1871.05.15

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 79

Τῆς 15 Μαΐου 1871.

(Σάββατον.)

ὥρα 3 Μ. Μ. Μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν τοῦ ὀνομαστικοῦ καταλόγου, εὑρεθείσης ἐν ἀπαρτίᾳ τῆς Βουλῆς, παρόντων τῶν ἑξῆς βουλευτῶν.

Ἀνεγνώσθησαν τὰ πρακτικὰ τῆς προτεραίας καὶ ἐνεκρίθησαν ἄνευ ἀντιῤῥήσεως.

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Προχωροῦμεν εἰς τὸν προϋπολογισμόν.

§2ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Κατὰ τὴν ά. ἡμέραν τῆς ἐνάρξεως τῆς συζητήσεως τοῦ προϋπολογισμοῦ ἐγένετο λόγος παρὰ διαφόρων συναδέλφων, ὅτι πρέπει νὰ συζητηθῶσιν αἱ πιστώσεις, αἱ ὁποῖαι εἶναι ἐκκρεμεῖς καὶ αἱ ὁποῖαι ἀποτελοῦν ἕνα δεύτερον προϋπολογισμὸν· τότε ὡμίλησα καὶ ἐγὼ εἰς τὴν Βουλὴν ὑποστηρίζων τὴν πρότασιν ταύτην καὶ κυρίως εἶπον, ὅτι εἶναι καλόν, ὅταν συζητῶμεν τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ 1871 νὰ ἠξεύρωμεν ὁποία ἦτον ἡ τύχη τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ 1870, ὥστε ἐξετάζοντες τὰ διάφορα κονδύλια τοῦ παρόντος προϋπολογισμοῦ νὰ ἔχωμεν πληρεστάτην γνῶσιν καὶ ἀποφασίζωμεν ὡρισμένως. Ἡ Βουλὴ εἶχε τὴν καλωσύνην νὰ ἀποφασίσῃ νὰ συζητηθῶσιν αἱ πιστώσεις ἐνῷ συζητεῖται ὁ προϋπολογισμός· τὴν ἀπόφασιν ταύτην ἐπαναφέρω σήμερον καὶ παρακαλῶ νὰ συζητῶνται αἱ διάφοροι πιστώσεις εἰς τὰ διάφορα μέρη τὰ εἰδικά, εἰς τὰ ὁποῖα ἀνήκουσι.

§3ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀφοῦ ἅπαξ ἠρχίσαμεν τὸν προϋπολογισμόν, καλὸν εἶναι νὰ τὸν τελειώσωμεν, ἀμέσως δὲ μετ’ αὐτὸν νὰ συζητήσωμεν τὰς πιστώσεις.

§4ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Δὲν εἶμαι ἐναντίος νὰ διορισθῇ ἡμέρα συζητήσεως, ἀλλὰ δὲν παραδέχομαι κατ’ οὐδένα τρόπον τὴν πρότασιν τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν τοῦ νὰ συζητηθῇ ὁ προϋπολογισμὸς καὶ κατόπιν αἱ πιστώσεις· αὐτὸ εἶναι, μὲ φαίνεται, ἀνακόλουθον· διότι, καθὼς εἶπον, ἡ συζήτησις τῶν πιστώσεων χρησιμεύει εἰς τὸ νὰ κανονίσῃ τὴν γνώμην τῶν βουλευτῶν ἐπὶ τῆς ἀποφάσεως τοῦ προϋπολογισμοῦ· ἀλλ’ ἐκτὸς τούτου τὸ τοιοῦτον εἶναι ἀποφασισμένον, νὰ συζητηθῶσιν αἱ πιστώσεις, ἐνῷ συζητεῖται ὁ προϋπολογισμός· ἄλλως ὅμως νομίζω, ὅτι εἶναι καὶ ἀδύνατον νὰ πραγματοποιηθῇ αὐτό, τὸ ὁποῖον λέγει ὁ κ. ὑπουργός, ἐκτὸς ἂν θέλῃ νὰ καταστρέψῃ τὴν ἑνότητα τῶν συζητήσεων· ὑποθέσατε ὅτι θὰ ἔλθῃ ἡ συζήτησις τοῦ ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν, τῶν Στρατιωτικῶν, τῶν Ναυτικῶν· ἕκαστος ἔχει τὸ δικαίωμα ἐπὶ ἑκάστου ἄρθρου ἐφ’ οὗ ἐπροτάθησαν ἀναπληρωτικαὶ πιστώσεις, νὰ κάμῃ λόγον, νὰ κατηγορήσῃ νὰ κατακρίνῃ, καὶ ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι εἶναι ὑπόλογοι ἔχουν τὸ δικαίωμα νὰ ἔλθουν ν’ ἀπαντήσουν, καὶ ἰδοὺ ὅτι θὰ γίνῃ ἡ συζήτησις· ὅταν ἔλθῃ τὸ ζήτημα τῆς δημοσίας ἀσφαλείας ἕκαστος τῶν ὑπουργῶν, ὁ ὁποῖος ἔλαβε τὴν πίστωσιν, φυσικῷ τῷ λόγῳ θὰ ὁμιλήσῃ, καὶ κανεὶς δὲν δύναται νὰ τὸν ἐμποδίσῃ, καὶ αἱ ἐνδιαφερόμενοι ν’ ἀπαντήσωσιν· ἡ συζήτησις λοιπὸν θὰ γίνῃ. Ἐὰν θέλῃ ἡ Βουλὴ λοιπὸν, δύναται εἰς τὴν ἔναρξιν τοῦ προϋπολογισμοῦ ἑκάστου τῶν τριῶν ὑπουργείων τῶν Ἐσωτερικῶν, τῶν Στρατιωτικῶν, καὶ τῶν Ναυτικῶν, εἰς τὰ ὁποῖα ἐζητήθησαν πιστώσεις, νὰ συζητηθῶσιν.

§5ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐάν, κύριοι, ἡ Βουλὴ ἀπεφάσισε ἢ θέλῃ τώρα ν’ ἀποφασίσῃ, ὅπως προταχθῇ ἡ συζήτησις τῶν πιστώσεων τῆς συζητήσεως τοῦ προϋπολογισμοῦ, εἶναι κυρία νὰ τὸ πράξῃ· δὲν ἐννοῶ ὅμως τὴν στενὴν σχέσιν, ἡ ὁποία ἰσχυρίζονται ὅτι ὑπάρχει μεταξὺ τῶν πιστώσεων, αἱ ὁποῖαι ζητοῦνται πρὸς συμπλήρωσιν τῶν δαπανῶν ἑνὸς ἔτους μὲ τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ ἑπομένου. Ὁ προϋπολογισμὸς ἑκάστου ἔτους εἶναι ἀνεξάρτητος ἀπὸ τὰς δαπάνας τοῦ ἄλλου, αἱ δὲ πιστώσεις δὲν ἀποβλέπουν συνήθως κανονικὰ ἔξοδα, ἀλλ’ ἀνάγονται ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον εἰς ἔκτακτα ἔξοδα, τὰ ὁποῖα δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ προβλεφθῶσι κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ προϋπολογισμοῦ· ὥστε δὲν βλέπω τὴν στενὴν καὶ μεγάλην σχέσιν, ἡ ὁποία ὑπάρχει μεταξὺ τῶν δαπανῶν τῶν δύο ἐτῶν, ὥστε νὰ ὑπάρχῃ ἀνάγκη, πρὶν εἰσέλθωμεν εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ ἑπομένου ἔτους, νὰ ἐξαντλήσωμεν ὅλας τὰς πιστώσεις καὶ ὅλας τὰς δαπάνας τοῦ προηγουμένου. Διὰ τοῦτο φρονῶ, ὅτι ἡ Βουλὴ δύναται, χωρὶς διόλου νὰ προσκόψῃ εἰς τὰς ἐργασίας της, νὰ προβῇ εἰς τὴν ἐξακολούθησιν τῆς συζητήσεως τοῦ προϋπολογισμοῦ, ἀφοῦ ἤδη ἤρχισε, καὶ μετὰ τὸ τέλος αὐτοῦ νὰ προσδιορίσῃ μίαν ἡμέραν διὰ τὴν συζήτησιν τῶν πιστώσεων· τοσούτῳ μᾶλλον δὲ θεωρῶ ἀναγκαῖον τοῦτο, διότι αἱ πιστώσεις ἀνάγονται εἰς ὅλα τὰ ὑπουργεῖα, καὶ δὲν εἶναι εὔκολον νὰ τὰς διαιρέσωμεν, παραδεχόμενοι σήμερον τὰς ἀναγομένας εἰς ἓν ὑπουργεῖον καὶ αὔριον τὰς εἰς ἄλλο. Αἱ πιστώσεις πρέπει νὰ συζητηθῶσι διὰ μιᾶς ὅπως ὑπεβλήθησαν εἰς τὴν Βουλὴν καὶ ὅπως ἡ ἐπιτροπὴ τὰς ἐπεξεργάσθη.

§6ΔΑΓΡΕΣ. Εἶμαι εἷς τῶν λαβόντων μέρος εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ προϋπολογισμοῦ· καὶ ἄλλοτε ἀκόμη ἔκαμα λόγον περὶ τῶν πιστώσεων· αἱ πιστώσεις αὗται ἐπεξεργάσθησαν καὶ ὑπὸ τῆς ἐπιτροπῆς· ὁμολογῶ δέ, ὅτι μοὶ ἔκαμον ἐντύπωσιν καὶ ἐντύπωσιν τοιαύτην, ὥστε προέβην εἰς ἐκφράσεις, αἱ ὁποῖαι δύνανται νὰ μὲ χαρακτηρίσουν ὡς ἄδικον. Ἐσυνείθισα νὰ πολιτεύωμαι εἰλικρινῶς καὶ καλῇ τῇ πίστει· ἐπιθυμῶ ὁπωσδήποτε αἱ πιστώσεις νὰ συζητηθῶσι, διότι θέλω ν’ ἀκούσω καὶ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι τὰς ἐπροκάλεσαν καὶ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι τὰς ἐξετέλεσαν διὰ νὰ πεισθῶ, ἂν τῳόντι εἶχον δίκαιον ἢ ἄδικον. Πολὺ φοβοῦμαι, ὅτι ἐὰν αἱ πιστώσεις αὗται συζητηθῶσι μετὰ τὸν προϋπολογισμὸν δὲν θὰ συζητηθῶσι καθόλου.

§7ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν γίνεται αὐτό.

§8ΔΑΓΡΕΣ. Καὶ ἔχουν δίκαιον οἱ θεωρούμενοι ὡς ὑπόλογοι νὰ παραπονεθῶσι, καὶ μάλιστα κατ’ ἐμοῦ, ὁ ὁποῖος αὐστηρότερον τῶν ἄλλων κατέκρινα τὰς πιστώσεις αὐτάς, θέλω δὲ νὰ τοὺς ἀκούσω καὶ νὰ πεισθῶ διὰ ν’ ἀποδώσω δικαιοσύνην. Ἐκτὸς δὲ τοῦ ὅτι ἡ πρότασις τοῦ ἀξιοτίμου βουλευτοῦ Μεσολογγίου στηρίζεται εἰς τὸν ὀρθὸν λόγον, τὴν ἀνέφερε καὶ ἡ ἐπιτροπή, ἥτις εἰς τὴν πίστωσιν τῆς δημοσίου ἀσφαλείας ἠθέλησε νὰ καθιερώσῃ νέαν ἀρχήν, καὶ σᾶς εἶπεν, ὅτι ἐπειδὴ βλέπω καὶ ἐπείσθην ἐκ τῆς πείρας, ὅτι πᾶσα κυβέρνησις ἔχει ἀνάγκην νὰ δαπανήσῃ ἓν ποσὸν πρὸς συντήρησιν ἐφημερίδων, ἐχορήγησεν εἰς τὴν κυβέρνησιν ποσὸν 12,000 δραχ. καὶ εἶπε νὰ παύσῃ ἡ μέχρι τοῦδε κατάχρησις τοῦ νὰ δαπανῶσιν οἱ ὑπουργοὶ ἐκ τοῦ κεφαλαίου τῆς δημοσίας ἀσφαλείας πρὸς συντήρησιν ἐφημερίδων. Νομίζω δέ, ὅτι ἤδη ἡ Βουλή, πρὶν τελειώσῃ ἡ συζήτησις τοῦ προϋπολογισμοῦ, εἶναι δίκαιον νὰ ὁρίσῃ μίαν ἡμέραν πρὸς συζήτησιν τῶν πιστώσεων, ὅπως ἡ Βουλὴ κἄπως ᾖναι ὑποχρεωμένη νὰ συζητήσῃ· προτείνω δὲ τοῦτο, κ. πρόεδρε, ὡς ἐκ περισσοῦ· ἐμμένω δὲ ὑποστηρίζων τὴν πρότασιν τοῦ κ. Δεληγεώργη.

§9Θ. Α. ΖΑΪΜΗΣ. Νομίζω, ὅτι ἡ ἐπιμονὴ τοῦ κ. Δεληγεώργη εἰς τὸ νὰ συζητήσωμεν ὅσον τὸ δυνατὸν ταχύτερα τὰς πιστώσεις εἶναι λίαν δικαιολογημένη. Ἔκθεσις ἐπιτροπῆς τοῦ προϋπολογισμοῦ κυκλοφορεῖ πρὸ πολλῶν ἡμερῶν ἐντὸς τῆς κοινωνίας καὶ διὰ τῆς ἐκθέσεως ταύτης δὲν γνωρίζω εἰς ποῖα ὑπουργεῖα ῥίπτεται ἡ μομφή· τὸ βέβαιον εἶναι ἐπὶ τῶν ὑπουργείων, τὰ ὁποῖα ἐπροκάλεσαν τὰς ἀναπληρωτικὰς ἢ ἐκτάκτους πιστώσεις κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος. Πᾶς ἐνδιαφερόμενος, ἐννοεῖται, ἔχει συμφέρον νὰ λυθῇ τὸ ταχύτερον τὸ ζήτημα τοῦτο, διὰ νὰ παύσῃ πᾶσα ὑπόνοια, ἥτις δύναται νὰ ὑπάρχῃ, ὅτι παρεβιάσθησαν νόμοι, ὅτι ἔλαβον χώραν ἐγκλήματα· διότι καὶ τοῦτο ἐῤῥέθη. Νομίζω, ὅτι ὁ κ. Δεληγεώργης ἔχει πολὺ δίκαιον ἐπιμένων ὅσον τὸ ταχύτερον νὰ ἔλθουν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς αἱ πιστώσεις αὗται. Ἐπειδὴ ὅμως σήμερον δὲν εἶναι δυνατόν, ἐπειδὴ ἡ Βουλὴ δὲν ἔχει προειδοποιηθῆ περὶ τούτου, δυνάμεθα τὴν δευτέραν νὰ προσδιορίσωμεν πρὸς συζήτησιν τῶν πιστώσεων· ὁ προϋπολογισμὸς προέβη ἤδη, καὶ σήμερον νομίζω, ὅτι δυνάμεθα νὰ προβῶμεν εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῆς δικαιοσύνης, ἴσως δὲ νὰ προβῶμεν καὶ εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν, ὥστε τὴν δευτέραν θὰ ἔχωμεν τεσσάρων ὑπουργείων προϋπολογισμοὺς τελειώσει· πρέπει δέ, καίτοι εἶναι ἑορτή, νὰ συνεδριάσωμεν ἐντὸς δὲ τῆς ἐρχομένης ἑβδομάδος ἔχω πλήρη πεποίθησιν, ὅτι θὰ περαιωθῇ ἡ συζήτησις τῶν πιστώσεων καί τοῦ προϋπολογισμοῦ.

§10ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ ἐπιθυμεῖ νὰ συνεδριάσῃ τὴν Δευτέραν;

§11ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§12ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν τὴν Δευτέραν ἔχομεν συζήτησιν τῶν πιστώσεων· ἐὰν δὲ τὴν Δευτέραν δὲν γείνῃ τυχὸν συνεδρίασις, τότε ἡ συζήτησις αὐτὴ θὰ γίνῃ τὴν τρίτην. Προβαίνομεν εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ ὑπουργείου τῆς Δικαιοσύνης.

§13ΚΟΝΤΟΣΤΑΥΛΟΣ (ὑπουργὸς Δικαιοσύνης). Ζητῶ τὴν ἄδειαν, κύριοι, νὰ ὑποβάλω εἰς τὴν Βουλὴν γενικάς τινας παρατηρήσεις, λίαν συντόμους, ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ ὑπουργείου τῆς Δικαιοσύνης, διότι οἱ ἀξιότιμοι βουλευταί, οἱ ὁποῖοι ἔλαβον τὸν λόγον κατὰ τὴν γενικὴν συζήτησιν τοῦ προϋπολογισμοῦ, καθήψαντο καὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ ὑπουργείου τούτου καὶ κατ’ ἐμὲ οὐχὶ δεδικαιολογημένως. Ὁ κ. Βαλασσόπουλος ἀνεγνώρισεν, ὅτι τὰ νομοθετικὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα σχετικῶς πρὸς τὸν προϋπολογισμὸν ἐλήφθησαν, δηλ. πρῶτον μὲν διὰ τῆς καταργήσεως τοῦ ἡμιολίου ἐκ τῶν δικαιωμάτων τῆς πορείας τῶν μαρτύρων, ὅταν οὗτοι ἐξέρχωνται τοῦ δήμου των, καὶ δεύτερον διὰ τῆς μετατροπῆς εἰς μηνιαίαν ἀποζημίωσιν τῶν δικαιωμάτων τῶν κλητήρων εἰς ποινικὰς ἐπιδόσεις, ἀνεγνώρισε, λέγω, ὅτι δι’ αὐτῶν τῶν μέτρων ἐπέρχεται πραγματικὴ εἰς τὸν προϋπολογισμὸν οἰκονομία· ἀλλά, καίτοι τοῦτο οὕτως ὁμολογήσας, κατέληξεν ὅμως οὐδὲν ἧττον εἰς τὸ συμπέρασμα, ὅτι καὶ ὁ προϋπολογισμὸς οὗτος θέλει παρουσιάσει ὑπέρβασιν. Εἰς τοῦτο, κύριοι, δὲν δύναμαι νὰ συμφωνήσω μετὰ τοῦ κ. Βαλασσοπούλου καὶ δὲν δύναμαι νὰ συμφωνήσω, διότι, πρεσβεύων τὴν ἀρχήν, ὅτι εἰς τὰς κυβερνητικὰς πράξεις πρέπει νὰ προεδρεύῃ ἡ ἀλήθεια καὶ ἡ εἰλικρίνεια, πρὸ πάντων δὲ εἰς τὸν προϋπολογισμόν, ὅστις περιέχει τὸν προσδιορισμὸν τῶν μέσων καὶ τῶν μέτρω τῆς κυβερνήσεως, ὡς πρὸς τὰ ὁποῖα οὐδεμία πρέπει νὰ ὑφίσταται ἀμφιβολία, ἐθεώρησα καθῆκόν μου νὰ προσπαθήσω διὰ παντὸς τρόπου νὰ συντάξω προϋπολογισμὸν ἀληθῆ καὶ πλήρη καὶ νὰ περιληφθῶσιν ἑπομένως ἐντὸς αὐτοῦ ὅλαι αἱ δαπάναι ἐκεῖναι, ὅσαι ἐκ τῆς πείρας ἀπεδείχθησαν, ὅτι εἶναι ἀναγκαῖαι διὰ τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ ὑπουργείου τῆς δικαιοσύνης· τούτου δὲ γενομένου φρονῶ, ὅτι οὐδεὶς ἢ τοὐλάχιστον μικρὸς ὑπάρχει κίνδυνος νὰ καταταθῶσι κατόπιν ἀναγκαῖαι ἀναπληρωματικαὶ πιστώσεις· ἡ παρατήρησις αὕτη περὶ τῆς διαφορᾶς, ἥτις διακρίνει τὸν προκείμενον προϋπολογισμόν, δὲν ἔπρεπε, φρονῶ, νὰ διαφύγῃ τὴν προσοχὴν τοῦ κ. Βαλασσοπούλου, ὅστις οὕτως ἤθελε πεισθῆ, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρξωσιν ὑπερβάσεις, τοὐλάχιστον βέβαιαι. Καθόσον δ’ ἀφορᾷ τὰς οἰκονομίας αἱ ὁποῖαι προέρχονται ἐκ τῶν δύο μέτρων, τὰ ὁποῖα ἀνέφερον πρὸ μικροῦ, ὅτι αὗται ἐλαττοῦνται κατὰ τὸ ἥμισυ τοῦ ποσοῦ εἰς ὃ ὑπελογίσθησαν, εἶναι πρόδηλον, διότι παρῆλθον ἤδη οἱ πρῶτοι πέντε μῆνες τοῦ ἔτους· ἀλλὰ τῆς βραδύτητος ταύτης περὶ τὴν συζήτησιν τοῦ προϋπολογισμοῦ καὶ τῶν μετ’ αὐτοῦ συνδεομένων νομοσχεδίων, ἡ ὁποία προῆλθεν ἐκ τῶν ἄλλων καὶ σπουδαίων ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς, δὲν φρονῶ ὅτι εἶναι κανεὶς ὑπαίτιος. Ζητῶ περιπλέον τὴν ἄδειαν νὰ ὑποβάλω ὀλίγας, καὶ ταύτας βραχυτάτας, παρατηρήσεις περὶ τῆς γενικῆς καταστάσεως τῆς δικαιοσύνης. Βεβαίως δὲν νομίζω ὅτι τὰ πράγματα τῆς δικαιοσύνης ἔχουσιν ἀμέμπτως· ἀπ’ ἐναντίας ὁμολογῶ, ὅτι ὑπάρχουν πολλά, τὰ ὁποῖα ἔχουν ἀνάγκην μεταῤῥυθμίσεως καὶ διορθώσεως ὑπὸ τὴν διττὴν ἔποψιν καὶ τῶν θεσμῶν καὶ τῶν προσώπων. Ἡ νομοθεσία ἑκάστου ἔθνους, καθ’ ὅλους αὐτῆς τοὺς κλάδους, διὰ νὰ ὑπάρχῃ εὐεργετικὴ εἰς τὴν ἐφαρμογήν της, πρέπει, ὡς γνωρίζετε, νὰ ἀποῤῥέῃ ἐκ τῆς ἐθνικῆς συνειδήσεως καὶ νὰ ᾖναι ἑπομένως εἰς ἁρμονίαν μὲ τὴν κατάστασιν αὐτοῦ τοῦ ἔθνους. Ἀλλ’ ἡ ἀρχὴ αὕτη παρεβιάσθη δυστυχῶς ἐν πολλοῖς παρ’ ἡμῖν διὰ τῆς ἐπιβολῆς ἔξωθεν εἰς τὸ ἔθνος νομοθεσίας ξένης, ἡ ὁποία ἦτο δυσανάλογος πρὸς τὴν ἠθικὴν αὐτοῦ ἀνάπτυξιν, καὶ ἀλλοτρία τῶν ἐθνικῶν παραδόσεων καὶ τῶν ἄλλων αὐτοῦ περιστάσεων. Μεταξὺ τῶν νόμων, ὡς πρὸς τοὺς ὁποίους ἐφαρμόζεται ἡ παρατήρησίς μου αὕτη, σπουδαίαν θέσιν κατέχει ὁ ὀργανισμὸς τῶν δικαστηρίων καὶ ἡ πολ. δικονομία, ὡς ἐκ τῆς ὁποίας ἡ ἀπονομὴ τῆς δικαιοσύνης, ὡς κάλλιον ἐμοῦ γνωρίζετε, ἀποβαίνει συνεχῶς ἐπισφαλής, πολλάκις ἄδικος, καὶ πάντοτε βραδεῖα, ἐνῷ εἶναι ὁμολογούμενον, ὅτι ἀσφαλής, εὔκολος καὶ ταχεῖα ἀπονομὴ τῆς δικαιοσύνης, ἐκ τῆς καταλλήλου δικονομικῆς νομοθεσίας προκύπτουσα, οὐ μόνον ἀμέσως εὐκολύνει τὴν πρόοδον τῶν ἐθνῶν, ἀλλὰ καὶ ἐμμέσως, ὅπερ καὶ τὸ σπουδαιότερον, προάγει αὐτὰ εἰς δύναμιν καὶ εὐδαιμονίαν, καθόσον ἐμπνέει εἰς τὸν λαὸν τὴν πεποίθησιν, τὴν ἀγάπην καὶ τὸ σέβας πρὸς τοὺς νόμους καὶ τὸ δίκαιον. Τὰς σκέψεις ταύτας ἔχων ὑπ’ ὄψιν, κατέστησα ἐπιτροπήν, εἰς τὴν ὁποίαν ἀνέθεσα τὴν προεξεργασίαν τοῦ ὀργανισμοῦ τῶν δικαστηρίων καὶ τῆς πολ. δικονομίας πρὸς τὸν σκοπὸν νὰ διορθωθῶσιν αἱ ὑποδειχθεῖσαι πλημμέλειαι καὶ ἐλλείψεις, ἂν ὑπάρχουν τοιαῦται, καὶ βεβαίως ὑπάρχουν, πρὸ πάντων ὡς πρὸς τὸ μέρος τῶν ἐκτελέσεων, καὶ πρὸς τούτοις, ἵνα ἐπιτευχθῇ οὕτως ἡ ἁπλοποίησις ἐκείνη τῆς ἡμετέρας νομοθεσίας, τὴν ὁποίαν ἐπανειλημμένως αἱ ἐθνικαὶ συνελεύσεις ἐσύστησαν εἰς τὴν κυβέρνησιν. Καὶ ἡ ποινικὴ δικονομία, φρονῶ, ὅτι ἔχει ἀνάγκην, κατὰ δεύτερον ἴσως λόγον, ἀλλὰ βεβαίως ἔχει ἀνάγκην καὶ αὕτη τροποποιήσεών τινων· πρὸς τοῦτο δὲ ἔδωσαν ἀξιέπαινον ἀφορμὴν οἱ βουλευταὶ κύριοι Μίλησης, Σέρβος, Λομβάρδος καὶ ἄλλοι τινὲς διὰ τῆς προτάσεως, ἣν ὑπέβαλον εἰς τὴν Βουλὴν περὶ τῆς εἰσαγωγῆς τῆς φανερᾶς ἀνακρίσεως, τῆς καταργήσεως τῆς προφυλακίσεως καὶ ἄλλων τοιούτων διατάξεων. Καθόσον ἀφορᾷ, κύριοι, τὴν φανερὰν ἀνάκρισιν, ἐγὼ εἶμαι ἐναντίος αὐτῆς, ἀλλὰ δὲν εἶναι ἐνταῦθα ἡ περίστασις ν’ ἀναπτύξω τοὺς πρὸς τοῦτο λόγους· καθόσον ὅμως ἀφορᾷ τροποποιήσεις τινὰς ἐπενεκτέας εἰς τὰς διατάξεις περὶ προφυλακίσεως, εἶμαι σύμφωνος. Ἐπίσης θεωρῶ ἐκ τῶν προὐργιαιτάτων νὰ ληφθῇ πρόνοια περὶ καταλλήλου μεταβολῆς τοῦ ὁρκωτικοῦ συστήματος καὶ περὶ ἄλλων τινῶν, ἥττονος ἴσως λόγου ἀντικειμένων, μεταξὺ τῶν ὁποίων πρωτεύει, κατ’ ἐμέ, ἡ ἀνάγκη τῆς συντάξεως νόμου περὶ τῶν πολιτικῶν ἐγκλημάτων. Λαμβάνω τὴν τιμήν, ὡς βλέπετε, νὰ ὑποδείξω ἁπλῶς ὑμῖν τί σκέπτεται ἡ κυβέρνησις ὡς πρὸς τὰ τῆς δικαιοσύνης· καθόσον ἀφορᾷ τὴν ἐμπορικὴν ἡμῶν νομοθεσίαν, ὑπάρχει ἤδη ἕτοιμον εἰς τὸ ὑπουργεῖον νομοσχέδιον περὶ πτωχεύσεων, ὅπερ εἶναι ἔργον τοῦ φιλοπόνου καθηγητοῦ κ. Ῥάλλη, τὸ ὁποῖον ἐπεξεργάσθη καὶ ἡ νομοθετικὴ ἐπιτροπὴ καὶ τὸ ὁποῖον σκοπεύω νὰ εἰσαγάγω κατ’ αὐτὰς εἰς τὴν Βουλήν, οὐχὶ βεβαίως ἵνα ἐπιψηφισθῇ, διότι δὲν ὑπολείπεται ὁ πρὸς τοῦτο ἀναγκαῖος χρόνος, ἀλλὰ διὰ νὰ διανεμηθῇ καὶ μελετηθῇ καὶ ὑπάρχῃ οὕτως ὥριμον εἰς τὴν ἑπομένην σύνοδον· ἐπίσης νομίζω ἀναγκαιότατον νὰ παρασκευασθῇ νομοσχέδιον τροποποιοῦν τὰς διατάξεις τοῦ ἐμπορικοῦ νόμου περὶ ἑταιριῶν, διότι ἡ ὡς πρὸς αὐτὰς νομοθεσία τῶν ἄλλων ἐθνῶν προώδευσε κατὰ πολὺ καὶ καθυστερεῖ αὐτῶν ὁ ἡμέτερος νόμος. Ἤδη δέ, ὅτε τὸ πνεῦμα τοῦ συνεταιρισμοῦ ἤρξατο ν’ ἀναπτύσσηται καὶ παρ’ ἡμῖν, ἡ διὰ τοῦ οἰκείου νόμου ὑποστήριξις καὶ ἐνίσχυσις αὐτοῦ ὑπάρχει λίαν ἐπωφελὴς καὶ ἀναγκαία. Καθόσον ἀφορᾷ τὰ πρόσωπα πρέπει νὰ ὁμολογήσωμεν, ὅτι αἱ δημόσιαι θέσεις ἀποτελοῦν ἰδέας ἀφῃρημένας· αἱ ἀφῃρημέναι αὗται ἰδέαι γίνονται συγκεκριμέναι, δηλαδὴ λαμβάνουν ὕπαρξιν καὶ ὑπόστασιν διὰ τῶν προσώπων τὰ ὁποῖα τὰς καταλαμβάνουν· αἱ δημόσιαι θέσεις ἔχουσι πρὸς τὰ πρόσωπα, ὡς ἔχουσιν αἱ ἰδέαι πρὸς τὴν πραγματοποίησιν αὐτῶν. Ἑπομένως ἐκ παντὸς τρόπου πρέπει νὰ ἐπιστήσωμεν τὴν προσοχήν μας εἰς τὴν ἀπόκτησιν, δικαστικῶν ὑπαλλήλων, ἀνταξίων τῆς ἀποστολῆς των, τῆς ὄντως ἐπιζήλου καὶ θείας ἀποστολῆς των, διότι οἱ δικασταὶ εἶναι ἀντιπρόσωποι τῆς θείας δικαιοσύνης ἐπὶ τῆς γῆς, τοῦθ’ ὅπερ οὐδέποτε πρέπει νὰ λησμονῶσιν οὗτοι τὴν ἕδραν των ἀναβαίνοντες. Μεταξὺ τῶν μέσων πρὸς ἀπόκτησιν δικαστῶν καταλλήλων, εἶναι βεβαίως συντελεστικὸς ὁ νόμος περὶ τῶν προσόντων τῶν δικαστικῶν ὑπαλλήλων· διότι, ἂν οὐχὶ ἄλλο, τοὐλάχιστον ἐμποδίζει τὴν εἰσαγωγὴν εἰς τὸ δικαστικὸν σῶμα ὑπαλλήλων ἐκ τῶν προτέρων δυναμένων νὰ θεωρηθῶσιν ἀναξίων αὐτοῦ. Ὁ θεσμὸς τῆς ἰσοβιότητος, τὸν ὁποῖον ἀπεκτήσαμεν διὰ τοῦ τελευταίου συντάγματος εἶναι μέγα ἀπόκτημα διὰ τὴν δικαστικὴν ὑπηρεσίαν (θόρυβος)· Κύριοι, ὁ θεσμὸς οὗτος ἀπολύτως ἐξεταζόμενος, δὲν δύναται βεβαίως παρὰ νὰ συνενώσῃ ὑπὲρ ἑαυτοῦ τὴν γνώμην ὅλων· παρ’ ἡμῖν ὅμως, κύριοι, ὡς γνωρίζετε, ὑπάρχου περιστάσεις τινὲς, αἱ ὁποῖαι δὲν ἀπέδειξαν μέχρι τοῦδε εὐεργετικὰ τὰ ἀποτελέσματά του· διότι, ὡς παρετήρησε λίαν ὀρθῶς ὁ κ. Δαγρὲς, εἰς τὴν δικαστικὴν ὑπηρεσίαν δὲν ὑπάρχει ἡ ἀπαιτουμένη τάξις, καὶ πολλοὶ δικασταὶ, ὄχι μόνον ἐργάζονται νῦν ῥαθυμότερον ἢ πρότερον, ἀλλὰ καὶ ἀφίνουν τὰς ἕδρας των ἄνευ ἀδείας καὶ, ἐναντίον τῶν διαταγῶν τῶν ἁρμοδίων ἀρχῶν καὶ αὐτοῦ τοῦ ὑπουργείου, περιφέρονται ἐνταῦθα καὶ ἀλλαχοῦ. Ὁ κ. Δαγρὲς ὅμως ἔσφαλεν ἴσως εἰς τοῦτο, ὅτι δὲν ἐζήτησε πρότερον πληροφορίας περὶ τῆς διαγωγῆς τοῦ ὑπουργείου ἀπέναντι τῶν παρεκτροπῶν τούτων, διότι ἤθελε μάθει, ὅτι τὸ ὑπουργεῖον, ἅμα ἐπληροφορήθη μέχρι τοῦδε συμβαίνουσαν παρεκτροπήν τινα τοιαύτην, ἔσπευσεν ἀμέσως νὰ διατάξῃ τὰ δέοντα καὶ νὰ προκαλέσῃ κατόπιν τὴν πειθαρχικὴν καταδίωξιν, μεθ’ ὅλης τῆς ἀπαιτουμένης αὐστηρότητος, τῶν εἰς τὴν παρεκτροπὴν ἐπιμενόντων.

§14ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Διὰ τί τὸ Ἐφετεῖον τοῦ Ναυπλίου μένει πρὸ τόσου ἤδη χρόνου ἄνευ προέδρου;

§15ΚΟΝΤΟΣΤΑΥΛΟΣ. Ὁ πρόεδρος τῶν Ἐφετῶν (θόρυβος), ὅτε ἡ παροῦσα κυβέρνησις ἔλαβε τὴν διεύθυνσιν τῶν πραγμάτων, ἦτον ἐνταῦθα· δὲν ἔδωσεν εἰς αὐτὸν τὴν ἄδειαν τῆς ἐνταῦθα διαμονῆς του ἡ παροῦσα κυβέρνησις. Κατόπιν ἔγεινε μεταβολή τις, καὶ ὁ μὲν πρόεδρος τῶν Ἐφετῶν Ναυπλίας μετετέθη ἐνταῦθα, ὁ δὲ τῶν Ἀθηνῶν εἰς Ναύπλιον. Εἶναι ἀκόμη ὀλίγος χρόνος ἀφ’ ὅτου ἔγεινεν ἡ μεταβολὴ αὕτη, καὶ δὲν ἠδυνάμην εὐπροσώπως ν’ ἀρνηθῶ εἰς ἕνα ἀρχαῖον ὑπάλληλον, ὅστις πρὸ 32 ἐτῶν ὑπηρετεῖ, καὶ ὑπηρετεῖ ἐντίμως, δὲν ἠδυνάμην, λέγω, ν’ ἀρνηθῶ ἀνάλογον ἄδειαν πρὸς διευθέτησιν τῶν οἰκιακῶν ὑποθέσεών του. Εἶπον, κύριοι, ὅτι διὰ τοῦ νόμου περὶ ἰσοβιότητος ἐξησφαλίσθη τὸ πρόσωπον· ἀλλὰ τώρα εἶναι ἀνάγκη νὰ ἐξασφαλισθῇ καὶ ἡ ὑπηρεσία κατὰ τῶν παρεκτροπῶν τοῦ προσώπου. Νομίζω δὲ λίαν συντελεστικὸν εἰς τοῦτο τὸν νόμον περὶ ἀποχωρήσεως τῶν δικαστῶν· διότι δι’ αὐτοῦ ἡ κυβέρνησις θέλει ἔχει, μέχρι βαθμοῦ τινος τοὐλάχιστον, τὰ μέσα ἵνα ἐπιβάλλῃ τάξιν, ὅταν ἴδῃ αὐτὴν ἐκλείπουσαν καὶ θέλει δύνασθαι οὕτω νὰ διατηρῇ, κατὰ τὸ ἐφικτὸν, τὴν δικαστικὴν ὑπηρεσίαν εἰς τὴν οἰκείαν θέσιν της.

§16ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Τοῦτο μόνον θὰ εἴπω, κύριε πρόεδρε. Εἶναι ἀληθὲς ὅτι, ὅταν ἔλθῃ ὁ καιρὸς νὰ συζητηθῇ ἡ πρότασις αὕτη, τοὐλάχιστον ἐγὼ θὰ ἦμαι ὑπὲρ· διότι οἱ ἀνακριταὶ, οἱ πλεῖστοι κατὰ δυστυχίαν, ἄλλα ἀνακρίνουν καὶ ἄλλα γράφουν. Ἂν θέλετε νὰ μάθητε, εἰς τὸ δικαστήριον τῆς Ἠλείας ἕνας πρόεδρος μόνον εἶνε κομμάτι..... (θόρυβος). Διὰ τοῦτο εἶναι ἀναγκαιότατος ὁ νόμος περὶ ἀποχωρήσεως τῶν δικαστῶν. (Θόρυβος).

§17Γ. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Μίαν λέξιν, κύριε πρόεδρε. Αἱ ἀνακρίσεις γίνονται ἀπὸ τοὺς γραμματεῖς καὶ ὄχι ἀπὸ τοὺς ἀνακριτὰς, καὶ οὐδεμία ἀσφάλεια ὑπάρχει· διὰ τοῦτο γίνονται μεταβολαὶ ὅσας εἰμπορεῖ νὰ φαντασθῇ ὁ νοῦς τοῦ ἀνθρώπου· ἄλλα κατατίθενται καὶ ἄλλα γράφονται. Γνωρίζω θετικῶς ἐκ τῆς πείρας τῆς δικαστικῆς, διότι ἐγήρασα εἰς τὸν δικηγορικὸν κλάδον, ὅτι ὅλας τὰς ἀνακρίσεις τὰς κάμνουν οἱ γραφεῖς, καὶ τοῦτο εἶναι σπουδαιότατον καὶ πρέπει νὰ τὸ λάβῃ ὁ κύριος ὑπουργὸς ὑπ’ ὄψιν. Ἐξαφανίζονται αἱ δικογραφίαι καὶ καμμία ἐγγύησις δὲν ὑπάρχει.

§18ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν κύριοι—«Κεφάλαιον πρῶτον. Προσωπικόν. Ἄρθρ. Αʹ. ὑπουργείου δραχμαὶ 35, 163». Ἀντίῤῥησις δὲν ὑπάρχει.— «Ἄρθρον 2. Ἀρείου Πάγου 60,261.»

§19Γ. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Ἡ ἐπιτροπὴ ἔχει γνώμην ἐπ’ αὐτοῦ. Κύριοι, ὡς εἶναι γνωστὸν εἰς ὅλους τοὺς δικαστικούς, καὶ δὲν ἀμφιβάλλω ὅτι καὶ εἰς τοὺς ἄλλους εἶνε γνωστὸν, ὅσοι ἐφρόντισαν νὰ μάθωσι περὶ Ἀρείου Πάγου, περὶ τῶν ἐργασιῶν αὐτοῦ, περὶ αὐξήσεως τῶν ἐργασιῶν του, ὅλοι γνωρίζουν ὅτι τὸ προσωπικὸν εἶναι ἀνεπαρκές· πρῶτον ὅτι τὸ προσωπικὸν αὐτὸ εἶχε διορισθῆ πρὶν γίνῃ ἡ ἕνωσις τῆς Ἑπτανήσου· δεύτερον κατὰ νόμον, τὸν ὁποῖον ἔχομεν, ὁ Ἄρειος Πάγος ἐπεφορτίσθη καὶ μὲ τὴν ἐκδίκασιν τῶν ὑποθέσεων κατ’ οὐσίαν· συνάμα δὲ ἐπήγασαν τὰ ἐγκλήματα ἀπὸ τοῦ 1862 καὶ αἱ ὑποθέσεις ἐπλημμύρησαν καὶ τὰ λοιπὰ δικαστήρια καὶ ἑπομένως καὶ τὸν Ἄρειον Πάγον. Φρονῶ λοιπὸν ὅτι αἱ ἀνάγκαι αὗται δὲν προεβλέφθησαν καθ’ ὃν καιρὸν ἔγεινεν ὁ νόμος τοῦ προσωπικοῦ· ἤδη αἱ ἀνάγκαι αὗται ἀπαιτοῦν, πρὸς τὸ συμφέρον αὐτὸ τῆς κοινωνίας, τὴν αὔξησιν τοῦ προσωπικοῦ· γνωρίζω δὲ καὶ ἀπὸ ἐντίμους κυρίους Ἀρειοπαγίτας, οἱ ὁποῖοι μὲ ὅλην τὴν ἐπιθυμίαν, τὴν ὁποίαν ἔχουν νὰ ἐργασθῶσιν καὶ τὴν φιλοπονίαν των, δὲν δύνανται νὰ ἐπαρκέσωσιν. Ἑπομένως εἶναι ἀνάγκη ν’ αὐξηθῇ τὸ προσωπικόν.

§20ΔΑΓΡΕΣ. Ἄνευ ἐπιψηφίσεως νόμου;

§21ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Ὄχι· εἶναι ἀληθινόν. Ἐγὼ διεκοίνωσα τὴν ἀνάγκην καὶ παρακαλῶ τὴν κυβέρνησιν νὰ φέρῃ νόμον· αὐτὸ λέγω.

§22ΠΡΟΕΔΡΟΣ. «Ἄρθρον 3. Ἐφετείων δραχμαὶ 242,352.» Ἀντίῤῥησις δὲν ὑπάρχει.

§23ΠΑΠΑΖΑΦΕΙΡΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἠκούσαμεν, κύριε Πρόεδρε, τὴν γνώμην τοῦ ὑπουργοῦ ἐπὶ τοῦ Ἀρείου Πάγου· εἶναι μία σύστασις ὅλων, καὶ πρὸ πάντων ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἔχουν ἀφορμὰς νὰ βλέπωσι τὰ δικαστήρια. Εὑρισκόμεθα εἰς τὰς ὑποθέσεις τοῦ 69 διὰ τὰς ὑποθέσεις τὰς πολιτικάς (θόρυβος).

§24ΥΠΟΥΡ. ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗΣ. Αὐτὴν τὴν ἀνάγκην τὴν ἀναγνωρίζω, καὶ ὁμολογῶ ὅτι ὁ Ἄρειος Πάγος, ἐνῷ πρότερον ἐξέδιδεν ἀποφάσεις περισσοτέρας, τώρα ἐκδίδει ὀλιγωτέρας.

§25ΠΑΠΑΖΑΦΕΙΡΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι ἀληθές, κ. ὑπουργὲ, ὅτι ἡ Δικαιοσύνη μένει πολὺ ὀπίσω (θόρυβος). Εἰς ἑκάστην συνεδρίασιν καταντᾷ πολλάκις.... (θόρυβος).

§26ΛΕΚΚΑΣ. Καὶ ἀπὸ τρία ἂν κάμετε, δὲν γίνεται τίποτε (θόρυβος)· δὲν ἔχουν ὄρεξιν οἱ ἄνθρωποι νὰ ἐργασθῶσι (θόρυβος).

§27ΥΠΟΥΡ. ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗΣ. Θέλετε μαθεῖ, ὅτι τὸ ἐφετεῖον προβαίνει λίαν καλῶς.

§28ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν, κύριοι· «Ἄρθρον 4. Πρωτοδικείων δραχ. 543,489». Ἀντίῤῥησις δὲν ὑπάρχει. «Ἄρθ. 5. Εἰρηνοδικείων...

§29ΓΟΥΒΕΛΗΣ. Παρακαλῶ, κ. πρόεδρε (θόρυβος)· ὁ προϋπολογισμὸς δὲν ὑποκλέπτεται! (θόρυβος).

§30ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ νὰ τὸ ἀνακαλέσητε αὐτό.

§31ΓΟΥΒΕΛΗΣ. Εἶπα, ὅτι δὲν πρέπει νὰ βιαζώμεθα. Κύριοι, ὑπάρχει μία γνώμη τῆς ἐπιτροπῆς περὶ συστάσεως Πρωτοδικείου ἐν Εὐρυτανίᾳ, τὴν ὁποίαν παραδόξως πως οὐδεὶς ὑποστηρίζει (θόρυβος)· πιστεύω λοιπὸν, ὅτι ὁ κ. Κεχαγιᾶς πρέπει νὰ φέρῃ τὸν λόγον ὑποστηρίζων τὴν ἰδέαν αὐτήν.

§32ΠΟΛΛΟΙ. Νὰ γείνῃ νόμος (θόρυβος).

§33ΓΟΥΒΕΛΗΣ. Περὶ αὐξήσεως, κ. Κατσικαπῆ, τῶν Πρωτοδικείων ἐγένετο πρὸ πολλοῦ νόμος, ὅστις ἐφηρμόσθη καθ’ ὅσον ἀφορᾷ 3 Πρωτοδικεῖα, ἐνῷ τότε ἀπεφασίσθη νὰ προστεθῶσι 10 Πρωτοδικεῖα· ἡ Βουλὴ λοιπὸν αἰσθανομένη τὸ καθῆκόν της θὰ ἐξετάσῃ εἰς ποίας ἐπαρχίας (θόρυβος). Ἆρα ἡ ἰδική σου ἰδέα, ὅτι πρέπει νὰ προηγηθῇ νόμος, εἶναι ἐσφαλμέν. Τώρα πρόκειται νὰ προσθέσωμεν εἰς τὸν προϋπολογισμὸν ἓν ποσὸν χρηματικόν, νὰ θεραπεύσωμεν μίαν ἀνάγκην μιᾶς ἐπαρχίας ἐξαιρετικῶς· καὶ αὐτὴ ἡ ἐπαρχία εἶναι ἡ τῆς Εὐρυτανίας. Λέγω λοιπόν, ὅτι (θόρυβος) Πῶς θὰ ἐκφέρητε γνώμην, χωρὶς νὰ μὲ ἀκούσητε; χωρὶς νὰ σταθμίσετε τὰ γεγονότα; δὲν τὸν καταλαμβάνω αὐτὸν τὸν τρόπον· λέγω λοιπὸν ὅτι πρέπει ἓν μέλος τῆς Ἐπιτροπῆς, μία πλειονοψηφία τῆς Ἐπιτροπῆς, ἡ ὁποία προτείνει τὴν σύστασιν ἑνὸς Πρωτοδικείου εἰς τὴν ἐπαρχίαν Εὐρυτανίας (θόρυβος). Κύριοι, οἱ λόγοι, οἱ ὁποῖοι περὶ τούτου ὑπάρχουν εἰς τὴν ἔκθεσιν τῆς Ἐπιτροπῆς, εἶναι λόγοι λίαν ἰσχυροί, καὶ ἔπρεπε, φρονῶ, ἐκεῖνα τῶν μελῶν, τὰ ὁποῖα ἐπέφερον τὴν γνώμην αὐτὴν, νὰ ἔλθουν ἀπὸ τοῦ βήματος νὰ τὴν ὑποστηρίξουν· ἐὰν ὅμως δυστυχῶς, κύριοι, δὲν θὰ ἐγερθῇ φωνή τις ὑπὲρ τῆς ὑποστηρίξεως αὐτῆς, ἀναγκάζομαι καὶ ἐγὼ νὰ φέρω μερικὰς παρατηρήσεις. Ἐπιθυμῶ νὰ συζητήσητε ἄνευ προκαταλήψεως, καὶ ἐρχόμενοι σήμερον νὰ ἀποφασίσητε, νὰ θέσητε τὴν χεῖρα εἰς τὴν καρδίαν σας, νὰ ἐξετάσητε τὰς περιστάσεις ἐκείνας, αἱ ὁποῖαι περιστοιχίζουν τὴν ἐπαρχίαν· τοῦτο ἐξαιτοῦμαι ἀπὸ ὑμᾶς. Κύριοι, πρὸ ὀλίγων στιγμῶν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ὁ ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης ἐξέφερε μερικὰς ῥήσεις σωστικάς, σωτηρίους· εἶπεν ὅτι ἡ ἐν ἰσότητι καὶ ταχεῖα ἀπονομὴ τῆς δικαιοσύνης εἶναι ἐκείνη, ἡ ὁποία ἐμπνέει σεβασμὸν καὶ παρέχει ἀγαθὰ εἰς τὴν κοινωνίαν. Κύριοι, ἀπὸ τῆς συστάσεως ἀκόμη τῶν δικαστηρίων, ἀπὸ τὸ ἔτος 1836, ἅμα ἡ δικαιοσύνη ἤρχισε νὰ ἐνεργῇ, καὶ ὅπου παρουσιάσθησαν διὰ τῆς ἐνεργείας τῆς δικαιοσύνης αἱ κατὰ διαφόρους ἐπαρχίας ἀνάγκαι, τὰ ἐπαξίως ἀντιπροσωπεύοντα τότε πρόσωπα, τοὐτέστιν ὁ Εἰσαγγ. τῶν Πρωτ. ἐν Μεσολογγίῳ καὶ οἱ πρόεδροι τῶν πρωτοδ. παρέστησαν τὴν ἀνάγκην νὰ συστηθῇ Πρωτοδικεῖον εἰς τὴν Εὐρυτανίαν· ἠγέρθη ἔκτοτε, κύριοι, φωνὴ ἐκ μέρους τοῦ ἀναξιοπαθοῦντος λαοῦ αὐτοῦ, τοῦ τοσοῦτον εὐπειθοῦς εἰς τὴν ἐκπλήρωσιν τῶν ὑποχρεώσεών του πρὸς τὰς διαφόρους κυβερνήσεις, δι’ ἧς ὁ λαὸς ἐκεῖνος ἐπεκαλεῖτο δικαιοσύνην, ὁ δὲ εἰσαγγελεὺς τῶν πρωτοδικῶν πολλάκις δι’ ἐκθέσεώς του λεπτομερεστάτης παρέστησε τὴν ἀνάγκην συστάσεως πρωτοδικείου ἐν Εὐρυτανίᾳ, καὶ ἀπέδειξεν ὄχι μόνον τ’ ἀγαθά, τὰ ὁποῖα θὰ γεννηθῶσιν ἐκ τούτου, ἀλλὰ δι’ ἀριθμῶν ὅτι τὰ ἔξοδα, τὰ ὁποῖα γίνονται εἰς ἀποζημίωσιν τῶν μαρτύρων, φερομένων ἐνώπιον τῶν ἐν Μεσολογγίῳ δικαστηρίων, τὰ ἔξοδα τὰ ὁποῖα γίνονται πρὸς ἀνακριτὰς δι’ ἐξέτασιν καὶ ἀνακάλυψιν τῶν ἐνόχων, τὰ ἔξοδα αὐτά, ὄχι μόνον καλύπτουσι τὰς δαπάνας πρὸς σύστασιν πρωτοδικείου, ἀλλὰ παρουσιάζουν καὶ περίσσευμα. Ὁ κ. πρωθυπουργὸς Κουμουνδοῦρος κατὰ τὰ 1867, ἀγορεύων ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, εἶπε μερικὰς σωτηρίους φράσεις· εἶπε, προκειμένου λόγου περὶ τοῦ πρωτοδικείου Λευκάδος, ὅτι πρέπει εἰς ἐκείνας τὰς ἐπαρχίας, αἱ ὁποῖαι ὑπάγονται εἰς ἐξαιρετικάς τινας περιπτώσεις, νὰ ἤμεθα ὀλίγον δίκαιοι, ὥστε νὰ κάμωμεν προσιτὴν τὴν δικαιοσύνην· καὶ κολακεύομαι ἀπὸ τὴν ἰδέαν, ὅτι μὲ τὰς ῥήσεις του ταύτας θὰ ᾖναι συνεπὴς ὁ κ. πρωθυπουργὸς διὰ τῆς ὑποστηρίξεως. Τὰς ἀρχὰς δὲ ταύτας ὑπεστήριξεν ἀπὸ τοῦ βήματος καὶ ὁ κ. Ἀνασ. Δημητριάδης. Ἐπὶ τοῦ προκειμένου, εὑρίσκετε αὐτὰς τὰς ἐξαιρετικὰς περιστάσεις εἰς τὴν ἐπαρχίαν αὐτὴν τῆς Εὐρυτανίας. Φρονῶ ἤδη ὅτι οἱ βουλευταὶ οὗτοι θὰ ἐξηγηθοῦν, διότι ὑπάρχουσι χίλιοι λόγοι συντελοῦντες πρὸς σύστασιν τοῦ πρωτοδικείου τούτου. Ἄλλως, κύριοι, πᾶς βουλευτὴς δὲν ἀντιπροσωπεύει μόνον τὰ συμφέροντα τῆς ἰδίας του ἐπαρχίας, ἀλλ’ ὁλοκλήρου τοῦ ἔθνους, τὸ συμφέρον ὅλης τῆς πολιτείας· ἑπομένως, κύριοι, πᾶν αἴσθημα πλαγιασμοῦ ἢ ἐγωϊσμοῦ πρέπει νὰ λείπῃ, προκειμένου περὶ τῶν συμφερόντων οἱασδήποτε ἐπαρχίας. Ἡ ἐπαρχία Εὐρυτανείας εἶναι εἰς τὰ μεθόρια, κατέχει τὰ ⅔ τῆς ὁροθετικῆς γραμμῆς· ἀπέχει τῆς ἕδρας τοῦ Μεσολογγίου 48 καὶ 50 ὥρας, περιβρέχεται ἀπὸ ποταμοὺς, περιστοιχεῖται ἀπὸ ὄρη, ἀπὸ βουνὰ, καὶ πολλάκις ἄδικα θύματα προσφέρονται ἀποθνήσκοντα εἴτε λῃστευόμενα ἀπὸ λῃστὰς, εἴτε πλακονόμενα ὑπὸ τὰς στιβάδας τῶν χιόνων, ἢ πνιγόμενα εἰς ποταμούς· ἄλλοτε, κύριοι, ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου διεπραγματεύθην τὸ ζήτημα ὑπὸ τὴν ἔποψιν ταύτην, ὑπὸ τὴν ἔποψιν τῆς ἀληθῶς ἐννοουμένης δικαιοσύνης, ὑπὸ τὴν κοινωνικὴν ἔποψιν καὶ ὑπὸ τὴν ἔποψιν τὴν πολιτικήν. Ἑπομένως ὅλα αὐτὰ φέρουν τὸ ἀποτέλεσμα νὰ παραδεχθῶμεν τὴν σύστασιν τοῦ πρωτοδικείου τούτου ἐν Εὐρυτανίᾳ. Ἄλλως τε ἡ σύστασις εἶναι ἀναγκαία καὶ διὰ τὴν δημοσίαν ἀσφάλειαν (διάλογοι θορυβώδεις μεταξὺ τῶν βουλευτῶν) Κύριοι, ἡ ἀπολαβὴ τῆς δικαιοσύνης καταντᾷ ὅλως διόλου ἀδύνατος, διότι εἶναι ἀδύνατον εἰς κάτοικον Εὐρυτανίας νὰ διατρέξῃ τόσον δρόμον διὰ νὰ μεταβῇ εἰς Μεσολόγγιον διὰ νὰ λάβῃ δικαιοσύνην, διότι ἐκτὸς τῶν ἄλλων ὅλων στερεῖται καὶ χρηματικῶν μέσων. Ἑπομένως δώσατε μίαν διατροφὴν εἰς ἐκεῖνον τὸν λαὸν, δώσατέ τῳ δικαιοσύνην, ἥτις εἶναι ὁ ἐπιούσιος ἄρτος εἰς πάντα πολίτην. Δὲν θέλετε νὰ τὸ πράξητε; θὰ ἀδικήσητε. Ἐγὼ ἔπραξα τὸ καθῆκόν μου καὶ ὡς πολίτης καὶ ὡς ἀντιπρόσωπος, πράξατε καὶ ὑμεῖς τὸ ἡμέτερον· ἂν ἀρνηθῆτε, θὰ ἔλθῃ καιρὸς τῆς μεταμελείας, ὅταν θὰ ἀκούετε τὰς γοερὰς φωνὰς καὶ τὰ δίκαια παράπονα τῆς ἐκκεντρισμένης αὐτῆς ἐπαρχίας, διότι ἐπεκαλέσθη δικαιοσύνην καὶ σκληρὰ τὴν ἠρνήθητε.

§34Α. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Ἡ ἀνάγκη περὶ συστάσεως καὶ ἄλλων πρωτοδικείων ἀνεγνωρίσθη ἐν τῇ πολιτείᾳ, καὶ κατὰ τὸ 1867 ἡ Κυβέρνησις ἐξέδωκε νόμον, διὰ τοῦ ὁποίου προσδιώρισε τὴν σύστασιν 10 πρωτοδικείων, ἐκ τῶν ὁποίων τρία ἐπραγματοποιήθησαν. Τὸ μόνον ζήτημα εἶναι, ἂν ὑπάρχῃ πίστωσις, καὶ τὰ οἰκονομικὰ μέσα τῆς πατρίδος μας ἐπιτρέπωσι τὴν προσθήκην, διὰ νὰ ψηφισθῇ πρωτοδικεῖον εἰς τὴν Εὐρυτανίαν. Ἀλλὰ δὲν βλέπω διὰ τί ἡ ἐπιτροπὴ νὰ προτείνῃ τὴν σύστασιν πρωτοδικείου ἐν Εὐρυτανίᾳ; Ὑπάρχουν ἐπαρχίαι ἔχουσαι τὴν αὐτὴν ἀνάγκην.

§35ΔΑΓΡΕΣ. Ὄχι ὅλη ἡ ἐπιτροπή.

§36Α. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Δὲν εὑρίσκω τὸν λόγον διατὶ μόνον ἐν τῇ Εὐρυτανίᾳ; (θόρυβος) Δὲν ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ ἰσχυρισθῇ τις ὅτι ἡ ἐπαρχία ἀνήκει εἰς βουλευτὴν, ἀλλ’ ἀνήκει εἰς τὸ Κράτος. Λοιπὸν καὶ ἡμεῖς ἔχομεν τὸ αὐτὸ συμφέρον, ὅπερ καὶ ὁ κ. Γουβέλης, διότι αἱ αὐταὶ ἀνάγκαι καὶ οἱ αὐτοὶ λόγοι εἶναι νὰ συσταθῶσι καὶ ἀλλοῦ. Ἐν ἐναντίᾳ περιπτώσει, καθ’ ἣν ἡ σύστασις τῶν πρωτοδικείων κατὰ τὸν νόμον τοῦ 1867 δὲν εἶναι ἐφικτὴ, πρέπει νὰ μείνῃ ἐν πληρεστάτῃ ἰσχύϊ ὁ ὀργανισμὸς τῶν Πρωτοδικείων, ὅπως ἦτο μέχρι τότε καὶ τὰ νέα Πρωτοδικεῖα νὰ καταργηθῶσι μέχρις οὗ ψηφισθῇ ὁ νόμος περὶ προσόντων τῶν δικαστικῶν ὑπαλλήλων καὶ τότε νὰ συσταθῶσι καὶ ὀργανισθῶσιν ἀσφαλέστερον καὶ καλλίτερον.

§37ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἡ πλειοψηφία τῆς ἐπιτροπῆς προέβη εἰς τὴν σύστασιν, τὴν ὁποίαν κάμνει διὰ τῆς ἐκθέσεως, μετὰ ὥριμον σκέψιν. Πρῶτον, κύριοι, πρέπει νὰ γνωρίζωμεν ὅλοι ὅτι τὸ πρώτιστον καθῆκον πάσης πολιτείας εἶναι ἡ ἀπονομὴ τῆς δικαιοσύνης· ὅταν ὁ πολίτης διὰ νὰ λάβῃ τὸ δίκαιόν του ἀπὸ τὸ δικαστήριον ἀναγκάζεται νὰ παραιτῇ τὰς ὑποθέσεις του καὶ τὴν οἰκογένειάν του καὶ νὰ μεταβαίνῃ εἰς ἄλλην ἐπαρχίαν ἀπέχουσαν 30 καὶ 50 ὥρας μακρὰν, ἄνευ μάλιστα δρόμων καὶ ἀσφαλείας, τότε προτιμᾷ ν’ ἀδικηθῇ παρὰ νὰ ὑποβληθῇ εἰς δαπάνας κόπους καὶ κινδύνους· ἐκ τούτου δὲ οἱ κακοὶ γίνονται αὐθάδεις εἰς τὸ ἀδικεῖν. Ὁ ἔντιμος βουλευτὴς Εὐρυτανίας κ. Γουβέλης σᾶς εἶπεν, ὅτι ἡ ἐπαρχία Εὐρυτανίας εἶναι ἐκτεθειμένη κατὰ τὰ ⅔ εἰς τὰ σύνορα καὶ ὅτι ἀπέχει ἡμέρας ἀπὸ τὸ δικαστήριον Μεσολογγίου εἰς ὃ ὑπάγεται· ἑπομένως εἶναι δίκαιον νὰ συστηθῇ ἴδιον δικαστήριον ἐκεῖ. Ἡ αὔξησις τοῦ ἀριθμοῦ τῶν Πρωτοδικείων δὲν εἶναι πρόξενος δαπάνης, εἶναι πρόξενος ἐσόδων· πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν, ὅτε ἐψηφίσαμεν τὸν νόμον τῶν ἐσόδων, εἴδομεν ὅτι ἡ πρόσοδος τοῦ χαρτοσήμου ἀνῆλθεν εἰς 2,200,000· τὸ πλεῖστον τοῦ ποσοῦ τούτου προέρχεται ἀπὸ τὴν κατανάλωσιν τοῦ χαρτοσήμου εἰς τὰ δικαστήρια. Ἀφοῦ λοιπὸν παρ’ ἡμῖν τόσον ἀκριβὰ πληρώνεται εἰς τὸ δημόσιον ἡ ἀπονομὴ τῆς δικαιοσύνης παρὰ τῶν πολιτῶν, ἂς τὴν καταστήσωμεν τοὐλάχιστον προσιτὴν εἰς πάντας τοὺς κατοίκους τῆς ἐπικρατείας μας. Διὰ ταῦτα, κ. Πρόεδρε, ὑποστηρίζω καὶ προφορικῶς τὴν πρότασιν τῆς πλειοψηφίας τῆς ἐπιτροπῆς, διὰ τὴν χορήγησιν τοῦ ἀναγκαίου ποσοῦ δι’ ἓξ μῆνας· ἐννοεῖται, διότι παρῆλθον οἱ ἄλλοι ἓξ καὶ δὲν ἀπαιτοῦνται παρὰ μόνον 10,000 δραχμαί. Μὲ λέγουν ὅτι ὑπάρχουν καὶ ἄλλαι ἐπαρχίαι ἄνευ δικαστηρίου· μήπως ἐγὼ δὲν τὸ ἀναγνωρίζω; Ἀλλ’ αἱ ἄλλαι ἐπαρχίαι δὲν εὑρίσκονται εἰς τὴν ἐξαιρετικὴν περίστασιν τῆς Εὐρυτανίας. Ἡ Κόρινθος π. χ. στερεῖται δικαστηρίου· ἀλλὰ πόσον ἀπέχει ἀπὸ τὸ Ναύπλιον; ὥρας τινάς.

§38Σ. ΝΟΤΑΡΑΣ. 48 ὥρας.

§39ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Ἐγὼ πολλάκις ἔκαμα τὸ ταξεῖδιον αὐτὸ ἀπὸ τὸ Ναύπλιον ἕως τὴν Κόρινθον.

§40Σ. ΝΟΤΑΡΑΣ. Ἕως εἰς τὴν Ζάχωλην εἶναι δύο ἡμέραι.

§41ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Μεταξὺ Κορίνθου καὶ Ναυπλίας εἶναι δρόμος καλὸς, ὑπάρχει καὶ ἀσφάλεια, ἐνῷ μεταξὺ Εὐρυτανίας καὶ Μεσολογγίου εἶναι δύσβατοι καὶ ἄγριοι τόποι. Πῶς θέλετε λοιπὸν νὰ λάβωσιν οἱ κάτοικοι αὐτῆς δικαιοσύνην; Μὲ τοῦτο δὲν ἐννοῶ ὅ,τι διὰ παντὸς αἱ ἄλλαι ἐπαρχίαι νὰ στερῶνται δικαστηρίων, ὄχι, ἀλλὰ βαθμηδὸν καὶ ὅπου ὑπάρχει μεγαλειτέρα ἀνάγκη· καὶ ἡ πρότασις, τὴν ὁποίαν ἄλλοτε ὑπέβαλεν ὁ κύριος πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως κατὰ τὰ 1866 περὶ συστάσεως Πρωτοδικείων εἰς ὅλας τὰς ἐπαρχίας εἶναι σοφωτάτη.

§42ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ (πρωθυπουργός). Ὁ νόμος, κύριοι, καθὼς ἠξεύρετε, ὑπάρχει· σήμερον δὲν εἴμεθα εἰς θέσιν νὰ ἀπαντήσωμεν καταφατικῶς εἰς τὴν Βουλήν. Πρόκειται νὰ μελετηθῇ τὸ ζήτημα, νὰ γείνουν σκέψεις τινὲς ὡς πρὸς τὰς περιφερείας κτλ καὶ οὕτω νὰ ἔλθῃ ἐνώπιόν σας ἓν πλῆρες σύστημα. Ἐγὼ εἶμαι βεβαίως ὑπὲρ τοῦ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον ὑπεβάλομεν καὶ ὑπὲρ τῆς ἀρχῆς τοῦ νὰ πλησιάσῃ ἡ δικαιοσύνη ὅσον τὸ δυνατὸν πληρέστερον εἰς τοὺς πολίτας καὶ ταχύτερον. Ἀλλὰ εἶναι ζήτημα, τὸ ὁποῖον ἠμπορεῖ νὰ δεχθῇ κατ’ ἀρχὴν, ἀλλ’ ὄχι καὶ ἀμέσως νὰ λυθῇ. Διατοῦτο ἡ Βουλὴ δὲν πρέπει νὰ ἐπιμένῃ.

§43ΓΙΟΛΔΑΣΗΣ. Σᾶς παρακαλῶ....

§44ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἐγὼ νομίζω, ὅτι πρὸ πάντων πρέπει νὰ συστηθῇ δικαστήριον εἰς τὰ μέρη αὐτὰ, εἰς τὴν Εὐρυτανίαν καὶ τὰ παρόμοια, διότι ἐκεῖ πρέπει νὰ ᾖναι δικαιοσύνη ἄμεσος, ταχεῖα.

§45ΓΙΟΛΔΑΣΗΣ. Ὁ Εὐρυτὰν εἶναι ἀνάγκη νὰ διέλθῃ δύο ἐπαρχίας (Θόρυβος).

§46ΓΟΥΒΕΛΗΣ. Ὅταν ὑπάρχουν περιστάσεις αἱ ὁποῖαι προκαλοῦν, τίς ἡ ἀνάγκη νὰ μὴ γείνῃ ἀπὸ τοῦδε; Διὰ νὰ παύσῃ πλέον αὐτὸ τὸ κακόν· τὸ ὁποῖον γίνεται καὶ τὸ ὁποῖον ἀφορᾷ τὴν κοινωνίαν ὁλόκληρον. (Θόρυβος). Φρονῶ λοιπὸν, ὅτι ἀπαιτεῖται νὰ ψηφισθῇ αὐτὸ τὸ ποσόν.

§47Α. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Παρακαλῶ, κύριε πρόεδρε, νὰ κάμω μίαν παρατήρησιν εἰς τὸν κύριον Κεχαγιᾶν. Ὁ κ. Κεχαγιᾶς σᾶς εἶπεν ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ συστηθοῦν πρωτοδικεῖα εἰς ὅλας τὰς ἐπαρχίας, ἀλλ’ οὐχὶ εἰς τὴν Κόρινθον, διότι αὐτὴ ἀπέχει, εἶπεν, 6 ὥρας ἀπὸ τὸ Ναύπλιον, ὅπου ὑπάρχει πρωτοδικεῖον. Ὅταν, κύριοι, πρόκηται λόγος περὶ πολιτικῶν ὑποθέσεων, ἡ αὔξησις τῶν πρωτοδικείων εἶναι ματαία, διότι αἱ πολιτικαὶ ὑποθέσεις δὲν ἀπαιτοῦν τὴν αὐτοπρόσωπον ἐμφάνισιν τῶν διαδίκων, ὑποκειμένην εἰς τὴν ἔγγραφον διαδικασίαν. Ἡ σύστασις τῶν πρωτοδικείων εἶναι χρήσιμος διὰ τὰς κοινωνικὰς ὑποθέσεις πρὸ πάντων. Ὁ κύριος Κεχαγιᾶς λαμβάνει ὑπ’ ὄψιν τὴν πρωτεύουσαν τῆς ἐπαρχίας Κορίνθου, ἀλλὰ πιστεύει ὅτι 15 χιλ. κάτοικοι τῆς ἐπαρχίας αὐτῆς συγκεντρόνονται εἰς τὴν Κόρινθον καὶ ἐκεῖθεν μεταβαίνουν εἰς τὸ Ναύπλιον; Δὲν μοὶ φαίνεται νὰ ἔχῃ αὐτὴν τὴν ἰδέαν, καὶ ἂν τὴν ἔχῃ πρέπει νὰ τὴν ἐγκαταλείψῃ. Οἱ Φενεᾶται, κύριοι, Ζαχωλῖται καὶ ἄλλοι ἀπέχουν 21 ὥρας ἀπὸ τὸ Ναύπλιον. Ἀλλὰ τὸ ζήτημα, κύριοι, εἶναι χρηματιστικὸν, τὸ ζήτημα εἶναι, ἔχομεν χρήματα διὰ νὰ συστηθῶσιν αὐτὰ τὰ πρωτοδικεῖα; Ὄχι· καὶ διὰ τοῦτο ἐγὼ λέγω, ὅτι πρέπει νὰ καταργηθῶσι καὶ τὰ ἄγονα πρωτοδικεῖα τῆς Παρνασσίδος καὶ τῆς Ἠλείας. (Θόρυβος).

§48ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑποστηρίζει ἄλλος τὴν ἰδέαν τοῦ κυρίου Γουβέλη;

§49ΤΙΝΕΣ. Μάλιστα.

§50ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν σύστασιν πρωτοδικείου ἐν Εὐρυτανίᾳ παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἀπεῤῥίφθη.

§51ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (Ἀναγινώσκει). «Ἄρθρ. 5ον. Εἰρηνοδικείων δραχ. 31,912». Ἀναγινώσκεται ἡ γνώμη τῆς ἐπιτροπῆς, ἔχουσα ὡς ἕπεται· «Εἰς Κεφάλ. Αʹ. ἄρθρον 5. Ἐν τῷ προϋπολογισμῷ ἐσημειώθη ἐλάττωσις εἰς τὴν διὰ τὰ εἰρηνοδικεῖα πίστωσιν κατὰ δραχ. 32151 διὰ τῆς καταργήσεως 19 εἰρηνοδικείων. Ἡ ἐπιτροπὴ ὅμως κατὰ πλειονοψηφίαν προτείνει τὴν διατήρησιν τῶν εἰρηνοδικείων καὶ ἑπομένως τὴν ἀπάλειψιν τῆς ἐλαττώσεως, καθόσον φρονεῖ ὅτι ἡ κατάργησις τῶν εἰρηνοδικείων θέλει συνεπιφέρει προσκόμματα εἰς τὴν ἀπονομὴν τῆς δικαιοσύνης παρεμποδίζουσα καὶ παραβλάπτουσα ἐπὶ βλάβῃ τῆς δικαιοσύνης τοὺς κατοίκους τῶν μερῶν, ἔνθα ὑπάρχουσι τὰ καταργηθησόμενα εἰρηνοδικεῖα, συνιστᾷ δὲ τὴν κατάλληλον τοποθέτησιν αὐτῶν.»

§52ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρῶτον περὶ τῆς ἀπαλείψεως, τὴν ὁποίαν προτείνει ὁ ὑπουργὸς τῶν 19 πρωτοδικείων, ἡ ἐπιτροπὴ λέγει νὰ διατηρηθῶσι (Θόρυβος).

§53ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶμαι ὑπὲρ τῆς ἀπαλείψεως· πρέπει μάλιστα νὰ γείνῃ μέριμνα, ὥστε νὰ ᾖναι ὀλιγώτερα, νὰ ἔχωσι περιφέρειαν μεγαλειτέραν, ἀλλὰ νὰ θέσωμεν εἰς τὰς θέσεις αὐτὰς πράγματι εἰρηνοδίκας, διότι ὅπως ἔχουν δὲν εἶναι εἰρηνοδικεῖα, ἀλλὰ κακοδικεῖα, καθ’ ὅσον ἕνας ἄνθρωπος, εἰς τὸν ὁποῖον ἀφιεροῦνται ἔργα πολύτιμα, πρέπει νὰ ἔχῃ καὶ μίαν μισθοδοσίαν ἀνάλογον. Ὅταν ἐκλέγωμεν ὑπαλλήλους μὲ 60 δραχμὰς, εὔκολον εἶναι ἅπαντες νὰ φαντασθῶμεν πῶς ἀπονέμεται ἡ δικαιοσύνη. (Διάλογοι θορυβώδεις).

§54ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν, κύριοι, προτείνεται ἡ ἀπάλειψις 19 εἰρηνοδικείων......

§55ΤΙΝΕΣ. Ὄχι, δὲν εἶναι τὸ θέμα αὐτό· ἡ διατήρησις προτείνεται.

§56ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Προτείνει ὁ ὑπουργὸς τὴν ἀπάλειψιν, ἡ ἐπιτροπὴ ἀντιτείνει. (Θόρυβος). Οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν τῆς ἐπιτροπῆς.........

§57ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗΣ. Σᾶς παρακαλῶ, κύριε πρόεδρε. Ἡ κυβέρνησις κατ’ ἀρχὴν δὲν εἶναι ὑπὲρ τοῦ περιορισμοῦ τῶν εἰρηνοδικείων, διότι ὁ σκοπὸς τῆς συστάσεως αὐτῶν εἶναι νὰ ὑπάρχῃ ὅσον τὸ δυνατὸν εὔκολος καὶ πρόχειρος ἐν τῷ τόπῳ ἡ δικαιοσύνη, ὥστε κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον καὶ αἱ μικραὶ ἔριδες τῶν πολιτῶν, ἅμα ἀναφυόμεναι, νὰ διαλύωνται, καὶ τὰ προσωρινὰ μέτρα νὰ λαμβάνωνται μὲ τὴν αὐτὴν εὐκολίαν καὶ τὰ ἐγκλήματα νὰ ἐξιχνιάζωνται καὶ βεβαιοῦνται ἀμέσως καὶ ἐπὶ τέλους νὰ μὴ χάνωσιν οἱ ἐργατικοὶ ἄνθρωποι τὸν καιρόν των ἀναγκαζόμενοι νὰ προσέρχωνται εἰς μακρὰς ἀποστάσεις ἵνα καταθέσωσι τὰς μαρτυρίας των. Διὰ τὸν αὐτὸν λόγον, κύριοι, καὶ εἰς τὴν Γαλλίαν κατὰ τὴν σύστασιν τῶν εἰρηνοδικείων καὶ τὸν προσδιορισμὸν τῶν ἑδρῶν αὐτῶν, ἐλήφθη ὑπ’ ὄψιν αὐτὴ ἡ μνημονευθεῖσα ἀρχὴ τῆς προχείρου καὶ ἐν τῷ τόπῳ ὑπάρξεως τῆς δικαστικῆς ἀρχῆς· ὡς ἐκ τούτου δὲ ἐξηγεῖται καὶ ἡ μεγάλη δυσαναλογία, ἥτις ἄλλως ἤθελεν εἶσθαι ἀκατάληπτος, ἡ ὁποία ὑπάρχει μεταξὺ τοῦ πληθυσμοῦ τοῦ ὑπαγομένου εἰς ἕκαστον εἰρηνοδικεῖον ἐν Γαλλίᾳ. Π. χ. Εἰς τὰς ἐπαρχίας τοῦ κάτω Ῥήνου ἀναλογεῖ εἰς ἕκαστον εἰρηνοδικεῖον πληθυσμὸς 18,000 ψυχῶν, εἰς δὲ τὰς ἐπαρχίας τῶν ἄνω Πυρηναίων ἀναλογεῖ πληθυσμὸς 9,000 ψυχῶν· εἰς δὲ τοὺς Παρισίους ὅπου, γνωρίζετε, ὑπάρχουν δώδεκα εἰρηνοδικεῖα, ἀναλογεῖ εἰς ἕκαστον αὐτῶν πληθυσμὸς ἐξ 110,000 ψυχῶν περίπου. Ὥστε βλέπετε, ὅτι ὅπου ὑπάρχει ὁ πληθυσμὸς συμπεπυκνωμένος καὶ συγκεντρωμένος ἐκεῖ ὑπάρχουν ὀλιγώτερα εἰρηνοδικεῖα, ὅπου δ’ ὑπάρχει μᾶλλον διεσπαρμένος καὶ ἀραιωμένος, ἐκεῖ ὑπάρχουν περισσότερα τοιαῦτα. Ἐπειδὴ δ’ εἰς τὴν Ἑλλάδα ὁ πληθυσμὸς εἶναι δυσανάλογος πρὸς τὴν ἔκτασιν, καὶ ἑπομένως ἀραιός, σχετικῶς πρὸς αὐτήν, προστίθεται δ’ ἐπὶ τούτοις καὶ ἡ ἔλλειψις τῶν μέσων τῆς συγκοινωνίας, εἶναι πρόδηλον, ὅτι πρέπει νὰ ὑπάρχουν ἀναλόγως πολὺ περισσότερα εἰρηνοδικεῖα ἢ ἐν Γαλλίᾳ, ἴσως διπλάσια καὶ τριπλάσια. Διὰ τοῦτο ἡ κυβέρνησις δὲν εἶναι κατ’ ἀρχὴν ὑπὲρ τῆς καταργήσεως, ἀλλὰ μᾶλλον ὑπὲρ τῆς αὐξήσεως τῶν εἰρηνοδικείων. Προέβη δὲ εἰς τὸ μέτρον τῆς καταργήσεως, τὸ ὁποῖον εἶναι ἤδη ὑπὸ συζήτησιν, διὰ τὸν λόγον ὅτι αἱ ἁρμόδιοι ἀρχαί, οἵ τε εἰσαγγελεῖς καὶ οἱ νομάρχαι, ὑπέβαλον ῥητὰς προτάσεις περὶ καταργήσεως ὡρισμένων εἰρηνοδικείων, στηριζόμεναι εἰς τὸ ὅτι τὰ εἰρηνοδικεῖα ταῦτα κεῖνται ἐγγύτατα ἄλλων τοιούτων καὶ εἶναι ἑπομένως περιττὰ ὑπὸ τὴν ἐξηγηθεῖσαν ἔποψιν· ἐκτὸς τούτου ἀναφέρουν αἱ αὐταὶ ἀρχαὶ καὶ ἄλλο τι, τὸ ὁποῖον εἶναι λυπηρὸν νὰ τὸ εἴπῃ τις, ἀλλ’ ἐπειδὴ στηρίζεται εἰς τὴν ἀλήθειαν, τὴν ὁποίαν δημόσια ὄργανα ἐβεβαίωσαν, πρέπει νὰ τὸ ὁμολογήσωμεν, ὅτι δηλαδὴ πολλὰ εἰρηνοδικεῖα ἀντὶ καλοῦ ἐγένοντο μάλιστα πρόξενα κακοῦ, εἰς τοὺς τόπους τῆς συστάσεώς των, διότι πρὸ πάντων ἡ τάξις τῶν δικολάβων, ἡ ὁποία παρίσταται σχεδὸν πανταχοῦ, ὡς λυμεὼν τῶν ἁπλοϊκῶν κοινωνιῶν, ἀντὶ νὰ φέρῃ τὴν εἰρήνην, φέρει τὴν διαίρεσιν καὶ αὐξάνει τὰς δίκας, τὰς ὁποίας ἄνευ δικαίων ἀφορμῶν γεννᾷ. Ἐπὶ τῇ βάσει τῶν λόγων τούτων προτείνεται ἡ περὶ ἧς ὁ λόγος κατάργησις, τὴν ὁποίαν καὶ ἐγὼ εἶχον τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω ἐνώπιόν σας, ἀλλ’ ἀπόκειται εἰς τὴν Βουλὴν ν’ ἀποφασίσῃ ὅ,τι ἂν ἐγκρίνῃ.

§58ΤΙΝΕΣ. Ὄχι, πρέπει νὰ καταργηθῶσι. (Διάλογοι θορυβώδεις).

§59ΚΑΤΣΙΚΑΠΗΣ. Διὰ τὴν καταλληλότητα τῶν εἰρηνοδικείω εἶχε δίκαιον ὁ κύριος ὑπουργὸς νὰ εἴπῃ ὅτι προέβη εἰς τὸ μέσον αὐτό, συνεπείᾳ παρατηρήσεων τῶν ἁρμοδίων ἀρχῶν βεβαιουσῶν τὴν κυβέρνησιν, ὅτι ἀκαταλλήλως ἐτοποθετήθησαν εἰρηνοδικεῖά τινα. Τοῦτο δὲν διεξέφυγε καὶ τὴν προσοχὴν τῆς ἐπιτροπῆς καὶ διὰ τοῦτο βλέπετε, ὅτι κάμνει μίαν σύστασιν νὰ προσέξῃ ἡ Κυβέρνησις εἰς τὴν καταλληλοτέραν τοποθέτησιν αὐτῶν. Δυστυχῶς εἰς πολλὰς ἐπαρχίας, αἱ ὁποῖαι ἔτυχε νὰ ἔχουν προστάτας ἰσχυροτέρους, ὑπάρχουν πλειότερα εἰρηνοδικεῖα καὶ εἰς ἄλλας ὀλιγώτερα. Λ. Χ. Εἰς τὴν Δωρίδα τίς θὰ πιστεύσῃ ὅτι ἓν εἰρηνοδικεῖον ἔχει περιφέρειαν τριῶν δήμων; καὶ ἓν εἰρηνοδικεῖον ἔχον τόσην περιφέρειαν δύναται νὰ ἐπαρκέσῃ εἰς τὴν διεξαγωγὴν τῶν τε πολιτικῶν καὶ ποινικῶν ὑποθέσεων; (Διακοπαί). Λοιπὸν ἡ ἐπιτροπὴ προτείνουσα τὴν διατήρησιν τῶν 19 εἰρηνοδικείων δὲν ἠνόησε νὰ διατηρηθοῦν ὅπως ἤδη ἔχουν, ἀλλὰ νὰ συστηθοῦν ὅπου πρέπει, καταργουμένων ὅπου δὲν ὑπάρχει ἀνάγκη.

§60ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν τῆς ἐπιτροπῆς, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται).

§61ΤΙΝΕΣ. Παρεδέχθη.

§62ΕΤΕΡΟΙ. Ἀπεῤῥίφθη.

§63ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρεδέχθη (Μέγας σάλος).

§64ΤΙΝΕΣ. Τ’ ἀνάπαλιν, κύριε πρόεδρε.

§65ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι, τὸ προεδρεῖον δὲν ἀμφιβάλλει, οὐχ ἧττον θὰ ἐρωτήσω τὸ ἀνάπαλιν, μολονότι δὲν εἴχατε δίκαιον νὰ ζητήσητε εἰμὴ ὀνομαστικὴν κλῆσιν. Λοιπὸν οἱ μὴ παραδεχόμενοι τὴν διατήρησιν, ἤγουν οἱ θέλοντες τὴν διαγραφὴν τῶν 19 εἰρηνοδικείων, ἐκεῖνοι νὰ ἐγερθῶσιν. (ἐγείρονται ὀλίγοι).

§66ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρεδέχθη ἡ διατήρησις· (θόρυβος).

§67ΤΙΝΕΣ. Δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως, κύριε πρόεδρε.

§68ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ προεδρεῖον, κύριοι, εἶναι σύμφωνον ὅτι παρεδέχθη ἡ διατήρησις... Ἂς ἐγερθῶσι 15 διὰ νὰ γείνῃ ὀνομαστικὴ κλῆσις. (Ἐγείρονται ὀλιγώτεροι τῶν 15).

§69ΔΑΓΡΕΣ. Ἐπειδὴ θὰ γείνῃ ὀνομαστικὴ κλῆσις, κάμνω μίαν ἐξήγησιν διὰ νὰ ἐννοηθῶμεν..........

§70ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν θὰ γείνῃ ψηφοφορία, διότι δὲν ἠγέρθησαν 15. (Θόρυβος).

§71ΠΟΛΛΟΙ. Πάρα κάτω, κύριε πρόεδρε· παρεδέχθη ἡ διατήρησις.

§72ΔΑΓΡΕΣ. Ἐννοεῖται μὲ τὴν σύστασιν τῆς ἐπιτροπῆς νὰ γείνῃ κατάλληλος τοποθέτησις.

§73ΠΟΛΛΟΙ. Βέβαια. Ἐνταῦθα ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ ἄνευ ἀντιῤῥήσεως τὰ ἑπόμενα κεφάλαια καὶ ἄρθρα... «Ὑλικὸν

Ὑποδίκων φυλακαί

Ἔξοδα ποινικῆς δικαιοσύνης

§74ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (Ἀναγινώσκει). «Ἄρθρον 7ον Ἔξοδα δημοσιεύσεως δικαστικῶν ἀποφάσεων 2,300.»

§75ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗΣ. Εἰς τὸ κεφάλαιον 4 ἄρθρον 7. λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ παρακαλέσω τὴν Βουλὴν νὰ δεχθῇ μίαν προσθήκην πιστώσεως ἐκ 2,000 δραχ. εἰς ἰδιαίτερον ἐδάφιον ὑπὸ τὴν ἐπιγραφὴν «ἔξοδα ποινολογίου.» Ἠξεύρετε, κύριοι βουλευταί, ὅτι ἡ ποινικὴ δικαιοσύνη ἔχει συμφέρον, ὡς καὶ οἱ ἰδιῶται πολλάκις, νὰ γνωρίζῃ τὰ προηγούμενα τοῦ ἀτόμου ἐκείνου περὶ τοῦ ὁποίου ἑκάστοτε πρόκειται· δηλ. ἂν τὸ ἄτομον τοῦτο κατεδικάσθη προηγουμένως καὶ διὰ ποῖον λόγον. Εἰς τὸ ἀντικείμενον τοῦτο αἱ Κυβερνήσεις ἀπ’ ἀρχῆς ἐπέστησαν τὴν προσοχήν των, καὶ ὡς γνωρίζετε εἰς τὴν Γαλλίαν, εἷς ἐκ τῶν λόγων διὰ τοὺς ὁποίους ἐσυστήθη τὸ ὑπουργεῖον τῆς ἀστυνομίας εἶναι καὶ οὗτος, τοῦ νὰ ὑπάρχῃ δηλαδὴ μία ἀρχὴ, ἥτις νὰ ᾖναι εἰς θέσιν νὰ δίδῃ πληροφορίας περὶ τῶν προηγουμένων ἑκάστου κατηγορουμένου ἢ ὑπόπτου προσώπου. Καὶ ἡ Γαλλικὴ δὲ ποινικὴ δικονομία ἔχει διάταξιν περὶ τούτου, ἀλλὰ τὸ ἐπιζητούμενον ἀποτέλεσμα ποτὲ δὲν εἶχεν ἐπιτευχθῇ κατὰ τρόπον ἀποχρῶντα. Ἐσχάτως ἐν ἔτει 1848 εἰς τὴν Γαλλίαν ὁ διάσημος εἰσαγγελεὺς Bonneville de Marsangy εἶχε προτείνει καὶ ὁ ὑπουργὸς Ῥουὲ ἐν ἔτει 1850 παρεδέχθη ἓν νέον μέσον διὰ τοῦ ὁποίου ἐπετυγχάνετο ὁ ἐξηγηθεὶς σκοπός· συνίσταται δὲ τὸ μέσον τοῦτο ἐν συντομίᾳ εἰς τὸ ἑξῆς· εἰς ἕκαστον πλημμελειοδικεῖον τηρεῖται ἀκριβὴς σημείωσις τῶν εἰς ἐγκληματικὴν ἢ ἐπανορθωτικὴν ποινὴν καταδικαζομένων προσώπων· ἀλλ’ ἡ σημείωσις αὕτη δὲν μένει εἰς τὸ γραφεῖον τοῦ δικαστηρίου, τὸ ὁποῖον προέβη εἰς τὴν καταδίκην, ἀλλὰ στέλλεται εἰς τὸ δικαστήριον ἐκεῖνο εἰς τὴν περιφέρειαν τοῦ ὁποίου ἐγεννήθη ὁ καταδικασθείς· ἡ οὕτω δὲ στελλομένη σημείωσις, ἥτις συντάσσεται κατὰ ὡρισμένον σχέδιον, κατατίθεται εἰς κιβώτιον διῃρημένον εἰς τόσας θήκας ὅσα εἶναι τὰ γράμματα τοῦ ἀλφαβήτου καὶ ἑπομένως εἰς τὴν ἀναλόγως τοῦ ὀνόματος τοῦ καταδικασθέντος οἰκείαν θήκην. Ὁσάκις δὲ κατηγορεῖταί τις, ὁ ἀνακριτὴς πληροφορούμενος περὶ τοῦ τόπου τῆς γεννήσεώς του, γράφει ἀμέσως πρὸς τὸν ἁρμόδιον εἰσαγγελέα καὶ οὕτω μετὰ μεγίστης εὐκολίας τίθεται ἐν γνώσει πάντων τῶν ποινικῶν προηγουμένων αὐτοῦ. Νομίζω ὅτι τοῦτο εἶναι ἀνάγκη νὰ γείνῃ δεκτὸν καὶ παρ’ ἡμῖν· οἱ Γάλλοι τὸ ὀνομάζουν «cahier judiciaire.» Ἐγὼ ἐνόμισα ὅτι δύναται νὰ χαρακτηρισθῇ ἐπιτυχῶς διὰ τοῦ ὅρου «Ποινολόγιον.»

§76ΤΙΝΕΣ. Πόσον εἶναι τὸ ποσόν;

§77ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗΣ. 2,000 δραχ. διὰ τὰ ἔξοδα τοῦ Ποινολογίου.

§78ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Γίνεται δεκτόν;

§79ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα. Ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ ἄνευ ἀντιῤῥήσεως τὰ ἑπόμενα κεφάλαια καὶ ἄρθρα· «Κεφ. 5. Διάφορα ἔξοδα. Ἄρθρον 1. Ἐπισκευαὶ δικαστηρίων 2,000. Κεφ. 5. Διάφορα ἔξοδα. Ἄρθρον 2. Ἔξοδα μεταθέσεως κλπ. ὑπαλλήλων 8,500. Κεφ. 6. Κατασκευὴ δημοσίων δικαστικῶν καταστημάτων. Ἄρθρον 1. Διὰ τὴν κατασκευὴν δικαστικοῦ καταστήματος ἐν Ἀθήναις......» Ἀναγινώσκεται ἡ γνώμη τῆς ἐπιτροπῆς, ἔχουσα ὡς ἕπεται· «Εἰς κεφάλ. Βʹ. ἄρθρον 1. Τῆς ἐκ δραχ. 10,050 πιστώσεως προτείνεται ἡ ἐλάττωσις κατὰ δραχ. 500 λόγῳ συνδρομῶν εἰς ἐφημερίδας, καθόσον ἡ περὶ τούτου δαπάνη ἀνάγεται εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν, κατὰ τὴν παραδεχθεῖσαν ὑπὸ τῆς ἐπιτροπῆς ἀρχήν. Ἡ ἐπιτροπὴ κατὰ πλειονοψηφίαν προτείνει τὴν ἐπιψήφισιν πῆς ἀναγκαίας πιστώσεως διὰ τὴν σύστασιν πρωτοδικείου ἐν Εὐρυτανίᾳ, καθόσον καὶ ἡ ἀπόστασις τῶν ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ ταύτῃ οἰκούντων πρὸς τὴν ἕδραν τοῦ πρωτοδικείου εἶναι ἐπαισθητῶς μεγάλη, συνεπαγομένη δυσυπέρβλητα προσκόμματα εἰς τὴν ἀπονομὴν ἰδίως τῆς ποινικῆς δικαιοσύνης, καὶ λόγοι δημοσίας ἀσφαλείας ὡς ἐκ τῆς ἐξαιρετικῆς παρὰ τὰ μεθόρια θέσεως τῆς ἐπαρχίας ταύτης καθιστῶσιν ἀναγκαίαν τὴν σύστασιν τοῦ πρωτοδικείου τούτου. Ἡ ἐπιτροπὴ ἔχουσα ὑπ’ ὄψιν ὅτι αἱ εἰς τὴν ἁρμοδιότητα τοῦ Ἀρείου Πάγου ἀναγόμεναι ὑποθέσεις ηὔξησαν ἐπαισθητῶς καὶ ὡς ἐκ τῆς αὐξήσεως τῶν πρωτοδικείων τοῦ Κράτους καὶ ὡς ἐκ τῆς ἀνάγκης, εἰς ἣν τὸ ἀνώτατον τοῦτο δικαστικὸν Σῶμα εὑρίσκεται νὰ δικάζῃ καὶ κατ’ οὐσίαν εἰς τὰς ἐν τῷ σχετικῷ νόμῳ ὡρισμένας περιπτώσεις, συνιστᾷ εἰς τὴν κυβέρνησιν νὰ σκεφθῇ καὶ προτείνῃ ἀνάλογον αὔξησιν τοῦ προσωπικοῦ τῶν Ἀρειοπαγιτῶν, ὅπως ἐπιτευχθῇ ἡ ἐνήμερος καὶ ταχεῖα συζήτησις τῶν ἐνώπιον τοῦ Ἀρείου Πάγου εἰσαγομένων ὑποθέσεων. Ἡ ἐπιτροπὴ συνιστᾷ εἰς τὴν Βουλὴν τὴν ταχεῖαν συζήτησιν καὶ ἐπιψήφισιν τῶν ἐκκρεμῶν ὑπ’ ὄψιν αὐτῆς νομοσχεδίων· α) περὶ τῶν προσόντων τῶν δικαστικῶν ὑπαλλήλων· β) περὶ ἀποχωρήσεως τῶν δικαστῶν καὶ τῶν ψῆφον ἐχόντων μελῶν τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου· γ) περὶ τῶν δικαιωμάτων τῶν μαρτύρων· δ) περὶ τῶν δικαιωμάτων τῶν δικαστικῶν κλητήρων ἐπὶ τῶν ποινικῶν ὑποθέσεων, καθόσον αἱ ἐκ τῆς ἐπιψηφίσεως τῶν νομοσχεδίων τούτων προκύψουσαι ὠφέλειαι εἰσὶ προφανεῖς καὶ ἀναμφισβήτητοι. Εἰς τὸ τελευταῖον δὲ περὶ τῶν δικαιωμάτων τῶν κλητήρων ἡ Ἐπιτροπὴ νομίζει ἀναγκαῖον νὰ προστεθῇ εἰδικὴ διάταξις ὁρίζουσα τὴν ἀμοιβὴν τῶν κλητήρων διὰ τὴν ἐπίδοσιν τῶν δικογράφων τοῦ δημοσίου ἐν ταῖς πολιτικαῖς αὐτοῦ δίκαις, ἵνα ἐντεῦθεν προκύψῃ οἰκονομία τις ὑπὲρ τοῦ δημοσίου. Τελευταῖον ἡ Ἐπιτροπὴ ἀπαραίτητον θεωρεῖ νὰ συστήσῃ εἰς τὴν Κυβέρνησιν ἰδιάζουσαν μέριμναν πρὸς ἀνοικοδόμησιν καταστήματος τῶν δικαστηρίων ἐν τῇ πρωτευούσῃ, καθόσον καὶ ἡ ἀπαραίτητος εἰς λειτουργοὺς τῆς Θέμιδος εὐπρέπεια καὶ αὐτὸ τὸ συμφέρον τῆς ὑπηρεσίας πρὸς εὐχερεστέραν διεξαγωγὴν τῶν δικαστικῶν ἐργασιῶν πρὸ πολλοῦ κατέστησαν ἐπαισθητὴν τὴν ἀνάγκην ταύτην· ἄλλως τε ἡ ἀνοικοδόμησις δικαστικῶν καταστημάτων δύναται εὐχερῶς νὰ ἐπιτευχθῇ διὰ μετοχῶν, ὅταν ἡ κυβέρνησις προσφέρῃ μόνον τὸ ἀναγκαῖον πρὸς τοῦτο οἰκόπεδον.»

§80ΠΡΩΘΥΠΟΥΡΓΟΣ. Πολὺ καλά. (Θόρυβος).

§81ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μεταβαίνομεν εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν.

§82ΠΡΩΘΥΠΟΥΡΓΟΣ. Πρὸ τούτου θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ ὑποβάλω τινὰ νομοσχέδια. Πρῶτον νομοσχέδιον δυνάμει τοῦ ὁποίου ἐπιτρέπεται εἰς τοὺς κυρίους διαφόρων μεταλλείων νὰ κατασκευάσωσιν ὁδοὺς ἁμαξιτὰς, σιδηροδρόμους ἢ ἄλλους. Δυνάμει τοῦ νόμου αὐτοῦ οἱ ἰδιῶται ὑποχρεοῦνται νὰ ἀφήσωσιν ἐλευθέραν τὴν κατασκευὴν αὐτῶν, ἀποζημιούμενοι κατὰ τὸν νόμον. Αὐτὸς ὁ νόμος εἶναι ἀναγκαῖος, ὅπου μέχρι τοῦδε ἐπεχειρήθη ἡ κατασκευὴ ὁδοῦ ἐμπόδια παρουσιάσθησαν. Δεύτερον νομοσχέδιον εἶναι αἱ πιστώσεις, περὶ τῶν ὁποίων χθὲς σᾶς ὡμίλησεν ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν. Ὁ ὑπουργὸς σᾶς εἶπε χθὲς, ὅτι θέλομεν σᾶς ὑποβάλει νομοσχέδιον, διὰ τοῦ ὁποίου νὰ κανονίζεται ἡ πληρωμὴ τῶν καθυστερουμένων ἐκ παλαιῶν χρήσεων, καὶ τὰ ὁποῖα ἀναβαίνουν εἰς 5,000,000 φράγκων.

§83ΤΙΝΕΣ. Αὔξησις εἶναι;

§84ΠΡΩΘΥΠΟΥΡΓΟΣ. Ὄχι, τακτοποίησις παλαιῶν χρεῶν· ὀφείλομεν, πληρόνομεν τόκους, μᾶς τὰ ζητοῦν, θέλομεν νὰ τὰ τακτοποιήσωμεν.—Κύριοι, χθὲς ἡ Βουλὴ παρεδέχθη τὴν μεταβολὴν μισθοδοσιῶν προξένων τινων, συμφώνως μὲ τὸν νόμον, ἐπὶ τῇ βάσει τούτου παρουσιάζομεν νομοσχέδιον, διὰ τοῦ ὁποίου αἱ μισθοδοσίαι κανονίζονται ἐντὸς τοῦ ψηφισθέντος ποσοῦ, ἀλλὰ κατὰ τὰς ἀνάγκας ἑκάστου τόπου.—Ὑποβάλλεται, κύριοι, ἡ μεταξὺ κυβερνήσεως καὶ ἀτμοπλοϊκῆς ἑταιρίας νέα σύμβασις. Ταῦτα ἔχουσιν ὡς ἕπονται.

ΣΧΕΔΙΟΝ ΝΟΜΟΥ.

«Περὶ ἀπαλλοτριώσεως τῶν ἀναγκαιουσῶν γαιῶν πρὸς σύστασιν ὁδῶν τῆς ὑπηρεσίας τῶν μεταλλείων. Ἄρθρον 1. Ὁ ἰδιοκτήτης μεταλλείου δικαιοῦται νὰ αἰτῇ τὴν ἀπαλλοτρίωσιν γαιῶν ἰδιωτικῶν, δημοτικῶν, κοινοτικῶν ἢ ἐθνικῶν ἀναγκαιουσῶν πρὸς κατασκευὴν ἁμαξιτῶν ἢ σιδηρῶν ὁδῶν συνδεουσῶν τὸ μεταλλεῖον μετὰ τῶν ἐργοστασίων τοῦ ἐγγυτέρου λιμένος, ποταμοῦ ἢ διώρυγος ἢ καὶ ἑτέρας ἁμαξιτῆς ἢ σιδηρᾶς ὁδοῦ. Ἡ περὶ τούτου αἴτησις ἀπευθύνεται εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν κατὰ τὰ εἰδικώτερον διὰ Β. Διατάγματος κανονισθησόμενα. Ἄρθρον 2. Τὸ πρὸς ἀπαλλοτρίωσιν δικαίωμα παραχωρεῖται τῇ προηγουμένῃ ἀποφάσει τοῦ ἐπὶ τῶν μεταλλείων συμβουλίου καὶ δυνάμει Β. Διατάγματος κηρύσσοντος ἀπαλλοτριωσίμους τὰς ζητουμένας γαίας. Ἄρθρον 3. Ὁσάκις ἕνεκα τῆς ἀπαλλοτριώσεως τὸ ἐναπομένον εἰς τὸν ἰδιοκτήτην μέρος τῆς γῆς εἶναι οὕτω πως κατακερματισμένον, ὥστε δὲν δύναται νὰ χρησιμοποιηθῇ εἴτε καλλιεργούμενον εἴτε ἄλλως πως διατιθέμενον, ὁ ἰδιοκτήτης τοῦ μεταλλείου ὑποχρεοῦται, ἐὰν ὁ ἰδιοκτήτης τῆς γῆς τὸ ἀπαιτήσῃ, ἢ νὰ προσλάβῃ ὁλόκληρον τὴν ἔκτασιν ἢ νὰ πληρόνῃ αὐτῷ ἐτησίαν ἀποζημίωσιν κατὰ λόγον τῆς προξενουμένης εἰς τὰς ὑπολειφθείσας γαίας ζημίας. Ἐν ᾗ περιπτώσει ὁ ἰδιοκτήτης τοῦ μεταλλείου ἤθελεν ἀμφισβητήσει τὴν μὴ χρησιμοποίησιν τῶν κατακερματισμένων μερῶν, ἡ βεβαίωσις τούτου γίνεται ὑπὸ τριῶν πραγματογνωμόνων διοριζομένων τῶν μὲν δύο παρ’ ἑκατέρου τῶν μερῶν, τοῦ δὲ τρίτου ὑπὸ τοῦ ἁρμοδίου προέδρου τῶν πρωτοδικῶν. Ἡ δ’ ἀπόφασις αὐτῶν εἶναι ὑποχρεωτικὴ δι’ ἀμφότερα τὰ μέρη. Ἄρθρον 4. Ἐὰν ὁ ἰδιοκτήτης τῆς γῆς δὲν ἤθελε συμφωνήσει μετὰ τοῦ ἰδιοκτήτου τοῦ μεταλείου περὶ τοῦ ποσοῦ εἴτε τῆς ὀφειλομένης ἐπὶ τῇ ἀπαλλοτριώσει ἀποζημιώσεως εἴτε τῆς ὑπὸ τοῦ προηγουμένου ἄρθρου ἐπιβαλλομένης ἐφαρμόζονται αἱ διατάξεις τοῦ ἄρθρου 31 τοῦ ΣΕΓʹ. νόμου περὶ ὁδοποιΐας. Ἄρθρον 5. Ὁ ἰδιοκτήτης τῶν ἀπαλλοτριωθεισῶν γαιῶν χαίρει δικαίωμα προτιμήσεως πρὸς ἀγορὰν αὐτῶν ὁψέποτε αὗται δὲν ἤθελον χρησιμεύσει εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τῶν μεταλλείων καὶ πρόκειται νὰ ἐκποιηθῶσιν ὑπὸ τοῦ ἰδιοκτήτου αὐτοῦ. Ἄρθρον 6. Ὁ ἰδιοκτήτης μεταλλείου ὑποχρεοῦται ν’ ἀνέχηται τὴν διὰ τῆς περιοχῆς τοῦ μεταλλείου αὐτοῦ διέλευσιν πάσης ἁμαξιτῆς ἢ σιδηρᾶς ὁδοῦ. Ἡ διεύθυνσις ὅμως τῆς ὁδοῦ ταύτης ἀποφασίζεται ὑπὸ τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, ἀφοῦ προηγουμένως ἀκουσθῇ ὁ ἰδιοκτήτης τοῦ μεταλλείου καὶ γνωμοδοτήσῃ ὁ ἁρμόδιος ἐπὶ τῶν μεταλλείων ὑπάλληλος. Ἡ διὰ τὰς καταλαμβανομένας γαίας ἀποζημίωσις ὡς καὶ ἡ ἀποζημίωσις τοῦ ἰδιοκτήτου τοῦ μεταλλείου διὰ τὴν τυχὸν ἕνεκα τῆς συστάσεως τῆς ὁδοῦ ἢ τῶν παραρτημάτων αὐτῆς προσγενομένην αὐτῷ ζημίαν ἀποφασίζεται κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ 4 ἄρθρου. Ἄρθρον 7. Ἡ διεύθυνσις καὶ τὸ πλάτος πάσης διὰ τὴν ὑπηρεσίαν μεταλλείου κατασκευαζομένης ὁδοῦ ἁμαξιτῆς ἢ σιδηρᾶς ὑπόκειται πάντοτε εἰς τὴν προηγουμένην ἔγκρισιν τοῦ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν ὑπουργείου, ὑποχρεουμένου τοῦ ἰδιοκτήτου τοῦ μεταλλείου νὰ ὑποβάλῃ αὐτῷ τὰ σχετικὰ τῆς ὁδοῦ διαγράμματα. Ἐν Ἀθήναις, τῇ 15 Μαΐου 1871.

Ὁ ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν

Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ.

«ΝΟΜΟΣΧΕΔΙΟΝ.

Περὶ χορηγίας ἐκτάκτων καὶ ἀναπληρωτικῶν πιστώσεων πρὸς πληρωμὴν καθυστερουσῶν δαπανῶν τῶν παρελθόντων ἐτῶν. Ἄρθρον 1. Πρὸς τακτοποίησιν διαφόρων καθυστερουσῶν δαπανῶν τῶν παρελθόντων ἐτῶν χορηγοῦνται ἐπὶ τοῦ διὰ τὸ 1871 προϋπολογισμοῦ τῶν ἐξόδων αἱ ἑξῆς πιστώσεις.

Ἄρθρον 2. Πρὸς πληρωμὴν τῶν ὀφειλομένων παρὰ τοῦ δημοσίου ἐκ τῶν ἀνωτέρω ἐξόδων ἐπιτρέπεται εἰς τὴν κυβέρνησιν νὰ συνομολογήσῃ ὑπὸ τοὺς ὅρους τοῦ ἀπὸ 12 Ἀπριλίου 1867 περὶ δανείου τῶν 25,000,000 φράγκων νόμου νέον δάνειον ἐκ φράγκων τεσσάρων ἑκατομμυρίων δραχ. (4,480,000) ἐπὶ τόκῳ 8%, ἐκδίδουσα ὁμολογίας, ἑκάστη τῶν ὁποίων περιέχουσα ὀνοματικὸν κεφάλαιον φράγκων 250 θέλει διατεθῆ ἀντὶ 225, ἤτοι πρὸς 90%. Πρὸς ἀσφάλειαν τῆς τακτικῆς πληρωμῆς τοῦ τόκου καὶ τοῦ χρεωλυσίου τοῦ δανείου τούτου παραχωρεῖται τό ⅓ τῶν εἰσπράξεων τοῦ τελωνείου Σύρου. Ἐν Ἀθήναις, τῇ 15 Μαΐου 1871.

Ὁ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν ὑπουργὸς

Σ. ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ.

ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ τῆς ὑπὸ τῆς Βουλῆς ζητουμένης ἀναπληρωτικῆς πιστώσεως δι’ ἔξοδα κεκλεισμένων χρήσεων.

Ἐν Ἀθήναις, τῇ 15 Μαΐου 1871.

Ὁ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργὸς

Σ. ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ.

Κατάλογος τῆς ὑπὸ τῆς Βουλῆς ζητουμένης ἐκτάκτου πιστώσεως δι’ ἔξοδα διαγεγραμμένων πιστώσεων.

Ἐν Ἀθήναις, τῇ 15 Μαΐου 1871.

Ὁ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργὸς

Σ. ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ.

«ΣΧΕΔΙΟΝ ΝΟΜΟΥ

Περὶ τροποποιήσεως τοῦ μισθοῦ τῶν ἐν Ἰωαννίνοις, Ἀνδριανουπόλει, Βιτωλίοις καὶ Χίῳ Προξένων. Ὁ μηνιαῖος μισθὸς τοῦ μὲν ἐν Ἰωαννίοις Προξένου προσδιορίζεται εἰς δραχμὰς 800, τοῦ δὲ ἐν Ἀνδριανουπόλει εἰς δραχμὰς 600 καὶ τοῦ ἐν Βιτωλίοις ἐπίσης εἰς 600. Ὁ τοῦ Προξένου Χίου προσδιορίζεται εἰς 500. Πᾶσα διάταξις ἀντιβαίνουσα εἰς τὸν παρόντα Νόμον καταργεῖται. Ἐν Ἀθήναις, τῇ 15 Μαΐου 1871.

Ὁ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργὸς

Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ

«ΝΟΜΟΣΧΕΔΙΟΝ.

Περὶ ἐγκρίσεως τῆς μεταξὺ τῆς Κυβερνήσεως καὶ τῆς Ἑταιρίας τῆς Ἑλληνικῆς ἀτμοπλοΐας συμβάσεως Ἄρθρον 1. Ἡ μεταξὺ τῶν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν ὑπουργῶν ἀφ’ ἑνὸς καὶ τοῦ κυρίου Ν. Α. Νάζου ὡς πληρεξουσίου τοῦ Διοικητικοῦ Συμβουλίου τῆς Ἑλληνικῆς Ἀτμοπλοϊκῆς Ἑταιρίας ἀφ’ ἑτέρου συνομολογηθεῖσα τῇ 15 Μαΐου ε. ε. σύμβασις ἐξ ἄρθρων 28, καὶ ἧς τὸ κείμενον ἕπεται, ἐγκρίνεται καὶ ἔχει πλήρη καὶ νόμιμον ἰσχύν. Ἄρθρον 2. Ἡ ἰσχὺς τῆς κατὰ τὸ προηγούμενον ἄρθρον συμβάσεως ἐξαρτᾶται ἐκ τῆς ὑπὸ τῆς προσεχοῦς γενικῆς συνελεύσεως τῶν μετόχων τροποποιήσεως τῶν σχετικῶν περὶ διοικήσεως τῆς ἑταιρίας διατάξεων τοῦ καταστατικοῦ αὐτῆς, πρὸς τὸν σκοπὸν τοῦ νὰ διοικῇ τὰ τῆς ἑταιρίας εἷς κατ’ ἔτος ἐκ τῶν πέντε διευθυντῶν αὐτῆς, οἱ δὲ λοιποὶ τέσσαρες ν’ ἀποτελῶσι τὸ διοικητικὸν τῆς ἑταιρίας συμβούλιον. Ὁ τρόπος τῆς ἐκλογῆς τοῦ διευθυντοῦ καὶ τὰ καθήκοντα αὐτοῦ ὡς καὶ τὰ τοῦ διοικητικοῦ συμβουλίου θέλουσι κανονισθῆ ὑπὸ τῆς αὐτῆς Συνελεύσεως. Ἄρθρον 3. Ἐκ τῆς ἐτησίας ἐπιχορηγήσεως τῶν δραχμῶν 650 χιλιάδων, δραχμαὶ μὲν 370 χιλιάδες θέλουσι καταβάλλεσθαι ὡς καὶ μέχρι τοῦδε ἐκ τοῦ ταμείου τῆς ἐθνικῆς ὁδοποιΐας, δραχμαὶ δὲ 280 χιλιάδες ἐκ τοῦ δημοσίου ταμείου. Οἱ ὑπουργοὶ

Οἰκονομικῶν

Σ. ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ.

Ἐσωτερικῶν

Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ

ΣΥΜΒΑΣΙΣ

Μεταξὺ τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως καὶ τῆς ἑταιρίας τῆς Ἑλληνικῆς Ἀτμοπλοΐας Μεταξὺ τῶν κυρίων ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν ὑπουργῶν ἀφ’ ἑνὸς καὶ τοῦ κ. Ν. Α. Νάζου, πληρεξουσίου τοῦ Διοικητικοῦ Συμβουλίου τῆς ἑταιρίας τῆς Ἑλληνικῆς Ἀτμοπλοΐας, ἀφ’ ἑτέρου, συνεφωνήθησαν τὰ ἑπόμενα. Ἄρθρον 1. Τὸ διὰ τοῦ Νόμου τῆς 22 Ἀπριλίου 1855 εἰς τὴν ἑταιρίαν τῆς Ἑλληνικῆς Ἀτμοπλοΐας παραχωρηθὲν 12ετὲς ἀποκλειστικὸν προνόμιον ἀτμοπλοϊκῆς συγκοινωνίας μεταξὺ τῶν παραλίων τῆς Ἑλλάδος μερῶν, παρατείνεται δι’ ὅλην τὴν κατὰ τὸ ἐν ἰσχύϊ καταστατικὸν τῆς ἑταιρίας διάρκειαν αὐτῆς. Ἄρθρον 2. Εἰς τὸ προνόμιον τοῦτο δὲν ὑπάγεται α) ἡ μεταξὺ τῶν διαφόρων λιμένων τῶν Ἰονίων νήσων συγκοινωνία, καὶ ἡ μεταξὺ αὐτῶν καὶ τῶν λιμένων τῆς λοιπῆς Ἑλλάδος. β) Ἡ μεταξὺ Σύρου καὶ Πειραιῶς ἀφ’ ἑνὸς καὶ Πατρῶν, Ν. Κορίνθου, Καλαμακίου καὶ Πειραιῶς ἀφ’ ἑτέρου συγκοινωνία. Ἄρθρον 3. Ἡ Ἑλλ. Ἀτμοπλοϊκὴ ἑταιρία ὑποχρεοῦται νὰ διατηρῇ τὴν συγκοινωνίαν τοῦ Κράτους διὰ τῶν ἰδιοκτήτων αὐτῆς ἀτμοπλοίων ὡς ἐφεξῆς. α) Δὶς τῆς ἑβδομάδος μεταξὺ Σύρου, Πειραιῶς, Καλαμακίου, Ν. Κορίνθου καὶ Πατρῶν. β) Κατὰ πᾶσαν ἑβδομάδα μεταξὺ Ν. Κορίνθου, Ἀμφίσσης, Γαλαξειδίου, Αἰγίου, Ναυπάκτου, Ἁγ. Σώστου, Ζακύνθου, Κεφαλληνίας, Παξῶν καὶ Κερκύρας γ) Κατὰ πᾶσαν ἑβδομάδα μεταξὺ Πατρῶν, Μύτικα, Ἀστακοῦ, Ἰθάκης, Ζαβέρδας καὶ Παλαιοχαλιᾶς. δ) Κατὰ πᾶσαν ἑβδομάδα μεταξὺ Πειραιῶς, Αἰγίνης, Πόρου, Ὕδρας, Σπετζῶν καὶ Ναυπλίου. ε) Κατὰ 15ημερίαν μεταξὺ Ναυπλίου, Κυθήρων, Γυθείου, Καλαμῶν Πύλου, Μαράθου, Κατακώλου, Ζακύνθου, Κυλλήνης καὶ Πατρῶν. ϛ) Κατὰ 15ημερίαν μεταξὺ Πειραιῶς, Ἀλιβερίου, Χαλκίδος, Λίμνης, Ἀταλάντης, Αἰδηψοῦ, Στυλίδος, Ὠρεοῦ, Ν. Μιζέλης, Σκιάθου καὶ Σκοπέλου. ζ) Κατὰ δεκαπενθημερίαν μεταξὺ Σύρου, Κύθνου, Κέας, Τήνου, Ἄνδρου, Μυκόνου, Πάρου, Νάξου, Ἴου, Θήρας, Σερίφου, Σίφνου καὶ Μήλου. Ἡ συγκοινωνία τῆς Αἰγίνης, Κύθνου καὶ Αἰδιψοῦ θέλει διατηρεῖσθαι μόνον ἐν καιρῷ θέρους. Ἄρθρον 4. Αἰτήσει τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως καὶ συναινέσει τῆς Ἑλληνικῆς Ἀτμοπλοΐας ἡ συγκοινωνία τῶν ἐν τῷ προηγουμένῳ ἄρθρῳ ἀναφερομένων μερῶν δύναται νὰ γίνῃ πυκνοτέρα ἢ νὰ προσληφθῶσι καὶ ἄλλαι προσεγγίσεις τοῦ Κράτους εἰς τὸ δρομολόγιον τῶν ἀτμοπλοίων τῆς ἑταιρίας ἐπὶ ἀποζημιώσει δραχμῶν πέντε κατὰ πᾶν διανυθησόμενον ναυτικὸν μίλιον πλέον τοῦ δρομολογίου. Ἄρθρον 5 Ἡ Ἑλληνικὴ Ἀτμοπλοΐα προσδιορίζει τὰς ἡμέρας καὶ ὥρας τῶν ἀπόπλων καὶ κατάπλων, καὶ τὴν διάρκειαν τῆς διαμονῆς τῶν ἀτμοπλοίων της εἰς τὰς διαφόρους προσορμίσεις, συντάττουσα ὅπως ἤθελε κρίνει προσφορώτερον τὸ δρομολόγιον ὅπερ δὲν δύναται νὰ τεθῇ εἰς ἐνέργειαν πρὶν ὑποβληθῇ εἰς τὴν Γεν. διεύθυνσιν τῶν ταχυδρομείων καὶ ἐγκριθῇ ὑπὸ τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν. Ἄρθρον 6. Ἡ ἑλλ. ἀτμοπλοΐα ὀφείλει νὰ διατηρῇ ἐν καλῇ καταστάσει πλοῦ τὰ ἀτμόπλοιά της, καὶ νὰ ἔχῃ ἐξ ὑπηκόων ἑλλήνων τὸ πλήρωμα, τοὺς πλοιάρχους κλπ. κατὰ τοὺς ὁρισμοὺς τῆς § βʹ. τοῦ ἄρθρου 2 τοῦ τοῦ ΣΠΙʹ νόμου. Ἄρθρον 7. Ἡ ἑλλ. ἀτμοπλοΐα δύναται νὰ ἐκτείνῃ τὰς γραμμὰς τῶν ἀτμοπλοίων της εἰς τὸ ἐξωτερικὸν, ἄνευ βλάβης τῆς ἐσωτερικῆς συγκοινωνίας, ἀπολαύουσα ὡς ἐκ τῆς ἰδιότητος αὑτῆς ἐν τοῖς λιμέσι τῶν ξένων ἐπικρατειῶν, μεθ’ ὧν ἡ Ἑλλὰς συνωμολόγησεν ἢ συνομολογήσει ταχυδρομικὰς συμβάσεις, πάσας τὰς κατ’ ἀμοιβαιότητα χορηγουμένας προνομίας καὶ ἀτελείας, καὶ ἐπικαλουμένη ἐν ἀνάγκῃ τὴν συνδρομὴν τῆς Κυβερνήσεως πρὸς συνομολόγησιν εἰδικῶν συμβάσεων μεταξὺ αὐτῆς καὶ ἄλλων ἀλλοδαπῶν ἀτμοπλοϊκῶν ἑταιριῶν, ἢ καὶ κυβερνήσεων, μεθ’ ὧν ἡ Ἑλλὰς δὲν συνωμολόγησεν ἔτι ταχυδρομικὰς συμβάσεις. Ἄρθρον 8. Ἀπαγορεύεται εἰς τὰ ἀτμόπλοια τῆς ἑταιρίας νὰ προσορμίζωνται εἰς ἄλλους παρὰ τοὺς ὡρισμένους ἐν τῷ δρομολογίῳ λιμένας τῶν κατάπλων των, ἐκτὸς ἀκαταμαχήτου ἀνάγκης, ὡς καὶ νὰ ἐπιβιβάζωσιν ἢ ἀποβιβάζωσιν ἐπιβάτας, ἐμπορεύματα, κλπ. εἰς ἄλλο μέρος ἐκτὸς τῶν διὰ τοῦ δρομολογίου ὡρισμένων. Ἄρθρον 9. Ἡ ἑλληνικὴ Ἀτμοπλοΐα ὑποχρεοῦται νὰ διατηρῇ Πρακτορεῖα ἢ ὑποδιευθύνσεις, ὅπου ἤθελον προσορμίζεσθαι τὰ ἀτμόπλοια αὐτῆς. Ἄρθρον 10. Ἡ Ἑλληνικὴ Ἀτμοπλοΐα ἀναδέχεται νὰ μεταφέρῃ δωρεὰν καθ’ ὅλα τὰ μέρη ὅπου προσορμίζονται τὰ ἀτμόπλοιά της, ά) τὰ ἐπίσημα ἔγγραφα τῆς Κυβερνήσεως καὶ τὴν ἰδιωτικὴν ἀλληλογραφίαν. βʹ) Τὰ χρήματα τοῦ δημοσίου καὶ τὰ χαρτόσημον· καὶ γʹ) Τοὺς ταχυδρομικοὺς ὑπαλλήλους, τοὺς δι’ ὑπηρεσίαν στελλομένους· ἐπίσης ἐπὶ τῇ ἐγγράφῳ αἰτήσει τῶν ἁρμοδίων ἀρχῶν ἀναδέχεται νὰ μεταφέρῃ τοὺς μὲν δι’ ὑπηρεσίαν στελλομένους στρατιωτικούς, ναυτικοὺς καὶ πολιτικοὺς ὑπαλλήλους, τὰ στρατιωτικὰ καὶ ναυτικὰ ἀποσπάσματα, καθὼς καὶ τοὺς καταδίκους καὶ ὑποδίκους μὲ ἔκπτωσιν 30% ἐπὶ τοῦ κανονισμένου ναύλου, τὰ δὲ ἀποστελλόμενα εἴδη ἢ ὑλικὸν τοῦ δημοσίου μὲ ἔκπτωσιν 50%. Ἄρθρον 11. Ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις ἀναδέχεται τὴν ὑποχρέωσιν νὰ πληρώσῃ εἰς τὴν Ἑλληνικὴν Ἀτμοπλοϊκὴν ἑταιρίαν, λόγῳ ἀποζημιώσεως ἐτησίαν ἐπιχορήγησιν δραχμῶν 650 χιλιάδων, ἀρχομένην ἀπὸ τῆς 1 Ἰανουαρίου 1871, καταργουμένης τῆς ὑπὸ τοῦ δημοσίου ἐγγυήσεως τόκου ὑπὲρ τῶν λοιπῶν μετόχων, οἵτινες ἐν τούτοις προτιμῶνται τοῦ δημοσίου ἐπὶ τοῦ διανεμητέου μερίσματος μέχρι τῆς συμπληρώσεως 5% ἐτησίως ἐπὶ τῶν καταβληθέντων κεφαλαίων αὐτῶν. Ἡ ἀνωτέρω ἐπιχορήγησις θέλει πληρόνεσθαι κατὰ μῆνα εἰς τὴν ἑταιρίαν. Ἄρθρον 12. Ἐν περιπτώσει, καθ’ ἣν ἐπὶ τῇ αἰτήσει τοῦ ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν, ἢ διοικητικῆς τινος ἀρχῆς, ἤθελε γίνει χρῆσις ἀτμοπλοίου εἰς τὴν δημοσίαν ὑπηρεσίαν, τὸ δημόσιο θέλει πληρόνει εἰς τὴν Ἑλλ. Ἀτμοπλοΐαν ἀποζημίωσιν, ὁριζομένην ἑκάστοτε δι’ εἰδικῆς συμφωνίας. Ὁσάκις ἡ συμφωνία τῆς ἀποζημιώσεως γίνεται καθ’ ὥρας, ἡ βεβαίωσις τῶν ὡρῶν τῆς τε ἐνεργείας καὶ ἀργίας τῆς μηχανῆς γίνεται δι’ ἐγγράφου ὁμολογίας τοῦ πλοιάρχου καὶ δι’ ἀποσπάσματος τοῦ ἡμερολογίου τοῦ Μηχανικοῦ τοῦ ἀτμοπλοίου, προσέτι δὲ δι’ ἐκθέσεως τοῦ ὑπαλλήλου τῆς Κυβερνήσεως, ἐὰν τοιοῦτος ἐπιβῇ τοῦ ἀτμοπλοίου. Ἄρθρον 13. Οὐδέποτε ἤθελον ἐπιβιβασθῆ, τῇ αἰτήσει τῆς Κυβερνήσεως, πολεμεφόδια ἐπὶ ἀτμοπλοίου τῆς ἑταιρίας, διὰ νὰ μετακομισθῶσιν εἰς ὡρισμένον τι μέρος, ἡ εὐθύνη τῶν ἐκ τούτων τυχὸν προελθουσῶν ζημιῶν ἢ δυστυχημάτων εἶναι εἰς βάρος τοῦ δημοσίου· ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ὡς βάσις τῆς ἀποζημιώσεως λαμβάνεται ὑπ’ ὄψιν ἡ ἐν τοῖς βιβλίοις τῆς ἑταιρίας ἐγγεγραμμένη ἀξία τῶν καταστραφέντων ἢ ἀπολεσθέντων ἀντικειμένων. Ἄρθρον 14. Πᾶσα ὀφειλὴ τοῦ δημοσίου πρὸς τὴν ἑταιρίαν θέλει πληρόνεσθαι ἐντὸς τριάκοντα ἡμερῶν ἀπὸ τῆς παραδόσεως τοῦ σχετικοῦ λογαριασμοῦ, ἄλλως τὸ δημόσιον θέλει ἀποτίει πρὸς τὴν ἑταιρίαν, λόγῳ καθυστερήσεως, τόκον 8% ἐτησίως ἀπὸ τῆς παρελεύσεως τῶν 30 ἡμερῶν μέχρι τῆς ὁλοσχεροῦς ἐξοφλήσεως αὐτοῦ. Ἄρθρον 15. Ἡ Ἑλλ. Ἀτμοπλοΐα ἀπολαμβάνει καθ’ ὅλον τὸν ὡρισμένον χρόνον τῆς διαρκείας αὐτῆς ἀτέλειαν (τελωνιακὴν καὶ δημοτικὴν) τοῦ εἰσαγομένου καὶ καταναλισκομένου ὑλικοῦ, πρὸς οἰκοδομὴν, ἀπαρτισμὸν, ἐπισκευὴν, ἐνέργειαν καὶ συντήρησιν τῶν ἀτμοπλοίων, τῶν ἐργοστασίων καὶ τοῦ ναυπηγείου αὐτῆς. Ἄρθρον 16. Τὰ ἀτμόπλοια τῆς ἑταιρίας ἀφομοιοῦνται πρὸς τὰ πολεμικὰ, ἀπαλλασσόμενα τῆς πληρωμῆς τῶν ὑγειονομικῶν καὶ λιμενικῶν τελῶν. Δὲν ὑποχρεοῦνται νὰ ἀνανεώσωσι τὰ ναυτιλιακά των διπλώματα κατὰ τὴν ὡρισμένην ὑπὸ τοῦ νόμου ἐποχὴν, μήτε νὰ παρουσιάζωσι, καταπλέοντα εἰς λιμένα τινὰ τὰ ναυτιλιακά των ἔγγραφα εἰς τὴν λιμενικὴν ἀρχήν. Οἱ διευθυνταὶ αὐτῶν καὶ τὸ ὑπ’ αὐτοὺς ἀνώτερον προσωπικὸν δύνανται νὰ φέρωσιν ἰδίαν στολὴν κανονιζομένην διὰ Β- διατάγματος, καὶ δὲν ὑπόκεινται εἰς τὴν διὰ τοὺς ἐμποροπλοιάρχους ὑγειονομικὴν ἐξομολόγησιν, ἀλλὰ τὴν ἔγγραφον ὁμολογίαν τοῦ διευθυντοῦ πολεμικοῦ πλοίου καὶ τοῦ ἰατροῦ (ἐὰν τοιοῦτος ἤθελεν εἶσθαι διωρισμένος ἐπὶ τοῦ πλοίου). Οἱ διευθυνταὶ ὅμως τῶν ἀτμοπλοίων ὀφείλουσιν εἰς τοὺς λιμένας τῆς προσορμίσεώς των νὰ συμμορφῶνται πάντοτε μὲ τοὺς ὑγειονομικοὺς, τελωνιακοὺς καὶ ἀστυνομικοὺς κανονισμούς, καθόσον ἀφορᾷ τὴν ἐπιβίβασιν καὶ ἀποβίβασιν τῶν ἐπιβατῶν, ἐμπορευμάτων, χρηματοδεμάτων καὶ λ. π. Ἄρθρον 17. Οἱ ἐπὶ τῶν πλοίων ἰατροί, ἐὰν ἡ ἑταιρία θεωρήσῃ ἀναγκαῖον νὰ προσλάβῃ τοιούτους, πρέπει νὰ ἔχωσι τὰ ἀπαιτούμενα ὑπὸ τοῦ νόμου προσόντα. Ἄρθρον 18. Αἱ διατάξεις τοῦ ἀπὸ 15 Δβρίου 1836 Β. Διατάγματος περὶ ἐμπορικῆς ναυτιλίας, αἱ ἀφορῶσαι τὴν ἀστυνομίαν ἐπὶ τῶν ἐμπορικῶν πλοίων, ἰσχύουν καὶ ἐπὶ τῶν ἀτμοπλοίων τῆς ἑταιρίας, μέχρις οὗ ἐκδοθῇ ὑπὸ τοῦ ὑπουργείου τῶν ἐσωτερικῶν εἰδικὸς ἀστυνομικὸς κανονισμός. Ἄρθρον 19. Ἡ κυβέρνησις ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ διορίζῃ ἐν τῇ ἕδρᾳ τῆς ἑταιρίας Β. Ἐπίτροπον, καὶ νὰ ἐξασκῇ τὴν ἀναγκαίαν ἐπιτήρησιν, ὅπως ἐκτελῶνται ἀκριβῶς αἱ ὑποχρεώσεις, ἃς ὁ νόμος καὶ ἡ παροῦσα σύμβασις ἐπιβάλλουσι τῇ ἑταιρίᾳ. Αὕτη δὲ ὑποχρεοῦται νὰ παρέχῃ εἰς τὴν Κυβέρνησιν πάντα τὰ ἀναγκαῖα μέσα πρὸς ἐνάσκησιν τοῦ δικαιώματος τούτου. Ἄρθρον 20. Οἱ περιέχοντες τὴν ταχυδρομικὴν ἀλληλογραφίαν σάκκοι, τὰ κιβώτια καὶ οἱ φάκελλοι παραδίδονται καὶ παραλαμβάνονται ἐπὶ ἀποδείξει, εἰς μὲν τοὺς λιμένας τῆς ἀγκυροβολήσεως τῶν ἀτμοπλοίων ἐν τοῖς ταχ. γραφείοις διὰ τῶν λογιστῶν, εἰς δὲ τοὺς λιμένας τῆς ἐπὶ τοῦ ἀτμοῦ προσεγγίσεως αὐτῶν, ἐν τοῖς πρακτορείοις διὰ τῶν πρακτόρων τῆς ἑταιρίας. Ἐν τοῖς αὐτοῖς πρακτορείοις παραδίδονται καὶ παραλαμβάνονται, ἐπίσης ἐπὶ ἀποδείξει, τὰ χρήματα καὶ τὸ χαρτόσημον τοῦ δημοσίου. Οἱ λογισταὶ καὶ οἱ πράκτορες εὐθύνονται διὰ τὴν ἔγκαιρον καὶ ἀσφαλῆ μεταβίβασιν τῶν μνημονευθέντων ἀνωτέρω εἰδῶν. Ἄρθρον 21. Ἡ Ἑλληνικὴ Ἀτμοπλοΐα ὑποχρεοῦται ἐπὶ τῇ αἰτήσει τῆς Κυβερνήσεως, νὰ δεχθῇ ἐν τοῖς ἀτμοπλοίοις τοῖς ὑπηρετοῦσι μεταξὺ Σύρου καὶ Καλαμακίου, καὶ μεταξὺ Νέας Κορίνθου καὶ Κερκύρας, ὡς ἐπίσης καὶ μεταξὺ τῶν ἑλληνικῶν λιμένων καὶ τοῦ ἐξωτερικοῦ ἀνὰ ἕνα ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως διορισθησόμενον ταχυδρομικὸν ὑπάλληλον, πρὸς ἐκτέλεσιν κινητῆς ταχυδρομικῆς ὑπηρεσίας, παραχωροῦσα αὐτῷ χωριστὸν πρὸς διαμονὴν καὶ ἐργασίαν δωμάτιον, παρέχουσα πάσας τὰς πρὸς ἐπιβίβασιν καὶ ἀποβίβασιν τῶν ταχυδρομικῶν σάκκων κλπ. εὐκολίας, διὰ τῶν λέμβων τῶν ἀτμοπλοίων, καὶ ἐξομοιοῦσα αὐτοὺς, καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὴν τροφὴν καὶ τὰς ἄλλας διακρίσεις, μὲ τοὺς ἀξιωματικοὺς τῶν ἀτμοπλοίων. Ἄρθρον 22. Ἀπαγορεύεται εἰς τοὺς Διευθυντὰς καὶ τοὺς λοιποὺς ἀξιωματικοὺς τῶν ἀτμοπλοίων, ὡς καὶ τοὺς Ὑποδιευθυντὰς καὶ τοὺς Πράκτορας τῆς ἑταιρίας νὰ δέχωνται παντὸς εἴδους ἀλληλογραφίαν μὴ περιεχομένην ἐν τοῖς ταχυδρομικοῖς σάκκοις κτλ. Ἐπιτρέπεται δὲ τῇ ἑταιρίᾳ καὶ τοῖς Πρακτορείοις ν’ ἀνταποστέλλωσι τὴν ἐπίσημον ἀλληλογραφίαν των ἀπ’ εὐθείας. Ἄρθρον 23. Οἱ Διευθυνταὶ τῶν ἀτμοπλοίων ἐπαγρυπνοῦσιν, ἵνα μὴ τὰ πληρώματα αὐτῶν καὶ οἱ ἐπιβάται μεταφέρωσι δολίως γράμματα, ἐπὶ παραβάσει τῶν περὶ τούτου διατάξεων τῶν κατὰ τὸ 1834 καὶ 1836 ἐκδοθέντων Β. Διαταγμάτων. Ἄρθρον 24. Ἡ Γεν. διεύθυνσις τῶν ταχυδρομείων θέλει ἐπαγρυπνεῖ εἰς τὴν ἀκριβῆ ἐκτέλεσιν τῶν ὅρων τῆς παρούσης συμβάσεως, καθόσον ἀνάγεται εἰς τὴν ταχυδρομικὴν ὑπηρεσίαν, ἰδίως δὲ α) εἰς τὴν ἀκριβῆ ἐκτέλεσιν τοῦ δρομολογίου τῶν ἀτμοπλοίων. β) Εἰς τὴν ἀνταλλαγὴν τῶν μετακομιζομένων ἀνταποκρίσεων καὶ γ) εἰς τὴν ἀπαγόρευσιν τῆς λαθραίας μετακομίσεως ἰδιωτικῆς ἀλληλογραφίας. Ἄρθρον 25. Ἡ ἰσχὺς τῆς παρούσης συμβάσεως ἄρχεται ἀπὸ τῆς 1ης Ἰανουαρίου 1871 καὶ λήγει μὲ τὸ τέλος τῆς κατὰ τὸ Καταστατικὸν εἰκοσαετοῦς διαρκείας τῆς ἑταιρίας. Ἄρθρον 26. Ἡ Ἑλλ. Κυβέρνησις ἀναλαμβάνει τὴν ὑποχρέωσιν νὰ πληρώσῃ εἰς τὴν Ἑλλ. Ἀτμοπλοΐαν, ὡς καὶ κατὰ τὸ παρελθὸν, τὸν τόκον 5% ἐτησίως ἐπὶ τῶν καταβληθέντων κεφαλαίων τῶν λοιπῶν μετόχων ἀπὸ 1 Ἰουλίου 1869 μέχρι 31 Δεκεμβρίου 1870. Ἄρθρον 27. Πᾶσα διάταξις, εἴτε τοῦ ἀπὸ 3 Ἰανουαρίου 1857 ἐν ἰσχύϊ καταστατικοῦ τῆς ἑταιρίας, εἴτε τῆς ἀπὸ 25 Ἰουνίου 1857 συμβάσεως, εἴτε τῶν ἀφορώντων τὴν ἑταιρίαν τῆς Ἑλλ. Ἀτμοπλοΐας Νόμων καὶ Β. Διαταγμάτων, ἀντιβαίνουσα εἰς τὴν παροῦσαν σύμβασιν, θεωρεῖται ὡς μὴ ὑπάρχουσα καὶ οὐδὲν παρέχουσα ὑπὲρ τῆς ἑταιρίας δικαίωμα. Ἄρθρον 28. Ἡ παροῦσα σύμβασις θέλει κυρωθῆ διὰ νόμου καὶ δὲν θέλει ἰσχύει, εἰμὴ μετὰ τὴν ὑπὸ τῆς γενικῆς συνελεύσεως τῶν μετόχων παραδοχὴν τῶν ὅρων αὐτῆς. Ἐγένετο εἰς διπλοῦν ἐν Ἀθήναις τὴν δεκάτην πέμπτην Μαΐου 1871 καὶ ἀναγνωσθεῖσα ὑπεγράφη παρ’ ἀμφοτέρων τῶν μερῶν. Οἱ ὑπουργοὶ

Τῶν Ἐσωτερικῶν

Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ.

Τῶν Οἰκονομικῶν

Σ. ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ.

Ὁ πληρεξούσιος τοῦ διοικητικοῦ συμβουλίου

Ν. Α. ΝΑΖΟΣ.

§85ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΝΑΥΤΙΚΩΝ. Ὑποβάλλω νομοσχέδιον περὶ συστάσεως ταμείου τῶν ἀποστράτων ἀξιωματικῶν τοῦ Β. Ναυτικοῦ. Τοῦτο ἔχει ὡς ἕπεται. Πρὸς τὴν Βουλήν. Ἅπαντες οἱ ἀξιωματικοὶ τοῦ Β. Ναυτικοῦ, ἐπιθυμοῦντες νὰ προνοήσωσι περὶ ἀνετωτέρας ἀποκαταστάσεως αὐτῶν, ὡς τοῦτο ἔπραξαν πρὸ ἐτῶν καὶ οἱ ἀξιωματικοὶ τοῦ στρατοῦ τῆς ξηρᾶς, συνέταξαν σχέδιον νόμου περὶ συστάσεως ταμείου τῶν ἀποστρατεύτων ἀξιωματικῶν διὰ μονίμου συνεισφορᾶς μηνιαίας πενταδράχμου. Τὸ σχέδιον αὐτὸ βασανίσασα εἰδικὴ παρ’ ἐμοῦ συσταθεῖσα ἐπιτροπὴ ἀνωτέρων ἀξιωματικῶν, συνέταξε τὸ συνημμένον σχέδιον νόμου, ὅπερ καθ’ ὁλοκληρίαν συμμεριζόμενος, ὑποβάλλω εἰς τὴν ἐπιψήφισιν τῆς Βουλῆς, παρακαλῶν αὐτὴν νὰ ψηφίσῃ αὐτὸ, ὅπως ἔχει, κατὰ τὴν παροῦσαν σύνοδον. Τὸ ταμεῖον αὐτὸ συνιστᾶται δι’ ἑκουσίου συνεισφορᾶς τῶν ἰδίων ἀξιωματικῶν· μίαν δὲ μόνην συνδρομὴν τὸ δημόσιον ὑποχρεοῦται κατὰ τὸ νομοσχέδιον νὰ προσφέρῃ, ἤτοι τὴν διαφορὰν μισθοῦ τῶν ἐπὶ ἕνα μῆνα ἀπουσιαζόντων ἀξιωματικῶν. Ταύτην δὲ χορηγήσασα ἡ Βουλὴ καὶ εἰς τοὺς ἀξιωματικοὺς τοῦ στρατοῦ τῆς ξηρᾶς διὰ τῆς διατάξεως τοῦ ἄρθρου 7 τοῦ ἀπὸ 8 Αὐγούστου 1861 νόμου, πιστεύω ὅτι δὲν θέλει ἀρνηθῆ καὶ εἰς τοὺς ἀξιωματικοὺς τοῦ ναυτικοῦ. Ἀθῆναι, τὴν 14 Μαΐου 1871.

Ὁ ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν ὑπουργὸς

Π. Α. ΠΕΤΡΑΚΗΣ.

ΝΟΜΟΣΧΕΔΙΟΝ.

Περὶ συστάσεως ταμείου ἀποστρατεύτων ἀξιωματικῶν τοῦ Β. Ναυτικοῦ. Ἄρθρον 1. Συσταίνεται ταμεῖον ὑπὸ τὴν ἐπωνυμίαν ταμεῖον τῶν ἀποστρατεύτων ἀξιωματικῶν τοῦ Βασ. ναυτικοῦ. Ἄρθρον 2. Πόροι τοῦ ταμείου ὁρίζονται οἱ ἑξῆς· ά.) Συνεισφορὰ σταθερὰ καὶ διηνεκὴς πάντων τῶν ἐνεργῶν, διαθεσίμων καὶ ἀργῶν ἀξιωματικῶν τοῦ Βασ. Ναυτικοῦ. βʹ.) Ἡ ἔκπτωσις μισθοδοσίας τῶν ἐν κανονικῇ ἀδείᾳ ἀξιωματικῶν. γʹ.) Δωρήματα. Ἄρθρ. 3. Ἡ συνεισφορὰ ὁρίζεται εἰς δραχμὰς πέντε κατ’ ἄτομον καὶ κατὰ μῆνα. Κρατεῖται δ’ ἐκ τῆς τακτικῆς μισθοδοσίας τῶν ἀξιωματικῶν. Ἄρθρ. 4. Τὰ κεφάλαια τοῦ ταμείου τῶν ἀποστρατεύτων ἀξιωματικῶν τοῦ Βασ. Ναυτικοῦ διαχειρίζονται παραγωγικῶς, εἴτε τοκιζόμενα ἔν τινι τραπέζῃ ἀσφαλῶς, εἴτε διὰ καταλλήλου ἀγορᾶς ὁμολογιῶν τῶν ἐθνικῶν δανείων, εἴτε διὰ προσκτήσεως οἰκοδομημάτων λίαν προσοδοφόρων, ἐντὸς τῆς πρωτευούσης κειμένων. Ἄρθρ. 5. Οἱ τῶν κεφαλαίων ἐν γένει τόκοι, ἡ τῶν κινητῶν καθαρὰ πρόσοδος καὶ τὰ ἐκ τῶν συνεισφορῶν συναγόμενα χρήματα ὁρίζονται ἀποκλειστικῶς εἰς περίθαλψιν ἰσόβιον, κατ’ ἴσα ἐτήσια μερίσματα, πάντων τῶν μετὰ τὴν δημοσίευσιν τοῦ παρόντος νόμου ἀποστρατευομένων ἀξιωματικῶν διὰ Βασ. Ναυτικοῦ ἄνευ διακρίσεως βαθμῶν ἢ κλάδων. Ἄρθρ. 6. Τὸ κατ’ ἔτος μερισθησόμενον ποσὸν συνίσταται ἐκ τῶν ἐννέα δεκατημορίων τῆς ὅλης προσόδου τοῦ λήξαντος ἔτους, τῆς προερχομένης· ά.) Ἐκ τοῦ ἐτησίου τόκου τῶν κεφαλαίων ἐν γένει. βʹ.) Ἐκ τῆς ἐτησίας καθαρᾶς προσόδου τῶν ἀκινήτων κτημάτων. γʹ.) Ἐκ τοῦ ποσοῦ τῆς ἐτησίας συνεισφορᾶς. Ἄρθρον 7. Τὰ κατ’ ἔτος ἐκ τοῦ ταμείου τῶν ἀποστρατεύτων χορηγούμενα ἴσα μερίσματα ὑπολογίζονται μὲν ἀναλόγως τοῦ ἀριθμοῦ τῶν κατὰ τὴν 31 Δεκεμβρίου τοῦ λήξαντος ἔτους ὑπαρχόντων ἀποστρατεύτων ἀξιωματικῶν μεριδιούχων, ἀποτίονται δὲ αὐτοῖς εἰς τέσσαρας ἴσας δόσεις, δηλαδὴ κατὰ τὸ τέλος ἑκάστης τριμηνίας. Ἄρθρον 8. Αἱ ὑπὲρ τοῦ ταμείου τῶν ἀποστρατεύτων συνεισφοραὶ καὶ εἰσπράξεις λογίζονται ἀρχόμεναι ἀπὸ ά. Ἰανουαρίου ἐνεστῶτος ἔτους· τὰ δὲ μερίσματα ἀπὸ ά. Ἰανουαρίου 1872. Ἄρθρον 9. Οἱ ἐντὸς τοῦ ἔτους ἀποστρατευόμενοι ἀξιωματικοὶ λαμβάνουσι τὸ ἐπιβάλλον τοῦ κανονισθέντος ἐπὶ τὸ ἔτος ἐκεῖνο μερίσματος, ὑπολογιζόμενον ἀφ’ ἧς ἡμέρας μετετάχθησαν εἰς ἀποστρατείαν. Ἄρθρον 10. Τὸ μέρισμα δὲν ἐπιτρέπεται νὰ ὑπερβῇ κατὰ τὰ πρῶτα πέντε ἔτη τὰς δραχμὰς ἑξήκοντα κατὰ μῆνα, οὔτε τὰς ἑκατὸν εἴκοσι κατὰ τὰ ἑπόμενα, χρημάτων ὑπαρχόντων. Ἄρθρον 11. Τὸ ὑπόλοιπον τοῦ ἐτησίου μερίσματος τῶν ἀποβιούντων ἀποστρατεύτων δίδεται ὡς ὁρίζουσι τὰ ἐδάφια 1, 2, 3 καὶ 5 τοῦ ἑπομένου ἄρθρου 12. Ἄρθρον 12. Τὰ καταβληθέντα ποσὰ τῶν συνεισφορῶν ἐπιστρέφονται ἄνευ τόκων. ά.) Ἐν περιπτώσει ἀποβιώσεως τοῦ ἐνεργοῦ, διαθεσίμου ἢ ἀργοῦ ἀξιωματικοῦ. 1) Εἰς τοὺς ἐκ διαθήκης κληρονόμους του. 2) Ἐὰν ἀδιάθετος ἀπέθανεν, εἰς τὰ τέκνα καὶ τὴν χήραν αὐτοῦ· μὴ ὑπαρχόντων δὲ τοιούτων. 3) Εἰς τοὺς νομίμους κληρονόμους του. 4) Οὐδενὸς δὲ ὑπάρχοντος ἐκ τῶν ἀναφερομένων ἐν τοῖς ἀνωτέρω ἐδαφίοις 1, 2 καὶ 3, μένουσιν εἰς ὄφελος τοῦ ταμείου. βʹ.) Εἰς τοὺς παραιτουμένους ἐκ τοῦ βαθμοῦ των ἢ ἀποτασσομένους ἄνευ ἰσοβίου συντάξεως. γʹ.) Εἰς τοὺς διὰ δικαστικῆς ἀποφάσεως στερουμένους τοῦ βαθμοῦ ἢ τῆς συντάξεώς των. Ἄρθρον 13. Τὸ ἀποθεματικὸν κεφάλαιον τοῦ ταμείου τῶν ἀποστρατεύτων σχηματίζεται· ά.) Ἐκ τοῦ ἑνὸς δεκατημορίου τῶν ἐτησίων ἐσόδων, ὡς ὁρίζονται ἐν τῷ ἄρθρῳ 6. βʹ.) Ἐξ ἐνδεχομένων περισσευμάτων τοῦ κατὰ τὸ ἄρθρον 10 διανεμηθησομένου ποσοῦ. γʹ.) Ἐκ τῶν ὠφελημάτων, ἃ προβλέπουσι τὸ ἐδάφιον γʹ. τοῦ ἄρθρου 2, καὶ τὸ ἐδάφιον 4 §. ά. τοῦ ἄρθρου 12. δʹ.) Ἐκ τῆς καταβολῆς τῶν κατὰ πρῶτον βαθμολογουμένων ἀξιωματικῶν, ὡς ὁρίζει τὸ κατωτέρω ἄρθρον 24. Ἄρθρον 14. Ἐκ τοῦ ἀποθεματικοῦ ἀποτίονται τὰ μερίσματα, περὶ ὧν προβλέπει τὸ ἄρθρον 9, καθὼς καὶ αἱ κατὰ τὸ ἄρθρον 12 ἐπιστρεφόμεναι συνεισφοραί. Ἄρθρον 15. Τὸ ταμεῖον τῶν ἀποστρατεύτων ἀξιωματικῶν τοῦ Β. Ναυτικοῦ διοικεῖται ὑπὸ τριμελοῦς ἐπιτροπῆς ἀξιωματικῶν, φερόντων τοὐλάχιστον βαθμὸν ὑποπλοιάρχου ἢ ἰσοβάθμου, πάντων δὲ ἐκ τῶν ἐν Ἀθήναις καὶ ἐν Πειραιεῖ ἐνεργῶν ἢ διαθεσίμων. Ἄρθρον 16. Ὁ ἀνώτερος τῶν μελῶν τῆς ἐπιτροπῆς διορίζεται ἐπὶ ἓν ἔτος Πρόεδρος διὰ Β. Διατάγματος· οἱ δὲ ἄλλοι δύο καλοῦνται εἰς τὴν διοίκησιν τοῦ ταμείου δι’ ὑπουργικῆς διαταγῆς ἐπὶ ἓν ἔτος ἐπίσης. Ἄρθρον 17. Ἡ ἐπιτροπὴ ἔχει γραμματέα ἕνα τῶν κατωτέρων ἀξιωματικῶν ἐκ τῶν ἐν Ἀθήναις ἐνεργῶν, διοριζόμενον διὰ Β. Διατάγματος. Ἄρθρον 18. Ἡ ἐπιτήρησις τῶν πράξεων τῆς διοικητικῆς ἐπιτροπῆς τοῦ ταμείου τῶν ἀποστρατεύτων ἀνατίθεται εἰς τὸν ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν ὑπουργὸν, ἐξασκεῖται δὲ ὑπὸ Βασιλικοῦ ἐπιτρόπου, ἀνωτέρου ἀξιωματικοῦ, διοριζομένου διὰ Β. Διατάγματος καὶ ἔχοντος γνώμην συμβουλευτικήν. Ἄρθρον 19. Ἡ ὑπηρεσία τοῦ Προέδρου, τῶν μελῶν καὶ τοῦ γραμματέως τῆς ἐπιτροπῆς, ὡς καὶ τοῦ Βασιλικοῦ ἐπιτρόπου εἶναι ἄμισθος. Ἄρθρον 20. Οἱ συγκροτοῦντες τὴν ἐπιτροπὴν ἀξιωματικοὶ εἶναι προσωπικῶς καὶ ἀλληλεγγύως ὑπεύθυνοι διὰ πᾶσαν εἰς τὰ συμφέροντα τοῦ ταμείου ἐκ δόλου ἢ ὀλιγωρίας προξενηθεῖσαν ζημίαν· ὁ δὲ Β. ἐπίτροπος καθίσταται συνυπεύθυνος, ἐὰν δὲν ἔλαβε τὰ πρὸς περιστολὴν τῆς τοιαύτης ζημίας ἀναγκαῖα μέτρα. Οὐδεμία τῆς ἐπιτροπῆς πρᾶξις ἔχει κῦρος ἄνευ τῆς ὑπογραφῆς τοῦ Β. ἐπιτρόπου. Ἄρθρον 21. Κατὰ τὴν λῆξιν ἑκάστου ἔτους, ἐξαιρουμένου τοῦ πρώτου ἔτους τῆς συστάσεως, ἡ διοικοῦσα τὸ ταμεῖον τῶν ἀποστρατεύτων ἐπιτροπὴ παραδίδει τακτικῶς αὐτὸ εἰς τὴν διοριζομένην νέαν ἐπιτροπὴν τοῦ ἐπιόντος ἔτους. Δημοσιεύονται δὲ τότε ἐν τῇ ἐφημερίδι τῆς Κυβερνήσεως, ἐπιμελείᾳ τοῦ ὑπουργοῦ, ἡ ἀπογραφὴ τοῦ ταμείου, ἰσοζύγιον τῶν ἐσόδων καὶ ἐξόδων, ὅσοι ἔλαβον μερίσματα, καθὼς καὶ πίναξ τῶν ἐπιστραφεισῶν συνεισφορῶν. Ἄρθρον 22. Ἡ περιουσία τοῦ ταμείου τῶν ἀποστρατεύτων ἀξιωματικῶν τοῦ Βασ. Ναυτικοῦ καθὼς καὶ τὰ ἐξ αὐτοῦ μερίσματα δὲν ὑπόκεινται εἰς κατάσχεσιν. Ἄρθρον 23. Οἱ ὁρισμοὶ τοῦ παρόντος νόμου ἐφαρμόζονται εἰς τοὺς ἀξιωματικοὺς τοῦ λογιστικοῦ, τοῦ ἰατρικοῦ καὶ τοῦ ναυπηγικοῦ κλάδου, καθὼς καὶ εἰς τοὺς δοκίμους ά. τάξεως. Ἄρθρον 24. Οἱ κατὰ πρῶτον βαθμολογούμενοι ἀξιωματικοὶ τοῦ Βασ. ναυτικοῦ, παρεκτὸς τῆς τακτικῆς συνεισφορᾶς ἐκ δραχ. πέντε κατὰ μῆνα, θέλουν καταβάλλει εἰς τὸ ταμεῖον τῶν ἀποστρατεύτων, εἴτε ἐκ μιᾶς, ἂν εὐκολύνωνται, εἴτε διὰ κρατήσεως προσκαίρου ἐκ τῆς μισθοδοσίας αὐτῶν τὸ συμποσούμενον τῆς συνεισφορᾶς δι’ ὅλον τὸν χρόνον, ὃν ἀριθμοῦσιν ἤδη πρὸς ἀπόκτησιν τοῦ δικαιώματος εἰς σύνταξιν ἀποστρατείας καθ’ ὃν οὐδὲν ὑπὲρ τοῦ ταμείου συνεισέφεραν. Ὁ δὲ χρόνος οὗτος οὐδέποτε ἄρχεται μετρούμενος πρὸ τῆς ά. Ἰανουαρίου 1871. Ἄρθρον 25. Διὰ Β. διατάγματος θέλει κανονισθῆ ὁ τρόπος τῆς εἰσπράξεως τῶν ἐσόδων τοῦ ταμείου καὶ τῆς κινήσεως τῶν κεφαλαίων αὐτοῦ, καθὼς καὶ πᾶσα ἄλλη διατύπωσις ἀφορῶσα ἐν γένει τὴν διαχείρισιν τοῦ ταμείου, τὴν ἀπότισιν τῶν μερισμάτων καὶ τὴν ἐπιστροφὴν τῶν συνεισφορῶν. Ἄρθρον 26. Εἰς τὰ περὶ λογιστικοῦ καὶ διαχειρίσεως τοῦ ταμείου τηροῦνται ἀκριβῶς αἱ περὶ δημοσίου λογιστικοῦ διατάξεις καὶ οἱ περὶ διαχειρίσεως τῶν δημοσίων χρημάτων ὁρισμοί. Ἄρθρον 27. Οὐδεμία συγχωρεῖται χρῆσις τῶν κεφαλαίων, τῶν πόρων καὶ τῶν τόκων τοῦ ταμείου τῶν ἀποστρατεύτων ἄλλη τῆς ὁριζομένης ὑπὸ τοῦ παρόντος νόμου.

Ὁ ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν ὑπουργὸς

Π. Α. ΠΕΤΡΑΚΗΣ.

§86ΔΑΓΡΕΣ. Αὐτὰ τὰ ὁποῖα σᾶς ἐζήτησεν ἡ ἐπιτροπὴ περὶ τῶν ἔργων τοῦ Ναυστάθμου, σᾶς ἐνθυμίζω νὰ φέρετε πρὶν ἢ συζητηθῇ ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ ὑπουργείου.

§87ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΝΑΥΤΙΚΩΝ. Ὅταν ἔλθῃ ἡ συζήτησις θὰ σᾶς δοθῶσιν αἱ πληροφορίαι. Ἐνταῦθα ἀναγινώσκεται διὰ τρίτην φορὰν τὸ νομοσχέδιον περὶ τροποποιήσεως τοῦ ἄρθρου 66 τῆς ποινικῆς διατιμήσεως.

§88ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις;

§89ΣΑΡΑΒΑΣ. Κύριε πρόεδρε, δὲν εἶμαι ἐναντίος τῶν οἰκονομιῶν, ἀλλὰ δὲν δύναμαι νὰ παραδεχθῶ οἰκονομίας, τὰς ὁποίας οὐδόλως εὑρίσκω δικαιολογημένας. Τοιαύτη εἶναι, φρονῶ, ἡ οἰκονομία, τὴν ὁποίαν ἐπιδιώκει τὸ προκείμενον νομοσχέδιον. Τὸ προκείμενον νομοσχέδιον, κύριε πρόεδρε, ἐλαττώνει τὴν ἀποζημίωσιν τὴν διδομένην εἰς τοὺς μάρτυρας, ἡ ὁποία ἄλλως τε εἶναι μετριωτάτη, τὴν ἐλαττόνει κατὰ 1 ἡμιώλιον. Κατὰ τὴν ἰσχύουσαν ποινικὴν διατίμησιν οἱ μάρτυρες, ὅταν καλῶνται νὰ προσέλθωσιν εἰς τὴν δικαιοσύνην ὅπως δώσωσι τὴν μαρτυρίαν των, λαμβάνουν ἀποζημίωσιν 50 λεπτῶν κατὰ μυριόμετρον, τὸ ὁποῖον διατρέχουσιν ἐντὸς τοῦ δήμου των, καὶ λεπτῶν 75 ἐν περιπτώσει καθ’ ἣν καλοῦνται νὰ μεταβῶσιν ἐκτὸς τοῦ δήμου αὐτῶν. Τὸ ὑπὸ τοῦ κ. ὑπουργοῦ ὑποβληθὲν νομοσχέδιον ἀφομοιοῖ τὰς δύο περιπτώσεις, εἰς τρόπον ὥστε ὁ μάρτυς εἴτε ἐντὸς τοῦ δήμου, εἰς τὸν ὁποῖον κατοικεῖ, καλεῖται νὰ ἐμφανισθῇ εἰς τὴν δικαιοσύνην, εἴτε ἐκτὸς τοῦ δήμου ἀπέρχεται πρὸς τοῦτο, ἡ ἀποζημίωσις εἶναι ἡ αὐτὴ, ἡ τῶν 50 λεπτῶν κατὰ μυριόμετρον. Ταύτην τὴν ἐλάττωσιν, κ. πρόεδρε, τὴν θεωρῶ ἄδικον, καὶ ἐπαναλαμβάνω νὰ εἴπω, ὅτι ἡ δι’ αὐτῆς ἐπιδιωκομένη οἰκονομία δὲν εἶναι δικαιολογημένη. Ὁ πολίτης ἀποσπᾶται ἀπὸ τὰ ἔργα του, εἶναι ὑποχρεωμένος νὰ διατρέξῃ πεζὸς μακρὰν ὁδοιπορείαν, ταλαιπωρούμενος διὰ τὴν ἀτέλειαν τῶν μέσων τῆς συγκοινωνίας ἐν ᾗ διατελοῦμεν καὶ μολοντοῦτο ἐλαττοῦται ἡ διδομένη εἰς αὐτὸν ἀποζημίωσις τῶν 75 λεπτῶν κατὰ 4 ὥρας! Σημειώσατε δὲ, ὅτι ὁ προσδιορισμὸς τῆς ἀποζημιώσεως κανονίζεται ἐπὶ τῇ βάσει τῆς προσελεύσεως μόνον, εἰς τρόπον ὥστε ἐάν τις κατοικῶν μακρὰν τῆς ἕδρας τοῦ δικαστηρίου ἢ τοῦ τόπου εἰς ὃν προσκαλεῖται νὰ ἐξετασθῇ, πρόκειται νὰ διανύσῃ πεζὸς 24 ὡρῶν ὁδοιπορείαν, ἠξεύρετε τί θὰ λάβῃ κατὰ τὴν ἐν ἰσχύϊ διατίμησιν; 9 δραχμὰς διὰ τὴν προσέλευσιν καὶ ἐπάνοδον, τουτέστι διὰ 48 πλήρεις ὥρας· καὶ ὅμως αὐτὴν τὴν τόσῳ μετρίαν ἀποζημίωσιν τὴν θεωροῦμεν ὑπέρογκον καὶ θέλομεν νὰ τὴν ἐλαττώσωμεν. Τὴν οἰκονομίαν ταύτην τὴν θεωρῶ τοσούτῳ μᾶλλον ἄδικον, ὅσῳ ἐπιπίπτει ἐπὶ τῆς κατωτέρας τάξεως, διότι αὐτὴ ἡ τάξις συνήθως προσκαλεῖται εἰς μαρτυρίαν. Ἐν τῇ παρούσῃ ἠθικῇ καταστάσει τῆς κοινωνίας, ἐν ᾗ δὲν ἔχομεν ἀτυχῶς τὴν συναίσθησιν τῶν θυσιῶν, τὴν ὁποίαν ἀπαιτεῖ παρ’ ὅλων ἡμῶν ἡ πολιτεία, νομίζω, ὅτι δὲν πρέπει νὰ ἐπιβάλωμεν αὐτὴν τὴν θυσίαν εἰς τὴν μικρὰν τάξιν, τοῦ ἀπόρου λαοῦ. Ἀποκρούω λοιπὸν τὸ νομοσχέδιον, διότι εἰσάγει οἰκονομίαν ἀδικαιολόγητον πρὸς βλάβην τῆς μικρᾶς τάξεως.

§90ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑποστηρίζετε, τὰ πράγματα νὰ μείνουν ὅπως ἔχουσι;

§91ΣΑΡΑΒΑΣ. Θεωρῶ μάλιστα ἐλαχίστην τὴν ἀποζημίωσιν· ὡς κανονίζεται ἀπὸ τὴν ἐν ἰσχύϊ ποινικὴν διατίμησιν.

§92ΚΟΝΤΟΣΤΑΥΛΟΣ (ὑπουργ. Δικαιοσύνης). Ὁμολογῶ, ὅτι πρωτεύουσα σκέψις εἰς τὴν προκειμένην περίπτωσιν ὑπῆρξεν ὁ λόγος τῆς οἰκονομίας, ἀλλὰ καὶ ἄνευ τοῦ λόγου τούτου ἡ ἀρχὴ τῆς ἰσότητος δὲν ὑποστηρίζει τοὺς λόγους, τοὺς ὁποίους ὁ κύριος προλαλήσας ἐπρότεινε κατὰ τοῦ νομοσχεδίου, διότι εἶναι ἐντελῶς αὐθαίρετος ἡ διάταξις μεταξὺ τῆς ἐντὸς καὶ ἐκτὸς τοῦ δήμου προσελεύσεως, διότι ὅταν ὁ νόμος, ἐὰν δὲν ἐξέλθῃ τῶν ὁρίων τοῦ δήμου του, λέγῃ νὰ λαμβάνῃ 50 λεπτὰ κατὰ χιλιόμετρον, ὅταν δὲ ἐξέλθῃ νὰ λαμβάνῃ τὸ ἡμιόλιον, τουτέστι τὸ ἥμισυ περιπλέον, δὲν ἠξεύρω τοῦτο εἰς ποίαν ἀρχὴν δικαιοσύνης στηρίζεται. Ἀλλὰ, κύριοι, ἐκτὸς τούτου τὸ κύριον κατ’ ἐμὲ εἶναι, ὅτι αἱ μαρτυρίαι εἶναι βάρος δημόσιον καὶ ἑπομένως δὲν πρέπει νὰ ἐπηρεάζεται ἀπὸ τὴν ἀρχὴν τῆς ἀποχρώσης ἀποζημιώσεως.

§93Λ. ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Παρακαλῶ τὸν κ. ὑπουργὸν νὰ προσέξῃ· ὅταν ἔλθῃ ἀπὸ τὸ Μαροῦσι ἕνας ἐδῶ, θὰ εὕρῃ τὸν γείτονά του, τὸν συγγενῆ του, θὰ ὑπάγῃ εἰς τὸ σπῆτί του νὰ φάγῃ, νὰ κοιμηθῇ καὶ δὲν θὰ τοῦ πληρώσητε παρὰ τὰ παπούτσιά του ὅπου θὰ χαλάσῃ, ἀλλὰ ἕνας ὁ ὁποῖος ἀπὸ τὸν Πύργον θὰ πάγῃ εἰς τὰς Πάτρας ὅπου εἶναι 18 ὧραι νὰ τοῦ δώσητε 9 δραχμὰς τί θὰ τὰς πρωτοκάμῃ; δι’ ἐνοίκιον, τροφὴν κτλ., εἶναι δυνατὸν νὰ τοῦ ἐξαρκέσουν; εἶναι διαφορὰ μεγάλη ἐντὸς τοῦ δήμου καὶ ἔξω τοῦ δήμου. Παρακαλεῖται ὁ κύριος ὑπουργὸς νὰ σκεφθῇ, ὅτι εἶναι βάρος μέγα εἰς ὅλους καὶ ἑπομένως δὲν πηγαίνει κανένας ὡς μάρτυς καὶ θὰ τοὺς ἀναγκάσουν διὰ τῆς βίας. Ἠξεύρεις τί γίνεται, κύριε ὑπουργέ; ὅσον νὰ φέρουν τὰ ἔγγραφα ἀπὸ τὸν εἰσαγγελέα θὰ περάσουν δύω ἡμέραι καὶ ὅσον νὰ πάρουν τὰ χρήματα ἀπὸ τὸν ταμίαν ἄλλαι δύω ἡμέραι· τέσσαρας ἡμέρας θὰ κάμουν καὶ κἄποτε κἄποτε τὰ παίρνουν οἱ κλητῆρες καὶ τοὺς δίδουν τὰ μισά. Εἶναι καταπίεσις μεγάλη, κύριοι, καὶ πρέπει νὰ τὰ σκεφθῶμεν αὐτὰ, διότι δὲν θὰ πηγαίνουν οἱ μάρτυρες.

§94ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐκτὸς τῶν μαρτύρων εἶναι καὶ οἱ ἰατροὶ, οἱ ὁποῖοι ἀπέρχονται δι’ ἰατρικὰς ἐκθέσεις· ἐὰν γίνῃ ἐλάττωσις καὶ διὰ τοὺς ἰατροὺς τούτους, δὲν θὰ εὕρωμεν ἰατροὺς, τοὺς ὁποίους ν’ ἀποστέλλωμεν.

§95ΑΛ. ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Κύριοι, ἔρχομαι καὶ ἐγὼ πρὸς ὑποστήριξιν τοῦ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον ἔφερεν ὁ κύριος ὑπουργός· θὰ εἴπω μόνον ὀλίγας λέξεις ἵνα ὑποστηρίξω τὴν ἰδέαν τοῦ κυρίου ὑπουργοῦ, ἥτις μοὶ φαίνεται σωτήριος, διότι ὑπάρχουν δύω λόγοι σπουδαῖοι, ὁ πρῶτος εἶναι ὁ λόγος τῆς δημοσίας ἀνάγκης· καὶ πᾶς πολίτης ὀφείλει νὰ συνεισφέρῃ, εἴτε ὑπερασπιζόμενος, εἴτε κατηγορῶν τινα.

§96ΣΑΡΑΒΑΣ. Διατί δὲν δίδομεν ἡμεῖς τὸ παράδειγμα, ἀφίνοντες τὴν ἀποζημίωσίν μας, κύριε Πετσάλη;

§97ΑΛ. ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Τὴν ἀφίνω, ἐγὼ εἶμαι πρῶτος, ἀλλ’ αὐτὸ εἶναι ἄλλο πρᾶγμα.

§98ΡΩΜΑΙΟΣ. Ἐπῆρες 4,000 ἀντὶ νὰ πάρῃς 2,000, δύω ὁ πατέρας σου καὶ δύω σύ.

§99ΑΛ. ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Πρῶτον ἔχω δίκαιον, λάβε καὶ σὺ 10,000, ἐὰν θέλῃς τὰς χαρίζω εἰς σὲ ἀτομικῶς αὐτάς. Μὴ τὰ λέγῃς, δὲν πτοοῦμαι ἐγὼ ἀπ’ αὐτά. — Δεύτερος λόγος, εἶναι, κύριοι, ὅτι τινὲς πηγαίνουν διὰ νὰ ὑπερασπισθοῦν ἢ νὰ κατηγορήσουν τινὰ χωρὶς νὰ ἠξεύρουν τι, ἀλλὰ μόνον διὰ νὰ πληρωθῶσιν· εἰς ἐμὲ τὸν ἴδιον πολλάκις μοῦ εἶπον νὰ φροντίσω νὰ κληθῶσι μάρτυρες μόνον καὶ μόνον διὰ νὰ ἴδουν τὴν Χαλκίδα. Εἶναι πολὺ εὐτελὲς τὸ ποσὸν αὐτό; ἐγὼ νομίζω, ὅτι δὲν ἔχει ἀνάγκην συζητήσεως.

§100ΚΟΛΙΑΤΣΟΣ. Ἀποκρούω τὰ τελευταῖον λεχθέντα, τοὐλάχιστον εἰς τὴν ἐπαρχίαν μου καὶ εἰς τὰ δικαστήριά μας δὲν συμβαίνουν αὐτά. Τώρα, ἡ οἰκονομία εἶναι ὑπὲρ τοῦ δημοσίου, ὥστε νὰ συνεισφέρῃ ὁ πτωχὸς μάρτυς; Ὄχι, διότι τὰ τέλη καὶ τὰ ἔξοδα πληρόνει ὁ καταδικαζόμενος, ἐὰν καταδικασθῇ. Δὲν πιστεύω νὰ ἦναι αὐτὴ οἰκονομία. Ὁ κύριος Πετσάλης καὶ ἡμεῖς ἂν θέλωμεν νὰ κάμωμεν οἰκονομίας ἠμποροῦμεν νὰ τὰς κάμωμεν εἰς ἄλλα μέρη. Ἐγὼ ὑποστηρίζω ἐπίσης καὶ τὴν πρότασιν τὴν ἄλλην περὶ τῶν ἰατρῶν, διότι δὲν εὑρίσκω λόγον νὰ ἐλαττώσωμεν τὰ δικαιώματά των, ἤθελον μάλιστα θεωρήσει ὡς οἰκονομίαν τὴν αὔξησιν τῶν δικαιωμάτων των, διότι ὁ ἰατρός, ὅστις θὰ προσκληθῇ εἰς ἓν μέρος εἶναι ἠναγκασμένος νὰ λάβῃ ἅμαξαν· τί κάμνει λοιπόν; γράφει· καὶ τί γράφει; ὅτι ἐπῆγε 5κις καὶ 10κις καὶ ἐπεσκέφθη τὸν ἀσθενῆ. Εἰς τοῦτο πρέπει ὁ ὑπουργὸς νὰ ἐπιστήσῃ τὴν προσοχήν του, διότι ὅταν οἱ ἀνακριταὶ ἢ οἱ ἄλλοι ὑπάλληλοι βλέπουν ὅτι συμβαίνει ἀδίκημα εἰς τὸν ἰατρὸν θὰ παραδεχθοῦν πράγματα, τὰ ὁποῖα δὲν εἶναι ἀληθῆ, ὥστε πιστεύω ὅτι θὰ κάμῃ κάλλιστα ὁ κύριος ὑπουργὸς ἐὰν ἐπιστήσῃ εἰς τοῦτο τὴν προσοχὴν τῶν ἐκκαθαριζόντων τὰ ἔξοδα, ὥστε οἱ εἰσαγγελεῖς καὶ ἀνακριταὶ νὰ κάμνωσι δικαίας τὰς ἐκκαθαρίσεις, καὶ ἂν γίνῃ τοῦτο δὲν θὰ ἔχωμεν μέγα ποσὸν πρὸς αὐτὸν τὸν σκοπόν.

§101ΒΑΛΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ ζήτημα αὐτὸ, κύριοι βουλευταί, ἔχει καὶ ὑπὲρ καὶ κατὰ λόγους· ἡ πεῖρα μᾶς ἀπέδειξεν, ὅτι ὑπάρχουσιν ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι ζητοῦν νὰ γίνουν μάρτυρες διὰ νὰ λάβουν αὐτὸ τὸ ποσὸν, καὶ διὰ τοῦτο βλέπετε εἰς μίαν ὑπόθεσιν ὅτι ἔχομεν σωρείαν μαρτύρων 10, 15, 20, καὶ προέρχεται ἔξοδον πολὺ μεγάλον. Ἀλλὰ, θὰ εἴπητε, εὐχαριστεῖται ὁ μάρτυς εἰς αὐτὸ τὸ ποσόν; μάλιστα σᾶς λέγω, εὐχαριστεῖται ὁ μικρὸς ἄνθρωπος εἰς αὐτὸ τὸ μικρὸν ποσὸν καὶ νομίζω, ὅτι ἡ τάξις τῶν εὐπόρων θέλει θυσιάσει διὰ νὰ συντελέσῃ πρὸς ἀπόδειξιν τοῦ ἐγκλήματος. Ἐγὼ νομίζω, ὅτι ἔχει καθῆκον ὁ ἄνθρωπος νὰ ἐνισχύῃ τοὺς νόμους καὶ μικρὰ θυσία, τὴν ὁποίαν θὰ ὑποστῇ δὲν θέλει ἰσοσταθμίσει μὲ τὴν ὠφέλειαν τὴν ὁποίαν θέλει λάβει ἡ κοινωνία καὶ αὐτοὶ ὡς ἄτομα τῆς κοινωνίας ὠφελοῦνται ἐκ τῆς ἐνισχύσεως τοῦ νόμου καὶ τῆς τιμωρίας τοῦ ἐγκλήματος. Νομίζω ὅτι ἡ ἐλάττωσις δὲν θὰ βλάψῃ, ἀλλά, ἐὰν ἐκ τῆς πείρας ἀποδειχθῇ ἐλαττωματική, τίποτε δὲν μᾶς ἐμποδίζει κατόπιν νὰ τὴν τροποποιήσωμεν. Ἂς δοκιμάσωμεν λοιπὸν καὶ αὐτὴν τὴν οἰκονομίαν, διότι ἄλλως δὲν ἠμποροῦμεν νὰ κάμωμεν καμμίαν οἰκονομίαν.

§102ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τίθεται εἰς ψηφοφορίαν ἡ πρότασις τοῦ ὑπουργοῦ· οἱ παραδεχόμενοι τὴν προταθεῖσαν παρὰ τοῦ ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης ἐλάττωσιν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσι. (Τὸ ἀποτέλεσμα ἀμφίβολον). Δὲν εἶναι καθαρὸν τὸ ἀποτέλεσμα·

§103ΤΙΝΕΣ. Τὸ ἀντίθετον. (θόρυβος).

§104ΕΤΕΡΟΙ. Τὸ ἴδιον, τὸ ἴδιον, δὲν ἐνοήσαμεν.

§105ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ νομοσχέδιον παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσι. (Τὸ ἀποτέλεσμα ἀμφίβολον).

§106ΤΙΝΕΣ. Ἔπεσε.

§107ΕΤΕΡΟΙ. (ἐγειρόμενοι). Δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως, κύριε πρόεδρε.

§108ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλετε τὸ ἀντίστροφον;

§109ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§110ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὅσοι δὲν παραδέχονται τὸ νομοσχέδιον τοῦ ὑπουργοῦ τῆς δικαιοσύνης, δηλ. ὅσοι θέλουν νὰ γίνεται ἡ πληρωμὴ ὅπως εἶναι τώρα, αὐτοὶ παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσι. (Ἀμφίβολον τὸ ἀποτέλεσμα). Ὑπάρχει ἀμφιβολία, κύριοι. Λοιπὸν οἱ παραδεχόμενοι τὸ νομοσχέδιον λέγουσι Ναὶ, οἱ δὲ μὴ παραδεχόμενοι λέγουσιν Ὄχι. Γίνεται δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως ψηφοφορία ὑπὸ τὴν ἐπιτήρησιν ὡς ψηφολεκτῶν τῶν βουλευτῶν Διαμαντοπούλου καὶ Λ. Πετσάλη. Πρωτόκολλον ψηφοφορίας τῶν βουλευτῶν Ἐπὶ τοῦ ἑξῆς ζητήματος. Παραδέχεται ἡ Βουλὴ τὸ νομοσχέδιον τοῦ ὑπουργοῦ περὶ τροποποιήσεως τοῦ ἄρθρου 66 τῆς ποιν. διατιμήσεως, ναὶ ἢ ὄχι;

Ἐψηφοφόρησαν ἐν συνόλῳ 112, 62 εἶναι Ναὶ, 45 Ὄχι, 5 ἠρνήθησαν· ἄρα ἡ πρότασις ἔγεινε δεκτὴ διὰ ψήφων 62 κατὰ 45 ἀρνηθέντων 5. Ἀνάγνωσις τοῦ ἄλλου νομοσχεδίου τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης.

§111ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (Ἀναγινώσκει). Τὸ νομοσχέδιον τοῦ ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης περὶ διορισμοῦ δικαστ. κλητήρων.

ΣΧΕΔΙΟΝ ΝΟΜΟΥ

Περὶ διορισμοῦ τῶν δικαστικῶν κλητήρων καὶ περὶ ἀποζημιώσεως τῶν ἐξ αὐτῶν εἰς τὴν ποινικὴν ὑπηρεσίαν διατασομένων. Ἄρθρον 1. Ὅπως διορισθῇ τις δικαστικὸς κλητὴρ ἀπαιτεῖται νὰ ὑποβληθῇ εἰς τὰς διατεταγμένας ὑπὸ τοῦ ἀπὸ 26 Ἰουνίου 1866 Β. διατάγματος ἐξετάσεις καὶ νὰ γνωμοδοτήσῃ ὑπὲρ τοῦ διορισμοῦ αὐτοῦ τὸ Συμβούλιον τοῦ ἁρμοδίου δικαστηρίου τῶν πρωτοδικῶν. Τοιαύτη γνωμοδότησις ἀπαιτεῖται καὶ ὅπως ἀπολυθῇ τις τῆς θέσεως τοῦ δικαστικοῦ κλητῆρος· εἰς ἀμφοτέρας τὰς περιστάσεις τὴν γνωμοδότησιν τοῦ δικαστικοῦ συμβουλίου προκαλεῖ ὁ εἰσαγγελεύς. Ἄρθρον 2. Ἡ κοινοποίησις τῶν ποινικῶν δικογράφων καὶ ἡ ἐκτέλεσις τῶν ἐνταλμάτων καὶ ποινικῶν ἀποφάσεων, περὶ ὧν διαλαμβάνουσι τὰ ἄρθρα 51 καὶ ἑπόμενα τῆς ποινικῆς διατιμήσεως, γίνεται διὰ δικαστικῶν κλητήρων ἐπὶ τούτῳ διοριζομένων καὶ λαμβανόντων, ἀντὶ τῶν διὰ τῆς ποινικῆς διατιμήσεως κανονιζομένων δικαιωμάτων, μηνιαίαν ἀποζημίωσιν κατὰ τὰς διατάξεις τῶν ἑπομένων ἄρθρων. Ἄρθρον 3. Παρ’ ἑκάστῳ πλημμελειοδικείῳ διὰ τὴν ὑπηρεσίαν τῶν ἀνακριτῶν, παρὰ ταῖς εἰσαγγελίαις τῶν πρωτοδικῶν, τῶν ἐφετῶν καὶ τοῦ Ἀρείου Πάγου, παρ’ ἑκάστῳ εἰρηνοδικείῳ καὶ παρὰ τῷ πταισματοδικείῳ Ἀθηνῶν διορίζονται δικαστικοὶ κλητῆρες, ἐπὶ μηνιαίᾳ ἀποζημιώσει, διὰ τὴν ἐκτέλεσιν τῆς κατὰ τὸ προηγούμενον ἄρθρον ποινικῆς ὑπηρεσίας. Οἱ παρ’ ἅπασι τοῖς εἰρηνοδικείοις καὶ τῷ πρωτοδικείῳ Ἀθηνῶν δικαστικοὶ κλητῆρες ἐκτελοῦσι καὶ τὰς εἰς τὴν ποινικὴν ὑπηρεσίαν ἀναγομένας παραγγελίας τῶν παρ’ αὐτοῖς δημοσίων κατηγόρων. Ἄρθρον 4. Παρ’ ἑκάστῃ τῶν ἐν τῷ προηγουμένῳ ἄρθρῳ μνημονευομένων δικαστικῶν ἀρχῶν διορίζεται ἀνὰ εἷς δικαστικὸς κλητὴρ διὰ τὴν κατὰ τὰ ἀνωτέρω ποινικὴν ὑπηρεσίαν, δύνανται ὅμως νὰ διορισθῶσι καὶ πλειότεροι, ἂν ἡ πρὸς τοῦτο ἀνάγκη βεβαιωθῇ διὰ γνωμοδοτήσεως τοῦ ἁρμοδίου δικαστικοῦ συμβουλίου, ἥτις προκαλεῖται ὑπὸ τοῦ εἰσαγγελέως· ἀλλ’ ἐν οὐδεμιᾷ περιπτώσει ὁ ἀριθμὸς τῶν εἰρημένων δικαστικῶν κλητήρων δύναται νὰ ὑπερβῇ. Ἐν μὲν τῇ περιφερείᾳ τοῦ πρωτοδ. Ἀθηνῶν τὸν ἀριθ. τῶν 24. Ἐν τῇ περιφερείᾳ τοῦ πρωτοδ. Χαλκίδος τὸν ἀριθ. τῶν 15 Ἐν τῇ περιφερείᾳ τοῦ πρωτοδ. Λαμίας τὸν ἀριθ. τῶν 15. Ἐν τῇ περιφερείᾳ τοῦ πρωτοδ. Παρνασίδος τὸν ἀριθ. τῶν 10. Ἐν τῇ περιφερείᾳ τοῦ πρωτοδ. Σύρου τὸν ἀριθ. τῶν 27. Ἐν τῇ περιφερείᾳ τοῦ πρωτοδ. Ναυπλίου τὸν ἀριθ. τῶν 25. Ἐν τῇ περιφερείᾳ τοῦ πρωτοδ. Τριπόλεως τὸν ἀριθ. τῶν 25. Ἐν τῇ περιφερείᾳ τοῦ πρωτοδ. Σπάρτης τὸν ἀριθ. τῶν 20. Ἐν τῇ περιφερείᾳ τοῦ πρωτοδ. Καλαμῶν τὸν ἀριθ. τῶν 29. Ἐν τῇ περιφερείᾳ τοῦ πρωτοδ. Πατρῶν τὸν ἀριθ. τῶν 15. Ἐν τῇ περιφερείᾳ τοῦ πρωτοδ. Μεσολογγίου τὸν ἀριθ. τῶν 22. Ἐν τῇ περιφερείᾳ τοῦ πρωτοδ. Ζακύνθου τὸν ἀριθ. τῶν 8. Ἐν τῇ περιφερείᾳ τοῦ πρωτοδ. Λευκάδος τὸν ἀριθ. τῶν 8. Ἐν τῇ περιφερείᾳ τοῦ πρωτοδ. Ἠλείας τὸν ἀριθ. τῶν 10. Ἐν τῇ περιφερείᾳ τοῦ πρωτοδ. Κερκύρας τὸν ἀριθ. τῶν 10. Ἐν τῇ περιφερείᾳ τοῦ πρωτοδ. Κεφαλλ. τὸν ἀριθ. τῶν 11. Ἄρθρον 5. Ἡ μηνιαία ἀποζημίωσις τῶν κατὰ τὸ προηγούμενον ἄρθρον διοριζομένων κλητήρων ὁρίζεται ὡς ἑξῆς· αʹ) τῶν μὲν ὑπηρετούντων παρὰ τοῖς πλημμελειοδικείοις διὰ τὴν ὑπηρεσίαν τῶν ἀνακριτῶν, παρὰ ταῖς εἰσαγγελίαις, παρὰ τοῖς ἐν ταῖς ἕδραις τῶν νομῶν εἰρηνοδικείοις καὶ παρὰ τῷ πταισματοδικείῳ Ἀθηνῶν εἰς δραχμὰς πεντήκοντα· βʹ) τῶν ὑπηρετούντων παρὰ τοῖς ἐν ταῖς πρωτευούσαις τῶν ἐπαρχιῶν εἰρηνοδικείοις, πλὴν τῶν Παξῶν, καὶ προσέτι παρὰ τοῖς εἰρηνοδικείοις Πειραιῶς, Ληξουρίου, Φαρῶ, Δύμης, Πρόνων, Ἐῤῥύσου, Θουρίας, Παμίσου, Ἐράνης, Οἰνοῦντος, Τρικάλων, Καλαυρίας, Φαλάρου καὶ Μακρακώμης εἰς δραχμὰς τεσσαράκοντα· καὶ γʹ) τῶν ὑπηρετούντων παρὰ τοῖς λοιποῖς εἰρηνοδικείοις εἰς δραχμὰς τριάκοντα, ἐκτὸς τῶν ὑπηρετούντων παρὰ τοῖς εἰρηνοδικείοις Παξῶν, Μυκόνου, Κέας, Κύθνου, Σερίφου, Πάρου, Πανόρμου, Κορθίου, Γαυρίου, Σίφνου, Κιμώλου, Φελεγάνδρου, Σικύνου, Καλλίστης, Ἴου, Ἀμοργοῦ καὶ Ἀνάφης, ὧν ἡ μηνιαία ἀποζημίωσις ὁρίζεται εἰς δραχμὰς εἴκοσιν. Ἄρθρον 6. Οἱ κατὰ τὰ ἀνωτέρω διωρισμένοι δικαστικοὶ κλητῆρες ὀφείλουσι, προσκαλούμενοι ὑπὸ τοῦ εἰσαγγελέως, νὰ ἐκτελῶσι, κατὰ τὰς ἀνάγκας τῆς ποινικῆς ὑπηρεσίας, καὶ τὰς παραγγελίας πάσης ἄλλης ἐν τῷ αὐτῷ τόπῳ ἑδρευούσης δικαστικῆς ἀρχῆς, ἐκτὸς ἐκείνης παρ’ ᾗ εἰσὶν εἰδικῶς διωρισμένοι. Ἄρθρον 7. Ἀσθενοῦντας ἢ ἄλλως πως κωλυομένους τοὺς εἰς τὴν ποινικὴν ὑπηρεσίαν τεταγμένους κλητῆρας, ἀναπληροῖ ἕτερος κλητὴρ διοριζόμενος ὑπὸ τοῦ εἰσαγγελέως τῶν πρωτοδικῶν ἢ τοῦ εἰρηνοδίκου, ὅπου δὲν ἑδρεύει πρωτοδικεῖον, καὶ λαμβάνων τὴν ἀποζημίωσιν τοῦ ἀσθενοῦντος ἢ κωλυομένου κλητῆρος ἐφ’ ὅσον χρόνον διαρκεῖ ἡ ἀσθένεια ἢ τὸ κώλυμα αὐτοῦ. Ἄρθρον 8. Τὰ ποινικὰ δικαιώματα, τὰ μέχρι τοῦδε πληρονόμενα εἰς τοὺς κλητῆρας, περὶ ὧν διαλαμβάνουσι τὰ ἄρθρα 53 καὶ ἑπόμενα τῆς ποινικῆς διατιμήσεως, ἐκκαθαρίζονται καὶ εἰσπράττονται ὑπὲρ τοῦ δημοσίου. Ἄρθρον 9. Ὁ διορισμὸς καὶ ἡ παῦσις τῶν κατὰ τὰ ἀνωτέρω διὰ τὴν ποινικὴν ὑπηρεσίαν τεταγμένων κλητήρων γίνεται καθ’ ὃν τρόπον ὁρίζει τὸ ἄρθρον 1, ἀλλ’ οἱ παρὰ ταῖς εἰσαγγελίαις τοῦ Ἀρείου Πάγου καὶ τῶν ἐφετῶν κλητῆρες διορίζονται καὶ παύονται μόνον ἐπὶ τῇ προτάσει τῶν ἁρμοδίων εἰσαγγελέων. Ἄρθρον 10. Πᾶσα διάταξις τοῦ τε ὀργανισμοῦ τῶν δικαστηρίων καὶ τῆς ποινικῆς διατιμήσεως ἀντιβαίνουσα εἰς τὸν παρόντα νόμον, καταργεῖται.

§112ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶναι παρατηρήσεις;

§113ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§114ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔγεινε λοιπὸν τὸ νομοσχέδιον δεκτὸν κατ’ ἄρθρον καὶ κατὰ τὸ σύνολον.

§115ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. Ὑπουργεῖον Ἐσωτερικῶν. Κεφ. 1. Κεντρικὴ ὑπηρεσία. Ἄρθρ. 1. Προσωπικὸν ὑπουργείου 708,63.

§116ΠΑΠΑΖΑΦΕΙΡΟΠΟΥΛΟΣ. Παρακαλῶ νὰ λάβητε ὑπ’ ὄψιν μίαν πρότασιν τῆς ἐπιτροπῆς ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ τῶν κλητήρων.

§117ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τώρα ἐτελείωσεν αὐτό.

§118ΠΑΠΑΖΑΦΕΙΡΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν πειράζει ἂν ἐτελείωσε.

§119ΚΟΝΤΟΣΤΑΥΛΟΣ. Δέχομαι τὴν παρατήρησιν ταύτην μὲ τὴν διαφορὰν νὰ προστεθῇ, ὅτι ὁ ἔφορος ἔχει τὸ δικαίωμα ὁσάκις νομίσῃ κατάλληλον (θόρυβος).

§120ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δὲν εἶναι ἐδῶ ἡ θέσις.

§121ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αἱ παρατηρήσεις πρέπει νὰ ἔρχωνται ἐγκαίρως, διότι ἂν οἱ στενογράφοι προσέχουν νὰ γράφουν ὅ,τι γίνεται, καὶ ἡμεῖς αὔριον δὲν θὰ ἐννοῶμεν τί ἀναγινώσκομεν (θόρυβος).

§122ΠΑΠΑΖΑΦΕΙΡΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι καθῆκον τοῦ προεδρείου νὰ παρουσιάζῃ τὰς προτάσεις.

§123ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὅστις ἔχει πρότασιν ὀφείλει νὰ τὴν ὑποστηρίζῃ, ἐγὼ ἐρωτῶ ὑπάρχει ἄλλη παρατήρησις καὶ ὅμως οὐδεὶς ἀπαντᾷ.

§124ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Προχωρεῖτε, κ. πρόεδρε, εἰς τὸν προϋπολογισμόν.

§125ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπουργεῖον Ἐσωτερικῶν. Προσωπικὸν ὑπουργείου 70,863. Ἔξοδα ὑπηρεσίας 12,200...

§126ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ἡ ἐπιτροπὴ κάμνει παρατηρήσεις.

§127ΔΑΓΡΕΣ. Κύριοι, ἡ ἐπιτροπὴ εὑρίσκεται εἰς τὴν ἀνάγκην ν’ ἀποσύρῃ τὴν ἔκθεσίν της ἢ νὰ τὴν ἐγκαταλείψῃ, διότι μὲ ἀπορίαν μου βλέπω ὅτι οὐδεμία πρότασις τείνουσα εἰς ἐλάττωσιν δαπανῶν ἐγένετο δεκτὴ παρὰ τῆς βουλῆς ἢ τῆς κυβερνήσεως.

§128ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἡμεῖς δεχόμεθα τὴν πρότασιν τῆς ἐπιτροπῆς ὡς πρὸς αὐτὸ τὸ μέρος· δεχόμεθα ἐπίσης καὶ τὴν παρατήρησίν της ὡς πρὸς τοὺς ἐκτάκτους ὑπαλλήλους. Νομίζω, κύριοι, ὅτι εἶναι καλὸν νὰ ὁρισθῇ ποσόν τι ἐντὸς τοῦ ὁποίου νὰ περιορισθῇ ὁ ἀριθμὸς τῶν ἐκτάκτων ὑπαλλήλων καὶ νὰ μὴ ἐξοδεύωνται περισσότερα, πρέπει νὰ ὁμολογήσω ὅτι πολλὰ μέχρι τοῦδε γίνονται ἔξοδα. Ἐὰν λοιπὸν ἡ βουλὴ θέλῃ, ἂς παραδεχθῇ τὸ ποσὸν αὐτὸ ἀφοῦ τὸ ἀφαιρέσῃ ἀπὸ τὰ ἔξοδα τῆς ἀσφαλείας, ἢ τὸ ποσὸν τὸ ὁποῖον προτείνει ἡ ἐπιτροπὴ διὰ τὰς ἐφημερίδας, ἂς παραδεχθῇ πρὸς τούτοις καὶ τὸ ποσὸν 10 χιλ. δρ. δι’ ἀπρόβλεπτα ἔξοδα· ἐξηγοῦμαι. Ἡ κυβέρνησις, κύριοι, εἶναι ἀναγκασμένη ἐνίοτε νὰ συνδράμῃ πρόσφυγας· ὑπάρχουν δὲ καὶ παράπονα τινῶν νομαρχῶν, ὅτι δὲν ἐπαρκοῦν εἰς τὰ ἔξοδα καὶ εἶναι ἀναγκασμένοι ἢ νὰ ἀποσυρθῶσιν ἢ νὰ καταστρέψωσι τὴν περιουσίαν των. Ἂν δεχθῆτε τὸ ἔξοδον αὐτὸ θέλει καθιερωθῇ τάξις τις καὶ δὲν θέλει γίνεται χρῆσις ποσῶν προσδιωρισμένων δι’ ἄλλας ἀνάγκας.

§129ΔΑΓΡΕΣ. Ὀφείλω μίαν διασάφησιν διὰ νὰ ἀφαιρέσω τὴν ὑποχρέωσιν, τὴν ὁποίαν μοὶ κάμνει ὁ κ. ὑπουργὸς δεχόμενος τὴν γνώμην τῆς ἐπιτροπῆς. Ἡ ἐπιτροπὴ προτείνει τὴν ἐγγραφὴν 12,000 δραχμῶν, τουτέστι 1000 κατὰ μῆνα πρὸς συντήρησιν ἐφημερίδων καὶ οἱ λόγοι, οἱ ὁποῖοι ἐπηρέασαν τὴν ἐπιτροπὴν πρὸς τοῦτο, ἐξετάσθησαν προχθές· ἀλλ’ ἡ ἐπιτροπὴ συγχρόνως ἐπρότεινε τὴν ἀφαίρεσιν, ἀπὸ τοὺς διαφόρους προϋπολογισμοὺς τῶν ὑπουργείων, τῆς δαπάνης αὐτῆς· ἡ Βουλὴ ὅμως δὲν ἐδέχθη, ὅπερ καὶ πάλιν λοιπὸν προτείνω νὰ παραδεχθῇ ἐνταῦθα, ἄλλως εἶναι περιττὴ πᾶσα προεξεργασία τοῦ προϋπολογισμοῦ ἐκ μέρους τῶν ἐπιτροπῶν, καθόσον πᾶν ὅ,τι σᾶς ἀρέσκει μόνον παραδέχεσθε.

§130ΖΑΪΜΗΣ. Ἐνταῦθα νὰ προστεθῶσιν ἔτι 3 ἄρθρα. Ἄρθρον 4. Ἔξοδα ἐφημερίδων. Ἄρθρον 5. Ἔκτακτον προσωπικόν. Ἄρθρον 6. Ἔξοδα ἀπρόβλεπτα.

§131ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἔξοδα ἐφημερίδων 12,000. Ἔξοδα ἔκτακτα προσωπικοῦ 10,000, ἔξοδα ἀπρόβλεπτα 12,000.

§132ΚΟΛΙΑΤΣΟΣ. Νὰ γίνῃ ἡ δήλωσις ὅτι ἡ Βουλὴ προσδιώρισε διὰ τὰ ἄλλα ὑπουργεῖα ποσὸν δι’ ἐφημερίδας, ἀλλὰ διὰ τὴν συνδρομὴν ἑνὸς μόνον φύλλου ἐξ ἑκάστης ἐφημερίδος, καὶ δεύτερον ν’ ἀπαγορευθῇ ἡ καταχώρισις ἄλλων ἐγγράφων παρὰ τῶν ὑπὸ τοῦ νόμου ὁριζομένων.

§133ΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι, ἡ Βουλὴ διὰ τοῦ ποσοῦ τούτου ἐννοοῦσε συνδρομὴν εἰς ἐφημερίδας, δὲν ἐννοοῦσεν ὅτι οἱ ὑπουργοὶ θὰ γίνουν δημοσιογράφοι· (θόρυβος). Ἐννοοῦσε συνδρομὴν προνομιακῶς; διατὶ αὐτοὶ, ἐνῷ λαμβάνουν 800 δραχμὰς, δὲν πληρώνουν ἐκ τῶν ἰδίων τὰς ἐφημερίδας, ἀλλὰ τὸ ἔθνος; (θόρυβος).

§134ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τίθεται λοιπὸν τέταρτον ἄρθρον. Ἔξοδα ἐφημερίδων 12,000, ἔξοδα προσωπικοῦ 10,000 ἔξοδα ἀπρόβλεπτα 12,000. Ταῦτα πάντα θὰ ἀφαιρεθῶσιν ἐκ τοῦ κεφαλαίου τῆς δημοσίου ἀσφαλείας. Προχωροῦμεν. «Διοίκησις ἐπαρχιῶν».

Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις;

§135ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι.

§136ΠΑΠΑΖΑΦΕΙΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔχω νὰ κάμω μίαν παρατήρησιν ὡς πρὸς τὸ κεφάλαιον τὸ πρὸ ὀλίγου ψηφισθὲν, ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ παραδεχθεῖσα 12,000 δραχμὰς, ἐννοεῖ νὰ ἐξοδεύωνται 500 κατὰ μῆνα.

§137ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Δὲν τὸ δεχόμεθα αὐτό· ἡμεῖς ἐδέχθημεν τὸ ποσόν.

§138ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ἐτελείωσεν αὐτὸ, δὲν ἐπανερχόμεθα.

§139ΠΡΟΕΔΡΟΣ. «Κεφάλαιον Γʹ. Δημοσία ἀσφάλεια». Ἡ ἐπιτροπὴ προτείνει τὰ ἑξῆς. «Εἰς τὸ κεφάλ. Γʹ. ἄρθρον 1ον. Τὸ ἐν τῷ προϋπολογισμῷ σημειωθὲν ποσὸν διὰ γενικὰ μέτρα δημοσίας ἀσφαλείας ἡ ἐπιτροπὴ προτείνει νὰ ἐλαττωθῇ εἰς δρ. 228,000, ἤτοι νὰ ἐπέλθῃ ἐλάττωσις κατὰ δραχ. 22,000, καθ’ ὃ ποσὸν ἐπρότεινε νὰ προστεθῶσιν, ὡς ἀνωτέρω, δύο εἰδικὰ ἄρθρα δι’ ἐφημερίδας ἐν γένει καὶ δι’ ἔκτακτον προσωπικόν, καθόσον, ὡς παρετήρησεν ἡ ἐπιτροπή, μέχρι τοῦδε ἐδαπανῶντο διὰ τὰς ἀνάγκας ταύτας ἐκ τοῦ διὰ τὴν δημοσίαν ἀσφάλειαν ὁριζομένου κεφαλαίου. Ἐν τῇ εὐκαιρίᾳ δὲ ταύτῃ ἡ ἐπιτροπὴ κρίνει ἐπάναγκες νὰ συστήσῃ προσοχὴν περὶ τὴν χρῆσιν τῶν διὰ τοῦ προϋπολογισμοῦ ψηφιζομένων πιστώσεων, καθόσον ἄλλως ἀναιρεῖται ἄρδην ὁ σκοπὸς τοῦ προσδιορισμοῦ εἰδικῶν δι’ ἑκάστην ἀνάγκην πιστώσεων. Ἐπειδὴ δὲ κατὰ τὸ παρελθὸν παρετηρήθη ὅτι ἐκ τοῦ κεφαλαίου τῆς δημοσίας ἀσφαλείας ἰδίως ἐδαπανήθησαν οὐκ εὐκαταφρόνητα ποσὰ δι’ ὅλως ἀλλότρια ἀντικείμενα, ἡ ἐπιτροπὴ προτείνει νὰ προστεθῇ μετὰ τὰς λέξεις «καὶ λοιπὰ μέτρα» ἀφορῶντα ἀποκλειστικῶς τὴν δημοσίαν ἀσφάλειαν.» Γενικὰ μέτρα ἀσφαλείας 250,000. Ἐκ τούτου θ’ ἀφαιρεθῶσι 34,000 δραχμαί.

§140ΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ, κύριοι, δὲν συντάσσομαι μὲ τὴν ἰδέαν τοῦ πρώτου τούτου μέρους τοῦ κεφαλαίου τοῦ ὑπὸ τὸν τίτλον «γενικὰ μέτρα ἀσφαλείας». Ἂν, κύριοι, ἐτήρησα σιγὴν συζητουμένου τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ ὑπουργείου τῆς δικαιοσύνης δὲν τὸ ἔκαμα μήτε δι’ ἀπορίαν λόγων, μήτε δι’ ἔλλειψιν σταδίου οἰκονομιῶν, καὶ μάλιστα οἰκονομιῶν σπουδαίων, εὐρυτάτων, ἀλλὰ τὸ ἔκαμα διὰ τοὺς ἑξῆς λόγους· ά. μὲν διὰ τὴν ὑπόσχεσιν, ἣν ὁ ἀξιότιμος κ. πρωθυπουργὸς ἔδωσεν εἰς ἐμὲ τοὐλάχιστον, ὅτι σκοπεύει νὰ φέρῃ εἰς τὸν κλάδον ἐκεῖνον ῥιζικωτέραν ἀναδιοργάνωσιν· ἐγὼ λοιπὸν τὴν εὔχομαι καὶ τὴν ἀπεκδέχομαι εὐρυτάτην· διότι οὐ μόνον τὰ εἰρηνοδικεῖα καὶ τὰ πρωτοδικεῖα εἶναι τὸ μέγα μέλημα, ἀλλὰ καὶ ἡ νομοθεσία, καὶ ἐν γένει ὅλα τὰ δικαστήρια, ὅλα ἔχουν ἀνάγκην διοργανώσεως. Αὐτὸς ἦτο ὁ πρῶτος λόγος δι’ ὃν ἐπὶ τῆς συζητήσεως τοῦ προϋπολογισμοῦ ἐτήρησα σιγήν· δεύτερος λόγος ἦτο, ὅτι προχθὲς ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν οἰκονομικῶν, ἐνῷ ὁ προϋπολογισμὸς εἶναι ὁ ἀνώτατος νόμος τοῦ κράτους, καὶ τὸ οὗ ἕνεκα τῆς ὑπάρξεώς μας, τῆς ὑπάρξεως τῆς βουλῆς, μᾶς εἶπεν, ὅτι δὲν συζητοῦμεν προϋπολογισμόν, δὲν μεταβάλλομεν προϋπολογισμὸν, δὲν ἀφαιροῦμεν καὶ δὲν προσθέτομεν, ἀλλὰ γίνεται ἁπλῆ ἀναγραφὴ ἤγουν μεταφορὰ ἐκ τοῦ περυσινοῦ προϋπολογισμοῦ. Λοιπὸν, βεβαίως κατὰ ταῦτα, τὸ στάδιον εἶναι πολὺ στενὸν· καὶ δὲν πρέπει νὰ λέγωμεν ὅτι ἐπιθυμοῦμεν εὐρυτάτας οἰκονομίας. Προτιμότερον ἦτο νὰ συζητήσωμεν ἐκ παραβολῆς τὸν ἐφετεινὸν προϋπολογισμὸν πρὸς τὸν παρελθόντα, νὰ εὕρωμεν τὰς διαφορὰς καὶ ἐπὶ τούτων ν’ ἀποφανθῶμεν, διότι, κύριοι, ὀχληρὸν νὰ διεξερχώμεθα ἓν τόσον ὀγκῶδες βιβλίον, ἀφοῦ αἱ ἀνάγκαι εἶναι τοιαῦται, ὥστε δὲν δυνάμεθα νὰ κάμωμεν οὔτε προσθήκας οὔτε ἀφαιρέσεις. Μ’ ὅλα ταῦτα ἐπὶ τοῦ ὑποβληθέντος κεφαλαίου δὲν δύναμαι παρὰ νὰ κάμω ὀλίγας παρατηρήσεις· ὡς πρὸς τὴν προσθήκην τῆς διοικητικῆς ἀστυνομίας παραδέχομαι τὴν πρότασιν τῆς ἐπιτροπῆς, ὅτι δύναται νὰ ἔλθῃ ἐλάττωσις σχετικὴ ὡς καὶ ἐπὶ τῶν λοιπῶν ὑπηρεσιῶν. Τὸ ά. ὅμως κεφάλαιον «γενικὰ μέτρα ἀσφαλείας» δεῖται ἐντελοῦς ἐξαλείψεως, διότι ἡ ἀσφάλεια τοῦ κράτους τελεῖται διὰ τοῦ μισθοδοτουμένου στρατοῦ· εἶναι δὲ τὸ κεφάλαιον τοῦτο καὶ πολὺ ἀόριστον, διὰ τοῦτο προτείνω τὴν ἐξάλειψιν ἀφοῦ ἔχομεν ἀστυνομίαν καὶ ἔξοδα αὐτῆς ἀρκετὰ ὀγκώδη.

§141ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑποστηρίζει τις τὴν πρότασιν τοῦ κ. Μιχαλοπούλου;

§142ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι.

§143ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Προχωροῦμεν. Ἄρθρον 2. προσωπικὸν διοικητι-

κῆς ἀστυνομίας ············ 185,000

3) Ἔξοδα ·················· 36,000

§144ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Ἡ ἐπιτροπὴ προτείνει τὸ ποσὸν τὸ ἐγγεγραμμένον εἰς τὰ γενικὰ μέτρα ἀσφαλείας νὰ διατίθεται ἀποκλειστικῶς διὰ τὴν δημοσίαν ἀσφάλειαν καὶ νὰ μὴ χρησιμεύῃ εἰς ἄλλο τι.

§145ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Μάλιστα.

§146ΠΡΟΕΔΡΟΣ. «Ἄρθρον 4 Καταστήματα φυλακῶν δρ. 20,000» ἀφαιρουμένων ὅσα εἶπεν ὁ κ. Κεχαγιᾶς. Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις;

§147ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι, ὄχι.

§148ΠΡΟΕΔΡΟΣ. «Ἄρθρον 6 Προσωπικὸν φυλακῶν 69,747.» «Ἄρθρον 6 Διατήρησις καταδίκων 450,000» «Κεφαλ. 4 Ἐθνοφυλακή. Ἄρθρον 1 ὁπλισμὸς καὶ ἀποσκευὴ ἐθνοφυλακῆς.....» «Ἄρθρον 2 ἀποζημιώσεις ἐθνοφυλάκων 1,000». «Ἄρθρον 4 ἀποζημιώσεις προγυμναστῶν ἐθνοφυλακῆς 10,000».

§149ΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ ἄρθρον τοῦτο εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν ἐσωτερικῶν πρέπει νὰ λείψῃ, διότι δὲν ἐπραγματοποιήθη ἐκτὸς τούτου δυνάμεθα νὰ τὸ χρησιμοποιήσωμεν. Εἶναι δηλ. μία γνώμη τοιαύτη, καὶ πιστεύω καὶ τὸ ὑπουργεῖον νὰ τὰ ἔχῃ, νὰ χρησιμοποιήσωμεν τοὺς ὑπεραρίθμους ἀξιωματικοὺς καὶ ὑπαξιωματικούς.

§150ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ (πρωθυπουργός). Ἐτέθη ἐδῶ εἰς τὸν προϋπολογισμόν, διότι μέχρις οὗ ὑποβληθῇ καὶ ληφθῶσι τὰ μέτρα ἐγένοντο μερικὰ ἔξοδα· ἑπομένως ἐὰν ἀπαλειφθῇ, οἱ πληρωθέντες ποῦ θὰ καταλογισθῶσι;

§151ΠΡΟΕΔΡΟΣ. «Τὸ ὅλον 11.500». «Κεφ. 6 δημοσία ὑγεία. Ἄρθρον 1. Προσωπικὸν δημοσίων ἰατρῶν δρ. 8,010». «Ἄρθρον 2 Ἔξοδα τῶν δημοσίων ἰατρῶν 500». Ἄρθ. 3 προσωπικὸν τοῦ Μαιευτηρίου 3,072». «Ἄρθρον 4. Ἔξοδα τοῦ Μαιευτηρίου 3,820.»

§152ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι βουλευταί, ἀπὸ πολλῶν ἤδη ἡμερῶν ὑπέβαλα εἰς τὴν ἐπιψήφισιν ἡμῶν νομοσχέδιον ἀφορῶν τὴν Μαιευτικὴν Σχολὴν τῶν Ἀθηνῶν. Ἡ μαιευτικὴ αὕτη σχολὴ συνεστήθη τὸ κατ’ ἀρχὰς διὰ τριῶν διαταγμάτων τοῦ 1838, 1856 καὶ 1856, ἀλλὰ παρουσιάζει ἐν τῷ κέντρῳ τούτῳ τῆς ἑλλην. κοινωνίας ἡ σχολὴ αὕτη ὅ,τι ἀτελέστατον καὶ ὅ,τι ἀντίθετον πρὸς τὰς ἀνάγκας τῆς ἐπιστήμης καὶ τῆς κοινωνίας, διότι ὅτε ἐγένετο ὁ περὶ οὗ πρόκειται νόμος σκοπὸν εἶχεν νὰ παρουσιάσῃ εἰς τὴν ἑλλην. κοινωνίαν μαιευτρίας ὅπως δήποτε γινωσκούσας στοιχεῖά τινα τῆς μαιευτικῆς. Ἔκτοτε ὅμως παρῆλθε χρόνος ἱκανὸς καὶ ὁ ἑλληνόκοσμος ἀπέκτησε γνώσεις καὶ ἡ κοινωνία προέβη εἰς ἀνάγκας· διὰ τοῦτο τὰ διατάγματα ἐκεῖνα τὰ κανονίζοντα τοῦ μαιευτηρίου Ἀθηνῶν ἀπέβησαν ἐντελῶς περιττὰ καὶ ὡς ἀτελῆ νομοθετοῦντα τὰ μάλιστα ἐπιβλαβῆ, καθ’ ὅσον ὀλίγη φροντὶς ὑπῆρξε περὶ τῶν σπουδαζουσῶν ἐν τῷ μαιευτηρίῳ τούτῳ μαθητριῶν· τὸ δὲ σπουδαιότατον, καὶ ἐπικαλοῦμαι τὴν προσοχὴν ὑμῶν, κύριοι βουλευταί, κλείονται εἰς τοὺς λειτουργοὺς τῆς ἐπιστήμης αἱ θύραι τοῦ μαιευτηρίου τούτου· ἐνῷ δὲ καθ’ ἅπασαν τὴν Εὐρώπην τὰ μαιευτήρια παρακολουθοῦσιν αἱ ἰατρικαὶ σχολαὶ καὶ θεωροῦνται ὡς ὁ ἀχώριστος κλάδος τῆς ἰατρικῆς τέχνης, τῆς διδασκομένης ἐν τοῖς πανεπιστημίοις, ἐνταῦθα τὸ μαιευτήριον ἀπεχωρίσθη τοῦ πανεπιστημίου καὶ παρεδόθη εἰς ὀλίγας ἀγραμμάτους γυναῖκας, ἐνῷ οἱ μαθηταὶ τῆς ἰατρικῆς ἀποκλείονται ἐντελῶς καὶ ἐξέρχονται ἄπειροι τὸ παράπαν ἐπιστημονικῶν γνώσεων, καθ’ ὅσον ἀφορᾶ τὴν μαιευτικήν. Διὰ τοῦ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον ἐπρότεινα, θεραπεύω ὄχι μόνον τὰς ἀνάγκας τῆς ἐπιστήμης, ἀλλὰ καθιστῶ τὸ ἵδρυμα αὐτὸ ὠφέλιμον εἰς τὴν πάσχουσαν ἀνθρωπότητα. Ἐνῷ δὲ μέχρι τοῦδε ὡς ἐκ τοῦ καταστατικοῦ του δὲν δύναται νὰ ἔχῃ τὸ μαιευτήριον κατ’ ἀνώτατον ὅρον παρὰ 6–8 κλίνας, ἐγὼ διὰ τοῦ νομοσχεδίου τὸ ὁποῖον προτείνω, ἀναβιβάζω τὰς κλίνας εἰς 12· προσθέτω συγχρόνως καὶ ἄλλα μερικὰ πράγματα, τὰ ὁποῖα τὸ καθιστῶσι πράγματι κατάστημα ἐπιστημονικὸν, καὶ τοῦτο δι’ ὑπερβάσεως ὀλίγων ἐξόδων, τὰ ὁποῖα πιστεύω, ὅτι ἡ Βουλὴ θέλει νομίσει ὅτι ἐκπληροῖ ἓν καθῆκον εἰς τὴν ἐπιστήμην καὶ τὴν πάσχουσαν ἀνθρωπότητα, ἐὰν τὰ ἀποδεχθῇ, διότι δὲν ἀνέρχονται εἰς περισσότερα τῶν 3 ἢ 4 χιλιάδων δραχμῶν. Ἐν τῷ νομοσχεδίῳ μου βλέπετε, κύριοι, ὅτι ἐνῷ κατὰ τὸν προϋπολογισμὸν ἀνέρχονται εἰς 6½ χιλιάδας δραχμὰς, τὰ νῦν ἔξοδα τοῦ μαιευτηρίου, ἐγὼ τὰ ἀναβιβάζω εἰς 8 χιλιάδας καὶ 500 δραχμάς. Κύριοι, ἂς συζητηθῇ τὸ νομοσχέδιον κατόπιν, ἀλλ’ ἐπιμένω σήμερον ἡ δαπάνη τῶν 6 χιλιάδων νὰ αὐξηθῇ εἰς 8,500.

§153Θ. ΚΑΝΑΚΑΡΗΣ. Προδικάζετε.

§154ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν εἶμαι κύριε Κανακάρη δικηγόρος, ἵν’ ἀπαντήσω ὑμῖν εὐστόχως καὶ σᾶς πείσω ἂν προδικάζω τὸ ζήτημα ἢ ὄχι· ὅταν προϋπολογισθῇ τὸ ποσὸν, δὲν θὰ εἰπῇ ὅτι προδικάζεται, κατὰ τὸ ἰδικόν μου κεφάλι· διότι τίς μᾶς ἐμποδίζει, ἂν ἀποῤῥιφθῇ τὸ νομοσχέδιον, ν’ ἀπαλειφθῇ ἡ αὔξησις; ἐπιμένω λοιπὸν τὸ ποσὸν τῶν 6½ χιλιάδων δραχμῶν, νὰ ἀναβιβασθῇ εἰς 8½ χιλ. δραχμάς· ἀπόκειται δὲ εἰς τὴν Βουλὴν ν’ ἀποφασίσῃ.

§155ΦΛΕΣΣΑΣ. Ἀντιβαίνει εἰς τὸ Σύνταγμα ἡ πρότασις αὕτη, διότι δὲν ἠμποροῦμεν νὰ προσθέσωμεν ποσόν.

§156ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ πρότασις τοῦ κ. Διαμαντοπούλου ὑποστηρίζεται;

§157ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι, ὄχι.

§158ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Σέβομαι τὰς ἀποφάσεις σας, ἀλλὰ νομίζω, ὅτι εἶναι πολὺ ἀναγκαῖον τὸ πρᾶγμα· καὶ ἔπρεπε νὰ ὑπάρχῃ περισσοτέρα ἀνοχὴ, ὅταν ἡ συζήτησίς μας στρέφεται εἰς ἀντικείμενα ἐπιστημονικά.

§159ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν, κύριοι, προχωροῦμεν. «Ἄρθρον 5. Προσωπικὸν δημοσίων λουτρῶν 3158»· ὑπάρχει γνώμη τῆς ἐπιτροπῆς. «Εἰς τὸ κεφάλ. Εʹ. ἄρθρον 5ον. Παραχωρηθέντων τῶν λουτρῶν τῆς Κύθνου δι’ εἰδικοῦ νόμου, πρέπει ν’ ἀπαλειφθῇ ἡ ἐν τῷ προϋπολογισμῷ σημειωθεῖσα δαπάνη ἐκ δραχμῶν 1860 διὰ τὸν ἰατρὸν καὶ 3 φύλακας».

§160ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ (πρωθυπουργός). Παραδέχομαι τὴν γνώμην τῆς ἐπιτροπῆς.

§161ΠΡΟΕΔΡΟΣ. «Ἄρθρον 6. Ἔξοδα δημοσίων λουτρῶν 1,050». Ὑπάρχει ἐπίσης γνώμη τῆς ἐπιτροπῆς. «Εἰς τὸ κεφ. Εʹ. ἄρθρον 6ον. Διὰ τὸν αὐτὸν λόγον τῆς παραχωρήσεως τῶν λουτρῶν Κύθνου ἀπαλειπτέα ἀποβαίνει καὶ ἡ ἐκ δραχμῶν 550 προϋπολογισθεῖσα δαπάνη δι’ ἔξοδα τοῦ καταστήματος Κύθνου καὶ διὰ προμήθειαν σκευῶν καὶ ἐπίπλων αὐτοῦ».

§162ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Δέχομαι τὴν γνώμην τῆς ἐπιτροπῆς.

§163ΠΡΟΕΔΡΟΣ. «Ἄρθρον 7. Δημόσια Θεραπευτήρια 78,082»· —«Ἄρθρον 8. Προσωπικὸν ὑγειονομείων 6,980.»—Ἄρθρον 9. Ἔξοδα τῶν ὑγειονομείων......». —Ἄρθρον 10. Προσωπικὸν λοιμοκαθαρτηρίων 6,720.» —«Ἄρθρον 11. Ὑγειονομικὰ ἔξοδα ἐν γένει 22.000· ἀντίῤῥησις δὲν ὑπάρχει. Μεταβαίνομεν εἰς τὸ «Κεφάλ. 6. Γεωργία, βιομηχανία κλπ... Ἄρθρον 1. Προσωπικὸν τοῦ δενδροκομείου Ἀθηνῶν 9,048». Ἡ ἐπιτροπὴ λέγει «Εἰς τὸ κεφάλ. 6, ἄρθρ. 1. Ἐκ τῆς διὰ προσωπικὸν τοῦ ἐν Ἀθήναις δενδροκομείου προϋπολογιζομένης πιστώσεως λαμβάνοντα ἀφορμὴν δύο μέλη τῆς ἐπιτροπῆς, προτείνουσι τὴν ἀπάλειψιν τῆς πιστώσεως ταύτης, γνωμοδοτοῦντα νὰ διατεθῇ κατ’ ἄλλον τρόπον τὸ δενδροκομεῖον, ὥστε νὰ συντηρῆται μὲν τοῦτο παρέχον τὴν ὁποίαν καὶ μέχρι τοῦδε προσφέρει ὑπηρεσίαν εἰς τὴν γεωργίαν, ν’ ἀπαλλαγῇ δὲ τὸ δημόσιον τῆς ἐπιψηφιζομένης δαπάνης. Τὴν γνώμην των ὅμως ταύτην δὲν συμμερίζεται ἡ πλειοψηφία τῆς ἐπιτροπῆς, θεωροῦσα ἀναγκαίαν τὴν εἰς λογαριασμὸν τοῦ δημοσίου συντήρησιν τοῦ δενδροκομείου.»

§164ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Δὲν παραδέχομαι τὴν γνώμην τῆς πλειοψηφίας, διότι τὸ δενδροκομεῖον δὲν συνεστήθη, δὲν διατηρεῖται χάριν κερδοσκοπίας ἀλλὰ χάριν διαδόσεως τῶν φυτῶν καθ’ ὅλον τὸ κράτος· ἑπομένως δὲν πρέπει νὰ παίζωμεν· ὀφείλομεν νὰ ἐξετάζωμεν, ἂν γίνεται δαπάνη, νὰ μὴ ἦναι σπατάλη, πέραν τοῦ δέοντος 12,000 δραχ. βλέπετε εἶναι ἡ ἐτησία δαπάνη· ἔχει εἰσοδήματα τὰ ὁποῖα δὲν καλύπτουν ὁλόκληρον τὴν δαπάνην, ἀλλὰ δὲν θὰ εἰπῇ ὅτι πρέπει διὰ τοῦτο νὰ καταργήσωμεν τὸ δενδροκομεῖον, διότι σκοπὸς αὐτοῦ εἶναι ἡ διάδοσις τῶν φυτῶν εἰς ὅλας τὰς ἐπαρχίας.

§165ΔΑΓΡΕΣ. Ἐὰν, κ. πρόεδρε, ὁ προϋπολογισμὸς εἶχε τὴν χροιὰν καὶ τὴν φύσιν, τὴν ὁποίαν ἔπρεπε νὰ ἔχῃ ἀφ’ ὅτου ἐσυστήθη τὸ ἑλληνικὸν κράτος, βεβαίως ἤθελα λάβει τὸν κόπον νὰ ὑποστηρίξω τὴν γνώμην τῆς ἐπιτροπῆς· ἀλλ’ ἐπειδὴ ἡ δαπάνη πρόσωπα ὑπηρετεῖ, δὲν ἔχω νὰ εἴπω τίποτε περισσότερον.

§166ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀπάλειψιν ...

§167ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ ζήτημα δὲν εἶναι ἁπλοῦν· ἐὰν ἀπαλειφθῇ, τότε τί θὰ κάμωμεν;

§168ΔΑΓΡΕΣ. 70 στρέμματα εἶναι περίπου, καὶ δὲν δίδονται εἰς τὸ δημόσιον παρὰ 300 δραχμαί.

§169ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ (Πρωθυπουργὸς). Ἠμπορεῖ, κύριοι, νὰ ἔχῃ κάτι δίκαιον εἰς τὰς ἀμφιβολίας της ἡ μειοψηφία, ἀλλὰ νομίζω, σήμερον τοὐλάχιστον, ὅτι δὲν εἴμεθα εἰς θέσιν νὰ παραδεχθῶμεν αὐτὴν τὴν πρότασιν· διότι, ἐὰν ἀπαλείψωμεν αὐτὸ τὸ ποσὸν, ἐὰν καταργήσωμεν τὸν τρόπον τῆς διοικήσεως τῶν δενδροκομείων ἤδη, πρέπει νὰ ἀντικαταστήσωμεν ἄλλον καὶ δὲν ἔχομεν τίποτε ἕτοιμον. Δὲν πιστεύω ἡ Βουλὴ νὰ δίδῃ πληρεξουσιότητα ἀπόλυτον εἰς τὴν κυβέρνησιν νὰ πράξῃ κατὰ τὸ δοκοῦν. Ἐὰν πρόκηται νὰ διατεθῇ αὐτὸ τὸ κτῆμα, πρέπει νὰ γείνῃ νόμος κανονικός, διότι τὸ ζήτημα δὲν εἶναι ἁπλῶς οἰκονομικὸν, δὲν πρόκειται ἂν πρέπῃ νὰ λάβῃ τὸ δημόσιον περισσότερον ἢ ὀλιγώτερον, ἀλλὰ πῶς πρέπει νὰ διαδοθῶσι τὰ φυτὰ, καὶ μάλιστα τὰ ἐκλεκτά. Ἀληθῶς, κύριοι, δὲν εἰσπράττομεν πολλὰ ἀπὸ τὴν πώλησιν, ἀλλὰ μὴ λησμονήσετε ὅτι διὰ νὰ διαδοθῶσι τὰ φυτὰ ὑπετιμήθησαν ὑπερβολικῶς· πρὸς 10 λεπτὰ πωλοῦνται καλὰ φυτὰ ἀπὸ τὸ κτῆμα αὐτό· σκοπὸς κύριος εἶναι ἐπαναλαμβάνω νὰ διαδοθῶσι τὰ φυτὰ εἰς τὸν τόπον καὶ νὰ χρησιμεύσῃ ὁ βοτανικὸς κῆπος διὰ τὴν ἐπιστήμην. Ἑπομένως δὲν ἠμπορεῖ νὰ καταργηθῇ οὔτε τὸ ἓν οὔτε τὸ ἕτερον. Τῷ ὄντι ἐὰν εὑρεθῇ σύστημα συμβιβάζον τὰς δύο ἀνάγκας, τὴν οἰκονομίαν μὲ τὴν διάδοσιν τῶν φυτῶν, πρέπει νὰ προτιμηθῇ (θόρυβος). Ὁμολογῶ ὅτι μέχρις αὐτῆς τῆς στιγμῆς, καθ’ ἣν ὁμιλῶ, καὶ μετὰ τὴν ἔκθεσιν της ἐπιτροπῆς, οὐδεὶς παρουσιάσθη πρὸς ἐμὲ νὰ μοὶ εἴπῃ, ὅτι προσφέρει νὰ ἐνοικιάσῃ τὸ κτῆμα. Ἐὰν εἶχα τοιαύτην αἴτησιν ἤθελον σκεφθῆ, ἀλλὰ δὲν ἔχω. Ἑπομένως δὲν ἠμπορῶ νὰ παραδεχθῶ τὴν ἀπάλειψιν.

§170ΔΑΓΡΕΣ. Ἡ ἐπιτροπὴ βεβαίως δὲν ἐξήτασε τὸ ζήτημα αὐτὸ ὑπὸ τὴν ἔποψιν τὴν κερδοσκοπικὴν, ἀλλ’ ὑπὸ τὸν σκοπὸν δι’ ὃν συνεστήθη τὸ ἐν λόγῳ δενδροκομεῖον, καὶ πιστεύει ὅτι ὑπάρχουν ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι αὐτὴν τὴν στιγμὴν ἀναλαμβάνουν τὴν καλλιέργειαν τοῦ δενδροκομείου, ὑποσχόμενοι νὰ ἐγκεντρίζουν καὶ ἐξευγενίζουν τά φυτὰ, ὅπως μέχρι σήμερον καὶ καλλίτερα, ὑποσχόμενοι νὰ πωλοῦν μὲ τὴν ὑπάρχουσαν διατίμησιν. Ἐὰν θέλῃ ἡ κυβέρνησις ἂς προκηρύξῃ καὶ ἀμέσως θὰ εὕρῃ τοιούτους.

§171ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀπάλειψιν νὰ ἐγερθῶσιν (Ἐγείρονται ὀλίγιστοι). Ἀπεῤῥίφθη. Ἐρχόμεθα εἰς τὸ ἄρθρον περὶ Πολυτεχνείου.

§172ΔΑΓΡΕΣ. Νομίζω ὅτι εἰς αὐτὸ πρέπει νὰ φανῇ γενναία ἡ βουλή· ἐγὼ ἐπεσκέφθην τὸ πολυτεχνεῖον καὶ εἶδον τοὺς νέους ἐργαζομένους καὶ ἀρκετὰ προοδεύοντας, πρέπει δὲ νὰ προσελκύσωμεν τὴν ἐπιμέλειαν καὶ τὸν ζῆλον τόσον αὐτῶν ὅσον καὶ ἄλλων καὶ ὡς ἐκ τούτου νὰ κάμωμεν, ἐὰν ᾖναι δυνατόν, περισσοτέρους ὑποτρόφους.

§173ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἐγὼ δὲν ἔχω δυσκολίαν νὰ δεχθῶ τὴν αὔξησιν, ἀλλὰ ὑπὸ μόνον τὸν ὅρον νὰ γίνουν ὑπότροφοι διὰ τὰς βαναύσους τέχνας.

§174ΤΙΝΕΣ. Καὶ διὰ διαγωνισμοῦ.

§175ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Καὶ διὰ συναγωνισμοῦ, καὶ οὐχὶ διὰ τὴν ζωγραφικὴν καὶ τὰς λοιπὰς καλλιτεχνίας.

§176ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν ἀντὶ 5,800 νὰ θέσωμεν 15,800;

§177ΔΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ μίαν ἀκόμη παρατήρησιν, νὰ λαμβάνωνται ἀπὸ ὅλας τὰς ἐπαρχίας τοῦ κράτους.

§178ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ ΚΑΙ ΕΤΕΡΟΙ. Μάλιστα.

§179ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶναι 5,800 νὰ γίνουν 15,800, ἢ οἱ 33 ὑπότροφοι νὰ γίνουν 63;

§180ΤΙΝΕΣ. Τὸ ποσὸν νὰ αὐξήσῃ.

§181ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν μόνον δι’ ὑποτροφίας βαναύσων τεχνῶν;

§182ΤΙΝΕΣ. Ὄχι «βαναύσων τεχνῶν» μίαν ἄλλην λέξιν νὰ βάλετε.

§183ΚΟΛΙΑΤΣΟΣ. Αἱ ὑποτροφίαι τώρα δίδονται εἰς τοὺς ἀριστεύσαντας· ἐννοεῖτε τώρα ὅτι καταργεῖται διὰ τοὺς καλλιτέχνας;

§184ΤΙΝΕΣ. Ὄχι, αὐτὸ μένει.

§185ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ. Αἱ ὑποτροφίαι γίνονται δι’ ὅλους τοὺς μαθητὰς τοὺς εὐδοκιμήσαντας εἰς τὰς ἐξετάσεις καὶ εἰς τοὺς μὲν καὶ εἰς τοὺς δέ. Ὡς βραβεῖον δὲ δίδεται ἡ ὑποτροφία. Πρέπει νὰ εἰπῆτε, δι’ ὅλους οἱ ὁποῖοι βραβεύονται, δίδεται ἡ ὑποτροφία.

§186ΓΟΥΛΙΜΗΣ. Πόθεν θὰ λαμβάνωνται;

§187ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κατ’ ἐπαρχίαν.

§188ΓΟΥΛΙΜΗΣ. Ὄχι ἀπὸ τὰς διαφόρους ἐπαρχίας, ἀλλὰ κατ’ ἀναλογίαν.

§189ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ. Αὐτὸ εἶναι παράνομον.

§190ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ὑπάρχει ἓν ποσὸν 5,800, τοῦ ὁποίου ἡ διάθεσις εἶναι γνωστή, προσδιωρίσθη πῶς πρέπει νὰ γίνεται, αὐτοῦ δὲν γίνεται μεταβολή· αἱ 10,000 λοιπὸν αὗται θέλουν χρησιμεύσει δι’ ὑποτρόφους διὰ τὰς βιομηχανικὰς τέχνας· αὐτοὶ δὲ θὰ λαμβάνωνται ἢ πρέπει νὰ λαμβάνωνται κατ’ ἀναλογίαν ἀπὸ τὰς διαφόρους ἐπαρχίας.

§191ΖΕΓΓΕΛΗΣ. Νομίζω ὅτι δὲν εἶναι ὀρθὸν νὰ περιορίσωμεν τὴν κυβέρνησιν ὥστε νὰ δίδωνται αἱ ὑποτροφίαι μόνον εἰς τοὺς μαθητὰς τοῦ πολυτεχνείου. Πάντες, κύριοι βουλευταί, εἴδατε τὴν ἔκθεσιν, εἰς ἣν ἐφιλοτιμήθησαν πολλοὶ καὶ ἐκ τῆς Στερεᾶς καὶ ἐκ τῆς Πελοποννήσου καὶ ἐκ τῶν Νήσων νὰ ὑποβάλωσιν εἰς αὐτὴν διάφορα ἀντικείμενα τεχνῶν καὶ προϊόντων· ἀνάγκη λοιπὸν νὰ ἀφήσετε εἰς τὴν κυβέρνησιν νὰ διαθέσῃ τὰ ὁριζόμενα βοηθήματα ὑπὲρ ἐκείνων, οἵτινες ἤθελον παρουσιάζει πνεῦμα βιομηχανικὸν καὶ πρόοδον εἰς ἐπίδοσιν καὶ εὐμάθειαν γεωργικῶν γνώσεων· τοιουτοτρόπως ἐκπληροῦται ὁ σκοπὸς τῆς τοιαύτης αὐξήσεως.

§192ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀκούσατε, κύριοι, προχωροῦμεν· αἱ ὑποτροφίαι ἔγειναν 15,800.

§193ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. «Ἄρθρ. 8ον ἔξοδα ἐπιτροπῆς βιομηχανίας Στατιστικῆς κτλ. 23,000.»

§194ΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἐννοῶ αὐτὸ τὸ πρᾶγμα, τὸ ἐννοεῖτε ὑμεῖς;

§195ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Παρατηρήσατε εἰς τὰ καθέκαστα, εἰς τὸ φύλλον λεπτομερείας διὰ νὰ τὸ ἐννοήσητε.

§196ΤΙΝΕΣ. Ἡ ἐπιτροπὴ ἔχει γνωμοδότησιν.

§197ΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Παρακαλῶ τὸν κύριον πρόεδρον νὰ δώσῃ καὶ εἰς ἐμὲ αὐτὸ τὸ ροσφέτι· εἶναι ὅλως διόλου περιττὸν νὰ ἔχωμεν τοιαῦτα ἔξοδα ἐπιτροπῆς βιομηχανίας, στατιστικῆς κτλ.

§198ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (Ἀνεγινώσκει) «Εἰς τὸ Κεφ. Ϛʹ. ἄρθρ. 8. ἡ ἐπιτροπὴ προτείνει τὴν ἐλάττωσιν τῆς πιστώσεως κατὰ δραχμὰς 7,000, καθόσον διὰ τὴν συλλογὴν στατιστικῶν πληροφοριῶν, περαιωθείσης μάλιστα ἤδη τῆς ἀπογραφῆς, ἐπαρκεῖς θεωροῦνται δραχ. 3,000 ἀντὶ τῶν σημειωθεισῶν 10,000.»

§199ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἰδοὺ εἰς τί χρησιμεύει αὐτὸ τὸ ποσὸν — ἐὰν ἡ Βουλὴ δὲν τὸ ἐγκρίνῃ ἀναγκαῖον, ἐγὼ δὲν ἐπιμένω — χρησιμεύει εἰς συλλογὴν στατιστικῶν πληροφοριῶν· νομίζετε, ὅτι δὲν εἶναι ἀνάγκη τὸ ὑπουργεῖον νὰ συλλέγῃ στατιστικὰς πληροφορίας, καὶ ἐπειδὴ ἔγεινε τὸ παρελθὸν ἔτος νὰ μὴ ὑπάρχῃ καὶ ἐφέτος; ὅτι δὲν χρειάζεται, βιβλία, πληροφορίαι, ἀλλὰ ἔξοδα; δεύτερον θέλετε νὰ μὴ δώσετε οὐδὲ λεπτὸν πρὸς ὑποστήριξιν ἑλληνικοῦ θεάτρου; νομίζετε, ὅτι δὲν εἶναι ὠφέλιμον νὰ συνδράμετε τοὐλάχιστον τὸ ἑλληνικὸν θέατρον; Νομίζω, ἐπαναλέγω, ὅτι εἶναι ὠφέλιμον νὰ συνδράμωμεν τὸ Ἑλληνικὸν θέατρον αὐτό· καθὼς ἠξεύρετε καλλίτερά μου, δὲν χρησιμεύει πρὸς διασκέδασιν μόνον, ἀλλὰ καὶ πρὸς μόρφωσιν τῶν ἠθῶν, πρὸς βελτίωσιν καὶ τακτοποίησιν τῆς γλώσσης, πρὸς ἠθικὴν ἀνάπτυξιν τοῦ τόπου. Δὲν ὑπάρχει, κύριοι, μέρος τοῦ κόσμου ὅπου ἐθνικὸν θέατρον νὰ μὴ ὑπάρχῃ. Νομίζω, ὅτι δὲν πρέπει κατ’ οὐδένα λόγον νὰ μὴ συνδράμητε τὸ Ἑλληνικὸν θέατρον.

§200ΠΟΛΛΟΙ. Ἑλληνικὸν μόνον.

§201ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Βέβαια· μὲ 10,000 δρ. δὲν δύνασθε νὰ φέρητε ἄλλο θέατρον.

§202ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶναι ἄλλη ἀντίῤῥησις;

§203ΔΑΓΡΕΣ ΚΑΙ ΕΤΕΡΟΙ. 3,000 νὰ γίνῃ.

§204ΤΙΝΕΣ. 5,000 νὰ γίνῃ (θόρυβος).

§205ΠΡΩΘΥΠΟΥΡΓΟΣ. Πολὺ καλά· ἂς ἦναι 5,000.

§206ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (ἀναγινώσκει). «Ἄρθρον 9. Ἐθνικὴ Τράπεζα 4,320.» (Δὲν ἐγένετο ἀντίῤῥησις). «Κεφ. 7. Ταχυδρομικὴ συγκοινωνία. Ἄρθρον 1. Προσωπικὸν τῆς γενικῆς διευθύνσεως τῶν ταχυδρομείων 33,891.» (Δὲν ἐγένετο ἀντίῤῥησις). «Ἄρθρον 2. Ἔξοδα 14,100.» (Δὲν ἐγένετο ἀντίῤῥησις). «Ἄρθρον. 3. Προσωπικὸν τῶν κατ’ ἐπαρχίας ταχυδρομείων 85,005.»

§207ΜΠΑΛΑΦΑΣ. Κύριε πρόεδρε, εἰς τὴν ἐπιστασίαν τοῦ Ἀλλιβερίου ἄλλοτε ἐδίδοντο 10 δραχ. ἀντιμισθία· ἐφέτος ἀφῃρέθη, δὲν ἠξεύρω πῶς· κατὰ λάθος ἴσως. Προτείνω νὰ προστεθῇ, διότι δὲν ἔχει μισθοδοσίαν καθόλου (διακοπαί).

§208ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ὑποστηρίζει κανείς;

§209ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι, ὄχι! Παρακάτω! (θόρυβος).

§210ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (ἀναγινώσκει). «Ἄρθρον 4. Ἔξοδα 22,980.» (οὐδεμία ἀντίῤῥησις). «Ἄρθρον 5. Προσωπικὸν ταχυδρομικῶν γραφείων ἐν τῇ ἀλλοδαπῇ 10,347.»

§211ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἐσυστήθη ταχυδρομικὴ συγκοινωνία μεταξὺ Ἰωαννίνων, Ἄρτης καὶ Ἀννίνου· ἔχομεν ἀνάγκην 660 δραχ. διὰ νὰ πληρόνεται ὁ ταχυδρόμος, ὁ ὁποῖος μεταφέρει τὰς ἐπιστολάς.

§212ΠΟΛΛΟΙ. Δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις.

§213ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν γίνονται τὸ ὅλον 11,007.

§214ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§215ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (ἀναγινώσκει). «Ἄρθρον 6. Ἔξοδα 7,260» (οὐδεμία ἀντίῤῥησις). «Ἄρθρον 7. Μετακομιδὴ γραμμάτων 149,736» (οὐδεμία ἀντίῤῥησις). «Ἄρθρον 8. Ἀπόδοσις ταχυδρ. τελῶν 160,000» (οὐδεμία ἀντίῤῥησις). — «Κεφ. 8. Τηλεγραφικὴ συγκοινωνία. Ἄρθρον 1. Προσωπικὸν τῆς διευθύνσεως τῶν τηλεγράφων 11,025» (οὐδεμία ἀντίῤῥησις). «Ἄρθρον 2. Ἔξοδα 19,000» (οὐδεμία ἀντίῤῥησις). «Ἄρθρον 3. Προσωπικὸν τῶν κατ’ ἐπαρχίας τηλεγραφείων 206,870» (οὐδεμία ἀντίῤῥησις). «Ἄρθρον 4. Ἔξοδα 37,500» (οὐδεμία ἀντίῤῥησις). «Ἄρθρον 5. Φύλαξις καὶ συντήρησις τῆς τηλεγραφ. γραμμῆς 89,680» (οὐδεμία ἀντίῤῥησις). «Ἄρθρον 6. Σύστασις νέων τηλεγρ. γραμμῶν 10,000.» — «Ἡ πλειοψηφία τῆς ἐπιτροπῆς θεωρεῖ ἀναγκαίαν τὴν προσθήκην τῆς ἀναγκαίας πιστώσεως διὰ τὴν σύστασιν τηλεγραφείων ἐν Γαλαξειδίῳ, Πόρῳ καὶ Αἰτωλικῷ, καθ’ ὅσον αἱ τῶν πόλεων τούτων συναλλαγαὶ ἀρκετὰ ἀνεπτυγμέναι καὶ πολλῷ ὑπέρτεραι ἑτέρων μερῶν, ἐν οἷς ὑπάρχουσιν ἤδη τηλεγραφεῖα, ἐπαισθητῶς βλάπτονται ἐκ τῆς ἐλλείψεως τηλεγραφικῆς συγκοινωνίας τόσῳ μᾶλλον, ὅσῳ τῶν τηλεγραφείων τούτων αἱ εἰσπράξεις θέλουσι καλύπτει τὸ πλεῖστον μέρος τῶν δαπανῶν.» (θόρυβος).

§216ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Κύριοι, ἂν πρόκηται νὰ κάμωμεν προσθήκην γραμμῶν θεωροῦνται ἀναγκαῖαι αἱ ἀκόλουθοι γραμμαί, οὐχὶ ὅσαι προτείνονται ὑπὸ τῆς ἐπιτροπῆς (θόρυβος)· α) ἀπὸ Σπάρτην εἰς Γύθειον, β) ἀπὸ Ναύπλιον εἰς Πόρον, γ) εἰς Γαλαξείδον, δ) εἰς Αἰτωλικόν, ε) εἰς Κυπαρισσίαν.

§217ΚΑΤΣΙΚΑΠΗΣ. Καὶ εἰς Δωρίδα.

§218ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Δι’ ὅλας δὲ αὐτὰς τὰς γραμμὰς κατὰ τοὺς ὑπολογισμούς, τοὺς ὁποίους ἐκάμαμεν, ἀπαιτοῦνται 30,000 δραχ. διὰ τοῦ Γυθείου 10,000, διὰ τῆς Κυπαρισσίας 11,000, διὰ τοῦ Πόρου 9,000, διὰ τοῦ Γαλαξειδίου 6,000, καὶ διὰ τοῦ Αἰτωλικοῦ 2,000.

§219ΠΟΛΛΟΙ. Ὅπως εἶναι νὰ μείνῃ. (θόρυβος.)

§220ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Κύριε πρόεδρε, δύω λέξεις θὰ εἴπω μόνον. Διὰ πᾶν ἄλλο μέρος ἠμπορεῖ ν’ ἀμφισβητήσῃ τις τὴν ἀποκατάστασιν τηλεγραφικῆς γραμμῆς, ἀλλὰ διὰ τὸν ναύσταθμον τοῦ Πόρου ἤθελεν εἶσθαι μεγάλη βλασφημία καὶ ἔλλειψις μεγάλου καθήκοντος. Εἶναι δυνατὸν ἡ κυβέρνησις ἔχουσα τὸν ναύσταθμον εἰς ἓν σημεῖον νὰ μὴ ἔχῃ τηλέγραφον διὰ νὰ εὑρίσκηται εἰς ἑκάστην στιγμὴν εἰς συνεννόησιν. Δὲν ἠμπορῶ κύριε πρόεδρε, παρὰ νὰ ἐπιμείνω εἰς τὴν πρότασίν μου αὐτὴν ἕως οὗ καταψηφισθῇ.

§221ΤΙΝΕΣ. Δὲν ἔχει κανεὶς ἀντίῤῥησιν.

§222ΕΤΕΡΟΙ. Δὲν παραδεχόμεθα κύριε πρόεδρε. (θόρυβος).

§223ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μὴ ταράττεσθε, κύριοι, καὶ θὰ ἐρωτήσω τὴν Βουλήν.

§224ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Χρήματα ἔχομεν; πῶς θὰ τὰ πληρώσωμεν; (θόρυβος).

§225ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τόρα θὰ σᾶς ἐρωτήσω, κύριοι, καὶ ἀποφανθῆτε ὅπως θέλετε.

§226ΣΤ. ΚΟΡΙΖΗΣ. Κύριε πρόεδρε, ἕνα, ἕνα.

§227ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Κύριε πρόεδρε, τὸ ἕνα ἕνα, ἔχει συνεπείας καὶ συνεπείας σπουδαίας.

§228ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μὴ κάμνετε ζήτημα ὅ,τι δὲν εἶναι ζήτημα.

§229ΕΥΘ. ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Πρὶν ζητήσητε τὴν ἀπόφασιν τῆς Βουλῆς ἐπιθυμῶ ν’ ἀκούσω τοὺς λόγους ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι εἰς τὰς συστάσεις τῆς ἐπιτροπῆς καὶ τοῦ ὑπουργείου φέρουν ἀντιῤῥήσεις, λέγοντες ὡς πότε νὰ ἦναι μισθολόγιον ὁ προϋπολογισμός, πρέπει νὰ κάμωμεν ἔργα, τὰ ἔργα εἶναι προσοδοφόρα.....

§230ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Κύριοι, δὲν εἶναι ἀδιάφορον ἡ ταχυτέρα συγκοινωνία· τὰ μέρη περὶ ὧν πρόκειται εἶναι μέρη παράγοντα προϊόντα καὶ ἔχοντα ἀνάγκην νὰ γνωρίζουν εἰς ποίαν κατάστασιν εὑρίσκεται ἡ ἀγορά, διότι ἀπὸ τὰς τοιαύτας πληροφορίας ἐξαρτᾶται ἡ βλάβη ἢ ἡ ὠφέλεια πολλῶν παραγωγῶν· Δοιπὸν εἶναι λίαν ὠφέλιμον νὰ συστηθῶσιν μεταξὺ καὶ τῶν μερῶν αὑτῶν τηλεγραφικαὶ γραμμαί.

§231ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Καὶ ἡ ναυτιλία ἔχει ἀνάγκην· εἰς τὸ Γαλαξεῖδι εἶναι τόσα πλοῖα.... (διάλογοι).

§232ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Δὲν πρόκειται κύριοι, νὰ κάμητε ἔξοδα μάταια καὶ ἀνωφελῆ· τὸ τηλεγραφεῖον τοῦ Πόρου νομίζω, ὅτι θὰ ἦναι μᾶλλον οἰκονομία, διὰ πᾶσαν ὑπηρεσίαν ἡ κυβέρνησις μὴ ἔχουσα τὰ μέσα νὰ συνεννοηθῇ μὲ τὸν ναύσταθμον στέλλει ἐπίτηδες πλοῖα καὶ ἐξοδεύει περισσότερα· ἄλλως τε μὴ νομίζετε ὅτι θὰ πραγματοποιηθῇ ἐφέτος παντοῦ αὐτὸ τὸ μέτρον, ἀλλ’ ὅπου εἶναι ἀνάγκη· νομίζω ὅτι ἡ Βουλὴ δὲν πρέπει νὰ φεισθῇ ὀλίγων ἐξόδων διὰ τοιοῦτον σκοπόν.

§233ΠΑΠΑΛΕΞΗΣ. Θὰ παρακαλέσω τὴν Βουλὴν καὶ τὴν κυβέρνησιν ἂν πρόκειται νὰ ληφθῇ ἓν τοιοῦτον μέτρον, νὰ συνδέσῃ τὴν Ὀλυμπίαν μὲ τὴν Γορτυνίαν, διότι εἶναι προσοδοφόρος ἐπαρχία.

§234ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν κύριοι, 30000 δρ. ζητοῦνται διὰ νέας τηλεγραφικὰς γραμμὰς εἰς τρεῖς ὡρισμένας θέσεις.

§235ΤΙΝΕΣ. Ὄχι, ἀορίστως, ἀλλ’ ὅπου ἡ κυβέρνησις νομίζει ἀναγκαῖον.

§236ΔΑΓΡΕΣ. Ὁ κύριος πρωθυπουργὸς ἐνῷ ἐν γένει ἀνεγνώρισε τὴν ἀνάγκην τῆς συστάσεως τηλεγραφικῶν γραμμῶν καὶ παρέστησεν ὅτι δὲν εἶναι ἐπιζήμιοι εἰς τὸ δημόσιον, δὲν ὥρισεν ὅμως καὶ τὰ μέρη.

§237ΤΙΝΕΣ. Τὰ ὥρισε (διάλογοι).

§238ΠΟΛΛΟΙ. Δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις, κ. πρόεδρε.

§239ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν ἀντὶ 10 γίνονται 40 χιλ.

§240ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§241ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (ἀναγινώσκει). «Ἄρθρον 7. Ἀπόδοσις διεθνῶν τηλεγραφικῶν τελῶν δραχμ. 70,000.» (οὐδεμία ἀντίῤῥησις). —«Κεφάλ. Θʹ. Δημόσια ἔργα. Ἄρθρον 1. Προσωπικὸν τοῦ τμήματος τῶν δημοσίων ἔργων δραχ. 19,239.»

§242ΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Παρακαλῶ, κύριε πρόεδρε. Ἴσως, κύριοι βουλευταί, παραξενευθεῖτε, διότι ἔρχομαι νὰ κηρυχθῶ ὄχι ὑπὲρ τῆς ἐξαλείψεως διὰ παντὸς τοῦ κεφαλαίου αὐτοῦ, ἀλλὰ τῆς ἀναβολῆς διὰ τὸ ἐφετεινὸν ἔτος· πρῶτον διότι οὐδέποτε ἐπραγματοποιήθη καὶ δεύτερον (θόρυβος). Ζητήματα, τὰ ὁποῖα ὑποπίπτουν εἰς τὴν κοινὴν αἴσθησιν καὶ λογικὴν τὰ ἐννοῶ καὶ ἐγὼ ὅπως καὶ ὑμεῖς· ἀκούσατε καὶ τὴν ἰδικήν μου γνώμην, καὶ τότε προτιμήσατε τὴν ἰδικήν σας. Ἰδού, κύριοι, ἀκούσατε τὴν γνώμην δημοσιογραφικοῦ ὀργάνου φιλικῶς διακειμένου πρὸς τὴν κυβέρνησιν........(δεικνύει φύλλον ἐφημερίδος).

§243ΤΙΝΕΣ. Τί τὸ θέλετε αὐτό;

§244ΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ θέλω ἐγώ· ἐν ὀνόματι τῆς ἐλευθερίας τοῦ λόγου σᾶς παρακαλῶ νὰ μὲ ἀκούσητε· εἰπέτε ὅτι δὲν θέλετε νὰ μὲ ἀκούσητε καὶ καταβαίνω (θόρυβος). Ἔχω, κύριοι, ἴσον δικαίωμα μὲ ὅλους σας καθὼς καὶ σεῖς· ἕως τὸ πρωΐ θὰ λέγω. Ἀκούσατε τί λέγει περὶ τῆς καταστάσεώς μας φύλλον ἐφημερίδος ἐκ τῶν μετριοπαθεστέρων, καὶ τὸ ὁποῖον ἀκολουθεῖ τὴν πορείαν τῆς κυβερνήσεως καὶ συντάττεται μάλιστα καθ’ ὁλοκληρίαν μὲ τὴν κυβέρνησιν.

§245ΤΙΝΕΣ. Τί φύλλον;

§246ΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ Παλιγγενεσία.

§247ΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ (ἀναγινώσκει). (Φύλλ. Παλιγγενεσίας τῆς 14ης Μαΐου.) «Ὡς γνωστὸν ἡ Ἑλλὰς εὑρίσκεται οἰκονομικῶς ἐν καταστάσει κακῇ, διότι οὐ μόνον πάμπολλα δάνεια πάγια καὶ κινητὰ ὀφείλει, ἀλλὰ καὶ αἱ δαπάναι αὐτῆς ὅσῳ καὶ ἂν ἐλαττωθῶσιν εἶναι πάντοτε πολλῷ πλείονες τῶν εἰσπράξεων. φαντασθῆτε ἄνθρωπον καταχρεωμένον, τὰ κτήματά του τὰ περισσότερα ὑποθηκευμένα, αὐτὸν δὲ εἰσπράττοντα ὀλίγα καὶ μετὰ κόπου, δαπανῶντα δὲ πολλὰ καὶ ἀλογίστως, καὶ ἔχετε τὴν εἰκόνα τῆς οἰκονομικῆς τοῦ ἔθνους καταστάσεως.» Τώρα, κύριοι, εἰς τοιαύτην θέσιν, εἰς ἕνα καλὸν οἰκοκύρην καὶ ἂν ἐπρόκειτο νὰ τὸν πλακώσῃ τὸ σπῆτί του, δὲν ἐπιτρέπεται νὰ τὸ ἐπισκευάσῃ. Εἶναι ἐπιτετραμμένον νὰ προσθέτωμεν ἡμεῖς νέας ἐπισκευὰς βουλευτηρίου καὶ τὰ παρόμοια; Τὴν ηὕρατε τὴν στιγμήν! αὐτὸ τὸ δικαιολόγημα ἔχετε ὅτι πρόκειται περὶ δημοσίων ἔργων; Ἐγὼ λέγω εἰς μάτην θὰ δοθοῦν καὶ τίποτε δὲν θὰ γίνῃ. Λοιπὸν αἱ 300 χιλ. δραχ. τοῦ κεφαλαίου αὐτοῦ ν’ ἀπαλειφθῶσιν. Ὅπως σᾶς προτείνω νὰ διοικήσητε τὰ κοινά, οὕτως ἐγὼ διοικῶ καὶ τὸ σπῆτί μου.

§248ΛΕΚΚΑΣ. Δὲν ἀναλαμβάνω, κύριοι, τὴν ὑπεράσπισιν τοῦ κεφαλαίου αὐτοῦ, διότι εἶναι ἀνάξιον εἰς βουλευτὴν νὰ ὁμιλῇ κατὰ τῶν δημοσίων ἔργων.

§249ΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Τίποτε δὲν θὰ κάμητε, λέγω ἐγώ, παρὰ νὰ νομοποιῆτε καὶ καθιερόνετε τὴν παρανομίαν, τὴν σπατάλην καὶ τὰς καταχρήσεις!

§250ΠΟΛΛΟΙ. Ἐμπρὸς, κύριε πρόεδρε.

§251ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (ἀναγινώσκει). «Ἄρθρον 2. Ἔξοδα ὑπηρεσίας τῶν δημοσίων ἔργων 7,050» (οὐδεμία ἀντίῤῥησις) «Ἄρθρον 3. Προσωπικὸν ἀρχιτεκτόνων 12,246» (οὐδεμία ἀντίῤῥησις) «Ἄρθρον 4. Ἐπισκευὴ τῶν δημοσίων οἰκοδομῶν 50,000» (οὐδεμία ἀντίῤῥησις) «Ἄρθρον 5. Κατασκευὴ δημοσίων οἰκοδομῶν 50,000.»

§252ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Διὰ νὰ μὴ ἐλαττωθῶσι τὰ μέσα τῆς ἀνεγέρσεως τοῦ βουλευτηρίου, εὑρίσκομαι εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ ζητήσω τὴν προσθήκην 30,000· διωρθώσαμεν καὶ τὸ ἐν Κερκύρᾳ κατάστημα, νέον ἕτερον δὲν προσθέτομεν· τὸ ποσὸν αὐτὸ θέλομεν ἐξοδεύσει ἐξ ὅσων δίδονται ἐκ τῶν διὰ τὸ κατάστημα προσδιορισμένων· τὸ κατάστημα αὐτὸ εἶναι βεβλαμμένον, καὶ ἂν ἀναβληθῇ ἡ ἐπισκευὴ ἀντὶ ἑνὸς μικροῦ ποσοῦ θὰ χρειασθῶσι μεγαλεῖτερα, 20,000 ἀπαιτοῦνται δι’ αὐτὸ, 2,000 διὰ νὰ κάμωμεν δύω δωμάτια εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ 8,000 διὰ τὴν ἁψίδα, ἡ ὁποία ἔγεινε προχθές.

§253ΤΙΝΕΣ. 100,000 νὰ γίνουν τὸ ὅλον.

§254ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν αἱ 50 χιλ. γίνονται 100.

§255ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§256ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (ἀναγινώσκει). «Ἄρθρον. 6. Ἔξοδα διαγραφῆς ὁδῶν 4000·» (οὐδεμία ἀντίῤῥησις). «Ἄρθρ. 7. Ἀποξήρανσις ἑλῶν καὶ τελμάτων 30000. Ἡ ἐπιτροπὴ ἔχει τὴν ἑξῆς γνώμην. «Ἡ δι’ ἀποξήρανσιν ἑλῶν καὶ διευθέτησιν ποταμῶν καὶ χειμάῤῥων σημειωθεῖσα πίστωσις ἐκ δραχ. 30,000 εἶναι κατὰ τὴν γνώμην τῆς ἐπιτροπῆς ἀνεπαρκής· Ἐν πλείσταις ἐπαρχίαις οἱ ποταμοὶ καὶ οἱ χείμαῤῥοι κατακλύζουσι συνεχῶς ἔκτασιν γαιῶν καὶ κτημάτων προσοδοφόρων, ἡ δὲ διευθέτησις αὐτῶν οὐ μόνον εἰς τοὺς κατοίκους, ἀλλὰ καὶ εἰς τὸ δημόσιον θέλει ἀποβῆ ὠφέλιμος· διὸ ἡ ἐπιτροπὴ συνιστῶσα εἰς τὴν κυβέρνησιν ἰδιάζουσαν μέριμναν διὰ τὴν διευθέτησιν τῶν ποταμῶν προτείνει ν’ αὐξηθῇ ἡ πίστωσις αὕτη εἰς εἰς δραχ. 60,000.»

§257ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ (πρωθυπουργός). Θὰ παρακαλέσω συγχρόνως τὴν βουλὴν ἂν θέλῃ τῳόντι νὰ κάμωμεν κάτι τι μετὰ τὸν προϋπολογισμὸν ἢ τὰ κατεπείγοντα νομοσχέδια, νὰ προτάξῃ καὶ τὸ νομοσχέδιον περὶ ἀποξηράνσεως ἑλῶν καὶ τελμάτων.

§258ΠΟΛΛΟΙ. Βέβαια, εἶναι τῆς πρώτης ἀνάγκης.

§259ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι βουλευταὶ, πρὸ ὀλίγου ἀναβὰς τὸ βῆμα τοῦτο ἀπηύθυνα εἰς ὑμᾶς τὸν λόγον περὶ σπουδαίου ἀντικειμένου ὑπὸ φιλανθρωπικὴν καὶ ἐπιστημονικὴν ἔποψιν καὶ κατέβην τεθλιμμένος. Ταύτην δὲ τὴν στιγμὴν ἀναβαίνω ἐπίσης τὸ βῆμα καὶ ἐπίσης διὰ σπουδαῖον λόγον καὶ ἀπευθύνω τὸν λόγον πρὸς ὑμᾶς ὑπομιμνήσκων — διότι παρατηρῶ ἔλλειψίν τινα ἀτυχῶς — ὅτι ὅπου δὲν ὑπάρχει ἐλευθερία ἐκεῖ δὲν ὑπάρχει δικαιοσύνη, ἐκεῖ δὲν ὑπάρχει νοημοσύνη (θόρυβος). Μὴ ταράττεσθε, κύριοι! ἀλλ’ ἀκούσατέ μου μετὰ προσοχῆς, ἐὰν θέλετε νὰ εἶσθε δίκαιοι, νοήμονες, ἐλεύθεροι. Δύω ἐκ τῶν σπουδαιοτέρων αἰτίων, τὰ ὁποῖα ἐσταμάτησαν τὴν πρόοδον τῆς ἀνθρωπότητος, εἶναι τὰ ἑξῆς, ἡ ἄγνοια καὶ ἡ ἔλλειψις τῆς ἠθικῆς· ὑπάρχουν μάλιστα περιστάσεις κατὰ τὰς ὁποίας ἐν ἐλλείψει τῆς ἠθικῆς, ἡ γνῶσις, ἡ ὅσῳ τὸ δυνατὸν τυχαία, εἰμπορεῖ καὶ αὐτὴν τὴν ἠθικὴν, ἥτις πολλάκις ἀπουσιάζει ἕνεκεν ἀμαθείας, ν’ ἀναπληρώσῃ. Πρό τινος καιροῦ ὑπέβαλα νομοσχέδιον ἐκ τοῦ ὁποίου καταφαίνεται ὅτι ἡμεῖς ἕνεκα ἀγνοίας γινόμεθα οἱ δήμιοι ἡμῶν αὐτῶν. Γνωστὸν ὑπάρχει ὑμῖν, διότι τὸ λέγει ἡ ἐπιστήμη, ὅτι ὅπου ὑπάρχουν ἕλη, καὶ τοῦτο δὲν πιστεύω νὰ τὸ ἀμφισβητήσῃ τις διότι εἶναι κατάκτησις ἐπιστήμης, ἐκεῖ ἡ διάνοια τοῦ ἀνθρώπου σταματᾷ καὶ ὁ ὀργανισμὸς αὐτοῦ καθίσταται ἀνίκανος εἰς ἐργασίαν καὶ πρόοδον. Καθῆκον λοιπὸν ἑκάστου ἀνθρώπου εἶναι ν’ ἀφαιρῇ τὴν ἄγνοιαν ἀπὸ τοὺς ἀνθρώπους, καὶ νὰ φροντίζῃ νὰ ἠθικοποιῇ αὐτοὺς· ἀλλὰ διὰ νὰ παύσῃ ἡ ἄγνοια ἀπὸ τοὺς λαοὺς, ἀναλόγως πρέπει νὰ ὑπάρχῃ ἡ γνῶσις εἰς τοὺς κυβερνῶντας. Κυβέρνησις εἴμεθα, κύριοι, ὅλοι ἡμεῖς, δὲν εἶναι μόνον ὁ κ. Κουμουνδοῦρος καὶ ὁ κ. Σωτηρόπουλος, μάθετε δὲ ὅτι πᾶσα κυβέρνησις ἀείποτε πρέπει νὰ χρησιμεύῃ ὡς ὁ διδάσκαλος τῶν λαῶν. Οἱ λαοὶ, κύριοι, ἀναπτύσσονται βεβαίως καὶ μόνοι των ἀλλὰ προάγονται ταχύτερον, ὅταν τύχωσι πατριωτικῶν καὶ πεφωτισμένων κυβερνήσεων. Πρό τινος καιροῦ ὑπέβαλον νομοσχέδιον διὰ τοῦ ὁποίου κατέδειξα ὅτι τὸ ὀροπέδιον τῶν Καλαβρύτων δι’ οὗ διέρχεται ὁ Βουραϊκὸς ποταμὸς κατέστη τέλμα ἀδιάβατον, ἐπιβλαβὲς εἰς τὴν δημόσιον ὑγείαν διότι πάσχουσιν ὡς ἐκ τῆς στασιμότητος καὶ σήψεως τῶν ὑδάτων ὅλοι οἱ ἐκεῖ κάτοικοι ὑπὸ τῆς λεγομένης τελματώδους ἐκχυλίσεως, ἧς ἕνεκεν ὁ πληθυσμὸς τοῦ τόπου ἐκείνου ἐσταμάτησε. Ἀλλὰ τὸ κακὸν δὲν εἶναι μόνον τοῦτο, ἓν ἄλλο μέγα κακὸν συμβαίνει καὶ ὑπὸ τὴν ἔποψιν τὴν οἰκονομικὴν τοῦ τόπου· διότι ἐνῷ πρὸ δεκαετίας ὁ τόπος ἐκεῖνος, καὶ ἂς προσέξῃ εἰς τοῦτο ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, παρήγαγε κατὰ μέσον ὅρον 12 περίπου κοιλὰ ἔγγειον φόρον διὰ τὸ δημόσιον, ἠξεύρετε τί παράγει σήμερον; μόνον 8· ὥστε βλέπετε, ὅτι ἕνεκα τῆς ἐλλείψεως τῆς ἐκκαθαρίσεως τοῦ τέλματος ἐκείνου ἐμειώθη σπουδαίως ἡ πρόσοδος τοῦ δημοσίου. Ἂν δὲ μετὰ μεγαλειτέρας προσοχῆς ἐξετάσητε, θέλετε ἰδεῖ πόση ζημία προσγίνεται κατ’ ἀναλογίαν καὶ εἰς τοὺς κατοίκους τῶν χωρῶν ἐκείνων.

§260ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Δὲν εἶναι καμμία ἀντίῤῥησις περὶ αὐτοῦ

§261ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπιμένω κ. βουλευτὰ, διότι θέλω νὰ σᾶς πείσω, ἀφοῦ πρότερον δὲν ἠδυνήθην νὰ κερδίσω τὴν ψῆφόν σας περὶ ἑνὸς ἄλλου ὁμοίως ἀξιολόγου ζητήματος. Κύριοι! ἔχομεν καθῆκον ὡς ἔθνος, πρῶτον ν’ αὐξήσωμεν τὰ εἰσοδήματά μας, καὶ δεύτερον τοὺς κατοίκους μας. Διὰ τοῦτο ὑποβάλλω νομοσχέδιον, διὰ τοῦ ὁποίου ζητῶ ἀπὸ τὴν κυβέρνησιν 30,000 δραχ. ἐκ τῶν ὁποίων τὰς μὲν 15,000 θὰ προκαταβάλῃ ὡς μέρισμά της ἡ κυβέρνησις, τὰς δὲ ἄλλας 15,000 θὰ εἰσπράξῃ ὁ δῆμος Καλαβρύτων καὶ Καλλιφωνίας καὶ τὰς πληρώσῃ μετὰ τοῦ τόκου των εἰς τὸ δημόσιον κατὰ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, εἰς τὸ ὁποῖον δέχομαι πᾶσαν τροπολογίαν, τὴν ὁποίαν ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἤθελε προτείνει σύμφωνα μὲ τὴν ἱκανότητα καὶ τὴν πεῖραν, τὴν ὁποίαν ἔχει, ἐπὶ παντὸς οἰκονομικοῦ ζητήματος.

§262ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ ΚΑΙ ΕΤΕΡΟΙ. Κατόπιν, διότι τώρα εἰς τὸν προϋπολογισμὸν δὲν ἠμπορεῖ νὰ γίνῃ.

§263ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν βλάπτει νὰ τεθῇ τὸ ποσὸν τώρα εἰς τὸν προϋπολογισμὸν καὶ κατόπιν νὰ ψηφισθῇ ὁ νόμος.

§264ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ὅταν γίνῃ ὁριστικῶς δεκτὸν ὑπὸ τῆς Βουλῆς, γίνεται μία πίστωσις ἔκτακτος καὶ οἰκονομεῖται τὸ πρᾶγμα.

§265ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Νὰ προσθέσωμεν λοιπὸν 100,000 δρ. δι’ ἀποζημίωσιν ἑλῶν καὶ τελμάτων, διότι ἠμπορεῖ νὰ παρουσιασθῇ καὶ ἄλλη ἀνάγκη· ἡ δαπάνη αὕτη ἤθελεν εἶσθαι προτιμοτέρα ἀπὸ ἄλλας κατ’ ἐμὲ κριτὴν, διότι εἶναι δαπάνη στιγμιαία, καὶ ταχέως καλύπτεται ὑπὸ εἰσοδημάτων.

§266ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν εἶναι τακτικὸν κ. βουλευτὰ αὐτὸ τὸ ὁποῖον ζητεῖτε.

§267ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Διαμαντόπουλος προτείνει νὰ θέσωμεν 100,000 δραχ. (θόρυβος).

§268ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. 60,000 δρ. εἶναι ἀρκεταί.

§269ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. Ἄρθρον 7. Ἀποξήρανσις ἑλῶν καὶ τελμά-

των ························ δραχ. 60,000

Ἄρθρ. 8. Ἀνέγερσις φάρων ··· δραχ. 50,000

Ἄρθρ. 9. Κάθαρσις λιμένων ···δραχ. 42,880

Ἄρθρ. 10. Σχέδια πόλεων ·····δραχ. 51,618

ΚΕΦΑΛ. 10 Βοήθειαι.

§270ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἔχω μίαν σύστασιν τῆς Βουλῆς ἔντονον, ἀλλὰ πρῶτον ν’ ἀναλύσωμεν τὸ κεφάλαιον «Βοήθειαι ἰδιαίτεραι, εἰς βοηθείας δυστυχῶν ἀξίων τῆς περιθάλψεως τῆς κυβερνήσεως καὶ ἔξοδα κηδειῶν ἐνδεῶν 50,000»· ἐξ αὐτῶν πληρόνονται βοηθήματα εἰς πολλοὺς ἀγωνιστὰς καὶ ἄλλους, ταῦτα πρὸ πολλοῦ ἐπληρώθησαν, ἀναβαίνουν δὲ εἰς 30,000 ἑπομένως μένουν 20,000· ἕως τώρα ἔχομεν πληρώσει 5,000, εἰς κηδείας μένουν 15,000, ἐὰν αἱ κηδεῖαι δὲν ἀποῤῥοφήσουν καὶ αὐτάς· βʹ. «εἰς συνδρομὴν διαφόρων ἐφημερίδων ἐγχωρίων καὶ ξένων 2,000, γʹ. «εἰς χορηγείας πρὸς διατήρησιν τῶν ἐν διαφόροις μοναῖς τοῦ κράτους διαιτωμένων φρενοβλαβῶν καὶ ἔξοδα ἀποστολῆς αὐτῶν 6000· σᾶς ὑπέβαλα τὸν λογαριασμόν τοῦτον. Βλέπετε ὅλαι αὐταὶ αἱ δραχμαὶ ἐξοδεύονται μέχρι λεπτοῦ, ὥστε ἐὰν ἡ βουλὴ θέλῃ, καθὼς εἶπε, νὰ συνδράμῃ τοὺς Κρῆτας εἰς τὸ ἄρθρον 3 «συνδρομαὶ διαφόρων προσφύγων», αἱ ὁποῖαι εἶναι 100,000, αἱ δραχμαὶ αὗται ἐξωδεύθησαν μέχρι λεπτοῦ. Ἐὰν θέλετε λοιπὸν νὰ συνδράμετε καὶ ἄλλους Κρῆτας πρέπει νὰ προσθέσητε 30,000 δραχ. τὸ πολύ.

§271ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§272ΧΡΗΣΤΙΔΗΣ. Ὑπάρχουν πολλοὶ ἀξιωματικοὶ, οἱ ὁποῖοι ἠγωνίσθησαν καὶ οἱ ὁποῖοι δὲν ἔλαβον οὔτε σύνταξιν οὔτε βαθμὸν, θὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ τοὺς δίδεται ἀπὸ 10, 12 δραχ. κατὰ μῆνα διὰ νὰ μὴν ἀποθάνουν εἰς τοὺς δρόμους.

§273ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Διὰ τοῦτο σᾶς εἶπα ὅτι πρέπει νὰ προστεθῇ αὐτὸ τὸ ποσόν. βʹ. Μία σύστασις ἐθεωρήθη ὡς ἀναγκαία, ἐὰν τὴν ἐγκρίνῃ ἡ βουλὴ, τὸ νὰ συνδράμωμεν τὸ νοσοκομεῖον τοῦ Ἁγίου Τάφου κατὰ 3,000 δραχμάς· εἰς αὐτὸ συνδράμει ὅλος ὁ κόσμος. Κύριοι, μεταξὺ τῶν ἀγωνιστῶν ὑπάρχει καὶ ὁ Καλέργης ὁ Νικόλαος ὁ ὁποῖος λιμοκτονεῖ.

§274ΧΡΗΣΤΙΔΗΣ. Εἶναι δικαιότατον αὐτὸ, πρέπει ἀφεύκτως νὰ γίνῃ.

§275ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ὥστε πρέπει νὰ ἀποφασίσητε ἐὰν θέλητε νὰ γίνουν ὅλα αὐτὰ τοὐλάχιστον 30,000 δραχ.

§276Α. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Ἡ χήρα Σπηλιάδου καὶ αὐτὴ λιμοκτονεῖ.

§277ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Μάλιστα.

§278ΔΑΓΡΕΣ. Καὶ ἐγὼ συνιστῶ τὸν Ἡλίαν Φλέσαν ὅστις ἠγωνίσθη.

§279ΤΙΝΕΣ. Μάλιστα. Κατόπιν ἐγένοντο παραδεκτὰ ἄνευ ἀντιῤῥήσεως τὰ ἑπόμενα ἄρθρα ὡς ἑξῆς· Κεφάλ. 10. Βοήθειαι· ἄρθρ. 1. Γενικαὶ 1,500. Ἄρθρ, 2. Ἰδιαίτεραι 86,000. Ἄρθρ. 3. Συνδρομὴ διαφόρων προσφύγων 130,000. Ἄρθρ. 4. Μεγαλοχωρίας συντάξεις 36,000.

§280ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μία ἀναφορὰ, κύριοι, παρουσιάζεται ἀπὸ τὸν κ. βουλευτὴν Λάπα, νὰ συστηθῶσιν εἰς τὸ ὑπουργεῖον διάφοροι ἀγωνισταὶ, νὰ τυπωθῇ καὶ διανεμηθῇ. Εἶναι ἄλλαι παρατηρήσεις;

§281ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§282ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διαλύεται ἡ συνεδρίασις· ὥρᾳ 7½ Μ. Μ.