὲν ἔπρεπε τὴν στιγμὴν ταύτην νὰ κατέχωσι τὴν θέσιν των. Ἰδοὺ τὶ λέγει ἡ ἀναφορά. Ἀφοῦ ἐκθέτει τὰ κατὰ τὴν ἐκλογὴν διατρέξαντα, ἀναφέρει ὅτι ἡ κατάστασις αὕτη ἐξηκολούθησεν ἐπὶ τρεῖς ὅλας ἡμέρας, καὶ ἤθελε παραταθῆ ἐπ’ ἄπειρον, ἐὰν ἡ ἐξ Ἀθηνῶν σταλεῖσα δύναμις δὲν ἤθελε κτλ. Λοιπὸν, αἱ περὶ τῆς ἡσυχίας καὶ νομιμότητος μεριμνήσασαι ἀρχαὶ Αἰγίνης, κατάκλειστοι καὶ ἔντρομοι ἐκθέτουσιν ὅτι κατὰ τὰς τρεῖς ἡμέρας τῆς ἐκλογῆς ὑπῆρξε τρομοκρατία, ἐνῷ ἔχομεν τὴν ἔκθεσιν τοῦ ἀνακριτοῦ Ἀραβαντινοῦ, τοῦ ὁποίου ἡ καλὴ πίστις δὲν ἀμφισβητεῖται ἀπὸ τὴν πλειονοψηφίαν τοῦ τμήματος, διὰ τῆς ὁποίας βεβαιοῦται, ὅτι ἡ ἐκλογὴ κατὰ τὰς δύω τελευταίας ἡμέρας ἐνηργήθη ἐν τάξει. Περιπλέον, κύριοι, ἔχομεν ἔκθεσιν τοῦ εἰσαγγελέως, διὰ τῆς ὁποίας βεβαιοῦται, ὅτι ἡ ἐκλογὴ ἐνηργήθη ἐν τάξει· ἐκτὸς τούτου ἔχομεν ἐπιστολὴν τοῦ Νομάρχου Ἀττικῆς Δρακοπούλου, ὅστις λέγει, ὅτι ἀφ’ ἧς ἡμέρας ἔφθασαν αἱ ἀρχαὶ ἐκεῖ, τοὐτέστιν ἀπὸ τῆς ἑσπέρας τῆς δευτέρας τῆς ψηφοφορίας ἡμέρας μέχρι τοῦ πέρατος τῆς ἐκλογῆς, δὲν εἶδέ τι δυνάμενον νὰ τὸν πείσῃ, ὅτι ἔλαβον χώραν ἀτοπήματα, βία ἢ τρόμος, ὅπως ἡ πλειονοψηφία τοῦ τμήματος ἀναφέρει.

§20ΖΕΓΓΕΛΗΣ. Δὲν ἀναγινώσκετε τὴν ἐπιστολὴν τοῦ νομάρχου; ......

§21ΜΠΟΥΤΟΣ. Εἶπον, κύριοι, ὅτι ἡ πλειονοψηφία τοῦ τμήματος κακῶς καθ’ ἡμᾶς ἔπραξε στηριχθεῖσα εἰς ἔγγραφα τοιαῦτα, διὰ νὰ δώσῃ μέλαιναν ψῆφον κατὰ τῆς ἐκλογῆς Αἰγίνης· διότι ταῦτα πᾶν ἄλλο ἀποδεικνύουν ἢ τὴν ἀλήθειαν τῶν κατὰ τὴν ἐκλογὴν λαβόντων χώραν, καὶ δι’ αὐτὸ εἶπον ὅτι ἀπὸ τῆς δευτέρας ἡμέρας δὲν ἔλαβε χώραν οὐδὲν ἀτόπημα· καὶ τοῦτο λέγει ἡ ἔκθεσις τοῦ ἀνακριτοῦ, ἥτις δὲν ἀμφισβητεῖται ἀπὸ τὴν πλειονοψηφίαν τοῦ τμήματος, καὶ ἡ ἔκθεσις τοῦ ἀντεισαγγελέως Μοσχούλα, σύμφωνος οὖσα πρὸς τὴν ἔκθεσιν τοῦ ἀνακριτοῦ, καθὼς καὶ ἡ ἐπιστολὴ τοῦ νομάρχου Δρακοπούλου, τὴν ὁποίαν ὡς σύντομον οὖσαν θὰ σᾶς ἀναγνώσω, ἐξ ὧν ἀποδεικνύεται ὅτι ἀπὸ τῆς δευτέρας τῆς ψηφοφορίας ἡμέρας οὐδὲν ἔλαβε χώραν, ἐνῶ οἱ ἄλλοι ὑπάλληλοι οἱ ζητοῦντες τὴν ἀκύρωσιν βεβαιοῦσιν ὅτι κατὰ τὰς τρεῖς ἡμέρας ὑπῆρχε βία καὶ τρόμος· τίνες λοιπὸν τῶν ἐκθέσεων εἶναι ἀληθεῖς; τῶν τοπικῶν ἀρχῶν, ἢ τῶν δικαστικῶν; Ἰδοὺ ἡ ἐπιστολὴ τοῦ νομάρχου Δρακοπούλου, ἀπευθυνομένη πρὸς τὸν κ. Μοσχούλαν. «Ἀθῆναι τῇ 16 Μαρτίου 1872. Κύριε! Ἀπαντῶν εἰς τὴν σημερινὴν ἐπιστολήν σας, ὁμολογῶ, ὅτι οὐδεμίαν, διαρκούσης τῆς ἐν Αἰγίνῃ διαμονῆς μου κατὰ τὰς τελευταίας δύο ἡμέρας τῆς βουλευτικῆς ἐκλογῆς, ἔλαβον ἀφορμὴν νὰ παρατηρήσω εἰς ὑμᾶς πορείαν ἀντικειμένην εἰς τὸν νόμον καὶ εἰς τὸ καθῆκον. Τὰ πρὸς ἀποκλεισμὸν ψηφοφόρων συνέβησαν ἰδίως, ὡς μᾶς ἀνέφερον, τὰς δύο πρώτας ἡμέρας τῆς ψηφοφορίας πρὸ τῆς ἐκεῖσε μεταβάσεώς μας καὶ τούτου ἕνεκα ἐλήφθησαν μέτρα πρὸς θεραπείαν τοιούτων παραπόνων. Δέξασθε κτλ.» Καὶ ὁ ἀντεισαγγελεὺς Μοσχούλας, κύριοι, οὐδὲν ἀναφέρει λόγου ἄξιον λαβὸν χώραν κατὰ τὰς δύο πρώτας ἡμέρας τῆς ἐκλογῆς, εἰμὴ τὸν τραυματισμὸν Ἀνεξαρτήτου τινος καὶ ἄλλου τινος ἐκλογέως. Ἐνταῦθα πρέπει νὰ σᾶς εἴπω διὰ τὸν κ. Ἀνεξάρτητον τί ἐπληροφορήθην. Περὶ τούτου ἔμαθον μετὰ λύπης, ὅτι ἐστρατολογήθη ἐντεῦθεν διὰ νὰ μεταβῇ εἰς Αἴγιναν, ἵνα χρησιμεύσῃ εἰς τὰς ἐκλογὰς ὑπὲρ τοῦ Λογιωτατίδου καὶ κατὰ τοῦ ἐπιτυχόντος. Ἕκαστος βεβαίως πολίτης δύναται νὰ μεταβαίνῃ ὅπου θέλει, ἀλλ’ ὁ κ. Ἀνεξάρτητος ἔλαβε καὶ μέρος ἐνεργὸν ἐν τῇ ἐκλογῇ ταύτῃ, καὶ δι’ αὐτὸ θὰ ἴδητε μετ’ ὀλίγον εἰς τὴν ἔκθεσιν τοῦ ἀντεισαγγελέως, ὅτι ὁ Ἀνεξάρτητος τῳόντι ἐτραυματίσθη, ἀλλὰ πότε; καθ’ ἣν ἐποχὴν ἔλαβε μέρος ἐνεργητικὸν εἰς τὴν ἐκλογὴν, καὶ ὅτι ἀπεπειράθη διὰ πιστολίου νὰ ἀναιρέσῃ ἕτερον πολίτην Αἰγίνης.

§22ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Εἶναι δημότης;

§23ΜΠΟΥΤΟΣ. Ἄπαγε, ἐστρατολογήθη ἐντεῦθεν.

§24ΕΜΠΕΙΡΙΚΟΣ. Ἀναγνώσατε, παρακαλῶ, ὅλον τὸ ἔγγραφον τοῦ ἀνακριτοῦ.

§25ΜΠΟΥΤΟΣ. (Ἀναγινώσκει.) «Πρὸς τὸν Κύριον Εἰσαγγελέα τῶν ἐνταῦθα πλημμελειοδικῶν Ἀπαντῶν εἰς τὸ ὑπ’ ἀριθ. 6663 ε. ε. ἔγγραφον ὑμῶν, κύριε Εἰσαγγελεῦ, ὑποβάλλω τὰς πληροφορίας ὅσας διὰ τοῦ εἰρημένου ἐγγράφου σας αἰτεῖτε. Μεταβὰς εἰς Αἴγιναν τὸ ἑσπέρας τῆς δευτέρας τῆς ἐκλογῆς ἡμέρας πρὸς ἐκτέλεσιν τῆς παραγγελίας ὑμῶν, ὅπως ἐνεργήσω ἀνακρίσεις ἐπὶ τῶν λαβουσῶν χώραν κατὰ τὰς δύω ταύτας τῆς ἐκλογῆς ἡμέρας πράξεων, ἐπείσθην μὲν ἐκ τῶν πληροφοριῶν, ἃς συνέλεξα, ὅτι αἱ πράξεις αὗται δὲν ἔφερον τὸν χαρακτῆρα κακουργήματος, ἁπλαῖ ἐπιθέσεις κατὰ διαφόρων προσώπων οὖσαι ἐκ συμπλοκῆς τινος γενόμεναι ἔξωθεν τοῦ τόπου τῆς ψηφοφορίας μεταξὺ ἐκλογέων τῶν ἀντιθέτων μερίδων, συνέπεια τῶν ὁποίων ὑπῆρξεν ὁ τραυματισμός τινων, οἷον τοῦ Γεωργίου Ἀνεξαρτήτου καὶ ἄλλων. Ἐν τούτοις ἐξ ὅσων ἰδίοις ὄμμασιν εἶδον καὶ ἐκ τῶν πληροφοριῶν, ἃς παρὰ τῶν ἐπιτοπίων ἀρχῶν ἔλαβον, ἔγνων, ὅτι κατὰ τὰς δύω ταύτας τῆς ἐκλογῆς ἡμέρας ἡ ψηφοφορία ἐνηργήθη σχεδὸν μονομερῶς καὶ ὅτι οἱ τῆς ἑτέρας τῶν μερίδων ἐκλογεῖς ἔκ τε τῆς πόλεως καὶ ἐκ τῶν χωρίων διετέλουν εἰς εἶδός τι τρομοκρατίας καὶ ἀποκλεισμοῦ, καθόσον πολῖται ἀνήκοντες, ὡς ἐγνώσθη, εἰς τὴν μερίδα τῶν δύω ὑποψηφίων Α. Βενιζέλου καὶ Ὀθ. Π. Λεονάρδου, περιερχόμενοι τὰ πέριξ τοῦ τόπου τῆς ἐκλογῆς μέρη ῥοπαλοφοροῦντες, ἐκακοποίησαν διαφοροτρόπως πολλοὺς πολίτας καὶ χωρικοὺς προσελθόντας ὅπως ψηφοφορήσωσι, λόγῳ τοῦ ὅτι δὲν ἀνῆκον εἰς τὴν μερίδα των· πολλοὺς δὲ χωρικοὺς ἐκλογεῖς ἀπέκλεισαν εἰς τὴν πλησίον τοῦ τόπου τῆς ψηφοφορίας οἰκίαν τοῦ δημάρχου, τῆς ὁποίας πλείστας τῶν παραθύρων ὑέλους ἔθραυσαν λιθοβολοῦντες. Περὶ τῶν διαφόρων τούτων πράξεων μοὶ ἐδόθησαν μηνύσεις καὶ ἐγκλήσεις τῶν παθόντων, ἐνηργήθη δὲ καὶ ἐξακολουθεῖ ἔτι ἐνεργουμένη ἡ δέουσα ἐπ’ αὐτῶν ἀνάκρισις. Ἀποτέλεσμα τῆς καταστάσεως ταύτης ὑπῆρξεν ὁ ἐλάχιστος τῶν προσελθόντων καὶ ψηφοφορησάντων κατὰ τὰς δύω πρώτας τῆς ἐκλογῆς ἡμέρας ἀριθμός. Ἡ στρατιωτικὴ ἀρχὴ ἡ παρακολουθήσασά με ἔλαβε, συνεπείᾳ τῆς εἰρημένης ἐκρύθμου καταστάσεως, ἅμα τῇ ἀφίξει της μέτρα προληπτικὰ πάσης ἐνδεχομένης ἐπαναλήψεως τῶν σκηνῶν τούτων ἐν τῷ μέλλοντι, ἀπαγορεύσασα τὸ ῥοπαλοφορεῖν καὶ ὁπλοφορεῖν καὶ φρουρήσασα, κατὰ πρόσκλησιν τῆς ἐφορευτικῆς ἐπιτροπῆς, πρὸς ἀκώλυτον προσέλευσιν τῶν ψηφοφόρων. Τοιούτῳ τρόπῳ ἡ ἐκλογὴ ἀρξαμένη τὴν ἑπομένην ἡμέραν (τρίτην τῆς ἐκλογῆς) κατὰ τὴν 10 περίπου π. μ. ὥραν, ἐξηκολούθησε μετὰ τάξεως καὶ ἡσυχίας, προβαίνουσα μέχρι τέλους, ἐκτὸς μικρῶν τινων διακοπῶν γενομένων ἕνεκεν ἀμφισβητήσεων ἐνεργηθεισῶν ἐπὶ τῆς ταὐτότητος προσελθόντων τινων ἐκλογέων, εἰς ἃς κατὰ πρόσκλησιν τῆς ἐπιτροπῆς παρεστάθην καὶ ἐγώ. Περὶ τὸ δεῖλι τῆς αὐτῆς ἡμέρας ἀνηγγέλθη ἡμῖν παρὰ τοῦ δημάρχου, ὅτι ἱκανὸς ἀριθμὸς πολιτῶν ἐξελθόντες τῆς πόλεως καὶ καταλαβόντες τὴν δημοσίαν ὁδὸν τὴν ἄγουσαν ἐκ τῶν χωρίων εἰς τὴν πόλιν, παρεκώλυον ἀπειλοῦντες τοὺς προσερχομένους ἵνα ψηφοφορήσωσι χωρικοὺς ἐκλογεῖς· ἐπὶ τῷ ἀγγέλματι τούτῳ ἡ στρατιωτικὴ ἀρχὴ, μεθ’ ἧς συνεννοήθην, ἀπέστειλεν ἀποσπασματάρχην τινα μετά τινων ἀνδρῶν, ὅπως ἄρῃ τὸν ἀποκλεισμόν, ἐὰν πράγματι ὑφίστατο τοιοῦτος κλπ. Τούτων γενομένων, ἡ ἐκλογή, ἀρξαμένη τὴν τελευταίαν ἡμέραν κατὰ τὴν συνήθη ὥραν, ἐξηκολούθησεν ἐπίσης ἐν πλήρει τάξει, καθόσον κατὰ τὴν ἡμέραν ταύτην ἐψηφοφόρησαν πλέον τῶν τριακοσίων. Κατὰ τὴν ἡμέραν ταύτην ἤκουσα παρὰ τοῦ ὑπομοιράρχου τοῦ ἐπὶ κεφαλῆς τῆς δυνάμεως, ὅτι πολλὰ παράπονα ἐγένοντο αὐτῷ ἐκ μέρους διαφόρων χωρικῶν ἐκλογέων περὶ καινοφανοῦς τινος εἴδους ἐπεμβάσεως οὐχὶ πλέον ἐν ταῖς συνειδήσεσιν αὐτῶν, ὅτι τοὐτέστι, τοὺς χωρικοὺς τούτους συναθροιζομένους ἔξωθι τοῦ τόπου τῆς ἐκλογῆς, ὅπως ψηφοφορήσωσιν, ἄνθρωποι τινες, κρυφίως πλησιάζοντες, ἐκέντων σφοδρῶς εἰς τὰ ὀπίσθια μὲ βελόνας (σακκοῤῥάφας) καὶ τοὺς ἠνάγκαζον τοιούτῳ τρόπῳ ν’ ἀπομακρύνωνται ἄπρακτοι. Τὸ γεγονὸς τοῦτο ἐπληροφορήθην περὶ τὸ τέλος τῆς ἐκλογῆς, ἀγνοῶ δὲ ἐὰν ὁ κύριος ὑπομοίραρχος ἐνήργησέ τι ἐπὶ τοῦ προκειμένου. Τοιαῦτα τὰ κατὰ τὴν εἰρημένην ἐκλογήν. Καὶ περὶ μὲν τῶν κατὰ τὰς δύω πρώτας ἡμέρας συμβάντων, ὧν μνείαν ἐποιησάμην ἐν ἀρχῇ, διετάχθη ἤδη νὰ ἐνεργηθῇ ἀνάκρισις, ἐκ τῶν σχετικῶν δὲ ἐκθέσεων καὶ μηνύσεων ἠρύσθην τὰς ἀνωτέρω πληροφορίας· ὅσα δὲ περὶ τῶν δύω τελευταίων ἡμερῶν, καθ’ ἃς παρεστάθην, ἐκτίθημι, ἀντελήφθην ἰδίαις αἰσθήσεσιν. Ἐκ τούτων πάντων ἐσχημάτισα τὴν ἰδέαν, ὅτι κατὰ τὰς δύω πρώτας ἡμέρας ἡ ἐκλογὴ διεξήχθη ἐκρύθμως ὅλως καὶ οὐχὶ ἐντελῶς ἐλευθέρα, ἕνεκα τοῦ ἀποκλεισμοῦ διαφόρων πολιτῶν, τῶν κακώσεων, αἵτινες κατὰ πολλῶν ἐκλογέων τῆς μιᾶς μερίδος ἐπηνέχθησαν παρ’ ἐκλογέων τῆς ἑτέρας καὶ τοῦ φόβου, τὸν ὁποῖον ἡ κατάστασις αὕτη ἐνέσπειρεν εἰς τοὺς φιλησύχους πολίτας, ὅστις διὰ τῆς ἐμφανίσεως τῆς στρατιωτικῆς δυνάμεως κατὰ τὴν τρίτην ἡμέραν ἐξέλιπε.» Βλέπετε, ὅτι ἔκαμεν αἴσθησιν εἰς τὸν ἀνακριτὴν ἡ Σακκοῤῥάφειος ἐπέμβασις, καὶ διὰ τοῦτο, ἐνῷ ἁπλῶς ἴσως ὁ ὑπομοίραρχος θὰ τοῦ ἐδιηγήθη τὸ περιστατικὸν αὐτό, ὁ ἀνακριτὴς τὸ ἔκρινεν ἄξιον νὰ τὸ σημειώσῃ ἐν τῇ ἐκθέσει του, ἐνῷ ὁμολογεῖ προηγουμένως, ὅτι κατὰ τὰς δύω τελευταίας ἡμέρας ἡ ἐκλογὴ ἐνηργήθη ἐν τάξει, ὅτι παρεστάθη καὶ αὐτὸς ἐν τῷ τόπῳ τῆς ψηφοφορίας, καὶ ὅμως ὁ ἰσόβιος οὗτος ὑπάλληλος δὲν ἐπείσθη εἰς τὰς ἰδίας ἐντυπώσεις, δὲν ἐπείσθη, ὅτι δὲν ἦτο δυνατὸν ποτὲ τὸ νέον τοῦτο εἶδος τῆς ἐπεμβάσεως νὰ ἐξασκηθῇ, διότι ἄλλως τὸ πλεῖστον τῶν ψηφοφόρων θὰ παρεπονεῖτο ἐνώπιον τῶν ἐκεῖ παρισταμένων ἀρχῶν, ἀλλ’ υἱοθέτησε μίαν ἁπλῆν πληροφορίαν καὶ τὴν ἔκρινεν ἀξίαν νὰ τὴν ἐκθέσῃ εἰς τὸ ἀνωτέρω ἔγγραφόν του· διὰ τοῦτο ἡ ἔκθεσις τοῦ ἀνακριτοῦ εἶναι πᾶν ἄλλο παρὰ ἔκθεσις ἀνακριτικοῦ ὑπαλλήλου, διότι πῶς εἶναι δυνατὸν πρόσωπον δικαστικὸν γράφον ἔκθεσιν, ἥτις ἔμελλε νὰ ἔχῃ οὐσιώδη ἐπιῤῥοὴν ἐπὶ τῆς τύχης τῆς ἐκλογῆς, νὰ μὴ γράψῃ ὅ,τι ἀντελήφθη καὶ ὅ,τι βασίμως καὶ θετικῶς ἔλαβε χώραν, ἀλλὰ νὰ γράψῃ πράγματα ἀνύπαρκτα, ἀβέβαια, καὶ πίπτοντα αὐτὰ καθ’ ἑαυτά; καθόσον ὡς προεξέθεσα, δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ λάβῃ χώραν τοιοῦτόν τι καὶ νὰ μὴ ὑποπέσῃ εἰς τὴν ἀντίληψιν τοῦ ἀνακριτοῦ καὶ λοιπῶν ἀρχῶν. Λοιπὸν ψευδεῖς εἶναι αἱ πληροφορίαι αὗται, κακῶς ἔπραξεν ὁ ἀνακριτικὸς αὐτὸς ὑπάλληλος νὰ θέσῃ ἐν ἐπισήμῳ ἐκθέσει τοιούτους μύθους, καὶ διότι ἡ ἔκθεσις τοῦ ἀνακριτοῦ, ἥτις, ὡς λέγει, προῆλθεν ὄχι ἐξ εἰκασίας καὶ ἰδίας συμπαθείας, ἀλλ’ ἐκ τῶν μηνύσεων, τῆς ἰδίας ἀντιλήψεως καὶ τῆς διαβεβαιώσεως τῶν ἀρχῶν, βεβαιοῖ, ὅτι κατὰ τὰς δύω ἡμέρας τῆς ἐκλογῆς ἐξησκήθη βία, καὶ συνδυασμένη μετὰ τῶν ἀνωτέρω ἐνδείξεων καὶ ἐκθέσεων παράγει τὴν προσεπιβεβαίωσιν τῆς ἐξασκηθείσης βίας κατὰ τὴν ἐνέργειαν τῆς ἐκλογῆς ὑπὸ τῆς ἐπιτυχούσης μερίδος κατὰ τῆς ἀποτυχούσης, βίας ἥτις ἐγέννησε τὴν ἀνάγκην τῆς ἀποστολῆς νομάρχου, ἀντεισαγγελέως καὶ ἀνακριτοῦ.» Ἀφοῦ ἡ Βουλὴ ἔσχε τὴν ὑπομονὴν ν’ ἀκούσῃ τὴν ἔκθεσιν τοῦ ἀνακριτοῦ, θὰ μοὶ ἐπιτρέψῃ ν’ ἀναγνώσω καὶ τὴν ἔκθεσιν τοῦ ἀντεισαγγελέως, καὶ νῦν εἰσαγγελέως κ. Μοσχούλα, ἡ ὁποία δὲν διαφέρει ἐκείνης τοῦ ἀνακριτοῦ· ὁ μὲν ἀντεισαγγελεὺς ἐκθέτει ὅ,τι ἀντελήφθη, ὁ δὲ ἀνακριτὴς ἐκτὸς τούτου γράφει καὶ τοὺς μύθους, τοὺς ὁποίους ἠκούσατε, κύριοι, ἐκτιθεμένους ἀπὸ ποίους; ἀπὸ τὰς ἀρχὰς, αἱ ὁποῖαι παρίστανται σήμερον ὡς ἐνιστάμενοι εἰς τὴν ἐκλογὴν Αἰγίνης, καὶ αἱ ὁποῖαι ἀποδεικνύονται ἐξ αὐτῶν τῶν ἰδίων των ἐγγράφων ψευδόμεναι.

§26Ι. ΒΑΛΑΣΣΟΠΟΥΛΟΣ. Ποίαν ἡμερομηνίαν ἔχει ἡ τοῦ ἀνακριτοῦ, καὶ ποίαν ἡ τοῦ ἀντεισαγγελέως;

§27ΜΠΟΥΤΟΣ. 23 Ἀπριλίου ἔχει τοῦ ἀνακριτοῦ καὶ 11 Μαΐου τοῦ ἀντεισαγγελέως.

§28Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Πόθεν ἔλαβον ἀφορμὴν νὰ γράψωσι;

§29ΜΠΟΥΤΟΣ. Ἐζητήθη πρὸ ἡμερῶν ἀπὸ τὸν Κύρ. βουλευτὴν Ζακύνθου Λομβάρδον νὰ ἔλθωσιν αἱ ἐκθέσεις ὅλων τῶν ἀρχῶν τῶν παρασταθεισῶν εἰς τὰς ἐκλογὰς καὶ ἰδίως, ὡς ἤκουσα, διότι δὲν ἤμην παρὼν κατὰ τὴν συζήτησιν, ῥητῶς ἐζήτησεν ὁ κύρ. Λομβάρδος τὰς ἐκθέσεις τῶν ἀρχῶν τῶν παρασταθεισῶν ἐν Αἰγίνῃ, ἐν Καλαβρύτοις, νομίζω, καὶ δὲν ἠξεύρω ποῦ ἀλλοῦ.

§30Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἐζήτησε τετελεσμένα πράγματα.

§31Ι. ΒΑΛΑΣΣΟΠΟΥΛΟΣ...................

§32Π. ΜΠΟΥΤΟΣ. Πολλὴν πίστιν δὲν δίδω εἰς τὰς ἐκθέσεις καὶ δι’ αὐτὸ σᾶς εἶπον, ὅτι ἀναγινώσκω τὴν ἔκθεσιν τοῦ ἀντεισαγγελέως, ἥτις δὲν διαφέρει τῆς τοῦ ἀνακριτοῦ καὶ ἥτις, κύριε βουλευτὰ Λακεδαίμονος καὶ συνάδελφε ἐν τῷ τμήματι, ἔχει γραφῆ οὐχὶ κατὰ τὰς ἐκλογὰς, οὐχὶ μετ’ αὐτὰς, ἀλλὰ τὴν 23 Ἀπριλίου, ἤτοι δύω μῆνας περίπου μετὰ τὴν ἐνέργειαν τῶν ἐκλογῶν.

§33Ι. ΒΑΛΑΣΣΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔχετε λάθος, 29 φεβρουαρίου.

§34Π. ΜΠΟΥΤΟΣ. Ἰδοὺ «23 Ἀπριλίου 1872 ὁ ἀνακριτὴς Ἀραβαντινὸς» (Θόρυβος.) Ὁ κύρ. βουλευτὴς Λακεδαίμονος φαίνεται ἴσως θέλει νὰ τοῦ εἴπω περὶ μιᾶς ἄλλης ἐκθέσεως τῆς 19 Φεβρουαρίου, ἀφορώσης τὴν διαγωγὴν τοῦ Εἰρηνοδίκου Αἰγίνης, ἀλλ’ αὐτὴ ἡ ἔκθεσις ὡς καὶ τὸ βούλευμα τὸ ὁποῖον ἐχρησίμευσε κατὰ τῆς ἐκλογῆς εἶναι πράγματα ὅμοια. Βλέπετε λοιπὸν, κύριε βουλευτὰ Λακεδαίμονος καὶ συνάδελφε ἐν τῷ τμήματι, ὅτι ἐγὼ ἔκαμα χρῆσιν τῆς ἐκθέσεως τοῦ ἀντεισαγγελέως Μοσχούλα, διότι πρῶτος σεῖς ἐν τῇ ἐκθέσει τῆς πλειοψηφίας ἐκάματε χρῆσιν τῆς ἐκθέσεως τοῦ ἀνακριτοῦ.

§35Ι. ΒΑΛΑΣΣΟΠΟΥΛΟΣ. Τὴν εὕρομεν εἰς τὰ ἔγγραφα τῆς ἐκλογῆς.

§36Π. ΜΠΟΥΤΟΣ. Ναὶ, ἀλλ’ ὅσον δικαίωμα εἶχεν ὁ ἀνακριτὴς νὰ γράψῃ περὶ τῆς ἐκλογῆς Αἰγίνης μετὰ δύω μῆνας, ἄλλο τόσον εἶχε καὶ ὁ ἀντεισαγγελεὺς Μοσχούλας νὰ γράψῃ μετὰ τρεῖς μῆνας.

§37ΣΑΡΑΒΑΣ. Φαίνεται ἐκ τῶν ἐγγράφων, ὅτι ἐπροκλήθησαν ἢ οἴκοθεν ἔγραψαν;

§38Π. ΜΠΟΥΤΟΣ. Ὁ ἀνακριτὴς Ἀραβαντινὸς δὲν γράφει τίποτε, ἀλλὰ λέγει· «ἀπαντῶν εἰς τὸ ὑπ’ ἀριθμὸν 6,663 ἔγγραφον ὑμῶν, κύριε εἰσαγγελεῦ, ὑποβάλλω» κτλ. ὁ δὲ τότε ἀντεισαγγελεὺς καὶ νῦν εἰσαγγελεὺς Κ. Μοσχούλας λέγει ὅτι «προσκληθεὶς ὑπὸ τοῦ προϊσταμένου μου ὑπουργείου» κτλ.

§39Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Τί ἡμερομηνίαν φέρει;

§40Π. ΜΠΟΥΤΟΣ. Ἔνδεκα Μαΐου, τοὐτέστιν ἕνα μῆνα μετὰ τὴν ἔκθεσιν τοῦ ἀνακριτοῦ κυρίου Ἀραβαντινοῦ.—Φαίνεται λοιπὸν, ὅτι ὅπως ὁ ἀνακριτὴς λέγει, ὅτι ἀπαντῶν σᾶς πληροφορῶ, φαίνεται πῶς ὁμοίαν διαταγὴν θὰ εἶχε καὶ ὁ ἀντεισαγγελεὺς Μοσχούλας. (Ἀναγινώσκει τὴν ἔκθεσιν τοῦ ἀντεισαγγελέως Μοσχούλα). «Προσκληθεὶς ὑπὸ τοῦ προϊσταμένου μου ὑπουργείου νὰ ὑποβάλω ἔκθεσιν περὶ τῆς βουλευτικῆς ἐκλογῆς Αἰγίνης, παρασταθεὶς ὡς ἀντεισαγγελεὺς τῶν ἐν Ἀθήναις Πλημμελειοδικῶν, πράττω τοῦτο εὐχαρίστως. Τὴν δευτέραν ἡμέραν τῆς ψηφοφορίας παρηγγέλθην ὑπὸ τοῦ προϊσταμένου μου εἰσαγγελέως τῶν ἐν Ἀθήναις Πλημμελειοδικῶν νὰ μεταβῶ εἰς Αἴγιναν ὅπως παρασταθῶ κατὰ τὴν ἐνέργειαν τῆς ψηφοφορίας. Κατῆλθον πρὸς τοῦτο εἰς Πειραιᾶ, ἀλλ’ ὡς ἐκ τῆς ἡμέρας (Κυριακῆς τῆς Τυρινῆς) δὲν ἠδυνήθην νὰ εὕρω μέσον ν’ ἀναχωρήσω, καὶ ὡς ἐκ τούτου ἐπανῆλθον εἰς Ἀθήνας, ὅτε εὗρον παραγγελίαν πρὸς τὸν πλοίαρχον τοῦ ἐπίτηδες διαταχθέντος ν’ ἀποπλεύσῃ εἰς Αἴγιναν βασιλικοῦ ἀτμοπλοίου μετὰ τῶν κκ. Γ. Ἀραβαντινοῦ, ἀνακριτοῦ, Ἀποστόλου, ὑπομοιράρχου, Ῥεντίνα, ἀνθυπασπιστοῦ, ἐνισχυομένων μετὰ εἴκοσι περίπου στρατιωτῶν, καὶ τούτων ἁπάντων πρὸς τὸν αὐτὸν σκοπὸν μεταβαινόντων· ἀλλὰ δυστυχῶς καὶ πάλιν, κατελθὼν εἰς Πειραιᾶ, δὲν ἠδυνήθην νὰ ἀνταποκριθῶ κατὰ τὴν ἡμέραν ἐκείνην πρὸς τὴν παραγγελίαν τοῦ προϊσταμένου μου, ὡς ἀποπλεύσαντος τοῦ ἀτμοπλοίου πρὸ τῆς εἰς Πειραιᾶ μεταβάσεώς μου. Τὴν πρωΐαν ὅμως τῆς ἐπιούσης ἐπεβιβάσθην ἐπὶ τοῦ ἀτμοπλοίου τῆς ἑλληνικῆς ἀτμοπλοϊκῆς ἑταιρίας, ἔνθα συνηντήθην μετὰ τοῦ πρὸς τὸν αὐτὸν σκοπὸν μεταβαίνοντος ἀξιοτίμου νομάρχου Ἀττικῆς κυρίου Δρακοπούλου· ἀπεβιβάσθημεν ἀμφότεροι εἰς Αἴγιναν περὶ τὴν 8ην περίπου ὥραν πρὸ τῆς μεσημβρίας, καὶ εὕρομεν ἐκεῖσε ἄκραν ἡσυχίαν καὶ τάξιν. Μετὰ μίαν δὲ ὥραν ἀπὸ τῆς ἀφίξεώς μας μᾶς ἐγένοντο παράπονα ὑπὸ τοῦ ὑποψηφίου βουλευτοῦ Βενιζέλου, ὅτι εἷς ἐνωμοτάρχης, τοῦ ὁποίου τὴν ὀνοματεπωνυμίαν ἀγνοῶ, ἀποσταλεὶς εἰς τὰ διάφορα χωρία ἐπὶ τῷ λόγῳ νὰ εἰδοποιήσῃ τοὺς ἐκλογεῖς νὰ προσέλθωσι νὰ ψηφοφορήσωσι, καὶ περιερχόμενος ταῦτα, ἐπειθανάγκαζε τοὺς ἐκλογεῖς νὰ ψηφηφορήσωσιν ὑπὲρ τοῦ ὑποψηφίου βουλευτοῦ Λογιωτατίδου· τοῦτο μοὶ ἔκαμεν οὐ μικρὰν ἐντύπωσιν, διότι καὶ ἐπὶ τῇ ὑποθέσει καθ’ ἣν ὁ περὶ πιέσεως τῶν ψηφοφόρων ἰσχυρισμὸς τοῦ ὑποψηφίου βουλευτοῦ Βενιζέλου δὲν εἴχετο ἀληθείας, ἡ ὑπὸ τῆς στρατιωτικῆς ὅμως δυνάμεως πρόσκλησις τῶν ἐκλογέων πρὸς ψηφοφορίαν οὐ μόνον δὲν διαγράφεται ὑπὸ τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου, ἀλλὰ καὶ τιμωρεῖται αὐστηρῶς. Ἠρώτησα τὸν πρὸ ἐμοῦ μεταβάντα ὑπομοίραρχον Ἀποστόλου, ἐὰν ἡ ἀποστολὴ τοῦ ἐν λόγῳ ἐνωμοτάρχου ἔχεται ἀληθείας· λαβὼν δὲ καταφατικὴν ἀπάντησιν, τὸ μὲν, διὰ νὰ ἐκλείψῃ πᾶν παράπονον περὶ ἐπεμβάσεως κατὰ τὴν ἐνέργειαν τῆς ἐκλογῆς, τὸ δὲ, διὰ νὰ τηρηθῶσιν εὐλαβῶς αἱ διατάξεις τοῦ περὶ ἐκλογῆς νόμου καὶ τὰ δικαιώματα τὰ ὑπὸ τοῦ συντάγματος χορηγηθέντα τοῖς πολίταις, εἴπομεν προφορικῶς εἰς τὸν διαληφθέντα ὑπομοίραρχον νὰ ἀνακαλέσῃ τὸν ἐν λόγῳ ἐνωμοτάρχην, ὄντα τότε, καθ’ ἃς εἴχομεν πληροφορίας, εἰς τὸ χωρίον Μεσαγρόν. Ὁ ὑπομοίραρχος, ὡς μᾶς εἶπεν, ἀπέστειλε πρὸς τοῦτο ἐπίτηδες στρατιώτας πρὸς ἀνεύρεσιν τοῦ ἐνωμοτάρχου, ἀλλὰ μέχρι τῆς δείλης τῆς ἡμέρας ἐκείνης ὁ ἐνωμοτάρχης δὲν εἶχεν ἐπανέλθει εἰς Αἴγιναν, ὅτε ἐπετείνοντο τὰ κατὰ τῆς ἐξουσίας παράπονα, καὶ ἐν τῇ ἀγορᾷ μάλιστα, πρός τε τὸν κ. νομάρχην καὶ ἀνακριτήν. Ἄνθρωποί τινες, καὶ φρονῶ ὅτι οὗτοι ἀνῆκον εἰς τὴν μερίδα τῶν ὑποψηφίων Βενιζέλου καὶ Παππαλεονάρδου, ἐξεφράσθησαν δημοσίᾳ ὅτι ἡ ἐξουσία (τουτέστιν ἡμεῖς ἅπαντες) ἠνείχετο νὰ πιέζωνται οἱ ἐκλογεῖς ὑπὸ τοῦ ἐνωμοτάρχου ὅπως ψηφοφορήσωσιν ὑπὲρ τοῦ Λογιωτατίδου, εἰς ἀπόδειξιν δὲ τοῦ ἰσχυρισμοῦ των τούτου ἐπρότεινον τὴν μὴ ἐπάνοδον τοῦ διαληφθέντος ἐνωμοτάρχου, καὶ τοι ἀπέχοντος τοῦ χωρίου Μεσαγροῦ δύω περίπου ὥρας τῆς Αἰγίνης. Περὶ τούτων δὲ ἐνεχειρίσθη ἐμοὶ καὶ τῷ κυρίῳ ἀνακριτῇ ῥητὴ καταγγελία κατὰ τοῦ ἐνωμοτάρχου ὑπὸ τοῦ ὑποψηφίου βουλευτοῦ Βενιζέλου. Τὴν καταγγελίαν ταύτην ἀπεστείλαμεν πρὸς τὸν κ. Ὑπομοίραρχον μὲ τὴν παραγγελίαν νὰ ἀνακαλέσῃ πάραυτα τὸν ἐνωμοτάρχην, ὡς ἀντικειμένης τῆς ἐνεργείας ταύτης πρὸς τὸν Νόμον, ὁ δὲ ἐνωμοτάρχης οὗτος ἐπανῆλθε τὴν πρωΐαν τῆς ἐπιούσης, ἤτοι τὴν τετάρτην ἡμέραν τῆς ψηφοφορίας. Εἰς τὸν κύριον Ἀνακριτὴν εἶχεν ἐγχειρισθῆ πρὸ τῆς εἰς Αἴγιναν μεταβάσεώς μου ἔγκλησις ἐκ μέρους τοῦ ὑποψηφίου Βενιζέλου, ὅτι ἐκ Πειραιῶς εἶχον μεταβῆ ἐπίτηδες ὁ πρώην ὑπαστυνόμος Αἰγινήτης, εἷς ἀνθυπασπιστὴς τῶν ὑπεραρίθμων Μάγνης, καὶ εἷς Ἀνεξάρτητος καλούμενος, καὶ ὅτι ἅπαντες οὗτοι μετέβησαν ἔνοπλοι εἰς τὸν τόπον τῆς ψηφοφορίας ἐνεργοῦντες ὑπὲρ τοῦ ὑποψηφίου λογιωτατίδου, καὶ συνεπεία παραπόνων τῶν ἀνθρώπων τῶν ὑποψηφίων Παππαλεονάρδου καὶ Βενιζέλου, καὶ παρατηρήσεων πρὸς τὸν εἰρημένον Αἰγινήτην κτλ. ἐκ μέρους τῆς ἐπιτροπῆς, τοῦ νὰ ἀπέλθωσι τοῦ τόπου τῆς ψηφοφορίας, μὴ ἐπιτρεπομένων τῶν ἐνόπλων παραστάσεων αὐτῶν, ἐγένετο σύγκρουσις, κατὰ τὴν ὁποίαν ὁ ῥηθεὶς Ἀνεξάρτητος ἐπυροβόλησε διὰ πυροβόλου ὅπλου, δικάνου πιστολίου, καὶ ἐτραυμάτισε κατὰ τὸν παράμεσον δάκτυλον ἄνθρωπόν τινα, τοῦ ὁποίου δὲν ἐνθυμοῦμαι τὴν ὀνοματεπωνυμίαν, ἀνήκοντα δὲ εἰς τὴν μερίδα τοῦ ὑποψηφίου Παππαλεονάρδου, τὸ δὲ πυροβόλον τοῦτο τῷ ἀφηρέθη, ἡ δὲ πρᾶξις αὕτη ἔλαβε χώραν τὴν πρώτην ἡμέραν τῆς ἐκλογῆς. Κατὰ τὰς δύω ἡμέρας τῆς ἐν Αἰγίνῃ διαμονῆς μας παρέστημεν εἰς τὸν τόπον τῆς ἐκλογῆς ἀπὸ κοινοῦ μετὰ τῶν κυρίων Νομάρχου, Ἀνακριτοῦ, Ὑπομοιράρχου καὶ Ἀνθυπασπιστοῦ, φρουρούντων καί τινων στρατιωτῶν· καὶ κατὰ τὰς δύω, λέγω, ταύτας ἡμέρας οὐ μόνον ἐτηρήθη ἄκρα τάξις καὶ ἡσυχία, ἀλλ’ οὐδὲ ἡ ἐλαχίστη ἀξιόποινος πρᾶξις ἔλαβε χώραν, οὔτε ἁπλῆ τις φιλονεικία, προσερχομένων καὶ ψηφοφορούντων πλήθους ἐκλογέων. Ἀπελθόντος δὲ τοῦ κυρίου Νομάρχου διὰ τοῦ ἀτμοπλοίου περὶ τὴν τρίτην ὥραν περίπου Μ. Μ. παρέστημεν οἱ λοιποὶ εἰς τὸν τόπον τῆς ἐκλογῆς μέχρι τοῦ πέρατος τῆς διαλογῆς, ἀφοῦ οὐδεὶς πλέον ἐκλογεὺς παρῆν πρὸς ψηφοφορίαν, καὶ πρὸ τῆς ὁποίας ὁ μὲν Λογιωτατίδης, φρονῶν ἑαυτὸν ἐπιτυχόντα ἐξήρχετο τοῦ ἱεροῦ ναοῦ εὔχαρις, ὁ δὲ Παππαλεονάρδος θεωρῶν ἑαυτὸν ἀποτυχόντα, ἀπῆλθεν οἴκαδε, καὶ ὁ Βενιζέλος προσήρχετο πρὸς ἡμᾶς παραπονούμενος κατὰ τοῦ ἐνωμοτάρχου διὰ τὴν ἀνωτέρω αἰτίαν καὶ προστιθέμενος, ὅτι ὑπεστήριζε καὶ ἐφρόντιζε περὶ τῆς ἐπιτυχίας τοῦ Ὄθ. Παππαλεονάρδου καὶ οὐχὶ ἑαυτοῦ, καὶ τοῦτο διὰ νὰ ἐκδικηθῇ τὸν Δήμαρχον καὶ Ἀστυνόμον, ὄντας φίλους των καὶ ἀπελθόντας ἐκ τοῦ κόμματός των, προσκολληθέντους δὲ τῷ Λογιωτατίδι κατὰ τὰς παραμονὰς τῆς ἐκλογῆς. Ἀλλὰ τὸ ἀποτέλεσμα δὲν ὑπῆρξεν οἷον προσεδοκᾶτο ὑπὸ τῶν ὑποψηφίων, καὶ διὰ τοῦτο ὁ μὲν Λογιωτατίδης, ἰδὼν τὴν ἀποτυχίαν του, κατέπεσεν ἐπὶ ἑνὸς στρατιώτου, λειποθυμήσας, ὁ δὲ Βενιζέλος ἦτο ἔμπλεως χαρᾶς διὰ τὴν ἐπιτυχίαν τοῦ κόμματός του. Ταῦτα ἔλαβον χώραν μέχρι τοῦ πέρατος τῆς διαλογῆς. Μετὰ δὲ τὸ πέρας ταύτης, ἤτοι τὴν ἑπομένην ἡμέραν, ἐνεχειρίσθησαν ἐμοὶ καὶ τῷ κ. Ἀνακριτῇ δύω ἕτεραι μηνύσεις ἐκ μέρους δύω ἐκλογέων, ὅτι οὗτοι τὴν πρώτην ἢ τὴν δευτέραν ἡμέραν τῆς ψηφοφορίας ἠπειλήθησαν ὑπό τινων ἀνθρώπων, ἀνηκόντων εἰς τὸν ὑποψήφιον Βενιζέλον καὶ Παππαλεονάρδον, εἷς δὲ μάλιστα μᾶς ἐπέδειξε μικράν τινα ἐκδορὰν κατὰ τὴν ῥῖνα, ἀλλὰ καὶ οἱ ἐκλογεῖς οὗτοι ἐψηφοφόρησαν κατὰ τὴν ἐν Αἰγίνῃ διαμονήν μας. Καὶ καθόσον μὲν ἀφορᾷ τὴν πρᾶξιν τῆς ἀποπείρας ἀναιρέσεως καὶ παραβάσεις τοῦ ἐκλογικοῦ Νόμου, τὰς ἀποδιδομένας εἰς τὸν Ἀνεξάρτητον, Αἰγινήτην καὶ Μάγνην, ἐνηργήσαμεν μετὰ τοῦ Ἀνακριτοῦ ἀνάκρισιν, ἐξετάσαντες τρία ἢ τέσσαρα πρόσωπα, ἐκ τῶν καταθέσεων τῶν ὁποίων προέκυπτε τὸ βάσιμον τῆς καταγγελίας ταύτης· καθόσον δὲ ἀφορᾷ τὰς ἑτέρας μηνύσεις, τὸ περιεχόμενον αὐτῶν δὲν ἐβεβαιώθη δικαστικῶς, διότι ἀπελθόντες τῆς Αἰγίνης τὴν ἰδίαν ἡμέραν, ὅτε μᾶς ἐνεχειρίσθησαν αἱ μηνύσεις, δὲν ἠδυνήθημεν νὰ προβῶμεν εἰς ἀνακρίσεις καὶ κατὰ συνέπειαν δὲν δύναμαι ν’ ἀποφανθῶ ἐν γνώσει περὶ τοῦ βασίμου αὐτῶν. Τοῦ ὅτι δὲ ἐλήφθησαν κατάλληλα μέτρα πρὸς θεραπείαν τοῦ περὶ ἀποκλεισμοῦ τῶν ψηφοφόρων παραπόνων συνάπτω τὴν ἰδιόχειρον πρός με ἐπιστολὴν τοῦ ἀξιοτίμου Νομάρχου Ἀττικῆς Κ. Δρακοπούλου, προκληθεῖσαν ὑπ’ ἐμοῦ. Ὑποσημειοῦμαι εὐσεβάστως. Ὁ πρώην τῶν ἐν Ἀθήναις Πρωτοδικῶν Ἀντεισαγγελεὺς καὶ νῦν Εἰσαγγελεὺς Ναυπλίας Παναγιώτης Θ. Μοσχούλας.» Βλέπετε, ὅτι ἡ ἔκθεσις τόσον τοῦ ἀντεισαγγελέως καὶ νῦν εἰσαγγελέως κυρίου Μοσχούλα, καθὼς καὶ ἐκείνη τοῦ ἀνακριτοῦ κυρίου Ἀραβαντινοῦ πιστοποιοῦν, ὅτι ἡ ἐλευθερία κατὰ τὴν ἐξάσκησιν τοῦ ἐκλογικοῦ δικαιώματος διετηρήθη ἀκμαία καὶ οὐδὲν παράπονον ἐγένετο, ὥστε ὁ μῦθος τὸν ὁποῖον ἔπλασε καὶ τὸν ὁποῖον ἐκθέτει ὁ ἀνακριτὴς εἶναι ψεῦδος. Ἐνταῦθα, κύριοι, τελειόνουσιν αἱ σκέψεις τῆς πλειοψηφίας τοῦ τμήματος, ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ὁποίων ἀπεφάνθη κατὰ τοῦ κύρους τῆς ἐκλογῆς Αἰγίνης. Βεβαίως, κύριοι, ἂν ἐκ τῶν περιστατικῶν, τὰ ὁποῖα ἀνέπτυξα ἐνώπιόν σας, ἂν ἐκ τῶν πρακτικῶν τῆς ἐκλογῆς τὰ ὁποῖα, ὡς προεῖπον, εἶναι ὑπογεγραμμένα παρ’ ὅλων τῶν ὑποψηφίων καὶ τῆς ἐπιτροπῆς, ἂν ἀπεδεικνύετο ὅτι κατὰ τὰς δύω πρώτας ἡμέρας, διότι περὶ τῶν δύω τελευταίων ἡμερῶν κρίνω περιττὸν νὰ κάμω λόγον, ἂν ἀπεδεικνύετο βία, ἤθελον πρῶτος ἐγὼ ῥίψει μέλαιναν ψῆφον κατὰ τῆς ἐκλογῆς αὐτῆς. Ἀλλά, κύριοι, τὰ γεγονότα, οἱ ἰσχυρισμοὶ τῆς πλειοψηφίας, οἱ λόγοι τοὺς ὁποίους προέταξεν εἰς τὴν ἔκθεσίν της καὶ οἱ ὁποῖοι εἶναι βάσις τῆς προεξελέγξεως τῆς ἐκλογῆς ἐν τῷ τμήματι καὶ διὰ τῶν ὁποίων ἐζήτησε τὴν ἀκύρωσιν τῆς ἐκλογῆς, εἶναι μὴ ἀληθεῖς, δὲν ἔχονται βασιμότητος καὶ ἕνα πρὸς ἕνα σᾶς ἀπέδειξα ὅτι δὲν στηρίζονται οὔτε εἰς τὴν ἀλήθειαν, οὔτε εἰς τὸν ὀρθὸν λόγον. Ὅταν ἔχετε ὑπ’ ὄψιν ὅλα ταῦτα, ὅταν ἔχετε ὑπ’ ὄψιν πρακτικὰ νόμιμα μὴ περιέχοντα οὐδεμίαν ἔνστασιν λόγου ἀξίαν, ὅταν ἀποδεικνύεται ἐκ τούτων ὅτι ὁ ὁποψήφιος Λογιωτατίδης καὶ ὁ ἀδελφὸς τούτου Σπυρίδων, ἀνὴρ νοήμων καὶ συντάκτης τῆς ἐφημερίδος τοῦ Λαοῦ, ὄχι μόνον δὲν ἐβιάσθησαν, δὲν ἠπειλήθησαν, δὲν ἐξεδιώχθησαν τοῦ τόπου τῆς ψηφοφορίας, ἀλλ’ εἶχον πλήρη ἐλευθερίαν ἐνεργείας, τὴν ὁποίαν δὲν ἀπήντησα εἰς πολλὰς ἐκλογὰς, τὰς ὁποίας προεξελέγξαμεν ἐν τῷ τμήματί μας, τουτέστιν εἶχον τὴν ἐλευθερίαν νὰ ἐγείρωσι κάθε παράπονον καὶ ὁποιανδήποτε ἔνστασιν καὶ περὶ τοῦ ἐλαχίστου γεγονότος τοῦ μηδεμίαν ἀξίαν ἔχοντος, πείθεσθε, κύριοι, τότε ὅτι ἔλαβε χώραν βία καὶ τρόμος, καὶ βία τοιαύτη, ἡ ὁποία ἐξεδίωξε τοὺς φίλους τῶν τῆς ψηφοφορίας; Καὶ δὲν δέχεσθε ὅτι ἂν ἡ ἐπιτροπὴ, ἥτις ἀνῆκεν ὁλόκληρος εἰς τὴν ἐπιτυχοῦσαν μερίδα, ἂν ἐσκόπει νὰ μετέλθῃ βίαν καὶ φέρῃ καλπονοθευτικὸν ἀποτέλεσμα, ἂν ἐσκέπτετο διὰ τοιούτων μέσων νὰ ἐπιδιώξῃ τὴν ἐπιτυχίαν τοῦ Λεονάρδου, δὲν δέχεσθε λέγω ὅτι ἠδύνατο νὰ κάμῃ μονομερῆ ἐκλογὴν καὶ νὰ μὴ εὑρεθοῦν οἱ ἐπιτυχόντες Λεονάρδος καὶ Βενιζέλος εἰς τὴν ἀμφίβολον θέσιν νὰ ζητήσωσι τὴν ἀκύρωσιν διὰ τὰς ἐπεμβάσεις, αἵτινες ἔλαβον χώραν ἀπὸ μέρους τῶν τοπικῶν ἀρχῶν; Λοιπὸν πλήρη ἐλευθερίαν ἐνεργείας εἶχεν ὁ ἀποτυχὼν Λογιωτατίδης, καθὼς καὶ οἱ ἐκλογεῖς τῆς Ἐπαρχίας Αἰγίνης. Ἀλλά, Κύριοι, θὰ δεχθῶ πρὸς στιγμὴν ὅτι ἔλαβον χώραν κατὰ τὰς δύο πρώτας ἡμέρας ἀτακτήματά τινα, βεβαίως τοιαῦτα δὲν ἠμποροῦν νὰ λείψουν ἀπὸ κᾀμμίαν ἐκλογήν. Θὰ εἴμεθα εὐτυχεῖς ἂν μετ’ οὐ πολὺ ἐξελέγχοντες ἄλλας ἐκλογὰς, εὕρωμεν τὰ αὐτὰ ἀτακτήματα καὶ τὴν σύμπραξιν ὅλων τῶν μελῶν τῶν ἐφορευτικῶν ἐπιτροπῶν καὶ ὅλων τῶν ὑποψηφίων τῶν ἀντιμαχομένων μερίδων· ἀλλὰ, Κύριοι, δὲν θὰ τὸ εὕρωμεν· τοὐναντίον, ἀπήντησα ἀποκλεισμὸν καὶ βίαν καὶ τρόμον· ἀλλ’ ἔλαβον ταῦτα χώραν εἴτε διότι ἐξεδιώχθη ἡ μειοψηφία τῆς ἐπιτροπῆς, ὅπου ἡ ἐπιτροπὴ ἦτο διῃρημένη, ἢ οἱ ἀντιπρόσωποι μιᾶς μερίδος καὶ ἔμειναν κύριοι τοῦ τόπου τῆς ἐκλογῆς οἱ τῆς ἑτέρας καὶ ἐκαλπονόθευσαν καὶ μετέθεσαν σφαιρίδια ἀπὸ τὸ ναὶ εἰς τὸ ὄχι, καὶ ἐκλογικοὺς καταλόγους ἐξήντλησαν. Τοιοῦτόν τι δὲν παρουσιάζεται ἐνταῦθα, ἀλλὰ τοὐναντίον παρουσιάζεται τὸ εὐχάριστον φαινόμενον, ὅτι ἡ ἐκλογὴ ἐνηργήθη παρουσίᾳ ὅλων τῶν ἐνδιαφερομένων καὶ ἐδόθη ἐξουσία εἰς αὐτοὺς νὰ ἐξασκῶσιν ἐλευθέρως τὸ δικαίωμά των. Ἀλλ’ ἐκτὸς τούτου, ἂν ἔλαβον χώραν καὶ μικρά τινα ἀτακτήματα, τὰ ὁποῖα δὲν τὰ βλέπω, νομίζετε ὅτι διὰ τοῦτο πρέπει νὰ στιγματισθῇ ἡ ἐκλογὴ αὐτὴ καὶ νὰ ῥιφθῇ μέλαινα ψῆφος κατὰ τῆς δυστυχοῦς αὐτῆς ἐκλογῆς; Νομίζω, ὄχι, κύριοι. Ἔχετε τὴν ἀπόδειξιν αὐτῶν τῶν ἀρχῶν, τὴν μαρτυρίαν ὅλων τῶν παρευρεθέντων, ὅτι ἡ ἐκλογὴ κατὰ τὰς δύω τελευταίας ἡμέρας ἐνηργήθη ἐν πλήρει τάξει καὶ ἡσυχίᾳ. Λοιπὸν ἂν ἔλαβον χώραν ἀτακτήματά τινα κατὰ τὰς δύω προηγουμένας ἡμέρας, τὸ ὁποῖον δὲν δέχομαι, ταῦτα οὐδεμίαν ἐπιῤῥοὴν ἔχουσι, διότι οἱ ἐκλογεῖς τῆς ἐπαρχίας Αἰγίνης, τῆς ὁποίας τὰ χωρία δὲν ἀπέχουν ἀπὸ τὴν πρωτεύουσαν, εἰμὴ ἡμίσειαν, μίαν καὶ δύω ὥρας, καὶ οἱ ὁποῖοι ἔμαθον ὅτι ἐντεῦθεν ἐστάλη ἀτμόπλοιον ἐπίτηδες, ἀνακριτὴς, Εἰσαγγελεὺς, Νομάρχης, στρατιωτικὴ δύναμις, ἠδύναντο νὰ προσέλθωσι καὶ ψηφίσωσι, ἀφοῦ μάλιστα ὅταν ἐδημιουργήθη εἷς λόχος καὶ εἷς ἐνωμοτάρχης περιῆλθε τὰ χωρία ψηφοθηρῶν ὑπὲρ τοῦ ἀποτυχόντος, ἀλλὰ πλειότεροι τῶν ψηφηφορησάντων δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ψηφοφορήσωσι. Εἶναι κατὰ συνέπειαν ἀποδεδειγμένον ὅτι ἐξηντλήθη πᾶν μέσον νόμιμον ἐκ μέρους τῶν ἀνταγωνιζομένων μερίδων· οὕτω ἡ ἐκλογὴ διεξήχθη ἐν πλήρει τάξει καὶ νομιμότητι. Περαίνων, Κύριοι, τὴν ὁμιλίαν μου συμπεραίνω ὅτι θεωρῶ ἔγκυρον, ἐγκυροτάτην τὴν ἐκλογὴν Αἰγίνης. Ἀφίνω δὲ εἰς τὴν εὐσυνειδησίαν τῶν Κ. βουλευτῶν νὰ συνταχθῶσιν, ἂν εὕρωσιν ἀληθεῖς τοὺς λόγους τοὺς ὁποίους ἐξέφερα ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, μὲ τὴν ἰδέαν ἐμοῦ καὶ τῶν λοιπῶν μελῶν τῆς μειοψηφίας τοῦ τμήματος (Ἐνταῦθα ὁρκίζονται οἱ Βουλευταὶ Δ. Κουνουπιώτης καὶ Δ. Γρίβας).

§41ΓΡ. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Κύριοι, ἂν καὶ ἡ πλειοψηφία καὶ ἡ ἀπόφασις τοῦ τμήματος ἀποδεικνύει τὸ ἄσκοπον τῆς προκλήσεώς μου, μόλαταῦτα θέλων νὰ εὐχαριστήσω τὸν προαγορεύσαντα καὶ παλαιὸν φίλον μου, θὰ εἴπω δύο λέξεις.

§42Π. ΜΠΟΥΤΟΣ. Καὶ νῦν φίλος.

§43Γ. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Ἂς ᾖναι καὶ νῦν· εὐχαριστῶ· τὸ παραδέχομαι καὶ εὔχομαι νὰ ᾖναι ἀληθὲς (γέλως). Κατὰ τὴν ψηφοφορίαν, ἥτις ἐγένετο ἐν τῷ τμήματι, ἐδιχάσθησαν αἱ γνῶμαι, καὶ ἐδιχάσθησαν διότι οἱ μὲν ἐξετίμησαν τὰ γεγονότα οὕτω, οἱ δὲ ἄλλως, καὶ ἐξήγαγον διάφορα συμπεράσματα. Ὁ εἰσηγητὴς ἐπεφυλάχθη νὰ συνταχθῇ εἰς μίαν τῶν δύω γνωμῶν διὰ τῆς ἐκθέσεώς του.

§44Π. ΜΠΟΥΤΟΣ. Διὰ τῆς ὁμιλίας μου δὲν ἐνόησα νὰ σᾶς μεμφθῶ.

§45Γ. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Πολὺ καλὰ, ἀλλ’ εἶναι ἐνδεχόμενον οἱ ἄλλοι νὰ παρεξηγήσωσι τοῦτο. Ἐπειδὴ δὲν ἤμην ἁπλοῦν μέλος καὶ εἶχον τὴν ἐκλογὴν εἰς χεῖράς μου καὶ ἐπρόκειτο νὰ συντάξω τὴν ἔκθεσιν, ἐπεφυλάχθην νὰ συνταχθῶ μὲ τὴν γνώμην, τὴν ὁποίαν ἤθελον σχηματίσει μετὰ τὴν μελέτην τῆς ἐκλογῆς. Πολὺ θὰ εὐχαριστηθῶ ἂν ἀληθεύσῃ ὁ λόγος τοῦ προλαλήσαντος, ὅτι θέλει συνταχθῆ μὲ τὴν γνώμην, τὴν ὁποίαν θέλουσι καταδείξει ὀρθὴν ἰσχυρότεροι λόγοι τῶν ἰδικῶν του, καὶ ἂν δυνηθῶ νὰ καταδείξω, ὅτι τῆς πλειοψηφίας οἱ λόγοι εἶναι ἰσχυρότεροι τῶν τῆς μειοψηφίας, θὰ ἔχω τὴν εὐχαρίστησιν νὰ ἴδω ὅτι θὰ συνταχθῇ ἓν μέλος τῆς μειοψηφίας μὲ τὴν γνώμην τῆς πλειοψηφίας, καὶ δὲν εἰξεύρω ἂν θὰ συνταχθοῦν καὶ ἄλλα μέλη τῆς μειοψηφίας (θόρυβος). Εἰς τὴν ἐκλογὴν, κύριοι, τῆς Αἰγίνης ἐγένοντο πολλαὶ ἐνστάσεις. Τὸ τμῆμα πολὺ μετριοπαθῶς ἔκρινε καὶ ἀπεφάσισε τὰς ἄλλας ἐνστάσεις ὑπὲρ τῶν ἐπιτυχόντων· δὲν ἠδυνήθη ὅμως νὰ μὴ σταματήσῃ καὶ βασανίσῃ τὴν ἔνστασιν τοῦ τρόμου καὶ τῆς βίας. Τὴν ἐθεώρησε, κύριοι, τόσον σπουδαίαν, ὥστε ἐγένετο μεγάλη συζήτησις ἐν τῷ τμήματι καὶ μεγάλως ἐνησχολήθην νὰ συνάξω ὅλα τὰ γεγονότα ἐκεῖνα, ὄχι τὰ λεγόμενα, ἀλλὰ τὰ ἐξαγόμενα πάντοθεν ἀπὸ ὅσον τὸ δυνατὸν ἐπισήμους πηγὰς, τόσον περισσότερον, καθόσον ἐγὼ ὁ ἴδιος εἶμαι ἄσπονδος ἐχθρὸς τῆς τρομοκρατίας, διότι γνωρίζω ὁποῖα εἶναι τὰ θλιβερὰ ἀποτελέσματά της καὶ πιστεύω ὅτι πολλὰ διακεκριμένα μέλη τῆς Βουλῆς μετ’ ἀγανακτήσεως ἐξεφράζοντο κατὰ τῆς τρομοκρατίας καὶ τοῦ τραμπουκισμοῦ, ὅστις ἐβασάνιζε πολλοὺς ἐντίμους πολίτας, οἵτινες συνεισέφερον καὶ συνεισφέρουν πολὺ εἰς τὸ κράτος, καὶ ὅμως εἶναι τῶν τραμπούκων οἱ δοῦλοι· καὶ ὅταν ἔλθῃ ἡ συζήτησις, θὰ προκαλέσω, καὶ ἔχω ἐπιστολὰς, διὰ νὰ ἰδοῦν μὲ ποίαν πικρίαν ἐξεφράζοντο κατ’ αὐτῶν. Κύριοι, πρόκειται νὰ ἀποδείξωμεν ἂν αἱ σκέψεις τῆς πλειονοψηφίας ἐστηρίχθησαν εἰς τὰ πράγματα, καὶ ἂν ἐκ τῶν πραγμάτων ἐξήγαγεν αὐτάς. Πρόκειται, λέγω, νὰ ἀποδείξωμεν αὐτὸ τοῦτο, ὄχι πλέον ἐκ τῶν λόγων τῶν ἐνισταμένων, ἀλλ’ ἀπ’ αὐτὰ τὰ γεγονότα καὶ πηγὰς, τὰς ὁποίας δὲν δύναται νὰ ἀπαιτήσῃ πᾶσα ἄλλη ἀπαίτησις ἀνθρωπίνη. Ἐρχόμεθα ἐν πρώτοις εἰς τὸ βούλευμα. Τὸ βούλευμα μεμονωμένον βεβαίως ἐθεωρήθη ὅτι εἶναι ἄσχετον, καὶ μάλιστα τινὲς ἐγέλασαν. Βεβαίως ἂν τὸ βούλευμα δὲν ἐσχετίζετο παντάπασι μὲ τὰ ἐκλογικὰ, καὶ ἐγὼ ἤθελα γελάσει, ἀλλὰ θὰ μὲ συγχωρήσητε νὰ καταδείξω καὶ ἐγὼ πῶς τὸ συνδυάζω, πῶς τὸ συσχετίζω, καὶ ἂν πράγματι συσχετίζεται, ἄδικος ἦτο ὁ γέλως καὶ σαθρὸν τὸ ἐπιχείρημα. Ἐννοεῖται πῶς ἀρχόμεθα ἀπὸ τοὺς ἀκροβολισμοὺς, ἀπὸ τὰς ἀκτίνας μέλλοντος σχεδίου, μέλλοντος στρατηγήματος κατὰ τὰς ἐκλογὰς, καὶ πρέπει ν’ ἀρχίσωμεν ἀπὸ τὸ πρῶτον σημεῖον. Τὸ πρῶτον σημεῖον εἶναι ἡ ἀπειλὴ, τὴν ὁποίαν ἀπηύθυνεν εἰς τὸν δήμαρχον ὁ φίλος τοῦ Λεονάρδου, καὶ τί τοῦ λέγει; θὰ πίωμεν αἷμα. Αὐτοὶ διασκεδάζουν, ὁ δήμαρχος τοὺς παρακαλεῖ νὰ ἡσυχάσουν καὶ αὐτοὶ τοῦ ἀπαντοῦν, θὰ πίωμεν αἷμα. Ἐρωτῶ τὸν προαγορεύσαντα, ἐὰν ἦτον ἠπία ἡ ἀπάντησις, ἐὰν ἦτον περιωρισμένη εἰς τὰ ὅρια ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ὑπαγορεύουν εἰς τὸν πολίτην, ὁμιλοῦντα μὲ τὰς ἀρχὰς ἐντὸς τῆς ἐξουσίας καὶ ἐντὸς τοῦ συμφέροντος νὰ μὴ παρεκτραποῦν· ἐὰν, λέγω, αὐτὴ ἡ ἀπάντησις ἦτον περιωρισμένη εἰς τὰ ὅρια ὅπου ἔπρεπε νὰ σταθῇ. Τὸ νὰ τοὺς προτρέπῃ λοιπὸν ὁ δήμαρχος, νὰ τοὺς λέγῃ ἡσυχάσατε, παιδιὰ, μὴ διαταράττετε τὴν ἡσυχίαν, νὰ τοὺς παρακαλῇ, χωρὶς νὰ τοὺς φέρῃ καμμίαν βίαν, κανὲν κακὸν, καὶ αὐτοὶ νὰ τῷ εἴπουν «θὰ πίωμεν αἷμα» καὶ νὰ ἀπειλοῦν, μοὶ φαίνεται, ὅτι τοῦτο σχετίζεται μὲ τὴν ἐκλογὴν, μὲ ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα θὰ λάβω τὴν τιμὴν νὰ ἐκθέσω εἰς τὸ ἔντιμον σῶμα. Δὲν εἶναι λοιπὸν ἄξιον γέλωτος, καθόσον μάλιστα, ὅπως φαίνεται εἰς τὰς ἐνστάσεις καὶ ὅπως δὲν ἠρνήθησαν, καὶ ἐὰν ἡ πρᾶξις δὲν ἐγένετο, συνελήφθησαν ἄνθρωποι, προσήχθησαν εἰς τὴν εἰσαγγελείαν, καὶ ἡ εἰσαγγελεία πολὺ καλὰ ἐκτελοῦσα τὸ καθῆκόν της καὶ τὸ ἔργον της τοὺς ἀπέλυσε, διότι δὲν ἦτο ἔγκλημα, δυνάμενον νὰ φέρῃ τὴν προφυλάκισιν. Καὶ ὡς γνωρίζετε, κύριοι, δὲν πρέπει αὐτὰ τὰ πράγματα νὰ τὰ ἐξετάζωμεν μὲ τὰς λέξεις, ἀλλὰ καὶ μὲ τὴν κατάστασίν μας, τὴν ὁποίαν ἀναμφιβόλως ὅλοι γνωρίζομεν· πρὸ τῶν ἐκλογῶν ἀρχίζουν οἱ ἐρεθισμοί, πρὸ τῶν ἐκλογῶν ἀρχίζουν τὰ προοίμια, πρὸ τῶν ἐκλογῶν γίνονται κἄποιοι λογομαχίαι, ἐκφέρονται λέξεις ψυχραί, φλογιστικαί, καὶ δὲν περιμένουν εἰς ὅλας τὰς ἐπαρχίας καὶ εἰς ὅλα τὰ κόμματα τὴν ἡμέραν τῆς ἐκλογῆς. Ἔκτοτε τὰ κόμματα ἀρχίζουν ποῦ μὲν νὰ διασκεδάζουν, νὰ ἀγορεύουν ἐκεῖ, νὰ ἐκφέρουν ζήτω τοῦ ἑνός, ζήτω τοῦ ἄλλου, νὰ ἐξέρχωνται οἱ ὑποψήφιοι πότε εἰς τὸ ἕνα χωρίον καὶ πότε εἰς τὸ ἄλλο, καὶ ὅλα αὐτὰ εἶναι ἐπιδεικτικὰ καὶ ἀρχίζει ὀλίγον κατ’ ὀλίγον ἡ φλὸξ καὶ ἀνάπτει ἐν καιρῷ τῆς ψηφοφορίας. Ἀρχίζει, κύριοι, ἡ ψηφοφορία· πρώτη ἔνστασις, ἡ ὁποία γίνεται, ποία εἶναι; ὅτι ἔκτοτε εἰς τοὺς δήμους εἶναι ὡπλισμένοι ὁπλοφόροι μὲ ὅπλα, μὲ πιστόλια, μὲ μαχαίρια. Δὲν τὸ λέγουν ἐδῶ, ἀλλὰ τὸ σχετίζω, ὡς εἰσηγητὴς γνωρίζω ὅλην τὴν ὑπόθεσιν· καὶ τί κάμνουν αὐτοί; ἐπιτίθενται κατὰ τῶν χωρικῶν, οἱ ὁποῖοι κατέρχονται εἰς τὴν πόλιν πρὸς ψηφοφορίαν, γίνονται ἔξω συμπλοκαὶ καὶ συμπλοκαί, αἱ ὁποῖαι δυστυχῶς ἔφερον τὸ ἀποτέλεσμα κατὰ τοῦ φίλου μου Λογιωτατίδου. Γίνεται λοιπὸν ἡ ἔνστασις αὐτή, καταχωρίζεται ἐδῶ, γίνεται ἄλλη, γίνεται ἄλλη, καὶ δὲν θέλω νὰ λεπτολογήσω, διότι ὅταν σᾶς ἀναγνώσω τὰς ἐκθέσεις, θὰ ἴδητε ὅλα τὰ γεγονότα, τὰ ὁποῖα συνέβησαν εἰς τὴν ἐκλογήν. Περίεργον δὲ εἶναι καὶ φαίνεται ἀπὸ τὰ πρακτικά, τὸ ὁποῖον δὲν παρετήρησα, ὅτι ἓν πλῆθος ψηφοφόρων ἐξεβλήθησαν ἔξω, διότι ὁ Λογιωτατίδης διατείνεται εἰς τὰ πρακτικά, ὅτι, ὅταν εἰσήρχοντο οἱ τολμηρότεροι τῶν φίλων του, ἐξήγοντο ἔξω. Ἔρχεται καὶ κάμνει τὴν ἔνστασιν....

§46ΜΠΟΥΤΟΣ. Ποῖος;

§47ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Θὰ ἰδῇς τὶ λέγουν αἱ ἐνστάσεις. Ὁ κύριος Βενιζέλος λέγει, διότι ἤθελε νὰ εἰσέλθῃ μέσα μὲ τὴν μαγκούρα, ἐδάρη εἷς ψηφοφόρος· μὰ δὲν τὸν ἔδειραν, εὐλογημένε ἄνθρωπε, ὅταν εἰσήρχετο. Αὐτὸ ἀποδεικνύει ὅτι πάντοτε ὁ Λογιωτατίδης ἐνίστατο ὅτι γίνεται βία· πρῶτον μὲν ἐδέχετο ἡ ἐπιτροπὴ καὶ κατόπιν δὲν ἐδέχετο, καὶ ἠναγκάσθη διὰ τριῶν ἐνστάσεων νὰ παραπονεθῇ εἰς τὴν ἐπιτροπήν, τὰς ὁποίας ἐπέδωκε διὰ τοῦ κλητῆρος· μάλιστα δὲ ἀναφέρει ῥητῶς καὶ τοὺς πληγωμένους ὀνομαστί. Τώρα θὰ σᾶς ἀναγνώσω καὶ τὰ ὀνόματα αὐτῶν τῶν πληγωμένων. «Ἐν Αἰγίνῃ, σήμερον τὴν εἰκοστὴν ὀγδόην τοῦ μηνὸς Φεβρουαρίου τοῦ 1872. Πρὸς τὴν ἐπὶ τῆς ἐκλογῆς Αἰγίνης ἐφορευτικὴν ἐπιτροπήν. Μὲ ἀπορίαν μου μεγίστην παρατηρῶ, ὅτι ἄνωθεν τῶν καλπῶν ἵστανται ὥσπερ γῦπες διάφοροι ἐκ τῶν ὀπαδῶν τῶν ἀντιθέτων μου, οἵτινες παραπείθουσιν εἴτε ἀπειλοῦσι τοὺς ψηφοφόρους, ἐκείνους δὲ οἵτινες ψηφοφοροῦσιν ἀποκλειστικῶς ὑπὲρ ἐμοῦ, ἅμα ἐξέλθωσι, δέρνουσι καὶ κακοποιοῦσιν ἄλλοι αὐτῶν ὀπαδοί, οἵτινες εἰδοποιοῦνται συνθηματικῶς· ἐδάρησαν μέχρι τοῦδε πλεῖστοι, οἱ Δημ. Καμπανάος, Νικόλ. Ταραβέλης, Γεώργ. Α. Γαλάρης, Παναγ. Πάλης καὶ πλεῖστοι ἄλλοι, ὧν τὰ ὀνόματα παραλείπω».

§48ΚΟΛΙΑΤΣΟΣ. Ποίαν ἡμέραν εἴπατε;

§49ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Τὴν 28.

§50ΚΟΛΙΑΤΣΟΣ. Δηλαδὴ τὴν τρίτην ἡμέραν.

§51ΜΠΟΥΤΟΣ. Διαβάσατέ το, παρακαλῶ.

§52ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Θέλετε καὶ τὸ παρακάτω; ἰδού. «Διὰ τοῦτο παρακαλῶ τὴν ἐπιτροπήν, συμμορφουμένη μὲ τὸν νόμον, νὰ ἀπομακρύνῃ ἐκ τοῦ τόπου τῆς ψηφοφορίας τοὺς τοιούτους, τοὺς δὲ ὑποψηφίους ἢ ἀντιπροσώπους νὰ τοποθετήσῃ ἀπέναντι τῶν καλπῶν». Ἔτσι λέγει οὗτος.

§53ΜΠΟΥΤΟΣ. Ποῖος;

§54ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Ὁ ἐνιστάμενος. Τώρα γεγονότα τοιαῦτα, τὰ ὁποῖα κατετρόμαξαν τὸν κόσμον, ἔσπασαν κεφάλια... (γέλωτες). Μάλιστα, τώρα θὰ ἰδῆτε.

§55ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αἱ ἐπιδοκιμασίαι καὶ ἀποδοκιμασίαι διακόπτουν τὸν ἀγορεύοντα.

§56ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Αὐτὰ τὰ συμβάντα, τὰ ὁποῖα λεπτομερῶς ἐκθέτει εἰς τὴν ἔκθεσίν του, μοὶ φαίνεται, ὅτι ἀδιστάκτως ἀποτελοῦν τὴν βίαν, ἀρκεῖ νὰ ἀποδεικνύωνται. Πόθεν ἐπείσθημεν ὅτι ἔγειναν αὐτὰ τα γεγονότα; Πρῶτον ἀπὸ μίαν ἀναφορὰν 50 πολιτῶν, διὰ τῆς ὁποίας λέγουν ὅλα αὐτὰ καὶ ὅτι ἀπεκλείσθησαν, ὅτι ὅσοι ὑπῆγαν νὰ ψηφοφορήσουν ἐδάρησαν, ἐκακοποιήθησαν. Ἀλλὰ μόνην αὐτὴν τὴν ἀναφορὰν δὲν πρέπει νὰ τὴν δεχθῶμεν, διότι ἔγγραφον, λαμβανόμενον μοναχὸν του, δὲν ἀποτελεῖ ἀπόδειξιν. Ἔρχονται 45 ὕστερα ψηφοφόροι πολῖται καὶ σοῦ λέγουν, ἡμεῖς ἀπεκλείσθημεν καὶ μᾶς ἠπείλουν καὶ μᾶς ἀπέστειλαν ὀπίσω. Ἔχομεν λοιπὸν γεγονότα, τὰ ὁποῖα καταθέτουν πλῆθος πολιτῶν. Ἐὰν ἴδωμεν αὐτά, τὰ ὁποῖα αὐξάνουν τὴν πιθανότητα, ἠμποροῦμεν νὰ βεβαιωθῶμεν καὶ ἐνισχυθῶμεν μέχρι τελείας ἀποδείξεως καὶ ἀληθείας; Ἔχομεν, κύριοι, τῶν ἀρχῶν οὐχὶ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἀνέγνωσεν ὁ ἀξιότιμος προαγορεύσας, ἔχομεν τῶν ἀρχῶν κατὰ τὴν ἐνέργειαν τῆς ἐκλογῆς, ὅλων τῶν ἀρχῶν, ἔχομεν τὸ πρωτόκολλον ἐκεῖνο, τοῦ ὁποίου ἡ ἀνάγνωσις μόνη δύναται νὰ καταδείξῃ τὴν ἀλήθειαν, καὶ τὴν κατάστασιν ἐκείνην, εἰς τὴν ὁποίαν εὑρίσκετο ἡ Αἴγινα κατ’ ἐκείνας τὰς ἡμέρας τῆς ἐκλογῆς, τὰς δύω πρώτας ἡμέρας.

§57ΜΠΟΥΤΟΣ. Μοὶ ἐπιτρέπετε μίαν ἐρώτησιν;

§58ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Πολλάς μάλιστα.

§59ΜΠΟΥΤΟΣ. Εἴπατε ὅτι κατὰ τὸ πρωτόκολλον τῶν ἀρχῶν, κατὰ τὰς δύω πρώτας ἡμέρας ἐξησκήθη βία καὶ τρόμος· ὑπάρχει ὁμοία ἔνστασις τῶν ἀρχῶν, καὶ λέγουν κατὰ τὰς τρεῖς ἡμέρας ἔγεινε βία καὶ τρόμος.

§60ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Ἐγὼ ἔρχομαι νὰ εἴπω ὅ,τι λέγουν τὰ χαρτιά.

§61ΜΠΟΥΤΟΣ. Τῶν ἰδίων ἀρχῶν εἶναι.

§62ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Κανένα δὲν πιστεύω. Τί λέγουν τὰ χαρτιά.

§63ΜΠΟΥΤΟΣ. Ὁ «Λαὸς» δηλαδή;

§64ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Ὄχι. Ἔχω τὰ ἔγγραφα καὶ σᾶς τὰ διαβάζω, καὶ ἂν τὰ παραβάλητε, θὰ ἰδῆτε· «Κατάκλειστοι καὶ πολιορκημέναι...» διότι εἶναι ἄλλο ἔγγραφον ἐκεῖνο· ἐκεῖ ἐκθέτουν τὰ γεγονότα καὶ λέγουν, ἡμεῖς δεχόμεθα καὶ τὴν εὐθύνην, ἐὰν λέγωμεν ψεύματα. «Κατάκλειστοι καὶ πολιορκημέναι ἅπασαι αἱ ἐνταῦθα ἀρχαί, μόλις λαμβάνομεν τὸν καιρὸν καὶ τολμῶμεν νὰ παραστήσωμεν τὴν ἐνταῦθα οἰκτρὰν τῶν πραγμάτων κατάστασιν. Μόλις ἤρχισε χθὲς ἡ ψηφοφορία καὶ περὶ τοὺς ἑκατὸν (100) τραμπούκους ὡπλισμένοι διὰ τουφεκίων, διὰ πιστολίων καὶ μαχαιρῶν, πρῶτον ἐπετέθησαν κατὰ τῶν ψηφοφόρων τῶν ἐρχομένων περὶ τοὺς ἑκατὸν ἐκ τοῦ χωρίου Μισαγροῦ, ἐπλήγωσαν περὶ τοὺς τριάκοντα, ἐξ ὧν τινας θανατηφόρως, ἔδειραν ἀνεξετάστως ἅπαντας τοὺς ψηφοφόρους καὶ ἐσκόρπισαν αὐτούς· κατόπιν ἐπιτεθέντες κατὰ τῆς πολιτοφυλακῆς, συνισταμένης ἐκ τοῦ ἀστυνόμου καὶ δέκα πολιτῶν ἀόπλων, ἐπολιόρκησαν τόν τε δήμαρχον καὶ τὸν ἀστυνόμον καὶ τὰς οἰκίας των, ἐλιθοβόλησαν τὴν οἰκίαν τοῦ δημάρχου, ἔθραυσαν ὅλα τὰ παράθυρα καὶ τὰς ὑέλους τῆς οἰκίας του, ἐπολιόρκησαν ὅλας τὰς οἰκίας τῶν ὅσων ἐνόμιζον ἐναντίων των, ἔδειραν τὸν ἀδελφὸν τοῦ ὑποψηφίου βουλευτοῦ Λογιωτατίδου, καὶ καταπτοήσαντες τὸν τόπον, ἐπολιόρκησαν τὸν τόπον τῆς ψηφοφορίας, καταλαβόντες τὰς πέριξ οἰκίας ἐνόπλως καὶ δὲν ἄφησαν οὐδένα ψηφοφόρον νὰ πλησιάσῃ, ἐκτὸς ἂν ἀνῆκεν εἰς τὴν μερίδα των.» Ὁ δ’ ἐνιστάμενος λέγει, ἔκαμεν ἔνστασιν, καὶ λέγει, «ὅτι εἰς τὴν οἰκίαν τοῦ γραμματέως εὑρίσκονται 10 ὁπλοφόροι, — ὅπως λέγει ἐκεῖνος· τοῦτο δὲν ἐξάγεται ἀπ’ ἐδῶ. Ἔκαμναν ἔτσι (ἐπρότειναν) τὰ τουφέκια καὶ οἱ χωρικοὶ ἔφυγαν. — Ἂν δέ τις τυχὸν τολμήσῃ καὶ κατὰ τὴν ἰδέαν των ψηφοφορήσῃ εἰς τὴν μερίδα τοῦ κ. Λογιωτατίδου, μόλις ἐξέλθῃ τοῦ τόπου τῆς ψηφοφορίας ξυλοκοπεῖται ἀνιλεῶς· τοῦτο συνέβη εἰς περισσοτέρους τῶν πεντήκοντα ψηφοφόρων, οἵτινες καὶ ἀναφέρονται ὅπου δεῖ, καὶ τὸ χείριστον, ὅτι ταῦτα πάντα ἐνώπιον γίνονται ἑνὸς ὑποδεκανέως τῶν πυροσβεστῶν μετὰ τεσσάρων πυροσβεστῶν, οἵτινες μεροληπτοῦν ἀναφανδόν, καὶ τοῦτο, διότι καθ’ ἣν στιγμὴν ἐκτυπᾶτο ἀνιλεῶς ὁ ἀνωτέρω Αἰακὸς Λογιωτατίδης, ὁ ὑποδεκανεὺς οὗτος ἀντὶ ν’ ἀφαιρέσῃ τὰ μπαστούνια τῶν κτυπησάντων τραμπούκων, τοῦ Ὄθωνος Παπαλεονάρδου καὶ Ἀντωνίου Βενιζέλου, ἀφῄρεσε τῶν κλητήρων τῆς ἀστυνομίας τὰ μπαστούνια, οἵτινες ἔδραμον πρὸς διάσωσιν τοῦ Αἰακοῦ Λογιωτατίδου· οὔτε εἰς ἐπαναστάσεις ὑπάρχει τοιαύτη καταπάτησις τῶν νόμων. Δὲν ἔχομεν καιρὸν οὔτε νοῦν νὰ παραστήσωμεν τὴν ἐνταῦθα κατάστασιν· ἀγνοοῦμεν ἂν θὰ κατορθωθῇ ν’ ἀποσταλῇ τὸ ἔγγραφον τοῦτο εἰς τὸν πρὸς ὃν ὅρον του, καθόσον κάτωθεν τοῦ γραφείου ἐνῷ γίνεται, πληθὺς ἐκ τῶν φαυλοβίων ἀπειλοῦσι τὰς ἀρχάς· σήμερον μάλιστα ὑπερεπλεόνασε τὸ κακόν, καθόσον τοὺς ὀλίγους ἐθνοφύλακας, οὓς ὁ δήμαρχος συμφώνως μὲ τὰς διατάξεις τῆς νομαρχίας εἶχε τάξει πρὸς τήρησιν τῆς τάξεως ἀνιλεῶς ἔδειραν, καὶ δὲν ὑπάρχει ἐνταῦθα εἰμὴ καθαρὰ φαυλοκρατία, ἀγνοοῦμεν δὲ τὰ συμβησόμενα, τὰ ὀλίγα δὲ ταῦτα ἐν βίᾳ ἀναφέρομεν εὐσεβάστως ἐπικαλούμενοι ὅσον τάχιστα ν’ ἀποσταλῇ ἡ ἀρκοῦσα δύναμις καὶ ἀνακριτὴς, ὅπως ἂν ὄχι ἄλλο, μᾶς ἐξαγάγῃ ἐκ τῆς πολιορκίας εἰς ἣν διατελοῦμεν, σώσῃ δὲ τὴν ζωήν μας καὶ τὴν τῶν οἰκογενειῶν μας ἐκ τῆς βίας τῶν φαυλοβίων, οἵτινες ἐνθαῤῥυνόμενοι εἰς τὴν ἀτιμωρησίαν τῶν κακουργημάτων των θὰ πέμψουν πολλοὺς εἰς τὸν ᾅδην, ἂν δὲν ληφθῇ ἡ ἀπαιτουμένη πρόνοια. Ὑποφαινόμεθα εὐσεβάστως, ἐξαιτούμενοι τάχιστα θεραπείαν.» (Καταλαμβάνει τὴν ἕδραν τοῦ προέδρου ὁ κ. Ι. Ἀντωνόπουλος) Τὸ ἔγγραφον τοῦτο, τὸ ὁποῖον δὲν ἠξεύρω ποίαν χρονολογίαν φέρει....

§65ΜΠΟΥΤΟΣ. Δὲν ἔχει καὶ τὸ πρωτότυπον.

§66ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Φαίνεται, ὅτι τὸ ἔγγραφον τοῦτο ἔγεινε κατὰ τὴν διάρκειαν τῆς ἐκλογῆς.

§67Ι. ΒΑΛΑΣΣΟΠΟΥΛΟΣ. Χθὲς, λέγει, τὴν πρώτην ἡμέραν τῆς ἐκλογῆς· ὥστε φαίνεται, ὅτι ἔγεινε τὴν δευτέραν ἡμέραν.

§68ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Ἔτσι φαίνεται πιθανῶς· καὶ μοὶ φαίνεται, ὅτι τοῦτο ἐπροκάλεσε καὶ τὴν ἀποστολὴν τοῦ κυρίου νομάρχου, τοῦ κυρίου ἀντεισαγγελέως, τοῦ ἀνακριτοῦ καὶ τῆς ἐνόπλου δυνάμεως, διότι ὅτε ὅλαι αἱ ἀρχαί, τοπικαί, δημοτικαὶ καὶ δημόσιαι, οἰκονομικαὶ καὶ ἄλλαι, καὶ ἡ δικαστικὴ, ὁ εἰρηνοδίκης, εἶναι πολιορκημέναι, καὶ βλέπετε τί γίνεται, καὶ τὰς ἀπειλοῦν καὶ δὲν τὰς ἀφίνουν νὰ ἐξέλθουν ἀπὸ τὰ σπήτιά των, αὐτὴ λέγω ἡ κατάστασις ἐπροκάλεσε πολὺ δικαίως τὴν ἀποστολὴν δυνάμεως πρὸς ἀπελευθέρωσίν των. Ἔχομεν λοιπὸν τὸ ἔγγραφον τοῦτο, ἀλλὰ σημειώσατε, κατὰ τὴν ἐμὴν γνώμην, κανὲν ἔγγραφον μοναχόν του δὲν ἠμπορῶ νὰ πιστεύσω· ὅλα τὰ συνδυάζω, διότι ὅλαι αἱ γλῶσσαι, μόνον αἱ πέτραι δὲν ὁμιλοῦν, ὅλαι αἱ ἀρχαὶ δεχόμεναι τὴν εὐθύνην, τὴν ὁποίαν ἔχουν πρὸς τὴν κυβέρνησιν, ἐδύναντο ὅλαι αὗται αἱ ἀρχαὶ νὰ ψευσθῶσιν, νὰ πλάσωσι γεγονότα τόσον πανδήμως, νὰ τὰ διακωδωνίζουν καὶ νὰ τὰ λέγουν ἐνώπιον ὁλοκλήρου τῆς Κυβερνήσεως; Ἀδυνατῶ νὰ πιστεύσω, ὅτι αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι ἔφθασαν εἰς τόσην ἀναίδειαν καὶ αὐταπάρνησιν καὶ θυσίαν διὰ νὰ εἴπουν τι ὑπὲρ τοῦ λογιωτατίδου. Ἐδῶ ἂς μὲ συγχωρήσῃ ὁ ἀξιότιμος προαγορεύσας νὰ τῷ παρατηρήσω, πόθεν προῆλθεν αὐτὸ τὸ πέραν τῶν καθηκόντων των διάβημα. Παρατηρεῖς, ὅτι ὁ εἰρηνοδίκης εἶναι ἀνακριτικὸς ὑπάλληλος καὶ δύναται, ὅταν γίνωνται κακώσεις, ὅταν γίνωνται πλημμελήματα αἰκιῶν ἢ ῥαβδισμῶν, δύναται καὶ ἔχει καθῆκον νὰ τὰ βεβαιώσῃ, καθὼς καὶ ὁ δήμαρχος καὶ ὁ ἐνωμοτάρχης ἔχουν τοιαύτην ἀνακριτικὴν ἐξουσίαν. Ἄλλως τε, κύριοι, ἐὰν εἶναι ὅπως θὰ πιστεύσωμεν ὅπως εἶναι, τοιαύτη κατάστασις πραγμάτων, δὲν ὤφειλον νὰ εἰδοποιήσουν τὴν Κυβέρνησιν, ὅτι τάξις ἐδῶ δὲν ὑπάρχει, ὅτι οἱ πολῖται, οἱ ὁποῖοι πληρώνουν τοὺς φόρους καὶ οἱ ὁποῖοι ἔχουν δικαίωμα νὰ τοὺς ἐξασφαλίσῃς χάνουν τὴν τιμήν των, τὴν ζωήν των; Τί τὸν θέλω λοιπὸν τὸν ὑπάλληλον, ὅταν εὑρίσκομαι εἰς ἕνα μέρος καὶ πάσχω ἀπὸ δέκα ἢ εἴκοσι καὶ εὑρίσκομαι εἰς τοιαύτην ἀλγεινὴν κατάστασιν, ἀπειλοῦν τὴν ζωήν μου, τὴν τιμήν μου, τὸ πολυτιμότερον ἀκόμη, καὶ νὰ μὴ εἰδοποιήσῃ ὁ ὑπάλληλος τὴν Κυβέρνησιν περὶ τῆς τοιαύτης καταστάσεως; θέλει κρέμασμα! Ἐὰν δὲν τὰ ἀναγγείλῃ εἰς τὴν Κυβέρνησιν, νὰ ἔλθῃ νὰ προστατεύσῃ τοὺς πολίτας ὁλοκλήρου πόλεως, ὁ ὑπάλληλος ἐκεῖνος εἶναι ἄξιος κρεμάλας, κατ’ ἐμέ. Ἔρχονται τώρα, κύριοι, ὕστερον ἀπὸ αὐτοὺς καὶ ὅλαι αἱ ἄλλαι ἀρχαὶ, καὶ γραμματεὺς δημάρχου καὶ ἐνωμοτάρχης καὶ εἰρηνοδικειακὸς πάρεδρος καὶ γραμματεὺς τοῦ εἰρηνοδίκου καὶ λέγουν, τὰ λέγομεν ὑπὸ τὴν εὐθύνην μας. Νὰ τὰ πιστεύσωμεν αὐτὰ ἢ ὄχι; ὁ ἀξιότιμος προαγορεύσας λέγει, δὲν τὰ πιστεύω. Ἀλλὰ δὲν θέλετε αὐτό; ἔχομεν τὴν ἔκθεσιν τοῦ ἀνακριτοῦ· εἶναι πολὺ ἀξιότιμος ὁ κύριος Ἀραβαντινός, ὅλοι τὸν γνωρίζομεν, δὲν κινεῖται παρὰ ἀπὸ καθῆκον. Ἔχω τὴν ἀρχὴν, ἔκθεσιν ἀνακριτικὴν, τὴν ὁποίαν ὁ ἀνακριτὴς κάμνει κατὰ φαντασίαν ἀπὸ τῆς κεφαλῆς του, χωρὶς νὰ ἀντιλαμβάνεται τῶν πραγμάτων, νὰ μὴ τὴν λαμβάνω ποτὲ ὑπ’ ὄψιν. Ἀλλὰ τί σᾶς λέγει ὁ ἀνακριτής; Ἐβεβαιώθην ἐξ ἰδίας ἀντιλήψεως; (θόρυβος), θὰ δείξω ἐπιστολὰς περὶ τοῦ τραμπουκισμοῦ, εἶναι ἡ καρδία μας καμμένη καὶ πολλοὶ ὡς κυβερνῆται τὸ γνωρίζουν.—Ἀλλὰ δὲν τὸ λέγει ὁ ἀνακριτής.—Ἀκούσατε, εἶμαι πλέον πονηρὸς ἀπὸ σᾶς. Λέγει ἐξ ἰδίας ἀντιλήψεως· ἀλλὰ δὲν λέγει τοῦτο μόνον· λέγει, ὅπως ἐβεβαιώθηκα ἀπὸ ὅλας τὰς ἀρχὰς καὶ ἐνώπιον τοῦ τόπου ὅπου ἔγιναν τὰ γεγονότα. Ἀλλὰ δὲν λέγει μοναχὸς του κατὰ φαντασίαν, λέγει καὶ τὰς βάσεις ἐπὶ τῶν ὁποίων στηρίζεται, τὰς πηγὰς ἐξ ὧν ἠρύσθη τὴν βεβαίωσιν αὐτήν. Ἄλλως τε καὶ αὐτὸν μόνον δὲν ἤθελα τὸν πιστεύσει, δὲν ἤθελα δώσει τὸ δικαίωμα, εἶναι τὶ ἐπικίνδυνον, ἀφοῦ ἐδόσαμεν τὴν ἰσοβιότητα τοῦ δικαστοῦ, ὅπως κατήντησε, καὶ θὰ φέρω ἀπόδειξιν ἑνὸς εἰσαγγελέως τῶν ἐφετῶν, ὅστις ἐψεύσθη διὰ τηλεγραφήματος· τὸ ἠξεύρει ὁ κύριος ὑπουργὸς καὶ δὲν τοῦ ἔκαμε τίποτε· καὶ ἐρωτώμενος ὁ εἰσαγγελεὺς λέγει, εἶναι ψευδῆ, σᾶς γελοῦν, κύριε ὑπουργέ· καὶ ὅμως ἐγένετο ἀναίρεσις εἰς τὸν Ἄρειον Πάγον.

§69ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ Γ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ποῖος εἰσαγγελεὺς εἶναι;

§70ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Δὲν γνωρίζω, σέβομαι ὅλα τὰ πρόσωπα, τὰς πράξεις ἐξετάζω.

§71ΑΘ. Γ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἐκ τοῦ προσώπου θὰ κρίνωμεν.

§72ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Δὲν εἶναι ἐκεῖνος τὸν ὁποῖον λέγετε, ἄλλος εἶναι (γέλωτες)· δὲν φέρει τὸ ὄνομά σας. Ἀλλὰ μαζὺ μὲ τὰ ἄλλα καὶ μὲ τὴν ἔκθεσιν τοῦ ἀνακριτοῦ καὶ τὴν ἐπιστολὴν τοῦ Νομάρχου ἔχετε ὅλα συνδυασμένα· ὅλα τὰ συνεδύασα καὶ εἶδα ὅτι ὅλα εἶναι σύμφωνα. Ἀλλὰ δὲν θέλετε καὶ αὐτὸ ἀκόμη; Ἐὰν φέρωμεν καὶ τοὺς δύω, καὶ τὸν ἐπιτυχόντα καὶ τὸν ἀποτυχόντα, τί σᾶς λέγουν; ὁ Ἀντώνιος Βενιζέλος καὶ Ὄθων Παππαλεονάρδος σᾶς λέγουν, ὅτι ἡ ἐκλογὴ αὕτη ἐνηργήθη ὑπὸ τοῦ κράτους τῆς βίας καὶ τοῦ τρόμου, δὲν εἶναι ἡ καθαρὰ θέλησις τῶν πολιτῶν. Ἀλλὰ τί λέγει ὁ ἔντιμος προαγορεύσας; Αὐτὸ τὸ εἶπον, διότι ἄλλοι ἔπραξαν τὴν βίαν· τὴν τετάρτην ἡμέραν, ὅτε ἤθελε κηρυχθῇ περαιωμένη ἡ ἐκλογὴ καὶ πρὶν ἀρχίσῃ ἡ διαλογὴ καὶ γνωσθῇ τὸ ἀποτέλεσμα σᾶς λέγουν ἔγεινεν ἡ βία, ἀλλὰ ἄλλοι τὴν ἔκαμαν· ὁ ἄλλος τί λέγει; εἶναι μῦθος αὐτὸ, σὺ τὸ ἔκαμες· τώρα τὸ ἀποτέλεσμα τὸ βεβαιοῦν καὶ οἱ δύο, ἀλλ’ ὁ εἷς τὸ ῥίπτει εἰς τὸν ἕνα καὶ ὁ ἄλλος εἰς τὸν ἄλλον· εἶναι ὡς νὰ ἐφονεύθη ἕνας ἄνθρωπος καὶ νὰ λέγῃ ὁ εἷς πρὸς τὸν ἄλλον, σὺ τὸν ἐφόνευσας. Τί συμπέρασμα ἐξήγαγεν ὁ προαγορεύσας; Δὲν εἶναι αὐτὴ ἡ ἐλευθέρα θέλησις τοῦ λαοῦ, καὶ ὁ ἕνας λέγει, ὅτι δὲν εἶναι, ὅτι ὑπῆρξε βία, ἀλλὰ σὺ τὴν ἔκαμες τὴν βίαν· ὁ ἄλλος τοῦ λέγει σὺ, τὸ πρᾶγμα ὅμως ὑφίσταται, δὲν τὸ ἀρνεῖται κἀνείς, ἔχομεν τὴν ὁμολογίαν ὅλων, εἶναι ἓν ἐπιχείρημα, τὸ ὁποῖον δὲν δύναται ν’ ἀφήσῃ καμμίαν ἀμφισβήτησιν. Εἶπεν ὁ προαγορεύσας, καὶ τὸν εὐχαριστῶ, ὅτι σεῖς δὲν ἐπιστεύσατε τὰ πιστοποιητικὰ τὰ ἰδιωτικὰ εἰς τὴν ἔνστασιν τοῦ προσόντος τῆς ἀκτημοσύνης· ἐὰν δὲν τὰ ἐπιστεύσαμεν, τὸ ἐκάμαμεν διότι εἴχομεν ἐκεῖ ἐπίσημα ἔγγραφα, δύο συμβόλαια, ἐὰν ἐνθυμῆσθε, καὶ τὸ ἐπίσημον ἔγγραφον τοῦ ὑποθηκοφύλακος· δι’ αὐτῶν τῶν συμβολαίων ἀποδεικνύεται, ὅτι εἰς θέσιν Βουρκάνου εἶχε κτῆμα, ἀλλὰ ἐξεποιήθη καὶ μετεγράφη, διότι τὸ κτῆμα αὐτὸ τὸ εἶχεν ἀγορασμένον καὶ ὑποθηκευμένον εἰς τὸν ἴδιον πωλητὴν, καὶ ἐπειδὴ δὲν ἐπλήρωσε τὰ χρήματα, ὁ πωλητὴς ἐξεποίησε· δὲν ἐξήχθη ὅμως ἐκ τοῦ πιστοποιητικοῦ τοῦ ὑποθηκοφύλακος, ποῖον ἥμισυ ἐξεποιήθη· τὸ ἥμισυ τοῦ ἀρχικοῦ τοῦ ὅλου κτήματος, ἢ τὸ ἥμισυ τοῦ ἡμίσεως; Καὶ ἐπειδὴ ἐγεννήθησαν ἀμφιβολίαι, ἐκηρύχθη τὸ τμῆμα ὑπὲρ τοῦ προσόντος τούτου τοῦ κυρίου Παππαλεονάρδου. Τὰ ἔγγραφα λοιπὸν τὰ ἰδιωτικὰ τὰ ἀπεκρούσαμεν, διότι ἀντέκειντο εἰς τὰ δημόσια. Βλέπετε λοιπὸν, ὅτι αὐτὴ εἶναι ἡ κατάστασις τῶν πραγμάτων. Ἐὰν αὐτὰ τὰ γεγονότα σᾶς πείθωσιν ἢ ὄχι, τοῦτο εἶναι ἔργον τῆς ὑμετέρας κρίσεως καὶ εὐσυνειδησίας. Δὲν δύναμαι, κύριοι, ἐγὼ παρὰ νὰ ἐκφράσω τὴν γνώμην μου, ὅτι τὸ τμῆμα κατὰ πλειονοψηφίαν εὗρε σημαντικὰ γεγονότα· τί θὰ εἴπητε ὑμεῖς ἐρωτώμενοι, ἐὰν εἰς ἕν μέρος ἐξησκήθη μία βία, ὅπως τὴν θέλετε σεῖς καὶ τὴν ἐννοεῖτε, ἐὰν ἔχητε τὴν ἐπιτροπὴν, νὰ μὴ καταχωρῇ τίποτε; καὶ δὲν λέγω διὰ τὴν ἐπιτροπήν· ὑποθέτω, εἶναι μία ἔνστασις ὅπου κατέφυγεν ὁ Βενιζέλος· ἐγὼ τὸ ἀντελήφθην ἰδίοις ὄμμασιν καθήμενος μέσα εἰς τὸν τόπον.

§73ΜΠΟΥΤΟΣ. Ἠμπορεῖτε νὰ τὸ εὕρετε;

§74ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Μάλιστα, μάλιστα, τώρα εὐθὺς, τὸ ἠξεύρω, τὸ ἔχω καὶ σημειωμένον. Σᾶς ἐρωτῶ, κύριοι, ἐὰν γείνῃ βία μὲ ὅλα τὰ γεγονότα, τὰ ὁποῖα κατὰ τὴν ἰδίαν κρίσιν σας καὶ συνείδησίν σας ἀποτελοῦν πράγματι βίαν, καὶ ὅταν παρεβιάσθη ἡ ἐλευθέρα θέλησις τῶν ψηφοφόρων καὶ ὅταν δὲν εἶναι ἐκλογὴ, δὲν μοὶ λέγετε, σεῖς ἐρωτώμενοι, τί θὰ ἀπαιτήσητε ἀπὸ τὸν παθόντα; ποίαν ἀπόδειξιν; Δὲν θὰ πιστεύσητε τὸν δήμαρχον, τὸν ἀστυνόμον, τὸν νομάρχην; δὲν θὰ πιστεύσητε τὸν εἰρηνοδίκην, τὸν τελώνην; δὲν θὰ πιστεύσητε ὅλην τὴν ὑπαλληλίαν; τὸν ἀνακριτὴν, τὸν εἰσαγγελέα, τὸν νομάρχην; Τὸν θεὸν μόνο θὰ ζητήσητε· ἀλλὰ δυστυχῶς δὲν ἠμπορεῖτε νὰ καταβιβάσητε τὸν θεόν. Ἐκεῖ θὰ καταντήσητε, εἰς τὸ ἀδύνατον. Λοιπὸν νομίζω ὅτι μεγαλειτέρας καὶ τρανωτέρας ἀποδείξεις δὲν ἠμποροῦσα νὰ φέρω, οὔτε εἶναι δυνατὸν νὰ φέρω ἄλλας ἀποδείξεις· ἄλλως αὐτὸς εἶναι ἐνιστάμενος καὶ δὲν φωνάζει ἡ φωνὴ βοῶντος ἐν τῇ ἐρήμῳ· θὰ ἴδητε ὅτι ζητεῖτε νὰ πετάξῃ εἰς τὴν σελήνην, ἐὰν ποῦ ζητήσητε ἄλλας ἀποδείξεις. Μοῦ φαίνεται ὅτι ἤδη θὰ ἐπείσθη ὁ ἀξιότιμος προαγορεύσας καὶ θὰ συνταχθῇ μὲ τὴν γνώμην μου.

§75ΣΕΡΒΟΣ. Ἡ πλειονοψηφία τῆς ἐπιτροπῆς ἐξηκρίβωσε καὶ ἐπείσθη περὶ τῆς βίας· παρακαλῶ νὰ μοὶ εἴπητε τίνος εἴδους βίαν ἐξηκρίβωσε;

§76ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Σᾶς εὐχαριστῶ, διότι ἤθελα κατέλθει χωρὶς νὰ ἀντικρούσω ἓν ἐπιχείρημα λίαν δυνατόν. Τὰς δύω ἡμέρας ἔγεινε βία, τὸ ὁμολογεῖ ὅλος ὁ κόσμος.

§77ΜΠΟΥΤΟΣ. Ποῖος τὸ λέγει;

§78ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Τὸ λέγουν· δὲν λέγω ὅτι θὰ τὸ πιστεύσετε, δὲν εἶμαι μπουταλᾶς. Ἀφοῦ μετὰ δύω ἡμέρας ἐπῆλθε τάξις, πῶς δὲν ἦλθον οἱ ἀποκλεισθέντες νὰ ψηφοφορήσωσιν; Αὐτὸ εἶναι ἓν ἐπιχείρημα κατ’ ἐπιφάνειαν ἀκαταμάχητον, διότι ἡ ἀπόστασις δὲν εἶναι παρὰ δύω ἢ τρεῖς ὥρας τὸ πολύ. Θὰ μοὶ συγχωρήσῃ ὁ ἀξιότιμος προαγορεύσας νὰ τῷ παρατηρήσω ὅτι ὅταν ἅπαξ ἐπὶ μίαν ἢ δύω ἡμέρας κατέρχωνται χωρικοὶ πτωχοί, ἀσθενεῖς, δειλοί, ἂν θέλητε, (γέλως), εἶναι πολλοὶ οἱ ὁποῖοι εἶναι δειλοί· μὴ παρεξηγῆτε, δὲν ὁμιλῶ περὶ τοῦ ὅλου, ὁμιλῶ περὶ τῶν παθόντων καὶ πτοηθέντων καὶ κακωθέντων. Ἐὰν λοιπὸν ἐδειλίασαν καὶ δὲν ἦλθον ἕνεκεν τῶν κακώσεων, διὰ τοῦτο ἔχετε τὸ ἐπιχείρημα ὅτι ἠμποροῦσαν νὰ ἔλθουν; Μίαν φορὰν ὅταν τρομάξῃ ἕνας πτωχὸς ἄνθρωπος, ἕνας μικρὸς χωρικός, φοβεῖται πλέον νὰ ξαναέλθῃ. Ἀλλ’ ὅταν ἐπανήρχετο, ποῖα μέσα μᾶς δεικνύετε, ὅτι αὐτὸς ὁ διατελῶν ὑπὸ τοιοῦτον τρόμον, εἶχε τὴν βεβαιότητα νὰ ἐπανέλθῃ ἀβλαβής; Ἐγένετο καταγγελία, ὅτι ὁπλοφόροι παρεμόνευον ἐκεῖ καὶ ἐζήτουν νὰ τοὺς κακοποιήσουν, καὶ νομίζετε ὅτι ἐγώ, ὁ ὁποῖος δὲν ἔχω τὴν ὑμετέραν γενναιότητα, ἠμποροῦσα νὰ καταβῶ καὶ νὰ ψηφοφορήσω; Μοὶ φαίνεται ὅτι καὶ κάμποσοι ἀπὸ ὑμᾶς δὲν θὰ εἴχετε αὐτὴν τὴν τόλμην. Γνωρίζω ἐκ πείρας καὶ γνωρίζει μοὶ φαίνεται καὶ εἷς ἀξιότιμος καὶ ἐξέχων ἐνταῦθα, ὅτι κατὰ τὸ 1865 διεξήχθη μία βία μὲ ἐγκλήματα καὶ ἐπέφερε τὴν ἀκύρωσιν μιᾶς ἐκλογῆς δημοτικῆς· γνωρίζω ὅτι ἠγανάκτησε τότε καὶ ἐπέφερε παραστάσεις· γνωρίζω ὅτι τότε οἱ καλλίτεροι ἄνθρωποι δὲν ἠθέλησαν νὰ συμπλακοῦν μὲ τοὺς τραμπούκους· εἶδον ἀνθρώπους λίαν ἀποφασιστικοὺς καὶ τολμηροὺς καὶ δὲν ἠθέλησαν νὰ συμπλακοῦν μὲ τοὺς τραμπούκους· τὸ εἶδον εἰς Ναύπλιον, ὅπου ὑπάρχει φρούριον, ἀρχαὶ στρατιωτικαί, νομάρχης, εἰσαγγελεὺς καὶ δικαστήρια. Αὐτὰ λοιπὸν ἐκτιμήσατε καὶ θὰ ἴδητε ὅτι θὰ φέρητε παμψηφεὶ ἐτυμηγορίαν ἀπέναντι τοιούτων γεγονότων.

§79ΟΘΩΝ ΠΑΠΠΑΛΕΟΝΑΡΔΟΣ. Ἤλπιζον ὅτι ἀγωνισθεὶς ἀγῶνα δεινὸν πρὸς ἀντίπαλον περιβεβλημένον τὴν λεοντῆν τῆς κυβερνητικῆς ὑποψηφιότητος, καὶ ὑποστηριχθέντα ὑφ’ ὅλων τῶν ἀρχῶν, ἤθελον διέλθει ἐν ἀνέσει καὶ εἰρήνῃ τὸ στάδιον τῶν ἐξελέγξεων, ἀλλ’ ἠπατήθην, διότι ἐπίστευσα ἐν τῇ κοινοβουλευτικῇ μου ἀπειρίᾳ ὅτι ἡ ὑποψηφιότης παύει κατὰ τὰς ἐξελέγξεις, καὶ διὰ τοῦτο εὑρίσκομαι εἰς τὴν δυσάρεστον ἀνάγκην, τὸ πρῶτον φέρων τὸν λόγον ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, νὰ τον φέρω ἐπὶ τῆς ἐκλογῆς μου. Θὰ συζητήσω τὴν βίαν, ἀλλὰ προκειμένου νὰ ἀποφασίσητε περὶ βίας καὶ ἀποκλεισμοῦ, πρέπει νὰ ἔχητε ὑπ’ ὄψιν σας ὅλα τὰ γεγονότα, διότι ἐκ τούτων θὰ ἐξάξητε ἐὰν ἐγένετο πράγματι ἀποκλεισμός· διὰ τοῦτο θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε μικρὰν ἀφήγησιν ὅλων τῶν πρὸ τῆς ἐκλογῆς, τῶν κατὰ τὴν ἐκλογὴν καὶ τοῦ ἀποτελέσματος. Ὁ ἀντίπαλός μου δυστυχῶς εἶχεν ἀπολέσει τὰς συμπαθείας τῶν συμπολιτῶν μας, καὶ διὰ τοῦτο πολὺ εὐλόγως κατέφυγεν εἰς τὸ ἄλλο μέσον, διὰ τοῦ ὁποίου ἠδύνατο νὰ ἐπιτύχῃ, δηλ. εἰς τὴν κυβερνητικὴν ὑποψηφιότητα, καὶ τὸ κατώρθωσε· τώρα θὰ ἐξετάσω ἐὰν καὶ ποῖα τὰ μέσα τὰ ὁποῖα τοῦ παρέσχε, καὶ αὐτὰ τὰ λέγω διὰ νὰ ἀποδείξω τὰς αἰτίας καὶ τὰς ἀφορμὰς τῶν ἐγγράφων. Πρώτη πρᾶξις λοιπὸν ἦτον, ὅτι προεβιβάσθη εἷς τὰς παραμονὰς τῶν ἐκλογῶν προβιβασθεὶς μεταβαίνει εἰς Αἴγιναν διὰ βασιλικοῦ ἀτμοπλοίου· ἐνόμισεν ὅτι μὲ αὐτὴν τὴν ἐπίδειξιν θὰ ἠδύνατο νὰ ἐπηρεάσῃ, ἀλλὰ δὲν ἠδύνατο ποσῶς, καὶ διὰ τοῦτο κατέφυγεν εἰς ἄλλα μέσα. Ἔρχεται ἐδῶ, μετακαλεῖται ὁ δήμαρχος καὶ ἐπιστρέφων διαδίδει, ὅτι ἔλαβεν ἐντολὴν διὰ πάσης θυσίας νὰ ὑποστηρίξῃ τὸν Λογιωτατίδην· ἐγὼ τὸ πληροφοροῦμαι καὶ ἀμέσως μεταβαίνω πρὸς τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ τῷ ἀνήγγειλον ἅπαντα. Τὸν εἶδον ἀγανακτήσαντα καὶ ὑποσχεθέντα ὅτι θὰ τιμωρήσῃ τὸν δήμαρχον· ὁ δήμαρχος ὅμως ἐξακολουθεῖ, μετ’ ὀλίγας ἡμέρας ἀρχίζει νὰ ὁπλίζῃ πολιτοφύλακας. Μοὶ ἀποστέλλεται ἀναφορὰ ἀπὸ τριακοσίους πολίτας, διὰ τῆς ὁποίας παραπονοῦνται περὶ τούτου· ὁ νομάρχης πράγματι διατάσσει τὴν ἀφόπλισίν των, ἀλλὰ κατὰ τὰς παραμονὰς τῶν ἐκλογῶν ἑτέρα διαταγὴ ἐπιτρέπει τοῦτο. Ἀλλ’ ἀφοῦ εἶδεν ὅτι καὶ μὲ τὸν δήμαρχον δὲν κάμνει τίποτε, διότι οἱ στενότεροι συγγενεῖς του δὲν τὸν ἤκουον, ἔκαμεν ἄλλο· ἐνῷ εὐθύμουν εἰς τὴν οἰκίαν τοῦ κ. Βενιζέλου ἀρκετοὶ πολῖται, ἔρχεται ὁ δήμαρχος, ἀρχίζει νὰ τοὺς ὑβρίζῃ, νὰ τοὺς ἀπειλῇ, καὶ κατώρθωσε τοῦτο τὸ γεγονὸς νὰ τὸ παραστήσῃ ὡς ἀπόπειραν δολοφονίας κατὰ τοῦ δημάρχου καὶ τοῦ ἡγουμένου τῆς Μονῆς· μεταξὺ δὲ αὐτῶν ἦταν οἱ δύο γαμβροὶ καὶ οἱ τρεῖς ἐξάδελφοι τοῦ δημάρχου. Τὸ πρωΐ ἀνεχώρησεν ὁ ἡγούμενος καὶ ἑπομένην ἡμέραν ἀρχίζει ἀνάκρισις ἐπὶ πέντε ἡμέρας καὶ δὲν ἐξάγει τίποτε· συλλαμβάνουν ἕνα ὡς ὕποπτον, ἀλλὰ μετὰ μακρὰν συζήτησιν μετὰ τοῦ εἰσαγγελέως, τὸν ἀπέλυσαν· ὁ ἀστυνόμος ἐπίσης ἐπηρεάζεται ὡς συγγενὴς ἀπὸ τὸν Γεώργ. Αἰγινίτην, ὁ δὲ λιμενάρχης σημειωτέον ὅτι εἶναι γυναικάδελφος τοῦ δημάρχου· εἶχε λοιπὸν ὅλας τὰς ἀρχάς. Ἄρχεται ἡ ἐκλογή, ἀλλὰ πάλιν τὰ πνεύματα δὲν μεταβάλλονται, μένουν ἐναντία· ἐπιχειροῦν νὰ δελεάσουν τὴν ἐπιτροπὴν καὶ νὰ τὴν ἐκφοβίσουν, διότι ὁ εἷς μάλιστα ἦτο συγγενής· προκαλοῦν λοιπὸν τὴν σκηνὴν ἐκείνην, ἀλλ’ εἰς μάτην· μετὰ τὴν σκηνὴν αὐτὴν μεταβαίνουν εἰς τὴν οἰκίαν τοῦ εἰρηνοδίκου καὶ συντάσσουν τὸ ἔγγραφον αὐτό, καὶ τὴν ἑπομένην ἡμέραν, κατὰ τὰς 3½ ἐνῷ περιδιάβαζον εἰς τὴν παραλίαν, βλέπω ἀτμόπλοιον βασιλικὸν μὲ τὸν νομάρχην, μὲ στρατὸν κτλ. Τότε πλησιάζω καὶ λέγω, πῶς ἐδῶ κ. νομάρχα; Μὲ λέγει, καλὰ εἶσθε ἐδῶ, ὑγιεῖς; καλά, λέγω, τί τρέχει; Ἄλλα μᾶς εἶπαν, μ’ ἀπαντᾷ, πόσον λυποῦμαι ὅτι συμβαίνουν τοιαῦτα πράγματα· τότε τὸν λέγω ἤθελον σᾶς παρακαλέσει ἐξ ὀνόματος ὅλων τῶν ὑποψηφίων καὶ τῆς ἐπιτροπῆς νὰ παρασταθῆτε τὰς δύο ἡμέρας εἰς τὸν τόπον τῆς ἐκλογῆς διὰ νὰ μὴ ὑπάρξῃ κανὲν παράπονον· ἐὰν ἡ παραμικρὰ ὑπόνοια ὑπάρξῃ, ἐγὼ πρῶτος θ’ ἀποσυρθῶ, διότι δοξάζω ὅτι μόνον διὰ τῆς γνησίας ἀντιπροσωπείας τὸ συνταγματικὸν πολίτευμα δύναται νὰ προβῇ· μοὶ λέγει, αὐτὸ εἶναι μία παρανομία· λέγω, κάμετε μίαν παρανομίαν διὰ νὰ σώσετε τὴν ἐκλογήν· τέλος μετὰ πολλὰς παρακλήσεις ἀπεφάσισε νὰ μείνῃ, ἀλλὰ τότε μανθάνομεν ὅτι ὁ ἐνωμοτάρχης μετέβη εἰς τὰ χωρία μὲ τὴν δύναμιν. Ἔρχεται λοιπὸν ὁ νομάρχης εἰς τὴν ἐκλογὴν, ἄρχεται ἐν πληρεστάτῃ τάξει, ἐξακολουθεῖ καὶ τὰς δύο ἡμέρας, εἰς τὸν τόπον τῆς ψηφοφορίας παρόντων τοῦ νομάρχου, τοῦ μοιράρχου, τοῦ ἀντεισαγγελέως, τοῦ ὑπασπιστοῦ· τοὺς διαιροῦν τότε εἰς δύο πλευρὰς καὶ λέγουν, αὐτὴν τὴν πλευρὰν θὰ λάβουν οἱ ἐκλογεῖς τοῦ Λογιωτατίδου, τὴν ἄλλην ἡ τοῦ Λεονάρδου· τὸν στρατὸν διαιρεῖ εἰς δύο καὶ φυλάττουν. Μοὶ λέγει ὁ νομάρχης, ἄλλην μίαν παράκλησιν θὰ σὲ κάμω· παραπονοῦνται ὅτι δὲν θὰ προλάβουν οἱ χωρικοὶ των νὰ ψηφοφορήσουν· θὰ ἐπιτρέψῃς λοιπὸν νὰ ψηφοφορήσουν ὅλοι οἱ ἐδικοί των ἄνθρωποι καὶ ἔπειτα νὰ ἔλθουν οἱ ἐδικοί σου. Φωνάζουν οἱ ἄνθρωποί μου, ἀλλὰ τοὺς ἡσύχασα καὶ λυποῦμαι ὅτι αὐτὰ δὲν ἀνεφέρθησαν ἐδῶ· ἀρχίζουν λοιπὸν νὰ ψηφοφοροῦν καὶ τελειόνουν εἰς τὰς τρεῖς· ἦτο μάλιστα τὸ ἀτμόπλοιον τοὺ κύκλου καὶ παρέμενε, διότι ὁ νομάρχης ἤθελε νὰ τελειώσῃ. Ἔπειτα ἠρώτησε, ἔχετε ἄλλους ἐκλογεῖς; λέγουν ὄχι, δὲν ἔχομεν ἄλλους· τότε λοιπὸν λέγει, εἶσθε ἐλεύθεροι νὰ ψηφοφορήσητε σεῖς, καὶ ἔφυγεν ὁ νομάρχης. Μετὰ τὴν ἐκλογὴν, ἤρχισεν ἡ διαλογὴ τὴν ἑπομένην ἡμέραν ἔρχεται ὁ κύριος γραμματεὺς τῆς νομαρχίας νὰ ἐνεργήσῃ τὴν ἀνακήρυξιν, βλέπω τὸ ἀτμόπλοιον καὶ ἤρχισα νὰ φοβοῦμαι· λέγω τοῦ γραμματέως, τί ἔγινε; πάλιν καμμία μήνυσις; ὄχι, λέγει, θὰ κάμω τὴν ἀνακήρυξιν, νὰ προσέλθῃ ὁ βουλευτὴς νὰ τὸν ἀνακηρύξω· λέγω, ὁ βουλευτὴς εἶναι ἔμπροσθέν σας· λέγει, μόλα αὐτὰ τὰ ὁποῖα ἔγιναν κατωρθώσατε νὰ ἐκλεχθῆτε; Ἔχετε κανὲν παράπονον; ἐρωτᾷ τοὺς ἄλλους. Ὄχι, λέγουν, ἀνδρικώτατα παλληκαρίσια τὴν ἐχάσαμεν, αὐτὸς εἶναι ὁ βουλευτὴς, δὲν ἔχομεν κανὲν παράπονον. Τώρα θὰ ἐξετάσω ἐὰν εἶχεν ἐπιῤῥοὴν καὶ ἐὰν αὐτὴ ἡ ἐπιῤῥοὴ τοῦ κυρίου Λογιωτατίδου ἦτο ἐναντία τοῦ ἀποτελέσματος· ὅλοι γνωρίζετε τὴν Αἴγιναν καὶ λυποῦμαι διότι ὁ κύριος πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἀνεχώρησε, διότι θὰ ἦτον ὁ καταλληλότατος· εἶχον, ὅλους, ὄχι τοὺς τραμπούκους, ἀλλὰ τοὺς νοικοκυραίους τοῦ τόπου· εἶναι ἕνας Φουντούλας, ὁ ὁποῖος ἔχει ἐν τῇ νήσῳ τριακοσίων χιλιάδων περίπου δάνεια, ἔχει καταστήματα διάφορα καὶ συγγενεῖς καὶ σχέσεις ἐμπορικὰς μὲ ὅλους· ἔπειτα εἶναι ἡ οἰκογένεια τῶν Σταθήδιδων, ἔχουσα τοὐλάχιστον 20 ἄτομα λίαν εὐκατάστατα· ὅταν μάλιστα τὸν ἀνέκρινεν ὁ ἀνακριτὴς καὶ τὸν ἔλεγεν ὅτι εἶναι τραμποῦκος, τότε λέγει, κύριε ἀνακριτὰ θὰ μοὶ ἐπιτρέψῃς νὰ σοῦ δείξω ὀλίγας πλαστογραφίας, μίαν ἀπόδειξιν τοῦ ἡγουμένου, καθ’ ἣν ὁ ἡγούμενος μοὶ ὀφείλει δύο ἥμισυ χιλιάδας δραχμάς· τοῦ ἔδειξε καὶ ἄλλα τοιαῦτα, καὶ οὕτω ἤρχετο ἕκαστος τῶν τραμπούκων αὐτῶν καὶ τοῦ ἐδείκνυε στοιβάδας ἀποδείξεων τοιούτων· ἔπειτα εἶναι ἡ οἰκογένεια τοῦ Ἀθανασιάδου, ἡ οἰκογένεια τοῦ Ζωγράφου, ἀπὸ τὴν ὁποίαν κατάγεται ὁ ἀστυνόμος, τῶν Καμπανέων, τῶν Λαούσιδων, τῶν Κολιποντίδων, ἐκ τῶν ὁποίων ὁ εἷς εἶναι σιτέμπορος, παρέχει τὸν σῖτον ἐπὶ πιστώσει καθ’ ὅλον τὸν χρόνον, καὶ ἔπειτα εἰς τὸ τέλος τὸν πληρόνουν μὲ μοῦστον. Τόση εἶναι ἡ συμπάθεια ὑπὲρ ἐμοῦ, μὲ ἀναγκάζει ἡ φιλαυτία μου νὰ τὸ εἴπω, ὥστε ἀπὸ τῆς Κωνσταντινουπόλεως κατέβησαν δύο ἔμποροι, Ἀθανάσιος Λάμπρος καὶ Καρακατσάνης· ὅταν ἦλθον, ἀπόρησα· τοὺς λέγω, δὲν ἤθελον τοιαύτην ὑποχρέωσιν· λέγουν εἶναι τὸ αἴσθημά μας· ἀπὸ τὸ Καλαμάκιον ἐπῆραν λέμβους καὶ ἦλθον· ἐπροκάλεσα εἰς τὸ τμῆμα τὸν ἀντίπαλόν μου νὰ εἴπῃ ἐὰν εἷς ἐξ αὐτῶν ἦτον ἰδικός του καὶ τὸ ἐβεβαίωσεν· εἶχε μόνον ἕνα Γαρούφαλον, ὄχι ἐντόπιον, καὶ ἕναν ἄλλον κουμπάρον ἰδικόν μου, μὲ τὸν ὁποῖον εἶχε μόνον σχέσεις ἐμπορικάς. Ἐλησμόνησα τοὺς Λυκούριδες· αὐτοὶ ἔχουν ἑπτὰ υἱοὺς, ἐξ ὧν ὁ εἷς ἐπαγγέλλεται τὸν δικηγόρον, ὁ ἄλλος τὸν ἰατρὸν· ἠρώτησα τὸν ἀντίπαλόν μου, πόσας ψήφους θέλεις νὰ σοὶ δώσω ἀπὸ τὴν πόλιν; 200, 250, ἔστω· τώρα ποία χωρία ἔχεις; εἶναι ἓν χωρίον, ὅπου ἐκτὸς ὀλίγων τινῶν, οἱ ἄλλοι εἶναι ἰδικοί του, ἔρχεται τὸ χωρίον τῆς Παχείας Ῥάχης καὶ τῆς Πέρδικας· αὐτὰ ὁμολογουμένως εἶναι ἀποκλειστικῶς ἰδικά μου, καὶ δι’ ἄλλον λόγον ὅτι πολλοὺς ὑπηρέτησα ἀφιλοκερδῶς καὶ διότι εἶναι πάντοτε ἀντίθετοι ἐκείνου τὸν ὁποῖον ὑποστηρίζει ὁ Ἡγούμενος· τοῦτο θὰ τὸ ἐξαγάγετε ἐκ μιᾶς ἐνστάσεως τὴν ὁποίαν ἔκαμον οἱ Κύρ. Λογιωτατίδαι εἰς τὴν παρελθοῦσαν ἐκλογὴν, εἰς τὴν ὁποίαν λέγουν ὅτι ἐνῷ κατέβαινον ἀπὸ τὰ ἄλλα χωρία, ἀπὸ τὸ χωρίον Πέρδικα τοὺς ἐμπόδιζον. Εἶναι τὸ χωρίον τοῦ Βαθέως τὸ ὁποῖον εἶναι τῶν Σταθίδων καὶ ἕνα ἄλλο τῶν Λεαούσιδων. Δὲν εἶχε λοιπὸν, παρὰ 250 ἀπὸ τὰ χωρία καὶ ἄλλους 200 ἀπὸ τὴν πόλιν. Αὐτὰ εἶναι ὡς πρὸς τὴν ἐπιῤῥοὴν· τώρα ἂς ἔλθω ὡς πρὸς τ’ ἀποτελέσματα, ἐὰν πράγματι ἀπεκλείσθησαν ψηφοφόροι. Φέρω τὸ ἔτος 53 ὅπου ἐψηφοφόρησαν ἐν ὅλῳ 405, τὸ ἔτος 59 ἐψηφοφόρησαν 479, τὸ ἔτος 62 872, καὶ τὸ 68, ὅτε ὁ κατάλογος ἦτον ὁ αὐτὸς μὲ μικρὰν διαφορὰν, ἔχομεν 1485, καὶ ἐψηφοφόρησαν 771. Εἰς τὴν Δημαρχικὴν ἐκλογὴν τοῦ 1870 ἐπάλαιον δύο μερίδες, ἡ ἰδική μου, ἡ τοῦ Βενιζέλου καὶ Λογιωτατίδου καὶ οἱ Λυκουραῖοι· ἐγένετο ζωηροτάτη πάλη καὶ ἐψηφοφόρησαν 608, ἐξ ὧν ἔλαβεν ὁ ὑποψήφιος τοῦ ἀντιπάλου μου 176, ἡ τοῦ Βενιζέλου 310 καὶ ἡ ἰδική μου 245. Καὶ ἐφέτος τί ἀποτέλεσμα ἔχετε; 854 εἰς τὴν Αἴγιναν καὶ 102 εἰς τὸ Ἀγκύστρι, ὥστε 955 τὸ ὅλον ἐψηφοφόρησαν ἐφέτος, ὅτε ἀπεκλείσθησαν. Τώρα ἠμποροῦν νὰ εἴπουν πῶς δὲν ἐψηφοφόρησαν ὅσοι εἶναι εἰς τὸν κατάλογον; δὲν παρετήρησαν λοιπὸν ὅτι οἱ πλεῖστοι εἶναι ναυτικοὶ, οἱ ἄλλοι ἀπουσιάζουν διότι δὲν ἠμποροῦν ἀπὸ τὰ κτήματά των μόνον νὰ ζήσουν, πηγαίνουν εἰς Ἀθήνας καὶ ἄλλα μέρη καὶ ἐργάζονται; Ἐφέτος ἔχομεν μίαν πλειοψηφίαν ἀπὸ 100 ψήφους περισσοτέρας. Αὐτὰ εἶναι ὡς πρὸς τὸ ἀποτέλεσμα καὶ τὰ γεγονότα καὶ θ’ ἀρχίσω καὶ ἐγὼ τὸ σύστημα τοῦ εἰσηγητοῦ τῆς πλειοψηφίας. Πρῶτον ἔχω τὸ βούλευμα, ἀλλὰ περὶ αὐτοῦ πολλὰ ἐλέχθησαν καὶ δὲν θέλω νὰ καταχρασθῶ τῆς ὑπομονῆς σας· αὐτὸ ἀφορᾷ τὴν πρᾶξιν περὶ τῆς ὁποίας ἐλάλησαν ἤδη· λέγει ὅτι ὁμολογῶ τὴν βίαν, καὶ ἀφοῦ ὁμολογῶ τὴν βίαν, εἶνε ἓν γεγονός· αὐτὴ ἡ ἔνστασις εἶνε περίεργος, διότι θὰ καθιερώσωμεν τὴν αὐτὴν ἀρχὴν, ἅμα ἕνας ἀντιπολιτευόμενος πιέζεται ἀπὸ τὰς ἀρχὰς δὲν πρέπει νὰ τὸ εἴπῃ διότι ἐὰν τὸ εἴπῃ καὶ ὡς ἐκ θαύματος ἐκλεχθῆ, τότε εἶναι ἄκυρος ἡ ἐκλογή· ὥστε ἐὰν ἐγὼ ἔκαμον ἓν παράπονον ἐναντίον τῆς βίας, ἡ ὁποία ἐξησκήθη ἐναντίον μου, τότε θὰ ἀκυρώσωσι τὴν ἐκλογήν· ὥστε αὐτὸ τὸ ἐπιχείρημα φρονῶ, ὅτι εἶναι ἀνάξιον μεγαλειτέρας συζητήσεως. Ἔχομεν, λέγει, τὰς ἐπισήμους ἐκθέσεις τῶν τοπικῶν ἀρχῶν, ἀλλ’ αὗται εἶναι αὐτὸς ὁ ἴδιος. Αἱ τοπικαὶ ἀρχαὶ κάμνουν ἔκθεσιν ὅτι κατεκλείσθησαν, ὅτι μόλις δύνανται νὰ γράψουν, καὶ ἀμφιβάλλουν ἐὰν δυνηθῇ νὰ φθάσῃ τὸ ἔγγραφον. Τώρα ἐρωτῶ, ἐὰν τὸ περιστατικὸν εἶναι ἄξιον προσοχῆς, ἢ ἡ πιστοποίησις αὐτὴ ἀποῤῥέει ἀπὸ τοὺς ἰδίους; ποῖαι ἀρχαὶ κατεκλείσθησαν; ἐκεῖναι, τὰς ὁποίας κατακλείει ὁ νόμος, ἀφοῦ ὁ νόμος δὲν θέλει οὔτε τὴν παρουσίαν οὔτε τὴν ὄψιν των κἂν κατὰ τὰς ἐκλογὰς, διότι τὰς ὑποπτεύει· καὶ ὅμως αὐτοὶ ἔρχονται καὶ λέγουν, ὅτι τοὺς κατεκλείσαμεν, τότε βεβαίως τὸ ἐπράξαμεν ἀμυνόμενοι ἐναντίον τῆς παραβιάσεως τῶν δικαιωμάτων μας, καὶ τότε ἐπράξαμεν πολὺ καλὰ ἀποκλείσαντες αὐτοὺς διότι ἐψηφοθήρουν. Αἱ ἀρχαὶ αἱ ὁποῖαι τάττεσθε νὰ τηρήσητε τὴν τάξιν, ῥίπτετε τὰ ὅπλα; καὶ δὲν αἰσχύνεσθε; Ἄλλως τε ἐνῷ κάμνετε τώρα ἐνστάσεις καὶ ἀντενστάσεις, διὰ τί δὲν ἀναφέρετε ταῦτα νὰ γίνουν ἀνακρίσεις, νὰ προφυλακισθῶσι καὶ ἕως τώρα νὰ ἔχωμεν τὰ βουλεύματα τὰ ὁριστικά; καὶ ἠξεύρετε ποῦ κατεκλείσθησαν; εἰς τὸ....... καὶ τὸ ὁμολογοῦν τὰ πρακτικά· ἡμεῖς καὶ ὁ κύριος Βενιζέλος ἐκάμαμεν παρατήρησιν, ὅτι οἱ χωροφύλακες πηγαίνουν εἰς τὰ χωριὰ καὶ ψηφοθηροῦν, καὶ ὁ ἀστυνόμος δὲν ἦτο παρὼν, εἶχε μεταβῆ εἰς τὸ....... καὶ ἠπείλει ὅτι δὲν μὲ θέλει ἡ κυβέρνησις, ἐνῷ ὅλοι ἦτον ὑπὲρ ἐμοῦ· τοιοῦτον ἔγγραφον λοιπὸν δύνασθε νὰ τὸ παραδεχθῆτε ὡς ἀπόδειξιν ὅτι ἐξησκήθη βία; ἀλλὰ ἔρχεται ἡ ἔκθεσις, παρίστανται εἰς τὸν τόπον τῆς ἐκλογῆς αἱ ἀνώτεραι ἀρχαὶ τοῦ κράτους καὶ δὲν βλέπω ἔκθεσιν τῶν ἀρχῶν παρὰ μόνον ὅταν τὸ πρωτόκολλον συνετάχθη, καὶ ἐννοεῖτε τὸν λόγον. Ἀντ’ αὐτοῦ δὲ τί ἔχομεν; ἔχομεν τὴν ἔκθεσιν τοῦ δημάρχου, ὁ ὁποῖος ἀπὸ τὸν θυμόν του ἐξέσχισε τὸ καπέλλον του, ἀφοῦ εἶδεν ὅτι ἐπλειονοψήφησα· ἔχετε τοῦ γραμματέως, ἥτις ἀναφέρει ὅτι ἐδίωξαν τὸν εἰρηνοδίκην, τὸν ὁποῖον ἡ ἰδία πλειονοψηφία κατακρίνει ὡς ψευδόμενον· ἔχετε τὴν ἔκθεσιν καὶ ἑνὸς ὑποτελώνου ἢ μᾶλλον ἑνὸς ὑποεπιστάτου. Ἀλλὰ, κύριε δήμαρχε, διὰ νὰ κάμῃς ἔκθεσιν τῶν κατὰ τὴν ἐκλογὴν συμβάντων, πρέπει νὰ παρίστασαι· ποῦ ἤσουν λοιπὸν παρών, ἀφοῦ ὁ νόμος σοὶ λέγει νὰ μένῃς ἐντὸς τῆς οἰκίας σου; ἀφοῦ δὲ, ἐπιτρέπεται νὰ παρασταθῇς, πῶς θὰ σοῦ ἐπιτραπῇ νὰ κάμῃς ἔκθεσιν τῶν συμβαινόντων, ἐνῷ σὺ πρέπει νὰ μένῃς μακρὰν αὐτῶν; Ὁ κύριος Δημητριάδης, ὡς δικαστικὸς ἄνθρωπος, ἰδίως γνωρίζει, ὅτι ἀξιοπιστία δὲν δύναται νὰ δοθῇ εἰς τοιαύτην μαρτυρίαν· ὅταν ὁ νόμος ἐξαιρῇ καὶ δὲν παραδέχεται τὴν μαρτυρίαν ἐκείνου, ὅστις ἔχει σχέσιν καὶ φιλίαν πρός τινα, ἡμεῖς δυνάμεθα νὰ δώσωμεν ἀξιοπιστίαν εἰς ἀνθρώπους, ἔχοντας τοιαύτας σχέσεις, πρὸς ἀνθρώπους, οἵτινες εἶναι ἀντίπαλοί μου; Φρονῶ λοιπὸν ὅτι καὶ τὸ τοιοῦτον πιστοποιητικὸν δὲν πρέπει νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν. Ἀλλὰ ἔρχεται ἡ ἔκθεσις τῶν λοιπῶν ἀρχῶν, τὴν ὁποίαν, λέγουν, ὑπογράφει καὶ ὁ εἰρηνοδίκης· ἀλλ’ ἠξεύρετε ποῖος εἶναι ὁ εἰρηνοδίκης; εἶναι ἐκεῖνος, ὅστις καθ’ ὅλον τὸ διάστημα τῶν τεσσάρων ἡμερῶν, ὅτε δὲν ἐγένετο οὐδεμία ἔνστασις, διότι εἶχον ὅλην τὴν ἐλευθερίαν, διότι τὰ μέλη τῆς ἐπιτροπῆς ἦσαν ἐκ τῶν τιμιωτέρων πολιτῶν τῆς νήσου, καὶ ἐν τούτοις μετὰ τὴν διαλογὴν δὲν συντάττει μίαν ἔκθεσιν, ἀλλὰ μετὰ δύο ἡμέρας. Διατί λοιπὸν νὰ μὴ γίνῃ τότε, ὅτε παρίσταντο τόσαι ἀρχαὶ, ἀλλὰ μετὰ δύο ἡμέρας; Ἀλλ’ ἔρχεται ἓν πιστοποιητικὸν τῶν πολιτῶν, διὰ τοῦ ὁποίου θέλουσι νὰ ὑποστηρίξωσι τὴν βίαν, ἀλλὰ διὰ νὰ ὑποστηριχθῇ ἡ βία πρέπει νὰ ᾖναι βάσιμος· τὸ πιστοποιητικὸν αὐτὸ εἶναι τῆς 29 Φεβρουαρίου· αὐτὸ τί βεβαιώνει; ὅτι 44 δῆθεν ἐκλογεῖς προσελθόντες νὰ ψηφηφορήσωσιν, ἀπεκλείσθησαν ὑπὸ τῆς ἐπιτροπῆς λόγῳ ὅτι τοὺς ἠρνήθησαν τὰ προσόντα· λέγει ὅτι προσῆλθον τὴν τρίτην καὶ τετάρτην ἡμέραν. Καὶ ἀφοῦ προσῆλθον, κύριοι, τὴν τρίτην ἡμέραν, διατί δὲν ἔκαμον τότε τὰ παράπονά τους, νὰ βεβαιώσωσι τοῦτο καὶ νὰ κάμουν τὰς παρατηρήσεις των; Ἀλλὰ εἶναι τοὐλάχιστον ἀληθὲς, κύριοι; καὶ αὐτὸ δὲν εἶναι ἀληθές· διότι ἐκ τῶν 44 αὐτῶν θέλετε ἰδῇ ὅτι οἱ «Γεώργιος .... δηλαδὴ τὸ ὅλον πέντε ἐψηφηφόρησαν ὑπὸ τοὺς ἀριθμοὺς ....

§80ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Λέγουν ὅτι ἀπεκλείσθησαν;

§81ΠΑΠΠΑΛΕΟΝΑΡΔΟΣ. Μάλιστα.

§82ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Καὶ ἐψηφηφόρησαν;

§83ΠΑΠΠΑΛΕΟΝΑΡΔΟΣ. Μάλιστα. Σημειώσατε δὲ ὅτι οἱ πλεῖστοι εἶναι ἀγράμματοι καὶ θὰ ἴδητε ποῖος τοὺς ὑπογράφει· ὁ δήμαρχος, ὁ ἀστυνόμος, ὁ γραμματεὺς τῆς δημαρχίας κτλ. Τί σημαίνει τοῦτο; ὅτι μετέβησαν ἐκεῖ καὶ κατήρτισαν αὐτὸν τὸν κατάλογον. Οἱ δὲ ...... οὔτε κἂν ἐγγεγραμμένοι εἶναι εἰς τὸν κατάλογον. Ὥστε καὶ αὐτοὺς ἂν ἀφαιρέσητε, ἔχετε ἀποτέλεσμα πλειονοψηφίας κατὰ ἑπτὰ ψήφους.

§84ΜΙΛΗΣΗΣ. Πόσοι δὲν εἶναι ἐγγεγραμμένοι;

§85ΠΑΠΠΑΛΕΟΝΑΡΔΟΣ. Ἑπτά.

§86ΜΙΛΗΣΗΣ. Πόσοι δὲ ἐψηφηφόρησαν;

§87ΠΑΠΠΑΛΕΟΝΑΡΔΟΣ. Ἕξ, δεκατρεῖς τὸ ὅλον.

§88Α. ΡΟΥΚΗΣ. Ὑποθέτετε ὅτι εἶναι ψευδὲς τὸ πιστοποιητικόν;

§89ΠΑΠΠΑΛΕΟΝΑΡΔΟΣ. Ὁ δήμαρχος, διὰ νὰ ᾖναι ψευδὲς τὸ γεγονὸς, τὸ ὁποῖον πιστοποιεῖ, πρέπει νὰ ἐνεργῇ ὡς δήμαρχος διὰ νὰ ἔχῃ εὐθύνην, διότι ἄλλως εἶναι πολίτης. Ἀλλὰ ἡ ἔρχεται ἔκθεσις τοῦ ἀνακριτοῦ, κύριοι, καὶ εἰς αὐτὸ θὰ εἴπω ὀλίγας λέξεις. Δυστυχῶς ὁ ἀνακριτὴς αὐτὸς δὲν εἶναι ὁ ἀδέκαστος δικαστής.

§90ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἔχετε νὰ εἴπητε τίποτε κατ’ αὐτοῦ;

§91ΜΙΛΗΣΗΣ. Κατὰ πόσους ὑπερτερεῖτε τὸν ἕτερον;

§92ΠΑΠΠΑΛΕΟΝΑΡΔΟΣ. Τριάκοντα ἕξ, καὶ ἀφοῦ ἀφαιρέσωμεν τοὺς δέκα τρεῖς, πάλιν ὑπερτερῶ. Αʹ. ὁ ἀνακριτὴς αὐτὸς σᾶς βεβαιώνει γεγονότα, τὰ ὁποῖα δὲν τὰ βεβαιόνουν αἱ ἄλλαι ἀρχαί. Σᾶς λέγει ὅτι τὴν τρίτην ἡμέραν τῆς ψηφοφορίας ἤρχισεν ἡ ἐκλογὴ κατὰ τὴν 11½ ὥραν π. μ. θέλετε ἰδῆ δὲ ὅτι ἐνῷ βεβαιοῖ αὐτὸ τὸ γεγονός, εἰς τὰ πρακτικὰ τῆς ψηφοφορίας εἶναι ὑπογεγραμμένος ὁ ἴδιος, ὅτι ἤρξατο ἡ ψηφοφορία κατὰ τὴν διὰ τοῦ προγράμματος ὡρισμένην ἡμέραν. Βʹ. σᾶς λέγει ὅτι εἶχον βελόνας καὶ δι’ αὐτῶν ἐμπόδιζαν τοὺς ψηφοφόρους καὶ ὅτι ὁ λόγος αὐτὸς ἔχει μεγίστην ἐπιῤῥοήν. Τώρα, κύριοι, αὐτὸ δὲν εἶναι ἀληθές, διότι πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ εἶχον τόσον μεγάλα βελόνας, ὥστε νὰ τρυποῦν τοὺς ψηφοφόρους, οἱ ὁποῖοι ἐξεύρετε ὅτι φοροῦν βρακιὰ, αἱ ὁποῖαι καὶ εἰς τὰ νεῦρά των νὰ εἶχον ἐπιῤῥοήν; Λοιπὸν τὸ βεβαιώνει αὐτό· ἀλλὰ ἔχετε μίαν ἀναφορὰ τῶν ἀρχῶν, αἵτινες σᾶς βεβαιοῦν τόσα γεγονότα, καὶ ὅμως κανεὶς δὲν σᾶς εἶπε περὶ βελονῶν. Ὁ κύριος ἀνακριτὴς τὸ ἀντιλαμβάνεται καὶ σπουδαιολογῶν λέγει εἰς τὴν Βουλὴν, ὅτι τὸ τοιοῦτον δύναται νὰ ἐπηρεάσῃ καὶ ὅτι εἶναι πρωτοφανὲς μέσον.

§93ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Δὲν τὸ εἶδεν ὁ ἴδιος, τοῦ τὸ εἶπαν.

§94ΠΑΠΠΑΛΕΟΝΑΡΔΟΣ. Ἀλλὰ δὲν ἔπρεπε νὰ τὸ διαβιβάσῃ εἰς τὴν Βουλὴν, διότι ἔπρεπε νὰ ἐννοήσῃ ὅτι δὲν εἶναι ἀληθὲς διότι πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ πιστεύσωμεν ὅτι ἐτρυπῶντο εἰς τόσην ἀπόστασιν; καὶ ἐὰν συνέβαινε τοῦτο, πῶς δὲν προσήρχετο κανεὶς νὰ τὸ βεβαιώσῃ; δὲν ἠμποροῦσε νὰ κάμῃ καὶ ἐδῶ ὁ ἀνακριτὴς μίαν πρόσκλησιν ὅπως ὑπάρξῃ ἓν βούλευμα; Ἀπορῶ πῶς ὁ κύριος ἀνακριτὴς βεβαιώνει αὐτὸ ἐκ πληροφοριῶν· ἀλλὰ αἱ πληροφορίαι αὗται δὲν δύνανται νὰ ἔχουσιν οὐδὲν κῦρος· τὸ δικαστικὸν κῦρος πρέπει νὰ στηρίζηται εἰς ἓν βούλευμα, εἰς μίαν ἀπόφασιν, καὶ τότε ἔχει κῦρος· ἀλλὰ ὅταν σᾶς λέγῃ ἐκ πληροφοριῶν, δὲν δύνασθε νὰ πεισθῆτε· ὥστε καὶ δι’ αὐτοὺς τοὺς λόγους καὶ διότι δὲν προστίθεται τὸ ἐξ ἰδίας ἀντιλήψεως, φρονῶ ὅτι ἡ ἔκθεσις αὕτη δὲν πρέπει νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν. Διότι ἂν παραδεχθῶμεν τοῦτο, τότε ἕκαστος ἀποτυγχάνων εἶναι πολὺ εὔκολον νὰ εὕρῃ ἀρκετοὺς καὶ νὰ κάμῃ μίαν ἀναφοράν· καὶ ἐγὼ ἔχω μίαν ἀναφορὰν εἰς τὴν ὁποίαν εἶναι ὑπογεγραμμένοι 350 καὶ αὐτοὶ εἶναι περισσότεροι· ἐὰν λάβητε ὑπ’ ὄψιν τὸν ἀριθμὸν, τότε θὰ πιστεύσητε εἰς ἐμέ. Ἐὰν δὲ λάβητε ὑπ’ ὄψιν σας τὸ ἀμερόληπτον, τὰ τοιαῦτα πιστοποιητικὰ δὲν πρέπει νὰ ἔχουν κακὸν κῦρος, διότι εἶναι ἐπικίνδυνα, διότι ἕκαστος τῶν ἀποτυχόντων δύναται νὰ εὕρῃ 50 καὶ 100, οἱ ὁποῖοι νὰ λέγουν ὅτι ἀπεκλείσθησαν. Ἡ ἔκθεσις τῆς πλειονοψηφίας στηρίζεται εἰς ἓν γεγονὸς πεπλανημένον· λέγει ὅτι δὲν εἶναι ἀληθὲς ὅτι ἐν τόπῳ τόσῳ μικρῷ, ὅστις περιέχει τόσους ἐκλογεῖς, ὅσους ἓν τμῆμα τῶν Ἀθηνῶν, πῶς δὲν ἦτον δυνατὸν νὰ κατέλθουν, ἀφοῦ εἰδοποιήθησαν καὶ ἐπῆγαν οἱ στρατιῶται τὴν πρώτην ἡμέραν;

§95Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἐξέδωκαν ἐγκύκλιον ὅτι εἶναι ἐλεύθεροι εἰς τὰ χωριά;

§96ΠΑΠΠΑΛΕΟΝΑΡΔΟΣ. Καὶ εἰς τὰ χωριὰ μετέβη ὁ Λεονάρδος, διότι λέγει ὅτι ἐστάλη νὰ ὑπάγῃ νὰ τοὺς καταβιβάσῃ· ἀπὸ τὰ ἄλλα χωριὰ κατέβησαν. Ἀλλὰ λέγω, πρακτικῶς εἶναι σπουδαῖον αὐτὸ τὸ ἐπιχείρημα; μὲ λέγουν πανίσχυρον· ἐὰν πραγματικῶς εἶχον τόσην ἰσχὺν, τότε δὲν μὲ λέγετε, διότι δὲν ἠμπορῶ νὰ ἐννοήσω, διατὶ νὰ κάμω τὸν ἀποκλεισμόν; Ἠδυνάμην νὰ ἀποκλείσω τριάκοντα πολιτοφύλακας, πέντε χωροφύλακας, καὶ ὅλας τὰς ἀρχάς; λέγουν, ὅτι εἶναι δειλοὶ οἱ ἄνθρωποι, καὶ ἐν τούτοις οἱ δειλοὶ αὐτοὶ ἄνθρωποι ἐπετέθησαν κατὰ τῶν ἀρχῶν. Δὲν ἠμπορῶ νὰ καταλάβω πῶς συμβιβάζονται αὐτά. Μίαν τελευταίαν παρατήρησιν· θέλετε ἰδῆ ὅτι παραπονοῦνται διὰ τοὺς χωρικοὺς, διότι διὰ τὴν πόλιν δὲν ἔχουν λόγον κανένα· θέλετε ἰδῆ ὅτι οἱ περισσότεροι εἶναι χωρικοί· ἀπὸ τὸ ....... ἐψηφοφόρησαν 76, εἰς τὰ ἄλλα χωρία ὅλοι, ὥστε δὲν βλέπω ποῦ ὑπῆρξεν ὁ ἀποκλεισμός. Αὐτὰ εἶναι ὅσα σᾶς ἔφερον πρὸς ὑποστήριξιν τοῦ ἀποκλεισμοῦ καὶ τῆς βίας. Ἐὰν τὰ θεωρῆτε ἱκανὰ, διότι ἐκτελεῖτε δικαστικὰ καθήκοντα, νὰ παραδεχθῆτε τὴν ἀκύρωσιν τῆς ἐκλογῆς, καὶ ἐγὼ δὲν ἔχω τὸν παραμικρὸν δισταγμὸν νὰ παραδεχθῶ τοῦτο, διότι πρῶτος ἐγὼ σᾶς λέγω, ὅτι θέλω νὰ ἦμαι γνήσιος ἀντιπρόσωπος τῶν συμπολιτῶν μου καὶ πρέπει τοῦτο νὰ ἐπιθυμῶμεν ὅλοι, διότι ἐντὸς τοῦ περιβόλου τούτου πρέπει νὰ παρίστανται οἱ νόμιμοι, οἱ γνήσιοι καὶ οἱ μόνοι ἀντιπρόσωποι τοῦ λαοῦ, διότι τότε μόνον δυνάμεθα νὰ ἔχωμεν σύνταγμα καὶ νὰ εὐημερήσωμεν. Πρέπει νὰ ὑψωθῇ ἡ ἀντιπροσωπεία διὰ νὰ ἐπιβάλληται καὶ διὰ νὰ ἦναι σεβαστοὶ οἱ νόμοι· πρέπει πρῶτοι ἡμεῖς νὰ δώσωμεν τὸ παράδειγμα τοῦ σεβασμοῦ πρὸς τοὺς νόμους καὶ τὰ δικαιώματα τοῦ πολίτου, διότι μόνον ἀπὸ τὴν ἀληθῆ ἀντιπροσωπείαν ἐλπίζει τις τὴν εὐημερίαν τοῦ ἔθνους. Κάμνω μίαν παρατήρησιν· προσέξατε μήπως διὰ τῆς ἀποφάσεώς σας καθιερώσητε μίαν ἀρχὴν, τὴν ὁποίαν ἄλλοτε δι’ ὁλοκλήρου ἐπαναστάσεως ἠθελήσαμεν νὰ κτυπήσωμεν· μήπως δηλαδὴ καθιερώσητε τὴν ἑξῆς ἀρχὴν, τὴν ὑποψηφιότητα· διότι τοῦτο θὰ ἦναι κακὸν ἐπαισθητὸν καὶ πρέπει νὰ τὸ κτυπήσωμεν, πρέπει νὰ ἔχωμεν γνησίαν ἀντιπροσωπείαν. Ἐὰν θελήσητε νὰ παραδεχθῆτε ὅτι δὲν στηρίζεται εἰς τὸν νόμον, τότε καθιεροῦτε αὐτὴν τὴν ὀλεθρίαν ἀρχήν. Πρέπει λοιπὸν ἐλεύθεροι παντὸς κομματισμοῦ ὡς δικασταὶ ἀδέκαστοι καὶ ἀπροσωπόληπτοι νὰ δώσητε τὴν ψῆφόν σας, διότι αὐτὴν τὴν στιγμὴν δὲν εἶσθε πολιτικὸν σῶμα ἀλλὰ δικαστικόν.

§97ΜΙΛΗΣΗΣ. Δι’ αὐτὰ τὰ ὀνόματα τὰ ὁποῖα ἀναφέρετε ἐγένετο ἔλεγχος;

§98ΠΑΠΠΑΛΕΟΝΑΡΔΟΣ. Τὰ ἔγγραφα δὲν τὰ ἔχουν.

§99ΜΙΛΗΣΗΣ. Ἠμπορεῖ νὰ γίνῃ ὁ ἔλεγχος αὐτὸς ἀμέσως;

§100ΠΑΠΠΑΛΕΟΝΑΡΔΟΣ. Βεβαιότατα.

§101ΜΙΛΗΣΗΣ. Νὰ δοθῇ ἡ σημείωσις αὐτὴ εἰς τὸ Προεδρεῖον.

§102ΠΑΠΠΑΛΕΟΝΑΡΔΟΣ. Ἔχω τὰ ὀνόματα καὶ τοὺς ἀριθμούς· αὐτὸ εἶναι τὸ πιστοποιητικὸν (τὸ ὑποδεικνύει).

§103ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Δὲν ἠμπορεῖτε νὰ μοὶ δώσητε μίαν διασάφησιν; Εἴπατε, νομίζω, ὅτι ἀπὸ τὰς λέξεις τοῦ Νομάρχου γίνεται καταφανὲς ὅτι ἡ ἐκλογὴ ἐγένετο ἐν πληρεστάτῃ τάξει. Τώρα αὐτὴν τὴν διασάφησιν θέλω νὰ σᾶς ἐρωτήσω· διατί νομίζετε ὅτι αἱ ἀρχαὶ ἐκεῖναι ἔκαμαν μίαν ἔκθεσιν εἰς τὴν κυβέρνησιν, διὰ τῆς ὁποίας παρέστησαν ψευδῆ πράγματα, ἀφοῦ δι’ αὐτῆς των τῆς πράξεως προκαλοῦν μίαν κατάστασιν, ἥτις εἰς ὑμᾶς εἶναι δυσάρεστος;

§104ΠΑΠΠΑΛΕΟΝΑΡΔΟΣ. Διότι ἐνόμισαν ὅτι θὰ πτοηθῇ ὁ λαὸς, ἐνόμισαν ὅτι τοῦτο θὰ ἐπηρεάσῃ.

§105ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ὑπῆρχεν ἀρκετὴ δύναμις ἐκεῖ ὥστε,.....

§106ΠΑΠΠΑΛΕΟΝΑΡΔΟΣ. Τριάντα πολιτοφύλακες, πέντε χωροφύλακες κλπ.

§107ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Αὐτὴν τὴν διασάφησιν· εἰς τὶ τοὺς ἐχρησίμευσεν αὐτὴ ἡ δύναμις, ἀφοῦ προεκάλεσαν μίαν κατάστασιν τοιαύτην εἰς ὑμᾶς δυσάρεστον;

§108ΠΑΠΠΑΛΕΟΝΑΡΔΟΣ. Δὲν κάμνει τόσην ἐντύπωσιν, ὅσον τὸ ἄλλο.

§109ΣΩΤ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἔχω νὰ κάμω μικρὰς παρατηρήσεις ἐπὶ τῆς ἐκλογῆς. Πρώτην παρατηρῶ εἰς τὴν ἔκθεσιν τῆς μειονοψηφίας ὅτι ὁ Κύριος Παππαλεονάρδος χαρακτηρίζεται ὡς ἀντιπολιτευόμενος καὶ πιεζόμενος καὶ ὅτι ὁ Κ. Λογιωτατίδης παρουσιάζεται ὡς ἔχων τὴν εὔνοιαν τῆς ἐξουσίας· μοὶ φαίνεται, ὅτι εἶναι μία πλάνη. Ὁ Κ. Παππαλεονάρδος εἶναι ἐπίσης φίλος τῆς Κυβερνήσεως, καθὼς καὶ ὁ Κ. Λογιωτατίδης, διότι ὁ κ. Λεονάρδος εἶναι φίλος τοῦ ἡμίσεως τῆς Κυβερνήσεως, ἑπομένως δὲν δύναται νὰ ἦναι ἀντιπολιτευόμενος; (ἱλαρότης).

§110ΣΑΡΑΒΑΣ. Ὥς τε ἡ ἔρις εἶναι οἰκογενειακή.

§111ΣΩΤ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Καταλογίσθησαν, ὡς παρετηρήσατε, εἰς ὄφελος τοῦ κ. Λογιωτατίδη οἱ ὑπάλληλοι. Ἂν ἦναι ἀληθὴς μία σημείωσις τὴν ὁποίαν ἔχω, ἀξίζει τὴν προσοχήν σας· ὁ Εἰρηνοδίκης διωρίσθη τὴν 3 Μαρτίου 1870, ὁ Εἰρηνοδικειακὸς Πάρεδρος Πέπας τὴν 15 Ἀπριλίου 1870, ὁ Γραμματεὺς τοῦ Εἰρηνοδικείου τὴν 20 Νοεμβρίου 1871, ὁ Λιμενάρχης Καλούδης τὴν 5 Ἀπριλίου 1871, ὁ Ἀστυνόμος τὴν 13 Ἰανουαρίου 1871, ὁ ἐνωμοτάρχης Κοσμᾶς τὴν 10 Δεκεμβρίου 1871, ὥς τε ἡ παροῦσα Κυβέρνησις δὲν ἔδωκε κανένα ἄνθρωπον πρὸς ὄφελος τοῦ Λογιωτατίδου· ὅλοι διωρίσθησαν ἐπὶ τῆς παρελθούσης Κυβερνήσεως τοῦ τε κ. Ζαΐμη καὶ Κουμουνδούρου. Δὲν βλέπω δὲ διατὶ οἱ ὑπάλληλοι οὗτοι, οἱ ὁποῖοι οὔτε κἂν κατὰ σύστασιν τοῦ κ. Λογιωτατίδου διωρίσθησαν, ἤθελον φθάσει εἰς τὴν ἀπόνοιαν νὰ κάμουν ἀναφορὰν εἰς τὴν Κυβέρνησιν, νὰ παραστήσουν τὴν Αἴγιναν ὡς τόπον στασιαστικὸν καὶ νὰ ὑποχρεώσουν τὴν Κυβέρνησιν νὰ ἀποστείλῃ ἀτμόπλοια, στρατιώτας, τὸν Νομάρχην, τὸν Εἰσαγγελέα. Τοιαῦται πράξεις, ἂν τῳόντι εἶναι ψευδεῖς, πρέπει νὰ φέρωσι τοὺς ἀνθρώπους αὐτοὺς εἰς τὰ δικαστήρια, διότι εἶναι μία ἀπάτη φοβερά· δὲν πιστεύω, ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ συνέβη τοιοῦτόν τι, τὸ ὁποῖον ἀληθῶς, ἂν συνέβη, πρέπει νὰ τὸ ὁμολογήσωμεν, εἶναι πρωτοφανὲς διὰ τὴν Ἑλλάδα, ὅτι δηλ. αἱ ἀρχαὶ ἑνὸς τόπου συνώμοσαν νὰ ἐξαπατήσουν τὴν Κυβέρνησιν· τοὐλάχιστον ἐγὼ δὲν ἐνθυμοῦμαι νὰ συνέβη τοιοῦτόν τι εἰς τὸν τόπον· εἶναι ἱστορικὸν καὶ ἂς τὸ κατατάξωμεν ὡς νέον. Ἐὰν δὲ εἶναι ἀληθὲς, πρέπει ἡ Βουλὴ νὰ προσέξῃ εἰς τὴν φωνὴν τόσων ἀνθρώπων. Μοὶ ἐδόθη ἄλλη σημείωσις, ἡ ὁποία εἶδον, ὅτι εἶναι ἀληθὴς, διότι μόνος μου ἔκαμα τὸν ἔλεγχον ἐξ οὗ εἶδον, ὅτι ἐκλογεῖς τοῦ αὐτοῦ ὀνόματος ἐψηφοφόρησαν ὑπὸ διαφόρους ἀριθμοὺς τοῦ πρωτοκόλλου τῆς ψηφοφορίας πολλάκις. Τὴν σημείωσιν ἥτις μοὶ ἐδόθη τὴν παρέβαλα μὲ τὸ πρωτόκολλον τῆς ψηφοφορία καὶ εἶναι ἀληθὲς καὶ ἐμπράκτως βεβαιωμένον, ὅτι ὁ Γεώργιος Λυκούρης ἐψηφοφόρησεν ὑπὸ τοὺς ἀριθμοὺς 113, 651 καὶ 656.

§112ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ὑπὸ τὸ τὸ αὐτὸ ἐπάγγελμα;

§113ΣΩΤ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Δυστυχῶς δὲν σημειοῦται τὸ πατρωνυμικόν.

§114ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Εἰς τὸ κατάλογον σημειοῦται τὸ ἐπάγγελμα καὶ ἡ ἡλικία.

§115Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ὁ Γεώργ. Λυκούρης, ἂν ἀπεφάσισε νὰ ψηφοφορήσῃ τρεῖς φοραῖς ὑπὸ τρεῖς διαφορετικοὺς ἀριθμοὺς, νὰ κάμῃ δηλ. πρᾶξιν ἐγκληματικὴν, ἦτο εὔκολον, ἐννοεῖται, νὰ παρουσιασθῇ ὑπὸ διάφορα ἐπαγγέλματα. Ὡσαύτως ὁ Ν. Λυκούρης ἐψηφοφόρησε τετράκις ὑπὸ τοὺς ἀριθ. 172, 392, 822 καὶ 744 τὸν ἔλεγχον δύνασθε νὰ κάμητε εὐκόλως (θόρυβος).

§116ΒΡΑΤΣΑΝΟΣ. Ὑπάρχουν πολλοὶ Λυκούριδες εἰς τὸν κατάλογον ὑπὸ τὸ αὐτὸ ὄνομα.

§117Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Δὲν τὸν ἐμελέτησα ὅλον, οὔτε εἶχον καιρόν. Παρατηρῶ, ὅτι ἐψηφοφόρησε καὶ ἕνας Παναγῆς Λυκούρης, ὁ ὁποῖος ἦτον ἐδῶ καὶ διαμένει ὡς δικηγόρος καὶ ἕνας Συμεὼν Λυκούρης φαίνεται καὶ αὐτὸς ὡς ψηφοφορήσας.

§118ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Εἶναι καὶ ἄλλοι.

§119Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἂν ὑπάρχουν πολλοὶ Λυκούριδες ὑπὸ διάφορα ὀνόματα, δὲν δύναμαι νὰ τὸ βεβαιώσω, διότι δὲν εἶμαι Αἰγινήτης. Ἐπίσης ἕνας Π. Λεονάρδος καὶ ἄλλος Π. Λεονάρδος παρουσιάζονται ὡς ψηφοφορήσαντες. Ἐκ τούτου βλέπετε, ὅτι δίδεται ὑπόνοια, ὅτι ὑπάρχουν πράγματα λίαν ἀμφίβολα, καὶ ἐπειδὴ ἡ διαφορὰ τῶν ἀριθμῶν εἶναι πολὺ μικρὰ, ἐνδεχόμενον αὐτὰ τὰ πράγματα νὰ ἔχουν ἐπιῤῥοὴν σπουδαίαν εἰς τὸ ἀποτέλεσμα. Τὸ κατ’ ἐμὲ, πιστεύω, ὅτι ἐν Αἰγίνῃ τὰς δύο πρώτας ἡμέρας τῆς ψηφοφορίας πρέπει νὰ συνέβη κἄτι τι. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ βεβαιοῦν αὐτὰ τὰ πράγματα οὐχὶ ὡς ὑπάλληλοι, ἀλλ’ οὔτε ὡς τίμιοι ἄνθρωποι ὅ τε Ἀραβαντινὸς καὶ εἰσαγγελεὺς, ὁ νομάρχης καὶ οἱ ἄλλοι, οἱ ὁποῖοι βεβαιοῦν, ὅτι κατὰ τὴν δευτέραν ἡμέραν τῆς ἐκλογῆς ὑπῆρχε τάξις· βεβαιοῦται ὅμως, ὅτι κατὰ τὴν τρίτην ἡμέραν ἐστάλη ἕνας ἐνωμοτάρχης καὶ εἰδοποίησε τὸν κόσμον, ὅτι εἶναι ἐλεύθερος. Σᾶς εἶπον, ὅτι καὶ μὲ σάλπιγκα προεκήρυξεν, ὅτι εἶναι ἐλεύθερος, ὅπερ θὰ εἰπῇ, ὅτι πρότερον ὑπῆρχον ἐμπόδια. Καὶ ἐκ τῆς ὁμολογίας τῶν ὑπαλλήλων μοὶ φαίνεται, ὅτι κατὰ τὰς δύο πρώτας ἡμέρας τῆς ἐκλογῆς συνέβησαν ἀτοπήματα. Ἓν ἕτερον πρᾶγμα μοὶ ἔκαμεν ἐντύπωσιν, τὸ ὁποῖον δὲν ἀποβλέπει τὴν ἐκλογὴν καὶ ἐπεθυμοῦσα νὰ μοὶ δοθῇ ἐξήγησις, ἀλλὰ μοὶ φαίνεται, ὅτι ἀφορᾷ τὴν Κυβέρνησιν. Βλέπω ἐνταῦθα ἔκθεσιν τοῦ κ. Ἀραβαντινοῦ, ἡ ὁποία φέρει ἡμερομηνίαν 23 Ἀπριλίου, καὶ ἡ ὁποία ἀναφέρεται πρὸς τὸν εἰσαγγελέα τῶν πλημμελειοδικῶν, καὶ ἀπαντᾷ εἰς τὸ ὑπ’ ἀριθ. 6663 ἔγγραφον, τὸ ὁποῖον δὲν ὑπάρχει ἐνταῦθα δυστυχῶς. Λέγω δυστυχῶς, διότι ἤθελον νὰ μάθω αὐτὸ τὸ ἔγγραφον τοῦ εἰσαγγελέως ἐμπεριεῖχεν ἀνωτέραν διαταγὴν οὗ ὑπουργοῦ, ὁ ὑπουργὸς ἐπροκάλεσε τὸν ἀνακριτὴν νὰ κάμῃ ἔκθεσιν διὰ τὴν ἐκλογήν; Τοῦτο δι’ ἐμὲ εἶναι οὐσιῶδες, καὶ δὲν λανθάνομαι νὰ εἴπω, ὅτι εἶναι πρωτοφανές. Πῶς ἕνας ὑπουργὸς δύναται νὰ τολμήσῃ μετὰ δύο μῆνας νὰ στείλῃ ἀνακριτὰς, καὶ νὰ ζητήσῃ ἔκθεσιν περὶ μιᾶς ἐκλογῆς; οἱ ἀνακριταὶ διατάσσονται νὰ ἐπιληφθῶσι μιᾶς ὑποθέσεως, ἀλλὰ πάντοτε ἐντὸς τῶν διατάξεων τῆς ποινικῆς δικονομίας.

§120ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ποῖος εἶπε νὰ κάμουν ἐκθέσεις εἰς τὴν Βουλήν;

§121Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἀκόμη χειρότερα· διότι ἐὰν μετὰ τρεῖς ἢ τέσσαρας μῆνας μετὰ τὸ πέρας μιᾶς ἐκλογῆς στέλλωνται ἀνακριταὶ νὰ κάμουν ἀνακρίσεις, ποῦ θὰ τελειώσῃ αὐτὴ ἡ ὑπόθεσις; Τὸ πρᾶγμα τοῦτο εἶναι πρωτοφανὲς καὶ εἶναι πολὺ περίεργον, ὥστε νὰ ἑλκύσῃ τὴν προσοχὴν τῆς Βουλῆς. Τὸ αὐτὸ παρατηρῶ καὶ ἀπὸ μέρους τοῦ εἰσαγγελέως, ὁ ὁποῖος διετάχθη ἐπίσης ἀπὸ τὸν ὑπουργὸν νὰ κάμῃ μίαν ἔκθεσιν, ἥτις δὲν ἔχει τὸν ἱεραρχικὸν χαρακτῆρα, δὲν ἔχει τὸν τρόπον μὲ τὸν ὁποῖον ἔπρεπε νὰ περιβάλλεται κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ νόμου. Πιθανὸν νὰ ἔχω λάθος καὶ νὰ ἐπιτρέπωνται αὐτὰ τὰ πράγματα. Οὐχ ἧττον ἐπιφυλάσσομαι τόσον περὶ αὐτῶν, καθὼς καὶ περὶ τῶν ἄλλων, τὰ ὁποῖα ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης ἀνδρικῶς, ὡς εἶπεν ὁ κ. Λομβάρδος, ὑπέβαλε, νὰ ἐξετάσω καὶ νὰ ἴδω, ἂν δύναται αὐτὸ τὸ ἐργαστήριον τοῦ ὑπουργείου τῆς Δικαιοσύνης νὰ προκαλῇ ἐκθέσεις εἰρηνοδικῶν καὶ νὰ φέρῃ ἐκθέσεις ἐπὶ τῶν ἐκλογῶν. Διὰ τοῦτο ἐπὶ τοῦ παρόντος δὲν κάμνω περισσότερον λόγον ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ ἀντικειμένου. Αὐτὰ εἶχον νὰ παρατηρήσω εἰς τὴν Βουλήν.

§122ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Θὰ λάβῃς τὸν λόγον ἐπὶ τῆς ἐκλογῆς Αἰγίνης; Μὲ ἠρώτησαν πρὸ μικροῦ πολλοὶ φίλοι. Σᾶς ὁμολογῶ, ὅτι ἐπεθύμουν νὰ τὸ ἀποφύγω, διότι πάσχω ὀλίγον. Ἀλλ’ ἐπειδὴ εἶδον ὅτι πηγαίνει νὰ κλείσῃ ἡ συζήτησις καὶ ἐπειδὴ στοχάζομαι, ὅτι ἡ ἐκλογὴ αὕτη παρουσιάζει σπουδαιότητα πολὺ μεγαλειτέραν, ὡς πρὸς τὰ ἀποτελέσματα τῆς ἐπ’ αὐτῆς ψηφοφορίας ἡμῶν, ἀπὸ ἐκείνης τὴν ὁποίαν ἤθελον νὰ παραστήσουν οἱ προλαλήσαντες, μὴ ἐξαιρουμένου οὐδ’ αὐτοῦ τοῦ ὑποψηφίου, ἐθεώρησα καθῆκόν μου νὰ εἴπω ὀλίγας λέξεις. Πρόκειται περὶ τῆς πρώτης ἐκλογῆς, ἐπὶ τῆς ὁποίας προκαλούμεθα νὰ φέρωμεν ψῆφον ἀκυρωτικήν. Πρόκειται περὶ τῆς πρώτης ἀποφάσεως τὴν ὁποίαν τὸ κοινοβούλιον θὰ ἐκφέρῃ ὕστερον ἀπὸ τοιαύτην βραδύτητα, ὕστερον ἀπὸ τοσοῦτον χρόνον, τὸν ὁποῖον κατηνάλωσεν εἰς τὰς προεξελέγξεις. Καὶ ἂν ᾖναι κακὸν νὰ ἐπικυρῶνται ἐκλογαὶ τυχὸν παράνομοι ἢ παράτυποι, τὸ κακὸν εἶναι διπλοῦν, ὁσάκις προκαλούμεθα ν’ ἀκυρώσωμεν ἐκλογὰς νομίμους. Καὶ νόμιμος εἶναι ἡ ἐκλογὴ Αἰγίνης μεθ’ ὅσα καὶ ἂν προσπαθοῦν νὰ εἴπωσι· καὶ εἰς τοιοῦτον βαθμὸν νόμιμος, ὥστε, ὅταν τὸ πρῶτον ἠκούσθη, ὅτι ἐνέργεια γίνεται πρὸς ἀκύρωσιν αὐτῆς, οὐδεὶς ἠδυνήθη νὰ τὸ πιστεύσῃ. Καὶ ὅταν ἐπανελαμβάνετο, ὅτι ἐν τῷ τμήματι ἐσχηματίζετο πλειοψηφία ὑπὲρ τῆς ἀκυρώσεως τῆς ἐκλογῆς, ἐγὼ τοὐλάχιστον δὲν τὸ ἐπίστευσα· καὶ ὅταν μοὶ ἔδειξαν τὰς ὑπογραφὰς τῶν ὑπογραψάντων ὑπὲρ τῆς ἀκυρώσεως, εἶπον, ὅτι οὐχὶ σπουδάζοντες ὑπέγραψαν ἀλλὰ παιδιᾶς χάριν.

§123Α. ΒΑΛΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Οὐχὶ παιδιᾶς χάριν.

§124ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Θὰ σᾶς εἴπω διατὶ ἔκαμα αὐτὸν τὸν συλλογισμόν. Τὰ ἐν Αἰγίνῃ συμβάντα εἶναι γνωστὰ εἰς ὅλον τὸν κόσμον τὸν Ἑλληνικὸν, τὸν Ῥωμάϊκον καὶ ὅσα ἂν σᾶς εἴπουν διὰ νὰ τὰ καλύψωσι, δὲν καλύπτονται. Εἷς ὑποψήφιος ἐκεῖ παρουσιάζεται, ὑπὲρ τοῦ ὁποίου ὅλα τὰ μέσα τῆς τε τοπικῆς καὶ τῆς κεντρικῆς κυβερνήσεως παρεχωρήθησαν εἰς τοιοῦτον βαθμὸν, ὥστε προκαλῶ τοὺς ὑπαγορεύσαντας τὴν ἀκύρωσιν τῆς ἐκλογῆς νὰ μοι δείξωσιν ἄλλην ἐπαρχίαν, εἰς τὴν ὁποίαν ἀναλόγως νὰ ἐξηπλώθησαν τοσαῦτα καὶ τοιαῦτα μέσα τῆς ἐξουσίας πρὸς ὑποστήριξιν ἑνὸς ὑποψηφίου, οἷα ἐν Αἰγίνῃ. Δήμαρχος, δημοτικὸς ἀστυνόμος, ὑποτελώνης, εἰρηνοδίκης, ὁ γνωστὸς καὶ διὰ τὴν ἐπιῤῥοήν του ἐν τῷ τόπῳ ἐκείνῳ Ἡγούμενος, πολεμικὰ ἀτμόπλοια, μοίραρχοι, ὑπομοίραρχοι καὶ πεντήκοντα στρατιῶται, ἀντεισαγγελεὺς, ἀνακριτὴς, αὐτὸς ὁ Νομάρχης Ἀττικῆς καὶ Βοιωτίας ἐν ὥρᾳ ἐκλογῶν ἀποσπᾶται ἐπὶ δύο ἡμέρας ἀπὸ τὴν πρωτεύουσαν καὶ στέλλεται εἰς τὴν Αἴγιναν νὰ ἐπιστατήσῃ εἰς τὴν ἐκλογήν. Καὶ ἔπειτα ἀπὸ ὅλα αὐτὰ, διότι τολμᾷ ὁ μικρὸς, ὁ ἀδύνατος, ὁ τραμποῦκος κατὰ τὸν κ. Δημητριάδην λαὸς τῆς Αἰγίνης νὰ δείξῃ ὅτι τὴν ἐμπιστοσύνην του ἔχει οὐχὶ πρὸς ἐκεῖνον ὑπὲρ τοῦ ὁποίου ἡ ἐξουσία παρεχώρησε τόσα μέσα, ἀλλὰ πρὸς ἐκεῖνον τὸν ὁποῖον αὐτὸς ἤθελε καὶ ἐπροτίμα, ἔπειτα ἀπὸ ὅλα αὐτὰ, λέγω, ἔρχονται καὶ μᾶς λέγουν νὰ ἀποβάλωμεν τὸν ἐκλεκτὸν αὐτὸν τοῦ λαοῦ. Ἐγὼ ἐρωτῶ, ἂν ἀντίστροφον ἦτο τὸ ἐξαγόμενον τῆς ἐκλογῆς, ἂν ὁ ἐναντίος τοῦ Παππαλεονάρδου ἤρχετο ἐντὸς τῆς Βουλῆς, ἐνῷ τοιαύτη ἐνέργεια τῆς ἐξουσίας ὑπὲρ αὐτοῦ παρουσιάζετο, δὲν ἤρκει τοῦτο νὰ μᾶς πείσῃ ὅτι δὲν εἶχε δικαίωμα νὰ κάθηται ἐντὸς τῆς Βουλῆς καὶ ὅτι ἔπρεπε νὰ τὸν ἀποπέμψητε διὰ νὰ ἐπαναληφθῇ ἡ ἐκλογὴ μὲ καθαρώτερον τρόπον; Προτείνουν τὴν ἀκύρωσιν τῆς ἐκλογῆς Αἰγίνης· διὰ τί; δὲν θέλω νὰ σᾶς κουράσω ἐπαναλαμβάνων ὅσα καὶ οἱ ἄλλοι εἶπον· ἀλλ’ ἂν καλῶς ἐπρόσεξα ἕνα καὶ μόνον εἶναι, καίτοι ὑπὸ διαφόρους μορφὰς, τὸ ἐπιχείρημα. Βία! Ἠκολούθησα τὸν κύριον εἰσηγητὴν εἰς τὰ ἐπιχειρήματά του περὶ βίας· τὸ πρώτιστον δὲ καὶ μέγιστον, ὁ Ἀχιλλεὺς τῶν ἐπιχειρημάτων, ἦτο ὅτι βία ἐξησκήθη, ὅτι τοῦτο ἀμφοτέρωθεν ἐπιστοποιήθη, ὅτι καὶ ὁ εἷς καὶ ὁ ἕτερος ὑποψήφιος διαμαρτύρονται κατὰ τῆς βίας. Τὸ σῶμα τοῦ ἐγκλήματος ὑπάρχει ἐνώπιόν σας, σᾶς εἶπαν. Ὁ κ. Παππαλεονάρδου λέγει ὅτι βία ἐξησκήθη καὶ ὁ Λογιωτατίδης ἐπίσης τὸ αὐτὸ λέγει· τί περισσότερον ζητεῖτε διὰ νὰ ἀκυρώσητε τὴν ἐκλογήν; ἀλλ’ ἀξιότιμε εἰσηγητὰ, δὲν ἔπρεπε νὰ ἐξετάσῃς ποῦ ἐπενήργησεν ἡ βία αὕτη; κατὰ τοῦ Λογιωτατίδου ἢ κατὰ τοῦ Παππαλεονάρδου; Ἀπὸ τὸ ἕνα μέρος παρίστανται ὅλα τὰ ὑλικὰ καὶ ἠθικὰ μέσα τῆς ἐξουσίας· 50 στρατιῶται καὶ ὅλος ὁ ὄγκος τῆς ἐξουσίας τῆς πρωτευούσης. Καὶ εἰς τὴν ἐρώτησιν, ἡ ὁποία πρὸ μικροῦ ἐγένετο πρὸς τὸν ἀπὸ τοῦ βήματος ἀγορεύοντα Κ. Λεονάρδον διατί αἱ ἀρχαὶ Αἰγίνης ἔκαμαν ἐκθέσεις εἰς τὸ ὑπουργεῖον, ἐπικαλούμεναι νέας ἐπικουρίας, ἀφοῦ ἦσαν ἐξησφαλισμέναι, ἀπαντῶ, ὅτι μετὰ τοῦ προτείνοντος τὴν ἐρώτησιν ταύτην εὑρέθημεν εἰς τὸ τμῆμα μαζὺ, ὅτε ἕνας ὑποψήφιος ἄλλης ἐκλογῆς ἔλεγεν, ὅτι ἕνας γαλωνᾶς περιερχόμενος τὴν ἐπαρχίαν τοῦ ὑποψηφίου ἐκείνου ἔλεγεν, ὅτι ὁ βασιλεὺς τὸν ἔστειλε νὰ κάμῃ βουλευτὰς τὸν δεῖνα καὶ δεῖνα καὶ ὅτι τοῦτο ἔφθασε διὰ νὰ χάσῃ τὴν ἐκλογὴν ὁ ὑποψήφιος ἐκεῖνος. Ἂν δὲ ἕνας γαλωνᾶς ἔχῃ τὴν δύναμιν ν’ ἀνατρέψῃ τὴν γνώμην εἰς μίαν ἐπαρχίαν ἰσχυρὰν ἥτις ἔδωκεν στρατηγοὺς, γερουσιαστὰς, ὑπουργοὺς, τί ἤθελε κάμει ὅλος ὁ ὄγκος τῆς ἐξουσίας τῆς πρωτευούσης μεταβαίνων εἰς τὴν μικρὰν Αἴγιναν; Διότι δὲν πρόκειται περὶ τῆς ἐκλογῆς Καλαβρύτων, ἀλλὰ περὶ ἐκείνης ἑνὸς μόνου δήμου, οἷα ἡ Αἴγινα. Ἰδοὺ τί ἐπαρουσιάζετο ἀφ’ ἑνὸς ὑπὲρ τοῦ Λογιωτατίδου· τί δὲ μᾶς εἶπον ὅτι ἀντέταξεν εἰς αὐτὰ ὅλα ὁ Παπαλεονάρδου ὅπως ἐξασκήσῃ βίαν; Σακκοῤῥάφας! Σᾶς λέγω, κύριοι τοῦ τμήματος, ἐὰν ἐκεῖνοι, τοὺς ὁποίους ὑποστηρίζετε ἐνῷ ὑπερασπίζοντο ἀπὸ πεντήκοντα λόγχας καὶ ἀπὸ τόσα ἄλλα μέσα, ὠπισθοχώρησαν εἰς δύο ἢ τρεῖς Σακοῤῥάφας, οὐδεμίαν εἶχον ἐν τῷ τόπῳ ἰσχὺν· ἀλλὰ καὶ τοῦτο ἀπεδείχθη πουθενά; ἐφέρατε καμμίαν κατάθεσιν κανὲν ἔγγραφον μαρτυροῦν, ὅτι αὐταὶ αἱ θαυματουργαὶ Σακοῤῥάφαι, αἱ ὁποῖαι ἐκεντοῦσαν τὰ ὀπίσθια τῶν ἐκλογέων τοῦ Λογιωτατίδου, ἐπαρουσιάσθησαν πουθενά; Ἐπαρουσιάσθη κᾀνεὶς ὁ ὁποῖος κᾂν νὰ δείξῃ εἰς τὰ ὀπίσθιά του τὸ ἴχνος τῆς πληγῆς τῆς σακοῤῥάφης; (γέλως). Ἓν καὶ μόνον ἔχομεν σημεῖον βίας τὴν μικρὰν οὐλὴν τῆς ῥινὸς ἑνὸς, ὅστις ἐπαρουσιάσθη εἰς τὸν εἰσαγγελέα δεικνύων τὴν μύτην του, ἀλλὰ καὶ ἐκεῖνος ἐψηφοφόρησε. Αὐτὴ εἶναι ἡ βία ἡ ὁποία ἐξησκήθη, ὅπως ἀποκλείσῃ τοὺς ἐκλογεῖς τοῦ Λογιωτατίδου! ἀλλ’ αὐτὰ εἶναι σπουδαῖα; Μᾶς εἶπεν ὁ κύριος εἰσηγητὴς, ὅτι ἄνθρωποι χωρικοὶ, δειλοὶ, ἀφοῦ ἅπαξ ἐτρόμαξαν ἀπὸ τὰς σακκοῤῥάφας) δὲν ἠδύναντο νὰ ἐπανέλθωσιν ἵνα ψηφοφορήσωσιν. Ἔπρεπεν ὅμως νὰ φαίνεται τοῦτο εἰς τὸ ἐξαγόμενον τῆς ἐκλογῆς. Ἀφίνω, ὅτι ὁ ἐνωμοτάρχης διέτρεχε παντοῦ εἰς τὰ χωριὰ καὶ ἐπροσκάλει νὰ ἔλθωσιν ὅσοι ἤθελον ἐξ ἐκείνων ὅσους δῆθεν ἐξεβίασεν ὁ κύριος Λεονάρδος. Ἀλλ’ ἔπρεπε νὰ φαίνωνται εἰς τὴν προκειμένην ψηφοφορίαν Αἰγίνης ἐκλογεῖς ψηφοφορήσαντες ὀλιγώτεροι ἢ ἄλλοτε. Τί ὅμως σᾶς παρουσιάζεται; ἀπὸ ὅλας τὰς παρελθούσας βουλευτικὰς ἐκλογὰς, ἀπὸ τοῦ 1858 καὶ ἐντεῦθεν καὶ ἀπὸ αὐτὴν τὴν τελευταίαν δημοτικὴν ἐκλογὴν, καθ’ ἣν τέσσαρες μερίδες ἀντηγωνίζοντο, σήμερον ἐψήφισαν ἑκατὸν πεντήκοντα περισσότεροι. Ἀπεκλείσθησαν λοιπὸν ἐκλογεῖς; Καὶ εἰς τοιαῦτα, κύριοι, ἐπιχειρήματα βασίζεται ἡ πρότασις τῆς ἀκυρώσεως μιᾶς νομίμου ἀντιπροσωπείας; Εἶπα πρότερον, ὅτι ἐπίστευσα, ὅτι παιδιᾶς χάριν προτείνεται ἡ ἀκύρωσις τῆς ἐκλογῆς Αἰγίνης, ὅταν εἶδον τὰς ὑπογραφὰς τὰς ὑπὸ τὴν ἔκθεσιν τῆς πλειοψηφίας τοῦ τμήματος. Διότι πῶς ἠμποροῦσα νὰ πιστεύσω, ὅτι τῳόντι σοβαρῶς προτείνει τὴν ἀκύρωσιν τῆς ἐκλογῆς τῆς Αἰγίνης ὡς ἀκύρου ὁ ἀξιότιμος κύριος Δημητριάδης, ὁ ὁποῖος θὰ μᾶς προτείνῃ μετ’ ὀλίγον τὴν ἐπικύρωσιν τῆς ἐκλογῆς τῶν δήμων Μηδείας, Λήσσης καὶ Ναυπλίου; διότι πῶς ἠμποροῦσα νὰ πιστεύσω, ὅτι τῳόντι σοβαρῶς προτείνει τὴν ἀκύρωσιν τῆς ἐκλογῆς Αἰγίνης ὁ ἀξιότιμος κ. Τσερτίδης, ὅστις μετ’ ὀλίγον θὰ μᾶς προτείνῃ ὡς ἔγκυρον τὴν ἐκλογὴν τῶν δήμων Ἐρινεῶν, Τριταίας, τῶν Φαρῶν καὶ Δύμης Πατρῶν;

§125ΤΣΕΡΤΙΔΗΣ. Εἶναι ἡ πεποίθησίς μου.

§126ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Πῶς ἠμποροῦσα νὰ πιστεύσω, ὅτι τῳόντι σοβαρῶς προτείνει τὴν ἀκύρωσιν τῆς ἐκλογῆς τῆς Αἰγίνης ὁ ἀξιότιμος κ. Α. Ζαρειφόπουλος, ὁ ὁποῖος χθὲς ἀκόμη μᾶς διένειμεν ἔγγραφον ἔντυπον προκαλῶν ἡμᾶς νὰ κηρύξωμεν ἔγκυρον τὴν ἐκλογὴν τοῦ δήμου Σκυλλοῦντος Ὀλυμπίας; Ἰδοὺ διατί ἐπίστευσα ὅτι παιδιᾶς χάριν προτείνεται ἡ ἀκύρωσις τῆς ἐκλογῆς τῆς Αἰγίνης—Τοιαύτη εἶναι ἡ πεποίθησίς μου, εἶπέ τις ὄπισθέν μου...

§127ΤΣΕΡΤΙΔΗΣ. Ἐγὼ τὸ εἶπον, κ. Λομβάρδε.

§128ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Ἆ! ὁ ἀξιότιμος κ. Τσερτίδης. Τὴν πεποίθησίν σας, ἀξιότιμε συνάδελφε, τὴν συνείδησίν σας δὲν δύναται νὰ τὴν δικάσῃ εἰμὴ μόνος ὁ Θεός· ἡ συνείδησίς σας δὲ θέλει δικάσει σᾶς· ἐγὼ ὅμως, ὁ ὁποῖος προκαλοῦμαι νὰ ἐκφέρω γνώμην καὶ ψῆφον ἀποφασιστικὴν ἐπὶ τῶν γνωμῶν, ἐπὶ τῶν προτάσεων τὰς ὁποίας, εἴτε ἡ συνείδησίς σας εἰς σᾶς ὑπαγόρευσεν, εἴτε σεῖς εἰς τὴν συνείδησίν σας, ἔχω ὅλον τὸ δικαίωμα καὶ τὸ καθῆκον νὰ ἐκφράσω ὅλας τὰ ἐντυπώσεις, τὰς ὁποίας αἱ προτάσεις σας ἐπιφέρουν, καθὼς καὶ σεῖς ἔχετε τὸ καθῆκον νὰ μὲ ἀκούσητε. Μὴ μὲ καταδικάσητε ἂν τυχὸν αἱ ἐκφράσεις μου εἶναι κατά τι τραχεῖαι, ἴσως ἐκτὸς τῆς συνηθείας μου. Ἄν τις ποτὲ εὑρέθη ἄλλοτε, ὡς ἐγώ, εἰς τὴν θέσιν εἰς τὴν ὁποίαν εὑρίσκεται σήμερον ὁ ἀτυχὴς καὶ καταδιωκόμενος ἀντιπρόσωπος Αἰγίνης, ἄν τις μεταξὺ σας τοιοῦτος εὑρίσκεται, ἐκεῖνος θέλει μὲ δικαιώσει, ἂν τυχὸν μὲ βλέπῃ τὴν στιγμὴν ταύτην καταγανακτοῦντα ἐπὶ τῇ ὑποβαλλομένῃ προτάσει τῆς πλειοψηφίας τοῦ τμήματος. Ἐπροσπάθησα ν’ ἀποφύγω νὰ λάβω τὸν λόγον, κύριοι, σᾶς τὸ ὁμολογῶ ἐν πλήρει εἰλικρινείᾳ, διότι, σᾶς τὸ ἐπαναλαμβάνω, πάσχω σήμερον ὀλίγον· ἀλλ’ ὅταν πρὸ ὀλίγου εἶδον τὸν κ. Παπαλεονάρδον ἀπολογούμενον ὡς ἀπελογήθη, ἐνθυμήθην, ὅτι καὶ ἐγὼ εὑρέθην εἰς τὴν αὐτὴν θέσιν κατὰ τὸ 1868. Καὶ κατ’ ἐμοῦ τότε, φίλε Παπαλεονάρδε, τὸν ὁποῖον δὲν ἔλαβον τὴν τιμὴν νὰ γνωρίσω εἰμὴ πρὸ ὀλίγου, τ’ αὐτὰ μέσα μετεχειρίσθη ἡ ἐξουσία ὅπως μὲ ἀποκλείσῃ. Κατὰ τοῦτο μόνον διαφέρομεν, ὅτι ἐγὼ μὲν ἐξελέχθην τότε παλαίσας εἰς ἐπαρχίαν 45,000 κατοίκων, ἐν ᾧ σὺ δὲν ἔχεις παρὰ 2 ἢ 3. Ἐπέτυχα νὰ εἰσέλθω ἐν τῇ Βουλῇ, διότι τοιαύτη ἦτον ἡ πεποίθησις τοῦ τόπου μου. Τὰς αὐτὰς ἀνυποστάτους ἐνστάσεις ἔκαμαν καὶ τότε κατὰ τῆς ἰδικῆς μου ἐκλογῆς μὲ τὴν διαφοράν, ὅτι τότε εὑρέθη ἐπιχείρημα τὸ ὁποῖον εἰς τοὺς ὀφθαλμοὺς τοῦ ξένου κόσμου, τοῦ ἐκτὸς τῆς Ζακύνθου, τοῦ μὴ γινώσκοντος τὰ ἐκεῖ πράγματα, ἠδύνατο νὰ φανῇ εὐπρόσωπον· ἔκλεισαν τοὺς ὀφθαλμούς των καὶ εἶπον, δὲν βλέπομεν ἐκλογικὸν κατάλογον Ζακύνθου καὶ αὐτὸς ὁ κατάλογος πρὸ τῶν ὀφθαλμῶν των ἔκειτο· ἕνας ξένος ἠδύνατο νὰ τὸ πιστεύσῃ ἐν ᾧ τὰ ἐπιχειρήματα τὰ ὁποῖα προτείνονται σήμερον κατὰ τῆς ἐκλογῆς Αἰγίνης δὲν δύνανται ν’ ἀπατήσωσι κανένα, διότι δὲν δύνανται νὰ καλυφθῶσιν ἀπὸ τὰ ὄμματα κανενός. Εἶναι καὶ ἄλλη διαφορὰ μεταξὺ τότε καὶ τώρα· ἐν αὐτῷ τῷ ἀδικήματι, τὸ ὁποῖον τότε ἐγένετο εἰς ἐμὲ καὶ τοὺς συναδέλφους μου, ἐν αὐτῷ τῷ ἀδικήματι, τὸ ὁποῖον τότε ἐγένετο ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ μου καὶ ἐγὼ καὶ οἱ συνάδελφοί μου καὶ ἡ ἐπαρχία μου εὑρίσκαμεν τὴν ἱκανοποίησίν μας, διότι τότε ἐπρόκειτο ν’ ἀποβάλωσι 5 ψήφους, αἱ ὁποῖαι ἠδύναντο νὰ ἔχωσιν ἐπιῤῥοήν· καὶ μετ’ αὐτῶν ἐπρόκειτο ν’ ἀποβάλωσιν καὶ ἕνα τρελόν, ὁ ὁποῖος καὶ σήμερον, καί τοι ἀσθενὴς, δὲν δύναται νὰ μὴ ἀνέλθῃ εἰς τὸ βῆμα καὶ λάβῃ τὸν λόγον. Ἀλλὰ σήμερον περὶ τίνος πρόκειται; πρόκειται ν’ ἀποβληθῇ ἄνθρωπος, ὅστις ἐν τῇ Βουλῇ μένων, δύναται νὰ ἀνατρέψῃ πλειοψηφίας ἢ κυβερνήσεις; Δὲν τὸ λέγω διὰ νὰ καταβιβάσω κατ’ οὐδὲν τὴν ἀξίαν τοῦ κ. Λεονάρδου· ἠμπορεῖ νὰ φθάσῃ εἰς μίαν τοιαύτην θέσιν καὶ τοῦτο τοῦ τὸ εὔχομαι. Ἀλλὰ σήμερον ἄνθρωπος, ὅστις πρώτην φορὰν ἐν τῷ Βουλευτηρίῳ εἰσέρχεται καὶ ἀπὸ τὴν ἐπαρχίαν Αἰγίνης δύναται νὰ φανῇ ἐπίφοβος εἰς βουλευτικὰς πλειοψηφίας ἢ κυβερνήσεις; Πρόκειται ἀντὶ τοῦ κ. Λεονάρδου νὰ εἰσαχθῇ ἕτερος, ὅστις νὰ ἔχῃ τὰ προσόντα ταῦτα; δὲν γνωρίζω τὸν κ. Λογιωτατίδην, τὸν ὑποψήφιον δηλαδή, ἀλλὰ καὶ περὶ ἐκείνου λέγω, ὅτι μολονότι τοῦ εὔχομαι τὰ αὐτὰ ὡς τὰ τοῦ κ. Λεονάρδου, δὲν εἶναι ὅμως οὔτε ἐκεῖνος ὁ ἄνθρωπος ὅστις θὰ στηρίξῃ κλονιζομένας πλειοψηφίας ἢ κυβερνήσεις. Εἰς τὴν ἀκύρωσιν τῆς ἐκλογῆς τῆς Ζακύνθου ἔμεινεν ἡ συναίσθησις εἰς τὴν ἐπαρχίαν ὅτι ἀπέῤῥιπτον τὴν ἐκλογήν, διότι τὴν ἐφοβοῦντο· σήμερον δὲν μένει τίποτε ἄλλο εἰς τὸν ἀτυχῆ λαὸν τῆς Αἰγίνης εἰμὴ ἡ συναίσθησις τῆς κατ’ αὐτοῦ περιφρονήσεως· ἔστειλεν ἐκεῖνον τὸν ὁποῖον ἐνόμισεν ὅτι πρέπει νὰ στείλῃ. Σεῖς ἐπειδὴ ἔχετε μεγαλειτέραν δύναμιν, σᾶς προτείνεται νὰ τὸν ἀποβάλητε καὶ νὰ εἴπετε εἰς τὸν λαὸν ἐκεῖνον, εἶσαι λαὸς τραμποῦκος· τὴν ψῆφον τὴν ὁποίαν τὸ σύνταγμα καὶ οἱ θεσμοὶ τῆς πατρίδος σοῦ ἔδωκαν ἵνα τὴν μεταχειρισθῇς ὅπως θέλεις, σοῦ τὴν καταστρέφομεν καὶ σοῦ τὴν καταστρέφομεν μὲ μίαν προσβολὴν καλοῦντες σε «τραμποῦκον». Καὶ ὅλα ταῦτα διὰ τί; Διὰ μίαν πολιτικὴν, μοῦ εἶπον. Ποία εἶναι αὕτη ἡ πολιτικὴ τῆς πλειοψηφίας τοῦ τμήματος, δὲν τὴν ἐξετάζω· διατείνομαι ὅμως καὶ ὑποστηρίζω, ὅτι δὲν δύναται νὰ ᾖναι οὔτε ἡ πολιτικὴ τῆς κυβερνήσεως, οὔτε ἡ πολιτικὴ τῆς Βουλῆς· διατείνομαι καὶ ὑποστηρίζω, ὅτι τὴν πολιτικὴν ταύτην δὲν δύνανται νὰ τὴν ὑποστηρίξωσιν εἰμὴ ἐκεῖνοι, οἵτινες θέλουν νὰ πολεμήσωσι τὴν σημερινὴν κυβέρνησιν, ἐκεῖνοι οἵτινες ἐπιδιώκουν καὶ ἐπιθυμοῦν νὰ ἴδωσι τὸν θάνατον τῆς Βουλῆς. Ἡ κυβέρνησις γινώσκει καλῶς (καὶ ἔχω λόγους νὰ πιστεύω ὅτι τὸ γινώσκει, ἔχω λόγους ἐκτὸς τῆς πολυπειρίας τοῦ προϊσταμένου αὐτῆς, ἀλλ’ ἔχω καὶ ἰδιαίτερον λόγον νὰ τὸ πιστεύω ὅτι τὸ γινώσκει), ὅτι πολιτικὴ, ἥτις προσπαθεῖ διὰ τοιούτων μέσων νὰ τῆς προσθέσῃ ἢ τῆς ἀφαιρέσῃ μίαν ψῆφον, εἶναι πολιτικὴ ὀλεθρία, ἥτις ταχέως θέλει φέρει τὰ ὀλέθρια ἀποτελέσματά της. Δὲν δύναται νὰ ᾖναι πολιτικὴ ἀσπαζομένη παρὰ τῆς Βουλῆς· διότι ἡ Βουλὴ αὑτὴ βεβαίως συναισθάνεται, ὅτι μόνον ἐκεῖνοι, οἵτινες, τὸ ἐπαναλέγω, ἐπιδιώκουσι τὴν καταβίβασιν τῆς ὑπολήψεώς της, ἐκεῖνοι οἵτινες ἐπιδιώκουσι τὸν θάνατόν της, ἐπιθυμοῦσι, σπρώχνουσι, ῥαδιουργοῦσι νὰ κάμωμεν ἀπὸ τὰ πρῶτά μας βήματα τοιαῦτα βήματα, οἷα εἶναι τὰ προτεινόμενα, ἅτινα θὰ φέρουν ἐξ ἀνάγκης τὸν θάνατον τῆς Βουλῆς, τὴν διάλυσίν της ἐν τῷ μέσῳ τῶν χειροκροτήσεων τοῦ ὅλου πανελληνίου.

§129ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Δύνασθε νὰ ἐξηγήσητε ποία εἶναι αὐτὴ ἡ πολιτική;

§130ΤΙΝΕΣ. Δὲν τὴν καταλαμβάνετε;

§131Α. ΡΟΥΚΗΣ. Ἐσεῖς τὴν καταλαμβάνετε, ἀλλ’ αὐτὸς δὲν τὴν καταλαμβάνει, καὶ διὰ τοῦτο ἐρωτᾷ (θόρυβος).

§132Κ. ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Εἶπα. Ὁποία εἶναι ἡ πολιτικὴ αὕτη τῆς πλειοψηφίας τοῦ τμήματος δὲν τὸ ἐξετάζω, βεβαίως ὅμως δὲν εἶναι οὔτε ἡ πολιτικὴ τῆς κυβερνήσεως, οὔτε ἡ πολιτικὴ τῆς Βουλῆς. Δὲν θέλω, κύριοι, οὔτε σᾶς νὰ κουράσω περισσότερον, οὔτε καὶ ἐγὼ δύναμαι νὰ μένω ἐπὶ τοῦ βήματος ἐπὶ πλέον. Ἂς μοι ἐπιτρέψωσιν οἱ προαγορεύσαντες ὑπὲρ τῆς ἀκυρώσεως τῆς ἐκλογῆς τῆς Αἰγίνης, νὰ τοῖς εἴπω ὅτι πράγματα καὶ γεγονότα τοιαῦτα, οἷα ἡ ἐκλογὴ τῆς Αἰγίνης παρουσιάζει, δὲν καλύπτονται δι’ ἐπιχειρημάτων, ἔστω καὶ πνευματωδῶν, δι’ ἐπιχειρημάτων τὰ ὁποῖα εἶναι ἐκτὸς καὶ μακρὰν τῶν πραγμάτων. Δὲν πιστεύω ποτὲ, ὅτι θὰ εὑρεθῇ πλειοψηφία ἐν τῇ Βουλῇ, ἥτις θὰ ἀκολουθήσῃ τὴν πρότασιν τῆς πλειοψηφίας τοῦ τμήματος. Ἀλλ’ ἠμπορεῖ ἀπατώμενος ὁ εἷς ἢ ὁ ἄλλος, φοβισμένος ὁ εἷς ἢ ὁ ἄλλος, νὰ δώσῃ ψῆφον ἀνελπίστως ὑπὲρ τῆς καθυποβαλλομένης ἡμῖν προτάσεως· ἂς μοὶ ἐπιτρέψωσιν οἱ τοιοῦτοι, ἂν πρόκειται νὰ παρουσιασθῶσι, νὰ τοῖς προείπω. «Διὰ τὴν ἀκύρωσιν τῆς ἐκλογῆς τῆς Αἰγίνης ἐν τῷ πρώτῳ τούτῳ βήματι τῆς Βουλῆς, πρῶτοι θὰ μετανοήσητε σεῖς, οἷοι δήποτε καὶ ἂν ἦσθε, οἵτινες τὴν ψῆφον ταύτην θὰ δώσητε.»

§133ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχει ἄλλος τὸν λόγον;

§134ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§135ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νὰ προβῶμεν λοιπὸν εἰς τὴν ψηφοφορίαν, κύριοι.

§136ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§137ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἂς προσέλθωσι δύο ψηφολέκται (προσέρχονται οἱ κύριοι Π. Μποῦτος καὶ Ἀρ. Ῥούκης). Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄκυρον τῆς ἐκλογῆς λέγουν ναί, οἱ δὲ παραδεχόμενοι τὸ ἔγκυρον λέγουν ὄχι. Γίνεται ψηφοφορία δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως κατὰ τὸ ἑπόμενον πρωτόκολλον. Πρωτόκολλον ψηφοφορίας τῶν Βουλευτῶν Ἐπὶ τοῦ ἑξῆς ζητήματος· «Παραδέχεται ἡ Βουλὴ τὸ ἄκυρον τῆς ἐκλογῆς Αἰγίνης, ναὶ ἢ ὄχι;

§138ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διὰ ψήφων 92 κατὰ 71 ἠκύρωσεν ἡ Βουλὴ τὴν ἐκλογὴν Αἰγίνης. Ὅσοι ἐκ τῶν ἀγορευσάντων θέλουν νὰ διορθώσωσι τὰς ἀγορεύσεις των, νὰ τὸ κάμουν ἐντὸς τῆς ἡμέρας, διότι τὰ στενογραφήματα δὲν ἠμποροῦν νὰ μένουν, πρέπει νὰ τυποῦνται ἀμέσως. Ἡ συνεδρίασις ἀναβάλλεται δι’ αὔριον τὴν αὐτὴν ὥραν. Ὥρα 12 παρὰ 15/60.