1871.05.17

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 80

Τῆς 17 Μαΐου 1871.

Δευτέρα.

Ὥρα 3 μ. μ.

Μετὰ τὴν ἐκφώνησιν τοῦ ὀνομαστικοῦ καταλόγου, εὑρεθέντων παρόντων βουλευτῶν τῶν ἑξῆς·

Ἤρξατο ἡ συνεδρίασις.

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπειδὴ δὲν συνεπληρώθησαν μερικὰ κονδύλια εἰς τὸν προϋπολογισμὸν, ἀναβάλλεται ἡ ἀνάγνωσις τῶν πρακτικῶν διὰ τὴν αὔριον. Ὁ κύριος Γεώργιος Σαριγιάννης ζητεῖ νὰ γίνῃ συνδρομητὴς ἡ Βουλὴ εἰς τὸ σύγγραμμα αὐτοῦ περὶ Ἑλληνικῶν Ὀστράκων.

§2ΤΙΝΕΣ. Μάλιστα.

§3ΕΤΕΡΟΣ. Νὰ ὑπάγῃ εἰς τὴν ἐπιτροπήν.

§4ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διάφοροι κάτοικοι Τούλτσας παραπονοῦνται κατὰ τοῦ προξένου. Νὰ σταλῇ νομίζω εἰς τὴν ἐπιτροπὴν τῶν ξωτερικῶν.

§5ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§6ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Ἐδουάρδος Βόλτζ ὑπολοχαγὸς παρουσιάζει μίαν ἀναφορὰν καὶ ζητεῖ νὰ ἐπανέλθῃ ἡ ἕδρα τῆς ἰχνογραφίας εἰς τὰ γυμνάσια καὶ αὐτὴ εἰς τὴν ἐπιτροπὴν θὰ σταλῇ. Ἀγαπᾶτε νὰ προβῶμεν εἰς ἀνάγνωσιν μερικῶν νομοσχεδίων;

§7ΤΙΝΕΣ. Μάλιστα.

§8ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλετε ν’ ἀναγνώσωμεν τὴν σύμβασιν τῆς ἀτμοπλοϊκῆς ἑταιρίας;

§9ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§10ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Παρουσιάζω, κύριοι, ἓν νομοσχέδιον ὅμοιον σχεδὸν μὲ τὸ τελευταῖον ψηφισθέν. Ἀπὸ διαφόρους ἐπαρχίας παρουσιάσθησαν παράπονα, ὅτι ὁ σκώληξ καταστρέφει τὰς σταφίδας. Εἷς πολίτης τῶν Τρικάλων ἀνέφερεν, ὅτι ἔχει μέσον εὔκολον, ὀλιγοδάπανον, διὰ τοῦ ὁποίου ὁ σκώληξ καταστρέφεται. Ἡμεῖς τοῦ ὑποσχόμεθα ἓξ χιλιάδας δραχμῶν ἀμοιβὴν, ἐὰν ἐπιτύχῃ αὐτὸ τὸ ἰατρικὸν, τὸ ὁποῖον δὲν εἶναι γνωστὸν εἰς τὸν τόπον. Καταθέτει εἰς τὸ προεδρεῖον τὸ νομοσχέδιον ἔχον ὡς ἑξῆς.

«ΝΟΜΟΣΧΕΔΙΟΝ.

Περὶ ἀμοιβῆς δραχ. 6,000 πρὸς καταστροφὴν τοῦ ἐπὶ τῶν σταφυλῶν σκώληκος. Ἄρθρον 1. Ἐπιτρέπεται εἰς τὴν κυβέρνησιν νὰ χορηγήσῃ εἰς τὸν Γ. Κ. Χρύσανθον χρηματικὴν ἀμοιβὴν δραχμῶν ἓξ χιλιάδων, εἰς περίπτωσιν καθ’ ἣν ἤθελεν ἐπιτύχει τὸ παρ’ αὐτοῦ ἐφευρεθὲν μέσον καταστροφῆς τοῦ ἐπὶ τῶν σταφυλῶν τῶν ἀμπέλων καὶ σταφιδαμπέλων σκώληκος. Ἄρθρ. 2. Ἡ ἀμοιβὴ αὕτη πληρωθήσεται, ἀφ’ οὗ προηγουμένως ἐπιτροπὴ ἐπιστημόνων καὶ κτηματιῶν, διοριζομένων ὑπὸ τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν βεβαιώσῃ τὴν ἐπιτυχίαν τῆς θεραπείας καὶ ὅτι ἡ χρῆσις τοῦ ἐφευρεθέντος μέσου θεραπείας δὲν ἦτο πρότερον γνωστὴ ἐν Ἑλλάδι. Ἐν Ἀθήναις, τὴν 15 Μαΐου 1871. Οἱ ὑπουργοὶ

Ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν

Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ.

Ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν

Σ. ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ.

§11ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Κύριοι βουλευταί, 25 βουλευταὶ ὑποβάλλουσιν εἰς τὴν ἐπιψήφισίν σας τὴν ἑξῆς πρότασιν, περὶ τροποποιήσεως τοῦ περὶ καταδιώξεως τῆς ληστείας νόμου. Ἐνθυμεῖσθε ὅτι κατὰ τὸν νόμον ὁ λῃστὴς ὁ φονεύων ἕτερον λῃστὴν τιμωρεῖται μὲ τὴν ποινὴν τῆς εἱρκτῆς, συνεπεία δ’ αὐτοῦ ἐπῆλθον εὐάρεστα ἀποτελέσματα, διότι ἐφονεύθησαν πολλοὶ λῃσταὶ ἐν οἷς καὶ δύο λήσταρχοι, ἤτοι ὁ Βελεστίνης, φοβερὸς καὶ ἐπίφοβος καὶ ὁ Μπιρστιᾶνος μετὰ τοῦ ὀπαδοῦ του καὶ ἄλλοι. Ὡς ὑποθέτομεν ἡμεῖς οἱ κάτοικοι τῆς στερεᾶς Ἑλλάδος, ἐὰν ἡ ποινὴ τοῦ φονέως μεταβληθῇ ἀπὸ εἱρκτῆς εἰς φυλάκισιν, θέλουν ἐπέλθει πολὺ εὐαρεστότερα ἀποτελέσματα· τοιαύτας δὲ πληροφορίας ἔχει καὶ ἡ κυβέρνησις ἐκ μέρους τῶν ἀρχῶν. Ἐκτὸς δὲ τούτου προτείνομεν καί τινας ἄλλας μεταῤῥυθμίσεις σχετικὰς καὶ ἀναγκαίας πρὸς ταχυτέραν καὶ καταλληλοτέραν καταδίωξιν τῆς λῃστείας καὶ παρακαλοῦμεν νὰ ἐπιψηφίσητε τὴν ὑποβαλλομένην τροποποίησιν ἔχουσαν οὕτω. «Ἄρθρον 1. Ἀγάμου ὄντος τοῦ κατὰ τὸ ἄρθρον 19 τοῦ ΤΟΔʹ. περὶ καταδιώξεως τῆς λῃστείας νόμου φονευθέντος ἢ ἀποθανόντος, ἡ σύνταξις δίδεται εἰς τοὺς γονεῖς ἢ, ἐν ἐλλείψει τούτων, εἰς τὰς ἀγάμους ἀδελφὰς καὶ τοὺς ἀνηλίκους ἀδελφοὺς αὐτοῦ. Ἄρθρον 2. Ἡ ἐν ἄρθρῳ 34 τοῦ αὐτοῦ νόμου ὁριζομένη ποινὴ τῆς εἱρκτῆς μεταβάλλεται εἰς φυλάκισιν, συνεπάγουσαν τὴν διὰ βίου στέρησιν τῶν ἐν τοῖς ἄρθροις 21 καὶ 23 τοῦ Π. Ν. ὁριζομένων δικαιωμάτων. Ἐφαρμόζεται δὲ ἡ διάταξις τοῦ εἰρημένου ἄρθρου καὶ ἐν ᾗ περιπτώσει ἡ σύλληψις καὶ προσαγωγὴ ἢ ὁ φόνος ἀρχιλῃστοῦ ἢ λῃστοῦ ἐνεργηθῇ τῇ συμπράξει μετὰ πολιτῶν ἢ στρατιωτικῆς δυνάμεως ἢ διὰ καταδείξεως. Ἡ διάρκεια τῆς ἰσχύος τῆς προκειμένης διατάξεως παρατείνεται ἐπὶ δύο ἔτη. Ἄρθρον 3. Τὰ προηγούμενα ἄρθρα θεωροῦνται ἰσχύοντα ἀπὸ τῆς δημοσιεύσεως τοῦ ΤΟΔʹ. νόμου. Ἀθῆναι, 17 Μαΐου 1871. Οἱ βουλευταὶ Ν. Κατσικαπῆς, Π. Ι. Πετιμέζης, Π. Ι. Μανωλίδης, Δ. Χρηστίδης, Μ. Ἀβέρωφ, Σ. Σοῦτζος, Δ. Ι. Οἰκονόμου, Δ. Τσαμόπουλος, Κ. Διοβουνιώτης, Δ. Κλίμακας, Ἰω. Βλασόπουλος, Θ. Κανακάρης, Γ. Δ. Ζουλούμης, Δ. Κριεζώτης, Δ. Τσιτσάρας, Κ. Στεργιαλόπουλος, Δ. Τσιριμῶκος, Α. Ῥοντήρης, Ἰω. Καραγιαννόπουλος, Κ. Εὐθυμιόπουλος, Χ. Χρηστόπουλος, Ἀριστ. Λιδωρίκης, Δ. Ν. Πονηρόπουλος, Ι. Ν. Φλέσσας.» Συμβαίνει ὥστε ὁ λῃστὴς νὰ μὴν ᾖναι εἰς εὐκολίαν νὰ φονεύσῃ τὸν ἄλλον λῃστὴν, ἢ λήσταρχον, καὶ λέγει ὅταν θὰ κάμω τὸ δεῖνα σημεῖον ἐσεῖς κτυπήσατε. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει πρέπει νὰ γείνῃ τὸ ἴδιον· διότι αὐτὸ φέρει ἀποτέλεσμα. Ἐκτὸς τούτου ἡ διάταξις αὕτη ἐτέθη δι’ ἓξ μῆνας, ἡμεῖς δὲ νομίζομεν ὅτι πρέπει νὰ παραταθῇ διὰ δύω ἔτη. Νομίζω καὶ παρακαλῶ τὴν Βουλὴν, ἐπειδὴ εἶναι λίαν σπουδαία, νὰ θεωρήσῃ αὐτὴν ὡς πρώτην ἀνάγνωσιν.

§12ΤΙΝΕΣ. Μάλιστα.

§13ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀφοῦ τυπωθῇ καὶ διανεμηθῇ νὰ ἔλθῃ εἰς πρώτην ἀνάγνωσιν.

§14ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (Ἀναγινώσκει εἰς πρώτην ἀνάγνωσιν τὸ νομοσχέδιον περὶ ἀτμοπλοϊκῆς ἑταιρίας, ὅπερ ἐγένετο δεκτὸν ἄνευ ἀντιῤῥήσεως.—Ἐπίσης εἰς πρώτην ἀνάγνωσιν τὸ περὶ ναυτιλιακῶν διπλωμάτων ὅπερ ἐγένετο δεκτὸν ἄνευ ἀντιῤῥήσεως.)

§15ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλετε ν’ ἀναγνωσθῇ εἰς πρώτην ἀνάγνωσιν τὸ νομοσχέδιον τοῦ κυρίου Βαλασοπούλου περὶ συνοικισμοῦ τῆς Σπάρτης;

§16ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§17ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (Τὸ ἀναγινώσκει.)

§18ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγένετο ἡ πρώτη ἀνάγνωσις.—Θέλετε νὰ προβῶμεν εἰς ἀναγνώσεις ἄλλων νομοσχεδίων;

§19Φ. ΦΙΛΩΝΟΣ. Ν’ ἀναγνωσθῇ τὸ περὶ συντάξεως τοῦ καθηγητοῦ, κύριε πρόεδρε.

§20ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Περὶ μὴ μεταθέσεως καθηγητῶν καὶ διδασκάλων διαρκοῦντος τοῦ σχολιακοῦ ἔτους· εἶναι δευτέρα ἀνάγνωσις (ἀναγινώσκεται). Ἐγένετο δεκτὸν εἰς δευτέραν ἀνάγνωσιν.—Ὁ κύριος Χατζῖσκος ζητεῖ ν’ ἀναγνωσθῇ εἰς δευτέραν ἀνάγνωσιν τὸ νομοσχέδιόν του περὶ Σπερχειοῦ ποταμοῦ (ἀνεγνώσθη καὶ ἐγένετο δεκτὸν ἄνευ ἀντιῤῥήσεως). — Δευτέρα ἀνάγνωσις τοῦ περὶ ἀτελείας τῶν ἐκκοκκιστικῶν μηχανῶν νομοσχεδίου (ἀνεγνώσθη καὶ ἐγένετο δεκτὸν ἄνευ ἀντιῤῥήσεως).

§21ΔΡΑΚΟΝΤΑΕΙΔΗΣ. Ὑπάρχει ἓν νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ὑπέβαλεν ἡ κυβέρνησις διὰ τὴν συγκοινωνίαν· αὐτὸ ἀφορᾷ μόνον τὴν Κεφαλληνίαν καὶ ὅλοι οἱ Κεφαλλῆνες εἴμεθα σύμφωνοι· ἓν ἄρθρον εἶναι, ἂς ἀναγνωσθῇ.

§22ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Δρακονταειδὴς ζητεῖ νὰ γίνῃ ἡ τρίτη ἀνάγνωσις τοῦ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον ἀφορᾷ τὴν συγκοινωνίαν τῆς Κεφαλληνίας. — Ὑπάρχει καὶ ἓν ἄλλο εἰς τρίτην ἀνάγνωσιν, τὸ ὁποῖον ἀφορᾷ τὴν Ζάκυνθον περὶ τῆς κατὰ δήμους διανομῆς τῶν κτημάτων τῆς ἐπαρχίας Ζακύνθου.

§23ΚΟΛΙΑΤΣΟΣ. Νὰ τελειώσῃ καὶ τὸ περὶ τῆς χήρας Μέτου.

§24Σ. ΝΟΤΑΡΑΣ. Καὶ τὸ περὶ τῆς βουλευτικῆς ἀποζημιώσεως.

§25ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (Ἀναγινώσκει τὸ περὶ τῆς κατὰ δήμους διανομῆς τῶν κτημάτων τῆς ἐπαρχίας Ζακύνθου).

§26ΔΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Δύω πληροφορίας θέλω ζητήσει. Ἐπιθυμῶ νὰ μάθω τὸ ἑξῆς· ἡ περὶ ἧς ὁ λόγος περιουσία ἀνήκει κατὰ δεσποτείαν εἰς τὴν κοινότητα τῆς Ζακύνθου ἢ μόνον τὴν χρῆσιν αὐτῶν τῶν κτημάτων ἔχει ἡ κυβέρνησις; Ἐν τῇ πρώτῃ περιπτώσει, ἐὰν ᾖναι ἰδιοκτησία, θεωρῶ τὸν νόμον περιττὸν, ἐν περιπτώσει δὲ ἐναντίᾳ, τὸ ὁποῖον πιστεύω ὅτι εἶναι καὶ τὸ ὀρθὸν, ἐπιθυμῶ νὰ μάθω ποίας ἐκτάσεως, ποίας ἀξίας, ποία πρόσοδος ἀποφέρεται ἀπὸ τὴν περιουσίαν αὐτήν· διότι, ἐὰν ὡς εἶπον ἀρχόμενος τοῦ λόγου, ἡ περιουσία αὐτὴ ἀνήκῃ εἰς τὴν κυριότητα τῆς κοινότητος, τί θέλετε νὰ παρουσιάσητε νόμον, ὅστις νὰ ἐπιτρέπῃ νὰ διανεμηθῇ ἡ περιουσία αὐτή; Αὐτὸ εἶναι πρωτοφανές· ἐὰν δὲ λέγω δὲν ᾖναι ἀποκλειστικὴ περιουσία των καὶ πρόκειται νὰ γένῃ παραχώρησις, ἐρωτῶ μεταβάλλεται ἡ θέσις ἐπὶ τῆς ἰδιοκτησίας αὐτῆς; ἢ μᾶλλον, νὰ ἐξηγηθῶ καλλίτερον, ἐὰν ᾖναι περιουσία ἀνήκουσα εἰς τὴν κοινότητα, δὲν ἔχετε ἀνάγκην νόμου, ἐὰν δὲ ᾖναι παραχώρησις, ἐπιθυμῶ νὰ μάθω ποίας ἀξίας, καὶ ποίας ἐκτάσεως εἶναι ἡ περιουσία αὕτη, διότι ἡμεῖς ὡς ἔθνος πρέπει νὰ γνωρίζωμεν ποίαν ἀξίαν ἔχει.

§27ΛΕΩΝΤΑΡΑΚΗΣ. Κατὰ τὰ 1866 ἐξεδόθη ὁ ΟΝʹ. νόμος περὶ ἀφομοιώσεως τῆς Ἑπτανήσου μετὰ τῆς Ἑλλάδος, δυνάμει τοῦ ὁποίου ὡρίσθη, ὅτι μέχρι τῆς ἐκδόσεως εἰδικοῦ νόμου περὶ τῆς εἰς τοὺς δήμους διανομῆς τῆς ἐπιχωρίου περιουσίας ταύτης, ἀνετέθη εἰς ἐπιτροπὴν ἐκ τῶν δήμων ἐκλελεγμένην. Τὸ νομοσχέδιον τὸ ὑπὸ συζήτησιν ἤδη προνοεῖ περὶ τῆς πραγματικῆς διανομῆς πρὸς ἐκτέλεσιν τοῦ εἰρημένου νόμου. Αὐτὸ εἶναι, κύριε Δανόπουλε, τὸ ἀντικείμενον, ἐπὶ τοῦ ὁποίου προτείνω τινὰς τροπολογίας. Ἐνταῦθα καταλαμβάνει τὴν ἕδραν τοῦ προέδρου ὁ ἀντιπρόεδρος κύριος Σπυρίδων Α. Νοταρᾶς.

§28ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Εὐχαριστῶ, κύριοι, τὸν κύριον Δανόπουλον, ὅστις δὲν ἀγαπᾷ τόσον πολὺ νὰ ἐμποδίζῃ τὴν Βουλὴν, καθὼς ἡμεῖς οἱ ἄλλοι, διὰ μακρῶν ἀγορεύσεων, καὶ ἠθέλησε νὰ λάβῃ τὸν λόγον εἰς ἓν ἀντικείμενον, τὸ ὁποῖον δὲν εἶναι τόσον σπουδαῖον, ὥστε νὰ χρησιμεύσῃ ὡς ἀντικείμενον ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι δὲν θέλουν νὰ λαμβάνουν μέρος εἰς μακρὰς ἀγορεύσεις. Ἠξεύρετε ὅτι αὐτὴ ἡ περιουσία εἶναι περιουσία τῆς νήσου Ζακύνθου, ἠξεύρετε, ὅτι δυνάμει ἑνὸς νόμου θεωρεῖται ὡς ἀδιανέμητος (θόρυβος)· ὑπάρχουν εἰς τὴν Ζάκυνθον δύο καταστήματα φιλανθρωπικά, τὸ ὀρφανοτροφεῖον καὶ τὸ νοσοκομεῖον, ἀλλὰ μετὰ τὴν εὐτυχῆ πραγματοποίησιν τῆς ἑνώσεως ἐστερήθησαν τῶν πόρων, τοὺς ὁποίους εἶχον καὶ σήμερον δὲν ἠμποροῦν νὰ διατηρηθῶσι καὶ εὑρέθημεν εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ ῥίψωμεν τοὺς ἀσθενεῖς εἰς τοὺς δρόμους, καὶ οἱ ἐχθροὶ τῆς ἑνώσεως ἔλαβον ἀφορμὴν νὰ λέγουν, ὅτι ἡ ἕνωσις κατέστρεψε τὰ φιλανθρωπικὰ καταστήματα, διότι κατήργησε τοὺς νόμους ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἔδιδον πόρους εἰς τὰ καταστήματα αὐτά· ἡ περιουσία αὕτη εἶναι ἐπαρχιακή· καὶ μὴ νομίζετε, ὅτι ἡ περιουσία τῆς νήσου Ζακύνθου ὁμοιάζει μὲ τὴν περιουσίαν τῆς νέας Κερκύρας ἢ Κεφαληνίας· ἡ περιουσία αὕτη χρεωστεῖ 50,000 δραχ. καὶ δὲν ἔχει εἰσόδημα παρὰ 23 χιλιάδας, καὶ δὲν ἀρκεῖ διὰ νὰ συντηρήσῃ τὰ καταστήματα αὐτά· ἀφοῦ γίνῃ ἡ διανομὴ ὁ δῆμος Ζακύνθου δύναται νὰ τὰ συντηρήσῃ καὶ ἀναδέχεται τὴν διατήρησιν τῶν δύο αὐτῶν καταστημάτων· ὥστε ὁ νόμος δὲν εἶναι διανομὴ ἐπαρχιακῆς περιουσίας· οὕτως ἔπρεπε νὰ εἴπωμεν διὰ νὰ διατηρήσωμεν τὴν ἔκφρασιν, ἀλλ’ εἶναι περιουσία περὶ συντηρήσεως τῶν δύο αὐτῶν φιλανθρωπικῶν καταστημάτων, τοῦ νοσοκομείου, τοῦ γηροκομείου καὶ τοῦ ὀρφανοτροφείου.

§29ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναγινώσκομεν λοιπὸν τὴν πρότασιν. (Ἀναγινώσκεται ἡ πρότασις καὶ γίνεται δεκτὴ εἰς γʹ. συζήτησιν μέ τινας τροποποιήσεις ὡς ἑξῆς).

ΠΡΟΤΑΣΙΣ ΝΟΜΟΥ.

Περὶ τῆς κατὰ Δήμους διανομῆς τῶν κτημάτων τῆς ἐπαρχίας Ζακύνθου. Ἄρθρον 1. «Ἡ μέχρι τοῦδε κατὰ τὸ 11ον ἄρθρον τοῦ ΡΝʹ. νόμου ἐν τῇ νήσῳ Ζακύνθῳ ἀδιανέμητος ἐπιχώριος περιουσία τῶν δήμων θέλει διανεμηθῆ κατὰ Δήμους, ἀναλόγως τοῦ πληθυσμοῦ ἑκάστου αὐτῶν. Ἄρθρον 2. Ἡ διανομὴ θέλει ἐνεργηθῆ ὑπὸ τριμελοῦς ἐπιτροπῆς συγκειμένης ὑπὸ τοῦ Νομάρχου, τοῦ εἰσαγγελέως καὶ τοῦ προέδρου τῶν ἐν Ζακύνθῳ πρωτοδικῶν. Ἄρθρον 3. Τῆς διανομῆς περὶ ἧς πρόκειται θέλει προηγηθῆ ἀκριβὴς κατάλογος τῶν ἐν τῇ νήσῳ Ζακύνθου ἐπαρχιακῶν κτημάτων, τῶν ὀφειλῶν καὶ τῶν πιστώσεων τῆς ἐπαρχίας. Εἰς τὴν σύνταξιν τοῦ καταλόγου τῶν ἐπαρχιακῶν κτημάτων θέλει λάβει μέρος καὶ ὁ οἰκονομικὸς ἔφορος ὡς ἀντιπροσωπεύων τὸ δημόσιον. Συνταχθέντος τοῦ καταλόγου ἀντίγραφον αὐτοῦ θέλει ἀποσταλῆ εἰς ἕκαστον τῶν δημοτικῶν συμβουλίων, τὰ ὁποῖα δικαιοῦνται ἵνα ἐπιφέρωσιν ἐπ’ αὐτοῦ τὰς παρατηρήσεις των ἐντὸς μηνὸς ἀπὸ τῆς εἰς ἕκαστον κοινοποιήσεώς του.» Ἄρθρον 4. Ἡ κατὰ τὸ ἄρθρον 2. Ἐπιτροπὴ δύναται νὰ διορίσῃ πραγματογνώμονας πρὸς πραγματοποίησιν τῆς διανομῆς. Ἄρθρον 5. Τῆς διανομῆς τῶν περὶ ὧν πρόκειται κτημάτων θέλει ἐξαιρεθῆ τὸ ἐν τῇ Πρωτευούσῃ τοῦ δήμου Ζακυνθίου κατάστημα τοῦ Νοσοκομείου καὶ Ὀρφανοτροφείου, τὸ ὁποῖον θέλει μείνει κοινὸν μεταξὺ τῶν Δήμων, δι’ ὃν προώρισται σκοπὸν, πρὸς χρῆσιν ἁπάσης τῆς ἐπαρχίας. Ἄρθρον 6. Ἡ διατήρησις τῶν εἰρημένων καταστημάτων ἀνατίθεται εἰς τὸν δῆμον Ζακυνθίων, ἐν τῇ περιφερείᾳ τοῦ ὁποίου κεῖνται. Πρὸς τὸν σκοπὸν τοῦτον ἡ ὑπὸ τοῦ δευτέρου ἄρθρου ἀφορωμένη ἐπιτροπὴ θέλει προσδιορίσει διὰ τῆς πράξεως τῆς διανομῆς τὰ κτήματα, ἐξ ὧν θέλει παράγονται τὰ μέσα πρὸς διατήρησιν τῶν εἰρημένων καταστημάτων. Ἄρθρον 7. Τῆς διανομῆς τῶν κτημάτων περὶ ὧν ὁ λόγος θέλει ἐξαιρεθῆ καὶ τὸ ἐν τῇ πλατείᾳ τοῦ Γεωργίου Αʹ. οἰκόπεδον, ἐν ᾧ ἐν μέρει ἵδρυται τὸ κατάστημα τῆς διαλυθείσης οἰνοπνευματικῆς ἑταιρίας, ὅπερ κατὰ τὰ περὶ τούτου ὑπὸ τῆς ἐν Ζακύνθῳ ἐπαρχιακῆς ἐπιτροπῆς ἀποφασισθέντα, θέλει χρησιμεύσει πρὸς ἀνέγερσιν θεάτρου, δαπάνῃ τοῦ δήμου Ζακύνθου, πρὸς τὸν ὁποῖον ἐπὶ τούτῳ τὸ εἰρημένον οἰκόπεδον παραχωρεῖται. Ἄρθρον 8. Κατὰ τῆς περὶ διανομῆς ἀποφάσεως τῆς ἐπιτροπῆς δύναται νὰ γίνῃ, ὑφ’ ἑνὸς ἢ πλειόνων δημοτικῶν συμβουλίων, ἐντὸς 30 ἡμερῶν ἀπὸ τῆς πρὸς αὐτὰ ἐπιδόσεως, ἔφεσις ἐνώπιον τοῦ ἁρμοδίου δικαστηρίου τῶν ἐφετῶν. Ἡ ἔφεσις αὕτη διεξάγεται ὡς αἱ διατάξεις τῆς πολιτ. δικονομίας ὁρίζουσιν ἐπὶ συνοπτικῶν καὶ κατεπειγουσῶν ὑποθέσεων. Ἀκροτελευταῖαι διατάξεις. Ἄρθρον 9. Μετὰ τὴν δημοσίευσιν τοῦ παρόντος νόμου παύει ἡ ὑπὸ τοῦ ἄρθρ. 11, τοῦ ΡΝ. Νόμου ὁριζομένη ἐπιτροπὴ, ἡ δὲ διαχείρισις τῶν ἐπαρχιακῶν κτημάτων μέχρι τῆς ὁριστικῆς ἀποπερατώσεως τῆς διανομῆς αὐτῶν ἀνατίθεται εἰς ἐπιτροπὴν συγκειμένην ὑπὸ τοῦ νομάρχου, τοῦ δημάρχου Ζακυνθίων, καὶ τοῦ προέδρου τοῦ ἐπαρχιακοῦ συμβουλίου, τῆς ὁποίας αἱ πράξεις ὑπόκεινται εἰς ἔφεσιν ἐκ μέρους τοῦ δημοτικοῦ συμβουλίου, ἐνώπιον τοῦ ἐπὶ τῶν ἐσωτερικῶν ὑπουργείου, ἐντὸς μηνὸς, ἀπὸ τῆς κοινοποιήσεώς του εἰς ἕκαστον δημοτικὸν συμβούλιον. Ἡ εἰρημένη ἐπιτροπὴ, ὡς καὶ καὶ ἡ κατὰ τὸ 2 ἄρθρον, οὐδεμίαν θέλουσι λαμβάνει ἀποζημίωσιν. Ἄρθρον 10. Ἡ κατὰ τὸ ἄρθρον 2 ἐπιτροπὴ ἐντὸς δεκαπενθημέρου προθεσμίας ἀπὸ τῆς συστάσεώς της θέλει προσδιορίσει ἱκανὸν ἀριθμὸν προσοδοφόρων κτημάτων, ἵνα διὰ τῶν προσόδων αὐτῶν διατηρῶνται προσωρινῶς κατὰ τὰ ἐν τῷ 6 ἄρθρῳ ὁριζόμενα τ’ ἀγαθοεργὰ καταστήματα τοῦ νοσοκομείου καὶ ὀρφανοτροφείου, μέχρι τῆς ὁριστικῆς ἀποπερατώσεως τῆς διανομῆς τῶν κτημάτων τῆς ἐπαρχίας, τῆς ὁποίας θέλει προηγηθῆ ἡ τῶν ὀφειλῶν αὐτῆς πληρωμή. Ἄρθρον 11. Αἱ πρόσοδοι τῶν λοιπῶν κτημάτων ὡς καὶ αἱ πιστώσεις τῆς ἐπαρχίας μέχρι τῆς ἀποπερατώσεως τῆς διανομῆς, θέλουσι προσδιορισθῆ πρὸς πληρωμὴν τῶν ὀφειλῶν αὐτῆς καὶ τῶν ἐξόδων τῆς διοικήσεως. Ἄρθρον 12. Ἀπὸ τῆς δημοσιεύσεως τοῦ παρόντος νόμου παύουσιν ἰσχύουσαι διὰ τὴν ἐπαρχίαν Ζακύνθου αἱ διατάξεις τῶν ἄρθρων 11, 12, 13, 14 καὶ 15 τοῦ ΡΝ Νόμου.

§30ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχομεν ἤδη τὴν ἑξῆς πρότασιν.

§31ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Νὰ ἔλθωμεν εἰς τὰς πιστώσεις (θόρυβος καὶ συνδιαλέξεις θορυβώδεις μεταξὺ τῶν βουλευτῶν).

§32ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡσυχία κύριοι (θόρυβος).

§33ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (ἀναγινώσκει). «Ἡ βουλευτικὴ ἀποζημίωσις οὔτε κατάσχεται οὔτε παραχωρεῖται» (θόρυβος).

§34ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις;

§35ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὑπάρχει.

§36ΕΤΕΡΟΙ. Ὄχι (θόρυβος). Ἐνταῦθα ὁ πρόεδρος τῆς Βουλῆς κ. Λομβάρδος ἀναλαμβάνει τὴν ἕδραν του.

§37ΡΩΜΑΙΟΣ. Ἀναγνώσατε τὴν σύμβασιν τοῦ Κλαδᾶ. Ἀναγινώσκεται ἡ σύμβασις μεταξὺ τοῦ ὑπουργοῦ τῶν ἐσωτερικῶν καὶ κ. Κλαδᾶ περὶ ἀτμοπλοϊκῆς συγκοινωνίας ὡς ἑξῆς καὶ γίνεται δεκτὴ εἰς τρίτην συζήτησιν.

ΝΟΜΟΣΧΕΔΙΟΝ.

Ἄρθρον μόνον «Ἡ μεταξὺ τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ τοῦ Κ. Ι. Γ. Κλαδᾶ, ἐνεργοῦντος δι’ ἑαυτὸν καὶ ὡς πληρεξουσίου τοῦ Κ. James Coape συνομολογηθεῖσα σύμβασις περὶ παραχωρήσεως προνομίου πρὸς σύστασιν ἀτμοπλοϊκῆς συγκοινωνίας μεταξὺ Ἀργοστολίου καὶ Ληξουρίου, ἐξ ἄρθρων 7 συγκειμένη, καὶ τὸ ἀπὸ 7 Μαΐου ἐ. ἔ. συμπληρωτικὸν πρωτόκολλον καὶ ὧν τὰ κείμενα ἕπονται, θέλουσιν ἔχει πλήρη καὶ νόμιμον ἰσχύν.

ΣΥΜΒΑΣΙΣ

Περὶ παραχωρήσεως προνομίου πρὸς σύστασιν ἀτμοπλοϊκῆς συγκοινωνίας μεταξὺ Ἀργοστολίου καὶ Ληξουρίου. Μεταξὺ τοῦ Κυρίου Θρασυβούλου Ζαΐμη, ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, καὶ κ. Ι. Γ. Κλαδᾶ, ἐνεργοῦντος δι’ ἑαυτὸν καὶ ὡς πληρεξουσίου τοῦ Κ. James Coape, συνεφωνήθησαν τὰ ἀκόλουθα. Ἄρθρον 1. Χορηγεῖται εἰς τὸν Κ. Κλαδᾶν τὸ ἀποκλειστικὸν προνόμιον τῆς δι’ ἀτμοπλοίων συγκοινωνίας τῶν ἐν Κεφαλληνίᾳ δύω πόλεων Ἀργοστολίου καὶ Ληξουρίου ἐπὶ μίαν δεκαπενταετίαν ἀπὸ τῆς διὰ νόμου ἐγκρίσεως τῆς παρούσης συμβάσεως, καὶ ὑπὸ τοὺς ἑξῆς ὅρους. ά.) Ἡ συγκοινωνία αὕτη νὰ ἐκτελῆται δι’ ἀτμοπλοίων καταλλήλων καὶ ἐχόντων δύναμιν τοὐλάχιστον ἵππων τεσσαράκοντα. βʹ.) Νὰ ἐνεργῶνται τοὐλάχιστον ἓξ ταξείδια καθεκάστην μεταξὺ τῶν δύω πόλεων. Ἄρθρον 2. Εἰς τὸν Κλαδᾶν χορηγεῖται τὸ δικαίωμα νὰ κατασκευάσῃ εἰς τὰς προκυμαίας τῶν δύω πόλεων ξυλίνας ἀποβάθρας, ὅπως προσορμίζωνται τὰ ἀτμόπλοια. Ἄρθρον 3. Ὁ Κ. Κλαδᾶς ὀφείλει νὰ κάμῃ ἔναρξιν τῆς δι’ ἀτμοπλοίων συγκοινωνίας τῶν εἰρημένων δύω πόλεων ἐντὸς ἓξ μηνῶν ἀπὸ τῆς διὰ νόμου ἐγκρίσεως τῆς παρούσης συμβάσεως. Ἄρθρον 4. Τὰ ἐκτελοῦντα τὴν ὡς ἀνωτέρω συγκοινωνίαν ἀτμόπλοια θέλουσιν ἔχει πρώτην καὶ δευτέραν θέσιν· ἡ δὲ τιμὴ τῶν εἰσιτηρίων τῆς δευτέρας θέσεως δὲν δύναται νὰ ᾖναι ἀνωτέρα τῶν λεπτῶν τεσσαράκοντα. Ἄρθρον 5. Ἐὰν ὁ Κ. Κλαδᾶς δὲν κάμῃ ἔναρξιν τῆς συγκοινωνίας ἐντὸς τῆς ὑπὸ τοῦ ἄρθρου 3 ὁριζομένης προθεσμίας, ἢ ἐὰν διακόψῃ αὐτὴν ἐπὶ μῆνας δύω ἄνευ δεδικαιολογημένης αἰτίας, ἣν κρίνει ὁ νομάρχης Κεφαλληνίας, δυνάμενος νὰ τῷ χορηγήσῃ νέαν προθεσμίαν ἑτέρων δύω μηνῶν, κηρύσσεται ἔκπτωτος τοῦ προνομίου δι’ ἀποφάσεως τοῦ νομάρχου Κεφαλληνίας, ὑποκειμένης εἰς τὴν ἔγκρισιν τοῦ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν ὑπουργοῦ. Ἄρθρον 6. Τὸ διὰ τῆς παρούσης συμβάσεως χορηγούμενον προνόμιον δὲν θεωρεῖται ἀποκλεῖον καὶ τὴν διὰ τῶν ἀτμοπλοίων τῆς ἑταιρίας τῆς Ἑλλην. ἀτμοπλοΐας ἐκτέλεσιν τῆς συγκοινωνίας μεταξὺ τῶν δύω πόλεων Ἀργοστολίου καὶ Ληξουρίου κατὰ τοὺς περιοδικοὺς αὐτῶν πλόας ἐν Κεφαλληνίᾳ. Ἄρθρον 7 Ἡ παροῦσα σύμβασις ὑποβληθήσεται εἰς τὴν Βουλὴν κατὰ τὴν προσεχῆ αὐτῆς σύνοδον. Ἐγένετο εἰς διπλοῦν σήμερον τὴν ἐννάτην Ἀπριλίου τοῦ 1870 ἔτους καὶ ὑπεγράφη παρά τε τοῦ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν ὑπουργοῦ καὶ τοῦ κ. Ι. Γ. Κλαδᾶ ὑπὸ τὴν μνησθεῖσαν αὐτοῦ ἰδιότητα.

Ὁ ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν

Θ. Α. ΖΑΪΜΗΣ.

Ἰωάννης Γ. Κλαδᾶς δι’ ἐμὲ καὶ τὸν συνεταῖρόν μου James Coape. Συμπληρωτικὸν πρωτόκολλον Εἰς τὴν ἀπὸ 9 Ἀπριλίου 1870 σύμβασιν περὶ ἀτμοπλοϊκῆς συγκοινωνίας μεταξὺ Ληξουρίου καὶ Ἀργοστολίου. Ἄρθρον 1. Διὰ πᾶσαν ἄνευ δικαιολογημένης αἰτίας παράλειψιν τῶν ὑπὸ τοῦ ἐδαφ. βʹ. τοῦ ἄρθρου 1 τῆς συμβάσεως ὁριζομένων ταξειδίων ἐπιβάλλεται εἰς τὸν κ. Κλαδᾶν ὑπὸ τοῦ νομάρχου Κεφαλληνίας πρόστιμον 30 μέχρις 60 δραχμῶν. Τὸ ἐκ τῶν προστίμων τούτων εἰσπραττόμενον ποσὸν διανέμεται μεταξὺ τῶν δήμων Ληξουρίων καὶ Κρανίων. Ἄρθρον 2. Ὁ κ. Κλαδᾶς δὲν δύναται οὔτε νὰ κάμῃ ἔναρξιν τῆς συγκοινωνίας, οὔτε νὰ διατηρήσῃ τὸ χορηγούμενον αὐτῷ προνόμιον, ἐὰν δὲν ἔχῃ τοὐλάχιστον δύο ἀτμόπλοια εἰς τὴν νῆσον, προωρισμένα διὰ τὴν ὑπηρεσίαν ταύτην. Ἐγένετο ἐν Ἀθήναις τὴν 7 Μαΐου 1871.

Ὁ ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν

Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ.

Ἰωάννης Γ. Κλαδᾶς δι’ ἐμὲ καὶ τὸν συνεταῖρόν μου James Coape.»

§38ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις (θόρυβος).

§39ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Εἶναι ἀταξία νὰ συζητῶμεν κατ’ αὑτὸν τὸν τρόπον καὶ δὲν συμφέρει νὰ λαμβάνῃ χώραν, διότι προσβάλλει τὴν Βουλὴν καὶ παριστᾷ, ὅτι δὲν δίδομεν οὐδεμίαν προσοχὴν εἰς τὰ ψηφιζόμενα νομοσχέδια.

§40ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μεταβαίνομεν λοιπὸν εἰς τὰς πιστώσεις. Πρώτη πίστωσις εἶναι τῶν 300,000 δραχμῶν.

§41Θ. Α. ΖΑΪΜΗΣ. Ζητῶ τὸν λόγον ἐπὶ τῶν πιστώσεων. Πολὺς λόγος ἐγένετο κατὰ τὰς τελευταίας ἡμέρας περὶ τῶν πιστώσεων· παρεστάθησαν δὲ ὅλοι οἱ κατὰ καιροὺς κυβερνήσαντες τὴν Ἑλλάδα ὡς ἄνδρες σπάταλοι καὶ ἄσπλαγχνοι πρὸς τὸν δημόσιον πλοῦτον, καὶ ἐπειδὴ μεταξὺ τῶν πιστώσεων, τὰς ὁποίας θὰ ψηφοφορήσωμεν σήμερον, ὑπάρχουσι καί τινες προκληθεῖσαι, ὅτε ὑπῆρχεν εἰς τὴν ἐξουσίαν τὸ ὑπουργεῖον, τὸ ὁποῖον εἶχον τὴν τιμὴν νὰ προεδρεύω, θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ σᾶς εἴπω δύο λέξεις περὶ τῶν πιστώσεων αὐτῶν καὶ ἀκολούθως καὶ περὶ τῶν λοιπῶν ὀλίγα τινά. Ὑπάρχει πίστωσις 300,000 δραχ. ἥτις ἐδόθη εἰς τὴν ἀτμοπλοϊκὴν ἑταιρίαν. Ἡ ἀτμοπλοϊκὴ ἑταιρία περὶ τὸ τέλος τοῦ 1869 εὑρέθη εἰς δυσχερῆ θέσιν· εἶχε δὲ ἀπαιτήσεις ἀπὸ τὸ δημόσιον ἀνερχομένας εἰς 1,500,000 δραχ. περίπου· ἐπὶ τῆς ὀφειλῆς ταύτης τοῦ δημοσίου ἡ ἀτμοπλοϊκὴ ἑταιρία ἐζήτησε νὰ λάβῃ προκαταβολὴν 300,000 δραχμῶν, ἵνα δυνηθῇ δι’ αὑτῶν νὰ θεραπεύσῃ ἀνάγκας κατεπειγούσας, αἱ ὁποῖαι ἠδύναντο νὰ διακινδυνεύσωσι καὶ αὐτὴν τὴν ὕπαρξιν τῆς ἑταιρίας· ἐνομίσαμεν, ὅτι ὠφείλαμεν νὰ δεχθῶμεν τὴν εὐθύνην αὐτὴν, καθόσον μάλιστα ἐπρόκειτο περὶ πληρωμῆς χρεῶν· ἀλλά, ἀναλαβόντες τὴν εὐθύνην αὐτὴν, εἴχομεν ὑπ’ ὄψιν ὅτι ἦτο πιθανὸν νὰ ἐπικριθῇ τὸ ὑπουργεῖον διὰ χορήγησιν τοιαύτης πιστώσεως καὶ διὰ τοῦτο ἐλάβαμεν παρὰ τῆς ἀτμοπλοϊκῆς ἑταιρίας ἔγγραφον ἐγγύησιν, ὅτι εἰς περίστασιν καθ’ ἣν ἡ Βουλὴ δὲν ἤθελεν ἐγκρίνει τὴν πίστωσιν, ἡ ἑταιρία ν’ ἀποδίδῃ ὀπίσω τὰς 300 χιλιάδας δραχ. μετὰ τόκου 8%. Νομίζω, ὅτι πείθεσθε, ὅτι οὐδεμία σπατάλη, οὐδεμία ἀσπλαγχνία πρὸς τὸν δημόσιον πλοῦτον ἐμφαίνεται εἰς τὴν πίστωσιν αὐτὴν, ἥτις ἐπρόκειτο νὰ ἔλθῃ εἰς βοήθειαν ἐθνικῆς ἐπιχειρήσεως. Μετὰ ταῦτα ὑπάρχουσι δύο πιστώσεις, ἡ μὲν πρὸς βοήθειαν τῶν παθόντων ἐν Λευκάδι ὑπὸ τῶν σεισμῶν, ἡ δὲ ὑπὲρ τῶν παθόντων ἐν Κωνσταντινουπόλει ἐκ τῆς πυρκαϊᾶς. Δὲν δύναταί τις ν’ ἀμφισβητήσῃ, ὅτι ἡ κυβέρνησις ὤφειλεν, ὅτε συνέβη ὁ σεισμὸς τῆς Λευκάδος, νὰ ἔλθῃ εἰς βοήθειαν τῶν κατοίκων, καὶ ἐχορήγησε πίστωσιν 50 χιλιάδων δραχμῶν νομίζω δὲ ὅτι ἡ πίστωσις αὕτη δὲν ἐξηντλήθη, ἀλλὰ διετέθησαν μόνον 20,000 δραχμαὶ καθόσον ἐπῆλθον αἱ συνδρομαὶ τῶν ὁμογενῶν πρὸς βοήθειαν τῶν κατοίκων, ὥστε μένουν διαθέσιμοι 30,000 δραχ. Ἡ δὲ συνδρομὴ τῶν 30,000, ἡ ὁποία ἐδόθη διὰ τοὺς παθόντας ἐκ τῆς πυρκαϊᾶς, ἀπέβλεπε, κύριοι, ὁμογενεῖς παθόντας καὶ ἀνεγνωρίσαμεν, ὅτι ἡ κυβέρνησις τῆς Ἑλλάδος εἶχε μέγιστον καθῆκον νὰ ἔλθῃ εἰς βοήθειαν αὐτῶν τῶν ὁμογενῶν, καθόσον εἰς πᾶσαν περίστασιν ἡ Ἑλλὰς τείνει χεῖρα εἰς αὐτοὺς καὶ ζητεῖ βοήθειαν. Ἤθελεν εἶσθαι λοιπὸν ἄτοπον οὐ μόνον, ἀλλὰ καὶ ἀπρεπὲς ν’ ἀρνηθῶμεν νὰ ἔλθωμεν εἰς βοήθειαν αὐτῶν τῶν παθόντων. Ἄλλη πίστωσις ἥτις ἐπροκλήθη εἶναι ἡ ὑπὲρ τοῦ συνοικισμοῦ τῶν Νέων Ψαῤῥῶν. Ἡ Βουλὴ κατὰ τὴν παρελθοῦσαν σύνοδον ἐπεψήφισε νόμον διὰ τοῦ ὁποίου παρατείνεται ἐπὶ 5 ἔτη ἡ ἰσχὺς ἑτέρου νόμου, χορηγοῦντος χρηματικὰ μέσα πρὸς ἀποκατάστασιν τοῦ συνοικισμοῦ τῶν Νέων Ψαῤῥῶν· κατὰ τὸν νόμον τοῦτον ἔπρεπε νὰ χορηγηθῶσι τὰ μέσα ταῦτα καὶ ἐπροκαλέσαμεν πίστωσιν ἡ ὁποία ἦτο ἀπόῤῥοια τοῦ νόμου. Ἑτέρα τις πίστωσις ἀφορᾷ ἀντιμισθίαν δικηγόρων· καὶ αὕτη εἶναι ἀναμφισβήτητος· διότι οὐ μόνον ὠφείλαμεν νὰ πληρώσωμεν τὰς 25 χιλιάδ. ἀλλὰ 75· ἡμεῖς ἐπληρώσαμεν τὰς 25, ἀκολούθως δὲ τὸ κατόπιν ὑπουργεῖον ἐπλήρωσε τὰς 50. Βλέπετε, κύριοι, καὶ κάμνω ἔκκλησιν εἰς ἕκαστον ἐξ ὑμῶν, ἂν εἰς τὴν διάθεσιν τῶν πιστώσεων, αἱ ὁποῖαι ἐπροκλήθησαν παρ’ ἡμῶν ὑπάρχει σπατάλη τις καὶ ἀσπλαγχνία πρὸς τὸν δημόσιον πλοῦτον· ὁποιαδήποτε δὲ κυβέρνησις ἤθελεν εὑρεθῇ εἰς τὴν θέσιν αὐτὴν, ἤθελε πράξει τὸ ἴδιον. Εἶναι βεβαίως λυπηρὸν νὰ εὑρίσκωνται αἱ κυβερνήσεις εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ προκαλοῦν πιστώσεις· ἀλλ’ εἰς τὸ ζήτημα τοῦτο ἄλλοτε σᾶς εἶπον ὁ ἔντιμος κ. Σαράβας καὶ ὁ ὑπουργὸς τῆς Ἐκπαιδεύσεως κ. Πετιμεζᾶς, ὅτι ἔγκειται εἰς τὴν ἀνθρωπίνην ἀτέλειαν νὰ μὴ δύναται νὰ προΐδῃ ὅλας τὰς ἀνάγκας, αἱ ὁποῖαι δύνανται νὰ παρουσιασθῶσι κατὰ τὴν πραγματοποίησιν τοῦ προϋπολογισμοῦ· ἑπομένως δὲν εἶναι σπάνιον νὰ παρουσιάζωνται ἀνάγκαι, τὰς ὁποίας ἀδύνατον ἦτο ὁ προϋπολογισμὸς νὰ προβλέψῃ, καὶ οὐδεμία κυβέρνησις θὰ ἀνελάμβανε τὴν εὐθύνην νὰ μὴ ἤρχετο εἰς βοήθειαν εἴτε τῶν πασχόντων εἴτε τῆς ἑταιρίας· ἐγὼ δὲν ἠθέλησα νὰ σταματήσω ἀπέναντι τῆς εὐθύνης καὶ ἀπέναντι τῶν ἀδίκων κατηγοριῶν, ὅτι σπαταλῶ τὰ δημόσια χρήματα. Φωνάζουν 2 000,000, πιστώσεις! Δὲν εἶναι τὸ ποσὸν, τὸ ὁποῖον ὀφείλομεν νὰ ἐξετάσωμεν, ἀλλὰ τὰς ἀνάγκας, αἱ ὁποῖαι ἐπροκάλεσαν τὰς πιστώσεις, διότι αἱ ἀνάγκαι πολλάκις εἶναι οὐ μόνον ἀναπόδραστοι, ἀλλὰ συνδέονται καὶ μὲ τὸ συμφέρον τοῦ κράτους· καὶ οὐδεὶς ὑπουργὸς ἤθελεν ὀπισθοδρομήσει ἀπέναντι τῆς εὐθύνης, ὅταν πρόκειται ἢ νὰ καταβάλῃ λῃστὰς ἢ νὰ καταβάλῃ στάσιν ἢ πειρατείαν, ἀπέναντι μιᾶς δαπάνης, τὴν ὁποίαν ὤφειλε νὰ προκαλέσῃ καὶ τὴν ὁποίαν ὁ προϋπολογισμὸς δὲν προέβλεπεν. Ὑπ’ αὐτὴν λοιπὸν τὴν ἔποψιν πρέπει νὰ θεωρῶνται καὶ νὰ ἐξετάζωνται αἱ πιστώσεις, ὄχι ὑπὸ τὴν ἔποψιν τῶν ἀριθμῶν, ἀλλ’ ὑπὸ τὴν ἔποψιν τῆς αἰτίας διὰ τὴν ὁποίαν προκαλοῦνται. Πολλοί, βλέποντες τοὺς ἀριθμοὺς, κατηγοροῦσι τοὺς προκεκειμημένους ὑπουργοὺς καὶ λέγουν, ὅτι αὐτοὶ εἶναι σπάταλοι, ἢ ἄσπλαγχνοι, εἶναι τέρατα· τὰ τοιαῦτα εἶναι ἄτοπα, καὶ δὲν πρέπει νὰ λέγωνται ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου. Μετὰ τὰς πιστώσεις ταύτας ἔρχονται πιστώσεις τινῶν ἄλλων ὑπουργείων, ἐπὶ τῶν ὁποίων θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ ἐκθέσω τὴν γνώμην μου· ἀποβλέπουν αἱ πιστώσεις αὗται ὑπουργεῖον, μὲ τὸ ὁποῖον δὲν ἐπέρασα καλὰ καὶ οὐ μόνον ἐγὼ, ἀλλὰ καὶ οἱ ὑπουργοὶ ἐκεῖνοι δὲν ἐπέρασαν καλὰ μὲ ἐμὲ, ὅτε ἦσαν εἰς τὴν ἐξουσίαν· ἑπομένως δὲν ἔχω ἄλλο συμφέρον παρὰ τὸ τῆς ἀληθείας. Εἰς τὰς πιστώσεις αὐτὰς παρατηρῶ, ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ ἔδειξε μεγάλην αὐστηρότητα· ὁμολογῶ, κύριοι, ὅτι καὶ αἱ ἐπιτροπαὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ ἐν γένει καὶ ἡ Βουλὴ πρέπει νὰ ᾖναι λίαν αὐστηραὶ περὶ τὴν ἐξέλεγξιν τῶν πιστώσεων, διότι ἡ αὐστηρότης αὕτη θέτει χαλινοὺς εἰς τοὺς ὑπουργοὺς, καὶ σᾶς ὡμολόγησα εἰς ἄλλην συνεδρίασιν, ὅτι ἡ συζήτησις ἡ ὁποία ἔγεινε πέρυσιν ἐπὶ τῆς πιστώσεως τοῦ ἀτμοδρόμονος, ἔθεσε καὶ εἰς ἐμὲ τὸν ἴδιον χαλινόν τινα καὶ ἀπέφυγον μετὰ μεγάλης ἐπιμονῆς ὅλας τὰς πιστώσεις· ἀλλ’ ἀπέναντι τῶν ἀναποφεύκτων πιστώσεων δὲν ἠδυνάμην νὰ συλλογισθῶ τὴν εὐθύνην, διότι ἐπρόκειτο περὶ μεγάλων συμφερόντων τοῦ κράτους. Ἡ ἐπιτροπὴ λοιπὸν ἐφάνη λίαν αὐστηρά· ἀλλὰ νομίζω, ὅτι ἡ αὐστηρότης πρέπει νὰ στηρίζηται ἐπὶ τῆς δικαιοσύνης, διότι ὅταν δὲν στηρίζεται ἐπ’ αὐτῆς, τότε ἡ αὐστηρότης γίνεται πάθος· τὸ δὲ κοινοβούλιον πρέπει νά ἵσταται εἰς πολλὰ ὑψηλὴν περιωπὴν καὶ νὰ μὴ δίδῃ ἀφορμὴν ποτὲ νὰ παρεξηγοῦνται αἱ ἀποφάσεις του καὶ νὰ ἀποδίδωνται αὗται εἰς πάθος· νομίζω ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ ἐφάνη λίαν αὐστηρὰ ὡς πρὸς τὴν κρίσιν της περὶ τῶν πιστώσεων· ἡ δὲ αὐστηρότης αὕτη δὲν στηρίζεται εἰς τὸ δίκαιον. Ἴσως, κύριοι, ὅτε ἐπροκλήθησαν αἱ πιστώσεις αὗται ὑπὸ τοῦ ὑπουργείου τοῦ κ. Δεληγεώργη, παρεβιάσθησαν τύποι τινὲς, τύποι ὅμως οὐχὶ οὐσιώδεις. Θέλω σᾶς εἰπεῖ ποῖαι εἶναι αἱ πιστώσεις, τὰς ὁποίας ἡ ἐπιτροπὴ μέμφεται μετὰ πολλῆς πικρίας. Ὑπάρχει πίστωσις τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Ναυτικῶν, διὰ τὴν ὁποίαν λέγουν δὲν ἐπροκλήθη διάταγμα ἀναπληρωτικῆς πιστώσεως. Πρέπει νὰ μάθετε πῶς ἐπῆλθεν ἡ ὑπέρβασις αὕτη, καὶ ἐπειδὴ ἔλαβε χώραν ἐπὶ τοῦ κ. Τομπάζη, ὅτε ἦτο ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν, ὀφείλω νὰ εἴπω πόθεν ἐπήγασεν αὕτη καὶ πῶς ἐξηκολούθησεν ἐπὶ τοῦ ὑπουργείου τοῦ κ. Δεληγεώργη, καὶ ἴσως ἐπὶ τοῦ ὑπουργείου τοῦ κ. Κουμουνδούρου. Κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος, ὅτε ἐπρόκειτο νὰ ἐνεργηθῶσι δημοτικαὶ ἐκλογαὶ, ἡ κυβέρνησις ὤφειλε νὰ λάβῃ ὅλα τὰ μέτρα πρὸς διατήρησιν τῆς τάξεως κατὰ τὴν ἐνέργειαν αὐτῶν. Ἓξ μικρὰ ἀτμόπλοια, τὰ ὁποῖα ἔχομεν εἰς ἐνέργειαν, δὲν ἦσαν ὅλα εἰς κίνησιν, διότι ἐπρόκειτο κατὰ τὸν Μάρτιον νὰ ἐπισκευασθῶσι τρία ἐξ αὐτῶν· τρία λοιπὸν μόνον πλοῖα εἰς ἐνέργειαν ἐθεωρήθησαν ὅλως διόλου ἀνεπαρκῆ διὰ τὴν δημοσίαν ἀσφάλειαν, διότι εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ ἔχωμεν πλοῖα εἰς τὸν Εὐβοϊκὸν κόλπον καὶ τὰ παράλια τῆς Ἀκαρνανίας, τότε ὁ ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν ἔλαβε τὸ μέτρον νὰ ὁπλίσῃ τὴν Ἕνωσιν καὶ τὴν Κρήτην, ἐλπίζων ὅτι μετὰ δύω ἢ τρεῖς μῆνας ἤθελεν εὑρεθῆ εἰς κατάστασιν ν’ ἀφοπλίσῃ τὰ πλοῖα ταῦτα καὶ νὰ ἐπανέλθῃ εἰς τὴν τακτικὴν θέσιν τῶν πραγμάτων· ὁ κ. Τομπάζης κατόπιν ἀπεσύρθη καὶ ἔμειναν τὰ πλοῖα αὐτὰ, διότι ἡ ἱστορία τοῦ Δήλεσι μετὰ ταῦτα ὑπεχρέωσε τὴν κυβέρνησιν νὰ ἔχῃ πλοῖα περισσότερα εἰς ἐνέργειαν. Δὲν ἠδυνήθημεν λοιπὸν νὰ ἐπαναφέρωμεν τὰ πράγματα εἰς τὴν κατάστασιν τοῦ προϋπολογισμοῦ· τὸ ὑπουργεῖον τὸ διάδοχον δὲν ἀφώπλισε τὰ πλοῖα, διότι αἱ ἀνάγκαι τῆς δημοσίας ἀσφαλείας ἐξηκολούθουν, προσετέθη δὲ καὶ ἑτέρα ἀνάγκη τῆς μετακομίσεως ἅλατος ἡ ὁποία ἤρχισε νὰ ὑπάρχῃ, ὅτε ἡμεῖς ἤμεθα εἰς τὰ πράγματα. Τὸ ὑπουργεῖον ἤδη κατηγορεῖται, διότι δὲν ἐπροκάλεσε διάταγμα ἀναπληρωτικῆς πιστώσεως, τουτέστιν διάταγμα, τὸ ὁποῖον νὰ βασίζεται ἐπὶ γνωμοδοτήσεως τοῦ ὑπουργικοῦ συμβουλίου καὶ νὰ φέρῃ τὴν ὑπογραφὴν τοῦ Βασιλέως. Ἰδοὺ τὸ ἁμάρτημα τὸ ὁποῖον εὑρίσκει ἡ ἐπιτροπὴ· πιθανὸν νὰ ἦτο ἀναγκαῖον, ἀλλ’ ἐγὼ δύναμαι νὰ σᾶς ἀναφέρω ἀπείρους περιστάσεις, καθ’ ἃς δὲν ἐπροκλήθη τοιοῦτον· καὶ πέρυσιν ὁ ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν κύριος Αὐγερινὸς ἐπαρουσίασε πίστωσιν τοιαύτην καὶ ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ἂν δὲν ἀπατῶμαι, παρουσιάζων τὰ νομοσχέδιά του περὶ πιστώσεως εἶπεν, ὅτι πολλὰ ἐξ αὐτῶν τῶν ἐξόδων ἐπραγματοποιήθησαν ἤδη· ὥστε αὐτὴ ἡ ἀκρίβεια, τὴν ὁποίαν ζητεῖ ἡ ἐπιτροπὴ τοῦ προϋπολογισμοῦ πολὺ δικαίως ἔπρεπε νὰ τηρῆται πάντοτε· ὑποστηρίζω δὲ, ὅτι δὲν ἐτηρήθη, διότι ἐδόθη τοιαύτη ἑρμηνεία εἰς τὸν λογιστικὸν νόμον· ἂν ἡ Βουλὴ νομίζῃ, ὅτι πρέπει νὰ ἑρμηνευθῇ ἄλλως ἡ διάταξις τοῦ λογιστικοῦ νόμου, εἰμπορεῖ νὰ εἴπῃ ῥητῶς, «ὅτι εἰς τὸ μέλλον δὲν δέχομαι πίστωσιν, παρ’ ὅταν φέρῃ τὰς διατυπώσεις αὐτάς.» Ἀλλὰ σήμερον, κύριοι, νομίζω, ὅτι εἶναι ἄδικον νὰ καταλογίσῃ ἡ ἐπιτροπὴ τοῦ προϋπολογισμοῦ εἰς βάρος τῶν τελευταίων ὑπουργῶν τὴν πίστωσιν 191,000 δραχμῶν, διότι ὑπάρχουν προηγούμενα, καὶ ὑπαρχόντων προηγουμένων, οἱ ὑπουργοὶ ἠκολούθησαν τὴν τάξιν αὐτήν. Δευτέρα πίστωσις, τὴν ὁποίαν ἡ ἐπιτροπὴ καταλογίζει εἰς βάρος τοῦ κ. Δεληγεώργη τῶν 6,000 δραχμῶν μοὶ φαίνεται ἐπίσης ἄδικος, διότι ἡ ἐπιτροπὴ λέγει, ὅτι ὁ κ. Δεληγεώργης ἐδαπάνησεν εἰς διατήρησιν κυβερνητικῶν ἐφημερίδων 10,000 δραχ. κατὰ τοὺς 5 μῆνας, ἡ δὲ ἐπιτροπὴ θεωρεῖ ὡς ὅρον, τὸν ὁποῖον δὲν πρέπει ὁ ὑπουργὸς νὰ ὑπερβαίνῃ, 12,000 δραχμὰς κατ’ ἔτος. Ἀλλὰ ἂν ἐπρόκειτο ὑπουργός τις νὰ παραβιάσῃ τὸ ἄρθρον τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν, τὸ ὁποῖον ἐψηφίσαμεν προχθὲς καὶ νὰ κάμῃ ὑπέρβασιν τῶν 12,000, τότε ἡ ἐπιτροπὴ ἐδικαιοῦτο νὰ καταδικάσῃ τὸν ὑπουργὸν, ὅστις ἤθελε κάμει ὑπέρβασιν τῶν 12,000 δραχ. τῶν ἐγκριθεισῶν δι’ ἀποφάσεως τῆς Βουλῆς· ἀλλὰ σήμερον ἡ ἐπιτροπὴ ἐσχημάτισεν ἐν ἑαυτῇ ἀπόφασιν λίαν ὀρθήν· στηριζομένη δὲ εἰς τὴν ἀπόφασιν αὐτὴν, λέγει, «καταλογίζω εἰς τὸν κ. Δεληγεώργην 6,000 δραχμὰς, διότι ὑπερέβη τὸ ποσὸν, τὸ ὁποῖον ἀπεφάσισα διὰ τὸ μέλλον». Τοῦτο, κύριοι, μοὶ φαίνεται, ὅτι δὲν εἶναι δίκαιον, διότι οὕτως ἡ ἐπιτροπὴ ἠδύνατο νὰ εὕρῃ δαπανήσαντας ἐπίσης πολὺ περισσότερα ποσὰ καὶ ἄλλους καὶ τότε νὰ εἴπῃ, «ὅτι καταλογίζω εἰς βάρος τοῦ ὑπουργείου τοῦ 1864 τόσα, τοῦ ὑπουργείου τοῦ 1865 τόσα καὶ καθεξῆς,» διότι τὰ ποσὰ ταῦτα ὑπερέβησαν τὴν πίστωσιν, τὴν ὁποίαν ἐγὼ ὥρισα· ἡ πίστωσις ὅμως αὕτη ἐτέθη ἀπὸ τῆς προχθὲς διὰ τὸ μέλλον. Ἐπομένως δὲν δύναται ἡ ἀπόφασις τῆς ἐπιτροπῆς, εἴτε τῆς Βουλῆς νὰ ἔχῃ ὀπισθενεργὸν δύναμιν. Τρίτη πίστωσις περὶ τῆς ὁποίας ἐγένετο λόγος εἶναι ἡ ἐκ δραχ. 29,000· αὐτὴν ἡ ἐπιτροπὴ ἀφίνει εἰς τὴν ἐξέλεγξιν τῆς Βουλῆς. Γνωρίζετε, ὅτι ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν Δρόσος ἠγόρασε φορτίον γαιανθράκων ἄνευ πιστώσεως· ἀλλ’ ὡς ἐξάγεται ἐκ τῶν ἐγγράφων, οἱ ἄνθρακες οὗτοι εἶναι καὶ καλοὶ καὶ ἠγοράσθησαν εἰς εὐθηνὴν τιμὴν, διότι ἠγοράσθησαν ἕκαστος τόνος ἀνθράκων ἀντὶ 39 δραχμῶν, ἐνῷ συνήθως ἀγοράζονται πρὸς 50 καὶ 52 δρ.

§42ΤΙΝΕΣ. 35 δραχ. ἠγοράσθησαν.

§43ΖΑΪΜΗΣ. Ὥστε εἰς τὴν πρᾶξιν αὐτὴν τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Ναυτικῶν δὲν ἠμπορῶ νὰ παρατηρήσω δολίαν τινα προαίρεσιν διὰ νὰ εἴπω, ὅτι πρέπει νὰ τὴν καταλογίσω εἰς βάρος του. Ἴσως δὲν ἔπρεπε νὰ τὸ κάμῃ, ἀλλὰ καὶ ἀγοράσας τοὺς ἄνθρακας δὲν ζημίωσε τὸ δημόσιον, διότι οὗτοι ἐχρησίμευσαν διὰ τὸ ἐπιὸν ἔτος· καὶ διὰ τοῦτο εἴδατε, ὅτι ὁ ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ 1871 ὑπελόγισε ποσὸν ὀλιγώτερον δι’ ἀγορὰν ἀνθράκων. Δὲν βλέπω λοιπὸν καὶ ἐδῶ ἔγκλημά τι τοῦ ὑπουργοῦ, ὥστε νὰ ἀποδοθῇ ὁ καταλογισμὸς τῶν 29,000 δραχμῶν εἰς βάρος του, ἀφ’ οὗ πρὸς ὠφέλειαν τοῦ δημοσίου ἔλαβε τοὺς ἄνθρακας. Αὐταὶ, κύριοι, εἶναι αἱ παρατηρήσεις, τὰς ὁποίας ὀφείλω νὰ κάμω ἐπὶ τῶν πιστώσεων. Ἐπαινῶ τὴν διαγωγὴν τῆς ἐπιτροπῆς, διότι ἠθέλησε νὰ φανῇ λίαν αὐστηρά· καὶ ἡ αὐστηρότης αὐτὴ, ἐστὲ βέβαιοι, ὅτι θὰ ἐξασκήσῃ σωτηρίαν ἐπιῤῥοὴν ἐπὶ ὅλων τῶν ὑπουργῶν, εἴτε τῶν παρόντων εἴτε τῶν μελλόντων, ἀλλ’ ἐν τῇ αὐστηρότητι αὐτῇ πρέπει νὰ ὑπάρχῃ καὶ δικαιοσύνη· βλέπω δὲ μετὰ λύπης μου, ὅτι ἡ πρὸς τὰς αἰτιάσεις, τὰς ὁποίας ἐπέφερε κατὰ τῶν πιστώσεων ἡ ἐπιτροπὴ, δὲν ἠκολούθησεν ἀκριβῶς τὴν δικαιοσύνην φανεῖσα μᾶλλον αὐστηρὰ παρὰ δικαία· καὶ διὰ τοῦτο νομίζω, ὅτι δυνάμεθα νὰ προβῶμεν εἰς τὴν ἐπιψήφισιν τῶν πιστώσεων αὐτῶν μέ τινα ἀπόφασιν διὰ τὸ μέλλον, ὄχι διὰ τὸ παρελθὸν, τοὐτέστι νὰ διατυπώσωμεν, στηριζόμενοι καὶ ἐπὶ τοῦ λογιστικοῦ Νόμου, ἀπόφασιν τῆς Βουλῆς ὡς πρὸς τὰς ἀναπληρωματικὰς πιστώσεις· κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον, τιθέντες σήμερον ἕνα κανόνα, δυνάμεθα εἰς τὸ μέλλον νὰ κρίνωμεν τὰς πράξεις τῶν ὑπουργῶν ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ κανόνος τούτου, ὅστις δὲν ὑπῆρχεν εἰς τὰ προηγούμενα· καὶ αὐτὸ δύνανται νὰ σᾶς τὸ βεβαιώσουν καὶ οἱ κ. ὑπουργοὶ, διότι καὶ ὁ κ. Σωτηρόπουλος καὶ ὁ κ. Κουμουνδοῦρος ἐπαρουσίασαν τοιαύτας πιστώσεις.

§44ΚΟΛΙΑΤΣΟΣ. Νὰ ἀναγινώσκωνται αἱ πιστώσεις καὶ ἐπὶ ἑνὸς ἑκάστου κονδυλίου νὰ γίνηται ἡ συζήτησις.

§45ΔΑΓΡΕΣ. Νὰ θέσωμεν μίαν τάξιν, κ. πρόεδρε, εἰς τὴν συζήτησιν τῶν πιστώσεων, διότι πολλὰ ἐκ τῶν ποσῶν εἶναι ἀρκετὰ ὀγκώδη. Ὑπάρχουν πιστώσεις, τὰς ὁποίας ἡ ἐπιτροπὴ δὲν ἀμφισβητεῖ, ἀλλὰ ὑπάρχουν καὶ ἄλλαι ἐπὶ τῶν ὁποίων προτείνει τὸν καταλογισμὸν εἰς βάρος ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἐπροκάλεσαν ταύτας. Λοιπὸν περὶ τῶν πιστώσεων αὐτῶν ἐννοῶ τὴν συζήτησιν, ἀλλὰ περὶ τῶν ἄλλων δὲν ἐννοῶ ἀναγκαίαν τὴν συζήτησιν, τοὐλάχιστον ἐκ μέρους τῆς ἐπιτροπῆς δὲν ἔχει τι νὰ ἀντιταχθῇ· αἱ ἄλλαι λοιπὸν νὰ μείνωσι τελευταῖαι καὶ ἐπ’ αὑτῶν ν’ ἀπαντήσῃ ἡ κατηραμένη αὐτὴ ἐπιτροπὴ ἀπὸ ποίας ἀρχὰς καὶ ἀπὸ ποῖον πνεῦμα ἐμφορήθη, ὅταν συνέταξε τὴν ἔκθεσιν. Διὰ τοῦτο νομίζω, ὅτι οὔτε ὀρθὸν, οὔτε τακτικὸν εἶναι νὰ συζητήσωμεν τώρα περὶ ὅλων· διότι ὅλας θὰ καταψηφίσωμεν; Ἐὰν ὅλας, τὸ ἐννοῶ· ἀλλ’ ἐὰν πρόκειται μία ἑκάστη νὰ ψηφοφορηθῇ χωριστὰ, οὕτω πρέπει νὰ τὰς συζητήσωμεν· ἄλλως προτάξατε τὰς ἄλλας· οὔτε νὰ δικαιολογηθῆτε, κύριοι, πρόκειται· διότι οὐδεὶς σᾶς ἐμέμφθη, ἀλλ’ ἐὰν συγχέεται τὸ καλῶς γενόμενον μὲ τὸ κακῶς, δὲν πρέπει νὰ ἦσθε κατὰ τῆς ἐπιτροπῆς· δὲν εἶναι οὔτε σωστὸν, οὔτε τακτικόν. Λοιπὸν λέγω, ὅτι πρέπει νὰ προτάξητε τὴν συζήτησιν ἐκείνων, τὰς ὁποίας ἡ ἐπιτροπὴ λέγει ὅτι ἐγένοντο καλῶς καὶ κατόπιν ἐπὶ ὅσων ἐθεώρησεν, ὅτι ἐγένοντο κακῶς καὶ κατὰ συνέπειαν ἐπροκάλεσε τοὺς ἄλλους νὰ ἀπαντήσουν.

§46ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν πῶς θέλει νὰ προβῇ ἡ Βουλή; Ὁ κ. Δεληγιώργης θὰ ὁμιλήσῃ καὶ περὶ τῆς τάξεως τῆς συζητήσεως.

§47ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Τὸ ζήτημα, κύριοι, τὸ ὁποῖον ἤγειρεν ὁ κ. Δαγρὲς νομίζω εἶναι λελυμένον· καὶ εἶναι λελυμένον, ἐὰν δὲν ἀπατῶμαι, τῇ πρωτοβουλίᾳ αὐτοῦ τοῦ ἰδίου. Ἐγὼ εἰς προηγουμένην συνεδρίασιν ἐπρότεινα εἰς τὴν Βουλὴν, συζητουμένου τοῦ προυπολογισμοῦ, νὰ συζητηθῇ συγχρόνως μὲ ἕκαστον κεφάλαιον ἢ ἄρθρον αὐτοῦ ἡ πίστωσις ἡ σχετιζομένη μὲ αὐτό· ἀλλ’ ὁ κ. Δαγρὲς καὶ ἄλλοι εἶπον, ὅτι πρέπει νὰ ὁρισθῇ ἡμέρα, κατὰ τὴν ὁποίαν νὰ συζητηθῶσιν αἱ πιστώσεις ὅλαι ὁμοῦ. Ὁ κ. Δαγρὲς ἂς μοὶ συγχωρήσῃ νὰ τῷ παρατηρήσω, ὅτι ἀπὸ τῆς πρώτης ἡμέρας, καθ’ ἣν ὑπεβλήθησαν αἱ πιστώσεις αὗται, ἀπειράκις ἔκαμε λόγον περὶ τοῦ ὄγκου αὐτῶν, καὶ μομφὰς, ὄχι βεβαίως ἐπιεικεῖς, ἀλλὰ λίαν αὐστηρὰς, ἐξετόξευσε κατὰ τῶν διαχειρισθέντων τὰ κοινά· μόλον τοῦτο ἀποδίδω μίαν δικαιοσύνην εἰς τὸν κ. Δαγρὲν, διότι ὁ προλαλήσας ἀξιότιμος βουλευτὴς Καλαβρύτων κ. Ζαΐμης πικρῶς κατέκρινε τὴν ἔκθεσιν τῆς ἐπιτροπῆς, καὶ εἶχε δίκαιον ὁ κ. Δαγρὲς νὰ εἴπῃ, ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ δὲν κατακρίνει ὅλας τὰς πιστώσεις, κατακρίνει μόνον ὀλίγας, τὰς λοιπὰς δὲ τὰς παραδέχεται, καὶ νὰ ζητήσῃ τὸν χωρισμόν Ἀλλ’ ἐγὼ δὲν ἔχω σκοπὸν νὰ κατακρίνω τὴν ἐπιτροπήν· ἐξ ἐναντίας μάλιστα ἔχω σκοπὸν νὰ τὴν εὐχαριστήσω, διότι ἔδειξεν αὐστηρότητα, ἔστω καὶ ὑπὲρ τὸ δέον, ὅπως εἶπεν ὁ κ. Ζαΐμης. Ἀλλ’ ἐγὼ νομίζω, ὅτι ἡ αὐστηρότης δὲν εἶναι βλαπτικὴ, ὅταν πρόκειται περὶ τῆς ἐξελέγξεως τῶν διαχειριζομένων τὰ δημόσια· ὅσον δὲ ἀφορᾷ τὴν θερμότητα τῶν ἐκφράσεων αὐτῆς, αὕτη μένει εἰς τὴν ἔκθεσιν τῆς ἐπιτροπῆς, καὶ θὰ μείνῃ κτῆμα αὐτῆς τῆς ἰδίας. Δὲν πιστεύω δὲ ἡ Βουλὴ νὰ ἐνδιαφέρηται διὰ τοῦτο, διότι ἡ Βουλὴ θὰ ἀποφασίσῃ εἰδικῶς. Δι’ ἐμὲ δὲ, κύριοι, εἶναι λίαν εὐάρεστον πρᾶγμα, ὅτι ἐδόθη αὐτὴ ἡ ἀφορμὴ ἐκ μέρους τῆς ἐπιτροπῆς νὰ ἐξετασθῇ αὐστηρῶς ἡ διαχείρισίς μου διὰ τὸν χρόνον κατὰ τὸν ὁποῖον ὑπῆρξα εἰς τὰ πράγματα· διότι τὸ γνωμικὸν «λάθε βιώσας», πιθανὸν νὰ ἔχῃ ἀξίαν τινὰ εἰς τὸν ἰδιωτικὸν βίον, ἀλλ’ εἰς τὸν δημόσιον, ὄχι μόνον ἀξίαν τινὰ δὲν ἔχει, ἀλλ’ εἶναι καὶ λίαν βλαπτικόν· μάλιστα δὲ εἰς τὰς ἐλευθέρας πολιτείας αὐτὴ ἡ ἀρχὴ εἶναι ὀλεθρία καὶ δὲν ἔχει κανεὶς τὸ δικαίωμα, ἐκτὸς τῶν ἐνόχων, ν’ ἀποδοκιμάζῃ τὴν αὐστηρότητα τῶν ἐπιτροπῶν ἐπὶ τῶν ἐξελέγξεων. Εὐχαριστῶ τὸν ἀξιότιμον βουλευτὴν Καλαβρύτων δι’ ὅσα εἶπε σχετικῶς μὲ τὰς πιστώσεις, αἱ ὁποῖαι βαρύνουν τὴν διαχείρισιν τοῦ ὑπουργείου τοῦ Ἰουλίου. Παρατηρῶ ὅμως, ὅτι εἰς τὰ πλεῖστα καὶ κυριώτερα δὲν ἔχει ὁ κ. Ζαΐμης ἀκριβῆ γνῶσιν· καὶ ἐν πρώτοις παρατηρῶ, ὅτι δὲν ἔχει ἀκριβῆ γνῶσιν ὡς πρὸς τὴν πίστωσιν τὴν ναυτικήν. Δὲν θέλω ὁμιλήσει περὶ αὐτῆς, διότι θέλει ὁμιλήσει ὁ κ. Χρηστίδης· κάμνω ὅμως ἀπὸ τοῦδε τινὰς περὶ αὐτῆς παρατηρήσεις, διὰ νὰ γνωρίζῃ ἀπὸ τοῦδε ἡ Βουλὴ, ἀφοῦ ἐγένετο περὶ αὐτῆς λόγος, περὶ τίνος πρόκειται. Διὰ τὰς δαπάνας τοῦ ναυτικοῦ καὶ τοῦ ὑπουργείου τῶν στρατιωτικῶν ἐπεκράτησεν ἐν Ἑλλάδι ἡ ἀρχὴ νὰ μὴ κατονομάζωνται ἐν τῷ ἐτησίῳ οἰκονομικῷ νόμῳ καὶ νὰ μὴ ἦναι δυνατὸν νὰ ἐκδοθῶσι δι’ αὐτὰς ἀναπληρωτικαὶ πιστώσεις ἐν ἀπουσίᾳ τῆς Βουλῆς. Ὅθεν ἡ ἐπιτροπὴ δὲν ἠδύνατο νὰ μᾶς κατακρίνῃ διὰ τὶ δὲν ἐξεδώκαμεν ἀναπληρωτικὰς πιστώσεις διὰ Βασ. διατάγματος. Ἡ ἐπιτροπὴ δύναται νὰ μᾶς κατακρίνῃ μόνον διατὶ ἐκάμαμεν πληρωμὰς πέραν τῶν πιστώσεων τοῦ προϋπολογισμοῦ. Ἡ ἐπιτροπὴ λέγει, χωρὶς νὰ ὀνομάζῃ τὸ ὑπόλογον ὑπουργεῖον, (χρεωστῶ νὰ ἀποδώσω αὐτὴν τὴν δικαιοσύνην εἰς τὴν ἐπιτροπὴν) λέγει, ὅτι αἱ κυβερνήσεις αἱ διαχειρισθεῖσαι τὴν χρῆσιν τοῦ 1870 (καὶ διεχειρίσθησαν τὸ 1870 τρεῖς κυβερνήσεις, ἡ τοῦ κ. Ζαΐμη, ἡ ἐμὴ καὶ ἡ κυβέρνησις τοῦ κ. Κουμουνδούρου) ἔκαμαν ὑπέρβασιν τῶν πιστώσεων κατὰ δραχμὰς 91,000.

§48ΤΙΝΕΣ. 191,000.

§49ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Μάλιστα. — Ἀπαντῶ ἐν δυσὶ λέξεσιν, ὅτι ἐκ τῶν 7 κονδυλίων, τὰ ὁποῖα περιλαμβάνει ἡ πίστωσις τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῶν ναυτικῶν, ἐκ δραχμῶν 191,000, ὁ κ. Δρόσος ἐξέδωκεν ἔταλμα μόνον δι’ ἓν κεφάλαιον, τὸ κεφάλαιον Αʹ. ἄρθρον 13, τὸ ἀφορῶν τοὺς διαθεσίμους. Ὁ κ. Δρόσος δὲν ὑπέγραψεν ἐντάλματα διὰ τὰ ἄλλα κονδύλια· μὲ ἐπληροφόρησεν δὲ ὅτι καὶ εἰς τὸ κεφάλαιον Αʹ. ἄρθρον 11 ἐξεδόθησαν ἐντάλματα μικροῦ τινὸς ποσοῦ 4–5 χιλ. δραχμῶν· ἀλλ’ ἅμα ἐπληροφορήθη ὅτι ὑπῆρχεν ὑπέρβασις, διέταξε νὰ ἀνασταλῶσιν· ὥστε οὔτε ἐπιθεωρήθησαν ἀπὸ τὸ γενικὸν λογιστήριον, οὔτε ἐπληρώθησαν. Ἐξέδωκε δὲ τὰ ἐντάλματα περὶ ὧν σᾶς εἶπον, τοῦ ἄρθρου 13· «Μισθὸς διαθεσίμων ἀξιωματικῶν» διὰ τὴν ἑξῆς αἰτίαν. Εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ 1868 εἶχε δοθῆ πίστωσις διὰ τὰς λιμενικὰς ὑπηρεσίας 226,719 δραχμῶν· εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ 1869, εἶχε δοθῆ πίστωσις δραχμῶν 175,297, καὶ εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ 1870, περὶ οὗ πρόκειται, πίστωσις ἐκ δραχ. 196,665, ἤτοι πίστωσις κατὰ 21 χιλ. πλέον τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ 1869, καὶ κατὰ 30 χιλ. ὀλιγώτερον τοῦ 1868. Τοῦτο ὅμως εἶχε γίνει ὅταν συνετάττετο ὁ προϋπολογισμὸς ἐν τῷ ὑπουργείῳ· ὅταν ὅμως ἐφέρθη εἰς τὴν Βουλὴν, τότε ἀπὸ τὴν πίστωσιν ταύτην «διὰ λιμενικὰς ὑπηρεσίας ἐκ δραχμῶν 196,665», ὁ ὑπουργὸς τῶν ναυτικῶν ἔγραψεν ὅτι ἀφαιροῦνται δραχ. 66,665.

§50ΔΑΓΡΕΣ. Κύριε πρόεδρε, ἡ ἰδέα τῆς τακτοποιήσεως τῆς συζητήσεως ἔμεινε.

§51ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νὰ τελειώσῃ ὁ κ. Δεληγεώργης.

§52ΔΑΓΡΕΣ. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ συζητηθῶσιν αἱ πιστώσεις διὰ μιᾶς ἐν ὅλῳ.

§53ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ὁ ὑπουργὸς τῶν ναυτικῶν εἶχεν αὐξήσει κατὰ 21 χιλ. τὴν πίστωσιν ταύτην, διότι ἐσκόπει ἐκ τῶν διαθεσίμων ἀξιωματικῶν νὰ διορίσῃ εἰς τὴν λιμενικὴν ὑπηρεσίαν· ἔπειτα ὅμως, ὅταν ἀφῄρεσεν 66 χιλ. ἐκ τῶν 196 χιλ., τί ὤφειλε νὰ πράξῃ διὰ τοὺς διαθεσίμους ἀξιωματικοὺς, τοὺς ὁποίους εἶχε προορίσει διὰ τὴν λιμενικὴν ὑπηρεσίαν; ὤφειλε νὰ φέρῃ αὐτοὺς εἰς τοὺς διαθεσίμους, διότι οἱ ἀξιωματικοὶ ἔχουν βαθμὸν καὶ μισθὸν ἀναφαίρετους. Ὤφειλε νὰ προβλέψῃ περὶ αὐτῶν, ὡς περὶ διαθεσίμων ἀξιωματικῶν· ἀλλὰ δὲν ἐπρόβλεψεν, ἔκαμε μόνον τὴν ἀφαίρεσιν τοῦ μισθοῦ των ἀπὸ τὴν λιμενικὴν ὑπηρεσίαν χωρὶς νὰ λάβῃ καμμίαν πρόνοιαν περὶ τοῦ μισθοῦ αὐτῶν ὡς διαθεσίμων ἀξιωματικῶν. Ἕνεκα τούτου ἡ κυβέρνησις τοῦ κ. Ζαΐμη ἐκ τῆς πιστώσεως ἐκ δραχμῶν 25,551 καὶ 96/00 «διὰ μισθοδοσίαν τῶν διαθεσίμων», εἶχε πληρώσει κατὰ τὴν ά. ἑξαμηνίαν 23,650 καὶ 56/00, ὥστε ἔμεινε διαθέσιμον ποσὸν διὰ τὴν βʹ. ἑξαμηνίαν, ἣν ἐκλήθη νὰ διαχειρισθῇ ὁ κ. Δρόσος, μόνον δραχμαὶ 1,921. Ὁ κ. Δρόσος ἐνόμισεν, ὅτι τοῦτο ἦτο λάθος κατὰ τὴν σύνταξιν τοῦ προϋπολογισμοῦ καὶ ὅτι, ἐπειδὴ ἀφ’ ἑνὸς ὁ μισθὸς τοῦ ἀξιωματικοῦ εἶναι ἀναφαίρετος, ὀφείλεται πάντοτε παρὰ τοῦ δημοσίου καὶ ἔπρεπε νὰ πληρωθῇ, ἀφ’ ἑτέρου δὲ οἱ ἀξιωματικοὶ ἠδύναντο νὰ κινήσωσιν ἀγωγὰς κατὰ τοῦ δημοσίου καὶ νὰ ζητήσωσι καὶ τόκους, ἐνόμισεν ὅτι δὲν παρεβίαζε τὸ πνεῦμα τῆς Βουλῆς, ὅτι πράττει ὡς καλὸς διαχειριστὴς, ἐπειδὴ ἤθελεν ἐκθέσει τὸ δημόσιον εἴτε εἰς τὸ ἓν ἄτοπον, τὸ τῆς προσβολῆς τῆς κυβερνητικῆς ἀξιοπρεπείας, εἴτε εἰς τὸ ἄλλο, τὸ τῆς ζημίας καὶ ἕνεκα τούτου ὑπέγραψεν ἐντάλματα καθ’ ὑπέρβασιν τῆς πιστώσεως ταύτης. Πίστωσις διὰ Β. Διατάγματος δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ἐκδοθῇ, διότι πιστώσεις ἀναπληρωτικαὶ ἐκδίδονται μόνον διὰ τὰ κονδύλια ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ὁ οἰκονομικὸς νόμος κατονομάζει ῥητῶς· τὸ προκείμενον, καθὼς καὶ ὅλα τὰ κεφάλαια τοῦ ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν καὶ τοῦ ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν, δὲν ὑπάγονται εἰς αὐτὴν τὴν κατηγορίαν, ὥστε πίστωσις δὲν ἠδύνατο νὰ ἐκδοθῇ. Προσθέτω δὲ εἰς ὅσα εἶπεν ὁ ἀξιότιμος κ. Ζαΐμης, περὶ τοῦ ὅτι τοῦτο δὲν εἶναι πρωτοφανὲς, ὅτι ὅσοι ὑπῆρξαν εἰς τὰ πράγματα γνωρίζουν, ὅτι ἰδίως τὸ ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν διατελεῖ ἀείποτε εἰς ἕνα ἀνοικτὸν λογαριασμὸν μετὰ τοῦ ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν καὶ ὅτι πολλάκις τὸ ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν θεωρεῖ ἐντάλματα 500, ἢ 600 χιλ. καὶ μέχρις ἑκατομμυρίου δραχμῶν τοῦ ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν, διότι ποτὲ δὲν ἐπίστευσε καμμία κυβέρνησις, ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ εὑρεθῇ Βουλὴ, ἡ ὁποία νὰ κηρύξῃ ἐγκληματίας ὑπουργοὺς μὲ καλὴν πίστιν φερομένους, οἱ ὁποῖοι δὲν ἔπλασαν τὰς ἀνάγκας, δὲν τὰς ἔπλασαν διὰ προβιβασμῶν ἢ δι’ αὐξήσεως τῆς δυνάμεως, εἴτε τῆς στρατιωτικῆς εἴτε τῆς ναυτικῆς, ἀλλὰ τὰς ἠλάττωσαν μάλιστα ὡς ἡμεῖς, οἵτινες ἐθέσαμεν εἰς ἀργίαν πολλὰς ναυτικὰς δυνάμεις χωρὶς νὰ θέσωμεν εἰς ἐνέργειαν οὐδεμίαν. Δὲν ἦτο δυνατὸν καμμία κυβέρνησις νὰ ὑποθέσῃ, ὅτι καλῇ τῇ πίστει ἐκδίδουσα ἐντάλματα περὶ ἀπαιτήσεων ἀναμφισβητήτων, ὅπως εἶναι ἀναμφισβήτητος ὁ βαθμὸς, τὸν ὁποῖον φέρει ὁ ἀξιωματικὸς, ἤθελε κηρυχθῆ ἐγκληματίας. Τοῦτο, κύριοι, δὲν γίνεται οὔτε εἰς τὰς κοινωνικὰς σχέσεις τοῦ βίου, ὅπου ὁ ἐντολοδόχος καὶ περιωρισμένην ἐὰν ἔχῃ ἐντολὴν, ὅταν πράττῃ ὄχι ἐπὶ βλάβῃ, ἀλλὰ ἐπὶ ὠφελείᾳ μάλιστα, οὔτε ἐγκληματίας κηρύττεται, οὔτε καταδιώκεται, ἀλλ’ ἔχει καὶ δικαίωμα νὰ ἀπαιτήσῃ, ἐὰν ἐξ ἰδίων του ἤθελε καταβάλει. Σφάλλω δὲ καταβιβάζων τὴν κυβέρνησιν μέχρις αὐτῆς τῆς θέσεως, καὶ συζητῶν τὰ κυβερνητικὰ μὲ τόσον ταπεινὰς παραβολάς· ἀλλ’ εἰς τοῦτο μὲ ἀναγκάζει ἡ ἔκθεσις τῆς ἐπιτροπῆς, ἡ ὁποία ἀποφαίνεται, ὅτι δὲν θέλει νὰ ἐξετάσῃ τὰς αἰτίας τῶν ὑπερβάσεων, μόνον καὶ μόνον δὲ, διότι παρεβιάσθη ὁ τύπος, ἤτοι ἐπληρώθη πέραν τοῦ ποσοῦ, τὸ ὁποῖον εἶχεν ὁ προϋπολογισμὸς, καταδικάζει τὴν κυβέρνησιν. Ἐὰν ἤθελεν ἡ ἐπιτροπὴ ἐξετάσει τὴν αἰτίαν, ἤθελεν εὕρει τὸ ἁπλοῦν τοῦ πράγματος, ἤτοι ὅτι εἰς τὸν προϋπολογισμὸν κατὰ πρῶτον ηὐξήθη ἡ πίστωσις τῶν λιμενικῶν ὑπηρεσιῶν, διὰ νὰ διορισθῶσιν εἰς αὐτὰς διαθέσιμοι ἀξιωματικοί· ἕνεκα τούτου, αὐξηθείσης τῆς λιμενικῆς, ἠλαττώθη ἡ πίστωσις τῶν διαθεσίμων. Ἔπειτα ὁ ὑπουργὸς ἀφῄρεσεν 66,000 δραχμὰς ἀπὸ τὸ κεφάλαιον τῆς λιμενικῆς ὑπηρεσίας καὶ τὸ κατήντησε κατὰ 45.000 κατώτερον τοῦ ποσοῦ τοῦ 1869· δὲν ἔλαβεν ὅμως πρόνοιαν νὰ αὐξήσῃ τὸ ποσὸν τῶν διαθεσίμων, καίτοι γνωρίζων ὅτι οἱ ἀξιωματικοὶ ἔχουν βαθμὸν καὶ μισθὸν ἀναφαίρετον. Ἐπίσης ἡ ἐπιτροπὴ ἐξετάζουσα ἤθελεν εὕρει, ὅτι, ὅταν ἦλθεν ὁ κ. Δρόσος εἰς τὰ πράγματα εὗρεν ἐξηντλημένην τὴν πίστωσιν, τὴν ὁποίαν εἶχε χορηγήσει ὁ προϋπολογισμὸς διὰ τοὺς διαθεσίμους, καὶ δὲν ὑπῆρχον διαθέσιμα διὰ τὴν βʹ. ἑξαμηνίαν εἰμὴ δραχ. 1921 καὶ 40/00· ἐνῷ κατὰ τὴν ά. ἑξαμηνίαν εἶχον ἐξοδευθῆ 23,700. δραχ. Ὁ κ. Χρηστίδης θέλει σᾶς ὁμιλήσει περὶ τούτου, καθὼς καὶ περὶ ἄλλων πιστώσεων ἐκτενέστερον. Ἀκολουθῶν τὸ σύστημα, τὸ ὁποῖον ἠκολούθησεν ὁ ἀξιότιμος κ. Ζαΐμης, παρατηρῶ ὅτι αἱ πιστώσεις τὰς ὁποίας ἐξεδώκαμεν εἶναι αἱ ἑξῆς· «Συνδρομαὶ παθόντων ἐκ πυρκαϊᾶς ὑπαλλήλων τῆς πρεσβείας Κωνσταντινουπόλεως 12 χιλ.» Γνωρίζετε, κύριοι, ὅτι συνέβη πυρκαϊὰ εἰς Κωνσταντινούπολιν. Οἱ ὑπάλληλοι τῆς πρεσβείας ἐπαρουσίασαν εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν ἐξωτερικῶν αἴτησιν περὶ βοηθείας 150 ἢ 200 χιλ. δραχμῶν· ἀλλὰ τὸ ὑπουργεῖον, σκεπτόμενον πόσον στενὰ εἶναι τὰ μέσα τὰ οἰκονομικὰ τῆς Ἑλλάδος, δὲν ἔδωκεν ἄλλην βοήθειαν παρὰ 12 χιλ. δραχμὰς, τὴν ὁποίαν ἐχαρακτήρισεν ὡς ἔκτακτον πίστωσιν. «Βοήθεια παθόντων ἐκ σεισμοῦ Ἀνατολικῆς Ἑλλάδος 80 χιλ.» Σᾶς εἶναι γνωστόν. «Ἀντίτιμον ὅπλων τοῦ 1861.» Κατὰ τὰ 1861 εἶχον ἀγορασθῆ ὅπλα· ἐν τούτοις τὰ ὅπλα ταῦτα δὲν εἶχον πληρωθῆ. Ἡ Κυβέρνησις δὲν εἶχε σκοπὸν βεβαίως νὰ στείλῃ χρήματα νὰ λάβῃ τὰ ὅπλα ταῦτα· ἀλλὰ τί συνέβη; Ὁ ἐργολάβος μαθὼν ὅτι εὑρίσκοντο ἐν Παρισίοις χρήματα τῆς Ἑλλάδος εἰς χεῖράς τινος τραπεζίτου, ἐνήργησε δικαστικὴν ἐπ’ αὐτῶν κατάσχεσιν, ὥστε περιεφέρετο τὸ ὄνομα τῆς ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως εἰς τὴν ἀγορὰν τῶν Παρισίων. Διὰ τοῦτο ἡ Κυβέρνησις ἐξέδωκε τὴν πίστωσιν, ἀλλ’ ἐπελθούσης τῆς πολιορκίας, οὔτε τὰ ὅπλα παρεδόθησαν, οὔτε ἡ πίστωσις ἐδέησε νὰ πραγματατοποιηθῇ. «Προμήθεια καππῶν κλπ. δραχ. 12, 531.» Αὐτὸ τὸ κονδύλιον τὸ εὕρομεν εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν ἐκ τῆς διαχειρίσεως τοῦ κ. Ζαΐμη, ὅστις κατὰ τὴν καταδίωξιν τῆς συμμορίας τοῦ Τάκου εὑρέθη εἰς ἀνάγκην νὰ κάμῃ αὐτὴν τὴν δαπάνην. «Ἀγορὰ ἅλατος 100 χιλ.» Ὁ κ. Χρηστίδης θὰ σᾶς ὁμιλήσῃ περὶ τούτου, πάντες δὲ γνωρίζετε, ὅτι κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην ὑπῆρχε μεγίστη ἀνάγκη ἅλατος καθ’ ὅλην τὴν Ἑλλάδα, ὑπαρχούσης τῆς ἐποχῆς τῆς συγκομιδῆς τῶν ἐλαιῶν, καὶ ἡ Κυβέρνησις ἐνόμισεν, ὅτι καθῆκον αὐτῆς ἦτο νὰ ἔλθῃ διὰ τοῦ ταχυτέρου τρόπου καὶ ἐκτάκτως εἰς ἐπικουρίαν· ἑπομένως ἠγόρασεν ἅλας ἀπὸ τὰς ἁλικὰς τῆς Λευκάδος, καὶ διέταξεν ἀτμόπλοια, συγχρόνως δ’ ἐναύλωσε καὶ πλοῖα, καὶ ἔκαμαν τὴν μεταφορὰν διὰ τῆς δυνατῆς ταχύτητος εἰς ὅλα τὰ μέρη ὅπου ὑπῆρχεν ἀνάγκη. «Ἐκτέλεσις θανατικῶν ἀποφάσεων δραχ. 5,000.» «Γενικὰ μέτρα ἀσφαλείας 186 χιλ.» Περὶ τούτου θέλω κάμει λόγον ἀμέσως. «Ἀντιμισθία δικηγόρων δραχ. 55,000.» Εἶναι κατὰ τοὺς προσήκοντας τύπους δικαιολογημένη. «Γαιάνθρακες 23,000.» Εἶναι οἱ περίφημοι γαιάνθρακες οἱ ὁποῖοι, ἠξεύρετε ὁποίαν τύχην ὑπέστησαν κατὰ τὴν ἔναρξιν τῆς παρούσης συνόδου, καὶ τῶν ὁποίων τὸ μέγα ἐλάττωμα ἦτο, ὅτι ἦσαν εὐθηνοὶ καὶ ὅτι περὶ τὰς 12 ἢ 13 χιλιάδας δραχ. ὑπῆρξεν ὠφέλεια ὑπὲρ τοῦ δημοσίου. Αὐτὰ εἶναι τὰ διατάγματα τῶν πιστώσεων, τὰ ὁποῖα ἐξεδώσαμεν ἡμεῖς, ὅταν ἤμεθα εἰς τὰ πράγματα. Ἐξεδώσαμεν ὅμως ἀκόμη καὶ τὰ ἑξῆς, ἀφορῶντα τὴν χρῆσιν τοῦ 1869. «Ἔξοδα ποινικῆς δικαιοσύνης 120, 500,» — «Ἀπόδοσις διεθνῶν τηλεγραφικῶν καὶ ταχυδρομικῶν τελῶν 97,000.» — «Ποσοστὰ εἰσπράξεων 14 χιλ.» — καὶ «ἔξοδα μεταφορᾶς ἅλατος 32,000»· εἶναι τὸ ὅλον 223,500. Ὥστε τὸ ὅλον τῶν πιστώσεων, τὰς ὁποίας διὰ διαταγμάτων καὶ κατὰ τὸν νόμον τοῦ δημοσίου λογιστικοῦ ἐξεδώσαμεν, εἶναι 827,349. Ἐκ τούτων δὲ ἡ ἐπιτροπὴ σχολιάζει μόνον τὴν πίστωσιν τὴν ἀφορῶσαν τὴν δημοσίαν ἀσφάλειαν, καὶ ἀφίνει εἰς τὴν κρίσιν τῆς Βουλῆς τὴν περὶ τῶν γαιανθράκων ἐξ 23,000 δραχμῶν. Περιπλέον ὁ κ. Κουμουνδοῦρος ἐζήτησε διὰ τὸ 1870 διαφόρους πιστώσεις, αἱ ὁποῖαι ἀφοροῦν τὴν τρέχουσαν ὑπηρεσίαν, ἐκ τῶν ὁποίων ἡ ἐπιτροπὴ ἀποχωρίζει μίαν, τὴν ἀφορῶσαν τὰ ναυτικὰ, περὶ ἧς σᾶς ἔκαμα λόγον πρότερον. Αὐταὶ εἶναι ὅλαι αἱ πιστώσεις. Ἔρχομαι ἤδη εἰς τὴν συζήτησιν τῆς πιστώσεως τῆς δημοσίας ἀσφαλείας. Ἡ ἐπιτροπὴ εἰς τὴν ἐξέλεγξιν τῆς πιστώσεως ταύτης εἰσῆλθεν εἰς τοσαύτας λεπτομερείας, μετεχειρίσθη τόσον ἰσχυρὸν μικροσκόπιον διὰ νὰ τὴν ἐξελέγξῃ, ὥστε δικαιοῦμαι νὰ εἴπω περὶ τῆς ἐπιτροπῆς, ὅτι εἶχε καθῆκον νὰ μὴ ἀποφανθῇ περὶ αὐτῆς χωρὶς προηγουμένως νὰ μὲ ἐρωτήσῃ, τὸ ὁποῖον δὲν ἔπραξε. Παρετήρησα κίνησίν τινα καὶ ἔμαθον ἐνεργείας περὶ ἐξελέγξεως πολλάς· ὁμιλῶν δὲ ἡμέραν τινα μετά τινος τῶν μελῶν τῆς ἐπιτροπῆς ἠρώτησα αὐτὸν, ἐὰν πρόκειται περὶ ἐξελέγξεως ἀφορώσης εἰς τὴν διαχείρισίν μου, καὶ ἔμαθον ὅτι περὶ τούτου πρόκειται· εἶπον δὲ πρὸς αὐτὸν, παραξενευόμενος, πῶς προβαίνετε εἰς ἐξέλεγξιν χωρὶς νὰ μὲ ἐρωτήσητε τοὐλάχιστον; Ὁ ἀξιότιμος αὐτὸς συνάδελφος ἔκαμε λόγον εἰς τὴν ἐπιτροπὴν, καὶ τῳόντι μίαν ἡμέραν ἐκλήθην καὶ ἐπῆγα· ἀλλ’ οὔτε τὰ μέλη τῆς ἐπιτροπῆς ὅλα ἦσαν παρόντα, οὔτε προχείρους εἶχον τοὺς ἀριθμοὺς καὶ τὰ θέματα, περὶ τῶν ὁποίων ἤθελον νὰ μὲ ἐρωτήσουν.

§54ΔΑΓΡΕΣ. Οὐδεὶς ἔκαμε λόγον εἰς τὴν ἐπιτροπὴν περὶ αὐτοῦ.

§55ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἴσως ἔχω λάθος· ἦτο ὁ κύριος Μεταξᾶς. Ἐὰν τόσον ἁπλοῦν πρᾶγμα, ἐὰν τοσαύτη ἁβροφροσύνη πρὸς τὴν ἐπιτροπὴν σᾶς πειράζει, δὲν ἠξεύρω πῶς πρέπει νὰ φερθῶ.

§56ΔΑΓΡΕΣ. Ὄχι, ἀλλὰ λέγω, ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ εἶχε λάβει τὸ μέτρον νὰ σᾶς ἀκούσῃ· εἰδοποίησε νὰ ἔλθητε· ἤλθατε, ἐδώσατε πληροφορίας τινὰς καὶ σᾶς παρεκάλεσε νὰ ἔλθητε νὰ τὰς συμπληρώσητε καὶ δὲν ἤλθατε.

§57ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ὄχι, μὲ συγχωρεῖτε· εἶναι τόσον ἁπλοῦν πρᾶγμα, ὥστε δὲν ἔχω συμφέρον νὰ τὸ διαστρέψω· ἐὰν δὲ συλλογισθῆτε καλλίτερον, θὰ ἐνθυμηθῆτε ὅτι ἐγὼ ἔχω δίκαιον. Δὲν ἦσθε εἰς κατάστασιν οὔτε περὶ θεμάτων νὰ μὲ ἐρωτήσητε, οὔτε πληροφορίας νὰ ζητήσητε. Τὴν ἐπιοῦσαν εὗρον τὸν κύριον Φωσκάρδην μετὰ τοῦ κυρίου Καραλιβάνου, οἱ ὁποῖοι μοὶ εἶπον ὅτι δὲν συνεδριάζει ἡ ἐπιτροπὴ ἀλλ’ ἡσυχάσατε· θέλομεν σᾶς εἰδοποιήσει· δὲν μὲ εἰδοποιήσατε. Ἀλλ’ ἂς ᾖναι, δὲν πειράζει. Ἐγὼ εὐχαριστοῦμαι, κύριε Δαγρὲ, διότι δὲν θὰ εἴπῃ τίς ποτε ὅτι παρῆλθεν ἡ διαχείρισίς μου ἀνεξέλεγκτος καὶ ἀβασάνιστος. Αὐτὴ εἶναι ἡ μεγαλειτέρα μου εὐχαρίστησις. Διὰ τοῦτο, μόλον ὅτι ἐγὼ δὲν διεχειρίσθην τὰ ἑκατομμύρια, τὰ ὁποῖα διεχειρίσθησαν αἱ ἄλλαι διαχειρίσεις τοῦ 1869, τοῦ 1868, τοῦ 1867, χαίρω ὑπέχων τὴν αὐστηρὰν καὶ ἐξαιρετικὴν ταύτην ἐξέλεγξιν· καὶ λέγων τοῦτο, δὲν ἐννοῶ νὰ κατακρίνω· λέγω ὅμως ὅτι ὅσον μεγαλειτέρα εἶναι ἡ διαχείρισις, τόσον μεγαλείτερον εἶναι τὸ συμφέρον καὶ ἡ ἀνάγκη τῆς ἐξελέγξεως. Ἡ ἐπιτροπὴ ἐκφράζεται ὡς ἑξῆς· «ἡ ἐπιτροπὴ ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ ἔλαβεν ὑπ’ ὄψιν τὴν αἴτησιν τοῦ ὑπουργοῦ τῶν οἰκονομικῶν περὶ κυρώσεως ἀναπληρωτικῆς πιστώσεως ἐκ δραχμῶν 186,000 «διὰ γενικὰ μέτρα δημοσίας ἀσφαλείας». «Ἐπειδὴ τὸ διὰ τῆς πιστώσεως ταύτης ζητούμενον ποσὸν ἐφάνη εἰς τὴν ἐπιτροπὴν ἀρκετὰ ὑπέρογκον, σχετικῶς μὲ τὸ ἐγκριθὲν ἐν τῷ προϋπολογισμῷ τοῦ 1870 κεφάλαιον τῆς δημοσίας ἀσφαλείας, ἀναβαῖνον εἰς δραχ. 250,000, ἐξήτασε λεπτομερῶς τὴν χρῆσιν τοῦ κεφαλαίου τούτου, τὸ δὲ ἀποτέλεσμα τῆς ἐξετάσεώς της ὑπῆρξε τὸ ἀκόλουθον.». Ἐν πρώτοις παρατηρῶ εἰς τὴν ἐπιτροπὴν, ὅτι ἔκαμεν ἓν μικρὸν λάθος· διότι ἡ πίστωσις τοῦ προϋπολογισμοῦ δὲν εἶναι 250,000, ἀλλ’ εἶναι 200,000 μόνον· ὥστε βλέπετε ὅτι ἐλανθάσθη 50, εἰς τὰς 250,000. Ἡ ἐπιτροπὴ προβαίνει λέγουσα ὅτι· «ἀπὸ τῆς 1ης Ἰανουαρίου 1870 μέχρι τέλους Ἰανουαρίου 1871 ἐδαπανήθησαν ἐκ τοῦ κεφαλαίου τῆς δημοσίας ἀσφαλείας δραχμαὶ 338, 177 καὶ 88%. Αὐτὸ τὸ ποσὸν λοιπὸν ἐφάνη εἰς τὴν ἐπιτροπὴν ὑπέρογκον ὡς ἔξοδον δημοσίας ἀσφαλείας κατὰ τὸ 1870! Παρατηρῶ εἰς τὴν ἐπιτροπὴν πρῶτον, ὅτι πέρυσιν ἡ Βουλὴ ἐψήφισεν αὔξησιν τῶν κλητήρων τῆς ἀστυνομίας Ἀθηνῶν κατὰ 50. Ἐν τοσούτῳ, ἐνῷ ἔπρεπε, δὲν ἐλήφθη πρόνοια καὶ περὶ πιστώσεως δι’ αὐτοὺς τοὺς 50 κλητῆρας· διότι ἡ μισθοδοσία των δὲν λαμβάνεται, ὡς γνωστὸν, ἐκ τοῦ κεφαλαίου τῆς δημοσίας ἀσφαλείας. Ἐδέησε λοιπὸν ὁ κύριος Ζαΐμης, ὁ ὁποῖος εἰσήγαγε τὸν νόμον τοῦτον, νὰ πληρώνῃ τοὺς 50 τούτους κλητῆρας ἐκ τοῦ ποσοῦ τῆς δημοσίας ἀσφαλείας.

§58ΖΑΙΜΗΣ. Τὸ λέγει ὁ νόμος.

§59ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Τὸ ποσὸν λοιπὸν ἦτο 200,000 καὶ αὐτὸ ἠλαττώθη κατὰ 50,000 ἕνεκα τῆς νέας αὐτῆς προσθήκης. Προσέτι ἡ δημοσία ἀσφάλεια κατὰ τὸ 1870 ἀπήντησε μίαν ἀνάγκην, διὰ τὴν ὁποίαν σᾶς ὁμολογῶ ὅτι ἠπόρησα πῶς ἔμενε τόσον καιρὸν ἀνεκπλήρωτος. Τρία σπουδαῖα κέντρα τῆς ληστείας ἔμενον ἄνευ τηλεγράφων, δηλ. ἡ Λοκρὶς, ἡ Ὑπάτη καὶ ἡ Εὐρυτανία. Ἡ δὲ ἀνάγκη τῆς δημοσίας ἀσφαλείας, εἰς ἐκείνην μάλιστα τὴν ἐποχὴν, καθ’ ἣν ὠφείλαμεν λόγον περὶ τῆς δημοσίας ἀσφαλείας ὄχι μόνον εἰς τὸν ἑαυτόν μας ἀλλὰ καὶ πρὸς τὴν Εὐρώπην, ὑπηγόρευεν ἀφεύκτως τὴν θεραπείαν, διότι ἐνῷ μὲ ὅλα τὰ ἄλλα μέρη ἠδυνάμεθα νὰ ἀνταποκριθῶμεν ἐντὸς τῆς αὐτῆς ἡμέρας, τρία κέντρα τῆς ληστείας ἔμενον ἄνευ τηλεγράφων, καὶ ἠθέλαμεν τρεῖς καὶ πέντε ἡμέρας νὰ συνενοηθῶμεν εἰς ἐκείνην τὴν ἐποχὴν, κατὰ τὴν ὁποίαν καὶ αὐτὰ τὰ ἀποσπάσματα ἐκινοῦμεν τηλεγραφικῶς ἀπὸ τοῦ ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν. Λοιπὸν διὰ τὴν δαπάνην αὐτὴν τὴν ἀναπόφευκτον τῆς δημοσίας ἀσφαλείας, ἐδαπανήθησαν 20,000 δραχμῶν εἰς τηλεγράφους. Ἀφαιρουμένων τῶν 50,000 διὰ τοὺς κλητῆρας καὶ τῶν 20,000 διὰ τοὺς τηλεγράφους, μένουσι μόνον 268,177 καὶ 88%. Θαυμάζω πῶς εἰς τὴν ἐπιτροπὴν ἐφάνη τόσον μέγα τὸ ποσὸν, ἐνῷ, ἐὰν ἔῤῥιπτε βλέμμα ἐπὶ τῶν παρελθουσῶν διαχειρίσεων, δὲν ἤθελεν εὕρει μικρότερα πράγματα. Εἰς τὸ 1869 φαίνεται δαπάνη 274859, εἰς τὸ 1868 δαπάνη 288,033, εἰς τὸ 1867 δαπάνη δρ. 701,469.

§60ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Εἰς τὸ 1867 περιλαμβάνονται καὶ τὰ Κρητικά.

§61ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ὄχι, ὄχι παρακαλῶ· τὸ 1867 περιέχει γενικὰ μέτρα ἀσφαλείας 701,461,—περιέχει ἔκτακτα Κρητικὰ 1,072,132.—καὶ προσέτι συνδρομὴν προσφύγων 725,000. Ὥστε βλέπετε, ὅτι τὰ γενικὰ μέτρα ἀσφαλείας εἶναι χωριστά.

§62ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἐμπεριέχονται καὶ Κρητικά.

§63ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Τὰ ἐξήλεγξα μὲ πολλὴν ἀκρίβειαν· ἀλλὰ δὲν πρόκειται περὶ τούτου. Εἰς τὰ 1868 ἔχετε γενικὰ μέτρα ἀσφαλείας 288,033,—συνδρομὴ προσφύγων 3,628,000,— ἔκτακτα ἔξοδα ἀσφαλείας 2,428,810. Εἰς τὰ 1869 ἔχετε γενικὰ μέτρα ἀσφαλείας 274,859,—συνδρομὴ προσφύγων 1,229, 986,—ἔκτακτα μέτρα ἀσφαλείας 630,062.

§64ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Εἰς τὸ περὶ ἀσφαλείας περιλαμβάνονται κεφάλαια διὰ τὴν ἐπιτροπὴν τῶν Κρητικῶν· ζητήσατε πληροφορίας καὶ θὰ ἰδῆτε.

§65ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Δὲν πειράζει· δὲν πρόκειται περὶ τούτου·— Ἀλλὰ, κύριοι, παρεκτὸς τούτου τὸ ἔτος αὐτὸ, τὸ ὁποῖον περιέχει πίστωσιν ἐκ 338,000 δραχμῶν, ἥτις περιορίζεται, μετὰ τὴν ἀφαίρεσιν τῶν ἀστυνομικῶν κλητήρων τῶν προστεθέντων καὶ τῶν τηλεγράφων, εἰς 268 χιλ. περιέχει 112,000 δραχμῶν μόνον δι’ ἀμοιβὰς συλληφθέντων καὶ φονευθέτων ληστῶν καὶ γνωρίζετε, κύριοι, ὅτι κατὰ τὸ 1870 περὶ τοὺς 150 ληστὰς ἔπεσον εἰς χεῖρας τῆς ἐξουσίας· περὶ τὰς 3.000 φυγοδίκων περιῆλθον εἰς χεῖρας τῆς ἐξουσίας, καὶ κατὰ τὸ 1870 ἐπῆλθεν ἡ εὐάρεστος ἐκείνη κατάστασις τῆς δημοσίας ἀσφαλείας, τὴν ὁποίαν οὐδεὶς ἀγνοεῖ, καὶ διὰ τὴν ὁποίαν οὐχὶ ὀλίγους ἐπαίνους ἠκούσαμεν καὶ παρὰ τῆς Εὐρώπης. Ταῦτα, κύριοι, τ’ ἀναφέρω διὰ νὰ δείξω ὅτι οὔτε κατὰ ποσὸν, οὔτε κατὰ ποιὸν ἡ δημοσία ἀσφάλεια εἶχε τοιοῦτον χαρακτῆρα, ὥστε νὰ διεγείρῃ εἰς τὴν ἐπιτροπὴν τὴν ἔκτακτον ὅλως καὶ ἀσυνήθη, ὅπως ἡ ἰδία ὁμολογεῖ, ἀλλ’ ἀφ’ ἑτέρου καὶ λίαν ἀξιέπαινον προθυμίαν, νὰ κάμῃ μικροσκοπικὴν ἀνάλυσιν, καὶ μὲ τοιοῦτον τρόπον, ὥστε αὐτοὶ οἱ ἴδιοι εἰς παρελθοῦσαν συνεδρίασιν νὰ νομίσουν, ὅτι εἶχον καθῆκον νὰ δικαιολογηθῶσι καὶ νὰ εἴπωσιν ἐπανειλημμένως, ὅτι τῷ ὄντι ὁ τρόπος των ὑπῆρξεν ὑπὲρ τὸ δέον σκληρός.

§66ΔΑΓΡΕΣ. Εἰς αὐτὴν τὴν πίστωσιν, τὴν ὁποίαν αἰτιᾶσθε, ἐγὼ δὲν ἔχω ὑπογράψει διὰ λόγους, οὓς θὰ ἐκθέσω κατόπιν.

§67ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Δὲν σημαίνει τίποτε. Σᾶς βεβαιῶ, ὅτι δὲν ἐννοοῦσα σᾶς. Δύναμαι μάλιστα ῥητῶς νὰ εἴπω, ὅτι ἐκτὸς ὑμῶν ὁ κ. Κατσικαπῆς εἶπεν ἀπὸ τοῦ βήματος, ὅτι ὑπὲρ τὸ δέον ἐφάνη αὐστηρὰ ἡ ἐπιτροπή. Θὰ σᾶς εἴπω εἰς ποίαν κατάστασιν εὕρομεν αὐτὴν τὴν πίστωσιν, ὅταν ἤλθομεν εἰς τὸ ὑπουργεῖον. Ἡ τοῦ προϋπολογισμοῦ πίστωσις ἦτο 200,000. Εὗρον διατεθειμένα εἰς πληρωμὰς καὶ εἰς ἐντολὰς δρ. 224,000· ἤτοι εὗρον τὴν πίστωσιν ἐξηντλημένην καὶ ἔχουσαν ἀνάγκην 24,000 δραχμῶν ἀκόμη. Ἤτοι ὁ κ. Ζαΐμης εἶχε κάμει πληρωμὰς 133,464 καὶ 70%, εἶχε δὲ ἐντολὰς διὰ 90,535 καὶ 30%· ὥστε τὰ πληρωθέντα παρὰ τοῦ κ. Ζαΐμη καὶ τὰ ἐντεταλμένα παρ’ αὐτοῦ ὑπερέβαινον ὁμοῦ ὁλόκληρον τὴν πίστωσιν τοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν 200,000 δραχμῶν, καὶ ἔμενεν ἀκόμη πρὸς συμπλήρωσιν τῶν δαπανῶν τῆς πρώτης ἑξαμηνίας ποσὸν ἐξ 24,000 δραχμῶν. Ἡ ἐργασία τὴν ὁποίαν ἔκαμα, ταύτην τὴν κατάστασιν εὑρὼν, εἶναι ἡ ἑξῆς. Ἠκύρωσα δρ. 11,714 ἐντολῶν, καὶ ἔμειναν τοιουτοτρόπως 209,285 καὶ 70· εἰς αὐτὰς περιελαμβάνοντο 51,800 πληρωμαὶ παρὰ τοῦ κ. Ζαΐμη διὰ φόνους καὶ συλλήψεις ληστῶν. Ἐξ αὐτῶν τῶν 209,000 παρέπεμψα εἰς περαιτέρω βάσανον καὶ ἔρευναν ἓν ποσὸν 47,000, οὐχὶ ἀπὸ ἄλλην αἰτίαν προερχόμενον, ἀλλὰ πάλιν ἀπὸ ἐκκαθαρίσεις δικαιωμάτων δι’ ἀμοιβὰς· καὶ τοιουτοτρόπως τὸ ὁριστικῶς πληρωθὲν παρά τε τοῦ κ. Ζαΐμη καὶ παρ’ ἐμοῦ διὰ τὴν πρώτην ἑξαμηνίαν εἶναι 161,526 δραχμῶν. Ἀφοῦ δὲ αἱ δαπάναι μέχρι τέλους Ἰανουαρίου 1871, καθὼς λέγει ἡ ἐπιτροπὴ, ἀνέβησαν εἰς 338,000, ἕπεται ὅτι ἐγὼ διεχειρίσθην 176,000. Ἀφαιρουμένων 20,000 διὰ τηλεγράφους, μένουν 156.000. Ἐξ αὐτῶν δὲ πάλιν ἐπλήρωσα δι’ ἀμοιβὰς 61,240. Γνωρίζετε δὲ, ὅτι ὑπάρχουν ἐκκρεμεῖς πιστώσεις ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, παρὰ τοῦ ἀξιοτίμου νῦν πρωθυπουργοῦ ὑποβληθεῖσαι διὰ 50,000 δραχμῶν, ἐξ ὧν 6 ἢ 7 εἶναι διὰ τὴν ἀποπεράτωσιν τῶν τηλεγράφων, αἱ δὲ λοιπαὶ 43,000 πάλιν δ’ ἀμοιβὰς ἕνεκα φόνου ληστῶν. Αὐτὴ, κύριοι, εἶναι ἡ πίστωσις, ἡ κατάστασις αὐτῆς, καὶ οἱ χαρακτῆρες αὐτῆς. Ἡ ἐπιτροπὴ προβαίνουσα εἰς τὴν ἐξέλεγξιν πρώτην παρατήρησιν κάμνει τὴν ἑξῆς. «Ἐνταῦθα ἡ ἐπιτροπὴ δὲν δύναται νὰ μὴ καταδείξῃ εἰς τὴν Βουλὴν ὅτι ὀλίγη προσοχὴ ἐδίδετο, φαίνεται, εἰς τὰς τοιούτου εἴδους πληρωμὰς, εἰς τρόπον ὥστε εἷς τῶν Νομαρχῶν τοῦ κράτους ἔλαβε λόγῳ ὁδοιπορικῶν ἐξόδων καὶ ἐκτάκτων δαπανῶν, ἃς ὑπέστη ἐν διαστήματι δύο περίπου μηνῶν, δραχμὰς 3,146 καὶ 43%.» Βλέπετε λοιπὸν πόσην ἀκρίβειαν καὶ πόσην αὐστηρότητα ἔδειξεν ἡ ἐπιτροπή. Ἐνησχολήθη εἰς τὴν συλλογὴν ὅλων τῶν ἐνταλμάτων, τὰ συνηρμολόγησεν εἰς τρόπον ὥστε νὰ τὰ ἐξετάσῃ καὶ ὑπὸ τὴν ἔποψιν τοῦ εἴδους των καὶ ὑπὸ τὴν ἔποψιν τοῦ ἀτόμου, εἰς τὸ ὁποῖον ἐδόθησαν· ὥστε ἡ ποινὴ, τὴν ὁποίαν θὰ μοὶ ἐπιβάλετε, θὰ ᾖναι ποινὴ, ἡ ὁποία ἐν πληρεστάτῃ γνώσει τοῦ τί ἔπραξα κακὸν θὰ μοὶ ἐπιβληθῇ· διότι ἡ ἐπιτροπὴ δὲν ἄφησε καμμίαν λεπτομέρειαν διαχειρίσεως ἀνεξέλεγκτον. Ἡ ἐπιτροπὴ λέγει, ὅτι εἰς τὰ ὁδοιπορικὰ ἔξοδα δὲν δίδεται ἡ δέουσα προσοχή. Γνωρίζετε, ὅτι τὰ ὁδοιπορικὰ ἔξοδα δὲν γνωρίζει ὁ ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν· ἀλλὰ τὰ ἐκκαθαρίζει ἡ ὑπηρεσία. Παρετήρησα μόλα ταῦτα (διότι λαβὼν αὐτὸ τὸ κατάστιχον ἀπὸ τὴν ἐπιτροπὴν, εἰς τὸ ὁποῖον περιέχεται κατ’ ἀριθμὸν ἐντάλματος, κατὰ ποσὸν καὶ κατ’ αἰτίαν ὅλη ἡ διαχείρησίς μου) ἐζήτησα λοιπὸν νὰ εὕρω αὐτὸν τὸν νομάρχην, ὁ ὁποῖος ἔλαβε λόγῳ ὁδοιπορικῶν ἐξόδων καὶ ἐκτάκτων δαπανῶν 3146 δρ. καὶ δὲν εὗρον κανένα. Εὗρον μόνον, ὅτι ὁ κ. Ζῶτος ἔλαβεν ἀπὸ 11 Αὐγούστου ἕως 2 Δεκεμβρίου δρ. 2211 καὶ 23. Τὸν κ. Ζῶτον διέταξα ν’ ἀφήσῃ τὸν νομὸν Ἀργολίδος, δυνάμενον ἐπί τινα χρόνον νὰ διοικηθῇ ὑπὸ τοῦ γραμματέως, καὶ νὰ μεταβῇ εἰς τὴν Φθιώτιδα καὶ εἰς τὰς ἀπωτέρας ἐπαρχίας τῆς Ἀττικῆς. Αὐτὸ εἶναι τὸ σύστημα τῆς καταδιώξεως, τὸ ὁποῖον ἠκολούθησα τότε· ἐνόμισα, ὅτι δὲν πρέπει ν’ ἀκολουθήσω σχολαστικὴν ὁδόν· ὅτι πρέπει νὰ λάβω ὅλα τὰ μέτρα τὰ πλέον ἔκτακτα καὶ ἀσυνήθη, διὰ νὰ ἠμπορέσω νὰ συντελέσω, ὅσον τὸ ἐπ’ ἐμοὶ, εἰς τὴν ταχυτέραν τοῦ κακοῦ καταστολήν. Τὸν ἔστειλα λοιπὸν εἰς τὰ μέρη ἐκεῖνα πρὸς τὸν διπλοῦν σκοπὸν, πρῶτον μὲν διὰ νὰ ὑπάρχῃ καὶ δεύτερος ὀφθαλμὸς Νομάρχου μεταξὺ Λαμίας καὶ Ἀττικῆς, καὶ δεύτερον, διότι ὁ κ. Ζῶτος ἤθελε συντελέσει εἰς τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ θαυμασίου μέτρου τῆς ἐξασφαλίσεως τοῦ τόπου διὰ τῆς ἐγγυήσεως τῶν ποιμένων. Οὐδέποτε, κύριοι, κατεδέχθην νὰ κάμω λόγον περὶ τοῦ τί ἔπραξεν ἡ κυβέρνησις διὰ τὴν δημοσίαν ἀσφάλειαν· καὶ παρετήρησα, ὅτι καὶ οἱ ἀντίπαλοί μου ἀπέσχον ἐντελῶς νὰ κάμουν λόγον περὶ τούτου· ὥστε ποτὲ δὲν ἠγέρθη τὸ ζήτημα καὶ οὔτε τώρα κἂν ἐπιθυμῶ νὰ τὸ φέρω. Λέγω ὅμως, ὅτι τὸ μέτρον τῆς ἐξασφαλίσεως τῆς δημοσίας τάξεως διὰ τῆς ἐγγυήσεως τῶν ποιμένων ὑπῆρξε σωτήριον, καὶ ὅτι διὰ νὰ κατορθωθῇ ἀπῃτεῖτο πολλὴ ἐργασία καὶ παντοειδεῖς προσπάθειαι. Ὅταν δὲ ἀνεχώρησα ἀπὸ τὰ πράγματα, ἀφῆκα 2,000,000 ζῶα, μικρὰ καὶ μεγάλα, ὑπὸ ἐγγύησιν εἰς χεῖρας τοῦ δημοσίου, ὡς ἐγγύησιν δημοσίας ἀσφαλείας, καὶ τοιαύτην, ὥστε δὲν πιστεύω ἡ διάδοχος κυβέρνησις νὰ εὗρε τὴν ἐλαχίστην κἂν ἀφορμὴν νὰ παραπονεθῇ ἐναντίον τῶν ποιμένων. Τὰ ὁδοιπορικὰ ἔξοδα τοῦ κυρίου Ζώτου, ἐὰν τὰ ἐκαθάρισε τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν μὲ αὐστηρότητα ἢ ἄνευ αὐστηρότητος, δὲν εἶναι ἀνάγκη ν’ ἀπαντήσω· χρεωστῶ μόνον ν’ ἀποκριθῶ διὰ τὴν ἀποζημίωσιν, ἣν τῷ ἔδωκα ἤτοι 2 ἐντάλματα ἀνὰ 300 δραχ. ἕκαστον, τὸ ὅλον 600 δρ. φυσικῷ τῷ λόγῳ ὅταν παραλαμβάνετε τὸν νομάρχην ἀπὸ ἕνα νομὸν καὶ τὸν στέλλετε διαρκῶς νὰ μείνῃ ἐπὶ 2 ἢ 3 μῆνας εἰς ἄλλον νομὸν καὶ νὰ ἐργάζηται, φυσικῷ τῷ λόγῳ πρέπει νὰ τὸν ἀποζημιώσετε. Ὑπάρχει κανεὶς ἐν τῇ Βουλῇ, ὁ ὁποῖος νομίζει τὸ ἐναντίον; Νομίζει κανείς, ὅτι εἶναι ὑπόχρεως ὁ ὑπάλληλος, ἀναδεχόμενος νέα ἔργα, νέα ἔξοδα, ὅτι πρέπει νὰ ἐπαρκέσῃ εἰς αὐτὰ διὰ μόνου τοῦ μισθοῦ του; Ἂς ἔλθῃ ὁ βουλόμενος νὰ ὑποστηρίξῃ ταύτην τὴν ἀρχήν, καὶ εὐχαρίστως θέλω τοῦ ἀπαντήσει. Ἀλλὰ νὰ μὴ κατακρίνῃ ἡ ἐπιτροπὴ τὸ μέτρον καὶ νὰ λέγῃ ἔπταισας, διότι ἔδωσες 600 δρ. εἰς ἕνα Νομάρχην, τὸν ὁποῖον ἔστειλες ἀπὸ τοῦ ἑνὸς ἄκρου τῆς Ἑλλάδος εἰς τὸ ἄλλο, αὐτὸ νομίζω ὅτι δὲν εἶναι ὀρθὸν, δὲν εἶναι συγκεχωρημένον. Ἡ ἐπιτροπὴ προβαίνουσα λέγει· «Ἐπληρώθησαν ἱκαναὶ χιλιάδες δραχμῶν δι’ ἀντιμισθίαν ἢ ἐπιμίσθιον διαφόρων ἀτόμων, ὑπαλλήλων καὶ μὴ, δι’ ἡμερινὰς καὶ νυκτερινὰς ἐργασίας αὐτῶν, καὶ ἡ ἐπιτροπὴ ἐφιστᾷ τὴν προσοχὴν τῆς Βουλῆς εἰς τὰ ὑπ’ ἀριθ. 8132, 8146 τῆς 1 Δεκεμβρίου λήξαντος ἔτους καὶ 8159 τῆς αὐτῆς ἡμερομηνίας χρηματικὰ ἐντάλματα.» Ὅστις ἀναγνώσει αὐτὴν τὴν παράγραφον, θὰ φρίξῃ· θὰ ὑποθέσῃ, ὅτι ἐγὼ βεβαίως ὄργια πρέπει νὰ ἐτέλεσα εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν! Ἀκούσατε, κύριοι, τὰ ὄργια, τὰ ὁποῖα ἐτέλεσα. Ὅταν ἀπεχώρουν ἀπὸ τὸ ὑπουργεῖον ἔδωσα εἰς 4 ὑπαλλήλους τοῦ ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν ἀμοιβήν. Εἰς τὸν κ. Κωστάκην δρ. 300,— εἰς τὸν κ. Χαλκιόπουλον δρ. 250,—εἰς τὸν κ. Κοτζάκην δρ. 250,—εἰς τὸν κ. Χαραλάμπην δρ. 100,—καὶ εἰς τὸν κ. Βραχηνὸν 150. Γνωρίζετε ὅλοι, ὅσοι ἦσθε εἰς Ἀθήνας, καὶ εἴχατε τὴν περιέργειαν νὰ ἐρωτᾶτε, ὅτι οὐδέποτε ἀνεχώρησα ἀπὸ τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν πρὸ τῆς 10 ὥρας τῆς νυκτός· ὅτι συνήθως ἔμενον μέχρι τῆς 11, τῆς 12 ἢ καὶ μετὰ τὸ μεσονύκτιον· καὶ πάντοτε εἶχον πλησίον μου (διότι δὲν διεσκέδαζα ἐν τῷ ὑπουργείῳ) 3 ἢ 4 ὑπαλλήλους, οἱ ὁποῖοι ἐνεργοῦσαν τὴν ἔκτακτον καὶ ἀσυνήθη αὐτὴν ἐργασίαν μετ’ ἐμοῦ. Ἐρωτῶ τὰ μέλη τῆς ἐπιτροπῆς νὰ μὲ εἴπωσιν, ἐὰν δὲν ἤθελον εἶσθαι ἄξιος πάσης κατακρίσεως ν’ ἀπαιτήσω παρ’ αὐτῶν τῶν ὑπαλλήλων, οἱ ὁποῖοι εἶχον τὸ δικαίωμα ἀπὸ τῆς 5 μετὰ μεσημβρίαν ὥρας νὰ ἀναχωρήσωσιν ἀπὸ τὸ γραφεῖον, νὰ τοὺς κρατῶ ἐπὶ πέντε μῆνας ἐργαζομένους οὕτω πως διπλῆν ἐργασίαν ἀφ’ ὅ,τι ὁ κανονισμὸς τοῖς ἐπέβαλλε, καὶ νὰ μὴ δώσω τὴν μικρὰν ἀμοιβὴν, τὴν ὁποίαν ἔδωσα, καὶ ἡ ὁποία ἀναβαίνει τὸ ὅλον εἰς δρ. 1050. Περιπλέον τὸν κ. Κωστάκην μετεχειρίσθην εἰς δύο ἀποστολὰς εἰς Λεβαδείαν ἐκτάκτους· πρῶτον μὲν ὅταν ἐπῆλθε ῥῆξις ἕνεκα δημοτικῆς ἐκλογῆς ἐπικειμένης, καὶ δεύτερον ὅταν συνέβη ἡ ἀξιοθρήνητος αἰχμαλωσία τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου μου κ. Φίλωνος, διὰ τὰς ὁποίας ἔλαβε μόνον τὰ ὁδοιπορικὰ ἔξοδα. Ἀλλὰ παρατηρῶ, ὅτι κἀνεὶς ἐκ τῶν ὑπαλλήλων τούτων δὲν διωρίσθη παρ’ ἐμοῦ. Ὁ κ. Κωστάκης ἐφέρθη εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν, ἀλλὰ τὸν εὗρον ἔπαρχον εἰς τὸ Αἴγιον· εἶναι δὲ ἀρχαιότατος καὶ ἱκανώτατος ὑπάλληλος καὶ βεβαίως ἄξιος προαγωγῆς. Ὅλοι δὲ οἱ ἄλλοι, ὁ κ. Χαραλάμπης, ὁ κ. Κωτσάκης, ὁ κ. Χαλκιόπουλος, ὁ κ. Βραχηνὸς προϋπῆρχον εἰς τὸ ὑπουργεῖον καὶ εἶναι παλαιοὶ ὑπάλληλοι διοικητικοί· ὥστε δὲν τοὺς ἀντήμειψα ἀπὸ συμπάθειαν, ἀλλ’ ἀπὸ καθῆκον. Περιπλέον, κύριοι, ἔδωσα ἀμοιβὰς εἰς ὑπαλλήλους ἐκ τῶν ἐπὶ τῆς καταδιώξεως τῆς λῃστείας. Ἔδωσα εἰς τὸν κ. Τζάνον νομάρχην Φθιώτιδος δραχ. 500, ὡσαύτως εἰς τὸν κ. Βακάλογλουν 500, εἰς τὸν κ. Παπαηλιόπουλον, τὸν νομάρχην Σύρου, ἑτέρας 500, εἰς τὸν ἀρχηγὸν Βότσαρην καὶ εἰς τὸν ἀρχηγὸν Δαγκλῆν ἀνὰ 300, εἰς δύο ἐπάρχους Εὐρυτανίας καὶ Παρνασσίδος ἀνὰ 250, καὶ εἰς τὸν νομάρχην κ. Δεληγιάννην 1,000, τὸ ὅλον 3,600. —Εἰς τὸν κ. Δεληγιάννην ἔδωκα διὰ τὴν ἑξῆς αἰτίαν. Τὸ συμφέρον τῆς δημοσίας ἀσφαλείας ἀπῄτει ὁ κ. Βακάλογλους, ὅστις εἶχε διορισθῆ ἐν Ἀκαρνανίᾳ, νὰ εὑρίσκεται εἰς τὴν μεθόριον γραμμήν, καὶ ἐκεῖ διετέλει καθ’ ὅλον τὸν χρόνον, καθ’ ὃν ἐγὼ ἤμην ὑπουργός. Πάλιν τὸ συμφέρον τῆς δημοσίας ὑπηρεσίας ἀπῄτει νὰ μὴ μείνῃ ὁ νομὸς ἄνευ νομάρχου, διότι ὁ κ. Βακάλογλους εὑρισκόμενος ἐν Εὐρυτανίᾳ δὲν ἠδύνατο νὰ διοικῇ τὸν νομόν. Αὐτὸ εἶναι τὸ σύστημα, τὸ ὁποῖον εἶχον ἀκολουθήσει. Διετέλεσε λοιπὸν ὁ κ. Δεληγιάννης 4 μῆνας εἰς Αἰτωλοακαρνανίαν. Φυσικῷ τῷ λόγῳ ὁ κ. Δεληγιάννης ἔχων τὴν οἰκογένειάν του εἰς Πάτρας ἦτο ἐκ τούτου ἠναγκασμένος νὰ κάμνῃ διπλᾶ ἔξοδα· ὤφειλε τάχα νὰ δανεισθῇ διὰ νὰ ἐκπληρώσῃ τὰς ἀνάγκας τῆς ἐκτάκτου δημοσίας ὑπηρεσίας; Εἰς τὸν νομάρχην κ. Παππαηλιόπουλον, ὅστις ἀνέλαβε τὴν καταδίωξιν τοῦ Κουρκούμπα, καὶ ὅστις ἐξετέλεσε τὸ καθῆκόν του μὲ ἄκραν ἐπιτυχίαν, ἔδωσα 500 δραχμὰς, ὡς μικρὰν ἀποζημίωσιν· καὶ σᾶς ὁμολογῶ, κύριοι, ὅτι ὅταν τῷ ἐδόθη αὐτὴ ἡ ἀμοιβὴ, δὲν ἠξεύρω διὰ ποῖον λόγον ἠρνήθη νὰ τὴν δεχθῇ, καὶ ἐγὼ ἐπέμεινα· διότι φρονῶ, ὅτι ὁ ὑπάλληλος δὲν πρέπει νὰ ζημιοῦται, ἂν τουλάχιστον δὲν ἀμείβεται. Ἔδωκα προσέτι ἀνὰ 300 δρ. εἰς ἕκαστον τῶν δύο ἀρχηγῶν, τοὺς συνταγματάρχας Βότσαρην καὶ Δαγκλῆν, καὶ ἐντράπην διὰ τὸ εὐτελὲς τοῦ ποσοῦ μετὰ τοσαύτας ὑπὲρ τῆς δημοσίας ἀσφαλείας ἐκτάκτους καὶ σπουδαίας αὐτῶν ἐκδουλεύσεις. Αὐτὰ εἶναι, κύριοι, τὰ ποσὰ, τὰ ὁποῖα ἔδωκα εἰς ἡμερινὰς καὶ νυκτερινὰς ἐργασίας ὑπαλλήλων καὶ μὴ, ὡς λέγει ἡ ἐπιτροπή. Ἀλλ’ ὑπάρχει καὶ ἓν ἄλλο ποσὸν, κύριοι, διὰ τὸ ὁποῖον εἶμαι τῳόντι ἀξιοκατάκριτος· κατεκρίθην ὅτι εἶχον εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ ὑπουργείου τῶν ἐσωτερικῶν ἕνα Δεληγεώργην, εἰς τὸν ὁποῖον ἔδιδα ἀνὰ 100 δραχμὰς τὸν μῆνα. Ἡ ἐπιτροπὴ θεωρεῖ ἐπονείδιστον πρᾶγμα εἷς ὑπουργὸς νὰ δώσῃ ἀνὰ 100 δραχμὰς τὸν μῆνα εἰς ἔκτακτον γραφέα φέροντα τὸ ὄνομά του· ἀλλ’ ἐγὼ, ὁ ὁποῖος δὲν ἔχω τὰς αὐτὰς μετὰ τοῦ συντάξαντος τὴν ἔκθεσιν περὶ ἠθικῆς ἀρχὰς, δὲν φρονῶ ὅτι εἶναι ἐπονείδιστον τὸ γενόμενον. Νομίζω ὅτι εἷς ὑπουργὸς, μάλιστα ὁ πρόεδρος τοῦ ὑπουργείου, ἔχει τοσαύτας ἐργασίας ἀπαιτούσας τῆς ἰδιαιτέρας ἐμπιστοσύνης του ἄτομον, ὥστε δύναται νὰ ἔχῃ παρ’ αὐτῷ ἕνα οἰκεῖον καὶ συγγενῆ εἰς τόσον εὐτελῆ καὶ ἐφήμερον θέσιν· ἀλλὰ τέλος πάντων, κύριοι, δὲν τὸν ἐπλούτισα. Ἐὰν τὸν διώριζα τελώνην ἢ ἔπαρχον ἠμποροῦσέ τις νὰ εἴπῃ ὅτι τὸν ὠφέλησα, ἀλλ’ αὐτὸς δὲν ἐλάμβανε παρὰ 100 κατὰ μῆνα δρ. ὡς βοηθός. Ὅταν, κύριοι, ἦλθον εἰς τὸ ὑπουργεῖον εὗρον 20 τοιούτους βοηθούς. Αὐτοὺς δὲ τοὺς 20 περιώρισα εἰς 9, ἐκράτησα δηλαδὴ ἐκ τῶν παλαιῶν 5 καὶ προσέθηκα 4 ἐν οἷς καὶ αὐτόν. Τὴν σήμερον δὲ οἱ 9, ἃς πληροφορήσωσιν οἱ κύριοι ὑπουργοὶ πόσοι ἔγειναν· ἐὰν δὲν ἀπατῶμαι ἐτετραπλασιάσθησαν. Δὲν βλέπω λοιπὸν εἰς τί συνίσταται ἡ κατηγορία αὕτη! Ἐγὼ τὰ ἐγνώριζα αὐτὰ τὰ πράγματα καὶ διὰ τοῦτο, καί τοι τόσους χρόνους πολιτευόμενος, δὲν ἠθέλησά ποτε νὰ γίνω ὠφέλιμος εἰς κανένα συγγενῆ μου, καὶ διὰ τοῦτο κατεκρινόμην καὶ ὑπ’ αὐτῶν καὶ ὑπὸ πολλῶν ἄλλων· ἀλλ’ ἐγὼ πάντοτε ἀπήντησα, «δὲν ἠξεύρετε πόση εἶναι ἡ κακεντρέχεια τοῦ κόσμου καὶ δὲν ἐπιθυμῶ νὰ εὑρεθῶ εἰς αὐτὴν τὴν θέσιν». Ὅθεν ὁ κύριος οὗτος ἐθρήνει πάντοτε, ὅτι, ἐπειδὴ ἔχει τὸ ἀτύχημα νὰ φέρῃ τὸ ὄνομά μου, δὲν δύναται νὰ προαχθῇ· ἔχασε δὲ τὸν πατέρα του εἰς τὴν ἔξοδον τοῦ Μεσολογγίου, ἐκτὸς τῶν ἄλλων συγγενῶν, καὶ βρέφος ὢν ἓξ μηνῶν περιέπεσεν εἰς αἰχμαλωσίαν μετὰ τῆς μητρός του καὶ κατόπιν ἀπηλευθερώθη ἐξαγορασθείς μετ’ αὐτῆς· δὲν ἀπήλαυσε δὲ πώποτε ἀπὸ τὸ Ἔθνος τὸ παραμικρὸν, διότι φέρει τὸ ὄνομα ὅπερ καὶ ἐγώ. Μετὰ τοῦτο ἡ ἐπιτροπὴ ποιεῖται τὴν σύγκρισιν τῶν δαπανῶν, αἱ ὁποῖαι διετέθησαν εἰς ἐφημερίδας· «ἐδαπανήθησαν ἐν τέλει, λέγει ἡ ἐπιτροπὴ, καὶ δραχ. 18. χιλ. πληρωθεῖσαι εἰς δημοσιογράφους, ἤτοι ἀπὸ τῆς 1ης Ἰανουαρίου μέχρι τῆς 9ης Ἰουλίου 1870, δραχ. 6 χιλιάδας καὶ ἀπὸ τῆς 9 Ἰουλίου μέχρι τῆς 2 Δεκεμβρίου τοῦ αὐτοῦ ἔτους δραχμὰς 12 χιλιάδας καὶ ἡ ἐπιτροπὴ ἀναγνωρίζει μὲν τὴν ἀνάγκην εἰς ἣν εὑρίσκεται ἡ Κυβέρνησις διὰ νὰ ὑπερασπίζηται τὰς ἑαυτῆς πράξεις ἀπέναντι τοῦ ἀντιπολιτευομένου αὐτὴν τύπου, ἀλλὰ φρονεῖ ὅτι τὸ ποσὸν τῶν 1000 δραχμῶν κατὰ μῆνα εἶναι ἱκανὸν πρὸς τοῦτο». Ἐν πρώτοις παρατηρῶ εἰς τὴν ἀξιότιμον ἐπιτροπὴν, ὅτι ἔχει λάθος ὡς πρὸς τὸν λογαριασμόν· διότι, μετὰ πολλῆς μελέτης ἐγκύψας εἰς τὰ κατάστιχάν της, εὗρον ὅτι τὰ κατὰ τὴν πρώτην ἑξαμηνίαν δαπανηθέντα δὲν εἶναι 6. χιλιάδες, ἀλλὰ 6,882, τοὐτέστιν ἐπὶ πλέον 882 δραχμαί· τὸ δὲ ποσὸν, τὸ ὁποῖον ἐδαπανήθη, ὄχι ἐντὸς 5 μηνῶν, ἀλλὰ μέχρι τέλους Δεκεμβρίου 1870, ἤτοι τὸ ποσὸν τὸ δαπανηθὲν κατὰ τὴν 2αν ἑξαμηνίαν εἶναι 9,846, ἐξ ὧν ὁ κ. Κουμουνδοῦρος ἐδαπάνησεν 917 τὸν Δεκέμβριον.

§68ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἐπλήρωσα καὶ ὀφειλόμενα.

§69ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Δὲν πιστεύω νὰ ἦσαν καὶ ὀφειλόμενα ἐκτὸς τῶν ὑπ’ ἐμοῦ ἀποῤῥιφθέντων. Ἀλλ’ ἡ ἐπιτροπὴ, ἂν ἤθελε νὰ ἔχῃ τὴν καλωσύνην νὰ μοῦ ζητήσῃ πληροφορίας περὶ τούτου τοὐλάχιστον τοῦ κονδυλίου, ἤθελε μάθει, ὅτι ἡ πρώτη ἑξαμηνία εἶχε καὶ κονδύλιον, τὸ ὁποῖον ῥητῶς ὁ προϋπολογισμὸς διαλαμβάνει δι’ ἐφημερίδας καὶ τὸ ὁποῖον ἐξήντλησεν ὁ κ. Ζαΐμης. Ἠξεύρετε, ὅτι εἰς τὸ κεφάλαιον τῶν βοηθημάτων ὑπάρχει καὶ κονδύλιον δι’ ἐφημερίδας· ἤθελε δὲ μάθει ἡ ἐπιτροπὴ δύω πράγματα, τὰ ὁποῖα ἠδύναντο νὰ χρησιμεύσωσιν εἰς τὴν μόρφωσιν τῆς ἰδέας, τὴν ὁποίαν ὤφειλεν ἢ ἤθελε νὰ σχηματίσῃ ἡ ἐπιτροπὴ περὶ τῆς διαχειρίσεώς μου. Σᾶς ἀναγινώσκω, κύριοι, τὴν ἰδιόχειρον σημείωσιν, τὴν ὁποίαν μοὶ ἔδωκεν ὁ τμηματάρχης τοῦ λογιστικοῦ κ. Χρύσανθος, ὅτε ἦλθον εἰς τὸ ὑπουργεῖον. «1870. Κεφ. 10. ἄρθρον 2. Βοήθειαι ἰδιαίτεραι».

ἐξ ὧν ἀφαιροῦνται,

Ἐκ τοῦ ὑπολοίπου τούτου ἐδαπανήθησαν ἀπὸ τῆς 1 Ἰανουαρίου μέχρι τῆς 9 τοῦ Ἰουλίου,

Ὥστε βλέπετε ὅτι ἐκ τοῦ κεφαλαίου τῶν βοηθημάτων 5,457 δρ. ἐγὼ διεχειρίσθην καὶ οὐδὲν πλέον, ἀφήσας καὶ εἰς τὸν διάδοχόν μου δρ. 900. Καὶ νομίζω, ὅτι ἡ δικαιοσύνη ἀπῄτει εἰς τὴν σύγκρισιν, τὴν ὁποίαν ποιεῖται ἡ ἐπιτροπή, νὰ συμπεριλάβῃ καὶ τὸ ποσὸν τῶν 2,114 δραχμῶν. Ἐὰν δὲ συμπεριελάμβανε καὶ αὐτὸ, ἤθελεν ἰδεῖ, ὅτι κατὰ τὴν πρώτην ἑξαμηνίαν ἐδαπανήθησαν ὑπὸ τοῦ κ. Ζαΐμη 8,996 δρ., κατὰ δὲ τὴν δευτέραν δρ. 9,846, συμπεριλαμβανομένων καὶ τῶν κατὰ τὸν Δεκέμβριον ὑπὸ τοῦ κ. Κουμουνδούρου δαπανηθέντων. Ἀλλ’ ἐγὼ φρονῶ, κύριοι, ὅτι τὰ ποσὰ δὲν εἶχον καμμίαν σημασίαν, ἐὰν ἡ ἐπιτροπὴ ἤθελε νὰ ἐξετάσῃ τὴν ἠθικὴν μιᾶς κυβερνήσεως. Ἡ ἐπιτροπὴ ὤφειλε νὰ ἐπιστήσῃ τὴν προσοχήν της οὐχὶ εἰς τὰ ποσὰ, ἀλλ’ εἰς τὴν ἐξέλεγξιν τῶν ποσῶν· διότι δὲν βλέπω τί σημαίνει, ἐὰν ἐδέησεν εἰς μίαν ἑξαμηνίαν νὰ γίνωσι πλειότεραι δημοσιεύσεις, ὡς ἐγένοντο ἐπὶ τῶν ἡμερῶν μου, διά τε τὰς ἐκτεταμένας οἰκονομικὰς καὶ διοικητικὰς ἐκθέσεις, δημοσιευθείσας καὶ ἑλληνιστὶ καὶ γαλλιστὶ, καὶ διὰ τὴν ἀνάγκην εἰς ἣν εὑρέθην προκαλούμενος τότε ὑπὸ τῆς συστηματικῆς ὅλων τῶν πράξεων τῆς Κυβερνήσεως διαστροφῆς. Ἡ ἐπιτροπὴ ἐὰν ἐξήλεγχεν τὰς δημοσιεύσεις, δὲν ἤθελεν εὕρει πληρωμὰς, αἱ ὁποῖαι ἀπαντῶνται εἰς ἄλλας διαχειρίσεις. Δὲν ἀναφέρω οὔτε Κυβερνήσεις, οὔτε ὀνόματα ἐφημερίδων. Εἰς ἄλλας διαχειρίσεις ἤθελεν εὕρει, ὅτι μικρὰ ἐφημερὶς εἰς διάστημα ἑξάμηνον ἔλαβε 2,200 δρ., ὅτι ἄλλη ἐφημερὶς εἰς 8 μῆνας ἔλαβε 3,230, ὅτι ἑτέρα ἐφημερὶς δι’ ἑνὸς ἐντάλματος ἔλαβε 2,220 κατὰ τὸν πρῶτον μῆνα τῆς ἐλεύσεως ἑνὸς ὑπουργοῦ εἰς τὰ πράγματα· ὅτι ἑτέρα ἐφημερὶς εἰς δύω ἐντάλματα ἐντὸς 20 ἡμερῶν ἔλαβε 4,235 δραχμὰς τὸν πρῶτον μῆνα τῆς συστάσεως ἑνὸς ὑπουργείου. Ὅταν ἦλθον, κύριοι, εἰς τὸ ὑπουργεῖον παρήγγειλα νὰ φυλάττεται ἄκρα αὐστηρότης εἰς τὴν ἐξέλεγξιν· καὶ ἐπειδὴ τὴν ἐξέλεγξιν δὲν τὴν εὗρον ἀρκετὰ ἀσφαλῆ, διέταξα νὰ μὴ ἐκδίδεται ἔνταλμα χωρὶς νὰ ὑπάρχῃ λογαριασμὸς ἑκάστης ἐφημερίδος, ὅστις νὰ συνοδεύεται μὲ τὰ δικαιολογητικά. Καὶ διὰ τοῦτο, ἂν ἡ ἐπιτροπὴ ἤθελεν ἐξετάσει εἴτε τὸ ἐν τῷ ὑπουργείῳ βιβλίον, εἴτε τὰ ἐντάλματα, ἤθελε μάθει, ὅτι ὅλαι αἱ πληρωμαὶ ἔγειναν ἐπὶ τῇ βάσει λογαριασμοῦ καὶ ὄχι μόνον τοῦτο, ἀλλ’ ὅτι ἐγίνετο εἰς μὲν τὰς μεγάλας ἐφημερίδας ἔκπτωσις 20 λεπτῶν, εἰς δὲ τὰς μικρὰς 10 λεπτῶν κατὰ στίχον. Φυσικῷ τῷ λόγῳ, κύριοι, ἡ ἐφημερὶς, ἡ ὁποία μοὶ εἶναι μᾶλλον οἰκεία, ἔπρεπεν εἰς τὸν κατακλυσμὸν τῆς καταχρήσεως νὰ εἶχε τὸ μεγαλήτερον μέρος. Ἀφ’ ὅτου ἡ ἐπιτροπὴ ἤρχισε τὸ ἔργον τῆς ἐξελέγξεως διεδόθη εἰς τὴν κοινωνίαν, ὅτι ἐγένοντο περὶ τὰς δημοσιεύσεις μεγάλαι δαπάναι καὶ διὰ τοῦτο ἔγεινε λόγος καὶ εἰς τὸν τύπον· ἡ δὲ «Ἐφημερὶς τῶν Συζητήσεων» ἠναγκάσθη νὰ δημοσιεύσῃ τὸν κατάλογον τῶν καταχωρίσεων, τὰς ὁποίας ἔκαμε, καὶ τὰ ἐντάλματα, τὰ ὁποῖα ἐξεδόθησαν ὑπὲρ αὐτῆς. Θέλετε παρατηρήσει, κύριοι, ἐξ αὐτῶν, τὰ ὁποῖα θέλω σᾶς ἀναγνώσει ἀμέσως, δύω τινά· πρῶτον μὲν τὸν περιορισμὸν καὶ τὴν περιστολὴν τῶν ἐξόδων τῶν δημοσιεύσεων καὶ δεύτερον τὸ εἶδος τῶν δημοσιεύσεων, καὶ θέλετε κρίνει περί τε τῆς φροντίδος περὶ τὴν ἐξέλεγξιν, καὶ περὶ τῆς ἀνάγκης, ἥτις ὑπηγόρευσε τῶν δημοσιεύσεων τὴν δαπάνην. Ἀκούσατε, κύριοι, τὰ δημοσιευθέντα. Πίναξ τῶν ἐν τῇ «Ἐφημερίδι τῶν Συζητήσεων» καταχωρισθέντων δημοσίων ἐγγράφων. 1. Ἔκθεσις Α. Χρηστομάνου περὶ τοῦ ἐν Παρνασσίδι σεισμοῦ πρὸς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐκκλησιαστικῶν. 2 καὶ 3. Ἔκθεσις Ι. Σμὶτ ὁμοίως. 4. Κοινοποίησις ὑπουργ. Ἐσωτερικῶν περὶ συλλήψεως καταδίκων. 5. Ὁμοίως. 6. Ὁμοίως. Ἐγκύκλιος ὑπουργείου Ἐσωτερικῶν ὑπ’ ἀριθ. 89 περὶ ἐπιδιώξεως καὶ εἰσπράξεως δημοσίων φόρων καὶ δικαιωμάτων. 7. Τηλεγράφ. ἐπάρχου Ἀγρινίου περὶ φόνου ἀρχιληστοῦ Τσερλογιάννη. 8. Τηλεγραφήματα νομαρχῶν καὶ ἐπάρχων περὶ συλλήψεως φυγοδίκων. Κατάλογος συλληφθέντων φυγοδίκων ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ Τριφυλλίας. 9. Τηλεγραφήματα περὶ συλλήψεως φυγοδίκων. Ἔκθεσις ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν περὶ καθυστερούντων. 10. Ἐγκύκλιος ὑπουργείου Ἐτωτερικῶν πρὸς τοὺς Δημάρχους περὶ ληστείας. Τηλεγραφήματα περὶ συλλήψεως ληστῶν καὶ φυγοδίκων. Θʹ. Ἔκθεσις ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν περὶ καθυστερούντων. 11. Τηλεγραφήματα περὶ συλλήψεως φυγοδίκων Μεσσηνίας. Ἐγκύκλιος ὑπουργείου Ἐκκλησιαστικῶν πρὸς τοὺς Νομάρχας περὶ ἐγκαίρου μεταβάσεως τῶν καθηγητῶν κ. λ. εἰς τὰς θέσεις των. 12. Τηλεγραφήματα Νομαρχίας Μαντινείας περὶ συλλήψεως φυγοδίκων. Ἐγκύκλιος ὑπουργείου Ἐκκλησιαστικῶν πρὸς Γυμνασιάρχας καὶ λοιπά. 13. Διάταγμα περὶ διορισμοῦ ἐξεταστικῆς ἐπιτροπῆς δικαστῶν. Ἔκθεσις ὑπουργικοῦ συμβουλίου περὶ τῶν οἰκονομικῶν τοῦ Κράτους. Τηλεγραφήματα συλλήψεως ληστῶν. Διάψευσις ὑπουργείου Δικαιοσύνης πρὸς τὰς ἐφημερίδας «Ἀλήθειαν» καὶ «Παλιγγενεσίαν». Κοινοποίησις ὑπουργείου Ἐσωτερικῶν περὶ ἐξετάσεως τηλεγραφείων. 14. Ἔκθεσις ὑπουργοῦ Ἐσωτερικῶν πρὸς τὸν βασιλέα περὶ δημοσίας ἀσφαλείας. Τηλεγραφήματα περὶ συλλήψεως ληστῶν κλπ. Κατάλογος συλληφθέντων καὶ προσελθόντων φυγοδίκων. 15. Τηλεγραφήματα περὶ ληστείας. 16. Ἔκθεσις Νομάρχου Φθιώτιδος περὶ συμπλοκῆς συμμ. Βελούλια. Τηλεγραφήματα περὶ ληστείας. 17. Ἐγκύκλιος ὑπουργείου Ἐσωτερικῶν περὶ παύσεως διοικητικῶν καὶ δημοτικῶν ἀρχῶν Λεβαδείας. Τηλεγραφήματα περὶ συλλήψεως ληστῶν καὶ φυγοδίκων. 18. Ὁμοίως. 19. Ὁμοίως. Κατάλογος συνδρομῶν ὑπὲρ τῶν ἐκ τοῦ σεισμοῦ παθόντων κατοίκων Παρνασσίδος κλπ. 20. Τηλεγράφημα περὶ συλλήψεως λῃστῶν. Ἐγκύκλιος ὑπουργείου μετὰ Β. Δ. περὶ ἀναβολῆς ἐργασιῶν Βουλῆς. 23. Ἔγγραφον Ὑπουργείου Ἐσωτερικῶν πρὸς τὸν Νομάρχην Λακωνίας. Τηλεγραφήματα περὶ συλλήψεως λῃστῶν καὶ φυγοδίκων. 24. Ὁμοίως. 25. Ὁμοίως. 26. Ἔκθεσις Νομάρχου Μεσσηνίας πρὸς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν. 27. Ἔκθεσις Νομάρχου Φθιώτιδος περὶ παύσεως δημάρχου Κρεμαστῆς Λαρίσσης. Ἐγκύκλιος ὑπ’ ἀριθ. 7600 Ὑπουργείου Ἐκκλησιαστικῶν πρὸς τοὺς Νομάρχας. βʹ. Κατάλογος συνδρομῶν ὑπὲρ τῶν ἐκ τοῦ σεισμοῦ παθόντων κατοίκων Παρνασσίδος κλπ. 28. Τηλεγρ. περὶ δημοσίας ἀσφαλείας. 29. ὁμ.» συλλήψεως λῃστῶν. 30. ὁμ.» συλλήψεως λῃστῶν καὶ χάριτος Γ. Γιλιώτα. Διακήρυξις λιμεναρχείου Πειραιῶς περὶ προμηθείας ἐλαίου. 31. Τηλεγραφήματα περὶ συλλήψεως διαφόρων λῃστῶν. 32. Τηλεγραφήματα περὶ καταστροφῆς συμμορίας Κουρκούμπα. Ἐγκύκλιος Ὑπουργείου Ἐσωτερικῶν μετ’ ἐγγράφων πρὸς τοὺς Νομάρχας Μαντινείας καὶ Γορτυνίας. 33. Ἔγγραφα Ὑπουργείου τῆς Δικαιοσύνης ἀφορῶντα τὴν εἰς τὸν κατάδικον Λούταν ἀπονομὴν χάριτος. Τηλεγραφήματα περὶ συλλήψεως φυγοδίκων. γʹ. Κατάλογος συνδρομῶν ὑπὲρ τῶν ἐκ τοῦ σεισμοῦ παθόντων. Ὀνομαστικὸς κατάλογος τῶν ἀπὸ 31 Ἰουλίου μέχρις 29 Νοεμβρίου συλληφθέντων λῃστῶν καὶ φυγοδίκων. Διὰ τὰς δημοσιεύσεις ταύτας ἡ «Ἐφημ. τῶν Συζητήσεων» ἐδικαιοῦτο νὰ λάβῃ δρ. 2,987, 60, ἤτοι διὰ στοίχους 7,479, ἀλλὰ διὰ τῶν ἐλαττώσεων ἀνὰ 15 καὶ 20 λεπτὰ κατὰ στίχον ἔλαβε δρ., 1,764, 20.

§70ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Ἀπὸ ἄλλα ὑπουργεῖα δὲν εἶχε;

§71ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Τὸ ὅλον εἶναι αὐτὸ καὶ οὐδὲν πλέον. Ἰδοὺ τὰ ἐντάλματα, «ἐσωτερικῶν...... ἐκκλησιαστικῶν.....».

§72ΤΙΝΕΣ. Εἶναι περιττὸν νὰ τὰ ἀναγνώσητε.

§73ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Νομίζω ὅτι καὶ ἡ ἐπιτροπὴ, καθὼς καὶ ὅσοι ἐνδιαφέρονται νὰ ἐξετάσωσι τὴν διαχείρισιν, ὀφείλουν νὰ ἐρευνήσωσι τίνι τρόπῳ ἡ διαχείρισις ἔγινε, καὶ ὄχι νὰ ἐρωτήσωσι μόνον περὶ τοῦ ποσοῦ, καὶ μάλιστα, ὅταν τὰ ποσὰ αὐτὰ παραβαλλόμενα πρὸς τὰ ποσὰ, τὰ ὁποῖα κατὰ τὰ παρελθόντα ἔτη ἐδαπανήθησαν, ὄχι μόνον δὲν εἶναι ἀνώτερα, ἀλλὰ καὶ κατώτερα εἶναι αὐτῶν. Τὸ συμφέρον πάσης Κυβερνήσεως, ὅπερ εἶναι συγχρόνως συμφέρον τῆς πολιτείας, ἀπαιτεῖ νὰ ὑπάρχῃ περὶ Κυβερνήσεως μία ἀληθὴς γνώμη ἐν τῷ τόπῳ· ἀλλὰ διὰ νὰ ὑπάρξῃ ἀληθὴς γνώμη, ὁ τόπος πρέπει νὰ γνωρίζῃ τὰς πράξεις τῆς Κυβερνήσεως. Διότι τί εἶναι κοινὴ γνώμη; Εἶναι τὸ σύνολον τῶν κρίσεων τοῦ κοινοῦ, κατὰ τὸ μᾶλλον καὶ ἧττον ὁμοιομόρφων, περὶ τῶν γεγονότων, τὰ ὁποῖα περιῆλθον εἰς γνῶσιν αὐτοῦ. Ὅθεν ἀληθὴς κοινὴ γνώμη δὲν δύναται νὰ ὑπάρξῃ εἰμὴ περὶ τῶν γεγονότων, τὰ ὁποῖα ἔμαθε τὸ κοινὸν εἰλικρινῶς. Ἐὰν λοιπὸν θέλετε νὰ ἔχῃ ἀληθῆ γνῶσιν τὸ κοινὸν, πρέπει νὰ δώσητε εἰς αὐτὸ τὰ μέσα ὅπως ἐν γνώσει ἀποφαίνηται. Τὰ ἄρθρα δὲν εἶναι βεβαίως μέσα πρὸς τοῦτο, ἀλλ’ ἡ δημοσίευσις τῶν ἐγγράφων εἶναι τὸ μόνον κατάλληλον. Ὅταν σᾶς κατακρίνουν ὅτι πρὸς καταστροφὴν τῶν ἐγγυήσεων τῆς συνταγματικῆς ἐλευθερίας ἐπαύσατε τὸν δεῖνα δήμαρχον, χρειάζεται νὰ δημοσιεύσετε τὰ ἔγγραφα· τὰ ἄρθρα δὲν χρησιμεύουν εἰς τίποτε. Ὅταν διαδίδουν, ὅτι ὁ Κρικέλλας συνελήφθη κοιμώμενος, ἢ ὅτι οἱ φυγοδικοῦντες καταδιώκονται διὰ πταίσματα, εἶναι ἀνάγκη νὰ δημοσιεύσετε τὰ ἔγγραφα· διότι ἄλλως τὸ ψεῦδος διαφθείρει τὴν ἠθικὴν δύναμιν τῆς Κυβερνήσεως, ἄνευ τῆς ὁποίας οὐδὲν κατορθοῦται καλὸν ἐν μέσῳ τῆς γενικῆς παραλυσίας. Δὲν νομίζω δὲ, ὅτι ἡ Κυβέρνησις, τὴν ὁποίαν εἶχα τὴν τιμὴν νὰ προεδρεύω, ἔπραξε καμμίαν ἐπιλήψιμον πρᾶξιν, ἡ ὁποία νὰ διαφθείρῃ τὴν ὑπόληψίν της, ὥστε νὰ εἶχεν ἀνάγκην νὰ ἀγοράσῃ τὸν τύπον διὰ νὰ τὴν ὑποστηρίξῃ. Ἀπ’ ἐναντίας κατὰ πρόσωπον τοῦ τύπου τὸ λέγω, ὅτι ἦτο μεγάλη τιμὴ δι’ αὐτὸν νὰ ὑποστηρίξῃ τὴν Κυβέρνησιν ἐκείνην. Νομίζω διὰ τοῦτο, κύριοι, ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ τότε μόνον θὰ ἦτο δικαιολογημένη, ἐφιστῶσα τὴν προσοχὴν τῆς Βουλῆς ἐπὶ τῶν δαπανῶν τῶν διὰ τοῦ τύπου δημοσιευομένων, ὅταν κατὰ τοὺς 6 μῆνας καθ’ οὓς συνεδριάζομεν ἐδῶ, ἤθελαν δι’ ἐπερωτήσεως οἱ ἐναντίοι φέρει εἰς συζήτησιν τὴν πολιτικὴν καὶ τὴν διοίκησιν τῆς Κυβερνήσεως, καὶ ἤθελαν ἀποδείξει, ὅτι ἡ Κυβέρνησις, περὶ ἧς ὁ λόγος, οὕτω κακῶς ἐπολιτεύθη καὶ ἐδιοίκησεν, ὥστε εἶχεν ἀνάγκην τῆς διαφθορᾶς τοῦ τύπου πρὸς ὑποστήριξίν της· ἀλλ’ ὅταν ἡ Κυβέρνησις ἐκείνη συνεδριάζῃ 6 μῆνας ἐν τῇ Βουλῇ, ἥτις Βουλὴ δὲν ἔχει λόγον νὰ συμπαθῇ πρὸς αὐτὴν, καὶ δὲν ἔγεινεν ὁ ἐλάχιστος λόγος περὶ τῆς διαχειρίσεώς της, νομίζω, ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ δὲν εἶχε δικαίωμα νὰ ἐκφέρῃ ὅσας ἐξέφερε φράσεις προσβλητικὰς καὶ μεστὰς εἰρωνείας.

§74ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Τὸ εἴπομεν καὶ προχθές.

§75ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Τὸ εἴπατε· ἀλλ’ ὁ κ. πρωθυπουργὸς βεβαίως δὲν τὸ ἐδέχθη· ἐὰν τὸ ἐδέχετο βεβαίως κατέπιπτε πολὺ ἀπὸ τὴν ἀξίαν, τὴν ὁποίαν ἔχει.

§76ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Εἴμεθα σύμφωνοι.

§77ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Καὶ τί ἐκάματε προχθές; Δὲν ἐκάματε τίποτε. Λοιπὸν εἰς τὸ κεφάλαιον τῶν ἐφημερίδων, πρῶτον μὲν ἔσφαλεν ἡ ἐπιτροπὴ ὡς πρὸς τὸ δαπανηθὲν ποσὸν τῆς ά ἑξαμηνίας καὶ ὡς πρὸς τὸ ποσὸν τῆς δευτέρας. Δεύτερον δὲ παρέλειψε νὰ ἐνθυμηθῇ, ὅτι τὸ ποσὸν δι’ ἐφημερίδας, τὸ ὁποῖον περιεῖχεν ὁ προϋπολογισμὸς ἐκ 2 χιλ. δραχ. εἶχεν ἐξαντληθῆ κατὰ τὴν πρώτην ἑξαμηνίαν παρὰ τοῦ κ. Ζαΐμη. Ἔσφαλε δὲ τρίτον διὰ τὴν κατάκρισιν, τὴν λίαν σκληρὰν, τὴν ὁποίαν ἐξήνεγκε κατὰ τῆς Κυβερνήσεως περὶ τῆς ὁποίας πρόκειται, διότι εἰς τοῦτο τὸ σημεῖον ἐδικαιοῦτο νὰ φθάσῃ τότε μόνον, ὅταν ἡ ἐξέλεγξις ἤθελεν ἀποδείξει, ὅτι πράξεις, αἱ ὁποῖαι ἠδύναντο νὰ θεωρηθῶσιν ὡς ὕποπτοι καὶ αἵτινες συνέβησαν ἄλλοτε, ἤθελον συμβῆ καὶ κατ’ αὐτὴν τὴν διαχείρισιν, καὶ ἐξετάσασα ἤθελεν εὕρει, ὅτι τὰ ποσὰ, διὰ τὰ ὁποῖα ἐξεδόθησαν τὰ ἐντάλματα δὲν ἦσαν ἀποχρώντως δικαιολογημένα καὶ δὲν ἐστηρίζοντο ἐπὶ λογαριασμῶν μὲ ἔκπτωσιν μάλιστα, ἢ ὅτι τὰ δημοσιευθέντα δὲν ἦσαν ἄξια δημοσιεύσεως. Ἡ ἐπιτροπὴ προβαίνει τέλος καὶ εἰς ἑτέραν παρατήρησιν. «Δὲν θεωρῶ ἄσκοπον νὰ ἐφελκύσω τὴν προσοχὴν τῆς Βουλῆς ἐπὶ τῶν ὑπ’ ἀριθμὸν 6,465 τῆς 30 7βρίου καὶ 6,861 τῆς 10 8βρίου 1870 καὶ ἐκ δραχμῶν χιλίων, χρηματικῶν ἐνταλμάτων ἐπ’ ὀνόματι ἀτόμου, οὗ τινος ἡ ἰδιότης ἀπηγόρευε πᾶσαν ἐκ τοῦ δημοσίου ταμείου πληρωμὴν εἴτε λόγῳ ἀντιμισθίας, εἴτε ἄλλῳ οἱῳδήποτε.» Εἶναι καὶ αὐτὴ ἡ περικοπὴ τῆς ἐκθέσεως γρῖφος, δίδων δικαίαν ἀφορμὴν εἰς πάντα ἀναγινώσκοντα αὐτὴν νὰ ὑποπτευθῇ. Αὐτὰ τὰ δύο ἐντάλματα ἀφορῶσι τὸ ποσὸν τῶν χιλίων δραχ. αἵτινες ἐπληρώθησαν εἰς τὸν κ. Τσαμάλαν. Ἐγὼ δὲν ἐννοῶ τὴν ἐπιτροπὴν, καὶ θὰ ἰδῆτε ὅτι δὲν δύναται κανεὶς νὰ τὴν ἐννοήσῃ. Κατὰ τὰς ἀρχὰς τοῦ Σεπτεμβρίου εἶχον ζητήσει τὴν ἄδειαν ἀπὸ τὸ ὑπουργικὸν Συμβούλιον νὰ σχηματίσω τρία σώματα μεταβατικῶν μικρὰ ἐκ στρατιωτῶν καὶ ἐθνοφυλάκων εἰς τὴν Στερεάν. Ἔλαβον τὴν ἄδειαν, ἀλλὰ δὲν ἔκαμον χρῆσιν· ὁ κ. Τσαμάλας εἰς ὃν ἐπρότεινα νὰ δεχθῇ ἀρχηγίαν μεταβατικῶν, δὲν ἠθέλησε, καί τοι τὸν παρεκάλεσα ἐπιμόνως, ἐπιθυμῶν νὰ θέσω αὐτὸν μεταξὺ Παρνασσίδος, Φθιώτιδος καὶ Λεβαδείας. Ἀλλὰ, κύριοι, κατὰ τὴν 29 7βρίου συνέβη ἡ αἰχμαλωσία τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου ἡμῶν κ. Φίλωνος. Στοχασθῆτε εἰς ὁποίαν θέσιν εὑρέθη ἡ Κυβέρνησις, ἡ τοσαύτην εὐθύνην ἔχουσα διὰ τὴν δημοσίαν ἀσφάλειαν ἀπέναντι καὶ τοῦ ἔσω καὶ τοῦ ἔξω κόσμου! Ἐνῷ ἡ δημοσία ἀσφάλεια ὅσῳ προέβαινεν ὁ χρόνος τοσούτῳ ἐπαγιοῦτο, ἔφθασεν εἴδησις, ὅτι εἰς μίαν πόλιν, οὐχὶ μακρὰν τῆς πρωτευούσης, εἷς βουλευτὴς καὶ διακεκριμένον τῆς κοινωνίας πρόσωπον συνελήφθη ὑπὸ δύο λῃστρικῶν συμμοριῶν. Ἀφοῦ ὅλα τὰ μέτρα ἐλήφθησαν τὴν ἑσπέραν ἐκείνην, ἓν τῶν μέτρων, τὰ ὁποῖα ἐθεώρησα λυσιτελῆ, ἦτο νὰ τηλεγραφήσω εἰς τὸν κ. Τσαμάλαν, «λάβε ὅσους δύνασαι καὶ ἔξελθε ἵνα μὴ μᾶς διαφύγῃ ἡ συμμορία μὲ τοὺς αἰχμαλώτους·» συγχρόνως ἀπέστειλα πρὸς αὐτὸν χρηματικὸν ποσὸν δι’ ἐντάλματος, διότι δὲν ἐννοοῦσα ποτὲ, ὅτι ὁ κ. Παπακώστας ὤφειλεν ἢ ἠδύνατο νὰ ἐξοδεύσῃ ἀφ’ ἑαυτοῦ διὰ τὴν δημοσίαν ἀσφάλειαν· διότι οὔτε πλούσιος ἦτο, οὔτε ἐγὼ εἶχον τὴν ἐπιθυμίαν ταύτην. Ἀλλὰ τὸ χρηματικὸν τοῦτο ποσὸν ἐξέδωκα δι’ ἐντάλματος ἐπὶ ἀποδόσει λογαριασμοῦ· δὲν εἶπον «λάβε τὰ χρήματα χωρὶς νὰ ὀφείλῃς λόγον, ἀλλὰ μὲ τὴν ὑποχρέωσιν νὰ δώσῃς λόγον», καὶ ὁ λογαριασμὸς ἀποδίδεται, ὡς γνωρίζετε, ἐντὸς μηνὸς κατὰ τὸν λογιστικὸν νόμον εἰς τὸν ταμίαν· ὁ δὲ κ. Τσαμάλας ἀπέδωκε λογαριασμὸν ἐντὸς 8 ἢ 10 ἡμερῶν. Αὐτὸ εἶναι τὸ ἔγκλημα, ὅπερ ἔπραξα. Ἔδωσα τάχα τὰ χρήματα εἰς τὸν βουλευτὴν Τσαμάλαν ἵνα ἀγοράσω τὴν ψῆφόν του; Ὁ κ. Τσαμάλας πάντοτε ἦτο μετ’ ἐμοῦ φίλος καὶ ἡ οἰκογένειά του, πολὺ πρὶν γίνῃ βουλευτὴς, ἦτο συνδεδεμένη μὲ τὴν ἰδικήν μου· οὔτε αὐτὸς δὲ, χαρακτῆρα ἔχων τόσον γνωστὸν, οὔτε ἐγὼ ἐκάμαμεν ἀνταλλαγὴν συνειδήσεων διὰ χρημάτων, οὔτε βλέπω τί ἀπῃτεῖτο ἄλλο νὰ πράξω ἀφ’ ὅ,τι ἔπραξα εἰς τὴν περίστασιν ταύτην, ἀφοῦ ὅ,τι μέτρον ἠδυνάμην νὰ λάβω τὸ ἔλαβον, ἐκδοὺς τὸ ἔνταλμα ἐπὶ ἀποδόσει λογαριασμοῦ, ὅστις καὶ ἀπεδόθη! Ἐπιμένει ὅμως ἡ ἐπιτροπὴ, καί τοι ἔχει τὴν πεποίθησιν, ὅτι ὁ κ. Τσαμάλας κατ’ ἐκείνην τὴν κρίσιμον στιγμὴν ἐστρατολόγησε καὶ ἐξῆλθε εἰς τὰς ἐπαρχίας, περιεπόλησε τὸν Παρνασσὸν, ἀνῆλθε μέχρι τῆς Γραβιᾶς, εἰσῆλθεν εἰς τὰς ἐπαρχίας Λοκρίδος καὶ Λεβαδείας, διεγείρων τοὺς δημάρχους καὶ συνεννοούμενος μὲ τὰ στρατιωτικὰ ἀποσπάσματα καὶ καταδιώκων τοὺς λῃστὰς ἀποτελεσματικῶς. Ἤθελεν ἡ ἐπιτροπὴ αὐτὴν τὴν πεποίθησιν, ἣν εἶχον περὶ τοῦ κοινοῦ συμφέροντος, νὰ τὴν παραιτήσω, διὰ νὰ μὴ μοῦ εἴπῃ σήμερον, διατί νὰ ἐκδώσω ἔνταλμα ἐπ’ ὀνόματι τοῦ Παπακώστα; ἀλλὰ τὸ ἔνταλμα εἶναι εἰς χεῖρας τοῦ ταμίου, αἱ δικαιολογήσεις εἶναι ἐκεῖ, καὶ ὁ βουλόμενος ἂς προσέλθῃ νὰ λάβῃ γνῶσιν. Αὐτὴ εἶναι ἡ πρᾶξις διὰ τὴν ὁποίαν ἐνόμισεν ἡ ἐπιτροπὴ, ὅτι δύναται νὰ μὲ κατακρίνῃ. Σᾶς προσθέτω δὲ συγχρόνως, ὅτι ἐστερούμην στρατευμάτων κατ’ ἐκείνην τὴν ἐποχὴν, καὶ ὅτι αἱ ἀρχαὶ ἀπῄτουν τὴν στρατιωτικὴν κατάληψιν τῶν δήμων εἰς οὓς ἀπέστειλα τὸν Τσαμάλαν. Ἐν πρώτοις θέλετε ἰδεῖ τὴν ἐπιστολὴν τοῦ κ. Βακάλογλου ἀπὸ 26 7βρίου ἀπὸ τὴν Εὐρυτανίαν· «Ἐν Φουρνᾷ, τῇ 26 7βρίου. «Ὁ ἀπεσταλμένος ἐπανελθὼν σήμερον μοὶ ἐκόμισε τὰς ἐν τῇ ὑπ’ ἀριθ...... ἀναφορᾷ μου ἐκθετομένας εἰδήσεις. Τοὺς λῃστὰς θὰ μᾶς τοὺς στείλουν ἤδη οἱ Ῥεντινιῶται μέσα. Ὅθεν εἶναι ἀνάγκη ἀπόλυτος νὰ καταληφθοῦν αἱ θέσεις τῶν δήμων Θερμοπυλῶν, Ἡρακλειωτῶν, Δωριέων καὶ Κιτυνίου ὅσον τάχος, καθ’ ὅσον μετ’ οὐ πολὺ ἄρχεται καὶ ἡ ἐκεῖθεν διάβασις τῶν εἰς τὰς ἐπαρχίας τῆς Ἀνατολ. Ἑλλάδος κατερχομένων ποιμένων, οὓς παρακολουθοῦσιν ἐνίοτε καὶ λῃσταί.» Ὡσαύτως κατὰ τὴν αὐτὴν ἐποχὴν ὁ κ. Βακάλογλους μοὶ ἔγραφε· «Μανθάνω ὅτι κακόβουλοί τινες ἐνεθάῤῥυναν τοὺς λῃστὰς νὰ εἰσβάλωσιν ἐκ τοῦ τουρκικοῦ καὶ νὰ διαπράξωσι σοβαρὰς κακοπραγίας εἰς τὸν νομὸν Ἀττικοβοιωτίας καὶ Φθιώτιδος πρὸς ἀντίπραξιν τῆς κυβερνήσεως· καὶ εἶναι μὲν λυπηρὸν νὰ ἐνεργοῦνται τοιούτου εἴδους ἀντενέργειαι, ἀλλὰ καὶ ἀληθὴς ἡ εἴδησις αὕτη. Ὅθεν εἶναι ἀνάγκη νὰ ληφθῶσι δραστήρια μέτρα πρὸς ματαίωσιν τοῦ σκοποῦ τῶν καὶ ἀποτελεσματικὴν ἀπόκρουσιν τῶν λῃστῶν. Ἐπαναλαμβάνω δὲ καὶ αὖθις νὰ σᾶς συστήσω τὴν πραγματοποίησιν τῶν μέτρων, περὶ ὧν διέλαβεν ἡ ὑπ’ ἀριθμὸν..... ἀναφορά μου, καθόσον ἀφορᾷ τουλάχιστον τὴν ἐξασφάλισιν τῶν γεφυρῶν καὶ τῶν δήμων Ἡρακλειωτῶν, Κιτυνίου, Δωριέων καὶ Θερμοπυλῶν, ἵνα μὴ διέρχωνται οἱ λῃσταὶ εἰς τὴν Λοκρίδα, ἀφόπου δύνανται νὰ μεταβαίνωσιν εὐκόλως εἰς τὸν νομὸν Ἀττικοβοιωτίας, ὅπου ἡ λῃστεία λαμβάνει πολιτικὸν χαρακτῆρα». «Πρό τινων ἡμερῶν, λέγει ὁ αὐτὸς νομάρχης, ἔμαθον ὅτι ἄνθρωποι ἀποπλανημένοι ἀπεπλάνησαν τὸν λήσταρχον Εὐαγγέλην Σπανὸν διὰ συνθηματικῶν ἐπιστολῶν, νὰ ἐπανέλθῃ εἰς τὸν νομὸν Βοιωτίας, ἐνῷ προσεπάθει νὰ μεταβῇ εἰς τὴν Βέῤῥοιαν, καὶ ὅτι ἀπεφάσισε νὰ εἰσέλθῃ ἐν Ἑλλάδι ἐντὸς 10–15 ἡμερῶν. Ἔγραψα λοιπὸν ἐπισήμως εἴς τε τὸν κ. νομάρχην Φθιώτιδος καὶ πρὸς τὸν ἀρχηγὸν νὰ καταληφθοῦν αἱ θέσεις τῆς διαβάσεώς του εἰς τὴν Φθιώτιδα καὶ Λοκρίδα, τὰς ὁποίας ἔμαθον. Δύο δὲ ἔτη ἐνεφώλευεν ὁ Σπανὸς πρὸ τοῦ παρελθόντος Ἰουνίου εἰς τὰς ἐπαρχίας Λεβαδείας καὶ Θηβῶν καὶ δὲν ἀνεκάλυψαν οἱ μεταβατικοὶ τὰ ἴχνη του, διότι αὐτὸς εἶναι ὁ ἐπιτηδειότερος λήσταρχος». Ὁ κ. Ζάνος καὶ ὁ κ. Βακάλογλους μοὶ ἔγραφον τὴν 17 7βρίου· «Συνδρομὴν μεγάλην δὲν μᾶς δίδει ἀτυχῶς οὔτε ὁ τόπος οὔτε οἱ δήμαρχοι, κατειλημμένοι ὄντες ὑπὸ τῆς λῃστοφοβίας· ἀλλ’ ἀργότερον ἐλπίζομεν νὰ μεταβάλωσι διαγωγὴν διὰ τῶν ληφθέντων κατ’ αὐτῶν μέτρων». Ἀκούσατε ἤδη τὰς περὶ ἀνεπαρκείας τῆς δημοσίας δυνάμεως ἡμιεπισήμους ἐπιστολάς. Εἰς τὴν ἐπιστολήν του ἀπὸ 8 7βρίου 1870 ὁ κ. Βακάλογλους ἔγραφεν. «Ἀφοῦ δὲν ὑπάρχουσι δυνάμεις στρατιωτικαὶ, καλὸν εἶναι νὰ δοθῇ ἡ ἄδεια εἰς τοὺς σωματάρχας τῶν εὐζώνων νὰ κατατάττωσιν ἐθελοντὰς εἰς τὰ τάγματά των, καθόσον ἀφίνονται πολλοὶ εὔζωνες τὸν προσεχῆ Νοέμβριον, ὅτε λήγει καὶ ἡ θητεία τῆς ἐφεδρείας των.— Ἐπίσης ἐπαναλαμβάνει ἐν τῇ ἐπιστολῇ· «Μήτε οἱ δήμαρχοι, μήτε ὁ τόπος συντρέχουσιν εἰς τὴν ἐξάλειψιν τῆς λῃστείας τὰς ἐπιτετραμμένας τὴν καταδίωξιν Ἀρχάς. Μόνον ἀφοῦ τακτοποιηθῇ ἡ μεταβατικὴ ὑπηρεσία καὶ τεθῶσιν εἰς ἐνέργειαν τὰ ἀποφασισθέντα παρὰ τοῦ ὑπουργικοῦ Συμβουλίου μέτρα θὰ πειθαναγκασθῶσι νὰ παρέξωσι τὴν συνδρομήν των». Ὁ κ. Ζάνος τὴν 24 γράφει· «Ἡ δύναμις τῶν εὐζωνικῶν ταγμάτων τῶν ὑπὸ τοὺς κκ. Δαγκλῆν καὶ Τσακάκην ἐντὸς ὀλίγων ἡμερῶν θὰ μειωθῇ κατὰ τὸ ἥμισυ, ληγούσης τῆς θητείας τῶν ἐξυπηρετούντων ἀνδρῶν. Ὁ κ. Δαγκλῆς ἀνέφερεν ἤδη τὰ δέοντα καὶ ἑπομένως εἶναι ἀνάγκη ἀπόλυτος νὰ ληφθῇ πρόνοια, ἢ νὰ διαταχθῇ ἡ ἐξακολούθησις τῆς ἐφεδρείας αὐτῶν, ἢ νὰ ληφθῇ ἄλλο μέτρον πρὸς ἀναπλήρωσιν· ἄλλως τε θὰ προκύψωσι προσκόμματα δυσυπέρβλητα». Ὁ ἀρχηγὸς Δαγκλῆς ἔγραφε· «Σᾶς γνωστοποιῶ ὅτι ἀπὸ τὸν τρέχοντα μῆνα ἀρχίζουν οἱ εὔζωνες νὰ λαμβάνουν ἀφέσεις, ἀπὸ δὲ τοῦ προσεχοῦς Νοεμβρίου θ’ ἀφεθῶσι κατὰ μῆνα πλέον τῶν 200 ἀνδρῶν ἐκ τοῦ τάγματος τούτου. Τούτου δὲ γενομένου, ἡ ὑπηρεσία δὲν θὰ ἀνταποκριθῇ εἰς τὰς ἀνάγκας της καὶ πρὸ πάντων εἰς τὸ τῆς λῃστείας σπουδαῖον ζήτημα. Κάμνων ταῦτα γνωστὰ λάβετε πρόνοιαν καὶ ὡς πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εὕρετε τὸ μέσον, ὅπως μείνουν εἰσέτι οἱ εὔζωνες εἰς τὰς τάξεις των, εἴτε διὰ παρατάσεως εἰς τὴν ἐφεδρείαν, ἂν ᾖναι δυνατόν, ἢ διὰ τῆς αὐξήσεως τῆς μισθοδοσίας των, διότι ὁ ἤδη μισθὸς δὲν τοὺς ἐπαρκεῖ. Ἤθελεν εἶσθαι περιττὸν νὰ ἐξακολουθήσω τὴν ἀνάγνωσιν ἐπιστολῶν ἀποδεικνυουσῶν, ὅτι καθ’ ὅλην τὴν Στερεὰν Ἑλλάδα ὑπῆρχεν ἔλλειψις στρατοῦ καὶ δὲν ἠδύνατο ἐπαρκῶς νὰ ἐνεργήσῃ καὶ ταχέως εἰς διδόμενα σημεῖα, καὶ ὑπῆρχεν ἀνάγκη νὰ ζητηθῇ συνδρομὴ ἔξω τῶν τάξεων τοῦ στρατοῦ, μάλιστα εἰς ἐκτάκτους στιγμάς, ὁποία ἦτο ἐκείνη τῆς ἠθικῆς προσβολῆς τῆς Ἑλλάδος διὰ τῆς αἰχμαλωσίας ἑνὸς βουλευτοῦ. Νομίζω λοιπὸν ὅτι ἤμην λίαν δικαιολογημένος νὰ προσφύγω εἰς τὴν συνδρομὴν ἑνὸς, ἔστω καὶ βουλευτοῦ, ἔστω καὶ φίλου μου, ὁ ὁποῖος ἠδύνατο παρὰ πάντα ἄλλον νὰ μοὶ δώσῃ τὴν συνδρομὴν, τῆς ὁποίας εἴχομεν ἀνάγκην, διὰ τῆς ἐπιῤῥοῆς τοῦ ὀνόματός του καὶ τῆς μεγάλης ἱκανότητός του. Θέλετε ἰδεῖ ἐκ τῶν ἐπιστολῶν, ὅτι ὁ Κ. Τσαμάλας παντοῦ ἔτρεξε καὶ παντοῦ ὑπῆγε καὶ παντοῦ αἱ ἀρχαὶ ἐκφράζουν εὐχαριστήρια διὰ τὴν συνδρομήν του. Διὰ δὲ τὰ ἐκδοθέντα ἐπ’ ὀνόματί του δύο ἐντάλματα ἀπέδοσε λογαριασμὸν καὶ τὰ ἐδικαιολόγησεν εἰς τὴν ἁρμοδίαν ἀρχήν. Τέλος, κύριοι, ἡ ἐπιτροπὴ κάμνει ἑτέραν παρατήρησιν, ἡ ὁποία δὲν εἶναι τόσον πολὺ ἐγκληματική, ἀλλ’ ἡ ὁποία ἀποδεικνύει τὸν βαθὺν ζῆλον αὐτῆς. Ἡ ἐπιτροπὴ κρίνει ἄξιον παρατηρήσεως καὶ τὸ ἑξῆς· «ὅτι ἐνῷ κατὰ τὴν 8 καὶ 9 Ἰουλίου 1870, ὅτε ἀπήρχετο τῆς ἐξουσίας τὸ ὑπουργεῖον τοῦ κ. Ζαΐμη, οὐδεμία πληρωμὴ ἐγένετο, κατὰ τὴν 1 καὶ 2 Δεκεμβρίου ὅμως τοῦ αὐτοῦ ἔτους, ὅτε ἀπήρχετο τὸ ὑπουργεῖον τοῦ κ. Δεληγεώργη, ἐξεδόθησαν τὰ ὑπ’ ἀριθ. 8,145 μέχρις 8,314 44 χρηματικὰ ἐντάλματα ἐκ δραχ. 12,795 93/00, ἅπαντα ἐπ’ ὀνόματι δημοσίων ὑπαλλήλων λόγῳ προσωπικῶν ὑπηρεσιῶν καὶ δημοσιογραφιῶν λόγῳ δῆθεν καταχωρίσεων. Βλέπετε, κύριοι, ὅτι οὔτε τοῦτο ἔλαθε τὴν προσοχὴν τῆς ἐπιτροπῆς. Ἐξήτασε πόσα ἐντάλματα ἐξέδιδε κάθε ὑπουργὸς τὴν ἡμέραν, καὶ τὰς μὲν ἄλλας ἡμέρας παρέρχεται ἐν σιωπῇ, εὑρῆκεν ὅμως, ὅτι τὰς δύο τελευταίας ἡμέρας ἐξέδωκα 44 ἐντάλματα, ἐνῷ ὁ κ. Ζαΐμης δὲν ὑπέγραψε κανέν. Καὶ χαίρω μὲν διότι ὁ κ. Ζαΐμης δὲν ὑπέγραψε κανὲν ἔνταλμα, ἀλλὰ λυποῦμαι, διότι ὑπέγραψα ὅσα ὑπέγραψα. Ἂς μοὶ συγχωρηθῇ νὰ παρατηρήσω ὅτι ὁ κ. Ζαΐμης κἄτι καλλίτερα ἐγνώριζεν ὅτι θὰ φύγῃ ἀπὸ τὴν ἐξουσίαν ἀφ’ ὅτι τὸ ἐγνώρισα ἐγώ. Ὁ κ. Ζαΐμης ἐγνώριζεν ὀλίγας ἡμέρας πρὶν, ἀφότου εἶχε δώσει τὴν παραίτησίν του, ὅτι θὰ ἀπήρχετο μετὰ πέντε ἢ ἓξ ἡμέρας· ἐγὼ (... ἐντρέπομαι νὰ σᾶς τὸ ὁμολογήσω...) τὸ ἔμαθα πολὺ ἀργὰ (ἱλαρότης). Ἑπομένως ὤφειλα νὰ μὴ ἀφήσω εἰς τὸν διάδοχόν μου τὰ ἐντάλματα, ἀλλὰ νὰ τὰ ὑπογράψω. Τὰ ἐντάλματα εἶναι τὰ ἴδια αὐτὰ περὶ ὧν σᾶς ἔκαμα λόγον ἀνωτέρω· καὶ δὲν ὑπάρχουν ἕτερα, διότι φυσικῷ τῷ λόγῳ ἂν ὑπῆρχον ἕτερα (ἄξια παρατηρήσεως), δὲν ἤθελε παραλείψει ἡ ἐπιτροπὴ νὰ κάμῃ καὶ περὶ αὐτῶν εἰδικὸν λόγον. Τὰ ἐντάλματα εἶναι τὰ ἑξῆς·

Περὶ τοῦ Βασιλειάδου προσθέτω τὸ ἑξῆς· οὗτος ἔλαβε δραχ. 500 ὡς ἀντιπρόσωπος τοῦ νομάρχου εἰς Κέρκυραν ἐπὶ 18 μῆνας· εἶχεν αἰτήσεις πολλὰς καὶ ἐπαναληπτικάς. Ἀφοῦ ἐπὶ 18 μῆνας ὑπηρέτησεν εἰς Κέρκυραν, οὐχὶ ἐπὶ τῶν ἡμερῶν μου, ἀλλ’ ἐπὶ τῶν προκατόχων κυβερνήσεων καὶ εἶχεν αἰτήσεις, αἱ ὁποῖαι ἀνέβαινον εἰς δραχμ. 2000, ἡμεῖς τοῦ ἐδόσαμεν 500 λόγῳ τῶν ἐκτάκτων αὐτοῦ δαπανῶν. Αὐτὰ εἶναι λοιπὸν, κύριοι, τὰ ἐντάλματα, ἅτινα ὑπέγραψα τὰς δύο τελευταίας ἡμέρας· καὶ δὲν ἔχω μὲν τὴν ἐπιθυμίαν νὰ ζητήσω λόγον ἀπὸ τὸν κ. Ζαΐμην πόσα ἐντάλματα ἐξέδωκε κατ’ ἐκείνας τὰς ἡμέρας, ὑποθέτω ὅμως ὅτι ἐξέδωκεν ἀπὸ ὅλα τὰ κονδύλια, τὰ ὁποῖα διεχειρίσθη ὡς ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν. Δὲν ἔχω τι ἄλλο νὰ προσθέσω.

§78ΚΑΤΣΙΚΑΠΗΣ. Ἡ ἐπιτροπὴ τοῦ προϋπολογισμοῦ, τῆς ὁποίας ἔχω τὴν τιμὴν ν’ ἀποτελῶ μέρος, ἐπερίμενε ν’ ἀκούσῃ, ἂν οὐχὶ ἐπαίνους καὶ εὐχαριστήσεις, τοὐλάχιστον ἐπιεικεστέραν κρίσιν περὶ ἑαυτῆς, καὶ ἰδίως ἀπὸ τοὺς ἐνδιαφερομένους ἤτοι ἀπὸ τοὺς προέδρους τῶν πρώην κυβερνήσεων, τῶν ὁποίων τὴν διαχείρισιν ἀφορῶσιν αἱ ὑπὸ συζήτησιν πιστώσεις, διότι ἡ γνωμοδότησις τῆς ἐπιτροπῆς ὑπῆρξεν, ὡς θέλει ἀποδειχθῆ ἀμέσως, λίαν ἐπιεικής. Καὶ ὁ κ. Ζαΐμης καὶ ὁ κ. Δεληγεώργης ἀνέμιξαν εἰς τὴν παροῦσαν συζήτησιν πιστώσεις, ἐπὶ τῶν ὁποίων ἡ ἐπιτροπὴ δὲν ἔφερεν ἀντίῤῥησιν, πιστώσεις πολλὰ νομίμους, αἱ ὁποῖαι πρέπει τῷ ὄντι νὰ λάβωσι τὸ κῦρος τῆς Βουλῆς· αἱ πιστώσεις ἐκεῖναι ἐπὶ τῶν ὁποίων ἡ ἐπιτροπὴ ἐπέστησε τὴν προσοχήν της καὶ προκαλεῖ τὴν προσοχὴν τῆς Βουλῆς εἶναι τρεῖς ἰδίως, ά) ἡ τοῦ ὑπουργείου τῶν ναυτικῶν φέρουσα τὸ οὐχὶ εὐκαταφρόνητον ποσὸν τῶν 190 χιλιάδων δραχμῶν, β) τοῦ ὑπουργείου τῶν ἐσωτερικῶν φέρουσα τὸ ποσὸν τῶν 186 χιλιάδων καὶ ἀφορῶσα τὸ κεφάλαιον τῆς δημοσίου ἀσφαλείας, καὶ γʹ) τοῦ ὑπουργείου τῶν οἰκονομικῶν φέρουσα τὸ ποσὸν τῶν 23 χιλιάδων δραχ. δι’ ἀγορὰν γαιανθράκων. Ἤκουσα μετὰ προσοχῆς τὰς παρατηρήσεις τοῦ κ. Ζαΐμη περὶ πιστώσεων ἐν γένει· ἤκουσα μετὰ προσοχῆς ὁμοίως τὰ παράπονα τοῦ κ. Δεληγεώργη, ὅστις δι’ ὅλης τῆς ἀγορεύσεώς του ἠθέλησε ν’ ἀποδείξῃ τὴν ἐπιτροπὴν μεροληπτοῦσαν ἴσως ἢ φατριάζουσαν, καὶ ὅτι ἔλαβεν ὑπ’ ὄψιν μόνον τὴν διαχείρισιν τοῦ κ. Δεληγεώργη παριδοῦσα ὅλας τὰς ἄλλας. Ἂς μοὶ ἐπιτρέψῃ ὁ ἀξιότιμος κ. Δεληγεώργης πρὶν ἔλθω εἰς τὰ καθέκαστα τῶν πιστώσεων, νὰ εἴπω ὅτι πολὺ ἠδίκησε καὶ ἑαυτὸν καὶ τὴν ἐπιτροπὴν, ἀποδοὺς τοιαύτην πρόθεσιν εἰς αὐτὴν, διότι ἤθελεν εἶσθαι ἡ ἐπιτροπὴ ἀναξία τῆς ἀποστολῆς της, ἂν ὡρμᾶτο ἐκ τοιούτων ταπεινῶν προθέσεων. Ἡ ἐπιτροπὴ ἔκρινεν ἐκ τῶν πραγμάτων ἐκείνων, τὰ ὁποῖα ὑπεβλήθησαν εἰς τὴν γνωμοδότησίν της, καὶ ἔφερε τὴν γνώμην της ἐπὶ ἀντικειμένων ἅτινα ὑπεβλήθησαν εἰς τὰς αἰσθήσεις της· ἐνδεχόμενον παρόμοιά τινα νὰ συνέβησαν κατὰ τὸ παρελθὸν, ἀλλὰ δὲν ἐδόθη εἰς τὴν ἐπιτροπὴν ἡ ἐντολὴ νὰ ἐξετάσῃ περὶ τούτων· ἑπομένως δὲν ἔχει δίκαιον ὁ κ. Δεληγεώργης νὰ παραπονῆται κατὰ τῆς κρίσεως τῆς ἐπιτροπῆς, διότι δὲν ἐδόθη εἰς αὐτὴν καμμίαν ἐντολὴ νὰ παρατείνῃ τὴν ἐξέλεγξιν καὶ εἰς τὸ παρελθὸν, καὶ ἂν τὸ ἔκαμνεν ἤθελε κατακριθῇ παρὰ τῆς Βουλῆς· ἡ ἐπιτροπὴ εὑρέθη εἰς τὴν λυπηρὰν ἀνάγκην νὰ πράξῃ ὅ,τι ἔπραξεν, διότι ἐνόμισεν ὅτι ἔπρεπε νὰ ἐκπληρώσῃ τὸ ἑαυτῆς καθῆκον. Ἔρχομαι εἰς τὰς πιστώσεις τὰς ὁποίας ἡ ἐπιτροπὴ δὲν εὗρε δεδικαιολογημένας, καὶ πρῶτον τὴν πίστωσιν τοῦ ὑπουργοῦ τῶν ναυτικῶν τῶν 190 χιλιάδων δραχμῶν ἐδῶ νομίζω, ὅτι δικαιοῦμαι νὰ παραπονεθῶ κατὰ τῶν αὐστηρῶν κρίσεων τοῦ τε κ. Ζαΐμη καὶ τοῦ κ. Δεληγεώργη κατὰ τῆς ἐπιτροπῆς, διότι εἰς τὸ ἀντικείμενον τοῦτο τῆς πιστώσεως τοῦ ὑπουργοῦ τῶν ναυτικῶν ἡ ἐπιτροπὴ προῆλθεν ἐκ προθέσεως καὶ ἐσκεμμένως εἰς μίαν πολὺ ἐπιεικῆ πρότασιν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς· εἰς τὴν ἐπιτροπὴν, κύριοι, ἦλθεν ἡ πρότασις ἡ ὁποία ὑποστηρίζεται ἀπὸ τὸν ὀρθὸν λόγον καὶ τὸ δίκαιον καὶ ἀπὸ τὸ Σύνταγμα, αὐτὸ, τὸ νὰ εἰσαχθῶσιν εἰς δίκην οἱ ὑπουργοὶ ἐκεῖνοι, οἵτινες κάμνουν τὴν ἀπότομον, τὴν αὐθάδη αὐτὴν ὑπέρβασιν. Διότι, ὡς ἐκφράζεται ἡ ἐπιτροπὴ, τριῶν εἰδῶν πιστώσεις δύνανται νὰ λάβωσι χώραν· πίστωσις ἔκτακτος, δηλαδὴ πίστωσις δι’ ἀντικείμενα, τὰ ὁποῖα δὲν προεῖδεν ὁ προϋπολογισμὸς, ἀλλ’ ἐκτάκτως καὶ ἀπροσδοκήτως παρουσιάζονται, ὅπως εἶναι ἡ περίθαλψις τῶν ἐκ τῶν σεισμῶν παθόντων, καὶ διὰ τοῦτο ὁ περὶ δημοσίου λογιστικοῦ νόμος προβλέπει ὅτι εἰς τοιαύτην περίπτωσιν ἡ κυβέρνησις δύναται νὰ ἐκδώσῃ ἔκτακτον πίστωσιν, εἰ μὲν ἡ Βουλὴ εἶναι παροῦσα, διὰ τῆς Βουλῆς, εἰδὲ ἀπουσιάζει διὰ Β. Διατάγματος ἐπὶ τῇ βάσει πράξεως τοῦ ὑπουργικοῦ συμβουλίου· πιστώσεις δὲ ἀναπληρωτικαὶ ἢ συμπληρωτικαὶ λέγονται ἐκεῖναι, αἵτινες ζητοῦνται ὅταν ἓν κονδύλιον τοῦ προϋπολογισμοῦ δὲν ἐξήρκεσε διὰ τὴν προβλεφθεῖσαν περίστασιν· ὁρίζει δὲ ὁ νόμος ἐπὶ τίνων κεφαλαίων τοῦ προϋπολογισμοῦ δύνανται νὰ ληφθῶσιν· ἐπὶ τοῦ προκειμένου ὅμως οὐδετέρα τῶν πιστώσεων ἔλαβε χώραν, ἀλλὰ μόνον δαπάνη ἐξ 190 χιλιάδων ὅλως αὐτοδυνάμως ἀπὸ μέρους τοῦ ὑπουργείου, ὅλως αὐθαιρέτως ἐνεργηθεῖσα· καὶ μάλιστα εἶμαι ἠναγκασμένος, ἐπειδὴ ἠγέρθησαν παράπονα κατὰ τῆς ἐπιτροπῆς καὶ αὐστηραὶ ἐπικρίσεις, νὰ εἴπω λεπτομερείας τινὰς ἵνα ἀποδείξω ὅτι ἐγένετο καὶ σκανδαλωδῶς, μὲ ἕνα τρόπον ὁ ὁποῖος δὲν στέκει εἰς τὴν θέσιν ἑνὸς ὑπουργοῦ καὶ ἀπέναντι τοῦ βασιλέως, διότι δὲν ἔχω δυσκολίαν νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι ὁ κύρ. Τομπάζης ὁ πρωταίτιος τῆς περιστάσεως αὐτῆς οὐ μόνον τοὺς συναδέλφους του σχεδὸν ἐξηπάτησεν, ἀλλὰ καὶ τὸν Βασιλέα, καὶ ἰδοὺ τίνι τρόπῳ. Σᾶς εἶπεν ὁ κ. Ζαΐμης τὴν ἱστορίαν τῆς ὑποθέσεως· τὰ αὐτὰ σχεδὸν εἶπε καὶ ἐνώπιον τῆς ἐπιτροπῆς, καὶ οἱ λόγοι τοῦ κ. Ζαΐμη εἶναι ἀληθεῖς, καὶ ἡ ἐπιτροπὴ καὶ ἡ Βουλὴ τοὺς παραδέχεται ὡς τοιούτους. Ὁ κ. Ζαΐμης εἶπεν ἐνώπιον τῆς ἐπιτροπῆς ὅτι, ὅταν ἐπέκειντο αἱ δημοτικαὶ ἐκλογαὶ, ἠρώτησε τὸν ὑπουργὸν τῶν ναυτικῶν ἂν ἡ ὑπάρχουσα ναυτικὴ δύναμις ἦναι ἱκανὴ πρὸς τήρησιν τῆς τάξεως κατὰ τὴν ἐνέργειαν τῶν ἐκλογῶν· ὁ δὲ κύριος Τομπάζης εἶπεν, ὄχι, ἔχομεν ἀνάγκην νὰ ἐξοπλίσωμεν πλοῖά τινα ἵνα τηρήσωμεν τὴν τάξιν· ὁ κ. Ζαΐμης ἠρώτησε πάλιν, ἂν ἐξοπλίσωμεν πλοῖα θὰ σταθῶμεν ἐντὸς τῶν ὁρίων τοῦ προϋπολογισμοῦ; ὁ κ. Τομπάζης ἀπήντησε, μάλιστα· τότε ὁ κ. Ζαΐμης εἶπε, πολὺ ὀρθῶς νὰ ἐξοπλισθῶσι πλοῖά τινα ἵνα χρησιμεύσωσι πρὸς τήρησιν τῆς τάξεως. Συνεπεία τῆς συνεννοήσεως ταύτης τοῦ κ. πρωθυπουργοῦ καὶ τοῦ ὑπουργοῦ τῶν ναυτικῶν, ὁ κ. Τομπάζης προὐκάλεσε βασιλικὸν διάταγμα περὶ ἐξοπλίσεως ὡρισμένου ἀριθμοῦ πλοίων κατονομαζομένων ἐν τῷ διατάγματι ἐντὸς τῶν ὅρων πάντοτε τοῦ προϋπολογισμοῦ· κατόπιν ἐπῆλθε τὸ δυστύχημα τοῦ Δήλεσι, καὶ ὅλοι γνωρίζετε ποία κίνησις καὶ Βασιλικῶν πλοίων καὶ τοῦ στρατοῦ ἐν γένει ἐγένετο, καὶ ἑπομένως παρετάθη καὶ μετὰ τὰς ἐκλογὰς ἡ διατήρησις τῶν ἐξοπλισθέντων πλοίων. Ἕως ἐδὼ φαίνεται καθαρώτατα ὅτι ὁ ὑπουργὸς τῶν ναυτικῶν κ. Τομπάζης δὲν εἶπε τὴν ἀλήθειαν μήτε ἐνώπιον τοῦ πρωθυπουργοῦ μήτε ἐνώπιον τῆς Α. Μ. ὅτι δύνανται νὰ ἐξοπλισθῶσι καὶ συντηρηθῶσι πλοῖα ἐντὸς τῶν ὅρων τοῦ προϋπολογισμοῦ· ἀλλ’ ὁ κ. Τομπάζης φαίνεται ὅτι εἶχεν ἐν τῷ νῷ τὰ ἑξῆς· νὰ ἐξοπλίσῃ τὰ πλοῖα αὐτὰ καὶ νὰ τὰ διατηρήσῃ ἐφ’ ὅσον ἡ ἀνάγκη τῆς δημοσίας ὑπηρεσίας ἀπῄτει, καὶ νὰ τὰ ἀφοπλίσῃ ἀμέσως κάμνων οἰκονομίαν ἀπὸ τὰ σχετικὰ κεφάλαια τοῦ προϋπολογισμοῦ· ἀλλὰ τοῦτο δὲν τὸ ἔπραξε, καὶ εἶμαι πεπεισμένος ὅτι τὸ ἔκαμε διὰ νὰ οἰκονομήσῃ πρόσωπα, καὶ εἶναι κατακριτέος κατ’ ἐμὴν γνώμην καὶ ἄξιος νὰ εἰσαχθῇ εἰς δίκην ἐπὶ παραβάσει τοῦ συντάγματος καὶ καταπατήσει τῶν νόμων· ἀλλὰ δὲν εἶναι ὀλιγώτερον κατακριτέος ὁ διάδοχος τοῦ κ. Τομπάζη ὑπουργὸς τῶν ναυτικῶν, ὅστις ἅμα ἦλθεν εἰς τὸ ὑπουργεῖον καὶ εὗρε τὴν κατάστασιν αὐτὴν δὲν τὴν ἐθεράπευσε, διατάττων τὸν ἀφοπλισμὸν τῶν πλοίων τούτων, καὶ οὐ μόνον διὰ τοῦτο, ἀλλὰ καὶ διότι ἐχειροτέρευσε τὴν κατάστασιν αὐτήν· καὶ ἰδοὺ τίνι τρόπῳ ὁ κ. Τομπάζης προέβη εἰς ἀγορὰν ἑνὸς πλοίου, Αὔρας καλουμένου, ἀντὶ 13 ἢ 14 χιλιάδων. Ἀκούετε; ἄνευ νόμου, ἄνευ πιστώσεως, ἄνευ ἀδείας τῆς Βουλῆς· ἔστω καὶ εἰς εὐτελῆ τιμὴν, ἀδιάφορον· ἀλλὰ δὲν εἶναι μόνον τοῦτο τὸ ὁποῖον ἐξώγκωσε τὴν δαπάνην αὐτὴν τὴν ὅλως παράνομον, τὴν ὅλως ἔκνομον· ὁ κ. Δρόσος προέβη καὶ εἰς τὴν συμπλήρωσιν κενῶν λιμενικῶν θέσεων διὰ τὰς ὁποίας ἐπληρώθησαν δραχμαὶ 7,000. Κύριοι, εἴπομεν πολλάκις ὅτι ὁ προϋπολογισμὸς πρέπει νὰ γίνῃ ἀλήθεια·—καὶ ἐν ὅσῳ δὲν εἶναι ἀλήθεια, τότε καὶ ἡ ἀποστολὴ ἡ ἰδική μας ματαιοῦται, εἶναι ὅλως περιττή. Διὰ τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ 1870 εἶχον καταργηθῆ πολλαὶ θέσεις, αἱ ὁποῖαι εἶχον μείνει κεναὶ μέχρι τῆς ἐποχῆς, καθ’ ἣν ἦλθεν ὁ κ. Δρόσος εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν. Ἀλλ’ ὁ κύριος Δρόσος, ὅστις ἔχει περισσοτέραν πεῖραν ἀπὸ ἐμὲ, καὶ ἤξευρεν ὅτι οἱ προϋπολογισμοὶ δὲν ἔχουν καμμίαν ἀξίαν, συνεπλήρωσε τὰς θέσεις αὐτὰς, καὶ διὰ τὴν συμπλήρωσιν τῶν θέσεων τούτων ἐδαπανήθησαν πλέον τῶν ἑπτὰ χιλιάδων δραχμῶν· καθὼς ἐπίσης παρουσιάζεται κἄτι τι καὶ εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν, διότι, ἐνῷ διὰ τοῦ προϋπολογισμοῦ ἐπροτάθη ἡ ἐκκένωσις θέσεών τινων ἐν τῇ Στρατιωτικῇ Σχολῇ, αἱ θέσεις αὗται δὲν ἐξεκενώθησαν, καὶ ἑπομένως 23 χιλιάδες δραχμαὶ ἐπληρώθησαν πλέον τῆς ψηφισθείσης δαπάνης ἐν τῷ προϋπολογισμῷ· καὶ τοῦτο εἶναι ἔργον τοῦ κυρίου Ζιμβρακάκη, ὅστις, (ἂς κάμω μίαν παρέκβασιν, ἡ ὁποία εἶναι ἀναγκαία διὰ δύω λόγους, 1) διὰ νὰ μάθῃ τὸ κοινὸν καὶ ἡ Βουλὴ ὑπὸ τίνων γίνεται ἡ κακὴ διαχείρισις τῶν κοινῶν, καὶ 2) διὰ νὰ πεισθῇ ὁ κύριος Δεληγεώργης, ὅτι οὔτε ἡ κρίσις ἡ ἰδική μου, οὔτε τῆς ἐπιτροπῆς εἶναι μεροληπτική.) Σᾶς λέγω λοιπὸν ὅτι δύω κύριοι, ὁσάκις ἔρχονται εἰς τὴν ἐξουσίαν, θεωροῦν ὡς ἔκθετόν τι καὶ ἀπροστάτευτον τὸ δημόσιον συμφέρον, καὶ τὸ διαχειρίζονται κατὰ τὸ δοκοῦν αὐτοῖς, ὁ κύρ. Ζιμβρακάκης ὅταν καταλαμβάνῃ τὸ ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν, καὶ ὁ κύριος Τομπάζης ὅταν καταλαμβάνῃ τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν. Βλέπετε λοιπὸν, κύριοι, ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ ὄχι ἀνεξετάστως, ὄχι φατριαστικῶς, ὄχι διὰ κανένα ἄλλον πλάγιον σκοπὸν ἔφερεν ἐνώπιόν σας πρότασιν, διὰ τῆς ὁποίας ἀποδοκιμάζει μίαν τοιαύτην διαχείρισιν, τοῦ νὰ ἀναγνωρίσωμεν ἡμεῖς οἱ βουλευταὶ τὸ δικαίωμα εἰς τοὺς ὑπουργοὺς, εἰς οἱουσδήποτε ὑπουργοὺς, ὅτι δύνανται ἀπέναντι ἡμῶν νὰ δαπανῶσι κατὰ τὸ δοκοῦν αὐτοῖς, χωρὶς μάλιστα, διότι τοῦτο εἶναι νέον πρᾶγμα διὰ τὴν Ἑλλάδα, χωρὶς μάλιστα νὰ προηγηθῇ Βασ. διάταγμα, διότι εἰς πᾶσαν περίπτωσιν, ἀπούσης τῆς Βουλῆς, τὸ Βασ. διάταγμα εἶναι ἀναγκαῖον διὰ τὴν πίστωσιν, διότι οἱαδήποτε πίστωσις δὲν ἠμπορεῖ παρὰ νὰ χαρακτηρισθῇ ἢ ὡς ἀναπληρωματικὴ ἢ ὡς ἔκτακτος· ἡ παροῦσα πίστωσις διὰ τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν ἐδύνατο, ἂν ὑπῆρχεν ἔκτακτός τις ἀνάγκη, νὰ χαρακτηρισθῇ ὡς ἔκτακτος, καὶ ἑπομένως κατὰ συνέπειαν πράξεως ὑπουργικοῦ συμβουλίου νὰ ζητηθῇ ἡ ἔκδοσις Βασιλικοῦ διατάγματος. Ἀλλά, βλέπετε, τὸ θάῤῥος, ἡ ἀφοβία πρὸς τοὺς νόμους καὶ πρὸς τὴν Βουλὴν αὐτὴν τοσοῦτον ἔσπρωξε τοὺς κκ. ὑπουργοὺς, ὥστε νὰ μὴ ἔχουν ἀνάγκην νὰ προκαλέσουν μήτε Β. διάταγμα, καὶ ὡς νὰ μὴ ἔχουν ἀνάγκην, μήτε τὴν γνώμην τῶν συναδέλφων των ὑπουργῶν νὰ ζητήσουν (θόρυβος). Ὄχι, ἀλλ’ ἐξεδόθη Βασιλ. διάταγμα, διὰ τοῦ ὁποίου ἔλεγον, ὅτι ἐπιζητοῦν τὸν ἐξοπλισμὸν τῶν βασιλικῶν πλοίων ὑπὸ τοὺς ὅρους τοῦ προϋπολογισμοῦ. Οὕτω παρανόμως καὶ οὕτως αὐθαδῶς, καὶ οὕτως ἀναιδῶς, ἂς μοὶ συγχωρηθῇ ἡ ἔκφρασις, ἐδαπανήθησαν 191,000 δραχμαί. Διὰ τὴν λιμενικὴν ὑπηρεσίαν 7,000· εἶναι αὐτὸ, τὸ ὁποῖον σᾶς εἶπον, ὅτι ὁ κύριος Δρόσος συνεπλήρωσε κενὰς θέσεις λιμενικὰς, αἱ ὁποῖαι εἶχον κενωθῆ διὰ τοῦ προϋπολογισμοῦ. Διὰ πληρώματα βασιλικῶν πλοίων 90,000· δηλαδὴ διὰ πληρώματα αὐτῶν τῶν πλοίων τῶν ἐξοπλισθέντων ὑπὸ τοῦ Τομπάζη, καὶ τῶν διατηρηθέντων καὶ ἀγορασθέντων ὑπ’ αὐτοῦ· ἠγόρασε τὴν «Αὔραν»· εἴχομεν ἀνάγκην δρόσου· καὶ διὰ τὸν μισθὸν τῶν διαθεσίμων ἀξιωματικῶν ὅλον αὐτὸ τὸ ποσὸν ἄνευ Βασιλικοῦ διατάγματος, ἄνευ πιστώσεως καὶ παρὰ τὸν προϋπολογισμόν. Μεταβαίνω τώρα εἰς τὴν ἑτέραν πίστωσιν τὴν ἀφορῶσαν τὸ κεφάλαιον τῆς δημοσίου ἀσφαλείας. Ἐδῶ τὰ παράπονα τοῦ κ. Δεληγεώργη ἦσαν πολλὰ καὶ διάφορα· ἐπαναλαμβάνω πάλιν νὰ διαβεβαιώσω καὶ τὸν κύριον τοῦτον καὶ τὴν Βουλὴν πῶς ἡ ἐπιτροπὴ εἰργάσθη καὶ ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ ἀντικειμένου ὅπως καὶ ἐπὶ τοῦ ἑτέρου, ἀπαθέστατα καὶ ἀμεροληπτότατα, καὶ μόνον τὸ δημόσιον συμφέρον ἔχουσα ὑπ’ ὄψιν· ὁ κύριος Δεληγεώργης πολὺ ὀρθῶς εἶπεν, ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ δὲν ἔπρεπε νὰ ἀποβλέψῃ εἰς τὰ ποσὰ τὰ χρηματικὰ, ἀλλ’ εἰς ἠθικοὺς λόγους. Βεβαίως ἡ ἐπιτροπὴ θὰ ἦτο πολὺ κατωτέρα ἑαυτῆς, ἂν ἀπέβλεπεν εἰς ποσά· καὶ ὅμως προκειμένου περὶ ποσοῦ 6,000 δραχμῶν, ἐξ αὐτοῦ τούτου τοῦ ποσοῦ, τὸ ὁποῖον καταδεικνύει ἡ ἐπιτροπὴ, καταφαίνεται ὁ σκοπός της, ὅστις βεβαίως δὲν ἦτον ἡ προφύλαξις ἢ ἐξασφάλισις εὐτελεστάτου χρηματικοῦ ποσοῦ, ἀλλ’ ἡ ἐξασφάλισις δικαιωμάτων καὶ συμφερόντων μεγάλων διὰ τὸ ἔθνος, ἀλλ’ ἡ ἐξέτασις καὶ ἡ συζήτησις ἠθικῶν λόγων, καὶ ἡ ἐπιδίωξις συνεπειῶν καλῶν· ἐγὼ τοὐλάχιστον ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω, ὅτι ἂν ἀποῤῥιφθῶσιν αἱ προτάσεις τῆς ἐπιτροπῆς, ὅ,τι μέχρι τοῦδε ἐγένετο, ἱκανοποιεῖ τὴν πρότασιν τῆς ἐπιτροπῆς· διότι πρώτην φορὰν ἤδη, ἀφ’ ὅτου ἡ Ἑλλὰς εἶναι συνταγματικὸν κράτος, πρώτην φορὰν ἤδη ἐδόθη ἀφορμὴ διὰ νὰ γείνῃ συζήτησις ἐπὶ διαχειρίσεως· καὶ ὅταν, ὅπως εἶπεν ὁ κύριος Ζαΐμης, μία μικρὰ συζήτησις, μία ὅλως τυχαία παρατήρησις γενομένη κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος, ἐπέφερε σπουδαῖον ἀποτέλεσμα, διότι κατέστησε προσεκτικοὺς κυρίους τινὰς εἰς τὴν διαχείρισίν των, αὐταὶ αἱ προτάσεις τῆς ἐπιτροπῆς, αὐταὶ αἱ ἐκθέσεις καὶ ὅσα ἐλέχθησαν σήμερον θὰ καταστήσουν πλέον προσεκτικωτέρους εἰς τὸ μέλλον τούς τε παρόντας καὶ μέλλοντας νὰ διοικήσωσι τὰ κοινά. Ἡ ἐπιτροπὴ λαβοῦσα ὑπὸ ἐξέτασιν τὴν πίστωσιν τὴν ζητηθεῖσαν διὰ τὸ κεφάλαιον τῆς δημοσίας ἀσφαλείας, εἶχε πολὺ δίκαιον νὰ ἀπορήσῃ διὰ τὸ ὑπέρογκον αὐτῆς· δὲν ἠξεύρω ἐὰν ἔσφαλεν εἰς τοὺς ἀριθμοὺς, ἐὰν ᾖναι τυπωμένη κατὰ λάθος, διότι μοὶ φαίνεται ὅτι εἶχε πίστωσιν κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος 250,000 δραχμάς· ἀλλὰ ὅσαι καὶ ἂν ἦσαν, 200 ἢ 250,000 δραχμαὶ, ἤδη ὅτε ζητεῖται πίστωσις 186,000 δραχμῶν, βεβαίως εἶχε τὸ καθῆκον καὶ τὸ συμφέρον νὰ ἐξετάσῃ πῶς ἐδαπανήθη ἡ ζητουμένη πίστωσις καὶ εἰς τί ἐχρησίμευσε, τοσοῦτον μᾶλλον, καθόσον πρόκειτο περὶ τοῦ ἀντικειμένου τῆς δημοσίας ἀσφαλείας. Προῆλθε λοιπὸν εἰς τὴν ἐξέτασιν, ἐζήτησεν ἀπὸ τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν τὸν κατάλογον, τὸν ὁποῖον ὁ κύριος Δεληγεώργης πρὸ ὀλίγου σᾶς ὑπέδειξεν, ἐζήτησε συνάμα καὶ τὰ χρηματικὰ ἐντάλματα, ἐφ’ ὧν στηρίζεται ὁ κατάλογος οὗτος. Κατ’ ἀρχὰς παρετήρησεν ἡ ἐπιτροπὴ τὰ κονδύλια τὰ δαπανηθέντα καθαρῶς διὰ τὸ ἀντικείμενον τῆς δημοσίου ἀσφαλείας, διότι κατ’ ἐμὲ καὶ κατὰ τὴν γνώμην τῆς ἐπιτροπῆς, κονδύλια ἀφορῶντα τὴν δημοσίαν ἀσφάλειαν εἶναι ὅσα δίδονται εἰς ἀμοιβὰς φονευσάντων ἢ συλλαβόντων λῃστὰς, ὅσα δίδονται εἰς περίθαλψιν οἰκογενειῶν ἢ ἀτόμων παθόντων ἀπὸ λῃστὰς, καὶ ὅσα κατὰ ἓν ἔθιμον, τὸ ὁποῖον καθιερώθη, καὶ τὸν λόγον τῆς ὑπάρξεώς του δὲν εὑρίσκω σήμερον, ὅσα δίδονται ὡς ἐπιμίσθια ἀποσπασμάτων ἢ ἄλλων ἐπιτετραμμένων τὴν καταδίωξιν τῆς λῃστείας. Δι’ ὅλα αὐτὰ τὰ ἀντικείμενα ἐδαπανήθησαν ἀπὸ τὸ κεφάλαιον τῆς δημοσίου ἀσφαλείας δραχ. 160,000· κατόπιν τὸ πρὸς συμπλήρωσιν τοῦ ποσοῦ τῶν 337,000 ἐδόθησαν καὶ εἰς τὴν διεύθυνσιν τῆς διοικητικῆς ἀστυνομίας 50 χιλιάδ. Τοῦτο τὸ εὗρε δικαιολογημένον ἡ ἐπιτροπὴ, διότι ἐγένετο δυνάμει ἑνὸς νόμου δι’ ἀντιμισθίαν ἐκτάκτων κλητήρων· ἐπληρώθησαν εἰς τακτικὰ ἀποσπάσματα, τοῦτο τὸ εὗρεν ἐν μέρει δικαιολογημένον ἡ ἐπιτροπὴ, διότι τ’ ἀποσπάσματα πληρόνονται καὶ ἀποστολὴν ἔχουν τὴν καταδίωξιν τῆς λῃστείας. Τὸ ἐπιμίσθιον τοῦτο δὲν εὗρεν ἡ ἐπιτροπὴ στηριζόμενον εἰς νόμον, ἄλλως τε γνωρίζομεν οἱ πάντες ὅτι τὰ ἐπιτετραμμένα τὴν καταδίωξιν τῆς λῃστείας στρατιωτικὰ ἀποσπάσματα διατρέφονται κατὰ δυστυχίαν ἀπὸ τοὺς πολίτας καὶ μὲ τοιοῦτον τρόπον, ὅστις ἔφερε τὴν ἀπογύμνωσιν ἐπαρχιῶν τινων, καὶ δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ σᾶς τὸ ὑπενθυμίσω, ὅτι ἡ Κυβέρνησις καὶ ἡ Βουλὴ εὑρέθησαν εἰς τὴν λυπηρὰν θέσιν νὰ ἀποστείλουν 100,000 δραχμ. διὰ νὰ διασώσουν ἀπὸ ἄφευκτον κίνδυνον τοὺς κατοίκους τῶν ἐπαρχιῶν, τῶν ὁποίων τὸν ἄρτον ἐστέρησαν στρατιωτικὰ ἀποσπάσματα· καὶ κατὰ τὸν νόμον ἐκεῖνον καὶ κατὰ τὴν ἀνάπτυξιν, ἥτις ἐγένετο ἐδῶ, δὲν εἶναι πολὺ δικαιολογημένα ἐπιμίσθια εἰς στρατιωτικὰ ἀποσπάσματα. Ἐπληρώθησαν εἰς περίθαλψιν ἀτόμων παθόντων ὑπὸ τῶν λῃστῶν· τοῦτο τὸ κεφάλαιον κατ’ ἐμὲ εἶναι τὸ πλέον μικρότερον μεταξὺ τῶν δαπανῶν αἱ ὁποῖαι ἐγένοντο ἀπὸ τὸ κεφάλαιον τῆς δημοσίου ἀσφαλείας, ἐνῷ γνωρίζομεν ὅτι ἐντὸς τοῦ 1870 ἔλαβον χώραν καὶ αἰχμαλωσίαι καὶ φόνοι πολλοὶ καὶ ἀκρωτηριάσεις πολιτικῶν καὶ στρατιωτικῶν, καὶ παθήσεις πολλαὶ ἀπὸ μέρους λῃστῶν κατὰ πολιτῶν καὶ στρατιωτῶν, καὶ ὅμως βλέπομεν ἓν εὐτελὲς ποσὸν δοθὲν εἰς ἀποζημίωσιν ἢ περίθαλψιν τῶν παθόντων αὐτῶν. Εἰς τοῦτο ἐφιστῶ τὴν προσοχὴν καὶ τῆς παρούσης Κυβερνήσεως καὶ τῆς Βουλῆς, κἄποια ἀνωτέρα περίθαλψις νὰ δίδηται εἰς τοὺς παθόντας ἀπὸ λῃστάς. Ὁ κ. Δεληγεώργης σᾶς ἀνέγνωσεν ὅτι ἐδόθησαν εἰς χήρας φονευθέντων ὑπὸ λῃστῶν εἰς συγγενεῖς, εἰς τραυματισθέντας καὶ ἀνικάνους κατασταθέντας πρὸς ἀμοιβὴν 50 καὶ 70 δραχ. καὶ τὸ πολὺ πολὺ 150 δραχ. Ἕκαστος ἐννοεῖ κατὰ πόσον καὶ κατὰ τίνα τρόπον θὰ ἔχῃ πλέον ὄρεξιν κανεὶς νὰ πάθῃ ἀπὸ λῃστὰς, ὅταν ἠξεύρῃ ἐκ τῶν προτέρων ὅτι δὲν εὑρίσκει περίθαλψιν.

§79ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἕκαστος πολίτης ἐλάμβανε 300 δραχμὰς ἕκαστος δὲ στρατιώτης 200.

§80ΚΑΤΣΙΚΑΠΗΣ. Ἐγὼ ὁμιλῶ περὶ ὅλου τοῦ ποσοῦ· ἡ ἐπιτροπὴ τὴν ὅλην διαχείρισιν ἔλαβεν ὑπ’ ὄψιν, ὄχι μονομερῶς. Ὁ ἀξιότιμος κ. Δεληγεώργης παρεπονέθη σὺν τοῖς ἄλλοις ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ ἐπέστησε τὴν προσοχὴν τῆς Βουλῆς ἐπὶ ἐνταλμάτων τινῶν καὶ ὑπέθεσε μάλιστα ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ ἔκαμε τοῦτο σκοπίμως καὶ ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ φατριάζουσα, ἐμπαθῶς φερομένη ἀπέναντι τῆς Κυβερνήσεως τοῦ κυρίου Δεληγεώργη, προῆλθεν εἰς τὴν ὑπόδειξιν αὐτήν. Ἂς ᾖναι, ἐπαναλαμβάνω τρίτην φορὰν, βέβαιος ὁ κύριος Δεληγεώργης, ὅτι οὐδὲν τοιοῦτον, ὅτι οὐδεμία τοιαύτη ἰδέα ἀναξία τῶν μελῶν τῆς ἐπιτροπῆς, τὴν ὡδήγησεν εἰς τοῦτο· ἀπεναντίας τὴν ὡδήγησεν εἰλικρίνεια, διότι ἡ ἐπιτροπὴ ἐπίστευε καὶ ἐξακολουθεῖ νὰ πιστεύῃ, ὅτι τοῦ κεφαλαίου τῆς δημοσίας ἀσφαλείας δὲν δύναται νά γείνῃ καμμία ἄλλη χρῆσις, δὲν δύναται νὰ γίνῃ πληρωμὴ, μὴ ἔχουσα σχέσιν τινα μὲ τὴν δημοσίαν ἀσφάλειαν. Ἡ ἐπιτροπὴ δὲν εὑρίσκει τὸν λόγον τῆς πληρωμῆς εἰς δημοσίους ὑπαλλήλους ἀπὸ τὸ κεφάλαιον τῆς δημοσίου ἀσφαλείας, δὲν εὑρίσκει καμμίαν σχέσιν μεταξὺ τῶν ἔργων τοῦ ὑπαλλήλου ἐκείνου, τὰ ὁποῖα ὤφειλε νὰ ἐκτελέσῃ πληρονόμενος, καὶ τοῦ ἀντικειμένου τῆς δημοσίου ἀσφαλείας. Παρεπονέθη συγχρόνως, ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ ὑπέδειξε καὶ τὰς εἰς ἕνα νομάρχην γενομένας πληρωμὰς ὁδοιπορικῶν ἐξόδων· ὁ κ. Δεληγεώργης ἐδικαιολόγησε τὸ μέτρον τοῦτο τῆς δαπάνης, ἀλλ’ εἰς τοῦτο μόνον ἀμφιβάλλει τις, ὅτι ὁ κ. οὗτος νομάρχης ἐλάμβανε πάντοτε πλειότερον τῶν ἀπαιτουμένων, καὶ ἤθελε νὰ εἴπῃ, πιστεύω, ὅτι ἐπὶ καλῇ τῇ πίστει ἐξέδωκε τὰ ἐντάλματα ὁ κ. Δεληγεώργης, ἔχων ἐν τῷ νῷ τὸ συμφέρον τῆς δημοσίου ἀσφαλείας, ἀλλὰ ποτὲ δὲν ἤθελεν ὑπογράψει ἐντάλματα ἐπ’ ὀνόματι οἱουδήποτε ἀτόμου, ἐντάλματα πληρωμῆς ἐξόδων ὁδοιπορικῶν ἀπὸ Λεβαδείας μέχρις Ἀθηνῶν δι’ 600 δραχμάς.

§81ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Δὲν ὑπάρχει.

§82ΚΑΤΣΙΚΑΠΗΣ. Εἶναι δύο ἐντάλματα. Παρεπονέθη συνάμα, ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ ἐπίσης κακῶς ἔφερεν ἐν τῷ μέσῳ καὶ τὸ ζήτημα τῶν ἐνταλμάτων τῶν ἐκδοθέντων ἐπ’ ὀνόματι τοῦ κυρίου Παππακώστα. Ἡ ἐπιτροπὴ γνωρίζει, καθὼς καὶ ὁ κ. Δεληγεώργης, τὸν κ. Παππακώσταν, καὶ τὸν ὑπολήπτεται καὶ τὸν ἐκτιμᾷ, ἰδίως ἐγὼ ὅστις καὶ γείτονα τὸν ἔχω, καὶ φίλον πολὺ μήτε ἡ ἐπιτροπὴ ὑπενόησε κἂν, ὅτι ὁ κ. Δεληγεώργης ἠθέλησε διὰ τῶν χιλίων δραχμῶν νὰ ἐξαγοράσῃ εἴτε τὴν συνείδησιν εἴτε τὴν ψῆφόν του, καὶ τὸ λέγει πρὸς τιμὴν τοῦ κ. Παππακώστα, ὅστις ἀνέκαθεν καὶ ἐξ ἀρχῆς ἐστάθη εἰς τὸ αὐτὸ σημεῖον, καὶ μὲ ἑκατομμύρια δὲν δύναται νὰ ἐξαγορασθῇ· ἀλλ’ ἡ ἐπιτροπὴ ἐνόμισεν, ὅτι ἔλαβε χώραν παραβίασίς τις τοῦ Συντάγματος, τὸ ὁποῖον δὲν ἐπιτρέπει εἰς τὸν βουλευτὴν νὰ λαμβάνῃ οἱονδήποτε ἐπίδομα ἢ ἀντιμισθίαν, χωρὶς νὰ μὴ χάσῃ τὴν ἰδιότητα τοῦ βουλευτοῦ. Ἡ ἐπιτροπὴ βλέπουσα δύο χρηματικὰ ἐντάλματα ἐκδοθέντα ἐπ’ ὀνόματι τοῦ κ. Παπακώστα, καὶ τὰ ὁποῖα ὡς μόνην δικαιολογίαν φέρουσιν, ὅτι ἐγένοντο διὰ τὴν δημοσίαν ἀσφάλειαν, καὶ γνωρίζουσα, ὅτι ὁ κ. Παπακώστας εἶναι ἀξιωματικὸς, εἶχε δίκαιον νὰ πιστεύσῃ, ὅτι τὸν ἀξιωματικὸν τοῦτον μετεχειρίσθη ἡ κυβέρνησις πρὸς καταδίωξιν τῆς ληστείας, ἐὰν καλῶς ἢ κακῶς, ἀδιάφορον, ἀλλὰ τὸν ἀξιωματικὸν τοῦτον τὸν φέροντα καὶ τὸ ἔνδυμα τοῦ βουλευτοῦ, μετεχειρίσθη πρὸς καταδίωξιν τῆς ληστείας, καὶ ἔδωκεν ἐπιμίσθιόν τι. Ἐὰν ὅμως ἡ Βουλὴ πείθηται, καὶ πρέπει βεβαίως νὰ πεισθῇ, εἰς τὴν σημερινὴν ἐξήγησιν τοῦ κ. Δεληγεώργη, ὅτι ἐδόθη ἐπὶ ἀποδόσει λογαριασμῶν, ἡ ἐπιτροπὴ δὲν ἔσφαλεν εἰς τὴν κρίσιν της, διότι δὲν ἠμποροῦσε νὰ μαντεύσῃ, ὅτι ἐδόθησαν εἰς τὸν κύριον Παπακώσταν αἱ 1000 αὗται δραχ. ἐπὶ ἀποδόσει λογαριασμῶν, καθ’ ὅσον εὗρεν ἐν τῷ ἰδίῳ καταλόγῳ καὶ μεταξὺ τῶν ἐνταλμάτων ἄλλα χρηματικὰ ἐντάλματα, δι’ ὧν ἐπληρόνοντο οἱ ἄνδρες οἱ μισθωθέντες πρὸς καταδίωξιν τῆς ληστείας ἐν Παρνασσίδι, ὁδηγοὶ ἢ καὶ ἐθνοφύλακες. Τελευταῖον μεταξὺ καὶ ἄλλων παραπόνων,—τὰ ὁποῖα παραλείπω, διότι δὲν ἐπιδιώκουν κανὲν ἀποτέλεσμα, διότι συζητοῦντες θέλομεν, ὥστε ἡ συζήτησις νὰ μὴ ἀποβῇ ὅλως ἀλισυτελής· — τελευταῖον παρεπονέθη καὶ διὰ τὴν δαπάνην τὴν γενομένην εἰς τὸν τύπον. Κύριοι, ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω, ὅτι καὶ ἐγὼ καὶ ὅλα τὰ μέλη τῆς ἐπιτροπῆς μετ’ ἐκστάσεως εἴδομεν πληρωμὴν ἀπὸ τοῦ κεφαλαίου μάλιστα τῆς δημοσίου ἀσφαλείας εἰς δημοσιογράφους, διότι ἐγὼ τοὐλάχιστον οὐδέποτε ἐπίστευα, ὅτι ἠμποροῦσε νὰ γείνῃ χρῆσις τοιαύτη τοῦ κεφαλαίου τούτου· ἀμέσως παρεκαλέσαμεν τὸν κ. Ζαΐμην νὰ ἔλθῃ ἐνώπιόν μας νὰ μᾶς πληροφορήσῃ περὶ τούτου· ὁ κ. Ζαΐμης μᾶς ἔδωκε τὸν λόγον τῆς δαπάνης αὐτῆς, καὶ τὸν εὕρομεν ὀρθὸν ὅπως βλέπετε εἰς τὴν ἔκθεσίν μας, δηλ. ἀνεγνωρίσαμεν, ὅτι αἱ κυβερνήσεις εἴτε χάριν δημοσιεύσεως ἐγγράφων, εἴτε πρὸς ὑποστήριξιν τῆς πολιτικῆς των, εἴτε πρὸς ὑπεράσπισιν τῶν πράξεών των εὑρίσκονται εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ δαπανῶσιν ὀλίγα τινὰ χρήματα εἰς τὸν τύπον. Ἀλλ’ ἡ δαπάνη ἡ γενομένη μετὰ τὸν Ἰούλιον τοῦ 1870 κατὰ τὴν ἰδέαν τῆς ἐπιτροπῆς ἦτο διττῶς κατακριτέα· ἂς μοὶ ἐπιτρέψῃ ὁ κ. Δεληγεώργης καθαρῶς νὰ ἐκφράσω τοῦτο, διότι ἐγὼ καὶ ἔχω καὶ θέλω ἔχει πάντοτε πρὸς τὸν κύριον δεληγεώργην ἄπειρον ὑπόληψιν, καὶ δὲν ἐπιθυμῶ τοιαῦται παρεξηγήσεις νὰ ἔλθουν ἐν τῷ μέσῳ. Ἡ δαπάνη, λέγω, ἡ γενομένη μετὰ τὸν Ἰούλιον τοῦ 1870 χάριν τοῦ τύπου ἦτο διττῶς κατακριτέα· ἦτο κατακριτέα ὡς λίαν ὑπέρογκος ὡς ἀναβαίνουσα ἀκριβῶς εἰς τὸ ποσὸν ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον σημειοῦται ἐν τῇ ἐκθέσει τῶν ἐπιτροπῶν· δὲν θέλω νὰ ἐκθέσω ὀνόματα, ἄλλως εἶναι σημειωμένη ἐδῶ ὀνομαστὶ ἡ δαπάνη αὕτη, εἰς τίνας δημοσιογράφους, κατὰ τίνας ἐποχὰς ἐδόθησαν τὰ χρήματα ταῦτα· ἀλλ’ εἶναι κατακριτέα καὶ δι’ ἕνα ἄλλον λόγον· ἡ Κυβέρνησις τοῦ κ. Δεληγεώργη καὶ τὰ ὄργανα αὐτῆς κυρίως τὰ δημοσιογραφικὰ ἦλθον μετὰ τὸν Ἰούλιον τοῦ 1870 ἐνώπιον τῆς κοινωνίας μὲ ἰδέας τινὰς ἀλλοίας ἐκείνων, τὰς ὁποίας τὰ πρώην δημοσιογραφικὰ ὄργανα ὑπεστήριζον, διότι κατέκριναν πολλὰ, κατεδίκασαν πολλὰ, ἐπετίμησαν πολλὰ, ἀλλὰ μεταξὺ τῶν πολλῶν ἐκείνων ὅ,τι ἰδίως κατέκριναν ἦτο ἡ ἀγορὰ, ἡ ἐξώνησις τοῦ τύπου. Ἐνθυμοῦμαι, κύριοι, καλῶς, ὅτι μία σπουδαία ἐφημερὶς τοῦ κ. Δεληγεώργη — ἐπειδὴ ὁ κ. Δεληγεώργης τὴν ὠνόμασεν, ἂς τὴν ὀνομάσω καὶ ἐγώ — ἡ «Ἐφημερὶς τῶν Συζητήσεων» μετὰ πολλοῦ στόμφου ἔγραφε καὶ ἔλεγεν ὅτι, ἡμεῖς δὲν ὁμοιάζομεν τὰς ἐφημερίδας ἐκείνας, μήτε τοὺς ἐφημεριδογράφους ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἀποζοῦν ἀπὸ τὸ δημόσιον ταμεῖον· ἡμεῖς μήτε τὸν μικρόν μας δάκτυλον ἐθέσαμεν ἐπὶ τοῦ ταμείου, μήτε ἕνα ὀβολὸν ἐλάβομεν καὶ δι’ ὅσα δημοσιεύομεν ἀπὸ μέρους τῆς κυβερνήσεως. Καὶ ὅταν, κύριοι, τοιαῦτα ἔγραφον, ὤφειλον καὶ νὰ τὰ τηρήσουν, διότι τοιουτοτρόπως ὑποθέτω ὅτι συκοφαντοῦν τοὺς ἄλλους, ἀφ’ οὗ καὶ οἱ ἴδιοι αὐτοὶ εὑρίσκουν κατόπιν ὅτι βέβαια διὰ νὰ συντηρηθῇ μία ἐφημερὶς ὑπηρετοῦσα τὰς ἰδέας καὶ τὴν πολιτικὴν τῆς ἐξουσίας, πρέπει κἄπως νὰ ἀμείβηται, ὅτι ἡ κυβέρνησις διὰ νὰ ἀναπτύξῃ καὶ καταστήσῃ καταληπτὰς τὰς ἰδέας της καὶ δικαιολογήσῃ τὰς πράξεις της ἐνώπιον τῆς κοινωνίας ἔχει ἀνάγκην νὰ δημοσιεύῃ ἔγγραφα, ὅπως εἶπεν ὁ κ. Δεληγεώργης, ὄχι λόγους ἁπλοῦς, διὰ νὰ πείσῃ τὴν κοινωνίαν περὶ τῆς ὀρθότητος καὶ τῆς χρησιμότητος τῶν πράξεών της, καὶ ἑπομένως διὰ νὰ δημοσιευθοῦν τοιαῦτα ἔγγραφα, διὰ νὰ ἀναπτυχθῶσι τοιαῦται ἰδέαι, διὰ νὰ κατασταθῇ γενικὴ μία πολιτικὴ, τὴν ὁποίαν ὑπηρετεῖ ἡ ἐξουσία, πρέπει νὰ ἔλθῃ ἀνεπτυγμένη καὶ δικαιολογημένη διὰ τοῦ τύπου· καὶ οὐδεὶς ἐμπορεῖ νὰ κατακρίνῃ δωρεὰν τὸν ἄλλον· ἀλλὰ τότε πρέπει νὰ μὴ ὑβρίζῃ τοὺς ἄλλους, νὰ μὴ ἐπαγγέλληται τὸν ἀναμορφωτὴν καὶ νὰ μὴ ἀποφθέγγηται ὅτι «οἷος πέπνυται, τοὶ δ’ ἄλλοι σκιαὶ ἀΐσσουσι.» Αὐτὴ ἡ σκέψις ἔκαμε τὴν ἐπιτροπὴν νὰ φέρῃ ἐν τῷ μέσῳ τὴν κρίσιν της, τὴν ὁποίαν ἀνεγνώσατε, καὶ νὰ προκαλέσῃ τὴν συζήτησιν ἥτις γίνεται σήμερον. Διότι, κύριοι, εἶναι πάντοτε βλαβερὸν δι’ ἕνα τόπον νὰ παρουσιάζηται μία μερὶς ἀνθρώπων, ἓν σύστημα, ἓν κόμμα οἱονδήποτε περιβεβλημένον μὲ τὸν μανδύαν τῆς ἀρετῆς, τοῦ πατριωτισμοῦ, τῆς τιμιότητος, καὶ νὰ ἀποδίδῃ εἰς ὅλους τοὺς ἐναντίους ὅλα τὰ κακά. Κατὰ τὰ ἄλλα, ἂν θὰ παραδεχθῇ ἢ ὄχι ἡ Βουλὴ τὴν πρότασιν τῆς ἐπιτροπῆς, ἂν θελήσῃ νὰ θέσῃ φραγμὸν εἰς τὰς ἀδικαιολογήτους δαπάνας, μοὶ εἶναι ἀδιάφορον.

§83ΠΟΛΛΟΙ. Ἀρκετά, ἀρκετά, κ. Πρόεδρε.

§84ΧΡΗΣΤΙΔΗΣ. Κύριοι, ὁ ἔντιμος συνάδελφός μου καὶ φίλος μου πρώην πρωθυπουργὸς κ. Δεληγεώργης ἐπραγματεύθη τὸ ζήτημα μὲ τὴν λεπτομέρειαν καὶ ἀκρίβειαν ἐκείνην εἰς τὴν ὁποίαν δὲν δύναμαι νὰ τὸν φθάσω. Βεβαίως οἱ νεώτεροι εἶναι καὶ ἱκανώτεροι καὶ ταχύτεροι καὶ εὐφυέστεροι. Ἐγὼ ἀφοῦ ἤκουσα τὸν ἔντιμον βουλευτὴν Δωρίδος λαλήσαντα μὲ πολλὴν ἐμπάθειαν καὶ διαμαρτυρόμενον ἑκάστοτε περὶ τῆς εἰλικρινείας καὶ τοῦ ζήλου καὶ τοῦ πατριωτισμοῦ, τὰ ὁποῖα τὸν ὡδήγησαν καὶ αὐτὸν καὶ τοὺς συναδέλφους του εἰς τὴν σύνταξιν τῆς ἐκθέσεως, τὴν ὁποίαν καὶ ἐγὼ ἀνέγνωσα, εἶπον κατ’ ἐμαυτόν· ὁ ἄνθρωπος κάτι ἔχει εἰς τὴν συνείδησίν του καὶ ζητεῖ εἰς πᾶν βῆμα νὰ δικαιολογηθῇ. Κύριοι, σκληρῶς ἐγράψατε, καὶ αὐστηρῶς, δὲν λέγω ἄλλην λέξιν, ἐλαλήσατε μετὰ τὴν ὁμιλίαν τοῦ ἐντίμου βουλευτοῦ κ. Δεληγεώργη. Πρέπει νὰ καθίσῃ τις ἐπὶ τῆς ἕδρας τοῦ ὑπουργοῦ, ἢ ἐὰν δὲν καθίσῃ, πρέπει νὰ ἔλθῃ εἰς τὴν στιγμὴν, καθ’ ἣν ὁ ὑπουργὸς ἐργάζεται, διὰ νὰ εὑρεθῇ εἰς θέσιν νὰ τὸν δικάσῃ, νὰ τὸν δικάσῃ δικαίως, εἰλικρινῶς. Ὁ Benjamin Constant λέγει, ὅτι ἐστάθη ἀδύνατον, εἰς τὴν ἐποχήν του, νὰ συνταχθῇ νόμος περὶ εὐθύνης ὑπουργοῦ, διότι δὲν ἠμπορεῖ νὰ εὑρεθῇ δικαστήριον νὰ τὸν δικάσῃ δικαίως τὸν ὑπουργὸν, ὅταν παρῆλθον αἱ περιστάσεις, εἰς τὰς ὁποίας εὑρέθη καὶ ἠναγκάσθη νὰ πράξῃ τοῦτο ἢ ἐκεῖνο. Ἐπικρίνεται σήμερον ὁ Δεληγεώργης, πότε; ἀφοῦ παρῆλθον αἱ περιστάσεις· ἐπικρίνεται, διότι εἶπεν εἰς ἕνα ὑπάλληλον, πήγαινε ἐδῶ, εἰς ἕνα ἄλλον, πήγαινε ἐκεῖ· διότι ἐδαπάνησε 500 δραχ. ἐδῶ καὶ 500 ἐκεῖ. Ὅταν συνελήφθη ὁ Κ. Φίλων δὲν ἐκοιμώμεθα· συνελήφθη ἕνας ἔντιμος πολίτης, ἕνας βουλευτὴς, καθ’ ἣν στιγμὴν ἤμεθα πεπεισμένοι, ὅτι ἡ ἡσυχία ἀποκατέστη· ἐξεδώσαμεν χιλιάδας διαταγῶν καθ’ ὅλας τὰς διευθύνσεις. Ὡς, κύριοι, σᾶς εἶπεν ὁ ἔντιμος φίλος μου Κ. Δεληγεώργης, διέταξε νὰ καταδιωχθῇ ἡ λῃστεία, νὰ καταδιωχθοῦν οἱ λῃσταὶ οἱ πράξαντες αὐτὴν τὴν λῃστείαν, καὶ αὐτὸ ἔγεινεν. Ἀλλ’ ἐγὼ ἐνδομύχως ἐνθυμούμην τὸν συλληφθέντα ἄλλοτε φίλον μου, Κ. Σωτηρόπουλον, διὰ τὸν ὁποῖον οἱ συγγενεῖς του ἔτρεχον καὶ ἐζήτουν ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν, τῆς ὁποίας τότε ἤμην μέλος, νὰ μὴ καταδιωχθοῦν οἱ λῃσταὶ, καὶ ἐγὼ ἐνδομύχως ἔλεγον, νὰ μὴ καταδιωχθοῦν οἱ λῃσταὶ, ἡ λῃστεία ναὶ, ὄχι ὅμως ἐκεῖνοι οἱ λῃσταὶ, ἕως ὅτου νὰ σώσωμεν τὸν ἄνθρωπον τὸν συλληφθέντα. Οἱ λῃσταὶ δὲν θὰ λείψουν ἴσως ἀπὸ αὐτὸ τὸ ἔδαφος κατὰ τὸ μᾶλλον καὶ ἧττον, ἐνόσῳ ἔχομεν αὐτὰ τὰ σύνορα, καὶ ἐνόσῳ ὁ πληθυσμὸς τῆς Ῥούμελης εἶναι τόσον ἀραιός· εἰς τὴν Πελοπόννησον ὑπῆρχεν ἐπίσης φοβερὰ καὶ τρομερὰ λῃστεία, ἀφ’ ὅτου ὅμως ὁ πληθυσμὸς ηὔξησεν, ἀφοῦ ἡ γεωργία ἀνεπτύχθη καὶ ἐν μέρει ἡ βιομηχανία, ἡ λῃστεία βαθμηδὸν ἐξέλιπεν· ἀλλ’ εἰς τὴν στερεὰν, κύριοι, θὰ ᾖναι δύσκολον, δὲν λέγω ἀδύνατον, νὰ ἐξαλειφθῇ αὐτὸ τὸ μίασμα, τὸ ὁποῖον καταστρέφει τὴν Ἑλλάδα βιομηχανικῶς, πολιτικῶς, κοινωνικῶς, ὑφ’ ὅλας τὰς ἐπόψεις. Δὲν θὰ λείψουν λοιπὸν οἱ λῃσταὶ, ἔλεγον κατ’ ἐμαυτὸν, ἀλλὰ εἶναι δυστύχημα νὰ λείψῃ ἕνας ἔντιμος πολίτης, καὶ περισσότερον ἐκείνην τὴν στιγμὴν ἐπρόσεχον, πῶς νὰ σωθῇ ὁ Φίλων, παρὰ πῶς νὰ κυνηγηθοῦν αὐτοὶ οἱ λῃσταὶ, καὶ εὐτυχῶς δὲν τοὺς ἀπαντήσαμεν, εὐτυχῶς δὲν ἔγεινε σύγκρουσις σπουδαία μὲ αὐτοὺς τοὺς λῃστάς. Ἄλλως ἠθέλαμεν χάσει ἕνα πολίτην καὶ ἠθέλαμεν τὸν θρηνεῖ μέχρι τῆς σήμερον. Διὰ νὰ κρίνητε λοιπὸν ἕνα ὑπουργὸν, μὴ κάθησθε καὶ λέγητε, τρεῖς παράδες ἔδωσες ἐδῶ, καὶ τρεῖς ἐκεῖ.

§85ΚΑΡΑΛΙΒΑΝΟΣ. Τὸν λόγον κ. Πρόεδρε.

§86ΧΡΗΣΤΙΔΗΣ. Ὁ ὑπουργός, κύριοι, πρέπει νὰ ἐξετάζηται αὐτὸς καθ’ ἑαυτὸν, ἐὰν ᾖναι τίμιος ἄνθρωπος, ἐὰν δύναται νὰ πωλήσῃ τὴν συνείδησίν του· ἀλλ’ ὅταν εὑρεθῇ εἰς δυσκόλους περιστάσεις, ὁ ὑπουργὸς ἠμπορεῖ νὰ σφάλῃ, ἀλλὰ δι’ αὐτὸ τὸ σφάλμα δὲν εἶναι δίκαιον νὰ σύρηται εἰς τοὺς ὁδοὺς, καὶ νὰ καλῆται τὸ κοινὸν ν’ ἀκούσῃ τὰς ἐλλείψεις του τὰς μὴ ὑπαρχούσας, τὰς μὴ ὑφισταμένας. Ὁ κ. Δεληγεώργης λοιπὸν ἀνέπτυξε τὸ ζήτημα τῶν πιστώσεων κατὰ τὴν πεποίθησίν μου εἰλικρινῶς, εὐκρινῶς, καὶ δὲν μένει, δὲν ἠμπορεῖ νὰ μένῃ δισταγμός, κύριοι, ὄχι μόνον ὡς πρὸς τὴν εἰλικρίνειαν τῆς δαπάνης, ἀλλὰ καὶ ὡς πρὸς τὴν ἐπιτυχῶς γενομένην δαπάνην. Τί νὰ σᾶς εἴπω, κύριοι; αὐτὴ ἡ ἔκθεσις μὲ ὅλην τὴν εἰλικρίνειαν, τὴν ὁποίαν διωμολόγησεν ὁ ἔντιμος βουλευτὴς Δωρίδος, εἶναι γεγραμμένη ὄχι μὲ μελάνην, ἀλλά, ἂς τὸ εἴπωμεν, μὲ χολὴν, κύριοι, καὶ θέλω σᾶς τὸ ἀποδείξει. Δὲν κάμνω τὸ ἄδικον εἰς κανένα, τὰ πράγματα ἐξετάζω, καὶ θὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ μὲ φέρητε μίαν προηγουμένην ἔκθεσιν τοιαύτης φύσεως, καὶ τότε θὰ ἐπαινέσω τοὺς γράψαντας.

§87ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Διὰ τοῦτο καὶ τὰ οἰκονομικά μας εἶναι εἰς τοιαύτην κατάστασιν.

§88ΧΡΗΣΤΙΔΗΣ. Σᾶς λέγω, ὅτι αὐτὴ ἡ ἔκθεσις εἶναι πρωτότυπος εἰς τὸ εἶδός της, αὐτὴ ἡ ἔκθεσις θ’ ἀφήσῃ ἐποχὴν εἰς τὰ χρονικὰ τῆς Βουλῆς, ὄχι τόσον διὰ τήν — δὲν ἠμπορῶ νὰ μεταχειρισθῶ τὰς λέξεις ἐκείνας, τὰς ὁποίας ἤθελον μεταχειρισθῆ ἐὰν ἤμεθα μόνοι.

§89ΤΙΝΕΣ. Εἰπέ τας!

§90ΧΡΗΣΤΙΔΗΣ. Εἶναι ἐδῶ κοινὸν, καὶ σέβομαι τὸ βῆμα, ἀπὸ τὸ ὕψος τοῦ ὁποίου λαλῶ. Δὲν εἶναι τόσον, ἐπαναλαμβάνω, διότι ἐκ παροργίσεως (abirato) ἐγράφη, ἀλλὰ διότι τὸ περισσότερον ἐξ ἀγνοίας. Εἶμαι μέλος τοῦ κοινοβουλίου· ἠδύναντο κάλλιστα οἱ συνάδελφοι οὗτοι, νὰ μὲ καλέσωσι καὶ νὰ μὲ ἐρωτήσωσιν· Ἠρώτησα, λέγει, τὸν κ. πρωθυπουργὸν τὸν τότε· ἀλλ’ ὁ πρωθυπουργὸς ὁ τότε δὲν ἦτο μόνος, δὲν ἦτο τὸ πᾶν, εἶχε συναδέλφους, καὶ συναδέλφους, τοὺς ὁποίους ἠρώτα, καὶ συνεβουλεύετο καὶ μεθ’ ὧν συνέπραττεν. Ἐὰν μὲ ἐπροσκαλεῖτε, ἤθελον ἔλθει εὐχαρίστως, ἤθελον σᾶς δώσει λεπτομερεῖς πληροφορίας, καὶ δὲν ἤθελον σᾶς ἀφήσει νὰ κάμητε αὐτὸ τὸ λάθος. Καθόσον ἀφορᾷ τὴν ὑπὸ τοῦ ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν αἰτουμένην πίστωσιν ἐκ δρ. 191000, ἡ ἐπιτροπὴ εὑρίσκει, ὅτι ἡ πίστωσις αὕτη εἰς οὐδεμίαν τῶν ὑπὸ τοῦ νόμου περὶ δημοσίου λογιστικοῦ ὁριζομένων κατηγοριῶν ὑπάγεται, διότι αὕτη ἀφορᾷ δαπάνας καταβληθείσας ἐντὸς τοῦ ἔτους. Τώρα αὐτὴ ἡ φράσις μοὶ ἔκαμεν ἐντύπωσιν. — Κύριε Δαγρὲ, σὲ παρακαλῶ, ἄκουσε, διότι μὲ εἶπες, ἐὰν πεισθῇς, θὰ μᾶς ζητήσῃς συγγνώμην.

§91ΔΑΓΡΕΣ. Μάλιστα, αὐτὸ εἶπον καὶ τώρα.

§92ΧΡΗΣΤΙΔΗΣ. Ἐκ τοῦ καθολικοῦ τοῦ ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν εἶναι ἐξηγμένον αὐτὸ τὸ ἀπόσπασμα τὸ παρέχον ὁλόκληρον τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν μέχρι τῆς 2 Δεκεμβρ. 1870, ἐποχῆς καθ’ ἣν ἡμεῖς ἀφήσαμεν τὴν κυβέρνησιν. Ἐὰν ἐπρόκειτο περὶ ἐμοῦ, κύριοι, δὲν ἤθελον κάμει πολὺν λόγον· ἀλλ’ ἐπειδὴ πρόκειται περὶ ἑνὸς ὑπουργοῦ ἀγαθοῦ, ἀνθρώπου ἀπόντος, διακρινομένου μεταξὺ τῶν ἐντίμων λειτουργῶν τοῦ κράτους, τοῦ κ. Δρόσου, ὀφείλω νὰ ἔλθω νὰ πιστοποιήσω τὴν Βουλὴν, ὅτι δὲν ὑπάρχει ἐξ αὐτῶν τίποτε. Ἐδῶ εἶναι ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν, καὶ βλέπει πλαγίως καθήμενον καὶ τὸν διευθύνοντα τὰ λογιστικὰ τοῦ ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν, καὶ ἐπιθυμῶ, ἐὰν σφάλλω, νὰ μὲ διορθώσωσιν. Ἀλλ’ αὐτὸ τὸ ἔγγραφον, τὸ ὁποῖον κρατῶ, εἶναι ἀντιγεγραμμένον, εἶναι ἴσον ἀπαράλλακτον, ἐξηγμένον ἀπὸ τὸ καθολικὸν τοῦ ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν. Ἀκούσατε, παρακαλῶ, ποῦ εἶναι καθ’ ἡμᾶς ἡ ὑπέρβασις ἡ γενομένη μέχρι 2 Δεκεμβρ. 1870! «Κεφάλαιον 1, ἄρθρον 11, πληρώματα πλοίων»· μέχρι τῆς 2 Δεκεμ. ἡ ὑπέρβασις ἦτο 17,121 μέχρι δὲ 20 Φεβρ. ηὔξησεν εἰς 99 000· ὑπέρβασις γενομένη, ὡς φαίνεται, ἐπὶ τῶν ἡμερῶν ἡμῶν. Ἀλλὰ πράγματι δὲν ἔγεινε, καὶ θὰ σᾶς ἐξηγήσω ἀκολούθως, ὅτι δὲν ἔγειναν παρ’ ἡμῶν ὑπερβάσεις, παρὰ μία καὶ μόνη. Ἄρθρ. 13, ἀξιωματικοὶ διαθέσιμοι 19,252. Κεφ. Βʹ. ἄρθρον 1 1242 ὑπέρβασις. Κεφ. Εʹ. ἄρθρ. 4. ὁδοιπορικὰ 900 δρ. ὑπέρβασις. Ἄρθρ. 5. ἔξοδα ναυαγίων 1000 δρ. ὑπέρβασις. Προσέχετε, παρακαλῶ! ὁ κύριος Δρόσος ἠναγκάσθη νὰ κάμῃ μίαν καὶ μόνην, ὡς σᾶς προεῖπον, ὑπέρβασιν τὴν ἀφορῶσαν τοὺς διαθεσίμους ἀξιωματικούς. Δὲν θέλω αὐτὴν τὴν στιγμὴν νὰ εἴπω, τι διέτρεξε μεταξὺ αὐτοῦ καὶ τοῦ ὑπουργικοῦ συμβουλίου· μήτε ἐγὼ, μήτε ὁ συνάδελφός μου κ. Δεληγεώργης δὲν ἐνθυμούμεθα ἐὰν περὶ τούτου μᾶς ἔκαμε λόγον· οὔτε πρᾶξις καμμία ἐγένετο διὰ τοῦτο, μολονότι καὶ ἐὰν μᾶς ὡμίλουσε, πρᾶξις δὲν ἠδύνατο νὰ γείνῃ διὰ τὸν λόγον, τὸν ὁποῖον θὰ σᾶς εἴπω ἀκολούθως. Ἐδῶ τὸ ἀντικείμενον τοῦτο εἶναι σαφέστατον, καὶ ἀκούσατε. Ἐν τῷ προϋπολογισμῷ τοῦ 1870. Κεφ. Αʹ. ἄρθρον 9. «Λιμενικὴ ὑπηρεσία». Ὑπῆρχον ἄτομα τὸ πρῶτον, εἷς ἀντιπλοίαρχος, 7 πλωτάρχαι, 12 ὑποπλοίαρχοι, ὑπολιμενάρχαι 13 ἀνθυποπλοίαρχοι. Αὐτὰ τὰ κονδύλια ἀπαρτίζουσι περίπου 80,000 δρ. Τὸ ὑπουργεῖον τοῦ κ. Ζαΐμη, ἐνόμισεν ὀρθὸν νὰ μεταφέρῃ αὐτοὺς τοὺς διαθεσίμους ἀξιωματικοὺς ἐδῶ διὰ τὴν λιμενικὴν ὑπηρεσίαν καὶ νὰ ἐλαττώσῃ τὰς δαπάνας τοῦ ἄρθρου τῶν διαθεσίμων κατὰ 25,000, διότι εἶχε σκοπὸν νὰ τοὺς βάλῃ προϊσταμένους εἰς τὰ λιμεναρχεῖα· καὶ ὅμως εἰς τὴν σύνταξιν τοῦ γενικοῦ προϋπολογισμοῦ συσκεφθέντες οἱ ὑπουργοὶ εἶπον, ὅτι δὲν κάμνουν αὐτὴν τὴν μεταβολήν· ἑπομένως ἀφῄρεσαν διὰ μιᾶς ἀπὸ τὸ ποσὸν τοῦτο 66,000 δρ. μὲ τὴν ἑξῆς ἐπιγραφὴν «ἀφαιρεῖται διὰ κενὰς θέσεις τῶν προϊσταμένων τῶν λιμένων κατεχομένων ὑπὸ βοηθῶν.» Ἀφῄρεσαν λοιπὸν αὐτὰς τὰς 66 χιλιάδας διὰ ν’ ἀφήσωσι βοηθοὺς ἐκεῖ, χωρὶς ὅμως νὰ προσθέσουν εἰς τὸ ἄρθρον τῶν διαθεσίμων τὸ ἀναγκαῖον ποσὸν διὰ τὴν μισθοδοσίαν τῶν ἀξιωματικῶν. Αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι, οἱ πλεῖστοι τοῦ ἀγῶνος, ἄνθρωποι ἔχοντες δικαιώματα εἰς τὸν μισθόν των καὶ μὴ δυνάμενοι νὰ ταχθοῦν ἀλλοῦ, παρὰ εἰς τὴν κατάστασιν τῶν διαθεσίμων κατὰ τὸν ναυτικὸν νόμον, ἀφοῦ ἐξηντλήθη ἡ ὑπάρχουσα πίστωσις τῶν 25 χιλ. ἐζήτησαν νὰ πληρωθοῦν. Ὁ κ. Δρόσος δὲν ἐνόμισεν ὀρθὸν ν’ ἀφήσῃ αὐτοὺς τοὺς ἀνθρώπους νὰ πεινῶσι καὶ νὰ προστρέξουν εἰς τὰ δικαστήρια, τὰ ὁποῖα βεβαίως ἤθελον τοὺς δικαιώσει. Τὶ νὰ σᾶς εἴπω, κύριοι; Ἐγὼ δὲν ἔχω κανὲν μέρος ὡς ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, δὲν ἔλαβον γνῶσιν τοῦ γεγονότος· ἀλλ’ αὐτὴν τὴν στιγμὴν ἐνώπιόν σας ἀσπάζομαι, συμμερίζομαι τὴν πρᾶξιν τοῦ Κυρίου Δρόσου, τὴν συμμερίζομαι ὡς πρᾶξιν ὀρθὴν, δικαίαν, καὶ ἡ ὁποία ἄλλως δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ γείνῃ· ἔπρεπε αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι νὰ πληρωθοῦν· ἴσως κατ’ αὐστηρὸν δίκαιον, συμφώνως μὲ τοὺς καθεστῶτας νόμους, αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι δὲν ἔπρεπε νὰ πληρωθοῦν. Ἀλλὰ διατί, κύριε Χρηστίδη, δὲν ἐκάμετε ἓν διάταγμα νὰ πάρητε χρήματα, νὰ δώσητε; Αὐτὸ δὲν πιστεύω νὰ τὸ λέγῃ ἡ ἐπιτροπὴ, δὲν παρετήρησα, πρὸ πάντων ὁ πρόεδρος τῆς ἐπιτροπῆς, ὁ ὁποῖος ἠξεύρει εἰς ποίας περιστάσεις λαμβάνονται διὰ διατάγματος πιστώσεις. Αἱ πιστώσεις, κύριοι, κατὰ τὸν περὶ δημοσίου λογιστικοῦ νόμον δὲν λαμβάνονται εἰμὴ ἀπὸ τὰς τακτικὰς πιστώσεις τοῦ προϋπολογισμοῦ· δεύτερον ἀπὸ ἀναπληρωτικὰς πιστώσεις ψηφιζομένας ὑπὸ τῆς Βουλῆς καὶ ἐν ἀπουσίᾳ τῆς Βουλῆς ὑπὸ τοῦ Βασιλέως, ὁσάκις ἡ ὑπηρεσία, περὶ ἧς πρόκειται νὰ γείνῃ ἡ δαπάνη, ἀνάγεται εἰς τὰ ἀντικείμενα τὰ κατονομαζόμενα εἰς τὸν προϋπολογισμὸν ῥητῶς. Ἀλλ’ εἰς κανένα προϋπολογισμὸν δὲν ὁρίζεται, ὅτι δυνάμεθα εἰς ἀπουσίαν τῆς Βουλῆς νὰ πάρωμεν χρήματα, διὰ νὰ πληρώσωμεν πληρώματα, διὰ νὰ πληρώσωμεν στρατιώτας κτλ. Ἔκτακτον πίστωσιν, καθὼς ἐφώναζε κἄποιος τώρα, δὲν ἐδυνάμεθα ἐπίσης νὰ λάβωμεν διὰ νὰ πληρώσωμεν. Ὅποιος ἀνέγνωσε τὴν ἔκθεσιν, δι’ ἧς συνωδεύθη ὁ περὶ δημοσίου λογιστικοῦ νόμος, θὰ εἶδεν, ὅτι ἡ ἔκτακτος πίστωσις λαμβάνεται μόνον εἰς ἐκτάκτους περιστάσεις, καὶ δι’ ἐκείνας τὰς δαπάνας, αἱ ὁποῖαι δὲν ἐπροβλέφθησαν εἰς τὸν προϋπολογισμὸν, ἀλλὰ ποτὲ, κύριοι, διὰ δαπάνας προβλεφθείσας εἰς τὸν προϋπολογισμόν. Αὐταὶ αἱ ἀναπληρωτικαὶ πιστώσεις λαμβάνονται, ὅταν ἔλθῃ ἡ Βουλὴ, ὥστε καὶ ἀναπληρωτικαὶ καὶ συμπληρωτικαὶ καὶ ἔκτακτοι παντὸς εἴδους λαμβάνονται μόνον, ὅταν ἦναι παροῦσα ἡ Βουλή· εἰς ἀπουσίαν τῆς Βουλῆς λαμβάνονται μόνον ἔκτακτοι πιστώσεις, ἐὰν ὑπάγωνται τὰ ἀντικείμενα εἰς ἐκεῖνα, περὶ τῶν ὁποίων γίνεται ῥητῶς λόγος εἰς τὴν ἔκθεσιν τὴν τότε συνοδεύουσαν τὸν περὶ δημοσίου λογιστικοῦ νόμον· αἱ δὲ συμπληρωτικαί, καθὼς γνωρίζετε, κατὰ τὴν σύνταξιν τοῦ ἀπολογισμοῦ, ὅταν κανονίζωνται ἐκεῖ αἱ δαπάναι καὶ εὑρεθῇ καμμία δαπάνη, ἡ ὁποία διέφυγε τὴν προσοχὴν τοῦ ὑπουργοῦ καὶ τῶν ὑπαλλήλων, τότε γίνεται αἴτησις περὶ πιστώσεως, ἐν ἀπουσίᾳ μὲν τῆς Βουλῆς καὶ διὰ διατάγματος Βασιλικοῦ, ἐὰν αἱ δαπάναι ἦναι ἐκ τῶν κατονομαζομένων, παρούσης ὅμως τῆς Βουλῆς ἡ περὶ πιστώσεως αἴτησις ὑποβάλλεται εἰς αὐτὴν ὁμοῦ μὲ τὸν ἀπολογισμόν· ἀλλὰ καὶ κατὰ τὴν μίαν καὶ κατὰ τὴν ἄλλην περίπτωσιν δὲν πληρόνεται εἰμὴ μετὰ τὴν ὑπὸ τῆς Βουλῆς ἐπιψήφισιν τοῦ ἀπολογισμοῦ καὶ τῶν πιστώσεων. Αὐτὴ λοιπὸν ἡ πληρωμὴ τῶν μισθῶν τῶν διαθεσίμων εἶναι ὅλη ἡ ὑπέρβασις ἐκ δραχμῶν 19,000, ἡ ὁποία ἔλαβε χώραν ἐπὶ τῶν ἡμερῶν μας· ἀλλὰ φαίνεται εἰς τὰ βιβλία, καθὼς σᾶς εἶπον πρότερον, ὅτι ὑπάρχουν καὶ ἄλλαι ὑπερβάσεις· ἡ μία 17 χιλιάδων δραχμῶν, ἡ ἄλλη 1,200 κτλ. διὰ τὰ πληρώματα, διὰ τὰς τροφὰς κτλ. Ἀλλ’ αὐταὶ αἱ πιστώσεις, κύριοι, δὲν ὑπάρχουν, δὲν παρουσιάσθησαν εἰς τὸ λογιστήριον, δὲν τὰς γνωρίζει ἡ ὑπηρεσία· ἐγὼ ὡς ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν δὲν ἔλαβον παντάπασι γνῶσιν, καὶ ἐὰν κανεὶς ὑπέγραψεν, ὑπέγραψεν ἐν ἀγνοίᾳ. Ὁ κύριος Δρόσος μοὶ λέγει, ὅτι ἡ συνήθεια εἶναι εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν νὰ ἐκκαθαρίζωνται αἱ δαπάναι, καὶ ἐκκαθαριζόμεναι νὰ ἐγγράφωνται εἰς ἓν καὶ μόνον βιβλίον, διὰ νὰ μὴ ἔχουν δύω βιβλία, ὥστε ἠμπορεῖ νὰ ὑπογράψῃ ἕνας ὑπουργὸς ἔνταλμα πρὸς πληρωμὴν, χωρὶς αὐτὸ νὰ σταλῇ εἰς τὸ ταμεῖον πρὸς πληρωμὴν, ἐὰν δὲν ὑπάρχῃ πίστωσις· καὶ σήμερον ἠμπορεῖτε νὰ εὕρητε εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν ἀρκετὰ ἐντάλματα ἕτοιμα, τὰ ὁποῖα ὅμως ἄνευ πιστώσεως δὲν πληρόνονται. Δὲν ἠξεύρω, ἐὰν ὁ κύριος ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν ὑπέγραψε καμμίαν πίστωσιν πρὸς συμπλήρωσιν τῶν 191 χιλιάδων δρχ., τὰς ὁποίας λέγει ἡ ἐπιτροπὴ, ὅτι ἐπληρώθησαν ἐντὸς τοῦ ἔτους.

§93ΠΑΠΑΖΑΦΕΙΡΟΠΟΥΛΟΣ. Μὲ δίδετε τὴν ἄδειαν νὰ σᾶς κάμω μίαν παρατήρησιν; Ὁ κύριος ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ὑπέβαλεν ἔκθεσιν, διὰ τῆς ὁποίας ζητεῖ τὴν πίστωσιν τῶν 191 χιλιάδων δρ. πρὸς συμπλήρωσιν τῶν δαπανῶν τῶν γενομένων ὑπὸ τοῦ ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν, καὶ διὰ τὰς ὁποίας οὔτε Βασιλικὸν διάταγμα δὲν ὑπάρχει. Ἐκκαθαρίσατε λοιπὸν τοὺς λογαριασμούς!

§94ΧΡΗΣΤΙΔΗΣ. Σεῖς ἐκκαθαρίσατε τοὺς λογαριασμούς. Ἐγὼ ἐνταῦθα δὲν χρεωστῶ νὰ σᾶς ἀπαντήσω εἰμὴ μόνον διὰ τὴν ἰδικήν μας διαχείρισιν. Σᾶς λέγω λοιπὸν, ὅτι εἰς τὰ βιβλία δὲν ὑπάρχουν ἐγγεγραμμένα περισσότερα ἀπὸ αὐτὰ, τὰ ὁποῖα σᾶς ἀνέγνωσα ὡς γενόμενα εἰς ἐντάλματα, τὰ ὁποῖα δὲν ἐπληρώθησαν· μόνον, ἐπαναλαμβάνω, ἐπληρώθησαν οἱ μισθοὶ τῶν διαθεσίμων ἀξιωματικῶν δραχμαὶ κατὰ μὲν τὸ βιβλίον τῶν πιστώσεων 15,000, κατὰ δὲ τὸ καθολικὸν 19,000.

§95ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἦσαν ὀφειλόμενα καὶ δὲν ἐπληρώθησαν;

§96ΧΡΗΣΤΙΔΗΣ. Δὲν γνωρίζω. Ὁ ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν ὁ τότε, ὡς μανθάνω, εὗρεν ὅτι ὑπέγραψεν ἓν ἔνταλμα 17000, καὶ βεβαιοῖ ὅτι αὐτὸ, ὡς τὸν ἐβεβαίωσεν ὁ κ. Γεωργαντᾶς, δὲν ἐστάλη πρὸς πληρωμὴν, διότι δὲν ὑπῆρχε πίστωσις· τώρα ἀπὸ τὰς 19000 τὰς ὁποίας ἐπλήρωσεν ὁ πρώην ὑπουργὸς εἰς τοὺς διαθεσίμους μέχρι τῶν 191000 εἶναι μέγα χάσμα. Ἔπειτα, κύριοι, τί συμφέρον εἶχεν ὁ τότε ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν ἀπομακρυνόμενος νὰ πληρώσῃ τὰ ἔξοδα τοῦ 9βρίου καὶ 10βρίου; ἂν ἐπρόκειτο περὶ ἑτέρου ὑπουργοῦ μὴ λογιστικοῦ, ἠδυνάμην νὰ ἔχω ἀμφιβολίαν, ἀλλ’ ὁ κ. Δρόσος νὰ ἀρχίσῃ νὰ καθιερώσῃ μίαν ὑπέρβασιν 200 χιλιάδων, μοὶ φαίνεται ἀκατανόητον. Ἂν ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν ἔχῃ ἑτέρας πληροφορίας, ἂς μᾶς τὰς εἴπῃ διὰ νὰ τὰς μάθω καὶ ἐγώ. Ἀλλὰ τὸ περίεργον εἶναι ὅτι, ἐνῷ ἡ ἐπιτροπὴ κάμνει μέγαν λόγον διὰ τὰς διατάξεις τοῦ περὶ δημοσίου λογιστικοῦ νόμου ἀπὸ τὰ ἄρθρα 8–20 καὶ λέγει ποίας πιστώσεις ὁ νόμος αὐτὸς ἐπιτρέπει, κανένα ὅμως λόγον δὲν κάμνει διὰ τὸ ἄρθρον 9 τὸ σπουδαιότατον, τὴν κλεῖδα τῆς ἀκριβείας· καὶ τί λέγει τὸ ἄρθρον αὐτό; καμμία αἴτησις δαπάνης δὲν γίνεται χωρὶς νὰ ὑποδεικνύεται ἐν αὐτῇ καὶ ὁ πόρος ἀπὸ τὸν ὁποῖον θὰ πληρωθῇ. Δὲν θέλω, κύριοι, νὰ ἔλθω νὰ ἐξετάσω πόθεν ηὔξησαν τὰ ἔξοδα αὐτὰ, ἡ ἀποστολή μου εἶναι νὰ εἴπω ὅτι ἡμεῖς δὲν τὰ ηὐξήσαμεν· δεύτερον ὅτι δὲν ἐπληρώσαμεν καθ’ ὑπέρβασιν, καὶ δὲν εἴχομεν ἀνάγκην νὰ πληρώσωμεν καθ’ ὑπέρβασιν, διότι αἱ πιστώσεις ἔληγον τὸν 8βριον μῆνα.

§97ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Οἱ ναῦται πῶς ἔζων;

§98ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ὑπῆρχε πίστωσις.

§99ΧΡΗΣΤΙΔΗΣ. Τὸ ἄρθρον 9 ἡ ἐπιτροπὴ δὲν τὸ ἐξήγησε, τὸ ἄφησεν ἐκκρεμὲς, ἐνῷ, ἀφοῦ ἐξήγησε τὰ ἄλλα, ἔπρεπε νὰ ἐξηγήσῃ καὶ τοῦτο. Ἐπανέρχομαι εἰς τὸ ζήτημα τοῦ Β. Διατάγματος, καὶ λέγω ὅτι τὸ ὑπουργεῖον ἐκεῖνο δὲν ἠδύνατο νὰ φέρῃ Β. Διάταγμα· εὑρέθη ἕνας ὑπουργὸς ὅστις ἐπροκάλεσε Β. Διάταγμα καὶ ὀνομάζει ἔκτακτον πίστωσιν μίαν πίστωσιν τακτικωτάτην· εἰς αὐτὴν τὴν θέσιν ἡμεῖς δὲν ἠδυνάμεθα νὰ θέσωμεν τὸν Βασιλέα. Ἔρχομαι εἰς ἑτέραν παρατήρησιν, καὶ ἐνταῦθα συγχωρήσατέ μοι νὰ ἐκφράσω τὴν ἀπορίαν μου, πῶς ἡ ἔντιμος ἐπιτροπὴ εἰς τὴν ἔκθεσίν της εἶπε· μὴ ἐξετάζητε τὴν οὐσίαν, ἐξετάσατε τοὺς τύπους.

§100ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Τὸν νόμον.

§101ΧΡΗΣΤΙΔΗΣ. Καὶ αὐτὸ τὸ ἐλεγκτικὸν συνέδριον, τὸ ὁποῖον ἐκλήθη ἵνα ἐξετάζῃ μόνον τοὺς τύπους, ἀναγκάζεται πολλάκις νὰ ἐμβαίνῃ εἰς τὴν οὐσίαν· καὶ τί ἄλλο λέγει ἡ ἐπιτροπὴ; ἀπὸ σήμερον νὰ κάμητε ἀρχὴν νὰ βάλητε τάξιν· αἴ! εὐλογημένοι! διὰ τί ὄχι ἀπὸ χθές; (ἱλαρότης) διὰ τί ὄχι πρὸ ἑνὸς χρόνου; Εὐτυχῶς ἡμεῖς δὲν παρεβιάσαμεν τοὺς τύπους, ἄλλως παρακαλῶ τὴν ἐπιτροπὴν νὰ φέρῃ ἐνταῦθα τὰ ἐντάλματα ἐπιθεωρημένα ἀπὸ ἡμᾶς.

§102ΔΑΓΡΕΣ. Αὐτὸ εἶναι ἀναγκαιότατον καὶ παρακαλῶ καὶ ἐγὼ τὸν κ. ὑπουργὸν νὰ τὰ φέρῃ.

§103ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Ἐστηρίχθημεν εἰς τὴν ἔκθεσιν τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Ναυτικῶν ὅστις λέγει, ὅτι ἐδαπανήθησαν.

§104ΧΡΗΣΤΙΔΗΣ. Ἐγὼ λέγω ὅτι δὲν ἐπληρώθησαν.

§105ΠΑΠΑΖΑΦΕΙΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἰδοὺ τί λέγει ὁ ὑπουργὸς «ἡ ναυτικὴ ὑπηρεσία εὑρέθη εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ δαπανήσῃ».

§106ΧΡΗΣΤΙΔΗΣ. Ἐγὼ ὑποθέτω τὶ ἐννοεῖ, δὲν ἠξεύρω δὲ σεῖς πῶς τὸ ἐπιστεύσατε κατὰ γράμμα· λέγει ὅτι αὐταὶ αἱ ὑπερβάσεις ἐπληρώθησαν ἐντὸς τοῦ ἔτους· ἡμεῖς δὲν ἤμεθα ἐντὸς τοῦ ἔτους, δὲν ἤμεθα εἰς τὰς δαπάνας ὅλου τοῦ ἔτους· πῶς ἦτο δυνατὸν νὰ ζητήσωμεν ὑπέρβασιν 190,000 δραχμῶν; Εἶναι ἀδύνατον· ἰδοὺ τί ἐννοεῖ ὁ ὑπουργός, νὰ σᾶς τὸ εἴπω ἐγώ· ὁ κ. ὑπουργὸς ἐννοεῖ, ὅτι αὐτὰ θεωροῦνται δαπανημένα, δηλαδὴ ὀφείλονται.

§107ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Ὁ νόμος περὶ δημοσίου λογιστικοῦ λέγει ὅτι οἱ ὑπουργοὶ δὲν δύνανται νὰ ἐξοδεύσωσι πέραν τῶν χορηγηθεισῶν αὐτοῖς πιστώσεων.

§108ΧΡΗΣΤΙΔΗΣ. Ἐμένα λέγετε αὐτά;

§109ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Μία μικρὰ διασάφησις θὰ μᾶς κάμῃ ὅλους νὰ ἐννοήσωμεν ποῦ εὑρίσκεται ἡ ὑπόθεσις· τὰ ὑπουργεῖα τῶν Στρατιωτικῶν καὶ τῶν Ναυτικῶν, ὡς γνωρίζετε, ἔχουν προκαταβολὰς ἐκ τῶν ὁποίων πληρώνουν προκαταβολικῶς τὰς δαπάνας τὰς ὁποίας κάμνουν, καὶ ἀφοῦ τὰς πληρώσουν ὑποβάλλουν τὰς καταστάσεις εἰς τὰ ἁρμόδια ὑπουργεῖα, τὰ ὁποῖα ἐκδίδουν τὰ ἐντάλματα καὶ ἐπέρχεται ἡ τακτοποίησις· λοιπὸν αἱ δαπάναι περὶ ὧν πρόκειται ἐπληρώθησαν τακτικῶς καὶ ἐγκαίρως ἐκ τῶν προκαταβολῶν, διότι τὰ πληρώματα δὲν ἠμποροῦν νὰ διατηρηθοῦν χωρὶς νὰ λαμβάνουν καθ’ ἑκάστην τὸν μισθὸν καὶ τὴν τροφήν των· ἑπομένως πράγματι ἡ πληρωμὴ εἶχε γίνει· ἀφοῦ ἔγεινεν ἡ πληρωμὴ καὶ ὑπεβλήθησαν αἱ καταστάσεις, δὲν ἐξεύρω πότε ἐξεδόθησαν τὰ ἐντάλματα καὶ ποίαν χρονολογίαν φέρουν· δὲν ἔλαβον ἀφορμὴν νὰ ἐξετάσω τὰ τοιαῦτα.

§110ΧΡΗΣΤΙΔΗΣ. Αὐτὴ ἡ διασάφησις τὴν ὁποίαν μᾶς δίδει ὁ ἔντιμος ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν πρέπει νὰ βεβαιώσῃ τὴν ἐπιτροπὴν ὅτι ἔκαμε λάθος καὶ λάθος μέγιστον· ἡ ἐπιτροπὴ λέγει σύμφωνα μὲ τὸν νόμον, ὅτι οὐδεὶς ἠδύνατο νὰ πληρώσῃ πέραν τῆς πιστώσεως τὴν ὁποίαν εἶχε· τὸ ἄρθρ. 11 λέγει «ὑπὸ προσωπικὴν εὐθύνην τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν δὲν ἐπιτρέπεται νὰ γίνῃ ὑπέρβασις τῶν πιστώσεων». Ἐγὼ ἐρωτῶ τὸν κ. Κεχαγιᾶν πρόεδρον τῆς ἐπιτροπῆς, ἦτο δυνατὸν ἡμεῖς νὰ πληρώσωμεν τοιαῦτα ποσά; ὄχι· ποῖος ἐπλήρωσεν; ἐγὼ δὲν ἦλθον ἐνταῦθα νὰ κάμω τὴν κατηγορίαν τοῦ ὑπουργείου· ἡμεῖς δὲν ἐπληρώσαμεν.

§111ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Πῶς ἔζων τὰ πληρώματα;

§112ΧΡΗΣΤΙΔΗΣ. Αὐτὸ εἶναι ἄλλο ζήτημα· τὸ ζήτημα ἐνταῦθα ἐτέθη ὑπὸ τὴν ἔποψιν τοῦ ὁρισμοῦ τοῦ νόμου· τί ἔκαμεν ὁ ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν, τί ἔκαμεν ὁ ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, αὐτὸ εἶναι ἄλλο ζήτημα (θόρυβος). Εἶπεν ἡ ἐπιτροπὴ εἰς τὴν Βουλὴν, προσέξατε εἰς τοὺς τύπους, μὴ προσέξατε εἰς τὴν οὐσίαν (θόρυβος). Τὸ ἄρθρον 9ον δὲν τὸ ἐξηγήσατε, ὅταν εἷς ὑπουργὸς ἔρχηται καὶ λέγῃ, βασιλεῦ, θὰ ἐξοπλίσω ἓν πλοῖον, ἀπὸ ποῦ θὰ τὰ πληρώσῃς; θὰ λάβῃ τὰ χρήματα ἀπὸ τὰ πληρώματα τοῦ ναυστάθμου· δὲν δύναται, ἀπαντῶ ἐγώ· τὰ πληρώματα τοῦ ναυστάθμου εἶναι ὡρισμένα. Δὲν δύνασθε, κύριοι, νὰ προσθέσητε ἓν πλοῖον, καὶ νὰ εἴπητε, θὰ οἰκονομήσω τὰς δαπάνας αὐτοῦ ἀπὸ τὰ πληρώματα τῶν πλοίων (θόρυβος)· ἐγὼ ἠπόρησα πῶς ὁ κ. Δρόσος, ἄνθρωπος λογιστικὸς, ἠδυνήθη νὰ περιπέσῃ εἰς αὐτὸ τὸ λάθος, χωρὶς οἱ ἄλλοι ὑπουργοὶ νὰ ἠξεύρουν τὸ παραμικρόν· τὸν ἠρώτησα ἐπανειλημμένως, καὶ ἠρνήθη, καὶ εἶχε δίκαιον· ἔφερα καὶ τὸν πρώην διευθυντὴν τοῦ λογιστηρίου· ὑπέγραψες σύ; τὸν ἠρώτησα· ὄχι, ἀπήντησε.

§113ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Ἀποζημιώνεις τὸ δημόσιον ταμεῖον δι’ ὅσα ἐντάλματα εἶναι πληρωμένα;

§114ΧΡΗΣΤΙΔΗΣ. Ποῖα καὶ πόσα εἶναι αὐτά; Μὴ τὸ γυρίζετε (ἱλαρότης)· διὰ τί ζητεῖτε νὰ πληρώσωμεν ὀλίγα μόνον;

§115ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Διότι λέγετε ὅτι δὲν ὑπάρχουν.

§116ΧΡΗΣΤΙΔΗΣ. Τί πράγματα εἶναι αὐτά! αὐτὰ εἶναι πράγματα τσακπίνικα (γέλως). Πρέπει νὰ σταθῇς εἰς τὴν θέσιν σου· εἶπες 191 χιλιάδα ὑπέρβασιν· στάσου ἐδῶ.

§117ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Ἡμεῖς ὁμιλοῦμεν διὰ τὸ ὅλον, δὲν ὁμιλοῦμεν διὰ τοὺς παρόντας οὔτε διὰ.... (θόρυβος).

§118ΧΡΗΣΤΙΔΗΣ. Ποῖον θέλετε νὰ τιμωρήσητε, κύριοι;

§119ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Τοὺς παραβιάσαντας τὸν νόμον.

§120ΧΡΗΣΤΙΔΗΣ. Βλέπετε, κύριοι βουλευταὶ, ὅτι δὲν εἰμποροῦν νὰ ὑπερασπισθοῦν τὸ ἔργον των. Αὐτὰ εἶναι πράγματα τσιφούτικα... (θόρυβος). Ἀνακαλῶ τὴν λέξιν, κύριοι, ἀνακαλῶ (ἱλαρότης). Κύριοι, πιστεύσατε ὅτι ἐτηρήθη εἰς τὴν περίοδον ταύτην ἐν τῇ οἰκονομίᾳ ὅλη ἡ τάξις καὶ ὅλη ἡ ἀκρίβεια καὶ ἐπικαλοῦμαι τὸν κύριον ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν ὅπου ἀπαντήσῃ κανὲν χονδρὸν λάθος νὰ τὸ καταγγείλῃ. Κύριοι, δὲν θέλω νὰ καυχηθῶ, διότι ἔκαμα τὸ καθῆκόν μου, ἐλυπήθην ὅμως ὅταν εἶδα νὰ μὲ προσάγῃ ὁ κ. Κεχαγιᾶς εἰς τὸ δικαστήριον τῆς κοινῆς γνώμης ὡς ἐγκληματήσαντα.

§121ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Δὲν εἶπον περὶ ὑμῶν. Εἰς ἐμὲ ἐρωτήσαντα ἕνα πρώην ὑπάλληλον τοῦ λογιστηρίου, μοὶ εἶπε· μοὶ τὸ διέταξαν οἱ προϊστάμενοι.

§122ΧΡΗΣΤΙΔΗΣ. Αὐτὸς ὁ ὑπάλληλος προσεκλήθη χθὲς ἐνώπιόν μου καὶ ἐνώπιον τοῦ φίλου μου Δεληγεώργη. Τῷ εἶπον ἦλθες ποτὲ νὰ μοὶ εἴπῃς ὅτι πρόκειται νὰ θεωρήσῃς ἔνταλμα ἄλλου ὑπουργοῦ καθ’ ὑπέρβασιν... (θόρυβος)—Τὰ πληρώματα ἡμεῖς τὰ εὕρομεν ἐν ἐνεργείᾳ, ἐπροσπαθήσαμεν νὰ ἀφοπλίσωμεν τὰ πλοῖα, καὶ ἅμα ἦλθεν ὁ ἀτμοδρόμων, τὸν ἀφωπλίσαμεν. Ἔμεινεν ἡ Κρήτη, ἡ ὁποία κατ’ αἴτησιν τῆς Ἀγγλικῆς κυβερνήσεως ἔπρεπε νὰ μεταφέρῃ σημαδοῦρα εἰς τὴν Κεφαληνίαν, μοὶ φαίνεται, καὶ εἰς τοὺς Παξούς· τότε ἦλθεν ἡ μεγάλη ἀνάγκη τῆς προμηθείας τοῦ ἅλατος· πανταχόθεν ἐλαμβάνομεν πληροφορίας, ὅτι ὁ ἐλαιόκαρπος ἦτο ἄφθονος, καὶ ὅτι αἱ ἁλυκαὶ δὲν ἀπέφερον οὔτε 4,800,000 ὀκάδας ἅλατος, ἐνῷ ἀπῃτοῦντο 8 τοὐλάχιστον ἑκατομμύρια 800 χιλ. ὀκάδες· ἀμέσως ἐσκέφθην νὰ εὕρω ἅλας· καὶ διὰ τί; Διότι τὸ ἅλας εἶναι ἀναγκαῖον στοιχεῖον διὰ τὰς ἐλαίας, διότι τὸ ἅλας εἶναι ἡ τροφὴ τοῦ κόσμου.

§123ΔΑΓΡΕΣ. Δὲν τὸ ἠμφισβήτησε κανείς.

§124ΧΡΗΣΤΙΔΗΣ. Καὶ διότι αἱ ἐλαῖαι σήμερον ὑπερβαίνουν τὴν ἀξίαν τῆς σταφίδος, καὶ διότι ἐπρόκειτο περὶ ἐθνικοῦ συμφέροντος, καὶ διότι τὸ ἅλας εἶναι μονοπώλιον τοῦ δημοσίου, καὶ ὀφείλει ἡ Κυβέρνησις νὰ προμηθεύσῃ τὸ ἀναγκαῖον διὰ τὰς διαφόρους χρείας τῆς κοινωνίας, ἐσπεύσαμεν νὰ κάμωμεν αὐτὴν τὴν προμήθειαν ἀλλαχόθεν· κατεφύγαμεν εἰς τὴν Ἑπτάνησον· ἤλθομεν εἰς τὴν Λευκάδα, καὶ χρεωστῶ νὰ ὁμολογήσω χάριτας εἰς τὴν ἐγχώριον διαχείρισιν, ἡ ὁποία ἰδοῦσα, ὅτι πρόκειται περὶ θεραπείας σπουδαίας τοῦ τόπου ἀνάγκης, προσεφέρθη εὐχαρίστως, καὶ μᾶς εἶπεν ὅτι τὸ ἅλας αὐτὸ τὸ ἔδωσα ἄλλοτε διὰ 40 λεπτά, εἰς ὑμᾶς τὸ δίδω 30 τὸ κοιλόν, τὸ δὲ κοιλὸν εἶναι 26 ὀκάδες. Ἡ ἀνάγκη ἦτο κατεπείγουσα· εἰς τὰ Σάλωνα ἐζήτησαν ἓν ἑκατομμύριον, ἐπίσης ἡ Κόρινθος, ἡ Ζάχολη, αἱ Πάτραι, αἱ Καλάμαι καὶ ὅλα τὰ λοιπὰ ἐλαιοφόρα μέρη. Τότε κατεφύγαμεν εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν ὅπως μᾶς δώσῃ πλοῖον καὶ προφθάσωμεν τὰς μᾶλλον κατεπειγούσας ἀνάγκας· ἐναυλώσαμεν δὲ συγχρόνως καὶ ἕτερα πλοῖα, ὅσα εὕρομεν, καὶ ὁ κύριος ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν δύναται νὰ σᾶς εἴπῃ ἐπὶ τέλους ὅτι ἐπροφθάσαμεν τὰς ἀνάγκας τῆς κοινωνίας, οὐ μόνον ἀλλὰ καὶ ἐκερδήσαμεν ἱκανά· διότι τὸ ἔσοδον τοῦτο διὰ πρώτην φορὰν ἀνέβη εἰς 950,000 περίπου δραχμῶν, ἐνῷ πώποτε δὲ ἐσυνάξαμεν πέραν τῶν 800,000. Ἐγὼ ἀπῄτουν ἐνταῦθα ἡ ἐπιτροπὴ νὰ μὲ ἐπαινέσῃ καὶ οὐχὶ νὰ μὲ ἐπικρίνῃ.

§125ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Ἐγὼ ἤδη κάμνω τὴν πρότασιν εἰς τὴν Βουλὴν, νὰ σᾶς προσφέρῃ τὸν προσήκοντα ἔπαινον.

§126ΝΙΚΟΔΗΜΟΣ. Ἐγὼ θὰ ὁμιλήσω ὡς πρὸς τὴν ἀγορὰν τοῦ πλοίου. Αὐτὸ τὸ πλοῖον ἀπὸ ποῖον κονδύλιον τοῦ προϋπολογισμοῦ ἠγοράσθη; πρέπει νὰ μᾶς φέρουν τὸ ἔνταλμα τῆς ἀγορᾶς, διὰ νὰ ἴδωμεν ἀπὸ ποῖον κονδύλιον ἠγοράσθη, διότι αὐταὶ αἱ ἀγοραὶ, αἱ μὴ συμπεριλαμβανόμεναι εἰς τὸν προϋπολογισμὸν δὲν πρέπει νὰ γίνωνται· διότι αἱ ὑπερβάσεις εἶναι ὀλέθριαι. Ἐπιθυμῶ δὲ νὰ φέρῃ τὸ ὑπουργεῖον τὴν μισθοδοτικὴν κατάστασιν, καὶ ὅπου δὲν ὑπῆρχε θέσις κανονισμένη, νὰ καταλογισθῇ εἰς βάρος τοῦ ὑπουργείου, (θόρυβος)· ἐδῶ βλέπω «ἀξιωματικὸς διαθέσιμος»· τί λέγει ἡ ἔκθεσις; «εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ λήγοντος ἔτους εἶχον ὁρισθῆ διὰ τοὺς διαθεσίμους ἀξιωματικοὺς δραχ. 25 χιλιάδες, ἀλλ’ ἀφοῦ ἀφῃρέθησαν οἱ ἐν ἐνεργείᾳ μισθοὶ τῶν προϊσταμένων λιμεναρχῶν, δὲν ἐσημειώθη εἰς τὸ οἰκεῖον ἄρθρον ὁ μισθὸς τῶν διαθεσίμων αὐτῶν». Διὰ τοῦτο ἐπαναλαμβάνω ὅτι ὁ ὑπουργὸς πρέπει νὰ φέρῃ ἐδῶ τὴν δαπάνην καὶ ἐν γένει ὅλας τὰς δαπάνας διὰ τὴν ἐπισκευὴν τῶν καταστημάτων κτλ. Φρονῶ, ὅτι δὲν τὰ εἶδε, διότι ἀπὸ τὴν ἔκθεσιν ἔτσι εἰκάζω. Εἶναι νόμος, κύριοι, ὅτι ἡ Βουλὴ δὲν ἠμπορεῖ νὰ συζητήσῃ διαχείρισιν παρὰ τὸν ἀπολογισμὸν μόνον. Ἐγὼ παρατηρῶ, ὅτι ὁ ὑπολογισμὸς ἐξετάζεται ἀπὸ τὸ ἐλεγκτικὸν συνέδριον, ἀλλὰ κατὰ κεφάλαιον καὶ ἄρθρον, καὶ ὥστε νὰ ἔλθῃ εἰς τὴν Βουλὴν νὰ ἐξετασθῇ, θὰ περάσουν χρόνια. Φρονῶ λοιπὸν, ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ καὶ ἡ Βουλὴ πρέπει νὰ ἐκκαθαρίσῃ αὐτὴν τὴν ὑπόθεσιν. Τὸ σύνταγμα λέγει, ὅτι τὴν 1 Νοεμ. συνέρχεται ἡ Βουλή· λοιπὸν τὴν 1 Νοεμ. 1870 τὸ λογιστικὸν ἔτος εἶναι τελειωμένον. Ἡ κυβέρνησις δύναται λοιπὸν νὰ ὑποβάλῃ τὸν προϋπολογισμὸν κατὰ κεφάλαιον, καὶ ἄρθρον, μὲ φύλλα λεπτομερείας ἀκόμη.

§127ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸν ἄλλον χρόνον τελειόνει, κύριε Ναύαρχε, ὄχι τὸν ἴδιον.

§128ΝΙΚΟΔΗΜΟΣ. Ἐγὼ θέλω νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τῆς Βουλῆς εἰς τὸν ἀπολογισμόν. Ὅταν φέρουν τὸν ἀπολογισμὸν μαζὺ μὲ τὰ φύλλα τῆς λεπτομερείας, τότε δὲν φοβεῖσθε τὴν οἰκονομικὴν κατάχρησιν· ἀλλ’ ἐπιμένω νὰ φέρουν τὴν ἀγορὰν, ἀπὸ ποῖον κεφάλαιον κτλ.

§129ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Καραλίβανος.

§130ΚΑΡΑΛΙΒΑΝΟΣ. Ὁ κ. Χρηστίδης ἀνεκαλέσετε τὴν λέξιν τσιφούτικα, ἐλησμόνησεν ὅμως ν’ ἀνακαλέσῃ καὶ τὴν φράσιν αὐτὰ εἶναι τσακπίρικα.

§131ΤΙΝΕΣ. Τὴν ἀνεκάλεσε.

§132ΚΑΡΑΛΙΒΑΝΟΣ. Πρὸ μικροῦ ἐλέχθησαν, καὶ τὰ αὐτιά μου τὰ εἶχα πολὺ στηριγμένα· αὐτὰς τὰς φράσεις ὅμως τὰς ἀφίνομεν εἰς τοὺς συνήθεις χαριεντισμοὺς τῶν μεταχειριζομένων αὐτάς. Κύριοι βουλευταὶ, ἐνθυμήθην ἓν ἔκτακτον περιστατικὸν, ὅταν ὁ κ. Χρηστίδης εἶπεν, ὅτι τώρα εὕρατε νὰ κάμητε αὐτὴν τὴν λεπτομερῆ καὶ ἀκριβῆ ἔρευναν καὶ δὲν τὴν ἐκάμετε εἰς τὰς παρελθούσας κυβερνήσεις· διὰ τοῦτο εἶπον ἀπὸ τῆς ἕδρας μου. meglio tardi che mai· ἐνθυμήθην τὸ 1838, ὅτε ἤμην μαθητὴς τοῦ ἐνταῦθα γυμνασίου καὶ ἔμελλον νὰ δώσω τὰς ἀπολυτηρίους μου ἐξετάσεις. Μέχρι τῆς στιγμῆς ἐκείνης δὲν ἐδίδοντο ἀπολυτήριοι ἐξετάσεις, ἀλλὰ μόνον ἐλάμβανον οἱ ἀποφοιτῶντες μίαν ἀπόδειξιν καὶ ἀπελύοντο· ἐπειδὴ δὲ εἶχεν ἐγκαθιδρυθῆ τὸ πανεπιστήμιον, ἀπῃτεῖτο πλέον νὰ γίνηται μία ἀπολυτήριος ἐξέτασις· αὐτὴ ἐφηρμόσθη εἰς τὴν τάξιν μου κατὰ πρῶτον, μὲ συγχωρεῖτε δὲ τὴν παρέκβασιν. Ἤμεθα 12 τὸν ἀριθμὸν· ἐφροντίσαμεν τῇ ἀληθείᾳ ν’ ἀποφύγωμεν τὰς ἀπολυτηρίους αὐτὰς ἐξετάσεις καὶ μετέβημεν καὶ εἰς τὸν μακαρίτην κ. Γεννάδιον καὶ εἰς ὅλους τοὺς καθηγητάς. Ὅλοι ὑπεχώρησαν, ὁ μακαρίτης Γεννάδιος δὲν ὑπεχώρησε· πρέπει νὰ γείνῃ μία ἀρχὴ, μᾶς εἶπεν, ἔχομεν πανεπιστήμιον, πρέπει νὰ εἰσέρχησθε ἐκεῖ μετὰ γενικὰς ἀπολυτηρίους ἐξετάσεις. Μεγάλη δευτέρα ἦτο, τὸν παρεκαλέσαμεν τὴν μεγάλην τρίτην ν’ ἀρχίσωμεν, καὶ ἐν διαστήματι τριῶν ἡμερῶν ἐτελειώσαμεν τὰς ἀπολυτηρίους ἐξετάσεις οἱ δέκα, διότι οἱ δύο ἀπεσύρθησαν, καὶ τοιουτοτρόπως ἐλάβομεν τὸ ἀπολυτήριον. Ἔκτοτε ἤρχισεν ἡ τάξις τῶν ἀπολυτηρίων ἐξετάσεων, καὶ νομίζω, ὅτι τοῦτο δὲν ἀπέβη εἰς κακόν. Τὸ αὐτό, κύριοι, ἂς συμβῇ καὶ τώρα, εἶναι κἄτι τι ἀπαράλλακτον· ἂς ἀρχίσωμεν τέλος πάντων νὰ ἐξετάζωμεν τὰ πράγματα, ὅπως ἀπαιτεῖ τὸ συμφέρον τοῦ δημοσίου· καὶ λέγων τὸ συμφέρον τοῦ δημοσίου, δὲν ἐννοῶ, ὅπως ὁ κ. Ζαΐμης εἶπεν, ὅτι ἡμεῖς ἐψέξαμεν ὅλους τοὺς κυβερνῶντας ὡς σπατάλους.

§133ΖΑΙΜΗΣ. Δὲν τὸ εἶπον διὰ τὴν ἐπιτροπήν.

§134ΚΑΡΑΛΙΒΑΝΟΣ. Ὄχι, ἀπεναντίας ἔχομεν καὶ ἡμεῖς τὴν πεποίθησιν, τὴν βεβαιότητα, ὅτι οἱ ἐρχόμενοι νὰ κυβερνήσουν τὸ κράτος τῆς Ἑλλάδος, τὸ ὁποῖον εὑρίσκεται ὑπὸ τόσας δυσχερείας, καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὴν διοίκησιν καὶ τὴν οἰκονομικὴν κρίσιν του, λέγομεν, ὅτι οἱ πατριῶται ἐκεῖνοι αἰσθάνονται καὶ τὴν θέσιν τῆς πατρίδος, λέγομεν, ὅτι αὐτοὶ ὑποβάλλονται εἰς βάρη δυσβάστακτα, καὶ τῇ ἀληθείᾳ ἔπρεπε νὰ ἔχωμεν κἄποιαν διαφορετικὴν ὑπόληψιν πρὸς αὐτούς, διὰ τοὺς ὑπὲρ πατρίδος μόχθους των παρὰ τὴν ὁποίαν τινὲς ἔχουν. Ἀλλὰ δὲν θέλω νὰ εἴπω μὲ τοῦτο, ὅτι δὲν δύνανται νὰ παραβιάσωσι πολλάκις καὶ τὰ κείμενα, ἂν ὄχι ἐν γνώσει, πιθανὸν ἐν τῇ ἀγνοίᾳ των, τὰ ὁποῖα ὅμως ἡμεῖς, ἀφοῦ σεῖς μᾶς ἐφέρετε εἰς τὴν ἕδραν τῆς ἐπιτροπῆς νὰ τὰ ἐξελέγξωμεν, δὲν πρέπει νὰ τὰ λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν μας, καὶ δὲν πρέπει νὰ κάμωμεν προσεκτικὴν τὴν Βουλὴν, ἥτις πρὸς αὐτὸν τὸν σκοπὸν μᾶς ὥρισεν; Λοιπόν, κύριοι, βλέπετε, ὅτι πρέπει ν’ ἀρχίσωμεν, ἐὰν πράγματι θέλωμεν νὰ ἐνεργῶμεν, ὅπως ἀπαιτοῦν οἱ νόμοι τῆς πατρίδος. Ἄλλως τε, κύριοι, τί τὴν θέλετε τὴν ἐπιτροπήν; ἄλλως τε τί θέλετε τὸν προϋπολογισμόν; τί θέλετε προϋπολογισμὸν νὰ διαιρῆτε εἰς κεφάλαια καὶ ἄρθρα; Παρακαλῶ εἰς τὸ ἑξῆς ἐὰν ἔρχησθε νὰ ἀποσκορακίσητε μίαν ἰδέαν, τὴν ὁποίαν στηρίζει ἐπὶ τῆς ἀληθείας ἡ ἐπιτροπή, παρακαλῶ τὰς μελλούσας κυβερνήσεις, νὰ μὴ φέρουν προϋπολογισμοὺς διῃρημένους κατὰ κεφάλαια καὶ κατ’ ἄρθρα, ἀλλ’ ἓν κεφάλαιον μόνον καθ’ ὑπουργεῖον, καὶ τότε ἂς κάμῃ ὁ ὑπουργὸς χρῆσιν τῶν διαφόρων κεφαλαίων, ὅπως θέλει. Τότε φέρετε καὶ μίαν πρότασιν νὰ καταργήσητε τὸν περὶ δημοσίου λογιστικοῦ νόμον, καὶ εἶναι περιττὸν νὰ καθήμεθα ἐδῶ νὰ ἐξοδεύωμεν 6 μῆνας, διότι δυνάμεθα πολὺ εὐκόλως εἰς 15 ἡμέρας νὰ τελειώσωμεν καὶ νὰ πηγαίνωμεν εἰς τὰ σπήτια μας. Ἰδοὺ ὁ λόγος ἀπὸ τὸν ὁποῖον ὡρμήθη ἡ ἐπιτροπὴ νὰ ἐγκύψῃ εἰς τὴν μελέτην τῶν ὑποβληθεισῶν πιστώσεων· καὶ εἴδετε πολὺ καλὰ, ὅτι δὲν ἠθέλησε νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν της, ποῖοι ἐκυβέρνησαν τὴν μίαν ἐποχὴν, καὶ ποῖοι ἐκυβέρνησαν τὴν ἄλλην· εἴδετε μάλιστα, ὅτι ἠθέλησε νὰ ἀποφύγῃ καὶ τὴν οὐσίαν ἀκόμη, διότι, ἐὰν θέλητε, ἠδυνάμεθα νὰ ἐξετάσωμεν καὶ τὴν οὐσίαν, καὶ εἰς αὐτὴν δὲν θὰ ἔχετε δίκαιον· ἀλλὰ μόνον ἠθέλησε νὰ ὑποδείξῃ, ὅτι παρεβιάσθη ὁ περὶ δημοσίου λογιστικοῦ νόμος, ὁ ὁποῖος διέπει τὴν οἰκονομικὴν κατάστασιν τοῦ κράτους. Τί θέλει ν’ ἀποφασίσῃ ἐπὶ τούτου ἡ Βουλὴ, εἶναι βεβαίως κυρίαρχος· δὲν πρέπει ν’ ἀποδώσητε εἰς ἡμᾶς κακὴν πρόθεσιν, πλαγίαν πρόθεσιν. Ἄπαγε! ἡμεῖς σεβόμεθα ὅλα τὰ πρόσωπα τὰ διοικοῦντα τὴν πατρίδα. Δὲν πρόκειται λοιπὸν ἐδῶ περὶ τιμιότητος, διότι κἀνεὶς δὲν ἀμφισβητεῖ τὴν τιμιότητα τῶν διοικούντων, ἀλλὰ πρόκειται περὶ τῆς αὐστηρᾶς προσοχῆς, ἡ ὁποία πρέπει νὰ δίδηται κατὰ τὴν διοίκησιν καὶ τὴν διαχείρισιν τοῦ δημοσίου πλούτου· πρόκειται νὰ σκεπτώμεθα, ἐπειδὴ εὑρισκόμεθα εἰς τοιαύτην οἰκονομικὴν κρίσιν, ὅταν πρέπει νὰ αὐξήσωμεν τὰς δαπάνας τοῦ κράτους, πολὺ καλῶς, ἐὰν δυνάμεθα, χωρὶς νὰ αὐξήσωμεν τὰς δαπάνας,— νὰ ἐκτελέσωμεν τὴν ὑπηρεσίαν, καὶ ἐὰν ἠθέλομεν νὰ ἔμβωμεν εἰς τὴν ἐξέτασιν τῆς οὐσίας ἐπὶ τοῦ προκειμένου ἐπὶ τῆς ναυτικῆς πιστώσεως, ἠθέλομεν σᾶς ἀποδείξει, ὅτι ἠδύνασθε νὰ ἐκτελέσητε τὴν ὑπηρεσίαν χωρὶς νὰ αὐξήσητε τὰς δαπάνας· ἀλλὰ δὲν τὸ ἐπράξαμεν· ἐμείναμεν εἰς τοὺς τύπους. Τώρα, ὕστερον ἀφ’ ὅσα ἐλέχθησαν περὶ τῆς παραβιάσεως τοῦ περὶ δημοσίου λογιστικοῦ νόμου, εἶναι ἀνάγκη τάχα νὰ εἴπω τι περισσότερον; Ὁ Κ. Χριστίδης σᾶς εἶπεν, ἐξεδόθησαν ἐντάλματα καθ’ ὑπέρβασιν, ἀλλὰ δὲν εἶναι 191 χιλιάδα δραχ. εἶναι ὀλιγώτερον. Ἀδιάφορον· παρεβιάσθη ὁ νόμος. Ἡμεῖς ὅμως ἐπιμένομεν, ὅτι παρεβιάσθη ὁ περὶ δημοσίου λογιστικοῦ νόμος εἰς ὅλον τὸ ποσόν· διότι οὕτω πως μᾶς ὑπεβλήθη ἡ πίστωσις τοῦ ὑπουργοῦ τῶν ναυτικῶν· οὕτω πως ἡμεῖς τοὐλάχιστον τὸ ἐξελάβομεν. Σᾶς παρακαλῶ, κύριοι, ἔπρεπεν αὐτὴν τὴν παραβίασιν νὰ τὴν παρατρέξωμεν; δὲν ἔπρεπε νὰ τὴν φέρωμεν ἐνώπιόν σας; δὲν ἔπρεπε διὰ μιᾶς τοιαύτης συζητήσεως ν’ ἀποδειχθῇ, ποῖον εἶναι τὸ ὀρθὸν, ποῖον εἶναι τὸ μὴ ἀκριβές; καὶ δὲν ἔπρεπεν αὐτὴ ἡ συζήτησις, ὄχι καθὼς εἶπεν ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς Δωρίδος, Κ. Κατσικαπῆς, διὰ νὰ γείνῃ μία συζήτησις, ὄχι διὰ τοῦτο νὰ γείνῃ, ἀλλὰ διὰ νὰ προκύψῃ τὸ καλὸν, νὰ δίδηται ἡ δέουσα προσοχὴ, καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὴν διαχείρισιν τοῦ δημοσίου πλούτου; Νομίζω, ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ σας ἔπραξε φρονήσεως ἔργον νὰ φέρῃ αὐτὴν τὴν περίστασιν ὑπ’ ὄψιν σας, εἰς ὑμᾶς δὲ ν’ ἀφήσῃ, νὰ τὴν ἐκτιμήσητε, ἐὰν ἡ ἐπιτροπή σας ἔπραξε καλῶς ἢ κακῶς. Ἐγὼ συνειθίζω νὰ λέγω πάντοτε ὀλίγα, καὶ καθὼς ἠξεύρετε, πολὺ σπανίως ἔρχομαι καὶ ἐδῶ, διότι δὲν εἶμαι καὶ τόσον ἱκανὸς εἰς τὸ λέγειν. Δὲν ἐμβαίνω λοιπὸν εἰς τὴν ἐξέτασιν τοῦ περὶ δημοσίου λογιστικοῦ νόμου, κατὰ πόσον παρεβιάσθη. Διότι αὐτὸ σᾶς ἀνέπτυξαν ἄλλοι, διότι εἰς αὐτὸ συνωμολόγησε καὶ ὁ κ. Χρηστίδης· ἐπειδὴ ὅμως ὁ κ. Χρηστίδης εἶπεν, ὅτι εἰς τὴν οὐσίαν ἔπρεπε νὰ ἐξετάσητε τὰ πράγματα, καὶ ἐκεῖ νὰ εὕρητέ τι ἐπιλήψιμον, μάλιστα, ἐγὼ σᾶς λέγω τὴν ἀλήθειαν, ὅτι καὶ κατ’ οὐσίαν τοὺς εὑρίσκω σφάλλοντας. Ἐπληροφορήθην ἀπὸ ἕνα ὑπάλληλον καὶ πολλὰ ἐπίσημον ὑπάλληλον, ἐννοῶ δηλ· κατέχοντα ὑψηλὴν θέσιν ἐντὸς ὑπουργείου τινος, ὅτι ἐνίοτε λαθραίως εἰς τὸν ὑπουργὸν, διὰ νὰ μὴ φαίνηται ἐξωγκωμένος ὁ προϋπολογισμὸς, ἐλαττόνουν κονδύλια, καὶ βεβαιωθῆτε ὅτι ἡ ἀφαίρεσις τῶν χιλιάδων δραχμῶν ἀπὸ τὸ κεφάλαιον τῶν διαθεσίμων, καὶ τῶν χιλιάδων δραχμῶν ἀπὸ τὸ κεφάλαιον τῆς λιμενικῆς ὑπηρεσίας ὑπῆρξεν ἀπὸ ἕνα τοιοῦτον λόγον, διὰ νὰ μὴ φανῇ ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν λίαν ἐξωγκωμένος, διότι, βλέπετε, αὐτὰ καὶ μόνα τὰ δύο κεφάλαια τῆς λιμενικῆς ὑπηρεσίας καὶ τῶν διαθεσίμων ὑπερβαίνουν τὰς 100 χιλιάδας δρ. Ἠπόρησα, σᾶς βεβαιῶ, καὶ ἐξεπλάγην, ὅταν τὸ ἤκουσα, καὶ πρὸς τίνα λόγον νὰ γίνηται αὐτὸ, εἶπον; Θέλουν νὰ ἠμπορέσουν νὰ διέρχηται ὁ προϋπολογισμὸς μὲ ὀλιγωτέρας παρατηρήσεις, καὶ κατόπιν ἀναπληροῦνται αὐτὰ διὰ τῶν πιστώσεων. Καὶ ἐὰν τοῦτο, καὶ ὁμιλῶ ἐν γένει, δὲν ὑπαινίττομαι καμμίαν κυβέρνησιν, ἐὰν τοῦτο γίνηται εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῆς δικαιοσύνης, τὸ ὑπουργεῖον τῶν οἰκονομικῶν καὶ τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν, ἔχει καλῶς· διότι ἐκεῖ προβλέπονται κεφάλαιά τινα, διὰ τὴν ὑπέρβασιν τῶν ὁποίων ἠμπορεῖ ὁ ὑπουργὸς νὰ κάμῃ χρῆσιν, χωρὶς νὰ παραβιάσῃ νόμον, χωρὶς νὰ παραβιάσῃ πολίτευμα· ἀλλὰ καθόσον ἀφορᾷ τὰ ἄλλα ὑπουργεῖα, καθὼς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν, περὶ οὗ ὁ λόγος, τοῦτο δὲν εἶναι τακτικὸν, ἐκτὸς ἐὰν φέρῃ μίαν πίστωσιν ἔκτακτον· ἀναπληρωτικὴν πίστωσιν δὲν ἠμπορεῖ νὰ φέρῃ, τοὐλάχιστον ὅπως τὴν ἐννοεῖ ὁ περὶ δημοσίου λογιστικοῦ νόμος. Ἔρχομαι ἐπὶ τῶν διαφόρων κονδυλίων. Παρατηρεῖτε ὅτι ἡ λιμενικὴ ὑπηρεσία ἔχει ὑπέρβασιν 7 χιλ. δραχ. Προβλέπεται κανὲν κεφάλαιον εἰς τὸν ἐτήσιον οἰκονομικὸν νόμον, διὰ νὰ δύναται ὁ ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν νὰ κάμῃ αὐτὴν τὴν ὑπέρβασιν δυνάμει μιᾶς ἀναπληρωτικῆς πιστώσεως; ὄχι· διατὶ λοιπόν, ἀφοῦ ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ 1870 ὥρισεν ἀκριβῶς καὶ εἶπε, πόσον ποσὸν θὰ ἐξοδευθῇ διὰ τὴν λιμενικὴν ὑπηρεσίαν, θέλω εἰς τὸ δεῖνα λιμεναρχεῖον νὰ μὴ ᾖναι λιμενάρχης, θέλω νὰ τὸ διευθύνῃ εἷς βοηθός, θέλω εἰς τὸ ἄλλο λιμεναρχεῖον ἐπίσης νὰ διευθύνῃ εἷς βοηθὸς, διὰ νὰ κάμω μίαν οἰκονομίαν τῆς μισθοδοσίας, καὶ ἐντεῦθεν προκύψῃ ἐκείνη ἡ οἰκονομία, ἡ ὁποία φέρεται εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τῆς λιμενικῆς ὑπηρεσίας, διατὶ νὰ ἔρχηται ἕνας ὑπουργὸς νὰ καταστρέφῃ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἀπεφάσισεν ἡ Βουλή; καὶ εἶναι λοιπὸν παραβίασις αὐτὸ ἢ ὄχι; ἐξώδευσεν αὐτὸς παρὰ τὸν νόμον ἢ ὄχι; τί δύναται νὰ ἀντιτάξῃ εἰς αὐτὴν τὴν δαπάνην, εἰς τὰς 7 χιλ. δραχ., τὰς ὁποίας ἐξώδευσε καθ’ ὑπέρβασιν εἰς τὸ κεφάλαιον τῆς λιμενικῆς ὑπηρεσίας; Νομίζω ὅτι δὲν δύνανται νὰ δικαιολογηθοῦν. Ἔρχεται τὸ ἄλλο· 90 χιλ. δρ. πληρώματα. Ἠθέλησαν νὰ ἐξοπλίσουν πλοῖον. Ἐὰν ὑπῆρχεν ἀνάγκη, ἢ δὲν ὑπῆρχε, τοῦτο δὲν θέλω νὰ τὸ ἐξετάσω, διότι θὰ ἐξοδεύσωμεν περισσοτέραν ὥραν, καὶ ἐὰν δὲν ἠδύνατο ἡ ὑπηρεσία νὰ ἐκπληρωθῇ μὲ τὰ ὑπάρχοντα πλοῖα. Ἀλλ’ ἐγὼ παραδέχομαι, ὅτι ἦτο ἀνάγκη· ἡ ἀνάγκη ὅμως προέκυψεν ὄχι διότι δὲν ὑπῆρχον πλοῖα, ἀλλὰ διότι πλοῖά τινα εἶχον ἀνάγκην ἐπισκευῆς, καὶ δι’ αὐτὸν τὸν λόγον ἔπρεπε νὰ ἐξοπλισθῶσιν ἄλλα. Ἀλλ’ εἰς αὐτὰ ἠδύναντο βεβαίως νὰ λάβωσι μέρος τὰ πληρώματα τῶν ὄντων ἐν Πόρῳ Ἴσως ὁ ὑπουργὸς, ὁ ὁποῖος προεκάλεσε τὸ διάταγμα ἐκεῖνο, αὐτὸ εἶχε κατὰ νοῦν, νὰ ἐξοπλίσῃ τὰ πλοῖα, νὰ διευθυνθῶσιν ὅλως ἀπὸ τὰ πληρώματα τῶν ἄλλων πλοίων τῶν ἐπισκευαζομένων ἐν Πόρῳ· καὶ ἠξεύρετε πῶς εἶναι τὸ διάταγμα; Λέγει κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον. «Τῇ προτάσει τοῦ ἡμετέρου ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν ὑπουργοῦ ἔχοντες ὑπ’ ὄψιν τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ 1870 ἐγκρίνομεν νὰ ἐξοπλισθῶσι κτλ.» Καὶ σημειώσατε ἓν ἄλλο ἀκόμη, ἐξοπλίζουν χωρὶς νὰ γείνῃ πρᾶξις τοῦ ὑπουργικοῦ συμβουλίου· ἁπλῶς ὁ κ. Ζαΐμης εἶχεν ἀνάγκην ἑνὸς πλοίου καὶ τὸ ἐζήτησε, καὶ ὁ ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν τὸ ἐχορήγησε· δὲν ἔπρεπε νὰ συλλογισθῇ, τίνι τρόπῳ ἔπρεπε νὰ κάμῃ αὐτὴν τὴν χορηγίαν, καὶ τίνι τρόπῳ, ἐὰν δὲν εἶχε τὸ πλοῖον εἰς χεῖράς του, ἔπρεπε νὰ τὸ ἀποκτήσῃ; Βεβαίως ἔπρεπε νὰ τὸ σκεφθῇ, καὶ εἶναι λάθος τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Ναυτικῶν· δὲν ἐνέχεται ὁ Κ. Ζαΐμης. Ὁ κ. Ζαΐμης εἶχεν ἀνάγκην νὰ ζητήσῃ ἓν πλοῖον, καθὼς καὶ πᾶς ἄλλος ὑπουργὸς ἠμποροῦσε νὰ ἔχῃ ἀνάγκην τοιαύτην· αὐτὸς ὅμως ὤφειλεν, ἐὰν δὲν εἶχε πλοῖον εἰς τὴν ναυτικήν του δύναμιν, νὰ ἔλθῃ ἐν ὑπουργικῷ συμβουλίῳ καὶ νὰ εἴπῃ ὅτι, ζητεῖτε πλοῖον; δὲν ἔχω ἀνάγκην λοιπὸν νὰ ἐξοπλίσωμεν, νὰ γείνῃ πρᾶξις τοῦ ὑπουργικοῦ συμβουλίου, νὰ ζητηθῇ ἔκτακτος πίστωσις· οὕτω νομίζω, — δὲν ἠξεύρω ἐὰν σφάλλω, διότι δὲν εἶμαι καλὸς λογιστικὸς—ἔκτακτος πίστωσις, ἡ ὁποία νὰ ὁρισθῇ διὰ Βασ. διατάγματος. Ἀλλ’ ὅλα αὐτὰ δὲν ἔγειναν, κανὲν ἀπὸ αὐτὰ δὲν ἔγεινε· τοῦ κατέβη τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Ναυτικῶν, νὰ ἐξοπλίσῃ δύο ἀτμόπλοια, τὴν Ἕνωσιν, νομίζω, καὶ τὴν Κρήτην. Ἐντεῦθεν ἐπήγασεν ἡ ὑπέρβασις αὕτη. Ἀλλ’ ἀφοῦ ἐπῆρε τὰ πληρώματα τῶν ἄλλων πλοίων, διατὶ νὰ γίνῃ αὐτὴ ἡ ὑπέρβασις; τὶ τρέχει; Καὶ ἠξεύρετε τὶ συμβαίνει; καὶ διὰ τοῦτο τρέχει ὅλη ἡ ἄλλη ἀνωμαλία· ἰδοὺ τὶ τρέχει· εἶναι ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἔλεγον πρὸ 1½ μηνὸς, ὅτε ἔκαμον μίαν ἐπερώτησιν ἐδῶ, καὶ θὰ παρακαλέσω τὸν κ. ὑπουργὸν, ὁπότε θέλει, νὰ μᾶς δώσῃ μερικὰς πληροφορίας, ὅτι δὲν φυλάττεται καμμία ἀκρίβεια εἰς τὸν λογιστικὸν κλάδον. Εἶναι ἀληθὲς, ὡς εἶπον προτήτερα, ὅτι δυνάμει νόμου τοῦ 1853, νομίζω, πρέπει νὰ ᾖναι προκαταβολὴ εἰς τὸ ταμεῖον τοῦ ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν 500 χιλ. δραχ., καὶ εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν 200 χιλ. δραχ. ἀπὸ αὐτὰ νὰ δίδηται εἰς κάθε πλοῖον ὡρισμένον ποσὸν ἀναλόγως τῶν ἀναγκῶν του, τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ εὑρίσκηται ἐκεῖ μέσα προκαταβολικῶς, καὶ ὅταν θὰ γείνῃ ἡ ἐπιθεώρησις, νὰ ᾖναι ὁ ἀξιωματικὸς εἰς κατάστασιν νὰ εἴπῃ: ἰδοὺ 10 χιλ. δραχ. εἶναι ἡ προκαταβολὴ, ἔχω 5 χιλ. δραχ. εἰς χρήματα καὶ 5 χιλ. εἰς ἐντάλματα ἐξωφλημένα. Καὶ πιστεύω, ἐξετάσατε τὰ ταμεῖα τῶν πλοίων, ἐὰν εὕρητέ ποτε αὑτὴν τὴν ἀκρίβειαν, διότι δὲν ὑπῆρξέ ποτε, καὶ ἐὰν θέλητε τὸ μεγαλεῖτερον παράπονον τῶν πλοιάρχων εἶναι τοῦτο, ὅτι ἔρχεται ὁ ἕνας πλοίαρχος νὰ διαδεχθῇ τὸν ἄλλον, καὶ δὲν εἶναι εἰς κατάστασιν ὁ προκάτοχος νὰ παραδώσῃ τὸ ταμεῖον εἰς τὸν διάδοχον, διότι δὲν ὑπάρχουν χρήματα, δὲν ὑπάρχουν ἐντάλματα. Πῶς συμβαίνει τοῦτο, δὲν ἠξεύρω, ἀλλ’ εἶναι ἀνωμαλία τρομερά.

§135ΠΕΡ. ΠΕΤΡΑΚΗΣ. (ὑπουργὸς Ναυτικῶν.) Ἔγραψα περὶ τούτου εἰς πολλοὺς, ζητῶν πληροφορίας· ὡς ἐπληροφορήθην δὲ ἡ ἔλλειψις αὕτη προέρχεται διότι ἀπὸ τὰ 1862 δὲν ἐσυζητήθησαν αἱ κεκλεισμέναι, καὶ τούτου ἕνεκα εἶναι ἓν ποσὸν, τὸ ὁποῖον μένει νὰ λάβουν τὰ ταμεῖα.

§136ΚΑΡΑΛΙΒΑΝΟΣ. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον θὰ σᾶς παρακαλέσω, κύριε ὑπουργὲ, πολὺ, ἐπὶ τῶν ἡμερῶν σας νὰ δώσητε πολλὴν σπουδαιότητα εἰς αὐτὸ τὸ ζήτημα, τὸ ὁποῖον φαίνεται τόσον ἁπλούστατον (ὅπως ἦτον ἓν ἁπλούστατον ζήτημα τῶν 2 λεπτῶν κατὰ τόνον, τὰ ὁποῖα πληρόνονται ἐν Κωντταντινουπόλει διὰ τὸ θεραπευτήριον, καὶ μολαταῦτα εἶναι 300,000 δραχμαί·) διότι σᾶς βεβαιόνω ὅτι αὐτὸ τὸ ζήτημα εἶναι ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον φέρει τὴν μεγαλειτέραν ἀνωμαλίαν, καὶ θὰ παρουσιασθοῦν πολλοὶ πλοίαρχοι, διευθυνταὶ πλοίων, νὰ σᾶς κάμουν διάφορα παράπονα, ἄπειρα, καὶ σᾶς παρακαλῶ νὰ διορθώσητε αὐτὸ τὸ μέρος τῆς ὑπηρεσίας, τὸ ὁποῖον εὑρίσκεται εἰς τὴν ἐλεεινοτάτην κατάστασιν. Λέγω λοιπὸν, κύριοι, ὅτι τὰ πλοῖα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἐξωπλίσθησαν, ἐξωπλίσθησαν ὄχι δι’ ἐκτάκτου δαπάνης, ἀλλὰ διὰ δαπάνης προβλεφθείσης εἰς τὸν προϋπολογισμὸν, ἑπομένως ἔπρεπε νὰ μὴ μᾶς ἔλθῃ ἐδῶ μία ὑπέρβασις 90,000 δραχμῶν. Καὶ ἐπειδὴ παρενέπεσεν ὁ λόγος καὶ περὶ ἀγορᾶς τοῦ πλοίου τῆς Αὔρας, νὰ σᾶς εἴπω ὀλίγας λέξεις. Δίκαιον εἶχεν ὁ Ναύαρχος νὰ εἴπῃ πῶς ἠγοράσθη τὸ πλοῖον αὐτὸ, καὶ διὰ τοῦτο εἶπον ὅτι ἐὰν δὲν δώσωμεν ἀπὸ σήμερον προσοχὴν, τότε κάθε ὑπουργὸς ἂς ἐκβάλλῃ ἀπὸ τὸ ἓν μέρος, ἂς δίδῃ εἰς τὸ ἄλλο, καὶ αὐτὸ εἶναι τὸ ἁπλούστερον· καὶ τότε ἂς μᾶς λείψῃ καὶ τὸ ἐλεγκτικὸν συνέδριον δι’ ὃ πληρόνομεν τόσα· ἐὰν καταντήσωμεν κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον νὰ κάμωμεν ἔξοδα, δὲν ἔχομεν ἀνάγκην τοῦ ἐλεγκτικοῦ συνεδρίου. Τὸ πλοῖον αὐτὸ, ἡ Αὔρα, ἠγοράσθη βεβαίως τῇ προτάσει τοῦ τότε ὑπουργοῦ τῶν Ναυτικῶν· διότι μὲ ὅλην τὴν μεγάλην ὑπόληψιν, τὴν ὁποίαν ἔχω εἰς τὸν κύριον Ζαήμην, τὸν ὁποῖον σέβομαι ὑπὲρ πολὺ καὶ διὰ τὰς γνώσεις του καὶ τὴν νοημοσύνην του κτλ, βεβαίως δὲν ἠμπορῶ νὰ τοῦ ἀποδώσω πολλὰς ναυτικὰς γνώσεις, καὶ τοῦτο περισσότερον, ὄχι μόνον διότι δὲν ἀνήκει εἰς ναυτικὴν πόλιν, ἀλλὰ καὶ διότι πάντοτε τὸ forte του ἦτον εἰς τὴν ἄλλην διοίκησιν, εἰς δὲ τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν κατὰ συνέπειαν δὲν ἠμποροῦσε νὰ γνωρίζῃ τὰς ἐλλείψεις, καὶ κατὰ συνέπειαν νὰ προτείνῃ τι· φαίνεται δὲ ὅτι ἔγεινε πρότασις ἀπὸ τὸν ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν καὶ ὁ κ. Ζαήμης ἐνέκρινεν αὐτὴν τὴν ἀγοράν. Ἐθεωρήθη ὅτι τὸ πλοῖον αὐτὸ ἦτον ἀναγκαῖον, ἑπομένως αὐτὸς ἐπείσθη νὰ τὸ ἀγοράσῃ· ἡ ἀγορὰ ἔλαβε χώραν, ἡ πληρωμὴ, ἡ δαπάνη δὲν ἔγεινε κατὰ τοὺς νόμους, οἱ ὁποῖοι μᾶς διέπουν, αὐτὸ εἶναι βέβαιον· τώρα περὶ τῆς ἀναγκαιότητος τοῦ πλοίου, εἶναι ἄλλο πρᾶγμα· ἐπειδὴ τὸ ἔχομεν καὶ εἰς τὸν ἐφετεινὸν προϋπολογισμὸν τοῦ ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν, ἐκεῖ ἠμποροῦμεν νὰ κάμωμεν λόγον, ἐὰν μᾶς χρησιμεύῃ, διότι τὸ εἶδον κάτω εἰς τὸν Πειραιᾶ, καὶ θὰ κρίνητε ἂν ἀξίζῃ τὸν κόπον νὰ πληρώνωμεν 16,000 δραχμῶν, μόνον διὰ τὴν ἁπλῆν ὑπηρεσίαν, νὰ πηγαίνῃ τὸ ἔλαιον εἰς τοὺς φανοὺς καὶ νὰ πηγαίνῃ καὶ κἄποτε ὁ μηχανικὸς νὰ τοὺς διορθώνῃ, ἐνῷ μοὶ φαίνεται ὅτι δύναται ἡ ὑπηρεσία αὕτη νὰ γίνῃ ἄνευ τῆς Αὔρας, διὰ νὰ μὴ πληρώνωμεν εἰς τὸ ἔλαιον τόσον ὅσον πληρώνομεν διὰ τὸ πλοῖον τῆς Αὔρας. Δὲν ἐννοῶ λοιπὸν τὴν ὑπέρβασιν τῶν 90,000 δραχμῶν, ἀφοῦ τὰ πλοῖα ἐκεῖνα ἐξωπλίσθησαν μὲ πληρώματα ἄλλων πλοίων ἐπισκευαζομένων ἐν Πόρῳ. «Προσωπικὸν φάρων καὶ φανῶν 4,000 δραχ.» Αὐτὴ ἡ ὑπέρβασις, κύριοι, ὑπῆρξε καὶ δι’ ἄλλα καὶ διὰ τὴν ἀγορὰν τῆς Αὔρας· ὄχι διότι ἐπήγαιναν περισσότερα εἰς τὸ λάδι καὶ τὰ κεριὰ καὶ εἰς τὸ προσωπικὸν τῶν φανῶν καὶ φάρων, ἀλλὰ διότι ἠγοράσθη ἡ Αὔρα· ἔγεινε λοιπὸν ἡ ὑπέρβασις διὰ τὴν Αὔραν· εἶναι περιττὸν νὰ εἴπω καὶ τὰ περαιτέρω. «Περὶ ἀξιωματικῶν διαθεσίμων·» δὲν μέμφομαι ὅτι ἐπληρώθησαν, εἶναι διαθέσιμοι, κατὰ νόμον δὲν ἠμπορεῖτε παρὰ νὰ τοὺς πληρώσητε· μέμφομαι τὸν σκοπὸν μόνον· δηλ. ἐκ προθέσεως παρελείφθη τὸ ποσὸν ἐκεῖνο ἐκ τῆς λιμενικῆς ὑπηρεσίας καὶ ἐκ τοῦ κεφαλ. τῶν διαθεσίμων, διὰ νὰ φανῇ ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν ἧττον ἐξωγκωμένος παρ’ ὅ,τι ἦτον, ἄλλως τε οἱ ἄνθρωποι δικαιοῦνται νὰ πληρωθοῦν· ποῖος τὸ ἀρνεῖται; «Τροφὴ πληρωμάτων 38 χιλιάδες.» Τὰ πληρώματα δὲν ηὐξήνθησαν, εἴπομεν· πῶς συνέβη αὐτὴ ἡ ὑπέρβασις; Ἐδῶ, κύριοι, καὶ εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν πρέπει νὰ δώσωμεν προσοχήν· ἐδῶ προϋπολογίζονται πάντοτε ὀλιγώτερα, ἑπομένως δὲν δύνανται νὰ εἴπωσιν ὅτι σήμερον ἔχομεν τόσην τὴν τροφὴν διότι συνέβη ἕνας πλεονασμὸς αὐξομειώσεως· ἐφρόντισα νὰ λάβω τὴν αὐξομείωσιν μιᾶς τριμηνίας τοῦ 1870 ἀπὸ τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν, καὶ νὰ ἴδω ὅτι αὐτὴ ἡ διαφορὰ εἶναι πολὺ μικρά· ἐὰν ἐνθυμοῦμαι καλῶς, ἡ διαφορὰ ὑπῆρξε κατά τινα λεπτά, κατὰ 9 λεπτά· οὕτω νομίζω ὅτι δὲν δύναται ἡ ὑπέρβασις νὰ φθάσῃ διὰ τὴν τροφὴν τῶν πληρωμάτων εἰς 38 χιλιάδας δραχμάς. Τὸ λέγω τοῦτο, ἐπειδὴ πρέπει νὰ δοθῇ μεγάλη προσοχὴ ὅταν θέλωμεν νὰ ἤμεθα ἀκριβεῖς, καθόσον ἀφορᾷ τὸ κεφάλαιον τῶν τροφῶν, αἵτινες ποτὲ δὲν δύναται νὰ προϋπολογισθῶσι κατ’ ἀκρίβειαν, ἐκτὸς μόνον ὅταν γείνῃ τοῦτο· δηλ. ὅταν γείνῃ φροντὶς ἀπὸ τὸν ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν καὶ σχηματισθῇ ἕνας ἄλλος κανονισμὸς καθόσον ἀφορᾷ τὴν ἀγορὰν τῶν τροφῶν· δηλαδὴ αἱ ἐπιτροπαὶ, αἱ ὁποῖαι σχηματίζονται δι’ ἀγορὰν τῶν τροφῶν πρέπει νὰ ᾖναι ἐκ τοῦ πληρώματος, καὶ οὕτω πρέπει νὰ ᾖναι διατεταγμένον· ἐὰν δὲ οὕτως ἦτο τοῦτο, δὲν συνέβαινεν ἀνωμαλία ἢ ἀνακρίβεια. Ὁ πλοίαρχος, ὑποπλοίαρχος, ἀνθυποπλοίαρχος πρέπει νὰ ἔχῃ τὴν ἐποπτείαν μόνον, δὲν πρέπει δὲ καὶ νὰ ἐξοδεύῃ, ἀλλὰ πρέπει νὰ πληρόνουν οἱ ἴδιοι οἱ ναῦται· εἶναι 100 λ. χ. ναῦται· ἕκαστος ἔχει ἡμερησίαν τροφὴν 80 λεπτῶν, τὸ ὅλον καθ’ ἑκάστην ἀναβαίνει εἰς δραχμὰς 80, τὰς ὁποίας ἔχουν νὰ ἐξοδεύσουν. Εἰς αὐτὰς πρέπει νὰ περιορίζωνται, διὰ νὰ μὴ συμβαίνῃ ὑπέρβασις. Ἀλλὰ αὕτη δὲν ἠδύνατο νὰ ἀνέλθῃ εἰς 38,000 δραχμὰς, ὅπερ ἀποδεικνύει τὴν αὔξησιν τῶν πληρωμάτων ἡ ὁποία, ὡς ἔχει, ἐγένετο ἐναντίον τοῦ νόμου.

§137ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Εἴπατε καὶ αὐτὸ ὅτι ἄλλα πλοῖα ἦσαν, τὰ ὁποῖα δὲν ἐπροβλέποντο ἀπὸ τὸν προϋπολογισμὸν, καθὼς ὁ ἀτμοδρόμων καὶ τὸ Μεσολόγγιον.

§138ΚΑΡΑΛΙΒΑΝΟΣ. Σᾶς εὐχαριστῶ διὰ τὴν ἐνθύμισιν αὐτοῦ τοῦ πράγματος. Τὸ πλήρωμα τοῦ ἀτμοδρόμονος, κύριε Δεληγεώργη, ὅταν ἐπῆγε νὰ ἐπισκευασθῇ, τὸ ἐπῆρεν ἡ Ὄλγα καὶ ἔμενε μὲ μόνον 16 ἄνδρας, ὥστε ὁ ἀτμοδρόμων εἶχε τὸ πλήρωμα τῆς Αὔρας. Ἔχω πληροφορίας ἀκριβεστάτας.

§139ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Δὲν ἠμποροῦσεν ἡ «Ὄλγα» νὰ εὐχαριστηθῇ μὲ μόνον τὸ πλήρωμα τοῦ ἀτμοδρόμονος, διότι καθὼς γνωρίζετε ὁ πλοίαρχος τοῦ ἀτμοδρόμονος ἦτο μαζὺ εἰς τὴν Τεργέστην, αὐτὸ δὲ εἶναι μικρότερον πλοῖον ἀπὸ τὴν Ὄλγαν.

§140ΚΑΡΑΛΙΒΑΝΟΣ. Οὕτως εἶναι καθὼς σᾶς λέγω· ἐφρόντισα νὰ λάβω αὐτὰς τὰς πληροφορίας. Ἐπισκευὴ καὶ συντήρησις πλοίων δραχ. 20,000 ὑπέρβασις· καὶ εἶναι νομίζω καμμιὰ 200,000 εἰς τὸν προϋπολογισμόν. Καὶ ἐπισκευὰς θὰ ἔχωμεν πάντοτε, ἐφ’ ὅσον οἱ ναυτικοί μας οὕτω σκέπτονται· καὶ ἂν μὲν ᾖναι ὑπουργὸς τῶν ναυτικῶν, ὁ ὁποῖος νὰ μὴ ἔχῃ ναυτικὰς γνώσεις, συγγνωστέος, ἀλλὰ ἐὰν ᾖναι μάλιστα ἐκ τῶν ἐκπαιδευθέντων ἐν Εὐρώπῃ, αὐτὸν δὲν ἠμπορεῖ νὰ τὸν συγχωρήσῃ κανείς. Ἐπισκευαὶ θὰ μᾶς συμβαίνουν πάντοτε· ἔχομεν τὴν Ὄλγαν, ἡ ὁποία ἅμα ἔφθασεν ἀπὸ τὴν Τεργέστην, ἐλάβομεν ἀνάγκην νὰ ἐξοδεύσωμεν 800 ὀκάδας στουπὶ, καὶ διὰ νὰ τὴν καλαφατίσωσιν εἰς Κέρκυραν ἄλλας 200 τὸ ὅλον 1000· ἠξεύρετε, κύριοι, διατί; Ἰδοὺ διατί· τὸ πλοῖον αὐτὸ, καθὼς γνωρίζετε, καὶ δὲν τὸ εἶδον, ἀλλ’ ἀνέγνωσα περὶ αὐτοῦ, ἔχει θώρακα σιδηροῦν ἐν τῷ μέσῳ, ἓν μέρος διὰ νὰ προφυλάττῃ τὴν μηχανὴν εἰς τὴν πρῶραν καὶ εἰς τὴν πρύμνην· αὐτοῦ δὲ τοῦ θώρακος ἓν μέρος εἶναι ἔξω τῆς θαλάσσης καὶ ἓν μέρος ἐντὸς τῆς θαλάσσης, τὸ ὁποῖον ἂν δὲν τὸ χρωματίσητε ἀπὸ καιροῦ εἰς καιρὸν, τὸ ἐντὸς τῆς θαλάσσης, γνωρίζετε ὅτι καταστρέφεται ὁ σίδηρος· ἔλαβον λοιπὸν ἀνάγκην νὰ τὸ χρωματίσωσιν· ἐδέησε δὲ νὰ τὸ βάλουν εἰς τὸ πλάγι, εἰς τὴν banda καθὼς λέγουν οἱ ναυτικοί· ἀλλ’ εἶναι ἓν πλοῖον θωρακωτὸν, βαρὺ, μέγα, καὶ ἑπομένως δύσκολον νὰ πλαγιάσῃ· ὁ διευθυντὴς τοῦ Ναυστάθμου εἶπεν ὅτι δὲν δυνάμεθα νὰ τὸ κάμωμεν, εἶπεν ὅτι ἐὰν κάμωμεν ἓν τοιοῦτον πρᾶγμα, πρέπει νὰ τὸ φέρωμεν εἰς θέσιν, ὥστε ὁ σίδηρος νὰ ᾖναι ἔξω καὶ τότε νὰ τὸ χρωματίσωμεν. Καθ’ ἃς ἔχω πληροφορίας, ὁ κύριος ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν εἶπεν ὄχι· ἀλλὰ νὰ βάλουν τὰ πυροβόλα εἰς τὸ πλευρὸν νὰ πλαγιάσῃ καὶ νὰ τὸ χρωματίσουν· τοῦ κάμνουν τὴν παρατήρησιν ὅτι θὰ βλαφθῇ τὸν πλοῖον· πρέπει νὰ τὸ κάμετε, μετ’ ἐπιμονῆς ἀπήντησε· τὶ νὰ κάμουν; τραβοῦν ὅλα τὰ πυροβόλα πρὸς τὸ ἓν μέρος, ἀλλὰ τὸ πλοῖον δὲν ἐγύρισε τόσον εὐκόλως.

§141ΚΑΤΣΙΚΑΠΗΣ. Ποῖος ἦτο ὑπουργός;

§142ΚΑΡΑΛΙΒΑΝΟΣ. Ὁ κύριος Τομπάζης· ἦτο λοιπὸν ἀνάγκη νὰ βάλωσι καὶ ἁλυσίδας καὶ τόσα ἄλλα βάρη, ὥστε τὸ πλοῖον νὰ γύρῃ καὶ νὰ τὸ χρωματίσωσι· καὶ ἠξεύρετε ὅτι πρέπει νὰ μείνῃ εἰς αὐτὴν τὴν θέσιν τὸ πλοῖον ἡμέρας τινας, ὥστε νὰ στεγνώσῃ καλὰ τὸ χρῶμα· τὴν αὐτὴν πρᾶξιν ἔκαμον καὶ εἰς τὸ ἄλλο πλάγι κατὰ τὴν διόρθωσιν τοῦ πλοίου.

§143ΝΙΚΟΔΗΜΟΣ. Ὅταν τὸ ἐδιόρθωναν, τὸ εὗρον χαλασμένον;

§144ΚΑΡΑΛΙΒΑΝΟΣ. Τί ἐκ τούτου συνέβη, κύριοι; νὰ ῥίψουν νερὸν εἰς τὸ κατάστρωμα καὶ νὰ μὴ κρατῇ διόλου, καὶ σήμερον ἡ Ὄλγα ἐνῷ ἔκαμνε νερὰ ἀπὸ κάτω κάμνει καὶ ἀπὸ πάνω, καὶ ἐξωδεύσαμεν ἑτέρας ἀκόμη ὀκάδας στουπὶ, ἐνῷ εἴχομεν 800 ἐξοδεύσει, νὰ τὴν καλαφατίσωμεν. Οὕτω, κύριοι, ἐξοδεύονται τὰ χρήματα εἰς τὴν ἐπισκευὴν, ὅταν δὲν γνωρίζωμεν νὰ παραγγείλωμεν ἓν πλοῖον· καὶ δὲν ἠξεύρω ἂν πρέπῃ νὰ ἔχωμεν Ὄλγας καὶ Γεωργίους, θωρηκτὰ καὶ τὰ τοιαῦτα. Πῶς θέλετε λοιπὸν, νὰ μὴ ἐξοδεύωνται τὰ χρήματα εἰς ἐπισκευὰς, ἀφ’ οὗ ἓν ἁπλούστατον πρᾶγμα δὲν γνωρίζωμεν νὰ τὸ διευθύνωμεν; καὶ δὲν τὸ λέγω ἐγὼ, τὸ λέγει ἀνώτερος ἀξιωματικὸς τῶν Ναυτικῶν, ὅστις ἔχει σπουδάσει ἔτη πολλὰ, καὶ ὅστις ἐδαπάνησε πολλὰ, ὅτι δὲν ἔχομεν ἀνθρώπους οὔτε κἂν νὰ στήσωσιν ἓν... πυροβόλον τοῦ Armstrong· ἠθελήσαμεν νὰ ῥίψωμεν ἓν δύω κανόνια, καὶ ἓν ἀτμόπλοιον ἐβλάβη, ὥστε ἐδέησε νὰ τὸ φέρωσιν εἰς τὸν Πόρον νὰ τὸ ἐπισκευάσουν. Λοιπὸν βλέπετε, κύριοι, ὅτι καὶ ἡ πίστωσις τῆς ἐπισκευῆς ἔχει τὰς ἐλλείψεις της μεγάλας. Κατὰ παρέκβασιν δὲ, πρὸς τὸν κύριον ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν ἔχω τὴν τιμὴν νὰ εἴπω ἀπὸ τοῦδε, ὅτι δὲν πρέπει νὰ κρατῆται εἰς ἐνέργειαν ὁ Γεώργιος, ἀλλὰ πρέπει νὰ ἔλθῃ εἰς ἐνέργειαν ἡ Ὄλγα· καὶ πρέπει νὰ τὴν θέσωμεν εἰς ἐνέργειαν ὄχι μόνον δι’ αὐτὸν τὸν λόγον τὸν τῆς συντηρήσεως, ἀλλὰ καὶ δι’ ἕνα ἄλλον λόγον, διὰ νὰ γυμνάζωμεν ἐπ’ αὐτῆς ναύτας· δὲν μᾶς λέγετε εἰς ποῖον πλοῖον θὰ γυμνάσωμεν τοὺς ναύτας ἡμῶν, εἰς ποῖα ἱστία; Ἰδοὺ ὁ λόγος, τὸν ὁποῖον πρέπει νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν του ὁ κύριος ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν καὶ νὰ φέρῃ εἰς ἐνέργειαν τὴν Ὄλγαν, διότι ἐκεῖ δύνανται νὰ γυμνασθῶσιν οἱ ναῦται καὶ δύνανται νὰ ἐκπληρώσωσι τὴν ἀποστολήν των· ἄλλως τε δὲν ἔχομεν κανὲν ἄλλο πλοῖον νὰ ἐκπαιδεύσωμεν τοὺς ναύτας, καὶ ἂν μᾶς συμβῇ τίποτε δὲν θὰ ἦναι ἱκανοὶ ν’ ἀναβοῦν οὔτε εἰς τὰ πανιά. Ὕστερον, κύριοι, ἀπὸ ὅλα αὐτὰ ὅπου εἶπον καὶ δὲν ἐπιμένω εἰπεῖν περισσότερα οὔτε περὶ τῶν τύπων, ἐὰν ἐτηρήθησαν, οὔτε περὶ τῆς μεγάλης ἀνάγκης, ἐὰν ὑπῆρξε, σᾶς λέγω τοῦτο, ὅτι ἡ ἐπιτροπή σας δὲν ἔπρεπε νὰ κατακριθῇ τόσον· εἰς τὴν ἐπιτροπήν σας δὲν ἔπρεπε ν’ ἀποδώσητε μεροληψίαν, διότι βεβαιωθῆτε ὅτι καὶ εἰς τὴν ἐπιτροπὴν ὅλα τὰ πρόσωπα, τὰ ὁποῖα ὑπάρχουν, ἔχουν τὸν μέγαν, καὶ τὸν αὐτὸν σεβασμὸν πρὸς ὅλους σας, ἀλλὰ δὲν γνωρίζω, ἐὰν ἔπρεπε νὰ παραλείψῃ ἓν καθῆκον, τὸ ὁποῖον σεῖς τῇ ἐπιβάλλετε· ἐθεώρησε λοιπὸν χρέος της νὰ σᾶς φέρῃ ἐνώπιόν σας τὰς σκέψεις της, καὶ σεῖς ν’ ἀποφασίσητε.

§145ΔΑΓΡΕΣ. Νομίζω ὅτι δὲν ἠμπορεῖ νὰ ἐξακολουθήσῃ συζήτησις· ἐθεωρήθησαν πολλὰ καὶ ὡμολογήθησαν πολλά· ὡμολογήθη ὅτι ἡ πίστωσις εἶναι καθ’ ὑπέρβασιν, τὸ ὡμολόγησεν ὑπεύθυνος ὑπουργός· δεύτερον σᾶς εἶπεν, ὅτι δὲν εἶναι ἀληθὲς πῶς ἐπλήρωσαν, καὶ αὐτὸ ἀντιστρατεύεται εἰς τὴν ἔκθεσιν τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Ναυτικῶν. Τί νὰ εἴπῃ ἡ Βουλή; Νὰ εἴπῃ ὅτι καλῶς ἔγινεν ἡ δαπάνη; Μοὶ φαίνεται ὅτι δι’ αὐτῆς τῆς ἀποφάσεως τὸν περὶ δημοσίου λογιστικὸν νόμον καὶ αὐτὸ τὸ Σύνταγμα (Διάλογοι), Σᾶς εἶπεν ὁ κύριος Χρηστίδης ὅτι ἐδαπανήσαμεν 17,000 δραχμὰς ἀλλ’ αὐτὰ ὅλα πρέπει νὰ τὸ ἐξετάσῃ ἡ Βουλή· διὰ τοῦτο λέγω ὅτι δὲν εἶναι καιρὸς τώρα, διότι αὐτὰ πρέπει νὰ συζητηθοῦν (θόρυβος). Κύριοι, δὲν ἠμποροῦμεν νὰ τελειώσωμεν ἀπόψε· ἡ Βουλὴ σήμερον ἀρνεῖται εἰς ἑαυτὴν δικαίωμα, τὸ ὁποῖον ἔχει, καὶ αὐτὸ εἶναι τὸ τῆς ἐξελέγξεως· ἡ ἐπιτροπὴ ἐξελέγχεται ὡς ἀντιπατριωτικὴ, καὶ θέλετε νὰ προβῆτε εἰς ἀπόφασιν προκειμένου περὶ διαχειρίσεως;

§146Π. ΠΕΤΡΑΚΗΣ. Ἡ ἔκθεσις τοῦ ὑπουργοῦ τῶν οἰκονομικῶν ἰδοὺ τί λέγει, ὅτι κατὰ τὸ 1870 ἕνεκα τῆς ἐξοφλήσεως δύο ἐκτάκτων πληρωμῶν τῆς ἀγορᾶς τῆς Αὔρας καί........ ἔγεινεν ὑπέρβασις δραχμ. 190,000 περίπου, ὅτι πολλὰ ἐκ τῶν κονδυλίων τούτων ἐπληρώθησαν καὶ πολλὰ μένουν ἀπλήρωτα.

§147ΔΑΓΡΕΣ. Ὁ κύριος Χρηστίδης λέγει ὅτι δὲν ἐδαπανήθησαν.

§148Π. ΠΕΤΡΑΚΗΣ. Ἰδοὺ (Ἀναγινώσκει τὴν ἔκθεσιν). Λοιπὸν βλέπετε ὅτι καθὼς σᾶς εἶπον ἐδαπανήθησαν τὰ ἑξῆς καὶ ἑξῆς ποσὰ, ὥστε μοὶ φαίνεται ὅτι δὲν εἶναι καλὸν νὰ διαστρέφωμεν τὴν ἔκθεσιν· καθ’ ὅσον δ’ ἀφορᾷ τὸ περὶ ἐνταλμάτων, εἶναι ἄλλο ζήτημα.

§149ΔΑΓΡΕΣ. Λοιπὸν θὰ ἐξακολουθήσῃ ἡ συζήτησις; Ἐὰν ἐξακολουθήσῃ ἔχω τὸν λόγον, κύριε πρόεδρε.

§150ΤΙΝΕΣ. Αὔριον.

§151ΕΤΕΡΟΙ. Σήμερον νὰ τελειώσωμεν.

§152ΔΑΓΡΕΣ. Καὶ ἐγὼ θὰ ὁμιλήσω ἐπὶ μακρὸν καὶ ἄλλοι βουλευταὶ θὰ ὁμιλήσωσι· πάλιν θὰ γίνῃ ἀναβολὴ (θόρυβος).

§153ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἂν θέλετε, κύριοι, νὰ ἐξακολουθήσωμεν, πρέπει νὰ ἡσυχάσητε.

§154ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Δὲν τελειώνει τὸ ζήτημα ἀπόψε, θὰ ὁμιλήσω, καὶ ἐγώ.

§155ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἐννοεῖτε, κύριοι ὅτι δὲν θέλομεν κανεὶς νὰ ἐπισπευθῶσιν αὐτὰ τὰ ζητήματα ἀλλ’ ἰδοὺ τὶ παρακαλῶ νὰ λάβητε ὑπ’ ὄψιν σας· πολλοὶ τῶν κ. κ. βουλευτῶν ἑτοιμάζονται νὰ ἀναχωρήσουν καὶ βιάζονται νὰ ἀναχωρήσουν· ὁ προϋπολογισμὸς ἀκόμη δὲν ἐτελείωσεν, ὁ νόμος περὶ στρατολογίας καὶ ναυτολογίας δὲν ἐψηφίσθη· ἴσως ἀποφασίσωμεν νὰ συζητήσωμεν καί τινα ἄλλα ἀντικείμενα· καὶ θὰ παρακαλέσω νὰ μὴ φύγουν οἱ κύριοι βουλευταί.

§156ΤΙΝΕΣ. Δὲν φεύγομεν.

§157ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἰδοὺ διατὶ παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ καταβάλῃ περισσοτέρους κόπους διὰ νὰ τελειώσωμεν.

§158ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μίαν στιγμὴν νὰ τελειώσωμεν εἰς πρώτην ἀνάγνωσιν τοὺς νόμους περὶ στρατολογίας καὶ ναυτολογίας.

§159ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (Ἀναγινώσκει).

§160ΖΑΪΜΗΣ. Αὐτὴ ἡ ἀνάγνωσις δὲν ἔχει καμμίαν σημασίαν.

§161ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν ἐγένετο ἡ πρώτη ἀνάγνωσις.

§162ΤΙΝΕΣ. Δὲν ἔγεινε τίποτε.

§163ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἄφησε, κύριε πρόεδρε.

§164ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διαλύεται ἡ συνεδρίασις. (ὥρα 9 παρὰ 20|60

Μ. Μ.)