1871.04.29

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 67.

Τῆς 29 Ἀπριλίου 1871.

Πέμπτη.

Ὥρα 3 παρὰ 15|60 Μ. Μ.

Τὴν ἕδραν τοῦ προέδρου καταλαμβάνει ὁ ἀντιπρόεδρος κ.

Τσιριμῶκος. Μετὰ τὴν ἐκφώνησιν τοῦ ὀνομαστικοῦ καταλόγου, εὑρεθέντων παρόντων τῶν ἑξῆς βουλευτῶν.

Ἤρξατο ἡ συνεδρίασις. Ἀναγινώσκονται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως καὶ ἐπικυροῦνται.

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ν. Στρατηγόπουλος ὑπολογίζων τὰ ἐκ τῆς σκωρίας τοῦ Λαυρίου εἰσπραχθέντα ὑπὸ τῆς ἑταιρίας συμπεραίνει, ὅτι τὸ δημόσιον ἐζημιώθη 9 καὶ ½ ἀκατομμύρια περίπου δραχμῶν. Ἡ βουλὴ τί ἀποφασίζει ἐπὶ τῆς ἀναφορᾶς; (διάλογοι)

§2ΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Νὰ λάβῃ ἡ κυβέρνησις μέτρα ἐξασφαλιστικά. (θόρυβος)

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νὰ μένῃ λοιπὸν ἐδὼ καὶ ὅστις τῶν κυρίων βουλευτῶν θέλει νὰ τὴν συμβουλευθῇ, ἂς ἔλθῃ νὰ τὴν λάβῃ ὑπ’ ὄψιν.

§4ΤΙΝΕΣ. Ν’ ἀναγνωσθῇ.

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πολὺ καλά. Πρὸς τὸν κύριον Πρόεδρον τῆς Βουλῆς Κύριε Πρόεδρε. Ὁ ὑποφαινόμενος ὑποβάλλω εὐσεβάστως πρὸς τὴν σεβαστὴν Βουλὴν τινὰς πληροφορίας τεινούσας εἰς τὸ ἐθνικὸν καὶ δημόσιον ὄφελος. Ἐξηγοῦμαι. Κατὰ τὰ 1865 ἡ κυβέρνησις τοῦ κ. Κουμουνδούρου ἔστειλεν εἰς Λαύριον ἐπιστημονικὴν ἐπιτροπὴν διὰ νὰ ἴδῃ καὶ ἐξετάσῃ, τί εἶναι αἱ σκωρίαι τοῦ Λαυρίου, πόσαι, καὶ τί ἀξίζουν· ἡ ἐπιστημονικὴ αὕτη ἐπιτροπὴ κατὰ τὴν ἐκτίμησιν τὴν ὁποίαν ἔκαμε τότε, ἂν καὶ ἀπεδείχθη ἐκ τῶν ὑστέρων, ὅτι ἡ ποσότης τῶν σκωριῶν ἦτο διπλασία καθ’ ὅτι ἀνεκαλύφθησαν πολλαὶ κεκαλυμμέναι φυσικῶς ὑπὸ τῶν χωμάτων, οὗτοι δὲ οἱ κεκαλυμμένοι ὄγκοι ἐμπεριέχουσι περισσοτέραν μεταλλικὴν ὕλην, ὡς προερχόμενοι ἐκ μεταλλεύσεως παλαιοτέρων χρόνων, ὅτε ἡ ἐκμεταλευτικὴ ἦτον ἀτελεστάτη, μόλα ταῦτα ἡ ἐπιστημονικὴ αὕτη ἐπιτροπὴ εἶπεν ὅτι αἱ σκωρίαι αἱ ὁποῖαι φαίνονται ἐπὶ τῆς ἐπιφανείας τῆς γῆς ἔχουν ἀξίαν ἑβδομήκοντα ἑκατομμυρίων δραχμῶν· ἔμεινε κατὰ συνέπειαν 35 ἑκατομμύρια κέρδος καθαρόν· ἐπὶ τῇ βάσει δὲ ταύτῃ τῶν 35 ἑκατομμυρίων ἡ κυβέρνησις ἐπέβαλε φόρον δέκα τοῖς ἑκατὸν ἐπὶ τῆς καθαρᾶς προσόδου. Ἕπεται λοιπὸν ὅτι ἐκ τῶν 35 ἑκατομμυρίων δραχμῶν πρὸς 10 τοῖς ἑκατὸν τὸ δημόσιον ἤθελεν εἰσπράξει 3½ ἑκατομμύρια. Καὶ ταῦτα ἐὰν αἱ σκωρίαι τοῦ Λαυρίου ἦσαν ὅλαι ἰδιόκτητοι· ἐὰν δὲ ἦσαν ἐθνικαὶ τότε τὸ δημόσιον ταμεῖον ἔπρεπε νὰ εἰσπράξῃ τριπλάσιον ποσὸν ὡς φόρον ἐπικαρπίας, διότι ἡ κυβέρνησις ἔθεσε φόρον εἰς τὰς ἐθνικὰς σκωρίας 30%. Λοιπὸν τριάκοντα τοῖς ἑκατὸν ἐπὶ τῶν 35 ἑκατομμυρίων, ἤθελεν εἰσπράξει τὸ δημόσιον ταμεῖον δραχμὰς 10½ ἑκατομμύρια καὶ ταῦτα κατὰ τὴν ἐντελεστάτην ἐκτίμησιν τῶν φαινομένων σκωριῶν καὶ οὐχὶ κατὰ τὴν πραγματικήν, ὡς ἀπεδείχθη τέλος αἱ σκωρίαι τοῦ Λαυρίου ἐτελείωσαν, διότι μόλις ὑπάρχει τὸ ἓν δέκατον αὐτῶν καὶ τὸ δημόσιον ταμεῖον εἰσέπραξε μέχρι τοῦδε μόνον 800 χιλιάδας δραχμῶν. Ὑποθέσατε δέ, ὅτι θέλει εἰσπράξει ἀκόμη ἀπὸ τὰς ἀπολειπομένας σκωρίας καὶ ἄλλας 200 χιλιάδας δραχμῶν, τότε θέλει εἰσπράξει τὸ δημόσιον ταμεῖον τὸ ὅλον ἓν ἑκατομμύριον δραχμῶν. Τὰ δὲ λοιπὰ 9½ ἑκατομμύρια ἀφηρέθησαν παρὰ τοῦ κ. Σερπιέρη καὶ Συντροφίας. Ὑποβάλλων τ’ ἀνωτέρω εἰς τὴν Σεβαστὴν Βουλὴν μεθ’ ὅλης τῆς εἰλικρινείας καὶ μαθηματικῆς ἀκριβείας πέποιθα ὅτι αὕτη ἐκτιμῶσα τὴν ἀξίαν αὐτῶν θέλει ἐνεργήσει σύμφωνα μὲ τὸ δίκαιον καὶ τὸ συμφέρον τοῦ τόπου.» Ἐφ’ ᾧ καὶ ὑποσημειοῦμαι. Ὁ Εὐπειθέστατος.

Ν. Κ. ΣΤΡΑΤΗΓΟΠΟΥΛΟΣ.

§6ΤΙΝΕΣ. Νὰ σταλῇ εἰς τὸν ὑπουργὸν τῶν οἰκονομικῶν.

§7ΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Παρακαλῶ τὸ Προεδρεῖον καὶ τὴν Βουλὴν νὰ διατάξῃ τὴν ἐκτύπωσιν αὐτῆς, διότι, μετὰ τὸ τέλος τοῦ ζητήματος τῶν ἐκβολάδων θὰ ἔλθῃ ζήτημα περὶ τῶν Λαυριακῶν σκωριῶν, καὶ πρέπει τότε νὰ εἶναι τυπωμένη, διότι εἶναι σχετικὴ μὲ τὸ ζήτημα αὐτό.

§8ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπιθυμεῖ ἡ Βουλὴ νὰ ἐκτυπωθῇ; (θόρυβος) δὲν περιέχει ἐπιστημονικὰς γνώσεις, νὰ μένῃ ἐδῶ καὶ ὅστις θέλει δύναται νὰ λάβῃ γνῶσιν αὐτῆς·

§9ΠΟΛΛΟΙ. Βέβαια.

§10ΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὄχι μόνον ἀπὸ τὴν ἀναφορὰν αὐτήν, ἀλλὰ καὶ ἐκ τῶν συζητήσεων αἱ ὁποῖαι ἐγένοντο ἐνταῦθα ὅλοι γνωρίζομεν ὅτι ἡ ἑταιρία καθυστερεῖ νόμιμα δικαιώματα ἀναγνωρισθέντα διὰ τελεσιδίκων ἀποφάσεων, πρὸς δὲ τούτοις.....

§11ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Μιχαλόπουλε, σᾶς κάμνω τὴν παρατήρησιν, ὅτι περὶ τῶν σκωριῶν δὲν πρόκειται· πρόκειται ἂν ἡ ἀναφορὰ θὰ ἐκτυπωθῇ ἢ ὄχι, καὶ ἡ Βουλὴ ἀπεφάνθη νὰ μὴ ἐκτυπωθῇ.

§12ΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν θὰ μὲ ἀκούσητε λοιπόν; (θόρυβος.)

§13ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Σᾶς ἠκούσαμεν καὶ ἡ βουλὴ ἀπεφάνθη νὰ μὴ ἐκτυπωθῇ.

§14ΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Μὰ δὲν κάμνει τιμὴν αὐτό. Ζητοῦμεν νὰ λάβῃ ἡ κυβέρνησις μέτρα γενικὰ πρὸς ἐξασφάλισιν τῶν σκωριῶν.

§15ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μὰ τότε δὲν εἶναι συζήτησις αὐτή, κύριε Μιχαλόπουλε. Ἡ ἀναφορὰ δὲν ἔχει ἐπιστημονικὰ πράγματα. Θὰ μένῃ ἐδῶ καὶ ἕκαστος δύναται νὰ λάβῃ γνῶσιν αὐτῆς.

§16ΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Εὖγέ σας! (θόρυβος).

§17ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα, τιμὴν κάμνει....

§18ΕΥΘΥΜΙΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε πρόεδρε, ὅ,τι δήποτε καὶ ἂν λέγῃ ἡ ἀναφορά, ὁ κύριος βουλευτὴς ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ φέρῃ παρατηρήσεις.

§19ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ἔχει ὅμως τὸ δικαίωμα νὰ ὑβρίζῃ τὸν πρόεδρον.

§20ΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶπον εὖγέ σας, τῆς βουλῆς. (διάλογοι θορυβώδεις.)

§21ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐρωτῶ καὶ πάλιν τὴν βουλήν, οἱ θέλοντες νὰ ἐκτυπωθῇ νὰ ἐγερθῶσιν.

§22ΕΥΘΥΜΙΟΠΟΥΛΟΣ ΚΑΙ ΕΤΕΡΟΙ. Ὄχι, δὲν εἴπαμεν νὰ ἐκτυπωθῇ, ἀλλὰ, ὅτι ἔχει ὁ βουλευτὴς τὸ δικαίωμα νὰ κάμῃ παρατηρήσεις.

§23ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναφορά, τῆς χήρας Παπαδοπούλου Σκλάβου, ἐξαιτουμένης μικράν τινα σύνταξιν πρὸς συντήρησίν της καθ’ ὅσον ἕνεκα τῆς ὑπὸ τοῦ συζύγου της διασώσεως τοῦ ἱεροῦ λειψάνου τοῦ πατριάρχου κατεστράφησαν ὑπὸ τῆς ὑψηλῆς Πύλης τὰ συμφέροντά των, καὶ σήμερον δυστυχεῖ.

§24ΠΟΛΛΟΙ. Νὰ ὑπάγῃ εἰς τὴν ἐπιτροπὴν τῶν ἀναφορῶν.

§25ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀντικείμενον τῆς ἡμερησίας διατάξεως!

§26ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, πρὶν ἢ προβῶμεν εἰς τὰ καθέκαστα τῆς ἡμέρας, ἔχω μικρὰν ἐπερώτησιν νὰ κάμω πρὸς τὸν κύριον ὑπουργὸν τῶν ἐξωτερικῶν. Ἔχω εἰς χεῖρας δύω, τρία γράμματα ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ, ἔλαβον δὲ καὶ σήμερον μίαν ἐφημερίδα ἐπιτόπιον τὴν ὁποίαν φίλος μού τις μοὶ τὰ ἀπέστειλεν. Εἰς ταῦτα παρατηρῶ, ὅτι πολλοὶ πρόξενοι τῆς Ἑλλάδος ἀντὶ νὰ ἀποστέλλουν τὰ χρήματα, τὰ ὁποῖα εἰσπράττουν πρὸς τὴν Κυβέρνησιν τὰ καθυστεροῦν. (Μεταξὺ αὐτῶν πληροφοροῦμαι ὅτι ὑπάρχουν πολλοί, οἱ ὁποῖοι ὀφείλουν ἀπὸ 5–30 χιλιάδας δραχμῶν. Ἐπερωτῶ τὸν κύριον ὑπουργὸν τῶν ἐξωτερικῶν: εἶναι ἀληθὲς τοῦτο; καὶ ἂν ᾖναι ἀληθές, τί φρονεῖ ὅτι πρέπει νὰ γείνῃ δι’ αὐτοὺς τοὺς ἀνθρώπους, οἱ ὁποῖοι, ἐνῷ ὡς ἐκ τῆς θέσεώς των ὀφείλουν νὰ προστατεύουν, ἀπεναντίας παραβλάπτουν τὸν Ἑλληνισμὸν καὶ τὰ συμφέροντα τῆς Ἑλλάδος δεινῶς πενομένης; Ἀπὸ μέρους μου καὶ πρὶν ἢ ἀκούσω τὸν κ. ὑπουργὸν ἐπὶ τοῦ προκειμένου ἤθελον προτείνει νὰ παύσουν αὐτοὶ καὶ νὰ σταλῶσιν ἀντ’ αὐτῶν πέντε, δέκα τίμιοι, οἱ ὁποῖοι νὰ ἠξεύρουν νὰ θυσιάζωνται ὡς ἄτομα ὑπὲρ τοῦ ὅλου καὶ οὐχὶ νὰ ἀδικῶσι τὸν ἑλληνισμόν. Αὐτὸ θέλει ὁ νόμος, αὐτὸ ἡ δικαιοσύνη, αὐτὸ θέλει τὸ καλῶς ἐννοούμενον συμφέρον μας.

§27ΛΕΚΚΑΣ. Ἐγὼ θὰ παρακαλέσω τὸν κύριον ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν νὰ μὲ πληροφορήσῃ, ἂν οἱ προξενικοὶ ὑπάλληλοι δίδουν ἐτησίως τὸ ὑπόμνημά των εἰς τὴν κυβέρνησιν, πολλὰ καλὰ δύνανται νὰ προκύψουν, διότι οἱ προξενικοὶ ὑπάλληλοι ἔχουν τὸ καθῆκον νὰ προστατεύσουν τὸν Ἑλληνισμὸν καὶ νὰ ἀναφέρουν περὶ τοῦ ἐμπορίου καὶ περὶ πάντων, τῆς βιομηχανίας κλπ.

§28Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. (Πρωθυπουργ.) Δὲν ἠμπορῶ νὰ εἴπω ἀπολύτως ἂν οἱ φαινόμενοι ὡς καθυστεροῦντες προξενικοὶ ὑπάλληλοι ἀληθῶς καθυστεροῦν, διότι κατὰ τὴν ἀναθεώρησιν τῶν λογαριασμῶν εὑρέθησαν πολλοὶ ἐξ αὐτῶν ὡς ἐξοφλήσαντες τὸ χρέος των. Γίνεται μακρὰ ἐργασία σπουδαία καὶ σύντονος, ὥστε οἱ λογαριασμοὶ αὐτοὶ νὰ ἐκκαθαρισθῶσι καὶ εἰς περίστασιν καθ’ ἣν εὑρεθῶσι πρόξενοι σφετερισθέντες καὶ μὴ ἀποδώσαντες τὸ χρέος των, τὸ ἀποτέλεσμα θέλει εἶσθαι κατ’ αὐτῶν, νὰ μὴ ἦναι πλέον ὑπάλληλοι. Σήμερον δὲν δύναμαι νὰ σᾶς βεβαιώσω περὶ τῶν καθυστερούντων, διότι δὲν ἐξελέγχθησαν λογαριασμοί. Χαίρω διότι λαμβάνω τὴν εὐκαιρίαν νὰ εἴπω ὅτι ἴσως ζητηθῇ πίστωσις διὰ τὴν ἐκτύπωσιν τῶν ἐκθέσεων τῶν προξενικῶν ὑπαλλήλων. Ὁμολογῶ ὅτι ὑπάρχουσι πολλαὶ προξενικαὶ ἐκθέσεις λίαν σπουδαῖαι, αἱ ὁποῖαι παρημελήθησαν ὑφ’ ὅλων ἡμῶν, καὶ φρονῶ ὅτι πρέπει αἱ τοιαῦται ἐκθέσεις νὰ δίδωνται εἰς τὴν δημοσιότητα διότι πολλῶν πραγμάτων γνῶσιν θέλουσι παρέξει εἰς τὸ δημόσιον καὶ εἰς τὴν ἑλληνικὴν κοινωνίαν.

§29ΠΟΛΛΟΙ. Βέβαια.

§30ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀγαπᾶτε, κύριοι βουλευταί, νὰ ὁρισθῇ ἡμέρα συζητήσεως;

§31ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ὄχι.

§32ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Μὰ δὲν εἶναι ἐντελῶς ἐκκαθαρισμένοι οἱ λογαριασμοί.

§33ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τότε λοιπὸν ἐπανερχόμεθα, ὅταν τελειώσῃ ἡ ἐκκαθάρισις τῶν λογαριασμῶν.

§34ΠΟΛΛΟΙ. Βέβαια.

§35ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ὑποβάλλει νομοσχέδιον περὶ ἑρμηνείας τοῦ ΣΚΖʹ. νόμου ἀφορῶντος τὴν παραχώρησιν κτημάτων εἰς τὸν Ὀθωμανὸν Μέτον Ὀστᾶ Μπραλόπουλον. Θὰ τυπωθῇ καὶ θὰ διανεμηθῇ. Ἀντικείμενον τῆς σημερινῆς συνεδριάσεως εἶναι ἡ ἐξακολούθησις τῆς συζητήσεως ἐπὶ τοῦ γʹ. ἄρθρου τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἐκβολάδων· ὁ κύριος Λομβάρδος ἔχει τὸν λόγον.

§36ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. (Ἀναβαίνει τὸ βῆμα). Δὲν εἶναι κανεὶς ἄλλος νὰ ὁμιλήσῃ κατά, κ. πρόεδρε;

§37ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν εἶναι κανεὶς ἄλλος ἐγγεγραμμένος.

§38ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Διότι χθὲς ὡμίλησεν ὁ κ. πρωθυπουργὸς ὑπὲρ τοῦ νομοσχεδίου.

§39ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ζητεῖ, κύριοι, κανεὶς ἄλλος τὸν λόγον; διότι ὁ κ. Λομβάρδος εἶναι σύμφωνος μὲ τὸν χθὲς ἀγορεύσαντα τελευταῖον.

§40Λ. ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Ὁ ἀγορεύσας χθὲς ἦτο ὑπουργὸς, καὶ δὲν λαμβάνεται ὑπ’ ὄψιν.

§41ΤΙΝΕΣ. Πῶς δὲν λαμβάνεται ὑπ’ ὄψιν;

§42Α. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Παρακαλῶ, κ. πρόεδρε, νὰ ὁμιλήσω ἐγώ. Τὸ φρόνημα, κύριοι, τὸ ὁποῖον οἱ ἀγορεύσαντες μέχρι τοῦδε ἐνέπνευσαν εἰς τὴν Βουλὴν ταύτην τοῦ νὰ συζητήσῃ, ἐξετάσῃ καὶ ἀποφασίσῃ τὸ ζήτημα τὸ λαυριακὸν, μακρὰν τῆς πολιτικῆς, μακρὰν τῶν συμπαθειῶν καὶ τῶν ἀντιπαθειῶν, μὲ πνεῦμα οἰκογενειακὸν, τὸ φρόνημα τοῦτο εἶναι λυσιτελέστατον πρὸς εὕρεσιν τοῦ ὀρθοῦ, τοῦ νομίμου καὶ τοῦ συμφέροντος εἰς τὴν Ἐπικράτειαν. Ἀλλὰ, κύριοι, κινδυνεύει τὸ φρόνημα τοῦτο, κινδυνεύει ἡ ἁρμονία ἡ οἰκογενειακὴ, διότι τινὲς, διὰ νὰ μὴ εἴπω οἱ πλεῖστοι, τῶν ἀγορευσάντων, μεγάλην ὑπόληψιν ἔχοντες εἰς τὰς κρίσεις καὶ τὰς γνώμας των, δὲν ἠθέλησαν οὔτε κατὰ κεραίαν ν’ ἀπομακρυνθῶσι τῶν ἰδεῶν, τὰς ὁποίας πρεσβεύουσι καὶ ὑπέβαλον ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, δὲν ἠθέλησαν νὰ παραδεχθῶσι τίποτε ἐξ ὅσων ἄλλοι ὑπέβαλον ἐπὶ τοῦ ζητήματος αὐτοῦ, καὶ εἴδετε ὅτι μᾶς ἀπησχόλησαν διὰ δύο ἄρθρα τοῦ νομοσχεδίου τὰ ἐπιψηφισθέντα, πολλὰς ἡμέρας. Καὶ ἂν, κύριοι, ἡ συμβιβαστικὴ μεσολάβησις τοῦ ἐκ Καλαβρύτων ἐντίμου βουλευτοῦ κ. Ζαΐμη δὲν ἐπήρχετο, ἴσως ἠδύναντο ἀκόμη νὰ μᾶς κρατήσουν εἰς τὴν συζήτησιν ταύτην. Δὲν εἶναι ὁ ἐγωϊσμὸς ὁ ἀδικαιολόγητος, ὅστις δύναται νὰ διαταράξῃ τὴν οἰκογενειακὴν ἁρμονίαν, τὴν χρησιμοτάτην εἰς τὸ ζήτημα τοῦτο, ἀλλ’ ἐῤῥίφθησαν, κύριοι, καὶ ἀφορμαὶ μομφῶν καὶ αἰτιάσεων ἀπὸ μέρους τινῶν. Πολλοὶ φέροντες βαρέως ἄτομα καὶ δυσμενῶς διακείμενοι, πρὸς ἄτομα, ἠθέλησαν νὰ ἀναμίξουν τὰ ἀτομικά των τὰ προγενέστερα εἰς τὸ ἐθνικὸν τοῦτο ζήτημα. Εἶναι δίκαιον λοιπὸν αὐτὰ τὰ μέχρι τοῦδε γενόμενα νὰ λείψωσιν, ἂν τῷ ὄντι ἐμφορούμενοι ἅπαντες ὑπὸ τῆς ἰδέας τοῦ γενικοῦ ἀντιπροσώπου ὀφείλομεν νὰ ἐξακολουθήσωμεν, χωρὶς νὰ ἐννοῇ ἕκαστος ὅτι ὅ,τι λέγει εἶναι χρησμὸς ἀνεπίδεκτος ἀμφισβητήσεως, καὶ ὅτι τ’ ἀτομικά μας πρέπει ν’ ἀναμίξωμεν εἰς τὸ ζήτημα. Πρέπει νὰ παραδεχθῶμεν ὅ,τι διάσημος δημοσιογράφος εἶπεν ἀνήκω εἰς πολιτικὴν ἀπόχρωσιν, ἀλλ’ ἐπὶ τοῦ προκειμένου εἶμαι ὀπαδὸς τῆς σώφρονος ἐλευθερίας, ἣν εὐχαρίστως ἀξιῶν νὰ λάβω ἀπὸ τὸν Οὐασιγκτῶνα, δὲν θὰ δυσαρεστηθῶ ἂν μοῦ τὴν δώσῃ εἷς Στουάρτης, ἀλλὰ καὶ μετὰ τοῦ Κρόμβελ συνδιαλλάσσομαι, ἂν πρόκηται νὰ μοὶ ἀναγνωρίσῃ ταύτην» Ναὶ, τὸ Λαύριον νὰ σώσωμεν καὶ νὰ ἐξασφαλίσωμεν, καὶ εἶναι ἀδιάφορον τίς θὰ ἔχῃ τὴν πρωτοβουλίαν. Δὲν θέλομεν, κύριοι, εἰμὴ νὰ διασώσωμεν ἕνα πλοῦτον πολὺν ἢ ὀλίγον, ἀδιάφορον, τὸν ὁποῖον ἡ θεία Πρόνοια διεφύλαξεν, ἡμεῖς δὲν πρέπει νὰ ἤμεθα οὔτε δορυφόροι τῆς κυβερνήσεως, οὔτε δορυφόροι τῶν κομμάτων, ἀλλ’ ἀπαθῶς καὶ τὸ συμφέρον μόνον τῆς πολιτείας ἔχοντες ὑπ’ ὄψιν, νὰ προβῶμεν εἰς τὴν λύσιν τοῦ ζητήματος. Μεταξὺ τῶν ἄλλων, κύριοι, τροπολογιῶν, αἱ ὁποῖαι παρουσιάσθησαν εἰς τὴν προκειμένην συζήτησιν, δύο εἶναι αἱ οὐσιωδέστεραι προτάσεις, ἡ πρότασις τῆς κυβερνήσεως καὶ ἡ πρότασις, ἡ ὑπογραφεῖσα ὑπὸ τῶν βουλευτῶν μεταξὺ τῶν ὁποίων εἶμαι εἷς καὶ ἐγώ. Διὰ τῆς τροπολογίας ταύτης ἡμεῖς, ὅσοι ὑπεγράψαμεν, ἀντιτασσόμενοι κατὰ τοῦ ὑπουργικοῦ νομοσχεδίου, τρία τινὰ ἐζητήσαμεν, πρῶτον· πεπεισμένοι ὄντες, ὅτι αἱ ἐκβολάδες τοῦ Λαυρίου ἦσαν, εἶναι καὶ ἔσονται περιουσία τοῦ Κράτους, ἔπρεπε νὰ διατεθῶσιν, ἀλλὰ διὰ νὰ διατεθοῦν, ἀσυμφωνίαι τινές, διχογνωμίαι, ἐνδοιασμοί, οἵτινες ἐξετέθησαν ἀπὸ τοῦ 1867 ἀπὸ μέρους νομικῶν, ἀπὸ μέρους διοικούντων, καὶ ἀπὸ μέρους τῶν δικαστηρίων, τὰ ὁποῖα ἐπελήφθησαν τῆς ὑποθέσεως, ἔπρεπε νὰ ἐκλείψωσι, ἐπερχομένου νόμου, ὅστις νὰ εἴπῃ ὅτι κατὰ τοὺς ὑπάρχοντας νόμους ἦσαν περιουσία τοῦ κράτους. Δεύτερον διὰ νὰ διατεθῶσιν, ἔπρεπε νὰ ἐπέλθῃ ὁ ὁρισμὸς αὐτῶν, διότι καὶ περὶ τῆς σημασίας τῶν ἐκβολάδων μακρὰ συζήτησις ἐπῆλθε καὶ τρίτον ἔπρεπε νὰ ὁρισθῶσι τὰ περὶ τῆς διαθέσεως μετὰ προηγουμένην σπουδὴν τῆς ἀξίας καὶ τῆς ἐκτάσεως αὐτῶν. Νομίζομεν ὅτι ἡ τροπολογία, τὴν ὁποίαν ὑπεβάλομεν κανονίζει τὰ τρία ταῦτα. Δὲν ἐμφορούμεθα ὑπὸ ἐγωϊσμοῦ ὅτι ἡ τροπολογία αὕτη εἶναι πλήρης, εἶναι τελεία, ὅτι εἶναι ἔργον, τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ ἐπιβληθῇ καὶ ἀνεξετάστως νὰ γείνῃ δεκτὴ, διότι τοῦτο θὰ ἦτο μωρία. Ἐξεφράσαμεν μίαν γνώμην, ἀνεδέχθημεν νὰ τὴν ὑπερασπισθῶμεν, τὴν ὑποβάλλομεν καὶ δὲν τὴν ἐπιβάλλομεν, ἕτοιμοι ὄντες ἂν νέα γνώμη παρουσιασθῇ, νὰ ὑποστῶμεν ἢ νὰ ἀποδεχθῶμεν τὴν ὑποτροπολογίαν. Ἐκτὸς τούτου, κύριοι, διὰ νὰ πραγματοποιηθῶσι τὰ περὶ διαθέσεως τῶν ἐκβολάδων ἐκάμαμεν τὴν σκέψιν ὅτι ἀφοῦ ἐμάθαμεν ὅτι ἦσαν, εἶναι καὶ ἔσονται ἐθνικὴ περιουσία, ἐνόσῳ δὲν ἀπαλλοτριωθῇ τούτων τὸ κράτος, ἀφοῦ ἐμάθαμεν ὅτι εἰς τὰς ἐκβολάδας κατατάσσονται πᾶσαι αἱ μεταλλικαὶ οὐσίαι, παρίσταται ἀναπόφευκτος ἡ ἀνάγκη νὰ ἴδωμεν τί εἶναι αὗται. Αὐτὸ δὲν ἀπαιτεῖται, κύριοι, ἀπὸ τὴν Βουλὴν σήμερον, ἀλλὰ γίνεται πάντοτε ἀπὸ πάντα ἰδιοκτήτην. Πρόκειταί τις νὰ διαθέσῃ τὸ κτῆμά του, δὲν ἔχει ἀνάγκην νὰ ἀνατρέξῃ εἰς οἰκονομολόγους ἐπιστήμονας διὰ νὰ κανονίσῃ τὸ μίσθωμα καὶ τὸ συμβόλαιον· θὰ συμβουλευθῇ τὰ συμφέροντά του, τὰς δυνάμεις του, θὰ μάθῃ τί ἔχει καὶ τότε θὰ κάμῃ χρῆσιν ἢ κατάχρησιν τοῦ κτήματός του· διότι τὸ δικαίωμα τῆς κυριότητος δὲν ἔχει ἔννοιαν ἂν δὲν ἀναγνωρισθῇ εἰς τὸν κύριον τὸ δικαίωμα τῆς χρήσεως καὶ καταχρήσεως τοῦ κτήματός του. Πρὶν ἢ ἔχῃ γνῶσιν τῶν δικαιωμάτων τούτων, δὲν θὰ ἦτο συνετὸν εἰς τὸν ἰδιοκτήτην νὰ προβῇ εἰς πώλησιν ἢ μίσθωσιν ἀγνώστου οὐσίας καὶ ἀξίας, καὶ λέγοντες ἰδιοκτήτην ἐννοοῦμεν οὐ μόνον τὸν ἰδιώτην, ἀλλὰ καὶ τὸν δῆμον καὶ τὴν ἐπαρχίαν καὶ τὸν νομὸν καὶ τὸ κράτος. Ἐννοούσαμεν λοιπὸν διὰ τῆς τροπολογίας μας ὅτι, ἀφοῦ δὲν γνωρίζομεν ἀκριβῶς τί περιέχουσιν αἱ ἐκβολάδες, ποῦ κεῖνται, πόσαι εἶναι, ἔπρεπε νὰ συστήσωμεν τὴν ἔκδοσιν νόμου κανονίζοντος τὸν τρόπον κατὰ τὸν ὁποῖον θὰ τὸ μάθωμεν, καὶ ὕστερον νὰ ὁρίσωμεν πῶς πρέπει νὰ γείνῃ ἡ διάθεσις αὐτῶν. Ἐκτὸς τούτου, κύριοι, μέχρις οὗ γείνῃ αὐτὸς ὁ νόμος, ἐνομίσαμεν ὅτι ἔπρεπε νὰ ληφθῶσι μέτρα ἐξασφαλίζοντα καὶ τὰς ἐκβολάδας καὶ τὰς σκωρίας, τὰς ὁποίας πολὺ εὐθηνὰ διεθέσαμεν ὑπὲρ μιᾶς ἑταιρίας, καὶ ἂν δὲν πιστεύσωμεν ὅλα ὅσα παρεστάθησαν ἐνώπιόν μας περὶ ταύτης, τὸ τρίτον αὐτῶν ἐὰν παραδεχθῶμεν ὡς βέβαιον, τὸ κράτος ὑπέστη σημαντικὴν ζημίαν. Νὰ ἐξασφαλίσωμεν λοιπὸν τὰς ἐκβολάδας καὶ τὰς σκωρίας δίδοντες μίαν κύρωσιν εἰς ἕνα νόμον τὸν ὁποῖον κατεσπευσμένως τὴν ἑσπέραν τῆς 20 Μαρτίου ἐψηφίσαμεν· διότι ἐπὶ παντὸς ἀντικειμένου δὲν ἔχουν ἀξίαν οἱ νόμοι, ἅμα δὲν ἔχουν κῦρος· ὁ νοῦς, ἡ ζωὴ, ἡ κεφαλὴ τοῦ νόμου εἶναι ἡ κύρωσις, καὶ κύρωσιν δὲν ἔχει ὁ νόμος αὐτός· διότι, κύριοι, ἄν τις κλέψῃ, διαρπάσῃ τὰς ἐκβολάδας αὐτάς, δὲν ἔχετε νόμον ὑποχρεοῦντα τὰ δικαστήρια εὐσυνειδήτως λειτουργοῦντα κατὰ τοὺς νόμους των νὰ ἐπιβάλουν ποινήν· διότι εἰς τὸν ὑπάρχοντα ποινικόν μας νόμον δὲν ὑπάρχει διάταξις ἄλλη παρὰ τὴν περὶ νομημάτων (ἄρθρ. 226), ἡ ὁποία ἐπιβάλλει τὸ διπλάσιον τῆς ἀξίας τοῦ ἀφαιρεθέντος πράγματος· δύναται νὰ ἐφαρμοσθῇ κατὰ τοῦ ἅρπαγος ἡ διάταξις αὕτη; ἀμφιβάλλω· διότι ὁ νόμος ὁ κανονίζων τὰ νουήματα δὲν ἐκυρώθη, καὶ δὲν ἠξεύρω ἂν τὰ δικαστήρια δύνανται νὰ καταλογίσωσιν εἰς τὸν ἅρπαγα ὡς ἔχοντα ἐν τῇ προθέσει, ὅτε παρεβίαζε τὸν νόμον αὐτὸν, ὅτι ἐξετέλει τὴν πρᾶξιν τοῦ ἄρθρου 226 τοῦ ποιν. νόμου Τὴν διάταξιν περὶ κλοπῆς δὲν δύνανται τὰ δικαστήρια νὰ τὴν ἐφαρμόσουν ὡσαύτως, διότι ἀμέσως γεννᾶται τὸ ζήτημα κινητὰ ἢ ἀκίνητα εἶναι αἱ ἐκβολάδες; ἀκίνητα δὲν ἀνεγνωρίσθησαν ἀπὸ καμμίαν νομοθεσίαν· δυνατὸν νὰ εἴπητε ὅτι εἶναι κινητὰ, ἀλλὰ δὲν βλέπω ὅτι δύναται ὁ ποινικὸς νόμος νὰ ἐπιβάλῃ ἀναλόγους ποινάς· ὥστε ὁ νόμος, ὅστις ἐψηφίσθη κατὰ τὸν Μάρτιον, ὡς καὶ ἤδη ὁ προκείμενος νὰ ψηφισθῇ ἄνευ κυρώσεως ἔχει ἀνάγκην βίας καὶ ἰδιωτικοῦ πολέμου διὰ νὰ ἐξασφαλισθῇ· κύριοι, θὰ ἐπιτρέπεται τὸ τοιοῦτον; δύναται νὰ ᾖναι λυσιτελές; εἶναι δυσχερέστατον νὰ φυλάξωμεν μίαν ἰδιοκτησίαν ἀγρύπνους φύλακας ἔχοντες ἀεννάως. Ἦτο ἀνάγκη λοιπὸν ἑνὸς νόμου πρὸς κύρωσιν τοῦ ὑπάρχοντος νόμου, καὶ αὐτὸ περιέχει ἡ τροπολογία, τὴν ὁποίαν ὑπεβάλαμεν. Τὸ νομοσχέδιον τῆς κυβερνήσεως ἀντιστρατεύεται κατὰ τῶν διατάξεων αὐτῆς, καὶ ὁ κ. πρωθυπουργὸς, τὸν ὁποῖον κατὰ τὴν παρελθοῦσαν συνεδρίασιν ἀγορεύσαντα ἤμην ὑποχρεωμένος νὰ συγχαρώ, διότι τῳόντι διὰ τῆς ἀγορεύσεώς του ἐκείνης ἔδειξεν, ὅτι ἐκτιμᾷ τὸ δημόσιον φρόνημα καὶ τὴν κοινὴν γνώμην, τὴν μὴ ἀποπλανημένην, ἀναγνωρίζει τὸ καθῆκον τὸ ὁποῖον ἔχει πᾶσα κυβέρνησις πατριωτικὴ, ἀναλαμβάνουσα τὴν διοίκησιν τοῦ κράτους, τοῦ νὰ μὴ ἔχῃ ἄλλον κανόνα εἰς τὰς πράξεις της παρὰ τὸ ὑπέρτατον συμφέρον τῆς πολιτείας, ὁ κύριος πρωθυπουργὸς, ὅστις μοὶ ἔδωκεν αὐτὴν τὴν ἀφορμὴν νὰ τὸν συγχαρώ, χθὲς μὲ ἠνάγκασε νὰ μεταβάλω τὴν περὶ αὐτοῦ γνώμην, διότι ἐμέμφθη πικρῶς τῆς πρότασιν, τὴν ὁποίαν ὑπεβάλαμεν, λέγων ὅτι ἡμεῖς δὲν ἐπράξαμεν τίποτε παρὰ ἐφέραμεν ἀτελέστατον σύστημα, τὸ ὁποῖον δὲν ἔχει εὔλογον σκοπὸν, ἀλλὰ περιέχει διατάξεις συντακτικῆς συνελεύσεως· διότι κανονίζει τὰς πράξεις τῆς μελλούσης Βουλῆς, καὶ ὅτι ἐπαλινῳδήσαμεν εἰς ἀντίφασιν περιπεσόντες. Βεβαίως, κύριοι, ἐμμένων πιστῶς εἰς τὴν γνώμην, τὴν ὁποίαν ἅπαντες οἱ συνάδελφοι ἐξέφρασαν ὅτι δὲν πρέπει νὰ συνδαυλίζωμεν μίση καὶ διαιρέσεις κατὰ τὴν συζήτησιν ταύτην, δὲν φέρω βαρέως τὴν ἐπίκρισιν τοῦ κυρίου πρωθυπουργοῦ, ἀλλὰ κάμνω τὴν ἑξῆς παρατήρησιν ἐπὶ τοῦ ἰσχυρισμοῦ αὐτοῦ τοῦ κυρίου πρωθυπουργοῦ. Ἡμεῖς εἴπομεν ὅτι βάσις τῆς διαθέσεως τῶν ἐκβολάδων διὰ τοῦ ἀναγκαίου νόμου τοῦ ἐκδοθησομένου θέλει εἶσθαι ὁ διαγωνισμός· ἂν τὸ κράτος δὲν ἀναδεχθῇ νὰ καμινεύσῃ ἢ τὸ ὅλον ἢ μέρος τῶν ἐκβολάδων, δὲ ἐνοούσαμεν νὰ κανονίσωμεν τὰ δικαιώματα τὰ ὁποῖα μία Βουλὴ μεταγενεστέρα ἔχει νὰ ἐξασκήσῃ· ἐννοούσαμεν νὰ ὑποδείξωμεν τὰ μέτρα τὰ ὁποῖα ἔχει νὰ μετέλθῃ ἡ κυβέρνησις, προκηρύττουσα τὴν δημοπρασίαν καὶ τοὺς ὅρους, ἔχουσα ὡς βάσιν τὸν συναγωνισμὸν, καὶ μένει εἰς τὴν Βουλὴν νὰ παραδεχθῇ αὐτὸν τὸν νόμον ἢ νὰ συντάξῃ ἄλλον, νὰ ὁδηγήσωμεν δὲ καὶ τὸν ἐργολάβον ὅτι ὅ,τι προσφέρει θὰ τὸ προσφέρῃ διὰ τοῦ συναγωνισμοῦ καὶ ἂν θὰ γείνῃ κατακύρωσις, θὰ γείνῃ ἐπὶ τῇ βάσει αὐτοῦ. Τί δικαιώματα συντακτικῆς συνελεύσεως ἠθελήσαμεν νὰ ἐξασκήσωμεν καὶ ἐπιβάλωμεν εἰς τὴν νέαν Βουλήν; Εἶναι κακόζηλος ἡ φράσις αὕτη; ἔχει τὸ δικαίωμα καθεὶς νὰ ἐπιδιώξῃ τὴν διόρθωσίν της. Τὸ ζήτημα δὲν εἶναι αὐτό, τὸ ζήτημα εἶναι ἄλλο. Τοῦτο συνίσταται εἰς τὸ ὅτι, ἐὰν πρέπῃ ἀπὸ τοῦδε ἡ βουλὴ, καί τοι ἀγνοοῦσα τὸ τί εἶναι αἱ ἐκβολάδες, ἐὰν πρέπῃ νὰ δώσῃ εἰς τὴν κυβέρνησιν ἐξουσίαν ν’ ἀπαλλοτριωθῇ μιᾶς λειτουργίας τὴν ὁποίαν ὁ λαὸς ἐνεπιστεύθη εἰς αὐτὴν καὶ νὰ εἴπῃ εἰς τὸ ὑπουργεῖον, πρὸς τοὺς μηχανικοὺς, πρὸς τοὺς ὑπαλλήλους της φροντίσατε ἐντὸς 6 ἢ 15 μηνῶν νὰ μάθητε τί περιέχουσιν αἱ ἐκβολάδες καὶ τότε διαθέσατε αὐτὰς ὅπως σεῖς ἐγκρίνητε ἀνθ’ ἡμῶν. Ἐνομίσαμεν, κύριοι, ὅτι ἡ κυβέρνησις τοῦ κυρίου Κουμουνδούρου, ἡ ὁποία ἐπαγγέλλεται τὸ κοινοβουλευτικὸν καὶ τῆς ὁποίας πολλὰ μέλη ἔχουσιν ὡς δόγμα ὁ τόπος διὰ τοῦ τόπου, τοιοῦτο σύστημα δὲν ἤθελε τὸ ὑποστηρίξει, διότι τί περιέχει αὐτό; λέγει καί τοι διατελοῦντες σεῖς οἱ βουλευταὶ εἰς ἄγνοιαν τοῦ πράγματος, σπεύσατε ὅμως νὰ μοὶ δώσητε αὐτὴν τὴν ἀπόλυτον ἐντολὴν καὶ ἀπέλθετε· αὐτὸ εἶναι σύμφωνον μὲ τοὺς κοινοβουλευτικοὺς κανόνας; δυνάμεθα ἡμεῖς ἐν ἀγνοίᾳ πληρεστάτῃ διατελοῦντες τῆς καταστάσεως τοῦ Λαυρίου νὰ τὸ παραδεχθῶμεν, ἀπαλλοτριούμενοι ἑνὸς δικαιώματος τὸ ὁποῖον μᾶς ἔδωκεν ὁ νόμος, ἢ μιᾶς ὑποχρεώσεως ἡ ὁποία ἀνετέθη εἰς ἡμᾶς τοῦ νὰ μὴ νομοθετῶμεν ἢ διαθέτωμεν ἐθνικὴν περιουσίαν ἐν ἀγνοίᾳ; δυνάμεθα νὰ τὸ πράξωμεν χωρὶς νὰ δώσωμεν λόγον εἰς τὸν ἑαυτόν μας καὶ εἰς τὴν συνείδησίν μας; Νομίζω, ὅτι ὑπέρογκος εἶναι ἡ ἀξίωσις τῆς κυβερνήσεως τοῦ ν’ ἀπαλλοτριωθῇ ἡ Βουλὴ τοῦ δικαιώματος τὸ ὁποῖον κέκτηται περὶ τῆς ἀσφαλοῦς διαγνώσεως τοῦ πράγματος τὸ ὁποῖον πρόκειται νὰ διαθέσῃ καὶ νὰ περιβάλῃ μὲ τοιαύτην ἀπόλυτον ἐμπιστοσύνην τὴν κυβέρνησιν· δὲν πρόκειται περὶ τῆς κυβερνήσεως τοῦ παρόντος, ἀλλὰ περὶ πάσης ἄλλης, διότι αἱ κυβερνήσεις δὲν εἶναι παρὰ διαβατικαὶ, ὀλίγον διαφέρουσαι τῶν περιηγητῶν, οἱ ὁποῖοι ἔρχονται εἰς τὴν Ἑλλάδα, καὶ λειτουργοῦσιν ὡς εἰς ταμεῖον ἀρχαιοτήτων κτλ. Μᾶς μέμφονται, ὡς ἀντιφάσκοντας, διότι ἐσπεύσαμεν τὸν Μάρτιον τὴν διάθεσιν τῶν ἐκβολάδων, καὶ ἤδη ζητοῦμεν ἀναβολὴν, ἀλλ’ ἀπατῶνται, τότε ἐσπεύδομεν τὴν ἀναγνώρισιν τῆς ἐθνικότητος ἢ κυριότητος τῶν ἐκβολάδων, ὅπερ ἤδη ἐγένετο, καὶ ἤδη ζητοῦμεν τὴν διάθεσιν μετὰ σπουδὴν τῆς καταστάσεως αὐτῶν. Φρονοῦμεν ὅτι ἀφοῦ ἐλύθη τὸ ζήτημα τῆς κυριότητος τῶν ἐκβολάδων, ἀφοῦ ἐλύθη τὸ ἕτερον ζήτημα τῆς τερμινολογίας τῶν ἐκβολάδων, πρόκειται νὰ λυθῇ τὸ ἂν ἀπὸ τοῦδε θὰ διατεθῶσιν. Ἐπιμένομεν, κύριοι, ὅτι τὸ λυσιτελέστερον καὶ τὸ συμφερώτερον εἰς τὴν ἐπικράτειαν εἶναι νὰ μὴ διατεθῶσι ἀπὸ τοῦδε, ἀλλὰ νὰ γείνῃ σπουδαία ἔρευνα, καὶ ἐπιστημονικὴ κατεργασία, ἁρμόζουσα, ὅπως διακριθῇ τὸ περιεχόμενον τῶν ἐκβολάδων, καὶ νὰ γείνῃ κατόπιν, ἀφοῦ συλλεχθῶσι πᾶσαι αἱ πληροφορίαι, ὁ νόμος. Διὰ τοῦ συστήματος αὐτοῦ νομίζω, ὅτι ὑπηρετοῦμεν ἀσφαλέστερον τὰ συμφέροντα τῆς ἐπικρατείας, δὲν ἀδικοῦμεν κανένα, ἀπαλλαττόμεθα καὶ ἡμεῖς μιᾶς εὐθύνης, ἡ ὁποία δύναται νὰ μᾶς βαρύνῃ καὶ πέραν τοῦ τάφου, ὅτι ἐσπεύσαμεν νὰ διαθέσωμεν αὐτὴν τὴν περιουσίαν· ἄλλως τε ἐνθυμηθῆτε, ὅτι ἐὰν κατὰ τὸ 1867, ὅτε παραχωρήσαμεν τὰς σκωρίας, ἐγένοντο δεκταὶ αἱ παρατηρήσεις, καὶ δὲν ἀπέῤῥιπτεν αὐτὰς ἡ πλειοψηφία, διότι δῆθεν δὲν ἐπρόκειτο περὶ τοιούτου σπουδαιοτάτου ἀντικειμένου, ὅπως νῦν πρόκειται, διότι ὁπωσδήποτε αἱ σκωρίαι σχετικῶς πρὸς τὰς ἐκβολάδας εἶναι ἀνάξιον πρᾶγμα, δὲν θὰ εἴχαμεν τὰ ἐπικρατοῦντα παράπονα. Λοιπὸν τὰ σφάλματα ἐκεῖνα, τὰ ἐπιβλαβῆ ἀποτελέσματα τῆς ἐποχῆς ἐκείνης ἂς χρησιμεύσωσι σήμερον ὡς μάθημα. Ὡς πρὸς τὸ ζήτημα τῆς καθαρᾶς καὶ ἀκαθαρίστου προσόδου νομίζω ὅτι πρέπει νὰ ἐπιληφθῇ ἡ Βουλὴ, ἀφοῦ προηγουμένως λυθῇ τὸ περὶ ἀμέσου διαθέσεως ζήτημα, ὡς πρὸς τοῦτο παρατηρῶ ὅτι ἂν δὲν εἶμαι οἰκονομολόγος· ἂς μὲ συγχωρήσῃ ὁ ἐκ Παρνασίδος ἀντιπρόσωπος κ. Κεχαγιᾶς, νὰ μὴ συμφωνήσω μὲ τὴν γνώμην του τοσούτῳ μᾶλλον, καθ’ ὅσον ὁ κ. Κεχαγιᾶς φαίνεται ὅτι δὲν ἔχει πεποίθησιν, διότι σᾶς εἶπεν, ἂν ἐπρόκειτο νὰ δώσῃ μία κυβέρνησις τὰς ἐκβολάδας πρὸς 80% ἐπὶ τῆς καθαρᾶς προσόδου, καὶ ἂν ἦτο ὑπουργὸς, δὲν ἤθελε συγκατατεθῆ, διότι φοβεῖται τὰς παρεξηγήσεις, τὰς συκοφαντίας, τὸ θηρίον τοῦτο, τὸ ὁποῖον εἶναι ὄντως τὸ φοβερώτερον, καὶ ὅλοι πρέπει νὰ τὸ μισῶμεν ἐν τῷ κόσμῳ. Ἀλλ’ ὁ κ. Κεχαγιᾶς πῶς ὅταν ἐπρόκειτο νὰ ἐπιβάλῃ φόρον ἔσπευσε νὰ συμφωνήσῃ ἵνα ἐπιβληθῇ τοιοῦτος 10% ἢ καὶ 30%; ἐνθυμεῖσθε ὅτι μετὰ πολλῆς θερμότητος ὑπεστήριξε αὐτοπροσώπως διὰ ῥητορίας του τὸν Μάρτιον ε. ε. τὸ νομοσχέδιον τῆς κυβερνήσεως, περὶ ἐπιβολῆς φόρου, ἰσχυρισθεὶς ὅτι ὅταν τὸ δημόσιον πέρνῃ τὸν φόρον, τί μᾶς μέλλει περὶ τῆς ἰδιοκτησίας! Λοιπὸν ὑπουργὸς, ὅστις εἶναι εὐχαριστημένος νὰ πάρῃ 10 ἢ 30%, διατὶ δυσκολεύεται νὰ δεχθῇ κέρδος 80%; Ἐκτὸς τούτου, ὁ κ. Κεχαγιᾶς, εἶπε, τὸν νόμον πρέπει νὰ ψηφίσῃ ἡ Βουλὴ, καὶ ἂς εἶναι βεβαία ὅτι δὲν θὰ ἐφαρμοσθῇ τώρα, ἀλλ’ ἀφοῦ πρόκειται νὰ μὴν ἐφαρμοσθῇ τώρα, ἀλλὰ μετὰ παρέλευσιν 6 ἢ 15 μηνῶν, διατὶ δὲν δέχεται νὰ ψηφισθῇ; τότε μία μικρὰ ἀναβολὴ ἐγένετο ἀπὸ τῆς 20 Μαρτίου μέχρι σήμερον ἕνεκα ἐνδοιασμοῦ ἐπὶ νομικοῦ ζητήματος, καὶ διεχύθη ἄπειρον φῶς εἰς τὴν ὑπόθεσιν αὐτὴν, ἐν τῷ διαστήματι τούτῳ πολλὰ γεγονότα οὐσιώδη ἐξετέθησαν, καὶ τόσα φῶτα διεχύθησαν πρὸς ὄφελος τῆς Βουλῆς, πρὸς ὄφελος τῆς ἐπικρατείας, διατὶ νὰ μὴ πιστεύσητε ὅτι μία ἀναβολὴ ἐπὶ τρεῖς μῆνας ἢ τέσσαρας, δὲν θὰ καταδείξῃ εὐρυτέρας γνώσεις τῶν νόμων τῆς φύσεως γαιολογικὰς, ὀρυκτολογικὰς κλπ; Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἰσχυρίζονται οἱ ἀντίθετοι, σπεύδοντες ἀπὸ τοῦδε τὴν διάθεσιν, φρονῶ, ὅτι δὲν εἶναι ὀρθόν· ἡ πρότασις, τὴν ὁποίαν περιέχει ἡ τροπολογία μας, εἶναι συμφερωτέρα εἰς τὸ κράτος, εἶναι συμφερωτέρα πρὸς τὴν δικαιοσύνην, πρὸς τὴν ἀξιοπρέπειαν τῆς Βουλῆς, καὶ συνιστῶ τὴν παραδοχὴν αὐτῆς.

§43ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. «Δὲν πρέπει νὰ φανῶμεν δορυφόροι τῆς Κυβερνήσεως, δὲν πρέπει νὰ φανῶμεν δορυφόροι κόμματός τινος, ἀλλὰ πρέπει ἐν ἀδελφικῇ ὁμονοίᾳ καὶ οἰκογενειακῶς νὰ συζητήσωμεν τὸ προκείμενον ζήτημα» εἶπε προοιμιαζόμενος ὁ πρὸ ὀλίγου καταβὰς τοῦ βήματος. «Ἀλλοίμονον εἰς τὸ κόμμα, ἀλλοίμονον εἰς τὸ ἄτομον, τὸ ὁποῖον τὸ προκείμενον ζήτημα θέλει νὰ συζητήσῃ ὑπὸ ἔποψιν κομματικήν. Ἀλλοίμονον εἰς αὐτὸ, διότι ὑπάρχει Θεὸς, ὑπάρχει δικαιοσύνη,» εἶπε χθὲς προοιμιαζόμενος εἷς τῶν ἐντίμων ἀγορευσάντων· ἀλλὰ «εἰ ἀληθῶ, ἄρα δικαιοσύνην ζητεῖτε, ἀλήθειαν εἴπατε, υἱοὶ τῶν ἀνθρώπων» λέγω καὶ ἐγὼ προοιμιαζόμενος. Μὴ παραξενευθῆτε, Κύριοι, ἂν ἐπικαλοῦμαι ῥητὸν τῆς Γραφῆς· διότι ἐκτὸς τῆς Γραφῆς δὲν ἔμεινε τίποτε, τὸ ὁποῖον νὰ μὴ ἐπικαλεσθῶσιν εἰς τὴν συζήτησιν ταύτην, ἐπικαλοῦμαι δὲ τὴν Γραφὴν διὰ δύω λόγους, πρῶτον μὲν, διότι ἂν ἐπεκαλούμην ἕτερόν τι, θὰ ἔτρεχα τὸν κίνδυνον νὰ μοὶ εἴπωσιν, ὅτι καὶ ἐγὼ συνέτεινα εἰς τὸ νὰ γίνῃ ἡ Βουλὴ αὕτη σφαγεῖον τῶν ἐπιστημῶν, δεύτερον, διότι ἀφοῦ ὅλοι πανταχόθεν μᾶς λέγουσιν ὅτι συζητοῦμεν ἐν ὁμονοίᾳ καὶ οἰκογενείᾳ καὶ ἀδελφότητι, ὀφείλω νὰ ἐπικαλεσθῶ τὴν εἰρηνοποιὸν Γραφὴν, καὶ ἑπομένως νὰ εἴπω, «εἰ ἀληθῆ ἄρα δικαιοσύνην ζητεῖτε, ἀλήθειαν εἴπατε υἱοὶ τῶν ἀνθρώπων». Αἱ συζητήσεις τοῦ π. Μαρτίου (ἐλέχθη ἐπανειλημμένως) ἔφερον τοῦτο τὸ καλὸν, ὅτι μᾶς ἔκαμαν νὰ ὁμονοήσωμεν πάντες, καὶ ἂν τυχὸν ὑπάρχουσιν εἰσέτι διαφωνίαι τινες, αὗται εἶνε δι’ ἐπουσιώδη τινα, εἰς τὰ ὁποῖα χάριν πείσματος τινὲς ἐπιμένουσιν, ὡς εἶπεν ὁ κύριος Δημητριάδης πρὸ ὀλίγου, χάριν πείσματος εἰς τὸ νὰ μὴ ὑποχωρήσωμεν διόλου, ἔστω καὶ δι’ ἓν μόριον, τὸ ὁποῖον ἡμεῖς δὲν ὑπεστηρίξαμεν. Παραδέχομαι τὸ πρῶτον, ἀποκρούω τὸ δεύτερον, παραδέχομαι (ἀφοῦ οἱ ἀναβάντες εἰς τὸ βῆμα τὸ ὡμολόγησαν), ὅτι πρέπει ἀδελφικῶς καὶ οἰκογενειακῶς νὰ συζητήσωμεν, δὲν παραδέχομαι δὲ, ὅτι δὲν ὑπάρχει οὐδεμία διαφωνία, ἀλλ’ εἰς ἐπουσιώδη τινα, εἰς τὰ ὁποῖα ἐπιμένουν τινὲς ἐκ πείσματος, ἢ ἐκ δυστροπίας. Αἱ συζητήσεις τοῦ Μαρτίου, κύριοι, τοῦτο τὸ ἐξαγόμενον κατ’ ἐμὲ ἔφεραν, ἤλλαξαν τὴν θέσιν τῶν διαφωνούντων, καὶ ἐν τῇ ἀλλαγῇ ταύτῃ, ἐνῷ οἱ μὲν ἐστράφησαν πρὸς τὴν θέσιν τῶν δὲ, οὗτοι φθάσαντες εἰς τὴν θέσιν τῶν πρώτων, τὴν ὑπερέβησαν, ἡ διάστασις ἑπομένως σήμερον εἶναι πολὺ μεγαλειτέρα ἢ πρὶν τοῦ Μαρτίου. Ἐξηγοῦμαι· κατὰ τὰς συζητήσεις τοῦ Μαρτίου οἱ πλειοψηφήσαντες κατὰ τὴν 17 καὶ 18 ἐζήτησαν ἀναβολὴν ὡρισμένην, μετὰ τὰς ἑορτὰς τοῦ Πάσχα, μέχρι τῆς ἐκ νέου ἐνάρξεως τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς, οἱ δὲ μειονοψηφήσαντες τότε ὑπεστήριζον ἄμεσον συζήτησιν, ἄμεσον ψήφισιν, ἄμεσον διάθεσιν τῶν ἐκβολάδων.

§44Α. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Τὴν ἰδίαν πρότασιν ἔχομεν καὶ σήμερον.

§45ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Οἱ μὲν ἐζήτησαν τὴν ὀλιγοήμερον ἀναβολὴν, ὅπως σκεφθῶσι, καὶ φθάνοντες εἰς ἓν συμπέρασμα, φέρωσιν, ὡς ἤδη φέρουσι, τὴν ἰδέαν των ἐν τῇ Βουλῇ, οἱ δὲ, ζητήσαντες τὴν ἄμεσον ἐπιψήφισιν κατὰ τὴν δεκάτην ἑβδόμην καὶ δεκάτην ὀγδόην Μαρτίου, ζητοῦσι σήμερον τὴν ἀναβολὴν, καὶ τὴν ζητοῦσιν ἐπ’ ἀόριστον. Ἰδοὺ διὰ τί λέγω αἱ συζητήσεις ἐκεῖναι ἔφερον μείζονα χωρισμὸν, καὶ ἡ ἀπόστασις εἶνε ἤδη μεγαλιτέρα. Ἀναβολὴ ἀόριστος. Ἐπιτρέψατέ μοι λίαν βραχέως, καὶ λίαν συντόμως, χωρὶς νὰ σᾶς ἐπασχολήσω πολὺ, (διότι δὲν ἔχω τὴν διάθεσιν νὰ κρατήσω πολὺ τὸ βῆμα, ἀρκοῦντως τὸ ἐκράτησαν ἤδη ἐπὶ 14 ἡμέρας ἄλλοι), ἐπιτρέψατέ μοι, λέγω, νὰ ἐπαναφέρω εἰς τὴν μνήμην ὑμῶν καὶ νῦν συζητήσεις τοῦ Ἀπριλίου, τοῦτο θὰ μᾶς ὠφελήσῃ πολὺ καὶ εἰς τὴν περαιτέρω συζήτησιν καὶ εἰς τὴν ψηφοφορίαν. Συνήλθομεν ἵνα ἐπαναλάβωμεν τὰς ἐργασίας μας, καὶ ὅλος ὁ κόσμος ἐγίνωσκεν ὅτι ἡ κυβέρνησις, ἢ διὰ νὰ ἐκφρασθῶ καθαρώτερον, εἰλικρινέστερον, ἀληθέστερον, οἱ ψηφίσαντες κατὰ τὴν 17 καὶ 18 Μαρτίου, ἐξέθεσαν τὰς ἰδέας των ἐπὶ τῶν ἐκβολάδων εἰς ἓν νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ἦτον ἤδη τυπωμένον, ἐγινώσκετε τοῦτο, ἐπειδὴ ἀμέσως ἅμα συνῆλθεν ἡ Βουλὴ διενεμήθη τὸ νομοσχέδιον ἐκεῖνο, ἵνα μὴ φανῇ, ὅτι παρεμβάλλεται χρονοτριβή τις, ἵνα ἀμέσως ἀρχίσῃ ἡ συζήτησις, ὅπως ἐφρόνουν καλῇ τῇ πίστει οἱ ψηφίσαντες κατὰ τὴν 17ην καὶ 18ην Μαρτίου τὴν τότε ἀναβολὴν, καθότι ἡ ἀναβολὴ ἐκείνη δὲν ἦτον ἀναβολὴ ἐπ’ ἄπειρον καὶ ἐπ’ ἀόριστον, ἀλλ’ ὀλιγοήμερος πρὸς σύσκεψιν. Ἐνθυμεῖσθε, κύριοι, καλῶς ὅτι δὲν ἐπερίμενον νὰ ἀναγνωσθῇ ἐν τῇ Βουλῇ τὸ νομοσχέδιον ἐκεῖνο, ὅπως ἐν εἰλικρινείᾳ, ἐν ἀδελφότητι καὶ οἰκογενείᾳ συζητηθῇ, καὶ φανῶσιν αἱ τυχὸν ἐλλείψεις του, προταθῶσιν αἱ τυχὸν ἀναγκαῖαι διορθώσεις, ἀλλὰ σπεύδοντες, μόλις ἤρξατο ἡ συνεδρίασις, πρὶν ἀκόμη λάβῃ καιρὸν ὁ ὑπουργὸς ν’ ἀναβῇ τὸ βῆμα καὶ εἰσαγάγῃ τὸν νόμον, ὁ κύριος Δημητριάδης ἀνέβη τὸ βῆμα καὶ ἐπρότεινε τὸ ἰδικόν του νομοσχέδιον, συνυπογεγραμμένον ἀπὸ δύω ἢ τρεῖς, νομοσχέδιον μὴ πλῆρες, διότι οὔτε ἦτον ἀντιγεγραμμένον, διότι ἔφερε διορθώσεις, αἱ ὁποῖαι ἐφαίνοντο ἐκείνης τῆς στιγμῆς· τοῦτο ἦτον ἴσως δεῖγμα προθυμίας περὶ τοῦ ἀντικειμένου τούτου, δὲν ἦτον ὅμως δεῖγμα οἰκογενειακῆς συζητήσεως· ἡ οἰκογενειακὴ συζήτησις ἀπῄτει ν’ ἀφήσουν νὰ ἴδωσι τί αὐτοὶ, οἱ ὁποῖοι ἐζήτησαν τὸν Μάρτιον τὴν ἀναβολὴν, τὴν ὀλιγοήμερον, προτείνουσι, καὶ ἂν τυχὸν δὲν ἤθελον προτείνει τι, τότε νὰ εἴπωσι, τί ἐκάματε εἰς τὸ διάστημα τῆς ἀναβολῆς, τὴν ὁποίαν, ἔχοντες τὴν πλειονοψηφίαν, ἐκερδίσατε; Ἀλλ’ εἰσήχθησαν καὶ τὰ δύω νομοσχέδια ἀμέσως, καὶ ἐνθυμεῖσθε μὲ πόσην ἐπιμονὴν ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι σήμερον μᾶς ἐλέγχουσιν ὅτι ἐπιμένομεν εἰς τὰ ἐπουσιώδη, ἐζήτουν νὰ κηρυχθῇ, ὡς θέμα συζητήσεως, οὐχὶ τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ἐπαρουσίασεν ἡ Κυβέρνησις, ἀλλὰ τὸ ἄλλο, καὶ ἐχάσαμεν κάμποσην ὥραν συζητοῦντες καὶ ἀντικρούοντες αὐτὴν τὴν ἰδέαν, ἡ ὁποία ἦτο πρωτοφανὴς δι’ ἡμᾶς καὶ εἰς πᾶν κοινοβούλιον, ὅτι εἰς πᾶν ὑπὸ συζήτησιν θέμα, τίθεται ὡς κείμενον τὸ νομοσχέδιον τοῦ ὑπουργείου, αἱ δὲ λοιπαὶ προτάσεις τῶν βουλευτῶν θεωροῦνται ὡς τροπολογίαι. Εἰσήλθομεν εἰς συζήτησιν πρῶτον τὴν 19ην Ἀπριλίου, καὶ πρῶτος ἔλαβε τὸν λόγον ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς Μεσολογγίου κ. Δεληγεώργης. Ἐνθυμεῖσθε ὅτι τρία ζητήματα ἔθεσε, ἀποκρούων τὸ νομοσχέδιον τῆς Κυβερνήσεως· πρῶτον, ἂν αἱ ἐκβολάδες ἦσαν, εἶναι καὶ ἔσονται ἐθνικαί, ἂν εἰς τὸ νομοσχέδιον θὰ λεχθῇ αἱ ἐκβολάδες ἀνήκουσιν εἰς τὸ κράτος, ἢ ὡς ἀνήκουσαι εἰς τὸ κράτος· δεύτερον ζήτημα, ἂν πρέπῃ νὰ συμπεριλάβωμεν εἰς τὸ νομοσχέδιον, τὸ ἤδη συζητούμενον, ποινὰς σκληροτέρας ἐκείνων, τὰς ὁποίας περιέχει ὁ ποινικὸς νόμος διὰ τοὺς παραβαίνοντας τὰς διατάξεις, τὰς ὁποίας τὸ νομοσχέδιον περιέχει· τρίτον, ἂν πρέπῃ ἀπὸ τοῦδε νὰ διαθέσωμεν τὰς ἐκβολάδας, δηλαδὴ νὰ νομοθετήσωμεν περὶ τῆς διαθέσεώς των, καὶ ἡ ὁμιλία του ἦτον ἐκτεταμένη εἰς ὅλα τὰ τρία ταῦτα ζητήματα. Κατόπιν τοῦ κυρίου Δεληγεώργη ἀνέβη ἀνέτοιμος, ἀπροετοίμαστος, ἐκ τοῦ προχείρου ὁ κύριος ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, παρηκολούθησε τὸν εὔγλωττον βουλευτὴν Μεσολογγίου μὲ τὴν συνήθη αὐτῷ σαφήνειαν, μὲ τὴν συνήθη ἀκρίβειαν καὶ μὲ τὴν συνήθη αὐτῷ δηκτικότητα· καὶ ὡς πρὸς τὸ πρῶτον ζήτημα, τὸ ἂν δηλαδὴ θὰ εἴπωμεν ἀνήκουσιν, ἢ ὡς ἀνήκουσαι, ἀφοῦ ἐξέθεσε τοὺς λόγους, διὰ τοὺς ὁποίους ἐνόμισεν, ὅτι ἔπρεπε νὰ εἴπωμεν ἀνήκουσιν, ἐπὶ τέλους εἶπεν ὅτι, ἂν ἐπιμένετε εἰς τὸ ὡς ἀνήκουσαι, δὲν ἔχομεν καμμίαν δυσκολίαν, ἂς τεθῇ ὡς ἀνήκουσαι· εἶδεν ἔκτοτε ὁ κύριος ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν διὰ τῆς καθαρότητος τοῦ νοός του, ὅτι οὐχὶ οἰκογενειακὴ καὶ ἀδελφικὴ συζήτησις ἔμελλε νὰ γείνῃ, ἀλλὰ κατὰ τὴν εὐτυχῆ παρατήρησιν τοῦ κυρίου Ζαΐμη ἤθελον νὰ μᾶς ἐπαναφέρωσιν εἰς ἀπομεμακρυσμένας ἐποχάς, ὅτε συνεζήτουν, ἂν ἔπρεπε νὰ εἴπουν ὁμοούσιον τῷ Πατρί, ἢ ὁμοιούσιον τῷ Πατρί, καὶ αἱ συζητήσεις ἐκεῖ διήρκεσαν ἐπὶ πολλὰ ἔτη, καὶ ἑκατέρα τῶν μερίδων ὀνόμαζε τὴν ἑτέραν αἱρετικὴν, καὶ ἐκτυποῦντο εἰς τοὺς δρόμους διὰ λίθων, διὰ ξύλων καὶ ὅπλων, καὶ ἐνόμιζον ὅτι ἐὰν ἀπέθνησκον ἐν τῇ οἰκογενειακῇ ἐκείνῃ ἀδελφοκτονίᾳ θὰ ἀνοίγοντο δι’ αὐτοὺς αἱ πύλαι τοῦ παραδείσου. Πολὺ καλῶς δὲ ὁ κύριος ὑπουργὸς εἶδεν τοῦτο, καὶ εἶπεν ὅτι πρέπει νὰ εἴπωμεν ἀνήκουσιν, ἀλλ’ ἐὰν ἐπιμένωσι, διατί νὰ λογομαχῶμεν διὰ ἓν ὡς; Ὡς πρὸς τὸ ἕτερον ζήτημα εἶπεν ὁ κύριος ὑπουργὸς τῶν οἰκονομικῶν, ὅτι ὁ ποινικὸς νόμος προβλέπει τὰ ἀδικήματα, τὰ ὁποῖα θέλουσι νὰ τιμωρήσωσι, ἀλλ’ ἂν θέλωσι νὰ ἐπιβάλωσι νέας ποινὰς, δὲν ἐναντιούμεθα. Καθόσον ἀποβλέπει τὸ τρίτον ζήτημα τὸ περὶ διαθέσεως ἢ μή, τὸ περὶ τῆς νομοθετικῆς πράξεως περὶ τοῦ πῶς πρέπει νὰ διατεθῶσιν αἱ ἐκβολάδες, σεῖς προτείνετε ἀναβολήν· ἡμεῖς ἐννοοῦμεν ἀπὸ τοῦδε νὰ νομοθετήσωμεν, καὶ εἴπομεν τοὺς λόγους, καὶ ἐδῶ ἔληξεν ἡ συζήτησις τῆς πρώτης ἡμέρας καὶ αἱ δύο ἀγορεύσεις ἦσαν, ὡς ἐνθυμεῖσθε, πολὺ μακραί. Καὶ ἐγὼ ὡς καὶ πολλοὶ ἄλλοι ἐπιστεύσαμεν, ὅτι ἔπειτα ἀπὸ τὰς ἀμοιβαίας ἐξηγήσεις ἀπὸ τὴν ἀδελφικὴν συνεννόησιν δὲν μᾶς ἔμενε νὰ συζητήσωμεν εἰμὴ τὸ τελευταῖον ζήτημα, ἂν δηλ. πρέπῃ νὰ διατεθῶσιν αἱ ἐκβολάδες ἀπὸ τοῦδε, ναὶ ἢ ὄχι. Ἀλλὰ τὴν 23 Ἀπριλίου πρῶτος ἀναβὰς τὸ βῆμα ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς κ. Λέκας κατηγόρησε πάσας τὰς κυβερνήσεις τῆς Ἑλλάδος, χωρὶς νὰ ἐξαιρέσῃ οὐδεμίαν, ὡς πρὸς τὴν ἀπερισκεψίαν αὐτῶν, τὴν ἀμέλειαν, καὶ ὅ,τι ἄλλο θέλετε, καθόσον ἀποβλέπει τὰ δημόσια συμφέροντα, καὶ ἔληξε καὶ αὐτὸς ὑποστηρίζων τὰ τρία θέματα, τὰ ὁποῖα ἔθεσεν ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς Μεσολογγίου κ. Δεληγεώργης. Μετὰ τὸν κ. Λέκκαν ἀνέβη τὸ βῆμα ὁ ἀξιότιμος ναύαρχος κ. Νικόδημος, καὶ ἐπρότεινε καὶ ὑπεστήριξε ῥητὴν πρότασιν ἀορίστου ἀναβολῆς......

§46ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ (ὑπουρ. οἰκονομικῶν). Ἐπειδὴ, κ. πρόεδρε, εἶναι ἀνυπόμονος ἡ Βουλὴ νὰ μάθῃ ὁποῖον ὑπῆρξε τὸ ἀποτέλεσμα τῆς ἐπιτροπῆς ἐξ ὑπαλλήλων οἱ ὁποῖοι ἀπεστάλησαν εἰς τὸ Λαύριον, ἵνα πληροφορηθῶσι κατὰ πόσον ἦσαν ἀληθῆ, ὅσα ἐγράφησαν ἐν τῇ ἀναφορᾷ, ὅτι ἀφῃροῦντο τὰ χώματα, θεωρῶ ἀναγκαῖον νὰ πληροφορήσω τὴν Βουλὴν, ὅτι αὐτὴν τὴν στιγμὴν ἐπανελθὼν ἐνταῦθα ὁ ἀντισαγγελεὺς τῶν ἐφετῶν κ. Χοϊδᾶς, ὅστις ἀπεστάλη ἐκεῖ, μοὶ ἀνήγγειλεν ὅτι ἡ γενομένη καταγγελία ἦτο ψεῦδος ἀναίσχυντον, καὶ ὅτι καμμία φόρτωσις χωμάτων δὲν ἔλαβε χώραν.

§47ΚΑΤΣΙΚΑΠΗΣ ΚΑΙ ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Νὰ καταδιωχθῇ ὁ συντάξας τὴν ἀναφοράν.

§48ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Ἔφερε, λέγω, ὁ ἀξιότιμος ναύαρχος κ. Νικόδημος καὶ πρότασιν ῥητὴν περὶ ἀορίστου ἀναβολῆς τοῦ ζητήματος. Μετὰ τὸν ναύαρχον κ. Νικόδημον ἐλαφρὸς καὶ εὐλύγιστος, ὡς ὁ κορυδαλὸς, ὁ Λαυριωτικὸς κ. Μιχαλόπουλος ἀνέβη εἰς τὸ βῆμα, καὶ ὑπεστήριξε τὴν πρότασιν τῆς ἀναβολῆς τοῦ κ. Νικοδήμου, ἀφοῦ πρῶτον διὰ τῆς ἠχηρᾶς φωνῆς του ἔπεμψεν εἰς τὸν ἴσκιον τὴν ἀηδόνα τοῦ κ. Λέκκα, νὰ καθήσῃ ὅπου ἐκάθητο, ὅταν αὐτὸς ἐφώναζε περὶ Λαυρίου, ἔστειλεν εἰς τὰ νέφη καὶ τὸν αἰθέρα τοὺς ἀετοὺς νὰ ἀεροβατῶσι ἐκεῖ ἐπάνω, ὁ δὲ κύριος Μιχαλόπουλος ἔμεινεν ἐπὶ τοῦ πεδίου τοῦ Λαυρίου, καὶ ὑπεστήριξε τὴν πρότασιν τοῦ κυρίου Νικοδήμου. Εἶπον Λαυριωτικὸν τὸν κύριον Μιχαλόπουλον, τὸν ὁποῖον πολλοὶ προσέτι ὠνόμασαν, ὡς ὁ κ. Ζαΐμης, πατέρα τῶν ἐκβολάδων, διότι καὶ ἐγὼ ὀφείλω νὰ κάμω τὴν δήλωσιν, ὅτι, ἂν ἤμεθα εἰλικρινεῖς, ὡς εἴμεθα, ὀφείλομεν νὰ ὁμολογήσωμεν, ὅτι ἐὰν ἔχωμεν ζήτημα σήμερον Λαυριακὸν, τὸ ὀφείλομεν εἰς τὸν κύριον Μιχαλόπουλον, ὅστις ἐντὸς τῆς Βουλῆς εἰς αὐτὴν τὴν σύνοδον μᾶς ἔσπρωξεν ὅλους· ἤρχετο εἰς τὸν ἕνα καὶ εἰς τὸν ἄλλον, μὲ τὰ δείγματα, τὰ ὁποῖα ἐπρομηθεύετο ἐκ Λαυρίου, μᾶς ἔλεγε, ὅτι δὲν εὑρίσκεται ἐντὸς τῆς Βουλῆς, εἰμὴ διὰ τὸ ζήτημα τοῦ Λαυρίου, καὶ ὅταν τὴν ἑσπέραν τῆς δεκάτης ὀγδόης Μαρτίου εἶδεν ὅτι ἀπεῤῥίφθη ἡ πρότασίς του τῆς ἀμέσου συζητήσεως, καὶ τῆς ἀμέσου διαθέσεως τῶν ἐκβολάδων, καὶ ὑπερίσχυσεν ἡ τῆς ὀλιγοημέρου ἀναβολῆς, ἔῤῥιψε τὴν παραίτησίν του ἐπὶ τοῦ προεδρείου. Δὲν ἦλθε δὲ ἡ παραίτησις ἐκείνη ἐνώπιον σας (λέγω πρᾶγμα, τὸ ὁποῖον γνωρίζετε ὅλοι, καὶ τὸ ἀνέφερον ὅλαι αἱ ἐφημερίδες), διότι τὴν ἐπιοῦσαν παρεκαλέσαμεν καὶ ἐγὼ καὶ ἄλλοι τὸν κύριον Μιχαλόπουλον νὰ μὴ ἐπιμείνῃ «ἐστὲ βέβαιοι τὸν εἶπα, ὅτι αὐτὴ ἡ συζήτησις θέλει ἐπαναληφθῆ, εἴπαμεν, βάσταξε τὴν παραίτησίν σου, καὶ δὲν θέλεις μετανοήσει», μᾶς εἰσήκουσε καὶ ἀπέσυρε τὴν δοθεῖσαν παραίτησίν του, καὶ ἰδοὺ σήμερον ἔχομεν τὴν εὐχαρίστησιν νὰ ἔχωμεν μεταξὺ ἡμῶν τὸν ἀξιότιμον κ. Μιχαλόπουλον, καὶ νὰ τὸν βλέπωμεν ὑποστηρίζοντα οὐχὶ πλέον ἐκείνην τὴν ὀλιγοήμερον ἀναβολὴν, διὰ τὴν ὁποίαν τὴν 18 Μαρτίου ἔδωσε τὴν παραίτησίν του, ἀλλὰ τὴν ἀόριστον· αὕτη ἡ ἀλλοίωσις τῆς δεξιᾶς τοῦ Ὑψίστου, φίλε Μιχαλόπουλε. Μετὰ τὸν κ. Μιχαλόπουλον βαρὺς ἀνέβη ἐπὶ τοῦ βήματος ὁ κ. Ῥοντήρης. Ἐμβριθὴς καὶ σοβαρὸς, ὡς πάντοτε, ὑπεστήριξε καὶ ἀνέπτυξε διὰ περισσοτέρων ἔτι ἐπιχειρημάτων τὰ τρία θέματα τοῦ ἀξιοτίμου βουλευτοῦ Μεσολογγίου κυρίου Δεληγεώργη, ἰδίως δὲ καὶ προπάντων ἐπέμεινεν εἰς τὸ τελευταῖον, ὅτι δὲν δυνάμεθα, δὲν πρέπει, δὲν συμφέρει νὰ προβῶμεν εἰς τὴν διάθεσιν τῶν ἐκβολάδων, ἤτοι εἰς τὴν νομοθέτησιν μέτρων περὶ διαθέσεως τῶν ἐκβολάδων. Τῷ ἀπήντησεν ὁ ὑπουργὸς κύριος Πετιμεζᾶς, καὶ ἐδῶ ἐτελείωσεν ἡ δευτέρα συνεδρίασις. Εἴμεθα ἀκόμη εἰς τὴν πρώτην τοῦ νομοσχεδίου ἀνάγνωσιν. Τὴν πέμπτην, ἀφοῦ ἐπανέλαβε τὸν λόγον ὁ κ. Λέκκας, ἔλυσε τὴν πρώτην συζήτησιν ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς Καλαβρύτων κ. Ζαΐμης. Ἡ δευτέρα συζήτησις, κύριοι, διῆλθε βραχυτέρα καὶ συντομωτέρα, ὁ ἀξιότιμος ναύαρχος Νικόδημος ἀπέσυρε τὴν πρότασίν του περὶ ἀναβολῆς, διαδηλῶν, ὅτι συμφωνεῖ μὲ τὴν δήλωσιν τοῦ κυρίου Ζαΐμη· ὁ δὲ κύριος Μιχαλόπουλος ἐρωτηθεὶς ὑπ’ ἐμοῦ, ἐὰν ἀναδέχηται τὴν πρότασιν ἀναβολῆς, τὴν ὁποίαν ἐγκατέλειψεν ὁ κ. Νικόδημος εἶπεν, ὅτι καὶ αὐτὸς τὴν ἐγκαταλείπει, καὶ ὅτι ἐπιμένει εἰς τὴν ἰδέαν τῆς δι’ ἐθνικῆς βιομηχανίας ἐκκαμινεύσεως τῶν ἐκβολάδων. Εἰσήλθομεν, κύριοι, εἰς τὴν τρίτην συζήτησιν, καὶ ἔπειτα ἀπὸ ὅσα ἔλαβον χώραν ἐνόμισα καθῆκόν μου νὰ ἐρωτήσω τὴν Βουλὴν ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου καθότι εἰς ἑκάστου τὸν νοῦν ἡ ἐντύπωσις ὑπῆρχεν ὅτι ἡ ἀρχὴ τοῦ νομοσχεδίου ἀποκρούεται διὰ τῆς προτάσεως τῆς ἰδέας τῆς ἀναβολῆς, διὰ τοῦ τρίτου θέματος, τοῦ τεθέντος ἀπὸ τῆς πρώτης ἡμέρας τῆς συζητήσεως ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου βουλευτοῦ Μεσολογγίου κυρίου Δεληγεώργη. Ἤκουσα νὰ γίνεται δήλωσις, ὅτι δὲν πρόκειται περὶ τῆς ἀρχῆς, ὅτι δὲν ἔχομεν πρότασιν ἀναβολῆς, ὅτι ἡ ἰδέα τῆς ἀναβολῆς δὲν ὑποστηρίζεται· ἐπανερώτησα δὲ, κύριοι, δὶς καὶ τρὶς, διότι δὲν ἤμην καὶ τόσον ἁπλοῦς, ὥστε νὰ πιστεύσω, ὅτι συζήτησις τόσον ἐκτεταμένη κατὰ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου ἤθελεν ἐγκαταλειφθῆ τόσον διὰ μιᾶς. Εἴπομεν, ὅτι εἰσήλθομεν εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου διὰ τρίτην φορὰν, καὶ ἡ ἰδέα τῆς ἀναβολῆς, ἐπαναλέγω, ἀποκρούεται, καὶ ὑποστηρίζεται ἡ ἰδέα ὅτι πρέπει νὰ συζητήσωμεν περὶ τοῦ τρόπου τῆς διαθέσεως τῶν ἐκβολάδων. Εἶναι ἀντίφασις αὐτὴ, εἰς τὴν ὁποίαν ἔπεσαν οἱ ἀντιφρονοῦντες; Ἐγὼ λέγω ὄχι· εἶναι κατ’ ἐμὲ δεῖγμα διὰ τῶν πραγμάτων, ὅτι διὰ τῆς διαγωγῆς των αὐτῆς θέλουν νὰ δείξωσι τὴν μεγαλειτέραν ἀποδοκιμασίαν εἰς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἐκτὸς τοῦ περιβόλου τούτου, μετὰ τὴν ψηφοφορίαν τῆς 18 Μαρτίου ἐτόλμησαν νὰ εἴπωσιν καὶ γράψωσιν, ὅσα ἠξεύρετε ἐναντίον τῆς πλειοψηφίας τῆς 18 Μαρτίου, ἠθέλησαν νὰ δείξωσι διὰ τῆς πραγματικῆς αὐτῶν διαγωγῆς, ἐπαναλέγω, ὅτι ὅσα ἐκτὸς τοῦ περιβόλου τούτου ἐγράφησαν καὶ ἐῤῥέθησαν, ὅτι δηλ. μεταξὺ τῶν ἄλλων αὐτὴ τοῦ Ἰουγούρθα ἡ ἐπενέργεια ἔφερε τὴν ἀπόφασιν ἐκείνην, αὐτοὶ δὲν τὰ συμμερίζονται, ἀλλὰ τὰ καταδικάζουν διὰ τοῦ ἔργου των, ὑποστηρίζοντες σήμερον μίαν ἀναβολὴν πολὺ μεγαλητέραν ἐκείνης, τὴν ὁποίαν οἱ ἄλλοι τότε ὑπεστήριξαν· αὐτὸ τοὺς τιμᾶ, τιμᾶ τὴν Βουλὴν ταύτην, διότι δεικνύει ὅτι ἐντὸς τοῦ περιβόλου τούτου δὲν ὑπάρχει κανεὶς νὰ μὴ ἀναγνωρίζῃ τὴν μεγάλην ἀλήθειαν, ὅτι κακῶς περὶ τῆς ἰδίας ὑπολήψεως ἐργάζεται ἐκεῖνος, ὅστις στοχάζεται ὅτι κερδίζει ὑπόληψιν ἐπιβουλευόμενος διὰ συκοφαντιῶν τὴν ὑπόληψιν τοῦ ἄλλου· ὁ τοιοῦτος δύναται ν’ ἀποκτήσῃ ὄχι ὑπόληψιν ἀλλὰ φήμην πλὴν φήμην κακήν. Ἀφ’ οὗ ἤδη τὸ δεῖγμα τοῦτο, πρὸς τιμήν των τὸ ἐπαναλέγω, ἔδωσε πρὸς ὑπεράσπισιν συναδέλφων των ἡ μειονοψηφία τῆς 18 Μαρτίου, ἐπανῆλθον εἰς τὰς ἰδέας των, καὶ κατὰ τὴν τρίτην συζήτησιν ἐπανέρχονται καὶ πάλιν εἰς ὅλα τὰ τρία θέματα ἐν ἐκτεταμένῃ συζητήσει, ἐπιμένοντες μεταξὺ τῶν ἄλλων, τὸ ἐνθυμεῖσθε, εἰς μίαν πλήρη συνεδρίασιν ἐπὶ τοῦ μορίου τοῦ ὡς, τὸ ὁποῖον μόλις διὰ τῆς πνευματώδους ἐκείνης εὐτραπελίας τοῦ ἀξιοτίμου κυρίου Ζαΐμη ἐμποδίσθη ἀπὸ τοῦ νὰ μᾶς καταναλώσῃ καὶ δευτέραν συνεδρίασιν. Δὲν εἶναι λοιπὸν ἀπὸ τὸ μέρος ἡμῶν ἡ ἐπιμονή, ἡ ἐπιμονὴ παρουσιάζεται ἀλλαχόθεν καὶ δὲν ἠξεύρω τὸ διατί, δὲν θέλω νὰ ἐξετάσω τὸ διατί, διότι ὅσον τὸ δυνατὸν θέλω νὰ μένω καὶ ἐγὼ ἐντὸς τῆς οἰκογενειακῆς καὶ ἀδελφικῆς συζητήσεως. Διαφωνία, εἶπον, κύριοι, ῥιζικὴ μᾶς χωρίζει ἐπὶ τοῦ ζητήματος τῆς ἀμέσου ἢ μὴ διαθέσεως τῶν ἐκβολάδων. Μᾶς λέγουσιν ὅτι ἀνάγκη πρὶν ἢ προνοήσωμεν περὶ αὐτῶν νὰ γνωρίζωμεν τὶ ἔχομεν, καὶ ἔπειτα νὰ νομοθετήσωμεν. Καὶ ὅπως μᾶς πείσωσιν ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ γνωρίσωμεν τὶ ἔχομεν, (καὶ ἡμεῖς δὲν τὸ ἀποκρούομεν) καταφεύγουν εἰς διάφορα ἐπιχειρήματα. Μεταξὺ τῶν ἄλλων, ἐνθυμήθη, μᾶς εἶπε κατὰ τὴν πρώτην ἀγόρευσίν του ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς Μεσολογγίου κ. Δεληγεώργης καὶ ὁ τῆς Ναυπακτίας κ. Ῥοντήρης, ἐνθυμήθη τὴν μεγάλην βλάβην εἰς τὴν ὁποίαν ὡς ἐκ τῆς ἀγνοίας μας ὑπεπέσαμεν ἐπὶ τοῦ ζητήματος τῶν σκωριῶν. Ἔχετε ἐνώπιόν σας τὴν ἔκθεσιν τοῦ M. Chevalier τῆς παγκοσμίου ἐκθέσεως τῆς Γαλλίας, ἡ ὁποία εἶναι καθαρὰ, εἰλικρινὴς, δὲν εἶναι ἀπὸ ἑλληνικὴν ἀλλὰ γαλλικὴν πηγὴν καὶ ἥτις σᾶς λέγει, ὅτι 8 ἑκατομμύρια κατ’ ἔτος καθαρὸν κέρδος ἀπολαμβάνει ἡ ἑταιρία Ῥοῦ ἀπὸ τὰς σκωρίας τοῦ λαυρίου. Καὶ τοῦτο τὸ ἐπιχείρημα τὸ ἐπανέλαβον χθὲς μὲ περισσοτέραν ἔμφασιν ἀμφότεροι, μᾶλλον δὲ τοῦ κ. Ῥοντήρη, ἐπανῆλθεν εἰς τὸ ἐπιχείρημα τοῦτο ὁ ἀξιότιμος κ. Δεληγεώργης καὶ ἐν ἀδελφικῇ καὶ οἰκογενειακῇ συζητήσει τοῦ ἐξέφυγεν ἡ ἔκφρασις ἀγανακτήσεως πρὸς τὴν Βουλὴν, «πῶς δὲν ἐταράχθητε ὅταν κατὰ τὴν παρελθοῦσαν ἀγόρευσίν μου σᾶς εἶπε αὐτὸ τὸ ἐξαγόμενον, πῶς δὲν συνεκινήθη κανεὶς ἀπὸ σᾶς; εἶναι ἀληθὲς κύριοι. Μᾶς εἶπον, ὅτι 8,000,000 καθαρὸν κέρδος κατ’ ἔτος ἀπολαμβάνει ἀπὸ τὰς σκωρίας τοῦ Λαυρίου ἡ ἑταιρία Ῥοῦ, καὶ κανεὶς ἀκόμη δὲν ἐφάνη ὅτι ἔδωσε προσοχὴν εἰς αὐτό. Ἠξεύρετε διατί, κύριε βουλευτὰ Μεσολογγίου; διότι ἐγὼ πρῶτος, συγχωρήσατέ μοι τὴν ἔκφρασιν, ἐπίστευσα προχθὲς, ὅτι δὲν πιστεύετε εἰς ἐκείνην τὴν διαβεβαίωσιν, καὶ εἶχα τοὺς λόγους μου, τοὺς ὁποίους ἴσως ἐντὸς ὀλίγου θὰ σᾶς ἀναφέρω· ἀλλ’ ἔρχομαι σήμερον καὶ ἐφιστῶ τὴν προσοχὴν τῆς Βουλῆς ἐπὶ τοῦ ἐπιχειρήματος τούτου, ἀφ’ οὗ ἀπὸ τὴν χθεσινὴν ἀγόρευσίν σας βλέπω ὅτι πράγματι τὸ πιστεύετε, διότι βεβαίως τὸ πιστεύετε, ὅταν ἐλέγχητε τὴν Βουλὴν διὰ τί, ἐνῷ τοιαῦτα ἐκθέτετε ἐνώπιόν της, σεῖς μένετε ἀνάλγητοι; Ἠξεύρετε, κύριοι, διατὶ ἐπίστευσα κατὰ πρῶτον ὅτι δὲν πιστεύει ὁ κύριος Δεληγεώργης εἰς τὴν ἔκθεσιν τοῦ M. Chevalier; διότι δὲν ἠμποροῦσά ποτε νὰ πιστεύσω ὅτι ἕνας ὅστις ἐκυβέρνησε τὴν Ἑλλάδα πρὸ μικροῦ ἐπὶ πέντε συνεχεῖς μῆνας, καὶ ὅστις εἶχεν ἐνώπιόν του τὴν πρὸ τριετίας δημοσιευθεῖσαν ἔκθεσιν τοῦ Michel Chevalier, καὶ ὅστις καθ’ ὅλον τὸ διάστημα τῆς πενταμήνου κυβερνήσεώς του δὲν ἔκαμε κανὲν βῆμα ὅπως ἐξακριβωθῇ τοῦτο καὶ ὅπως ζητήσῃ ἀπὸ τὴν ἑταιρίαν νὰ πληρώσῃ τὸ ὑπερβάλλον, τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ πληρώσῃ, ἐάν τῳόντι ἔχῃ κέρδος καθαρὸν 8 ἑκατομμύρια, ἐπίστευσα, λέγω, ὅτι ἕνας τοιοῦτος ὑπουργὸς ποτὲ δὲν ἤθελεν ἔλθει ἐντὸς τῆς βουλῆς νὰ ἀναγγείλῃ τοῦτο, ἑπομένως εἶπον ὅτι ὁ κ. Δεληγεώργης τὴν ἔκθεσιν τοῦ M. Chevalier μεταχειρίζεται ἁπλῶς ὡς ὑπόθεσιν, ὡς ἐπιχείρημα, ὅπως ἐφελκύσῃ τὴν προσοχὴν τῆς βουλῆς ἐπὶ ........

§49ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Πρώτην φορὰν πρὸ 15 ἡμερῶν τὴν εἶδα.

§50ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Ἀφοῦ τοιαύτη δήλωσις γίνεται, τὴν ὁποίαν δὲν δύναμαι νὰ ἀντικρούσω, ἀφοῦ μοὶ λέγετε ὅτι πρὸ 15 ἡμερῶν ἐγνωρίσατε τὴν ἔκθεσιν τοῦ Chevalier, δὲν δύναμαι νὰ προχωρήσω εἰς τὰς περὶ τούτου σκέψεις μου. Ἐὰν δὲν ἀπατῶμαι ὅμως, ὁ ἀξιότιμος ὑπουργὸς τῶν οἰκονομικῶν κύριος Χρηστίδης, (δὲν τὸ ἰσχυρίζομαι· ἐὰν ἀπατῶμαι, τὸ διορθώνω), μοὶ εἶπε, (ἰδοὺ καὶ ἄλλος ἀπέναντί μου ἐπινεύει), ἐνώπιον ἄλλων βουλευτῶν, ὅτι ἡ ἔκθεσις αὕτη ἦτο γνωστὴ ἀπὸ τοῦ 1868.

§51ΧΡΗΣΤΙΔΗΣ. Δὲν πρέπει νὰ παρεξηγῶμεν ὅλα· διὰ τί δὲν ἀνέβαινες, ὅταν ὡμιλοῦσα, ν’ ἀπαντήσῃς; δὲν εἶναι ἀληθὲς αὐτὸ, τὸ ὁποῖον λέγεις· ἡ ἔκθεσις τοῦ M. Chevalier, σᾶς εἶπα, συνετάχθη καὶ ἐτυπώθη εἰς τὰ 1868. Ἐρώτησε καὶ τὸ ὑπουργεῖον τῶν οἰκονομικῶν πότε ἔφθασεν αὐτὴ ἡ ἔκθεσις εἰς τὴν Ἑλλάδα. Πῶς ἔρχεσθε λοιπὸν καὶ λέγετε ἄλλα παρὰ ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα σᾶς εἶπα;

§52ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Σᾶς εἶπα ὅτι εἶμαι ἕτοιμος νὰ διορθώσω ὅ,τι δὲν εἶναι ἀκριβές. Καὶ ὅμως εὑρίσκεται ἐνώπιόν μου καὶ ἄλλος ἀκόμη, ὅστις σᾶς ἤκουσε νὰ μᾶς εἰπῆτε αὐτὸ τὸ ὁποῖον λέγω· λοιπὸν παρηκούσαμεν καὶ οἱ δύω, ὄχι μόνος ἐγώ. Ἀλλὰ ἢ τὴν ἐγνώριζαν, κύριοι, ἢ δὲν τὴν ἐγνώριζαν αἱ παρελθοῦσαι κυβερνήσεις τῆς Ἑλλάδος, μένει ἀναντίῤῥητον ὅτι μία τοιαύτη ἔκθεσις ἦτο δημοσιευμένη ἀπὸ τὸ 1868 περὶ τῶν σκωριῶν τοῦ Λαυρίου, ἡ ὁποία ἐπιστοποιοῦσεν, ὅτι 8 ἑκατομμύρια κέρδος κατ’ ἔτος καθαρὸν ἀπολαμβάνει ἀπὸ τὰς σκωρίας ἡ ἑταιρία, καὶ μόλις πρὸ 15 ἡμερῶν τὴν ἐγνώρισαν, καὶ ἤδη πρὸ ἑνὸς μηνὸς μᾶς ἀπαιτοῦσαν, τὴν ἑσπέραν τῆς 17 Μαρτίου, ἀμέσως ἐδῶ νὰ τελειώσωμεν τὸ ζήτημα τῶν ἐκβολάδων.

§53ΛΕΚΚΑΣ. Τὸ κατεπεῖγον τότε ἀπέβλεπε μόνον, ἐὰν ᾖναι ἐθνικὰ καὶ ὄχι νὰ διαθέσωμεν· νὰ ἤμεθα ἀληθεῖς.

§54ΤΙΝΕΣ. Μὴ διακόπτητε.

§55ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Νὰ ἤμεθα ἀληθεῖς, νὰ λέγωμεν τὴν ἀλήθειαν· ἀλλ’ ὅταν οἱ λόγοι μας ἀναιρῶνται ἀπὸ τὰ ἔγγραφά μας τότε

λέγομεν τὴν ἀλήθειαν;

ΝΟΜΟΣΧΕΔΙΟΝ

Περὶ διαθέσεως τῶν ἐκβολάδων ὡς περιουσίας ἐθνικῆς. Αἱ κατὰ τὴν Λαυριακὴν χώραν ἐκβολάδες διατίθενται ὡς ἑξῆς· 1) Ὁ ἐπιθυμῶν νὰ ἐκκαμινεύσῃ τὰς ἐν λόγῳ ἐκβολάδας, ὀφείλει νὰ πληρώσῃ κατὰ μῆνα εἰς τὸ κεντρικὸν ταμεῖον 20% ἐπὶ τοῦ ἀκαθαρίστου τῆς ἐξαχθησομένης ὕλης ἢ μεταλλεύματος. 2) Ὁ ἐπιθυμῶν ν’ ἀγοράσῃ τὰς αὐτὰς ἐκβολάδας, ἢ μέρος αὐτῶν, πληρώνει εἰς τὸ ταμεῖον, ἐντὸς μηνὸς ἀπὸ τῆς παραλαβῆς αὐτῶν 8 δραχ. κατὰ τόνον. Ἀθῆναι, τὴν 18 Μαρτίου 1871. Ὁ βουλευτὴς Ἀττικῆς.

Ι. Δ. ΛΕΚΚΑΣ.

δὲν ἐπρόκειτο περὶ διαθέσεως τότε;

§56ΛΕΚΚΑΣ. Μίαν λέξιν πρὸς ἐξήγησιν.

§57ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Παρακαλῶ, δὲν ἐτελείωσα ἀκόμη· ἰδοὺ καὶ ἄλλο ἔγγραφον. «Αἱ ἐν Λαυρίῳ μεταλλοῦχοι ἐκβολάδες ἀνήκουσιν εἰς τὸ κράτους καὶ διατίθενται πρὸς ὄφελος τοῦ δημοσίου κατὰ τὰς ἑπομένας διατάξεις.» Δεληγεώργης, Ζέγγελης, Ῥοντήρης.

§58ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Εἴπατε «Δεληγεώργης»;

§59ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Μάλιστα.

§60ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Αὐτὴ ἡ πρότασις δὲν ὑπεβλήθη εἰς τὴν Βουλήν.

§61ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Ἐδόθη εἰς τὸ προεδρεῖον, ἐστάλη εἰς τὸν τύπον, καὶ κατεχωρήθη εἰς τὰ πρακτικά.

§62ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Δὲν γνωρίζω τί ἐκάματε ἰδιαιτέρως, ἀλλὰ γνωρίζω ὅτι σᾶς παρεκάλουν νὰ μοὶ τὴν δώσητε ὀπίσω, καὶ μοὶ εἴπατε ὅτι δὲν ὑπάρχει πρόχειρος, ἄλλως τε δὲν λέγει τίποτε.

§63ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Ἐὰν λέγῃ, ἢ ὄχι, δὲν ἠξεύρω, ἐγὼ ἀναγινώσκω ὅ,τι λέγει· αὐτὸ, κύριοι, εἶναι σωστόν. Ὁ κ. Δεληγεώργης ἦλθε τὴν ἐπιοῦσαν νὰ ἀνακαλέσῃ τὴν ὑπογραφήν του, καὶ τῷ εἶπον εἶναι κύριος νὰ πράξῃ τοῦτο, ἀλλ’ εἶχε σταλῆ εἰς τὸ τυπογραφεῖον. Αὐτὸ ἔγεινε τὴν 18 Μαρτίου. Ἐὰν αὐτὴν τὴν ἡμέραν ἐγένετο ψηφοφορία, ἤθελον ψηφοφορηθῆ αὐταὶ αἱ προτάσεις, ναὶ ἢ ὄχι;

§64ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἐὰν μὲ συγχωρῆτε νὰ σᾶς διακόψω. Ἐπικαλεῖσθε αὐτὴν τὴν πρότασιν, τὴν ὁποίαν καὶ ἀνεγνώσατε διὰ νὰ ἀποδείξητε ὅτι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἐψηφοφορήσαμεν ὑπὲρ τῆς ἀναβολῆς, ἠθέλαμεν τότε νὰ διαθέσωμεν· παρακαλῶ, ἡ πρότασίς μας ἔχει διατάξεις περὶ διαθέσεως;

§65ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Σωστὰ καὶ δι’ αὐτὸ τοῦτο σᾶς παρεπονέθημεν ὅτι ἐπεμένατε τὴν 17 Μαρτίου νὰ λύσητε ζήτημα, ἐπὶ τοῦ ὁποίου ἀκόμη δὲν εἴχατε σκεφθῆ, διότι τοῦτο εἶναι προοίμιον νομοσχεδίου περὶ διαθέσεως, τὸ ὁποῖον δὲν εἴχατε ἕτοιμον· διότι ἰδοὺ λέγετε ὅτι «διατίθενται αἱ ἐκβολάδες κατὰ τὰς ἑπομένας διατάξεις» διὰ τοῦτο σᾶς εἴπομεν τότε μὴ βιαζώμεθα νὰ ψηφίσωμεν ἀπόψε, καὶ διὰ τοῦτο σᾶς ἐπήνεσα ὅτι διὰ τῆς διαγωγῆς σας σήμερον κατεδείξατε ὅτι κατεδικάσατε, ὅσα ἐῤῥέθησαν διὰ τοὺς διαφωνήσαντας κατὰ τῆς προτάσεώς σας ταύτης.

§66ΡΟΝΤΗΡΗΣ. Παρακαλῶ......

§67ΤΙΝΕΣ. Μὴ διακόπτετε.

§68ΡΟΝΤΗΡΗΣ. Πρέπει ν’ ἀναγνωσθῇ αὐτὴ ἡ πρότασις, ἣν λέγετε.

§69ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Τὴν ἀνέγνωσα.

§70Α. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Ἡ ἄλλη, ἣν ὑπέβαλα ἐγὼ καὶ ὁ Ζέγγελης, αὐτὴ ἐψηφοφορήθη τότε.

§71ΔΑΓΡΕΣ. Κύριε πρόεδρε, τακτοποιήσατε τὴν συζήτησιν.

§72ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ, μὴ διακόπτετε.

§73ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Ἀλλ’ ἐάν, κύριοι, ἠμπορῇ νὰ δικαιολογηθῇ μία Κυβέρνησις, λέγουσα, ὅτι ἠγνόει τὴν ἔκθεσιν αὐτὴν ἐπὶ τῆς παγκοσμίου ἐκθέσεως, ἥτις φέρει ἐξαγόμενον ἀναμφισβήτητον κατ’ αὐτούς, ὅτι 8 ἑκατομμύρια καθαρὸν κέρδος δίδουσιν αἱ σκωρίαι τοῦ Λαυρίου, δικαιούμεθα ἡμεῖς, ἀξιότιμοι συνάδελφοι καὶ ἀξιότιμε φίλε κύριε Λέκκα, ἐν ᾧ τοιαῦτα ἔρχονται ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, ἂν δὲν ζητήσωμεν ἀπὸ τὰς Κυβερνήσεις μας ὅλας ὅσαι ἀπὸ τοῦ 1862 ὑπῆρξαν (καὶ ἀπὸ τὴν σημερινὴν, τὴν ὁποίαν καὶ ἐγὼ ὑποστηρίζω μὲ τὰς ἀσθενεῖς μου δυνάμεις), διατί δὲν ἐγένετο καμμία ἐξέτασις ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ ἀντικειμένου; τόσον περισσότερον ὠφείλατε, κύριοι ἄρχοντες, κατὰ τὴν ἔκφρασιν τοῦ κ. Λέκα, νὰ ἐξετάσητε καὶ ἐρευνήσητε τὰ τοιαῦτα, καθόσον ἡ ἑταιρία Ῥοῦ ἀπὸ τὸ 1867 δὲν παύει φωνάζουσα καὶ διαμαρτυρομένη ὅτι μὲ τὰς 200000 δραχ. τὰς ὁποίας δίδει κατ’ ἔτος, δίδει πολύ, πληρώνει ἀντὶ τῶν 10% τὸ ὁποῖον ὁρίζει ὁ νόμος περὶ σκωριῶν, πληρώνει κατ’ αὐτὴν 28% καὶ ἐνῷ πληρώνει κατ’ ἔτος 200,000 δρ. δὲν ἔπρεπε νὰ πληρώνῃ, ὡς διατείνεται, παρὰ 80,000 δραχ. καὶ ἐπὶ τῆς ὑπουργείας σας κ. Χρηστίδη....

§74ΧΡΗΣΤΙΔΗΣ. Δὲν εἶναι ἀληθές, δὲν ἦλθε καμμία τοιαύτη ἔκθεσις. Φέρετέ την ἐδῶ ἐὰν ὑπάρχῃ.

§75ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Δὲν εἶναι ἀληθὲς ὅτι ἦλθε! καὶ τὸ λέγετε σεῖς μὲ τὰ λευκά σας μαλλιὰ, ὅστις ἐτολμήσατε νὰ εἴπητε πρὸ ὀλίγου, πρέπει νὰ λέγωμεν τὴν ἀλήθειαν; Ἀκούσατε, εἶναι διακοίνωσις τῆς γαλλικῆς πρεσβείας. «Athènes Novembre.....

§76ΧΡΗΣΤΙΔΗΣ. Novembre λέγει; ποῦ εἶναι Novembre;

§77ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Ἀγάλια ἀγάλια, ἀφέντη κ. Χρηστίδη, μὴ τρέχητε. Νοέμβριον 1870 δὲν εἶσθε σεῖς ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, κ. Χρηστίδη;

§78ΧΡΗΣΤΙΔΗΣ. Ποίαν ἡμέραν; ἐπαύσαμεν μετὰ μίαν ἡμέραν, δὲν ὑπήρχομεν καὶ οὔτε κἂν ἐπρωτοκολλήθη αὐτό.

§79ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Οὔτε κἂν ἐπρωτοκολλήθη; Εἶναι καὶ ἓν ἔγγραφόν σας ἐδῶ εἰς ἀπάντησιν καὶ εἶναι καὶ ἡ ὑπογραφή σας ὡς ὑπουργοῦ.

§80ΧΡΗΣΤΙΔΗΣ. Ἀναγνώσατέ την.

§81ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Πρέπει νὰ τὴν ἀναγνώσω ἑλληνιστί;

§82ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ματαιοπονεῖτε, κ. Λομβάρδε.

§83ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Πρόκειται ν’ ἀποκρούσω ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον λέγει ὁ γέρων Χρηστίδης ἀπὸ τῆς θέσεώς του εἰς ἐμὲ τὸν λαλοῦντα ἀπὸ τοῦ βήματος, ὅτι δηλ. σᾶς ὑπεβλήθη αἴτησις νὰ ἐλαττώσητε τὸν φόρον.

§84ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἔχει δίκαιον καὶ νὰ σᾶς εἴπω διατί. Ὁ κ. Σερπιέρης κατεδιώχθη ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν νὰ πληρώσῃ τὰ καθυστερούμενα, ἔκαμεν ἔγγραφον καὶ εἶπε δὲν ἠμπορῶ νὰ πληρώσω διότι δὲν ὑπάρχει νόμος νὰ μὲ ὑποχρεώσῃ καὶ ὅτι τότε μόνον ὑποχρεοῦμαι νὰ σᾶς πληρώσω, ὅταν γείνῃ ἔρευνα καὶ ἀποδειχθῇ ποία εἶναι ἡ καθαρὰ πρόσοδος. Ἡ κυβέρνησις ἀπήντησε διὰ πράξεως τοῦ ὑπουργικοῦ συμβουλίου, κάθε χρόνον ψηφίζεται ἕνας νόμος, ὅστις λέγει, ὅτι τὰ ἐφαρμοσθέντα περὶ φορολογίας τῶν σκωριῶν κατὰ τὸ 1869 ἐξακολουθοῦν νὰ ἐφαρμόζωνται τὸ 1868, τὸ 1869, τὸ 1870, ἑπομένως ἡ κυβέρνησις δὲν δύναται νὰ παρεκτροπῇ τοῦ νόμου, οὔτε ἓν λεπτὸν πλειότερον δύναται νὰ εἰσπράξῃ οὔτε ἓν λεπτὸν ὀλιγώτερον· καὶ διετάχθη ὁ ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἀπὸ τὸ ὑπουργικὸν Συμβούλιον νὰ καταδιώξῃ τὸν κ. Σερπιέρην ἀπαραλλάκτως, ὅπως τοὺς λοιποὺς ὀφειλέτας.

§85ΧΡΗΣΤΙΔΗΣ. Δὲν θέλετε ν’ ἀκούσητε τὰ ὀρθά; παρακαλῶ.

§86ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Μὴ μὲ διακόπτετε.

§87ΧΡΗΣΤΙΔΗΣ. Σᾶς διακόπτω, διότι θέλετε νὰ μὲ ψεύσητε, καὶ σᾶς λέγω, ὅτι ἔχετε λάθος μέγιστον. Ὁ κ. Σερπιέρης δὲν ἀπηύθυνεν ἀναφορὰν εἰς τὸ ὑπουργεῖον, ζητῶν νὰ κάμωμεν ἐρεύνας, καὶ νὰ τῷ κόψωμεν τὰ ἔξοδα· εἶπε καταδιωκόμενος, ὅτι χρεωστεῖ 180,000 δραχμάς, ὅτι ἐγὼ δὲν ὑποχρεοῦμαι νὰ πληρώσω, διότι νόμος δὲν ὑπάρχει νὰ μὲ ὑποχρεῇ. Δὲν εἶναι, λοιπὸν ὅπως λέγετε, ὅτι παρουσίασεν αἴτησιν πρὸς ἐλάττωσιν τοῦ φόρου, πολλοῦ γε καὶ δεῖ! Ἐὰν παρουσίαζε τοιαύτην αἴτησιν ἠθέλετε ἰδεῖ ἐξετάσεις αὐστηρὰς, κ. Λομβάρδε, ἀλλ’ ἐζήτησε ν’ ἀποφύγῃ τὴν πληρωμήν. Λοιπὸν αὐτὴ ἡ ἀναφορὰ δὲν εἶναι αἴτησις περὶ ἀναθεωρήσεως.

§88ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Ἐτελειώσετε, κ. Χρηστίδη; Ἀκούσατε, κύριοι βουλευταὶ, μὴ τύχῃ καὶ παρήκουσα καὶ τώρα. Σᾶς εἶπεν ὁ κ. Χρηστίδης, ὅτι δὲν ἐγένετο αἴτησις ἐκ μέρους τῆς ἑταιρίας, ζητούσης νὰ ἐλαττώσῃ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἔδιδεν, ἄλλως ἤθελον γίνει αὐστηραὶ ἔρευναι. Σᾶς τὸ εἶπε τοῦτο; ἤκουσα καλά;

§89ΤΙΝΕΣ. Μάλιστα.

§90ΧΡΗΣΤΙΔΗΣ. Διασαφίσατε ἐπὶ ποίας ἀναφορᾶς — (θόρυβος.)

§91ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Φθάνει· ἂς δικάσῃ ἡ Βουλὴ μεταξὺ ἐμοῦ, λέγοντος, ὅτι σᾶς ἔγεινεν αἴτησις νὰ κόψητε τὸν δασμὸν, τὸν ὁποῖον πληρόνει ἡ ἑταιρία καὶ σᾶς εἶπεν, ὅτι 250 δραχμαὶ εἶναι πολύ—μᾶς λέγετε ὅτι πληρόνει 10%—καὶ σοῦ, λέγοντος ὅτι δὲν σᾶς τὸ εἶπε, καὶ ἂν σᾶς τὸ ἔλεγεν, ἠθέλετε κάμει παρατηρήσεις αὐστηράς. Ἀκούσατε τὴν διακοίνωσιν τῆς πρεσβείας (ἀναγινώσκει). «Ἡ ἑταιρία προτείνει ν’ ἀποδείξῃ ὅτι, ἐπειδὴ τὸ ἐξαγόμενον τὸ καθαρὸν εἶναι 87 δραχ. καὶ 38, καὶ ὄχι 233 καὶ 80, ὑφίσταται φόρον ὄχι 10% ἀλλὰ 28%, ἑπομένως ὅλως παρὰ τὸν νόμον. Σᾶς παρακαλῶ λοιπὸν, κύριε πρωθυπουργὲ, νὰ εὐαρεστηθῆτε νὰ ἐξετάσητε τὸ ζήτημα τοῦτο τὸ ὁποῖον ἔχει ἐπιῤῥοὴν οὐ μόνον ἐπὶ τοῦ μέλλοντος τῆς ἐν Ἑλλάδι βιομηχανίας, ἀλλὰ καὶ ἐπὶ τῶν συμφερόντων γαλλικῆς ἑταιρίας. Ἡ κυβέρνησις πολλάκις ἐδημοσίευσεν ὁδηγίας διὰ τὴν ἐξακρίβωσιν τῆς καθαρᾶς προσόδου τῶν καμίνων τοῦ Λαυρίου, οὐδέποτε ὅμως δυστυχῶς ἐξετελέσθησαν ἐκ τῆς ἀμελείας τῶν ὁδηγιῶν τούτων καὶ ἀπὸ ἐξήγησιν τοῦ νόμου ἥτις συγχέει δύο πράγματα οὐσιωδῶς διάφορα, τὸν φόρον ἐπί τινος ἐμπορεύματος, ὁ ὁποῖος δύναται νὰ ᾖναι σταθερὸς, καὶ τὴν ἀξίαν τοῦ ἐμπορεύματος τούτου, ἡ ὁποία ἐξ ἀνάγκης μεταβάλλεται, προέρχεται ἡ φιλονεικία ἐφ’ ἧς ὀφείλω νὰ ἐφελκύσω τὴν προσοχήν σας. Πρὸς θεραπείαν τοῦ κακοῦ σᾶς παρακαλῶ, ὅπως εὐαρεστούμενοι διορίσητε ἐπιτροπὴν ἥτις, συνερχομένη μετὰ προσώπων ἁρμοδίων, ἅπερ ἡ ἑταιρία ἤθελεν ὁρίσει, νὰ κάμῃ ἐρεύνας περὶ τῆς πραγματικῆς καθαρᾶς προσόδου τοῦ μολύβδου τοῦ ἐξερχομένου ἐκ τῶν καμίνων τοῦ Λαυρίου ἀπὸ τοῦ 1867. Ἡ ἑταιρία, πέποιθα, θέλει παράσχει χάριν τῆς πραγματογνωμοσύνης ταύτης, ἣν ζητεῖ πεποιθυῖα εἰς τὴν δικαιοσύνην τῆς Κυβερνήσεως τοῦ Βασιλέως, πάσας τὰς ἀναγκαίας εὐκολίας, ὅπως τὴν διαφωτίσῃ ἐπὶ τοῦ ἀντικειμένου τούτου.»

§92ΧΡΗΣΤΙΔΗΣ. Παρακαλῶ.....

§93ΠΟΛΛΟΙ. Μὴ διακόπτετε (θόρυβος).

§94ΧΡΗΣΤΙΔΗΣ. Κύριε πρόεδρε........

§95ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Χρηστίδη, μόνον ἂν ὁ ἀγορεύων σᾶς τὸ ἐπιτρέπῃ, δύνασθε νὰ τὸν διακόψητε.

§96ΧΡΗΣΤΙΔΗΣ. «Εἶπεν ἄφρων ἐν τῇ καρδίᾳ αὑτοῦ οὐκ ἔστι Θεός·» ἂν ἀφαιρέσῃς τὸ πρῶτον κῶλον, θεωρεῖται ὅτι εἶναι ἄθεος.....

§97ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. (Καταβαίνων τοῦ βήματος, δίδει τοῖς κυρίοις βουλευταῖς τὸ ἔγγραφον ὅπερ ἀνέγνωσεν). Ὁρίστε, κύριοι, ἀναγνώσατε οἱ ἴδιοι, καὶ κρίνατε.

§98Λ. ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. ..... (θόρυβος.)

§99ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Ἐπιθυμῶ ὅμως, κ. Κρεστενίτη, ἡ ἔκφρασίς μου νὰ ᾖναι ὅσον τὸ δυνατὸν εὔμορφος, διότι τοὺς λόγους μου τοὺς κτενίζω, τοὺς διορθώνω, προσέχω διότι τοὺς πωλῶ καὶ εἰς τὸν δρόμον. Ἀφῆστε λοιπόν· διότι, ὅταν μὲ διακόπτητε, μοῦ ταράττετε τὴν σειράν. Ἔπειτα ἐλᾶτε καὶ ὁμιλήσατε (γέλως). Λοιπὸν, κύριοι, ἐξακολουθῶ, καὶ ἂν ἴσως καὶ σᾶς ἐβάρυνα, δὲν εἶμαι αἴτιος ἐγώ, καὶ ἂν ἴσως καὶ περισσότερον καθήσω εἰς τὸ βῆμα, δὲν εἶμαι αἴτιος ἐγώ, ἀλλ’ οἱ διακόπτοντες. — Εἰς μίαν ἑταιρίαν λοιπὸν λέγω, κύριοι, ἡ ὁποία ἤρχισεν ἀπὸ τὰ 1867 καὶ ζητεῖ νὰ τῆς ἐλαττωθῇ καὶ αὐτὸ τὸ ποσὸν τῶν 200,000, τὸ ὁποῖον πληρώνει, ἐνώπιον μιᾶς ἐκθέσεως μιᾶς ἐπιτροπῆς Γαλλικῆς, ἡ ὁποία λέγει, ὅτι αὐτὴ κερδίζει 8,000,000 καθαρὸν κέρδος κατ’ ἔτος, ὀφείλετε νὰ τὸ καθαρίσητε τὸ ζήτημα πολὺ καλὰ εἶπεν ὁ κ. πρωθυπουργὸς, ὅτι πρέπει τὸ ζήτημα τοῦ Λαυρίου νὰ κανονισθῇ διὰ νὰ παύσῃ πᾶς ὅστις θέλει νὰ τὸ ἐκμεταλλεύηται διὰ συμφέροντα ἰδιαίτερα, ἀλλὰ καὶ τοῦτο τὸ ζήτημα τῶν 8,000,000, τὰ ὁποῖα παρουσιάζει ἡ ἔκθεσις, πρέπει νὰ διευκρινισθῇ καὶ αὐτὸ ὅσον τάχιον· ἤθελον σᾶς παρακαλέσει, κύριοι ὑπουργοὶ, ἂν ἦτο δυνατὸν, νὰ λάβητε πληροφορίας ἐντὸς τῆς συνόδου, ἀλλ’ ἂν τύχῃ τὸ ἐναντίον, νὰ καθαρισθῇ τὸ ζήτημα τῆς ἐκθέσεως τοῦ Michel Chevalier, διότι ἂν ἡ πρόσοδος ἦναι 8 ἑκατομμύρια, ἀπὸ 10%, εἶναι 800,000, καὶ πρὸς 30% εἶναι δύο μιλιούνια τετρακόσιαι χιλιάδες, καὶ πρέπει νὰ καθαρισθῇ τὸ ζήτημα, ἂν ἡ ἔκθεσις αὐτὴ ἦναι ἐσφαλμένη, ἢ ἐὰν ἀληθὴς, καὶ πρέπει ἡ ἑταιρία νὰ ἐξελεγχθῇ, ἂν λέγῃ τὴν ἀλήθειαν. Πρέπει νὰ σχηματίσωμεν μεγάλην ἑταιρίαν, εἶναι τὸ δεύτερον ἐπιχείρημα, πρέπει νὰ σχηματίσωμεν μίαν μόνον ἑταιρίαν. Τὸ νομοσχέδιον προτείνει μερίδας ὄχι ἀνωτέρας τοῦ 1,000,000 τόνων χωμάτων. Πρέπει νὰ σχηματίσωμεν μεγάλην ἑταιρίαν, ἤγουν ἑταιρίαν ἥτις νὰ παραλάβῃ ὅλας τὰς ἐκβολάδας, διότι αὐτὴ μόνη ἠμπορεῖ νὰ συναγωνισθῇ μετὰ τοῦ Σερπιέρη. Κατὰ τὴν ἀσθενῆ μου γνώμην, κύριοι, πιστεύω ὅτι οὐδεμία μεγάλη ἑταιρία, δηλαδὴ οὐδεμία ἑταιρία τοσοῦτον μεγάλη δύναται νὰ σχηματισθῇ (ξένη ἐννοῶ) διὰ τὰς ἐκβολάδας τοῦ Λαυρίου, ἡ ὁποία νὰ ἠμπορέσῃ νὰ συναγωνισθῇ μὲ τὸν Σερπιέρην. Τὸ κατάστημα τῆς ἑταιρίας Ῥοῦ εἶναι τὸ πρῶτον τοῦ κόσμου, καθόσον ἀποβλέπει τὴν ἐκκαμίνευσιν τοῦ μολύβδου εἶναι συστημένον. Ποία ἑταιρία ἔστω καὶ μία ἑταιρία ἥτις θὰ διαθέσῃ 10,000,000, κατὰ τὸν κ. Λέκκαν, θὰ ἠμπορέσῃ νὰ συναγωνισθῇ; Μόνη ἐλπὶς συναγωνισμοῦ ὑπάρχει ἀπὸ τὰς ἑλληνικὰς ἑταιρίας, διατί; διότι πρῶτον τὸ αἴσθημα τὸ ἐθνικὸν, κύριοι, ἀρκετὰ ἐκεντήθη εἰς αὐτὴν τὴν ὑπόθεσιν, ὅτι οἱ ξένοι ἦλθον καὶ μᾶς ἐπῆραν τοὺς θησαυρούς μας, καλῶς ἢ κακῶς δὲν ἐξετάζω. Ἀπ’ αὐτὴν τὴν ἰδέαν θὰ σχηματισθῇ ἑταιρία ἔστω καὶ μὲ ἐλπίδα μικροῦ κέρδους. Δεύτερον, ἀπ’ αὐτὴν τὴν μεγάλην ἔξαψιν τοῦ δημοσίου πνεύματος (καὶ ὅμοιόν τι δὲν ἐνθυμοῦμαι πάρεξ ἐπὶ τῶν Ἀλφρεδικῶν, ὅταν κρατοῦντες λιανοκέρια εἰς τοὺς δρόμους καὶ ταπεινούμενοι ἐνώπιον τῆς Ἀγγλικῆς πρεσβείας ζητωκραυγάζοντες ἐνομίζετε ὅτι θὰ ξεσχίσωμεν τὰ δευτέρια τῆς πολιτικῆς τῆς Ἀγγλίας), ἂς προσπαθήσωμεν νὰ ὠφεληθῶμεν πρὸς ἀνάπτυξιν τῆς μεταλλουργικῆς βιομηχανίας, ἥτις παρ’ ἡμῖν εἶναι εἰς νηπιώδη κατάστασιν, καὶ ἥτις δὲν ὑπόσχεται ὀλίγας ὠφελείας. Εἶναι ἀληθές, ὅτι ἡ γῆ τῆς Ἑλλάδος καλύπτει μέταλλα πολλά· ἂς κάμωμεν τρόπον νὰ σχηματισθοῦν ἑταιρίαι μικραί, καὶ δὲν εἶναι μικραὶ μὲ δύο τρεῖς καμίνους καὶ 1,000,000 τόνων χωμάτων. Ἡ ἑταιρία Ῥοῦ μὲ δύο καμίνους ἤρχισε. Σήμερον μὲ τὰς 18 τὰς ὁποίας καίει νυχθημερὸν δὲν τήκει παρὰ 100.000 τόνων σκωριῶν τὸν χρόνον. Ποία θὰ ἦναι ἐκείνη ἡ ἑταιρία, ἡ ὁποία θὰ ἠμπορέσῃ νὰ συστήσῃ διὰ μιᾶς τόσας καμίνους, ἐνῷ αὐτὴ ἡ ἑταιρία, ἡ ὁποία εἶναι ἡ πρώτη, δὲν ἔχει παρὰ 12; Ἂν τήκωνται ὡς 10 αἱ σκωρίαι, δὲν τήκονται ἢ ὡς 5 αἱ ἐκβολάδες καὶ δὲν ἠμποροῦν νὰ τήξουν σήμερον περισσότερον παρὰ 50,000 τόνων ἐκβολάδων κατ’ ἔτος. Ἑπομένως 1,000,000 χωμάτων δὲν δύναται νὰ ἐκκαμινευθῇ γρηγορώτερον ἀπὸ 20 ἔτη. Καὶ μία τοιαύτη ἐργασία εἶναι μικρὰ προσφερομένη εἰς μίαν ἑταιρίαν Ἑλληνικήν; καὶ ἂν δὲν εἶναι 12 φοῦρνοι καὶ εἶναι μόνον 6 θέλομεν 40 ἔτη διὰ νὰ ἐκμεταλλευθῶσι τὸ 1,000,000 τόνων, καὶ ἂν δὲν εἶναι 6 ἀλλὰ μόνον 3 τότε θέλομεν 80 ἔτη, καὶ εἶναι μικρὰ ἡ ἐπιχείρησις αὕτη κύριοι; ἐγὼ ἤθελον τολμήσει νὰ σᾶς καθυποβάλω, ὅτι ἐκεῖ ὅπου ἐπροσδιορίσαμεν 1,000,000 τόνων κατ’ ἀνώτατον ὅρον νὰ τὸν περιστείλωμεν εἰς 500,000. 500,000, κύριοι, τόνοι ἐκβολάδων παραχωρουμένων εἰς μίαν ἑταιρίαν δὲν εἶναι μικρόν. Ἴσα, ἴσα δι’ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον εἶπεν ὁ κύριος Ῥοντήρης, ὅτι δὲν πρέπει νὰ ζητήσῃ διὰ μιᾶς ἡ Βουλὴ τὴν μεγαλειτέραν ὠφέλειαν ὑπὲρ τοῦ δημοσίου, διότι ὅσας περισσοτέρας κάμετε ὠφελείας, τόσον περισσότερον κίνδυνον τρέχει τὸ δημόσιον διὰ τὴν εἴσπραξιν τῶν δικαιωμάτων του· ἀλλ’ ὁπωσδήποτε μὴ ἀποκλείσετε τὴν ἑλληνικὴν ἐνέργειαν μὲ τὴν ἰδέαν ὅτι πρέπει νὰ φέρητε μεγάλην εὐρωπαϊκὴν ἑταιρίαν ἡ ὁποία νὰ ἀνταγωνισθῇ μὲ τὴν ἑταιρίαν τοῦ Σερπιέρη ἢ τοῦ Ῥοῦ. «Δὲν πρέπει νὰ πωλήσωμεν πρὶν γνωρίσωμεν ὅ,τι ἔχομεν» δὲν συμφωνοῦμεν μὲ σᾶς· μήπως ἡμεῖς ὑπεστηρίξαμεν τὴν πρότασιν εἴτε τὴν ἀναφορὰν τοῦ κ. Βενδεβῆ διὰ νὰ πωλήσωμεν τὰς ἐκβολάδας ἀπὸ 7 λεπτὰ τὴν ὀκάν, ἢ τὴν τοῦ κ. Λέκκα, ἀπὸ 8 δρ. τὸν τόνον; Τίποτε δὲν λέγομεν περὶ τούτου, λέγομεν ὅμως ὅτι πρέπει νὰ ἀρχήσωμεν νὰ σκεπτώμεθα πῶς κάλλιον νὰ διαθέσωμεν καὶ νὰ ἀρχήσωμεν νὰ γνωρίσωμεν τί ἔχομεν. Καὶ δὲν εἶναι ὀρθὴ ἡ ἰδέα, ἡ ὁποία λέγει ὅτι μόνον ἡ κυβέρνησις πρέπει νὰ ἐξετάσῃ. Ἂς ἤρχετο κἂν τοὐλάχιστον ἡ πρότασις αὕτη εἰλικρινῶς, καθαρῶς λέγουσα, «ἀποκρούομεν πᾶσαν περὶ ἐκβολάδων σκέψιν, πᾶσαν περὶ ἐκβολάδων νομοθέτησιν ἕως οὗ ἡ κυβέρνησις ἐξετάσῃ, ἕως οὗ ἡ κυβέρνησις μᾶς πληροφορήσῃ.» Τοῦτο ἤθελεν εἶσθαι μία πρότασις καθαρὰ, μία πρότασις εὐνόητος, τὴν ὁποίαν ἠδυνάμεθα νὰ συζητήσωμεν, ἤθελον τὴν ἀποκρούσει, ἀλλὰ ἠδύνατό τις τοὐλάχιστον νὰ συζητήσῃ. Ἀλλὰ νὰ εἴπωμεν δὲν κάμνομεν τίποτε περὶ ἐκβολάδων ἕως οὗ ἡ κυβέρνησις ἐξετάσῃ καὶ ὡς τόσον νὰ νομοθετῶμεν, ὅτι πρέπει διὰ τούτου καὶ ἐκείνου τοῦ τρόπου καὶ ὄχι ἀλλέως νὰ διατεθῶσι, ἂν τότε δὲν εἶναι πρότασις καθαρὰ, εἶναι πρότασις ἡ ὁποία λέγει, καὶ δὲν λέγει· εἶναι πρότασις ἡ ὁποία, καθὼς εἶπεν ὁ κ. πρωθυπουργὸς ἐμμέσως τείνει ν’ ἀποκαταστήσῃ τὴν βουλὴν ταύτην συνέλευσιν, καὶ εἰς μάτην ἐπροσπάθησε ν’ ἀποκρούσῃ τὴν ἰδέαν ταύτην σήμερον ὁ κύριος Δημητριάδης. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ κάμῃ ἡ κυβέρνησις μόνη ὅσα θὰ κάμῃ ὅταν δὲν ὑποβοηθηθῇ ἀπὸ τὴν ἰδιωτικὴν ἐνέργειαν. Πολλὰ περὶ τούτου ἐῤῥέθησαν ἀπὸ τὸν κ. πρωθυπουργὸν καὶ εἶναι περιττὸν νὰ τὰ ἐπαναλάβω· εἰς τοῦτο μόνον ἐφιστῶ τὴν προσοχήν σας, ἀνάγκη νὰ ἐνθαῤῥύνωμεν τὴν βιομηχανίαν τὴν μεταλλουργικὴν, εἰς τὸν τόπον μας, ἀνάγκη ὅλοι οἱ συμπολῖταί μας νὰ ἴδουν ἕνα νόμον πλήρη. Δὲν καταγίνομαι, κύριοι, οὔτε εἰς τὸ ζήτημα τῆς καθαρᾶς καὶ ἀκαθαρίστου προσόδου οὔτε εἰς τ’ ἄλλα ζητήματα. Περαίνω τὸν λόγον μου ἐνταῦθα καὶ λέγω, ὅτι ἂν πράγματι οἰκογενειακῶς καὶ ἀδελφικῶς, καθὼς κηρύσσεται ἀπὸ καθένα τῶν ἀναβαινόντων εἰς τὸ βῆμα, περὶ τῆς ὑποθέσεως τοῦ Λαυρίου συζητοῦμεν, πρέπει οἰκογενειακῶς καὶ ἀδελφικῶς νὰ δώσωμεν ἔναρξιν ἐνεργείας, πρέπει νὰ παύσῃ, κύριοι, αὐτὸς ὁ σάλος, ὁ ὁποῖος ἐσπάρη εἰς τὸ δημόσιον πνεῦμα, πρέπει νὰ ἀνακαλυφθῇ τέλος πάντων φανερὰ καὶ καθαρὰ ἡ ἀλήθεια εἰς τὸν καθέναν, καὶ μὴ ἀναβάλωμεν ἐπὶ μιᾷ ἢ ἄλλῃ προφάσει τὸ ζήτημα τοῦτο ἵνα μένῃ πάντοτε ἐκκρεμές. Συμφέρει εἴς τινας ἐκτὸς τῆς βουλῆς νὰ ὑπάρχῃ τοιοῦτον ζήτημα καθὼς καὶ ἄλλα, τὰ ὁποῖα νὰ δύνανται νὰ ἀνακατόνουν τὰ πλήθη, δὲν ἠμπορεῖ νὰ συμφέρῃ εἰς τὸ κράτος καὶ εἰς ὑμᾶς εἰς οἱανδήποτε ἀπόχρωσιν καὶ ἂν ἀνήκετε. Εἶναι κακὸν τὸ μέτρον τὸ σημερινόν; Εἶσθε εἰς θέσιν νὰ τὸ διορθώσητε. Εἰς πάντας ὑπάρχει ἡ πεποίθησις ὅτι ἡ διάθεσις δὲν θὰ γίνῃ πρὶν ἢ ἐπανέλθῃ ἡ βουλή. Μετὰ 5 ἢ 6 μῆνας ὅτε σὺν Θεῷ συνέλθωμεν ἐκ νέου, ἂν τυχὸν φανῇ ἐλλαττωματικὸς ὁ νόμος, ἔ! κύριοι, δὲν ἔχομεν τὴν δυσκολίαν τὴν ὁποίαν ἔχουν ἐν Ἀγγλίᾳ, ὡς εἶπεν ὁ κ. Ῥοντήρης, νὰ διορθώσωμεν τὸν νόμον· μία πρότασις ἑνὸς βουλευτοῦ καὶ γίνεται. Ἂς τελειώσωμεν τὸ ζήτημα, ἀρκούντως ἀπησχόλησε καὶ ἡμᾶς καὶ τὸ κοινόν.

§100ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀγαπᾶτε ν’ ἀναγνωσθῇ τὸ ἔγγραφον τῆς ἐπιτροπῆς τῆς μεταβάσης εἰς τὸ Λαύριον ἐπὶ τῆς κατηγορίας ἐκείνης;

§101ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα. Ἀναγινώσκεται.

§102Λ. ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Εἰς αὐτὸ λέγει, ὅτι ἐμβῆκαν μέσα εἰς τὰ πλοῖα νὰ κάμουν ἐπιθεώρησιν; (θόρυβος.)

§103ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὅ,τι λέγει τὸ ἠκούσατε· διότι ἀνεγνώσθη. (διάλογοι θορυβώδεις.)

§104Σ. ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε πρόεδρε, παρακαλῶ, ἀφοῦ διὰ νὰ καθησυχάσωμεν τὴν Βουλὴν, ἀπεφασίσαμεν νὰ στείλωμεν μὲ ἐπίτηδες ἀτμοκίνητον, διὰ τὸ ὁποῖον ἀρκετὰς δραχμὰς ἐδαπανήσαμεν, τρεῖς ἢ τέσσαρας ἀνωτέρους ὑπαλλήλους διὰ νὰ ἐξετάσουν καὶ πληροφορήσουν τὴν Βουλὴν, καὶ ἀφοῦ ἔρχονται καὶ ἔγγραφα καὶ διαβεβαιοῦν τὴν Κυβέρνησιν καὶ τὴν Βουλὴν ὅτι τίποτε δὲν εἶναι ἀληθὲς ἐξ ὅσων κατηγγέλθησαν, δὲν ἐπίστευόν ποτε ὅτι ἤθελον εὑρεθῆ ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι νὰ ἀμφιβάλλουν· ἀλλ’ ἐπειδὴ βλέπω, ὅτι ἐξακολουθοῦν τινες νὰ ἀμφιβάλλωσι, δὲν μὲ μένει ἄλλο παρὰ νὰ τοὺς παρακαλέσω νὰ μεταβοῦν καὶ πληροφορηθοῦν ἰδίοις ὄμμασι, διότι εἰς ἐμὲ ὡς ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν δὲν μένει ἄλλο μέσον νὰ δώσω σαφεστέρας πληροφορίας ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ ἀντικειμένου. Λοιπὸν ἐπειδὴ ἀμφιβάλλει ὁ κ. Κρεστενίτης, τὸν παρακαλῶ νὰ μεταβῇ ἐπιτοπίως. (θόρυβος)

§105ΚΑΤΣΙΚΑΠΗΣ. Ὁ κ. Κρεστενίτης ἠμπορεῖ νὰ ἔχῃ τὰς πεποιθήσεις του, ἀλλ’ ἡ Βουλὴ ὑποθέτει ὅτι αὐτὸ εἶναι τὸ ἐξαγόμενον τῆς ἐρεύνης, τὴν ὁποίαν ἔκαμον οἱ ἀνώτεροι ὑπάλληλοι.

§106ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Κύριε πρόεδρε, θὰ ἀπαντήσω μόνον εἰς τὴν παρατήρησιν τοῦ ἀξιοτίμου κ. Λομβάρδου ὡς πρὸς τὴν διοίκησιν τοῦ ὑπουργείου τοῦ ὁποίου εἶχον τὴν τιμὴν νὰ προεδρεύσω.

§107ΠΟΛΛΟΙ. Ὁρίσατε, κ. Δεληγεώργη.

§108ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Λέγω δι’ ἐκείνους τῶν συναδέλφων, οἱ ὁποῖοι εἶναι ἐγγεγραμμένοι νὰ ὁμιλήσουν ὅτι δὲν ἔχω σκοπὸν νὰ ἀπαντήσω εἰς τὸν κ. Λομβάρδον ἐπὶ τοῦ θέματος καὶ εἰς τὴν οὐσίαν, διότι φρονῶ ὅτι ἦλθε μόνον καὶ ἐμέμφθη καὶ ἐκωμῴδησε τοὺς ἀγορεύσαντας κατὰ τὰς παρελθούσας ἡμέρας· τοῦτο δὲ δὲν συντελεῖ εἰς τὴν διαφώτισιν τοῦ ζητήματος, δὲν ἔχει ἐπιῤῥοὴν ὡς πρὸς τὴν οὐσίαν, ἐκτὸς ἂν σκοπός του ἦτο νὰ ἐξασθενήσῃ ὅλους τοὺς λόγους τῶν ἀγορευσάντων. Θέλω ἀπαντήσει εἰς τὴν παρατήρησιν καὶ εἰς τὴν μομφὴν, τὴν ὁποίαν τρόπον τινὰ ἠθέλησε νὰ ἐπιῤῥίψῃ κατὰ τῆς Κυβερνήσεως τοῦ Ἰουλίου, εἰπὼν ὅτι ἡ ἑταιρία Ῥοὺ ἀδιαλείπτως ἀπὸ τοῦ 1867 ἀπευθύνεται πρὸς ὅλας τὰς Κυβερνήσεις καὶ ζητεῖ παρ’ αὐτῶν μίαν δικαίαν ἐξακρίβωσιν τῆς καθαρᾶς προσόδου· καὶ ἠθέλησε νὰ ἐξάξῃ τοῦτο τὸ συμπέρασμα, ὅλαι αἱ κυβερνήσεις ἔσφαλλον καὶ ἠμέλησαν τὸ δημόσιον συμφέρον· διότι ὅμως ἡ κατάκρισίς του εἰδικῶς περιωρίσθη εἰς τὴν κατὰ τὸν Νοέμβριον ὑπάρχουσαν Κυβέρνησιν, ὀφείλω ν’ ἀπαντήσω καὶ νὰ τὸν πληροφορήσω, ὅτι ἢ κακῶς ἀναγινώσκει τὰ ἔγγραφα, ἢ ἂν δὲν ἀρύεται τὰς πληροφορίας ἀπὸ τὰ ἔγγραφα, τότε κακῶς σκέπτεται. Ἡ ἑταιρία Ῥοὺ κατεδιώχθη τὸν Ὀκτώβριον τοῦ παρελθόντος ἔτους, ὅπως κατεδιώχθησαν ὅλοι οἱ ὀφειλέται τοῦ κράτους· αὑτὴ μάλιστα κατὰ προτίμησιν· τότε ἐχρεώστει ἑκατοστύας τινὰς χιλιάδων δραχμῶν. Κατεδιώχθη δὲ διὰ δύω κεφάλαια χρέους· τὸ ἓν ἀφωροῦσε τὰ δικαιώματα τοῦ δημοσίου ὡς ἰδιοκτήτου τῶν σκωριῶν, τὸ δὲ ἄλλο ἐχρεώστει ὡς ὀφειλέτης τῶν φόρων τοὺς ὁποίους ὀφείλει νὰ πληρώσῃ διὰ τὰς ἰδιωτικὰς σκωρίας. Καὶ τὸ πρῶτον κεφάλαιον ὑπερβαίνει, νομίζω, τὸ ἓν ἑκατομμύριον.

§109ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ. Δύο ἑκατομμύρια.

§110ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Τὸ δεύτερον ἦτο περίπου 200 ἢ 300 χιλιάδες· ἀλλ’ ἡ ἑταιρία ἠρνήθη νὰ πληρώσῃ τὰ χρήματα εἰς τὴν πρόσκλησιν ἥτις τῇ ἀπευθύνθη παρὰ τοῦ Κεντρικοῦ ταμείου. Τότε διέταξεν ὁ ὑπουργὸς τῶν οἰκονομικῶν νὰ ἐφαρμοσθῇ ὁ νόμος περὶ καθυστερούντων· αὐτὸς δὲ ἀπηύθυνεν ἀναφορὰν εἰς τὸ ὑπουργικὸν συμβούλιον, τὴν ὁποίαν παρεκάλεσα πρὸ μικροῦ τὸν ἀξιότιμον Πρωθυπουργὸν νὰ διατάξῃ νὰ φέρῃ ὁ γραμματεὺς τοῦ ὑπουργικοῦ συμβουλίου, ἀλλὰ δὲν ἐδόθη ὁ καιρὸς, ὥστε νὰ παρουσιασθῇ ἡ ἀναφορά· ἡ ἀναφορὰ εἶχεν ἐσώκλειστον καὶ μίαν γνωμοδότησιν δικηγόρων. Δι’ αὐτῆς τῆς ἀναφορᾶς ἡ ἑταιρία ἰσχυρίζετο, ὅτι τὰ χρήματα διὰ τὰ ὁποῖα εἶναι ἐγγεγραμμένη ὡς ὀφειλέτις δὲν τὰ χρεωστεῖ, διότι δὲν ἔγεινεν ἐκκαθάρισις τῆς καθαρᾶς προσόδου, τῶν σκωριῶν, ἵνα ἐπιβληθῇ εἰς αὐτὴν τὸ 10%. Τὸ ὑπουργικὸν συμβούλιον λαβὸν ὑπ’ ὄψιν τὴν ἀναφορὰν, ἀπεφάσισε περὶ αὐτῆς. Ἡ πρᾶξις τοῦ ὑπουργικοῦ συμβουλίου εἶναι αὕτη· «Τὸ ὑπουργικὸν συμβούλιον λαβὸν ὑπ’ ὄψιν κατὰ τὴν σημερινὴν αὐτοῦ συνεδρίασιν τῆς 16 Νοεμβρίου 1870, τὴν ἀπὸ 31 παρελθόντος μηνὸς ἀναφορὰν τοῦ ἀντιπροσώπου τῆς ἑταιρίας Ἱλαρίωνος Ῥοὺ καὶ Συντροφίας μετὰ τοῦ συνημμένου ἀντιγράφου γνωμοδοτήσεως δικηγορικοῦ συμβουλίου ὑπὸ χρονολογίαν 29 τοῦ παρελθόντος μηνός, δι’ ὧν αὕτη ἐξαιτεῖται τὴν ἀναστολὴν τῆς ἐκβιάσεως ὑπὸ τοῦ δημοσίου πάσης ἀπαιτήσεως τοῦ φόρου τοῦ ἐκ σκωριῶν μολύβδου, μέχρις οὗ προηγουμένως ἐξακριβωθῇ ἡ καθαρὰ πρόσοδος καὶ κριθῇ τὸ ὀφειλόμενον ποσὸν τοῦ φόρου, διότι φρονεῖ ἡ ἑταιρία ὅτι δὲν ὑποχρεοῦται νὰ καταβάλῃ εἰς τὸ δημόσιον ταμεῖον τὰ ὁρισθέντα ποσὰ τοῦ φόρου ὑπὸ τοῦ νόμου ΣΙΓʹ τῆς 14 Ἀπριλίου 1867 καὶ διὰ τὰ ἐπιόντα ἔτη. Ἐπειδὴ κατὰ τοὺς ἐτησίους φορολογικοὺς νόμους ΣΞΣʹ, ΤΙΒʹ καὶ ΤΛʹ τῶν ἐτῶν 1868, 1869 καὶ 1870 αἱ σκωρίαι καὶ ὁ μόλυβδος τοῦ Λαυρίου φορολογοῦνται καὶ κατὰ τὰ ἔτη ταῦτα, ὅπως καὶ ὅσον ἐφορολογήθησαν τὸ ἔτος 1867 κατὰ τὸν νόμον ΣΙΓʹ· ἤτοι αἱ μὲν σκωρίαι πρὸ δραχμὰς 2 κατὰ τόνον, ὁ δὲ μόλυβδος πρὸς δραχ. 21 καὶ 38|00. Ἑπομένως κατὰ τοὺς νόμους τοῦ Κράτους ἡ ἐκτελεστικὴ ἐξουσία εἶναι δεσμευμένη νὰ μὴ εἰσπράξῃ οὔτε ἓν λεπτὸν πλέον, οὔτε ἓν λεπτὸν ἔλαττον τοῦ εἰρημένου φόρου. Ἐπειδὴ ἡ ἀπὸ 31 Ὀκτωβρίου ε. ε. ἀναφορὰ τῆς ἑταιρίας Ἱλαρίωνος Ῥοῦ καὶ Συντροφίας ζητεῖ νὰ ὑπεκφύγῃ τὰς ἀποφάσεις τῆς νομοθετικῆς ἐξουσίας, ὅπως καὶ πλεῖστοι τῶν φορολογουμένων συνήθως ἐπιχειροῦσι, καὶ ἐκ τούτου τὰ καθυστερούμενα ἐξωγκώθησαν καὶ τὰ οἰκονομικὰ τοῦ κράτους σπουδαίως ἔπαθον. Τὸ ὑπουργικὸν συμβούλιον παραγγέλλει τῷ κ. ὑπουργῷ τῶν Οἰκονομικῶν νὰ ἐξακολουθήσῃ τὰ ὑπὸ τοῦ ὑπουργικοῦ συμβουλίου ἀποφασισθέντα περὶ εἰσπράξεως τῶν καθυστερούντων μέτρα μετὰ τῆς δραστηριότητος, ἣν ἡ τακτικὴ εἴσπραξις τῶν νενομισμένων ἐσόδων τοῦ κράτους ἀπαιτεῖ.

Ὁ Πρόεδρος

ΕΠ. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ.

Τὰ μέλη, Δ. Χρηστίδης, Δ. Δρόσος, Χ. Ζυμβρακάκης, Ν. Θ. Λεώπουλος. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἀπάντησις τὴν ὁποίαν ἔκαμεν τὸ ὑπουργικὸν συμβούλιον εἰς αἴτησιν ἔκνομον καὶ ἀσυγχώρητον ἐκ μέρους μιᾶς ἑταιρίας, τὴν ὁποίαν τοσοῦτον καλῶς ὑπεδέχθημεν καὶ ἐξεντίσαμεν ἐνταῦθα. Ὁ νόμος τοῦ 1867 εἶναι οὗτος «ἐπιβάλλεται φόρος ἐπὶ τῶν σκωριῶν ἢ ἐπὶ τῆς καθαρᾶς προσόδου τοῦ ἐξ αὐτῶν μολύβδου δέκα τοῖς ἑκατόν. Ὁ φόρος οὗτος ὁρίζεται διὰ τὸ ἔτος 1867 εἰς δραχμὰς δύο κατὰ τόνον σκωριῶν καὶ εἰς δραχμὰς (24 καὶ 38|00) εἴκοσι τέσσαρας καὶ λεπτὰ τριάκοντα ὀκτὼ κατὰ τόνον μολύβδου. Ὁ αὐτὸς φόρος εἰσπραχθήσεται καὶ ἐπὶ τοῦ πρὸ τῆς δημοσιεύσεως τοῦ παρόντος νόμου ἐξαχθέντος μολύβδου.» Κατὰ τὰ ἑπόμενα ἔτη ὁ νόμος περὶ σκωριῶν ἐθεωρήθη ὡς παράρτημα τοῦ νόμου περὶ φορολογίας τῶν προϊόντων τῆς γῆς καὶ ὡς ἀκροτελεύτιον ἄρθρον ἐτίθετο εἰς τοὺς φορολ. νόμους τῶν ἐτῶν 1868 ἕως 1870 τὸ ἑξῆς, ὡς παραδ. χάριν εἰς τὸν νόμον τοῦ 1868 «Ἄρθρον 13. Ὁ ἀπὸ 14 Ἀπριλίου 1867 ΣΙΠ. νόμος περὶ φόρου ἐπὶ τοῦ μολύβδου καὶ τῶν σκωριῶν Λαυρίου ἰσχύει καὶ διὰ τὸ 1869». Αὐτὸ ἐπαναλαμβάνεται κατ’ ἔτος· ἠδύνατο λοιπὸν ἡ κυβέρνησις νὰ παρεκτραπῇ, ἔστω καὶ κατὰ κεραίαν, τοῦ νόμου τούτου; Ἐπὶ οὐδενὸς φορολογικοῦ νόμου ἔχει αὐτὰ τὸ δικαίωμα ἡ κυβέρνησις, οὔτε δύναται νὰ μεταῤῥυθμίσῃ κανένα νόμον. Λοιπὸν ἡ κυβέρνησις ἦτο δεσμευμένη νὰ εἰσπράξῃ ἐπὶ τῶν σκωριῶν καὶ τοῦ μολύβδου τὸ ποσὸν τὸ ὁποῖον διέταξεν ὁ νόμος τοῦ 1867, διότι κατ’ ἔτος ὁ φορολογικὸς νόμος τοῦ κράτους λέγει ὅτι ἡ φορολογία κατὰ τὸ τρέχον ἔτος θέλει γίνει κατὰ τὸν νόμον τοῦ 1867. Ἐντὸς τοῦ νόμου λοιπὸν καὶ τῶν δικαιωμάτων μας ἐπράξαμεν, συντάξαντες τὴν πρᾶξιν τοῦ ὑπουργικοῦ συμβουλίου τὴν ὁποίαν σᾶς ἀνέγνωσα καὶ συνέπεια ταύτης ἦτο νὰ καταδιωχθῇ ἡ ἑταιρία καὶ νὰ πληρώσῃ. Ἤδη εἶναι κυρία ἡ βουλὴ νὰ ἀποφασίσῃ ὅ,τι θέλει περὶ τοῦ μέλλοντος, ἤτοι διὰ τὸ 1871 καὶ τὰ ἑπόμενα ἔτη· ἀλλὰ περιπλέον δύναται ὁ κ. Σερπιέρης νὰ κάμῃ τώρα πρότασιν εἰς τὴν κυβέρνησιν, οὐχὶ περὶ μὴ φορολογίας τοῦ 1868 καὶ 1869 καὶ 1870, οἵαν ἔκαμεν κατὰ τὸν Ὀκτώβριον τοῦ 1870, ἀλλὰ πρότασιν δι’ ἧς νὰ εἴπῃ, ὅτι δέχομαι νὰ μὲ φορολογήσητε διὰ τὰ ἔτη αὐτὰ τὰ ὁποῖα παρῆλθον μετὰ τὴν ἐκ νέου ἐξακρίβωσιν τῆς καθαρᾶς προσόδου καὶ νὰ γίνῃ μία νέα ἀναθεώρησις τῆς καθαρᾶς προσόδου. Τότε ἡ Βουλὴ δύναται ν’ ἀποφασίσῃ περὶ τούτου.

§111ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Αὐτὸ ζητεῖ.

§112ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἡμεῖς ὅμως δὲν εἴχομεν βουλήν. Κάμετε ἤδη ὑμεῖς ὅ,τι θέλετε· δὲν ἐπεμβαίνομεν. Ἐὰν ζητῇ τώρα αὐτὸ, δὲν εἶναι κακὸν πρᾶγμα νὰ φερθῇ τὸ ζήτημα εἰς τὴν Βουλὴν, καὶ ἡ Βουλὴ ἀποφασίζει. Ἴσως δὲ συνηγορήσω ὑπὲρ τῆς προτάσεως τοῦ κυρίου Σερπιέρη διὰ τὸ παρελθόν· διότι διὰ τὸ μέλλον ἔχει τὸ δικαίωμα ἡ Βουλὴ, διὰ τὸ μέλλον, ἀπόκειται εἰς τὴν συναίνεσίν της.

§113Γ. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Περὶ ἀκαθαρίστου, μήπως ἔκαμεν ἔκθεσιν;

§114ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ὄχι. Ἀλλὰ προσέτι, κύριοι, θὰ μείνῃ εἰς τὴν Βουλὴν, βέβαια, ἕνας ἐνδοιασμός· ὁ ἐνδοιασμὸς τὸν ὁποῖον ἤθελε νὰ ἐγείρῃ ὁ ἀξιότιμος πρόεδρός μας, ὡς πρὸς τὴν ἀλήθειαν τῆς ἐκθέσεως τοῦ Michel Chevalier, προερχόμενος ἐκ τῆς ἑξῆς σκέψεως: διατὶ αὐτὸς ὁ ἄνθρωπος, ὁ Σερπιέρης, ζητεῖ τὴν ἀναθεώρησιν τῆς καθαρᾶς προσόδου; δὲν πιστεύω, κύριοι, νὰ μὴ ἔχῃ τὸν λογαριασμόν του· θὰ τὸν ἔχῃ ἀφεύκτως· θὰ ἠξεύρῃ τί ζητεῖ· καὶ νομίζω ὅτι ζητεῖ τι τὸ ὁποῖον δὲν πιστεύω ποτὲ μία πατριωτικὴ Βουλὴ νὰ τὸ κάμῃ· εἶναι περιττὸν ν’ ἀποφανθῶ περὶ τούτου, ἀλλὰ βεβαίως ἡ ἑταιρία Ῥοῦ εἰς αὐτὴν τὴν αἴτησιν ἔχει συμφέρον νὰ ζητῇ νὰ διαιρεθῇ ὁ νόμος ὁ περὶ φορολογίας εἰς δύω μέρη.

§115ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Νὰ δώσω μίαν διασάφησιν εἰς τὸν κ. Δημητριάδην, ὁ ὁποῖος ἠρώτησεν ἂν ὁ κ. Σερπιέρης ἔκαμε ζήτημα περὶ ἀκαθαρίστου. Ἐσχάτως, ὅτε ἤμην εἰς Λαύριον, ὁ κ. Σερπιέρης μοὶ εἶπεν περὶ ἐκβολάδων, οὐχὶ περὶ σκωριῶν, ὅτι προτιμᾷ ἀσυγκρίτῳ τῷ λόγῳ τὴν ἐπὶ τῆς ἀκαθαρίστου φορολογίαν, ἂν ἦναι δυνατὸν νὰ συμφωνήσωμεν μὲ αὐτὸν παρὰ τὴν ἐπὶ τῆς καθαρᾶς.

§116Γ. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Ἂν φέρῃ κάμινον νὰ χωρίζῃ τὸν μόλυβδον ἀπὸ τὸν ἄργυρον, συμφωνοῦμεν.

§117ΝΙΚΟΔΗΜΟΣ. Αἰσθάνομαι τὴν ἀδυναμίαν μου ν’ ἀναβαίνω εἰς τὸ βῆμα νὰ ὁμιλῶ περὶ τοιούτων σπουδαίων πραγμάτων, διότι οὔτε νομικὸς εἶμαι, οὔτε οἰκονομολόγος, οὔτε λογιστικὸς, ἀλλ’ ὑπείκων εἰς τὸ αἴσθημα τῆς καρδίας μου ὁμιλῶ, καὶ ἐκ τοῦ αἰσθήματός μου τούτου ὑπέβαλα ἐκείνην τὴν πρότασιν. Ἡ πρότασίς μου εἶναι ὅτι, καθόσον ἀφορᾷ τὸ περὶ διαθέσεως τῶν ἐκβολάδων ἐπιφυλάσσεται τὴν ἀπόφασίν της μέχρις οὗ διὰ γνωμοδοτήσεως σπουδαίων ἐπιστημόνων, κληθησομένων ἐπὶ τούτῳ ἐξ Εὐρώπης, σχηματίσῃ ἡ κυβέρνησις πλήρη γνῶσιν τοῦ ποιοῦ καὶ τῆς ποσότητός των. Εἰς τὴν ὁμιλίαν μου τὴν πρώτην, ὅτε εἶπεν ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ὅτι θὰ φέρῃ πίστωσιν, ἐγὼ εἶπον ἀπὸ τοῦδε 5 μῆνες ἕως ὅτου συγκαλεσθῇ ἡ Βουλὴ εἶναι ἀρκετὸς χρόνος νὰ λάβωμεν γνῶσιν, καὶ σχηματίσῃ καὶ ἡ κυβέρνησις ἓν νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον νὰ φέρῃ ὑπ’ ὄψιν τῆς Βουλῆς, ἀλλὰ δυστυχῶς ἡ ἰδέα μου αὐτὴ ἐθεωρήθη ὡς ἀόριστος ἀναβολὴ, ἐνῷ δὲν ἦτον ἀόριστος. Ἀκολούθως ἔγειναν αἱ συζητήσεις καὶ τῶν δύο νομοσχεδίων· ὅτε δὲ ὁ κ. Ζαΐμης εἶπε νὰ νομοθετήσωμεν ἓν νομοθέτημα προπαρασκευαστικὸν, τότε ἦλθον εἰς τὸ βῆμα καὶ εἶπον συγχωνεύω τὴν πρότασίν μου εἰς τὴν πρότασιν τοῦ κ. Ζαΐμη, τὸ εἶπον ῥητῶς. Ἀλλ’ ἐπειδὴ ἡ πρότασις ἐκείνη δὲν ἐλήφθη ὑπ’ ὄψιν, θὰ παρακαλέσω τὸν κ. πρόεδρον νὰ φέρῃ ἐδῶ αὔριον τὴν ἀγόρευσίν μου ἐκείνην, ἵνα ἰδῆτε ποῖος ἦτο ὁ σκοπός μου, καὶ διὰ τοῦτο θεωρῶ ὅτι ἡ πρότασίς μου ἐκείνη δὲν ἐσυγχωνεύθη.

§118ΛΕΚΚΑΣ. Θὰ ὁμιλήσω, κύριοι, περὶ ζητήματος προσωπικοῦ. Ἀνῆλθον τὸ βῆμα τοῦτο, κύριοι, παρὰ τὴν θέλησίν μου καὶ ἐναντίον τῆς τακτικῆς μου, παρὰ τὴν θέλησίν μου μὲν, διότι εἶχον ἀμετάθετον ἀπόφασιν νὰ μὴ ἐπαναλάβω τὸν λόγον, διότι κατ’ ἐμὲ ἡ ζητουμένη πρότασις ἦτο ἐξηντλημένη· ἐναντίον δὲ τῆς τακτικῆς μου, διότι, ὡς καὶ ἄλλοτε εἶπον, ὁσάκις λαμβάνω τὸν λόγον, προηγουμένως φροντίζω κάτι νὰ σκέπτωμαι κἄτι νὰ μελετῶ, διότι δυστυχῶς αἱ περιστάσεις καὶ ἡ φύσις δὲν μοὶ παρέσχε πλουσιοπαρόχως τὰ δῶρα τὰ ὁποῖα ὁ συνάδελφός μας κ. Λομβάρδος ἀναγνωρίζει εἴς τινας τῶν ἐντίμων συναδέλφων, οἵτινες πάντοτε ὁμιλοῦν ἀπὸ τοῦ βήματος ἀπροετοίμαστοι καὶ ὅ,τι λέγουν καὶ ὅ,τι πράττουν τὸ ὀφείλουν εἰς τὴν εὐφυΐαν καὶ ἰδιαιτέραν ἀξίαν των. Δι’ αὐτοὺς τοὺς δύω λόγους λέγω μὲ λύπην μου ἀνέρχομαι καὶ παρὰ τὴν θέλησιν ἀπροπαρασκεύαστος εἰς τὸ βῆμα, ἀλλ’ ὅταν προκαλοῦμαι δὲν συνηθίζω νὰ σιωπῶ. Ἐννοεῖτε δὲ ὅτι δι’ ἐμὲ εἶναι θυσία τὸ νὰ μὴ σιωπήσω, διότι ἔχω ν’ ἀντιταχθῶ εἰς Αἴαντα τῆς διπλωματίας καὶ πολιτικῆς, ὁ ὁποῖος ἄλλοτε εἰς τὸ κοινοβούλιον τῶν Ἰονίων νήσων ἐπολέμησε μὲ μίαν τῶν κραταιοτέρων δυνάμεων. Ἡ μειονοψηφία τῆς ἑσπέρας ἐκείνης, μᾶς εἶπεν, εἶναι ἀνακόλουθος· τοῦτο τοσοῦτον δὲν εἶναι ἀληθὲς, ὅσον εἶναι ψευδὲς ὅτι αὐτὴν τὴν στιγμὴν δὲν εἶναι ἡμέρα. Ποῦ εὑρίσκετε, κύριοι, τὴν ἀνακολουθίαν τῆς μειονοψηφίας τῆς ἑσπέρας ἐκείνης; τί ἐζήτει ἐκείνη ἡ μειονοψηφία; ἐπέσπευδε πρὸς ποῖον σκοπόν; Δὲν ἀνεγνώριζε δικαίωμα ἰδιοκτησίας ἐπὶ τῶν ἐκβολάδων καὶ τίποτε ἄλλο. Σήμερον ζητεῖ ἀναβολὴν καὶ δὲν ἠξεύρετε, ὅτι ὁ χρόνος τὰ πάντα μεταβάλλει, καὶ ὅτι ὁλόκληρος ἡ πλειοψηφία, ἐγένετο μειονοψηφία. Ἂν ἡ μειονοψηφία ἡ ὁποία ἔλαβε τόσα φῶτα μετὰ τὰς ἐπανειλημμένας ἀγορεύσεις τῶν ὑπουργῶν, δὲν γνωρίζει ὁποία εἶναι ἡ ἀναλογία τῶν μετάλλων τῶν ὑπαρχόντων εἰς τὰς ἐκβολάδας, τί θέλετε σήμερον σεῖς νὰ πράξετε; δὲν θέλω ν’ ἀναῤῥιπίσω πάθη, δὲν μιμοῦμαι τὸν Αἴαντα τῆς πολιτικῆς, ὁ ὁποῖος ἔθετε τὰς χεῖράς του ἐντὸς τοῦ θυλακίου του γεμάτου ὄφεων, καὶ ἔῤῥιπτε ἕνα εἰς τὸν ἕνα, ἄλλον εἰς τὸν ἄλλον, ἀλλ’ οἱ ὄφεις του δὲν εἶχον δηλητήριον, καὶ κατ’ εὐχὴν πάντες ἐμείναμεν σῶοι καὶ ἄθικτοι. Ἐγὼ ἔσφαλα, διότι δὲν ἐπρόσεξα εἰς μίαν λέξιν, τὴν ὁποίαν εἶπον μίαν ἡμέραν, ἐκσφενδονίσας ἕνα χαριεντισμόν. Ἐκεῖνος ὁ χαριεντισμὸς τῆς ἀηδόνος ἠλέκτρισε πολλούς· ὁμολογῶ ὅτι ἔσφαλα. Ἐντεῦθεν καὶ πατέρες ἐγεννήθησαν καὶ ἀνεδείχθησαν καὶ πάπποι τῶν ἐκβολάδων· χάρισμά σας τὰ δικαιώματα· ὅστις θέλῃ ἂς δέχεται τίτλους, ἐγὼ ὑπηρέτησα τὴν ὑπόθεσιν αὐτὴν, ὀλιγώτερον ἴσως πάντων, καὶ ἐφ’ ὅσον ἡ συνείδησις πρὸς ἐκπλήρωσιν τοῦ καθήκοντός μου ἀπῄτει. Τίς ἐζήτησε λοιπὸν δικαιώματα καὶ τίτλους; ἂν διὰ τοσαύτην μηδαμινὴν ὑπόθεσιν ζητοῦμεν τίτλους, τί θὰ ζητήσῃ ἡ μεγάλη γενεὰ τῶν γιγάντων, ἡ ὁποία μᾶς ἔκαμε νὰ ἤμεθα ἐδὼ καὶ νὰ συζητῶμεν; Ἀλλοίμονον Ἑλλάς! Δευτέρα κατηγορία ἣν ἀπήγγειλε κατ’ ἐμοῦ ὁ κ. πρόεδρος τῆς Βουλῆς. «Συντάττεται ὁ κ. Δέκκας μὲ τὴν μειονοψηφίαν διὰ τὴν ἀναβολήν· ζητεῖ τὴν ἀναβολὴν σήμερον καὶ ἐν τούτοις ἔχει πρότασιν περὶ παραχωρήσεως τῶν ἐκβολάδων.» Βεβαίως ὁ ἔντιμος ἐκ Ζακύνθου συνάδελφός μας, ἐκ τῆς ὑψηλῆς θέσεως εἰς τὴν ὁποίαν τὸν ἀνεβιβάσαμεν ἦτο εἰς θέσιν νὰ κρατῇ ἀκριβεῖς σημειώσεις, διότι ἀπ’ ἀρχῆς ἐσκέπτετο νὰ σᾶς κάμῃ μίαν ἀνακεφαλαίωσιν. Φαίνεται ὅμως ὅτι κατὰ κακὴν μοῖραν διέκοψε εἰς χρονικόν τι διάστημα τὰς σημειώσεις του καὶ ἐλησμόνησεν ὅτι δὲν εὗρε καὶ οὗτος τὸν τετραγωνισμὸν τοῦ κύκλου. Αὐτὸ τὸ χαρτίον δὲν ἐξῆλθεν ἐν ἀγνοίᾳ σας, καὶ θὰ μὲ εἴδετε περιτρέχοντα τὴν αἴθουσαν πρὸ ὀλίγου, ζητοῦντα τὰ πρακτικὰ ἵνα σᾶς ἀποδείξω, ὅτι πρῶτος ἐγὼ ἔκαμα χρῆσιν τοῦ ἐγγράφου αὐτοῦ καθ’ ὅσον δ’ ἀφορᾷ τὴν διάθεσιν τῶν ἐκβολάδων, ἑπομένως δὲν ἦτο καὶ αὐτὸ εὕρημα. Χθὲς μοὶ ἐζήτησαν ἀντίγραφον τῆς προτάσεώς μου διὰ νὰ δοθῇ εἰς τύπωσιν, διότι, ὡς μοὶ εἶπον, δὲν ὑπάρχει πουθενά. Φαίνεται, ὅτι τὸ μυστήριον τοῦτο ἐκρατεῖτο ἵνα παρουσιασθῇ ὡς πειστήριον· ὅτι δὲ λέγω ἀληθῆ, τὸ γραφεῖον ἂς βεβαιώσῃ. Καὶ ποῖος σᾶς εἶπεν, ὅτι οἱ βουλευταὶ τῆς Ἀττικῆς δὲν θέλουν τὴν διάθεσιν; δὲν τὴν θέλουν, ὡς τὴν σημειοῖ τὸ νομοσχέδιον· τί κατεπείγει; διὰ τί ἐντὸς 6 μηνῶν, τὸ εἶπον καὶ τὸ ἐπανέλαβα πολλάκις, νὰ μὴ διατάξωμεν τοὺς ἡμεδαποὺς ἐπιστήμονας καὶ νὰ μὴ ζητήσῃ ἡ κυβέρνησις 100 ἢ 200,000 δραχμῶν, δι’ ὧν νὰ φέρῃ 2–3 ἐπιστήμονας μεταλλουργοὺς καὶ καθηγητὰς τῆς χημείας, διὰ νὰ πείσουν καὶ ἡμᾶς καὶ τοὺς συμπολίτας μας περὶ τοῦ πράγματος· καὶ νὰ πεισθῇ σὺν τούτοις καὶ ἅπας ὁ κόσμος, ὅστις θὰ ἔχῃ ὑπόληψιν εἰς τὰ ἔκτακτα ἐν Εὐρώπῃ ταῦτα πρόσωπα· διὰ νὰ βεβαιωθῇ περὶ τῆς ἀξίας τοῦ Λαυρίου καὶ οὐχὶ ἀπὸ τὴν κυβέρνησιν καὶ τὰς ὑπογραφὰς τῶν ὑπαλλήλων της, ἀλλὰ ἀπὸ τοὺς ἐκτάκτους ἐκείνους τεχνικοὺς ἄνδρας καὶ καθηγητὰς, οἵτινες ἔζησαν καὶ ἐσπούδασαν καὶ ἐμόχθησαν ἐν τοῖς μεταλλείοις· τοῦτο ζητοῦμεν ἡμεῖς καὶ οὐδὲν ἕτερον. Δὲν προχωρῶ, κύριοι, περισσότερον, πράγματι δὲν θέλω νὰ ἐρεθίσω τὰ πάθη, διότι, ὡς γνωρίζετε, εἶμαι ὁ ἄνθρωπος τῶν μέσων ὅρων· ἐν οἰκογενείᾳ νὰ λύσωμεν τὸ ζήτημα ἐπιθυμῶ, διότι πάντες ὑπὸ τῶν αὐτῶν αἰσθημάτων ἐμπνεόμεθα· ὑποστηρίζει ὁ καθεὶς μίαν γνώμην· ἐγὼ ἔχω αὐτὴν τὴν ἰδέαν, δίδω τὴν ψῆφον, ἔχετε ἐναντίαν ἰδέαν; δότε ἐναντίαν ψῆφον, καὶ τοιουτοτρόπως κλείει ἡ ὑπόθεσις τοῦ Λαυρίου.

§119ΤΙΝΕΣ. Ἀρκετά.

§120Λ. ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Συγχωρήσατέ μοι, κ. πρόεδρε, νὰ εἴπω ὀλίγας λέξεις ἀπὸ τὴν θέσιν μου· θὰ κάμω δὲ τὴν ἑξῆς παρατήρησιν, καθόσον ἀφορᾷ τοὺς λόγους τοῦ κ. Λομβάρδου, ὁ ὁποῖος ἠθέλησε νὰ πιστεύσῃ τὸν κ. Γκρόχμαν, ὅτι ἀδικεῖται ἡ ἑταιρία εἰς τοῦτο. Θὰ σᾶς κάμω μίαν παρατήρησιν μεταξὺ τῆς καλῆς πίστεως ἡμῶν καὶ τῆς κακῆς πίστεως τῆς ἑταιρίας, διὰ νὰ εἴπητε ποῖος ἔχει δίκαιον. Ἡ ἑταιρία τὴν πρώτην πρότασιν, τὴν ὁποίαν ἔκαμεν εἰς τὴν κυβέρνησιν, τὴν ἔκαμεν ὅτι θέλει αὐτὰς τὰς σκωρίας νὰ κατασκευάσῃ γυαλιὰ, καὶ ἐπὶ τῇ βάσει αὐτῆς τῆς ἀπιστίας ἐπροχώρησεν. Ἡ ἑταιρία αὕτη, καθὼς γνωρίζετε ὅλοι, ἔχει 200 ἕως 400,000 τόνους ἀπὸ τὰς ἐκβολάδας· εἶναι πράγματα φανερὰ, 42 ἅμαξαι τὴν ἡμέραν ἀπὸ ἐκβολάδας καὶ 12 ἀπὸ σκωρίας ἐπὶ τρία ἔτη, ἂν κάμητε τὸν λογαριασμὸν, θὰ εὕρητε περισσότερον. Πῶς λοιπὸν ἠμποροῦμεν τώρα νὰ πιστεύσωμεν ὅτι αὐτὴ λέγει τὴν ἀλήθειαν; Ἔρχομαι τώρα εἰς τὸν κ. Λομβάρδον, ὡς πρὸς τὴν γνώμην του, περὶ τῶν ἑταιριῶν. Δὲν ἠμπορεῖ, λέγει, μεγάλη ἑταιρία νὰ ἔλθῃ νὰ συναγωνισθῇ μὲ αὐτὴν τὴν ἑταιρίαν ἡ ὁποία εἶναι ἡ πρώτη, καὶ ἀπὸ τὸ ἄλλο μέρος λέγει μικραὶ ἑταιρίαι ἐπιτρέπεται· ἐὰν ἐννοῇ μὲ τὸν λόγον του τοῦτον νὰ ἀποφασίσωμεν νὰ ἐξαιρεθῇ ἡ ἑταιρία αὐτὴ, τότε μάλιστα, ἢ ἂν θέλῃ πάλιν νὰ ἀποφασίσωμεν νὰ γείνῃ ἡ διαχείρισις ὑπὸ τῆς κυβερνήσεως, τότε μάλιστα τὸ παραδεχόμεθα καὶ αὐτὸ, καὶ τότε οὔτε αὐτὴ ἡ ἑταιρία, οὔτε ἄλλη νὰ ἀναλάβῃ τὸ ἔργον. Ἐδῶ, κύριοι, παρατηρεῖτε, ὅτι διὰ τὴν ἑταιρίαν τοῦ σιδηροδρόμου, ὅταν διεγράφησαν οἱ ὅροι, ὁ σταθμὸς νὰ γείνῃ ἐντὸς τῆς πόλεως, οἱ Ἕλληνες συλλογιζόμενοι τὰ ἔξοδα εἶπον, δὲν δυνάμεθα νὰ παραδεχθῶμεν αὐτό. Ἰδοὺ τώρα ὅπου ἡ ἑταιρία αὕτη ἐκέρδισε νὰ μείνῃ ἐκεῖ ὁ σταθμὸς, καὶ τώρα παραπονοῦνται οἱ ἐντόπιοι, καὶ λέγουν ὅτι ἐὰν ἠξεύραμεν τοῦτο, τὸ ἐκάμναμεν καὶ ἡμεῖς. Διὰ τοῦτο ἐπιμένω εἰς τὴν γνώμην μου καὶ δὲν συμφωνῶ μὲ τὸν κ. Λομβάρδον, ὅστις εἶπεν ὅτι δὲν θὰ τελειώσῃ ἀμέσως καὶ θὰ ᾖναι ἐδῶ ἡ Βουλὴ, καὶ ἐγὼ ἐπειδὴ εἶμαι βουλευτὴς καὶ θὰ ᾖναι καὶ ὁ ὑπουργὸς βουλευτὴς, εἶναι καλλίτερα αὐτὴν τὴν ἀπόφασιν νὰ τὴν ἔχῃ ἡ Βουλὴ καὶ οὐχὶ καμμία κυβέρνησις. Καὶ ἐὰν ἦμαι ὑπὲρ τοῦ ἀκαθαρίστου, τοῦτο τὸ ἀπέδειξα καὶ σᾶς εἶπον ὅτι τὸ θεωρεῖ ὀρθότερον καὶ αὐτὸς ὁ Σερπιέρης καὶ ἡ ἑταιρία. Διὰ τοῦτο ἐπιμένω εἰς τὴν ἰδέαν μου νὰ παραδεχθῶμεν τὸ ἀκαθάριστον. Σᾶς παρατηρῶ δὲ, κύριοι, ὅτι 250 δραχμὰς ὁ τόνος θέλει ἔξοδα, ἐὰν ἀποφασίσητε 350 δραχ., τότε θὰ χάνετε 100 δραχ. τὸν τόνον, καὶ ἓν ἑκατομ. ἀπὸ τόνους 100,000,000 δραχμὰς, καὶ δὲν εἶναι μικρὰ ἡ ζημία. Αὐτὰ τὰ ὁποῖα θὰ ὠφεληθῇ αὐτὴ ἡ ἑταιρία, τὰς 100,000,000 δραχμὰς, διὰ τὶ νὰ τὰς χάσῃ τὸ δημόσιον; Διὰ τοῦτο εἶναι καλλίτερον νὰ ψηφίσητε τὸ εἶδος, ἢ τοὐλάχιστον νὰ γείνῃ μία συμφωνία, ἐκεῖ ὅπου λέγομεν ἐπὶ τῆς καθαρᾶς, νὰ εἴπωμεν, ἐπὶ τῆς ἀκαθαρίστου.

§121ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ῥοντήρης.

§122ΡΟΝΤΗΡΗΣ. Χθὲς, κύριοι, ἀνέπτυξα, ὅτι δὲν πρέπει νὰ προβῶμεν ἀμέσως εἰς τὴν διάθεσιν τῶν ἐκβολάδων· ἔπειτα ἔφερα γνώμην περὶ τῶν συστημάτων ἐξ ὧν ἔχομεν νὰ ἐκλέξωμεν καὶ προβῶμεν εἰς τὴν διάθεσιν, ἤτοι περὶ τοῦ συστήματος τοῦ ὑπουργικοῦ νομοσχεδίου, περὶ τοῦ συστήματος τοῦ βουλευτικοῦ νομοσχεδίου, καὶ περὶ τῆς ἀμέσου ἐκκαμινεύσεως. Σήμερον ἔχω καθῆκον νὰ ἀναπτύξω τὴν πρότασίν μου περὶ τῆς ἀμέσου ἐκκαμινεύσεως, οὕτως εἰπεῖν, οὐχὶ ὑπὸ τοῦ δημοσίου, ἀλλὰ ὑπὸ τοῦ δήμου, ἢ ὑπὸ τοῦ Κράτους. Ἀλλὰ ἀναβὰς τὸ βῆμα, ἔχω καθῆκον νὰ ἀνασκευάσω καί τινα λεχθέντα ὡς πρὸς τὰ ἐπίλοιπα θέματα καὶ νὰ συμπληρώσω τὸν λόγον μου· ἐν εἴδει ἀνακεφαλαιώσεως, κύριοι, καὶ τοῦτο, διότι πρόκειται νὰ κάμω χρῆσιν ἐγγράφου τινὸς κατ’ ἐμὲ μεγάλης αὐθεντίας ὡς πρὸς τὸ πρῶτον ζήτημα. Λυποῦμαι, κύριοι, ὅτι ὁ ἔντιμος φίλος μου κ. Λομβάρδος, ἔκρινε καλὸν νὰ ὁμιλήσῃ μετὰ τοῦ τρόπου, μὲ τὸν ὁποῖον ὡμίλησεν, ἵνα δώσῃ τὸν ῥυθμὸν, ὃν ἔδωκε εἰς τὴν συζήτησιν αὐτήν. Λυποῦμαι ἐπίσης ὅτι χθὲς τὸ ἑσπέρας ὁ κ. πρόεδρος τοῦ ὑπουργικοῦ συμβουλίου, ἠθέλησε νὰ παίξῃ ἐπὶ τῆς αὐτῆς χορδῆς, ἐπειδὴ δὲ δὲν πρέπει νὰ φέρω τὴν σύγχυσιν εἰς τὸ ζήτημα τοῦτο, δὲν θέλω νὰ ἀκολουθήσω τὰς προκλήσεις. Ἐὰν πάντες ζητοῦν τὸ φῶς καὶ τὴν ἀλήθειαν, κύριοι, εἰς τὴν συζήτησιν αὐτὴν αἱ ἐγκλήσεις καὶ ἀντεγκλήσεις εἶναι ὅλαι βλαβεραί· πάντα ὅσα λέγονται εἰς τὴν συζήτησιν θολοῦσι τὴν διάνοιαν, σκοτίζουσι τὴν συζήτησιν, μᾶς ἀποχωρίζουσι ἀπὸ τὸ πρᾶγμα, ἐνῶ τὸ πρᾶγμα εἶναι τόσον σπουδαῖον. Ἐκ τῆς λύσεως αὐτοῦ τοῦ ζητήματος, κύριοι, δὲν ἐνδιαφέρονται τὰ ὀντίδια, οὕτως εἰπεῖν, τῆς παρούσης ἢ τῆς μελλούσης Κυβερνήσεως, ἐνδιαφέρεται τὸ μέλλον τοῦ τόπου· οὐχὶ μία ἀλλὰ χίλιαι Κυβερνήσεις καιρίως ἐνδιαφέρονται ἐναλλὰξ καὶ ἀλληλοδιαδόχως ἡ μία κατόπιν τῆς ἄλλης ἐπερχόμεναι· διὰ τοῦτο ἴσως ἐξ ἀρχῆς ἡ Κυβέρνησις εἶπεν, ὅτι δὲν ἐννοεῖ νὰ δώσῃ κανὲν πολιτικὸν χρῶμα εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ ἀντικειμένου τούτου· ἐξ ἀρχῆς εἶπον, κύριοι, ὅτι οἰκογενειακῶς πρέπει νὰ συζητήσωμεν τὸ ζήτημα τοῦτο, καὶ εἰς τοῦτο ἐμείναμεν ἡμεῖς ἐξ ἀρχῆς· καὶ δυνάμεθα νὰ εἴπωμεν, ὅτι ὁλόκληρος ἡ συζήτησις ἐκεῖ περιεστράφη. Κύριοι, εἶπον, ὅτι θὰ εἴπω ὀλίγα τινὰ ὡς πρὸς τὸ πρῶτον ζήτημα. Λέγω λοιπὸν, ὅτι δὲν εἴμεθα εἰς κατάστασιν νὰ ψηφίσωμεν ὁριστικῶς περὶ τῆς διαθέσεως τῶν ἐκβολάδων, διότι δὲν γνωρίζομεν τὸ ἀντικείμενόν μας· εἶπον ἄλλοι, ὅτι ἡ διοίκησις δὲν θέλει προβῆ εἰς παραχώρησιν, πρὶν γνωρίσῃ αὐτὴ τὸ ἀντικείμενον· ἡμεῖς εἴπομεν, ὅτι δὲν ἀπαλλοτριόνομεν τὰ καθήκοντά μας, τὰς λειτουργίας μας εἰς τὴν διοίκησιν. Δὲν ἔχομεν ἐντολὴν νὰ ἐγκαταλείψωμεν τὴν ἐξουσίαν αὐτήν. Καὶ εἶπεν, μοὶ φαίνεται, ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν εἰς μίαν συνεδρίασιν, ὅτι ποτὲ δὲν θὰ γνωρίσωμεν τί ἔχομεν, διότι ταλαντεύεται ἡ ἀξία τῶν ἐκβολάδων μεταξὺ τοῦ 1% μέχρι 50%· καὶ διὰ τοῦτο πρέπει νὰ προβῶμεν ὁπωσδήποτε, διότι τὴν βεβαιότητα δὲν θὰ τὴν πορισθῶμεν ποτὲ, καὶ ἡ διάθεσις θὰ μείνῃ ἐκκρεμής. Ἐν πρώτοις ἀπαντῶ εἰς τὸ ὅτι εἶναι ἀδύνατον νὰ βεβαιωθῶμεν περὶ τοῦ ἀντικειμένου, τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ διαθέσωμεν. Πρέπει τοῦτο ἡ ἐπιστήμη νὰ τὸ βεβαιώσῃ καὶ οὐχὶ ὁ κ. Ῥοντήρης· ἡ ἐπιστήμη λέγει αὐτό; Ἀλλὰ, κύριοι, τί νομίζετε, ὅτι πρόκειται σήμερον νὰ σᾶς εἴπω; ἡ ἐπιστήμη λέγει καὶ εἶπε ὅλον τὸ ἐναντίον. Ὁ κ. Γκρόχμαν λέγει, ὅτι τὸ ζήτημα εἶναι εὔκολον καὶ εἶναι δυνατὸν νὰ βεβαιωθῶμεν τί ἔχομεν ὡς πρὸς τὸ ποσὸν καὶ ὡς πρὸς τὸ ποιόν· ἰδοὺ τί λέγει ὁ Γκρόχμαν ἐπὶ τέλους «ἐπειδὴ» καὶ παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ προσέξῃ «ἐπειδὴ αἱ ἐκβολάδες κεῖνται ἐπὶ τῆς ἐπιφανείας, δύνανται εὐκόλως νὰ καταμετρηθῶσι, νὰ ἐξετασθῶσι καὶ προσδιορισθῇ ἡ πραγματικὴ ἀξία των, χωρὶς ν’ ἀπολεσθῇ τῷ Κράτει οὐδὲ λεπτὸν ἐκ τῆς δῆθεν ἀβεβαιότητος»· δὲν μένει, κύριοι, εἰς τοὺς ἀντιδοξοῦντας πλέον παρὰ ἡ ἔνστασις τῆς πλαστότητος· ἀλλὰ δὲν πιστεύω νὰ εἴπητε, ὅτι ἐγὼ ἔπλασα τὴν προκειμένην ἔκθεσιν· γνωστὸν σας εἶναι, ὅτι ὁ κ. Γκρόχμαν εἶναι μεταλλευτὴς καὶ εἶναι ἐνταῦθα. Ὅταν λοιπὸν εὔκολον ᾖναι νὰ μὴ ἀπατηθῶμεν οὔτε κατὰ μικρὸν ὡς πρὸς τὴν ἐκτίμησιν τῶν ἐκβολάδων, διατὶ νὰ μὴ προβῶμεν προηγουμένως εἰς τὴν ἐξεύρεσιν; Κύριοι, τὸ ἔγγραφον αὐτό, ἐπειδὴ συνέπεσε νὰ τὸ ζητήσω, θὰ κάμω χρῆσιν· διότι μοῦ χρησιμεύει καὶ εἰς ἓν ἄλλο ζήτημα καὶ θὰ σᾶς ἀναγνώσω τὰ σχετικὰ μέρη. Ἐγένετο λόγος, ὅτι δὲν δύναται νὰ ὁρισθῇ ἐλάχιστος ὅρος· ἐγένετο λόγος, ὅτι ἡ ἄμεσος ἐκκαμίνευσις εἶναι βλαβερά. Τὰ δύο ζητήματα τὰ λύει ὑπὲρ τῆς γνώμης μου, ὁ κ. Γκρόχμαν, «νομίζω» λέγει ὁ Γκρόχμαν «γνωρίζων καλῶς τὸν πλοῦτον τῶν ἐκβολάδων, ὅτι συμφέρει τῇ Ἑλλάδι πρὸς παραγωγὴν τοῦ ἀνωτάτου ὅρου τῶν προσόδων, ὅτι ἡ κυβέρνησις ἔπρεπε νὰ ἐπιληφθῇ αὐτῶν ἢ νὰ παραχωρήσῃ αὐτὰς εἰς βιομηχάνους, ἀπαιτοῦσα τὰ ¾ ὡς ἔγγιστα ὡς φόρον ἐπὶ τῆς καθαρᾶς προσόδου.» Τὸ δὲ ὑπουργικὸν νομοσχέδιον οὐδ’ ἐσκέφθη καὶ περὶ ἐλαχίστου ὅρου. Χθὲς, κύριοι, μεταξὺ τῶν ἄλλων λόγων, εἰς τοὺς ὁποίους στηριζόμενος ἐζήτουν τὴν ἀναβολὴν, ἔταττον καὶ τὸν λόγον, ὅτι εἶναι καλὸν νὰ μάθωμεν τὰ ἔξοδα τῆς ἀμέσου ἐκκαμινεύσεως, διότι ἐφοβούμην μήπως ἦναι ὑπέρογκα· ἐξετάσας δὲ ἔμαθον, ὅτι μέχρι 300.000 δραχμῶν ἀρκοῦν, ἰδοὺ δὲ τί λέγει ὁ Γκρόχμαν, «ἀλλ’ ὅπως καὶ ἂν σκεφθῶ, μεθ’ ὅσα εἶδον καὶ ἔμαθον περὶ ἐκβολάδων, ὤφειλον οἱ νῦν Ἕλληνες νὰ λάβωσιν αὐτοὶ ἀνὰ χεῖρας τὴν κληρονομίαν τῶν ἀρχαίων.» Ἕνας ξένος, κύριοι, λέγει, ὅτι ὤφειλον οἱ Ἕλληνες νὰ λάβωσιν αὐτοὶ ἀνὰ χεῖρας τὴν κληρονομίαν τῶν ἀρχαίων, Ἕλληνες δὲ λέγουν, ὅτι δὲν ὤφειλον νὰ λάβουν τὴν κληρονομίαν τῶν ἀρχαίων· «διότι, 1) τὸ ἀρχικὸν τῆς ἐγκαταστάσεως κεφάλαιον πρὸς ἀνέγερσιν οἰκοδομῶν, πλυντηρίων κτλ. εἶναι μικρὸν, ἡ δὲ ἐξόρυξις τῶν ἐκβολάδων ἄνευ δαπάνης.» Βλέπετε, κύριοι ὁ χρόνος τί πορίζει ἡμῖν ἀπὸ χθὲς ἕως σήμερον; Εἴδομεν, ὅτι εἴχομεν δίκαιον ὑποστηρίζοντες τὴν ἀναβολὴν, εἴδομεν ὅτι ἔχομεν δίκαιον ὑποστηρίζοντες τὴν ἄμεσον ἐκκαμίνευσιν, ἀλλ’ ἐπακριβῶς δὲν ἐμάθομεν τίποτε ἀφ’ ὅσα χρειάζονται. Τί νομίζετε; Ἐδῶ εἰς τὴν ἔκθεσιν εὑρίσκω ἕνα λόγον, τὸν ὁποῖον δὲν εἶχον σκεφθῇ ποτὲ, διὰ τοῦ ὁποίου πολεμεῖ ὁ Γκρόχμαν τὸν συναγωνισμὸν πρὸς αὐτὴν τὴν ἑταιρίαν, καθὼς καὶ πᾶσαν ἄλλην. Ἰδοὺ τὶ λέγει καὶ μὲ τοῦτο θέλω νὰ ὑποστηρίξω τὴν ἄμεσον ἐκκαμίνευσιν, καὶ δι’ αὐτὸν τὸν λόγον, διότι δηλαδὴ ἄλλος δὲν ἠμπορεῖ νὰ συναγωνισθῇ μὲ τὴν ἑταιρίαν Ῥοῦ «ἀπέναντι ἑνὸς usurpateur,» δὲν τὸν λέγει ἅρπαγα, διότι ἔχει ἄλλην σημασίαν· «ἀπέναντι ἑνὸς usurpateur, ἐλλείπει τοῖς ἰδιώταις ἡ πλήρης autorité, τὸ δὲ κράτος ἔχει αὐτήν· ὅθεν προκύπτει, ὅτι οἱ ἰδιῶται θέλουσιν ὑποπέσει εἰς ἔριδας καὶ δίκας κτλ.», καὶ σᾶς προσθέτει ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ὑμεῖς πρέπει νὰ σκεφθῶμεν, ὅτι ὁ ἰδιώτης θὰ ὑποπέσῃ εἰς δίκας καὶ ἔριδας μὲ τὸν usurpateur διότι ὁ λόγος αὐτὸς ἐλαττόνει τὸν συναγωνισμόν· προβαίνων δὲ λέγει ὁ Γκρόχμαν «ὁ τόπος μόνον τοιουτοτρόπως ἤτοι διὰ τῆς ἀμέσου καμινεύσεως κερδίζει ἐκ τῶν ἐκβολάδων τὰ πλεῖστα χρήματα, ἂν καὶ ἤθελον προσφέρει ἰδιῶται 2–3% περισσότερον τῶν προσδοκιῶν»· καὶ ἂν ἐπρόκειτο λέγει νὰ ζημιωθῶμεν 2%, καλλίτερον εἶναι νὰ τὰς ἐκμεταλλεύσητε σεῖς ἀμέσως. Ὡς πρὸς δὲ τὸ ποσὸν τῶν ἐκβολάδων τί λέγει ὁ Γκρόχμαν; ὁπόσον πολύτιμον εἶναι τὸ ἔγγραφον αὐτό! Τῷ ὄντι ἐθεωρήθη ὑπερβολικὸς ὁ ἄλλος ἰσχυρισμός μου, ὅτι δισεκατομμύριον ἀξίζουν αἱ ἐκβολάδες· ἐθεωρήθη αὐτόχρημα ὑπερβολὴ ἀλλ’ ἰδοὺ τί περιέχει ἐν τέλει ἡ ἔκθεσις τοῦ Γειρόχμαν «ἡ καθαρὰ πρόσοδος, ἂν ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν, ὅτι οὔτε τὸ ἓν δέκατον τῶν Λαυριακῶν ἐκβολάδων ἀνεκαλύφθη καὶ ἐμετρήθη, πρέπει νὰ ᾖναι πολλῷ μεῖζον κλπ.»· λέγει δηλαδή, ὅτι αἱ μετρηθεῖσαι ἐκβολάδες τῶν 7,000,000 τόνων δὲν εἶναι οὔτε τὸ ⅒ τῶν ἀνακαλυφθησομένων νέων· δηλ. περὶ τὰ 70,000,000 τόνων ὑποθέτει ὅτι εἶναι αἱ ἐκβολάδες. Βλέπετε λοιπόν, ὅτι πάντοτε στηρίζομαι εἰς πράγματα, διότι ἀναμφιβόλως τὸ πιθανὸν ποσὸν τῶν 70 ἑκατομμυρίων τόνων ὑπερβαίνει κατὰ τὴν ἀξίαν πολὺ τὸ ἓν δισεκατομμύριον δραχμῶν. Κύριοι, ἠκούσατε σήμερον μὲ τίνα ἔχει νὰ διαγωνισθῇ μία ἑλληνικὴ ἑταιρία· μὲ τίνα φοβερὸν ἀντίπαλον ἔχει νὰ συναγωνισθῇ μὲ τὴν ἑταιρίαν Ῥοῦ. Εὐτυχῶς ὁ κ. πρόεδρος ἐβεβαίωσεν, ὅτι ἡ ἑταιρία Ῥοῦ δὲν ἔχει ἐφάμιλλον ὡς πρὸς τὴν δύναμιν εἰς τὴν ὑφήλιον· σημαίνει τοῦτο ὅτι εἶναι τοιαύτη ἡ ἑταιρία αὕτη, ὥστε πρὸς αὐτὴν οὐδεμία ἄλλη ὁμοειδὴς ἑταιρία δύναται νὰ συναγωνισθῇ. Ἐν τούτοις ὑποστηρίζεται σπουδαίως, ὅτι τὴν ἑταιρίαν αὐτὴν θέλει καταβάλει εἷς νάνος τεχθησόμενος παρὰ ἑλληνικῆς ἑταιρίας αὔριον· ὑποστηρίζεται ὅτι θὰ γεννηθῇ ἀμέσως νάνος θαυματουργὸς συναγωνισθησόμενος σπουδαίως πρὸς αὐτήν. Ἡ ἑταιρία Ῥοῦ ἠκούσατε ὅτι πάντοτε ὑπῆρξε κακῆς πίστεως καὶ τώρα ἐνθυμοῦμαι, ὅτι ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου καὶ ὁ ἐνταῦθα συνάδελφός μας κ. Κεχαγιᾶς ἐβεβαίωσε τοῦτο, ἠκούσατε ὅτι ὄχι μόνον ἁρπάζει ἡ ἑταιρία αὐτὴ τὰς ἐκβολάδας, ἀλλὰ καὶ τὸν νενομισμένον φόρον τῶν σκωριῶν δὲν θέλει νὰ πληρώσῃ, καὶ ὅτι διὰ νὰ μὴ πληρώσῃ ἐπροκάλεσε διπλωματικὰς συνδιαλέξεις. Εἶναι, κύριοι, ἡ ἑταιρία αὕτη τοιαύτη, ὥστε πρέπει νὰ λάβωμεν πᾶσαν κατ’ αὐτῆς πρόνοιαν ἵνα μὴ πέσῃ ὁ θησαυρὸς αὐτὸς εἰς χεῖρας αὐτῆς, διότι ἐξ αὐτῆς οὐ μόνον εἰς πλοῦτον θὰ ζημιωθῶμεν ἡμεῖς, ἀλλὰ καὶ εἰς δύναμιν θὰ ζημιωθῇ ἡ κυβέρνησις τοῦ τόπου, διότι αὕτη ἐπίσταται καλῶς νὰ ἐγείρῃ ἑκάστοτε διπλωματικὰ ζητήματα ἢ διπλωματικὰς συνδιαλέξεις. Τὰ πράγματα ταῦτα, κύριοι, σᾶς ἀντιτάσσομεν κατὰ τοῦ νομοσχεδίου, διότι βλέπομεν, ὅτι ἄλλος δὲν ἠμπορεῖ νὰ πάρῃ τὰς ἐκβολάδας παρὰ ἡ ἑταιρία Ῥοῦ· διότι βλέπομεν αὐτὴν ἁρπάζουσαν ἀδεῶς τὰς ἐκβολάδας· διότι δὲν θέλει νὰ πληρώσῃ οὐδὲ τὸ ἐλάχιστον ποσοστὸν τῶν σκωριῶν· διότι βλέπομεν, ὅτι δὲν προσφέρεται πρὸς ἡμᾶς ὡς ἰδιώτης, ἀλλ’ ὡς κράτος ἐν κράτει· εἰς ἡμᾶς δὲν μένει ἄλλο, παρὰ νὰ ἐκπληρώσωμεν τὸ καθῆκόν μας. Κύριοι, περίεργον πρᾶγμα μοὶ φαίνεται ὅτι παντάπασι σπουδαῖον δὲν ἐθεώρησάν τινες τὸ ἐλάττωμα, τὸ ὁποῖον ἐγὼ εὗρον εἰς τὸ νομοσχέδιον τοῦτο ἐντὸς τοῦ ἄρθρου 10· «ὁ ἐργολάβος ὀφείλει νὰ καμινεύῃ τὰς ἐκβολάδας ἐντὸς τοῦ Κράτους,» σημαίνει, κύριοι, ὅτι αἱ ἑταιρίαι αἱ καμινευτικαὶ καὶ ἐν Εὐρώπῃ ἀπαγορεύεται νὰ συναγωνισθοῦν. Ἀλλὰ τί λέγει; ποῖος ἀπαγορεύει; ἂν φέρουν τὰ καταστήματά των ἐδῶ. Τὸ κέντρον τῶν ἐπιχειρήσεών της ἑκάστη βιομηχανικὴ ἑταιρία ἔχει ἐκεῖ, ὅπου ὑπάρχει σήμερον· δύναται τὰ καταστήματά της, τὰς σιδηρᾶς ὁδοὺς καὶ τὰ ἄλλα ἐργαστήριά της νὰ τὰ μεταφέρῃ εἰς τὴν Ἑλλάδα; ὁ κύριος πρόεδρος τοῦ ὑπουργικοῦ συμβουλίου ἀπεπλανήθη ἀπὸ τὰς ἐμπορικὰς ἐπιχειρήσεις· ἔκαμε σύγχυσιν τῶν ἐμπορικῶν ἐπιχειρήσεων πρὸς τὰς βιομηχανικάς· τῷ ὄντι, κύριοι, ἐμπορικὴ ἐπιχείρησις δύναται νὰ ἔχῃ τὸ κέντρον της ἐν Μασσαλίᾳ, καὶ δύναται νὰ ἔχῃ γραφεῖα 10, 15 εἰς ὅλην τὴν ὑφήλιον, ἀλλὰ τὸ ἐναντίον συμβαίνει εἰς τὴν βιομηχανικὴν ἐπιχείρησιν, ἥτις δὲν δύναται νὰ ἔχῃ ἀποσπάσματα.

§123ΠΡΩΘΥΠΟΥΡΓΟΣ, ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ, ΚΑΙ ΕΤΕΡΟΙ.

Ποῖος τὸ λέγει; πῶς ἔκαμεν ἀπόσπασμα ἐν Ἑλλάδι ἡ ἑταιρία Ῥοῦ, καί τοι ἑδρεύουσα ἐν Μασσαλίᾳ;

§124ΡΟΝΤΗΡΗΣ. Λοιπὸν πρέπει νὰ περιμένωμεν νὰ εὑρεθῇ καμμία ἑταιρία Ῥοῦ, νὰ εὑρεθῇ κανὲν κράτος, ὡς τὴν Ἑλλάδα, νὰ εὕρῃ ἀνθρώπους ἱκανοὺς νὰ παραχωρήσουν τὰς ἐθνικὰς σκωρίας ὡς ἰδιοκτήτους, ἱκανοὺς νὰ δεχθῶσιν ὡς σπουδαίαν τὴν πρότασιν τοῦ Σερπιέρη, λέγοντος, «σᾶς παραχωρῶ μέγαν πλοῦτον· δότε μοι σκωρίας· ἐγὼ ἀντ’ αὐτῶν θὰ σᾶς δίδω 2 μεγάλας χιλιάδας δραχ. τὸν χρόνον·» ἔπρεπε λέγω νὰ εὕρῃ τοιαύτην κατάστασιν πραγμάτων διὰ νὰ ἀποφασίσῃ μία βιομηχανικὴ ἑταιρία νὰ κάμῃ ἀπόσπασμα βιομηχανικῆς ἐπιχειρήσεως εἰς ἄλλο κράτος· ἀλλ’ εὐτυχῶς ἡλικιώθημεν καὶ ἡμεῖς ὀλίγον· ἐννοεῖται, ἂν παραχωρήσωμεν τὰς ἐκβολάδας, ὅπως παρεχωρήσαμεν τὰς σκωρίας, καὶ ἐγὼ πιστεύω ὅτι πᾶσα εὐρωπαϊκὴ ἑταιρία ἀποφασίζει νὰ συστήσῃ ἀπόσπασμα ἐν Ἑλλάδι, ἢ νὰ μεταφέρῃ τὸ κέντρον τῆς ἐπιχειρήσεώς της ἐν Ἑλλάδι. Ἰδοὺ ὁ λόγος διὰ τὶ ἡ ἑταιρία Ῥοῦ ἀπεφάσισε νὰ κάμῃ τὴν ἐπιχείρησιν αὐτῆς ἐδῶ, διότι ἀντὶ μηδενὸς μυριοτάλαντον περιουσίαν ἔλαβεν· ἀλλὰ τοῦτο σήμερον δὲν γίνεται. Ἀλλά, κύριοι, δὲν ἠξεύρω πῶς συμβιβάζεται μὲ τὰς ἀρχὰς, ἃς πρεσβεύει τὸ ὑπουργεῖον, καὶ ἰδίως ὁ κύριος πρόεδρος, τῆς ἐλευθερίας τοῦ ἐμπορίου, τῆς ἐργασίας, τοῦ διαγωνισμοῦ, τὸ σύστημα τοῦ νὰ ἀπαγορευθῇ εἰς ἑταιρίαν τινα ὁ συναγωνισμός· αὐτὸ τὸ σύστημα λέγεται προστατευτικόν, πρόκειται δι’ αὐτοῦ τοῦ συστήματος νὰ προστατευθῇ τις; λέγουσιν ὅτι πρόκειται νὰ προστατεύσωμεν τὴν ἐργασίαν· ἐν Ἑλλάδι νὰ προστατεύσητε τὴν ἐργασίαν; λείπουν τὰ ἔργα ἀπὸ τὴν Ἑλλάδα; ὅλος ὁ τόπος εἶναι ἀκαλλιέργητος· 100,000 κατοίκων ἔχει ἀκόμη ἀνάγκην ἡ Ἠλεία· 700,000 ἡ Αἰτωλία καὶ ἡ Ἀκαρνανία. Θέλομεν λοιπὸν νὰ εἰσαγάγωμεν τὴν προστασίαν ἐξαιρετικῶς ὑπὲρ τοῦ Serpieri; Ἐὰν ἤθελεν ὁ νομοθέτης νὰ προστατεύσῃ τοὺς ἐργάτας, εἶναι ὅλως ἀδιάφορον· ἀρκεῖ ὅτι ὡς ἐκ τοῦ ἀποτελέσματος ἡ προστασία ἀποβαίνει ὑπὲρ τοῦ Σερπιέρη· καὶ εἶναι ὅλως ἀδιάφορον ἡ πρόθεσις. Λέγω λοιπὸν ὅτι τὸ ἄρθρον αὐτὸ ἀντιβαίνει εἰς τὰς ἀρχὰς, ἃς πρεσβεύει ἡ σημερινὴ κυβέρνησις, τῆς ἐλευθερίας τῶν συναλλαγῶν· ἀντιβαίνει καὶ εἰς τὰς ἀρχὰς τοῦ ἐλευθέρου συναγωνισμοῦ· ἀλλ’ ἀντιβαίνει καὶ εἰς τὰ συμφέροντα τοῦ τόπου προπάντων, δηλαδὴ, ἐπειδὴ ἀποκλείει τὰς ἑταιρίας, τὰς ὑπαρχούσας ἐν Εὐρώπῃ, τὰς μόνας δυναμένας νὰ συναγωνισθῶσι πρὸς τὴν ἑταιρίαν Ῥοῦ. Τὸ ἄρθρον, κύριοι, παραχωρεῖ εἰς τὴν ἑταιρίαν Ῥοῦ τὰς ἐκβολάδας ἄνευ διαγωνισμοῦ σπουδαίου καὶ ἄνευ τοῦ ἐλαχίστου ὅρου. Διὰ νὰ φθάσωμεν δηλονότι εἰς τὴν ἀπὸ τῶν σκωριῶν πληρωνομένην καθαρὰν πρόσοδον· διότι ὡς ἠξεύρετε μόλις πληρώνει ὁ Σερπιέρης 24 δραχ. κατὰ τόνον μολύβδου, ὡς ἐκ τούτου τί προέκυψεν ἐσχάτως; προέκυψεν, ὅτι ἡ ἑταιρία Ῥοῦ καὶ Σερπιέρη 650 δραχ. τοὐλάχιστον λαμβάνει ἀπὸ ἕκαστον τόνον, ἔκτοτε δὲ τὰ ἔξοδα δὲν εἶναι πλέον τῶν 300 δραχ. λοιπὸν ἡ πρόσοδος εἶναι 350 δραχ. καθαρὰ πρόσοδος, πληρώνει δὲ εἰς τὸ δημόσιον 24 δραχ. ἀντὶ 350 τὰς ὁποίας λαμβάνει, εἶναι τοῦτο δίκαιον πρᾶγμα! ἐν τούτοις τοῖς φαίνεται βαρὺς καὶ προκαλεῖ ἡ ἑταιρία ἀναθεώρησιν· ἡ ἐλευθερία, λέγω, αὐτὴ τῆς ἑταιρίας εἶναι μεγάλη, εἶναι ἀφόρητος· ἡ κακὴ πίστις μεγάλη καὶ ψηλαφητή. Ἐφ’ ὅσον δὲ βλέπομεν ὅτι πρόκειται νὰ δοθῇ ἐξαιρετικὴ προστασία εἰς αὐτὴν τὴν ἑταιρίαν, πρέπει ὅλαις δυνάμεσι νὰ ἀντιτασσώμεθα. Κύριοι, χθὲς σᾶς ἀνέπτυξα τὰ καλὰ, τὰ ὁποῖα ἔχει κατ’ ἐμὲ ἡ ἄμεσος καμίνευσις, σήμερον ἀπέδειξα ταῦτα καὶ διὰ τῆς αὐθεντίας τῆς ἐπιστήμης. Ἡ ἄμεσος καμίνευσις ἔχει καὶ τυχαίας τινὰς συνεπείας αἱ ὁποῖαι εἶναι μείζονες τῶν ἀμέσων συνεπειῶν. Τὸ μέλλον τῆς Ἑλλάδος, κύριοι, ἀκούσατέ το, δὲν εἶναι ἡ γεωργία· τὸ μέλλον τοῦ ἐθνικοῦ πλούτου ἐν Ἑλλάδι εἶναι ἡ ναυτιλία καὶ ἡ μεταλλουργία· κατ’ ἐξοχὴν ἡ Ἑλλὰς εἶναι ἐμπεφορημένη ὀρυκτῶν· εἶναι μεστὴ ὀρυκτῶν, καὶ ὅπως εἰς τοὺς ἀρχαίους χρόνους τὸ Λαύριον ὑπῆρξε πηγὴ καὶ πλούτου καὶ δυνάμεως διὰ τὴν Ἑλλάδα, λίαν πιθανὸν, ὅτι καὶ νῦν τὸ Λαύριον καὶ ἡ Εὔβοια καὶ ἡ Λαμία καὶ ἰδίως ἡ Κύμη, εἶναι πηγὴ καὶ πλούτου καὶ δυνάμεως· ἀλλὰ ἄχρηστα σχεδὸν πάντα ταῦτα ἄνευ τῆς μεταλλευτικῆς. Ἡ ἄμεσος καμίνευσις ἔχει καὶ ἄλλην συνέπειαν, τὴν ἑξῆς. Ἐν Φρειβέργῃ, κύριοι, ἐκ τῶν μεταλλείων προέκυψεν Ἀκαδημία γεωγνωστίας καὶ αὐτὴ ὑπηρετεῖ πλειότερον ἴσως τὴν Σαξωνίαν παρὰ τὰ μεταλλεῖα. Ἐπληροφορήθην παρὰ τοῦ φίλου μου, ὅτι ἐν αὐτῇ ἔλαβον τοιαύτην προκοπὴν αἱ φυσικομαθηματικαὶ ἐπιστῆμαι ἐν γένει καὶ ἰδίως ἡ μεταλλουργία ὥστε καὶ ἀπὸ τὴν Βρασιλίαν τῆς Νοτίου Ἀμερικῆς αὐτοῦ ἔρχονται καὶ σπουδάζουν. Κύριοι, αἱ φυσικομαθηματικαὶ ἐπιστῆμαι εἶναι παρ’ ἡμῖν λίαν ἀτελεῖς ὁμολογουμένως, διότι οὐδεμίαν ζήτησιν ἔχει ἡ ἐργασία αὕτη, καὶ δέονται ἐξαιρετικῶν εὐκολιῶν. Καὶ μὴ νομίζετε ὅτι αὐτὸς ὁ τόπος ἠμπορεῖ νὰ προβῇ εἰς πλοῦτον ἄνευ τῶν φυσικῶν καὶ μαθηματικῶν ἐπιστημῶν, ἄνευ τῆς μηχανικῆς, τῆς χημίας καὶ τῶν τοιούτων· βῆμα δὲν δύνασθε νὰ κάμητε, οὔτε ὁδοὺς, οὔτε καλλιέργειαν, οὔτε τίποτε ἄλλο. Λοιπὸν συνιστῶ τὴν ἄμεσον καμίνευσιν καὶ διὰ τοῦτο· διότι δηλαδὴ εὐκόλως δύναται τὸ κράτος νὰ συστήσῃ ἐκεῖ, παρὰ τὴν διοίκησιν τῆς μεταλλεύσεως, σχολήν τινα μεταλλευτικὴν καὶ σχολὴν τῶν φυσικομαθηματικῶν ἐπιστημῶν. Ἀλλὰ μήπως καὶ ἡ ἑταιρία Ῥοῦ δὲν δέχεται ἡμᾶς ν’ ἀντλήσωμεν γνώσεις τινας παρ’ αὐτῇ; Αὕτη κηρύττει ὅτι κατέχει κἄτι τι ἀπόῤῥητον καὶ δὲν δέχεται κανένα οὐδὲ κἂν νὰ πλησιάσῃ εἰς τὰς ἐργασίας της· τοὺς μεταλλουργοὺς, τοὺς πρωτεργάτας ὅλους τοὺς ἔφερεν ἐξ Εὐρώπης· τὸν ἁπλοῦν μόνον ἐργάτην, ἤτοι τὸ ἀνδράποδον, μεταχειρίζεται ἐξ Ἑλλάδος. Κύριοι, ἐπολεμήθη ἡ γνώμη τῆς ἀμέσου καμινεύσεως δι’ ἑνὸς δεινοῦ ἐπιχειρήματος· ἡ διοίκησις δὲν εἶναι σοφὴ, ἐνδελεχὴς ἐπιμελὴς καὶ ἄγρυπνος ἄνευ intéret privé. Αὐτὸ εἶναι ἀληθὲς εἰς τὸ ἐμπόριον, ἴσως δὲ καὶ εἰς τὰς τραπεζιτικὰς ἐργασίας, καὶ εἰς τὴν βιομηχανίαν ἀκόμη, ὅταν ᾖναι πολύπλοκος· ἀλλ’ εἰς μίαν ἁπλῆν χώνευσιν, ἥτις πρόκειται νὰ γείνῃ, δὲν βλέπω κατὰ πόσον αὐτὸ δύναται νὰ ἐπηρεάζῃ τὴν προαγωγὴν τῆς ἐπιχειρήσεως· ἀλλὰ δὲν δυνάμεθα νὰ ὁρίσωμεν ἀμοιβήν τινα ἀνάλογον τοῦ καθαροῦ κέρδους τῆς ἐπιχειρήσεως; ἰδοὺ ἐγειρόμενον τὸ ἰδιωτικὸν συμφέρον. Ἀλλ’ ἐγὼ, κύριοι, πάντα ταῦτα τὰ ἐλαττώματα νομίζω ὅτι αἴρει τὸ σύστημα τῆς δημοτικῆς ἐπιχειρήσεως, τῆς δημοτικῆς καμινεύσεως. Κύριοι, εἶναι καιρὸς νὰ σκεφθῶμεν καὶ περὶ τῶν δήμων ἡμῶν· οἱ πλεῖστοι δῆμοι εἶναι πένητες· δὲν πιστεύω κανεὶς ἀπὸ ἡμᾶς νὰ μὴ ἀγαπᾷ τὴν γενέθλιον χώραν ὡς μητέρα μετὰ τὴν μητέρα· καὶ ἂν ᾖναι δυνατὸν νὰ ἔλθωμεν εἰς βοήθειαν τῶν δήμων, διὰ τί νὰ τοὺς ἀφήσωμεν εἰς αὐτὴν τὴν ἐλεεινὴν κατάστασιν, ἐν ᾧ δυνάμεθα νὰ συνδυάσωμεν κάλλιστα τὸ συμφέρον τοῦ κράτους μὲ τὸ συμφέρον τῶν δήμων; διὰ τί νὰ μὴ τὸ κάμωμεν; Προτείνω λοιπὸν νὰ συστηθῇ ἑταιρία τις τῆς ὁποίας τὸ κεφάλαιον κατ’ ἐλάχιστον νὰ ᾖναι ἑνὸς ἑκατομμυρίου δραχμ. πρὸς ἄμεσον καμίνευσιν τῶν ἐκβολάδων ὑπὸ τοῦ ἔθνους· προτείνω τὸ δημόσιον νὰ χορηγήσῃ, νὰ προσφέρῃ ἀπὸ τοῦδε 50% ἐκ τῆς καθαρᾶς προσόδου· προτείνω ὡς βάσις τῆς ἑταιρίας αὐτῆς νὰ χρησιμεύσουν χίλιαι μετοχαὶ τοῦ δημοσίου, καὶ πᾶσα μετοχὴ νὰ ᾖναι ἐκ 300 δραχμῶν, καὶ νὰ δοθῇ πίστωσις εἰς τὴν κυβέρνησιν ἐκ 300 χιλιάδων δραχμῶν πρὸς τοῦτο· προτείνω ὁ δῆμος νὰ ἔχῃ τὸ δικαίωμα νὰ προτιμᾶται νὰ λάβῃ ἐκ τοῦ ὅλου τῶν μετοχῶν τὸ ἥμισυ. Ἂν θέλητε τώρα, κύριοι, νὰ γείνῃ μία τοιαύτη ἑταιρία, εἶναι δυνατὸν νὰ ἀδικηθῇ αὐτή; ἂν δώσωμεν πολὺ εἰς τὴν ἑταιρίαν αὐτὴν, ἀδικεῖται τὸ κράτος· ἂν δώσωμεν ὀλίγον, πάλιν εἴμεθα κατόπιν εἰς θέσιν νὰ ἀναθεωρήσωμεν καὶ νὰ μὴ ἀδικήσωμεν αὐτήν· ἐδῶ εἴμεθα ἡμεῖς, καὶ δυνάμεθα νὰ εἴπωμεν, ὅτι ἡ ἑταιρία εἶναι ἐθνικὴ, καὶ ἐφ’ ὅσον ἀδικεῖται πρέπει νὰ γείνῃ ἐπανόρθωσις. Ἀλλὰ θὰ εἴπωσί τινες, οἱ δῆμοι εἶναι πτωχοί, καὶ δὲν δύνανται νὰ ἀγοράσουν μετοχὰς, διότι ἑκάστη μετοχὴ εἶναι 300 δραχ. ἐάν τινες δῆμοι ἦναι πτωχοὶ καὶ δὲν δύνανται νὰ ἀγοράσουν μίαν μετοχὴν, εἶμαι βέβαιος ἡμεῖς οἱ βουλευταί, ἕκαστος ἡμῶν, θὰ ἔχῃ τόσον πατριωτισμὸν, ἤτοι τόσον πόνον διὰ τὴν γενέθλιόν του γῆν νὰ ἀποφασίσῃ μίαν βουλευτικὴν ἀποζημίωσιν τοῦ μηνὸς Νοεμβρίου νὰ τὴν καταβάλῃ· δὲν τὸ βλέπω παντάπασιν εὐτελές. Ἐγὼ προτείνω, κύριοι, τοῦτο, διότι δὲν ἔχω οὐδένα δισταγμὸν, ὅτι οἱ δῆμοι θέλουσι ζητήσει νὰ λάβωσι πολὺ πλειοτέρας τοῦ ἡμίσεως· καὶ αἱ ἐκκλησίαι καὶ τὰ ἄλλα εὐαγῆ καταστήματα δίκαιον ἔχουσι, ἂν ἔχωσι κεφάλαια, νὰ προτιμηθοῦν νὰ καταβάλωσι τὰ κεφάλαιά των εἰς αὐτὴν τὴν ἐπιχείρησιν· κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον καὶ ὑπὲρ τῶν δήμων ἑδραιοῦμεν κεφάλαια ἐν τῷ κράτει καὶ τὸ κράτος εἶναι ἀδύνατον νὰ ἀδικηθῇ· εἴτε καθαρὰν πρόσοδον προσδιορίσετε τότε, εἴτε ἀκαθάριστον, εἶναι τὸ ἴδιον· διότι δὲν ὑπάρχει ὁ κλέψων εἰς τὴν ἑταιρίαν αὐτὴν, χορηγήσατε τὸ ἥμισυ τῶν μετοχῶν εἰς τὸ ἰδιωτικὸν κεφάλαιον, καὶ αὐτὸ νομίζω ὅτι ἀρκεῖ διὰ τὴν ἄγρυπνον ἐπιτήρησιν τῆς ἐπιχειρήσεως καὶ διὰ τὴν ἐπιμελῆ διοίκησιν, ἀλλ’ ἔγεινέ που ἀλλοῦ αὐτό; εἶναι ἀδιάφορον· ἔχει τι ξένον τὸ πρᾶγμα; ὁ δῆμος εἶναι ἠθικὸν πρόσωπον, καὶ ἔχει περιουσίαν; ἐδῶ τί χρειάζεται διὰ νὰ προβῇ ἡ ἐπιχείρησις; τίποτε ἄλλο παρὰ χρήματα· τὰ χρήματα εἶναι περιουσία; ἂν χρειάζωνται κεφάλαια, διὰ τί αὐτὰ νὰ μὴ ἦναι δημοτικά; Ὑποθέσατε ὅτι τὴν παραχώρησιν, τὴν ὁποίαν ἔκαμαν εἰς τὰ 1867 εἰς τὸν Σερπιέρην, τὴν εἶχον κάμει εἰς τοὺς δήμους, θὰ εἶχον σήμερον οἱ δῆμοι μίαν πρόσοδον τοὐλάχιστον 3, 4 ἑκατομμυρίων· μᾶς διέφυγεν ἡ εὐκαιρία ἐκείνη· μὴ ἀπολέσωμεν τὴν σημερινήν. Κύριοι, καθὼς σᾶς εἶπα ὅτι ἡ ἄμεσος καμίνευσις ἔχει σπουδαιοτέραν τοῦ κυρίου ἀντικειμένου συνεπείας, ἡ ὑπὸ τοῦ δημοσίου δηλονότι καμίνευσις, ἡ διὰ μετοχῆς τῶν δήμων καμίνευσις ἔχει, λέγω, ἐπίσης σπουδαιοτέρας τοῦ ἀντικειμένου συνεπείας. Μοὶ ἐπῆλθε, κύριοι, ἡ ἑξῆς ἀπορία, ὅταν ἐξαντληθῶσι τὰ κεφάλαια καὶ αἱ ἐκβολάδες, τί θὰ γείνῃ; θὰ μείνῃ κατάλοιπον τὸ μετοχικὸν κεφάλαιον 2, 3 ἑκατομμύρια· καὶ τὸ ἀποθεματικὸν κεφάλαιον· τὶ δὲ θὰ γείνῃ τότε; θὰ τὸ δώσωμεν εἰς τοὺς δήμους ἀμέσως; μοὶ ἐπῆλθε, ὅτι τότε τὸ κατάλοιπον αὐτὸ, ἡ μετουσίωσις τῶν ἐκβολάδων εἰς χρήματα, δύναται νὰ χρησιμεύσῃ ὡς βάσις ἐθνικῆς τραπέζης, ἤτοι δημοτικὴ, δυναμένη νὰ ἀναζωογονήσῃ οὐ μόνον τὰς Ἀθήνας, ἀλλὰ πάσας τὰς ἐπαρχίας τοῦ Κράτους· διότι μόνον διὰ τῶν δημοτικῶν τραπεζῶν ἠμπορεῖ ὁ τόπος αὐτὸς νὰ προβῇ εἰς ἀκμήν τινα. Ἐν Ἀμερικῇ, κύριοι, ὅπου δὲν ἰδεολογοῦσι, ὁσάκις συνίσταται δῆμος, καὶ προκαλῶ τὴν προσοχὴν ὅλης τῆς Βουλῆς εἰς τοῦτο, τὸ πρῶτον ἔργον εἶναι νὰ γείνωσι δύο καταστήματα, ἓν ἡ Ἐκκλησία, τὸ δεύτερον παρὰ τὴν Ἐκκλησίαν ἡ Τράπεζα, καὶ οὕτως ὁ δῆμος δὲν γίνεται ἕρμαιον τῆς τοκογλυφίας· δὲν ἄγεται καὶ φέρεται ὑπὸ ὀλίγων τοκογλύφων ὁ λαὸς, δὲν ἁρπάζεται ὁλόκληρος ἡ πρόσοδος τῆς ἐργασίας ὑπὸ τοῦ τοκογλύφου, διότι τῷ ὄντι τὸ κεφάλαιον γονιμοποιεῖ μὲν τὴν ἐργασίαν, ἀλλ’ ἀφαιρεῖ ἕνεκα τοῦ τόκου, καὶ ὅλην τὴν πρόσοδον· οὕτω δὲ καθιστᾷ τοὺς ἐργάτας ἀνδράποδα· εἰς ἐκείνην τὴν ἑταιρίαν δύναται νὰ χορηγηθῇ ἐν καιρῷ καὶ τὸ τραπεζικὸν γραμμάτιον, διότι πρεσβεύομεν, ὅτι τὸ μὲν νόμισμα ἀνήκει εἰς τὸ Κράτος, τὸ δὲ τραπεζικὸν γραμμάτιον ὄχι εἰς ἰδιωτικὰς, ἀλλ’ εἰς ἐθνικὰς καὶ δημοτικὰς ἀνωνυμίας. Δὲν μένει καιρὸς ν’ ἀναπτύξω διὰ μακρῶν, καὶ ἀποδείξω δαψιλῶς τὴν λογικότητα τῆς προτάσεώς μου, καὶ ἰδίως τὸ τὸ σκόπιμον τοῦ τελευταίου ἄρθρου· ἀλλὰ, κύριοι, πολλοὶ ἀπασχολοῦνται ἀπό τινας συγκεχυμένας ἰδέας· πρέπει, λέγουν, νὰ ἔλθουν ξένα κεφάλαια· αὐτὰ εἶναι καλλίτερα; ἐγὼ δὲ προτιμῶν τὰ ἐντόπια κεφάλαια, θέλω νὰ εἴπω ὀλίγας λέξεις ἀκόμη. Τί σχέσιν ἔχει τοῦτο; διότι, ἐννοεῖται, ὅτι διὰ τῶν δήμων δὲν ἔχομεν παρὰ ἐντόπια κεφάλαια ἐκ τῶν σπλάγχνων ἡμῶν. Τὸ ξένον κεφάλαιον, κύριοι, ζωογονεῖ τὴν ἐντόπιον ἐργασίαν, ὅταν ὑπάρχῃ ἔλλειψις ἐργασίας, ἤτοι ἀλλαχοῦ, ἀλλ’ ὄχι ἐν Ἑλλάδι ὅπου ἡ ἐργασία εἶναι ἄφθονος, ὅπου ἁρπάζει τὴν ἀπὸ τῆς ἐργασίας καθαρὰν πρόσοδον, καὶ τὴν φέρει εἰς τὴν ἀλλοδαπήν. Ἐὰν τὸ ξένον κεφάλαιον ἔχῃ καμμίαν πρόσοδον, ἡ καθαρὰ αὐτοῦ πρόσοδος φεύγει, καὶ πηγαίνει εἰς τὸν τόπον τῆς καταναλώσεως, καὶ ὁ τόπος τῆς καταναλώσεως εἶναι ὁ τόπος τῆς διαμονῆς τοῦ κεφαλαιούχου, ὥστε ἡ πρόσοδος ἐξέρχεται ἔξω, διὰ νὰ εὕρῃ τὸν ξένον κεφαλαιοῦχον· διὰ νὰ καταναλωθῇ παρὰ τῷ κεφαλαιούχῳ ἐν τῇ διαμονῇ αὐτοῦ. Τὸ ξένον κεφάλαιον ἐνεργεῖ μόνον μηχανικῶς, ὄχι δ’ ὀργανικῶς ἐπὶ τοῦ τόπου, ἐν ᾧ τὸ ἐγχώριον κεφάλαιον, καὶ ὡς τοιοῦτον ζωογονεῖ τὴν ἐργασίαν, ἀλλὰ καὶ διὰ τῆς καταναλώσεως τῆς προσόδου πάλιν προσάγει νέα κεφάλαια εἰς τὴν βιομηχανίαν καὶ εἰς πᾶσιν ἄλλην ἐργασίαν ἐν τῷ τόπῳ, διότι δηλονότι ὑπὸ τοῦ κεφαλαιούχου καταναλίσκεται πάλιν ἐν τῷ τόπῳ, καὶ διανέμεται πάλιν ἐν τῇ κοινωνίᾳ τῇ Ἑλληνικῇ. Κύριοι, αὐτὸ τὸ ζήτημα εἶναι λελυμένον καθαρῶς· ὅτι τὸ ἐγχώριον κεφάλαιον πρέπει νὰ προτιμᾶται, ἐγχωριώτατον δ’ οὕτως εἰπεῖν εἶναι τὸ ἀπὸ τῶν δήμων κεφάλαιον. Ἡ πρόσοδος ἡ καθαρὰ τῆς Ἰρλανδίας καταναλίσκεται ὑπὸ τῶν μεγιστάνων αὐτῆς εἰς τὸ Λονδῖνον. Ὅθεν τὸ παράπονον τοῦ absenteisme (ἀπουσιασμοῦ)· ἡ κατανάλωσις τῆς καθαρᾶς προσόδου τῶν τῆς Ἰρλανδίας μεγιστάνων γινομένη ἐν Λονδίνῳ ἀπεδείχθη ὀλεθριώτατον πρᾶγμα διὰ τὴν Ἰρλανδίαν· δι’ αὐτοῦ δὲν ἔμεινεν εἰς τὴν Ἰρλανδίαν εἰμὴ ἡ ἀνδραποδώδης ἐργασία· λέγω λοιπόν, ὅτι δὲν ὑπάρχει ἰσονομία καὶ ἰσοπολιτεία μεταξὺ ξένου καὶ ἐγχωρίου κεφαλαίου λογικῶς, εἰμὴ μόνον κατ’ ἀνάγκην καὶ κατ’ ἐξαίρεσιν. Τὸ συμφέρον εἶναι ἀντίθετον ὅλως διόλου, τὸ ἐγχώριον κεφάλαιον πρέπει νὰ προτιμᾶται. Διὰ ταῦτα ἔφερον τὴν προκειμένην πρότασιν, ἡ ὁποία εἶναι ἄνευ τῶν ἐλαττωμάτων ἐκείνων τοῦ ὑπουργικοῦ νομοσχεδίου, διὰ τῆς ὁποίας δὲν ἔχετε ἀνάγκην νὰ φοβηθῆτε τὴν δολιότητα τῆς διοικήσεως κατὰ τὸν ὁρισμὸν τῆς καθαρᾶς προσόδου, ὡς ἐκ τῆς ὁποίας οὐδαμῶς δύνανται νὰ γεννηθῶσι διπλωματικαὶ περιπλοκαὶ καὶ διπλωματικαὶ συνδιαλέξεις κατὰ τὴν ἄσκησιν τῶν δικαιωμάτων τοῦ κράτους κατὰ τῆς ἐπιχειρήσεως. Διὰ ταῦτα ἔφερον τὴν πρότασιν ταύτην, διὰ τῆς ὁποίας ἅμα ἀρνηθῇ ἡ ἑταιρία ἓν λεπτόν, νὰ ἔχῃς τὸ δικαίωμα ἀμέσως νὰ καταλάβῃς τὰ ἐργοστάσιά της χωρὶς νὰ σοὶ εἴπῃ κανεὶς τί κάμνεις πρὸς τοὺς ὑπηκόους σου. Καί μάθετε ἐν τέλει καὶ τὸ ἄλλο· ὅτι ἐν Βελγίῳ καὶ Ὁλλανδίᾳ δὲν ἐπιτρέπεται ὅλως ἡ παραχώρησις τοιούτων ἐπιχειρήσεων εἰς ξένους ὑπηκόους ἕνεκα τῶν διαλειφθέντων λόγων.

§125ΔΑΓΡΕΣ. Αὐτὸ ποῦ λέγετε, μοὶ φαίνεται ὅτι τὸ ἀναιρεῖ ἡ πρότασίς σας (θόρυβος). Ἂν μὲ συγχωρῆτε, σᾶς κάμνω τὴν ἑξῆς ἐρώτησιν, δέχεσθε ὡς αὐθεντικὸν ἐκεῖνο, ὃ λέγει ὁ Grohmann; πᾶν ὅ,τι λέγει τὸ παραδέχεσθε, ἢ μερικά;

§126ΡΟΝΤΗΡΗΣ. Ἐγὼ εἶπον τὸ παραδέχομαι.

§127ΔΑΓΡΕΣ. Θέλω νὰ ἐννοήσω ποῖον εἶναι τὸ ὀρθὸν, ποῖον τὸ τρωτὸν, ποῖον τὸ ὑγιές.

§128ΛΑΠΑΣ. Ἐδῶ τὰ ’χάσαμεν· δὲν ’ξεύρομεν ποῦ εὑρισκόμεθα (γέλως).

§129ΡΟΝΤΗΡΗΣ. Κύριοι! ἡ δημοτικὴ ἐπιχείρησις δὲν εἶναι τόσον ἄτοπος, ὅσον σᾶς φαίνεται· διότι δὲν πρόκειται εἰμὴ μόνον περὶ κεφαλαίων, τὰ δὲ δημοτικὰ κεφάλαια ἔχουσι τὴν αὐτὴν τοῖς ἄλλοις ἐνέργειαν. Δὲν βλέπω, κύριοι, πῶς θὰ ἀποφασίσητε νὰ ἀποξενώσητε τὸν δῆμον τῶν Ἀθηναίων, πῶς θὰ ἀποφασίσητε νὰ ἀποξενώσητε τοὺς δήμους τοῦ κράτους....... (θόρυβος).

§130ΠΟΛΛΟΙ. Ποῖος τοὺς ἀποκλείει;

§131ΡΟΝΤΗΡΗΣ. Τοὺς ἀποκλείετε. Ἐὰν ὁ δῆμος, ὁ τῶν Ἀθηναίων, εἴπῃ προσφέρω 100 χιλιάδας, καὶ θέλω νὰ λάβω μέρος εἰς τὴν ἐπιχείρησιν, τί θὰ εἴπητε;

§132ΔΑΓΡΕΣ. Ποῖος τὸ ἀρνεῖται;

§133ΡΟΝΤΗΡΗΣ. Τὸ ἀρνεῖσθε, διότι αὐτὸς δὲν δύναται νὰ παρουσιασθῇ μόνος ἀπέναντι τῆς ἑταιρίας Ῥοῦ, ἔχει ἀνάγκην συνασπισμοῦ, ἀλλ’ ἔπρεπε τὸ πρᾶγμα νὰ τὸ σκεφθῶμεν καὶ τὸ μετρήσωμεν καλῶς. Ἂν ὁ Θεμιστοκλῆς ἀφῄρεσε τὴν Λαυριακὴν πρόσοδον ἀπὸ τὸν δῆμον, καὶ τὴν ἔκαμεν τοῦ κράτους, εἶχεν λόγον σπουδαῖον, ἐδῶ δὲ οὐδεὶς λόγος ὑπάρχει. Αὐτὰ ἐνόμισα καθῆκόν μου νὰ σᾶς ὑποβάλλω, μὴ βλέπων οὔτε πρὸς ἀριστερὰ οὔτε πρὸς δεξιά.

§134ΚΑΤΣΙΚΑΠΗΣ. Δύο λέξεις, κ. πρόεδρε.

§135ΠΟΛΛΟΙ. Καθήσατε κάτω. Ἀρκετά, κ. πρόεδρε.

§136ΚΑΤΣΙΚΑΠΗΣ. Ἐπιμένω, κ. πρόεδρε, νὰ λαλήσω δυνάμει τοῦ δικαιώματος, τὸ ὁποῖον ἔχω.

§137ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν σᾶς ἐμποδίζω, κ. Κατσικαπῆ, ἀλλὰ θέλει νὰ ὁμιλήσῃ ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν, καί, ὡς ἠξεύρετε, οἱ ὑπουργοὶ προτιμῶνται. (θόρυβος).

§138Π. Α. ΠΕΤΡΑΚΗΣ (ὑπουργὸς Ναυτικῶν). Βεβαίως, κύριοι, ἡ συζήτησις διήρκεσεν ἀρκετά, καὶ διὰ τοῦτο θέλω εἶσθαι λίαν σύντομος, δὲν θέλω καταχρασθῆ τῆς ὑπομονῆς σας, ἀλλ’ ἐθεώρησα κἀγὼ καθῆκον ἐπὶ ἑνὸς τοσοῦτον σπουδαίου ζητήματος νὰ λάβω τὸν λόγον. Ἐν πρώτοις ἐκφράζω τὴν εὐγνωμοσύνην μου εἰς τὸν προλαλήσαντα διὰ τὰς ὑπὲρ τῆς Ἀθηναϊκῆς κοινωνίας διαθέσεις του· ἐλπίζω ὅμως ὅτι τὸ ζήτημα ἀφορᾷ ἐν γένει ὅλον τὸ Ἑλληνικὸν ἔθνος, ὅτι τῶν Ἀθηναίων ἡ πολιτεία δὲν δύναται νὰ διακριθῇ τῶν ἄλλων.

§139ΡΟΝΤΗΡΗΣ. Δὲν ἐννοῶ νὰ διακριθῇ.

§140Π. Α. ΠΕΤΡΑΚΗΣ (ὑπουργὸς Ναυτικῶν). Δὲν ἐθεώρουν ὅτι ὡς σπουδαῖον λόγον ἑταιρίας δημοτικῆς ἠδύνατο νὰ ἐπικαλεσθῇ καὶ τοῦτον, ἀποχωρίζων ἐλάχιστον μέρος τῆς Ἑλλάδος. Κύριοι, εἰς τὸ σπουδαῖον τοῦτο Λαυριωτικὸν ζήτημα ἐπιθυμοῦμεν τὴν οἰκογενειακὴν συζήτησιν, καὶ αὐτὴν ἀκριβῶς κατὰ τὸ δυνατὸν ἐτηρήσαμεν· ἀλλὰ δὲν ἐπιστεύσαμεν ὅτι ἡμεῖς ἐδώσαμεν κἂν ἀφορμὴν νὰ ὑποθέσῃ τις, ὅτι ἐξήλθομεν τοιαύτης οἰκογενειακῆς συζητήσεως· ἴσως ἠδύνατό τις νὰ τὸ εἴπῃ δι’ ἄλλους, οἱ ὁποῖοι μᾶς ἐμέμφθησαν, ὅτι δὲν ἐσπουδάσαμεν σπουδαίως τὸ ζήτημα, οἱ ὁποῖοι μᾶς ἐμέμφθησαν ὅτι διὰ τῶν διατάξεων, τὰς ὁποίας ἐπεκυροῦμεν, ἐργαζόμεθα ὑπὲρ ἄλλης ἑταιρίας. Δώσαντες τὸν προσήκοντα χαρακτηρισμὸν εἰς τὸ ζήτημα ὅτι ἀφορᾷ πάντα Ἕλληνα, καὶ ὅτι πάντες πρέπει ἐπ’ αὐτοῦ νὰ συνεισφέρωμεν, εἴπομεν καὶ τὸ ἐσπουδάσαμεν μετὰ πάσης ἐπιμελείας· εἴπομεν ὅμως ὅτι ἀποδεχόμεθα οἱανδήποτε γνώμην, ἥτις ἤθελε κριθῆ ὠφέλιμος διὰ τὴν καλλιτέραν τοῦ ζητήματος λύσιν. Κύριοι, μετὰ τὴν ἀπόφασιν ὅτι αἱ ἐκβολάδες ἦσαν πάντοτε ἐθνικὴ περιουσία δὲν δύναταί τις νὰ ὑποστηρίξῃ σπουδάζων, ὅτι ἡ παροῦσα Βουλὴ πρέπει νὰ μείνῃ ἕως ἐδῶ, καὶ νὰ ἀναβάλῃ τὸ περὶ διαθέσεως αὐτῶν ζήτημα. Τὸ ζήτημα τοῦτο εἶναι σπουδαῖον. Κύριοι, βεβαίως εἰς τὰς περὶ διαθέσεως ἀρχὰς πρέπει νὰ ἀκολουθήσωμεν κανόνας ἀνεγνωρισμένους ἀπὸ τὰς ἀρχὰς τῆς πολιτικῆς οἰκονομίας. Τινὲς ἠθέλησαν νὰ συγχύσουν τὴν ἀκαθάριστον πρόσοδον ἐπὶ τῆς χώρας μὲ τὴν πρόσοδον, τὴν ὁποίαν ζητοῦμεν ἤδη νὰ λάβωμεν ἐκ τῶν ἐκβολάδων. Σκοπὸς τῆς κυβερνήσεως εἶναι βεβαίως νὰ λάβῃ ὅ,τι δύναται περισσότερον, καὶ πρὸς τὸν σκοπὸν τοῦτον πρέπει νὰ θέσῃ τοιαύτας διατάξεις, ὥστε ὁ συναγωνισμὸς νὰ ἦναι πλήρης καὶ ἀσφαλής. Οἱ ἀντιδοξοῦντες εἶπον ὅτι τὸν συναγωνισμὸν ἡμεῖς τὸν ἀποκλείομεν, καὶ ὡς λόγον ὅτι ἀποκλείεται οὗτος, σᾶς ἀνέφερον ὅτι θέτομεν ὑποχρεωτικὴν τὴν καμίνευσιν τῶν ἐκβολάδων ἐν Λαυρίῳ. Νομίζω ὅτι, σπουδάζοντες, δὲν ἠδύναντο νὰ κάμωσι τοιαύτας ἀντιῤῥήσεις. Ὡς οἱ προλαλήσαντες σᾶς εἶπον διὰ μόνην τὴν μεταφορὰν τῶν ἐκβολάδων ἐντεῦθεν εἰς Ἀμβέρσην δὲν ἀπαιτοῦνται ἢ 12 ἑκατομμύρια λιρῶν, ἂν ὑπολογίσητε ὅτι ἕκαστος τόνος ἀπαιτεῖ 20 σελίνια ναῦλον. Ποία σπουδαία ἑταιρία θέλει σκεφθῆ συμφέρον νὰ μεταφέρῃ εἰς οἱονδήποτε μέρος τῆς Εὐρώπης τὰς ἐκβολάδας καὶ νὰ μὴ προτιμήσῃ νὰ ἐξοδεύσῃ ὀλίγον ποσὸν, οὐχὶ περισσότερον τῶν 300 χιλιάδων διὰ νὰ καταστήσῃ κατάστημα ἐν Λαυρίῳ; Ἂν πιστεύσωμεν τὸν κύριον Grohmann, οὗτος σᾶς λέγει ἐν τῇ ἐκθέσει του, ὅτι δύνανται καὶ ἑλληνικαὶ ἑταιρίαι νὰ συστηθῶσιν, καθ’ ὅσον τὰ προαπαιτούμενα εἰς τοιαύτην ἐργασίαν δὲν εἶναι μεγάλα. Σᾶς λέγουσι, μὴ σπεύδετε εἰς τὴν διάθεσιν τῶν ἐκβολάδων, διότι ἀποφασίζετε πρᾶγμα ἐντελῶς ἄγνωστον, πρᾶγμα, περὶ τοῦ ὁποίου οὐδεμίαν γνῶσιν ἔχομεν. Ἀλλὰ, κύριοι, τοῦτο δὲν εἶναι ἀληθὲς, κατ’ αὐτὴν τὴν ἔκθεσιν τοῦ κυρίου Grohmann· δὲν εἶναι ἀληθὲς κατ’ αὐτὴν ἀκόμη τὴν πρότασιν τοῦ προλαλήσαντος, τοῦ κ. Ῥοντήρη. Ὁ κ. Ῥοντήρης εἰς τὸ ἄρθρον 10 τί λέγει; νὰ ἐνεργήσητε δοκιμασίας ἄλλας, ἐκτὸς τῶν καταμετρηθεισῶν ἐκβολάδων, διὰ τὰς ὁποίας ἡ ἐπιτροπή μας ἐγνωμοδότησεν. Βλέπετε ὅτι οἱ ἀντιδοξοῦντες ἀντιφάσκουσιν; διότι εἰς τὰς προτάσεις, τὰς ὁποίας ἔκαμον, εἰς τὰ ἔγγραφα, τὰ ὁποῖα ἔφερον, ἀναφαίρεται ῥητῶς, ὅτι καὶ αὐτοὶ ζητοῦν περὶ τῶν μὴ γνωστῶν. Σᾶς λέγουν, κύριοι, ἀποκλείετε τὸν συναγωνισμὸν τῆς Εὐρώπης, ἀποκλείετε σπουδαίαν εὐρωπαϊκὴν ἑταιρίαν νὰ ἔλθῃ νὰ συναγωνισθῇ ἐν τῷ τόπῳ, καὶ διὰ τί; διότι ἀνώτερον ὅρον θέτετε ἓν ἑκατομμύριον τόνων. Ἀλλὰ, κύριοι, ὡς καὶ ὁ ἔντιμος προλαλήσας, ὁ κ. πρόεδρος τῆς Βουλῆς σᾶς εἶπε, δὲν δύναται τις νὰ ἰσχυρισθῇ, ὅτι ἓν ἑκατομμύριον τόνων εἶναι σμικρὸν, δυνάμενον νὰ περιφρονηθῇ, ἔστω καὶ ἀπὸ μίαν σπουδαίαν ἑταιρίαν, σᾶς ἀπέδειξεν, ὅτι δύναται νὰ ἐργασθῇ ἐπὶ 40 ἔτη, ἀλλὰ προβαίνω ἀκόμη· μὴ τάχα μία σπουδαία ἑταιρία δὲν δύναται νὰ συναγωνισθῇ καὶ εἰς τὰ καθέκαστα τοῦ συναγωνισμοῦ; νομίζετε, ὅτι δὲν θέλει παρασταθῆ εἰς ὅλας τὰς δημοπρασίας τῶν διαφόρων τεμαχίων; εἶναι δυνατὸν νὰ ὑποθέσετε, ὅτι θέλει περιορισθῆ εἰς τὸ ἓν τεμάχιον τοῦ ἑνὸς ἑκατομμυρίου τόνων; Σᾶς εἶπον τὸν ἕτερον λόγον. Ἀλλὰ διὰ τοῦ τρόπου τούτου δὲν δύναται σπουδαία ἑταιρία νὰ πολεμήσῃ πρὸς τὴν ὑπάρχουσαν ἑταιρίαν Ῥοῦ, διότι αὐτὴ ἔχει ἤδη τὰ καταστήματά της, τὰ πάντα εἰς ἐνέργειαν, τὸν σιδηρόδρομον καὶ τὰ τοιαῦτα. Ἀλλὰ, κύριοι, μήπως ἄλλη ἑταιρία σπουδαία ἐν Εὐρώπῃ, ἡ ὁποία ἀποφασίζει νὰ φέρῃ τὰ κεφάλαιά της δὲν θὰ ἦναι εἰς θέσιν νὰ κάμῃ μίαν τοιαύτην ἐπιχείρησιν, καθὼς ἐκείνην τῶν ἐκβολάδων; Ὡς ἐκείνη προκατέβαλε δύναται καὶ μία ἄλλη ἑταιρία νὰ τὰ προκαταβάλῃ. Κύριοι, ὑπὲρ τῆς γνώμης μας, καθὼς σᾶς εἶπον, γνωμοδοτεῖ καὶ αὐτὸς τὸν ὁποῖον οἱ προλαλήσαντες ἐπικαλοῦνται· ὁ Grohmann σᾶς λέγει πρῶτον, ὅτι δύναται νὰ γείνῃ Ἑλληνικὴ ἰθαγενὴς ἑταιρία, διότι, ὡς προεῖπον, δὲν ἀπαιτεῖται μεγάλων ἐξόδων προκαταβολή. Σᾶς λέγει δεύτερον, ὅτι πρέπει νὰ λάβητε τὸ ποσοστὸν τῶν ἐκβολάδων ἐπὶ τῆς καθαρᾶς προσόδου. Ἐπεκαλέσθη ὁ προλαλήσας τὴν τετάρτην παρατήρησιν τοῦ κυρίου Grohmam ὅτι διὰ τῆς ὑπὸ τοῦ δημοσίου καμινεύσεως θέλει δυνηθῇ νὰ ἐμποδισθῇ l’ usurpateur, ἀλλὰ νομίζω ὅτι παρεξηγοῦν, διότι αὐτὸς λέγει ὅτι οἱ ἰδιῶται δὲν εἶναι εἰς κατάστασιν νὰ διεξάγουν δίκας, αἱ ὁποῖαι δυνατὸν νὰ ἐγερθοῦν ἐκεῖ, τοῦτο ὅμως δὲν τὸ θεωρῶ σπουδαῖον λόγον, τοῦ νὰ μὴ δύναται σπουδαία ἑταιρία Ἑλληνικὴ νὰ ὑπάρξῃ. Σᾶς λέγουν, κύριοι, ὅτι πρέπει νὰ λάβητε ὑπ’ ὄψιν τὴν κακὴν πίστιν, τὴν ὁποίαν ἔδειξεν ἡ ἑταιρία Ῥοῦ εἰς τὸ παρελθόν· ἀλλά, κύριοι, ὅταν τις νομοθετῇ περὶ μέλλοντος ἀντικειμένου, δὲν δύναται νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν οἱονδήποτε λόγον οἱουδήποτε προσώπου ἐν τῷ παρελθόντι (ψιθυρισμοί). Σᾶς παρακαλῶ, ἴσως δὲν ἐξεφράσθην καλῶς. Δύναται μόνον νὰ καθιερώσῃ τοιαύτας διατάξεις αἱ ὁποῖαι νὰ δύνανται νὰ προλάβουν οἱανδήποτε κακὴν πίστιν οἱουδήποτε ὅστις ἤθελε φανῆ εἰς τὸν συναγωνισμόν, δὲν ἔχει ὅμως τὸ δικαίωμα νὰ ἀποκλείσῃ τὸν τάδε ἢ τάδε. Κύριοι, νομίζω, ὅτι ἐκ τῶν προλαλησάντων ἐπείσθητε ὅτι ὁ πρῶτος τρόπος τῆς ἐκκαμινεύσεως παρὰ τοῦ δημοσίου, ὁ τοιοῦτος δὲν ἔχει τι ὑπὲρ ἑαυτοῦ· δὲν εἶναι, κύριοι, πρωτοφανές, διότι παρ’ ἅπασι τοῖς πεπολιτισμένοις ἀναγνωρίζεται ὅτι οὐδαμοῦ τὸ κράτος εἶναι καλὸς ἐργολάβος, ἀλλὰ γνωρίζετε ὅτι ἡ κερδοσκοπία ἐνεργεῖται παρ’ ἰδιωτῶν κάλλιον. Σᾶς ἀνέφερον, κύριοι, ὅτι ἐν Freiberg τῆς Σαξωνίας καὶ ἐν Καρυνθίᾳ τῆς Αὐστρίας ἐνεργεῖται παρὰ τοῦ δημοσίου ἐκμετάλλευσις, τοῦτο δὲν εἶναι ἀκριβές· τὰ ἐκεῖ δὲν εἶναι ἐκεῖ ἐμπορικὴ ἐπιχείρησις, ἀλλ’ εἶναι σχολεῖον τεχνῶν, τὸ ὁποῖον σκοπὸν ἔχει νὰ μορφώνῃ τοὺς εἰς τὰ μεταλλουργικὰ ἐπιδιδομένους, ἀλλὰ καὶ ἂν γίνῃ τις ἰδιωτικὴ ἐπιχείρησις γίνεται πρὸς τὸν σκοπὸν τῆς ἀνευρέσεως νέων μεταλλείων, ἅπερ παραχωροῦνται εἰς ἰδιωτικὰς ἑταιρίας, ὥστε, κύριοι, ἡ ἰδέα τοῦ νὰ ἐκκαμινευθοῦν αἱ ἐκβολάδες παρὰ τοῦ δημοσίου δὲν δύναται νὰ ὑποστηριχθῇ σπουδαίως. Ἔρχεται τώρα ἡ παρὰ τῶν δήμων ἐκκαμίνευσις. Κύριοι δὲν πιστεύω ποτὲ σπουδαίως νὰ δύναταί τις νὰ ἰσχυρισθῇ ὅτι δύναται νὰ γίνῃ ἑταιρία, ὡς τὴν διατυπώνει ὁ προλαλήσας. Ἓν μόνον ἄρθρον ἐκ τῆς προτάσεώς του ἀναφέρω, τὸ 10. Ἐξ αὐτοῦ μόνου ἀποδεικνύεται ἀδύνατος ἡ σύστασις τοιαύτης ἑταιρίας. Κατ’ αὐτὸ ἕκαστος δύναται νὰ λάβῃ μετοχήν, χωρὶς νὰ ἦναι μέτοχος, δυνάμενος ὅμως νὰ λάβῃ τὸ μέρισμα, τὸ ὁποῖον λαμβάνουν ὅλοι οἱ μέτοχοι. Πῶς δύναταί τις νὰ διανοηθῇ ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ συστηθῇ τοιαύτη ἑταιρία; ἄλλως τε, κύριοι, δὲν πρόκειται ν’ ἀποφανθῶμεν, ὅπως ὠφεληθῶσιν ὅλοι οἱ Ἕλληνες, διότι ὡς ὁ κύριος πρωθυπουργὸς σᾶς εἶπεν, εἶναι καλλίτερον νὰ γίνῃ ἡ διανομή, πρόκειται νὰ εὕρωμεν τὸν τρόπον διὰ τοῦ ὁποίου νὰ λάβῃ τὸ δημόσιον τὸ μεγαλήτερον ὄφελος, καὶ νομίζω, ὅτι οὕτως διὰ τοῦ νομοσχεδίου παριστάνεται.

§141ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰς τὰς θέσεις σας, κύριοι βουλευταί, πρόκειται νὰ γείνῃ ψηφοφορία, νὰ ἐξέλθουν ἀπὸ τὰ δωμάτια ἅπαντες.

§142ΚΑΤΣΙΚΑΠΗΣ. Ἐπειδή, κύριε πρόεδρε, εἶναι κουρασμένοι οἱ κ. κ. βουλευταί, καὶ δὲν ἠμποροῦν πλέον νὰ ἀκούσουν, παραιτοῦμαι (θόρυβος).

§143ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κανεὶς δὲν εἶναι πλέον ἐγγεγραμμένος· ζητεῖ κανεὶς νὰ ὁμιλήσῃ;

§144ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§145ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Δύο λέξεις παρακαλῶ κύριε πρόεδρε.

§146ΚΑΤΣΙΚΑΠΗΣ. Τότε, κύριε πρόεδρε, θὰ ὁμιλήσω ἐγώ.

§147ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁρίσατε.

§148ΚΑΣΤΙΚΑΠΗΣ. Δὲν θὰ εἴπω, κύριοι, τίποτε περὶ τῆς οὐσίας (θόρυβος), διότι ἔχω τῳόντι ἐσχηματισμένην τὴν πεποίθησίν μου ἀλλὰ δυστυχῶς δὲν ἔχω οὔτε γνώσεις οὔτε....

§149ΠΟΛΛΟΙ. Μὰ ἄφησε τὰ προοίμια.

§150ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μὴ διακόπτετε, κύριοι.

§151ΚΑΤΣΙΚΑΠΗΣ. Δὲν δύναμαι νὰ ἀφήσω ἀπαρατήρητον, κύριοι, κάτι τι, τὸ ὁποῖον προσβάλλει κατ’ ἐμὲ τὴν Ἑλληνικὴν ἐπιστήμην. Καὶ ὁ κύριος Χρηστίδης...

§152ΠΟΛΛΟΙ. Ἀρκετὰ κύριε πρόεδρε. (Θόρυβος).

§153ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀφήσατε νὰ ἀναπτύξῃ τὴν ἰδέαν του, κύριοι. Ὁρίσατε, κύριε Κατσικαπῆ.

§154ΚΑΤΣΙΚΑΠΗΣ. Ὡς ὁ κύριος Ῥοντήρης πρὸ ὀλίγου καταβὰς καὶ πολλοὶ ἄλλοι λίαν ἀξιότιμοι λαβόντες μέρος εἰς τὴν συζήτησιν, περὶ ἧς πρόκειται, οὐχὶ ἅπαντες, πολλάκις μάλιστα ἐπανέλαβον, καὶ ὅλαις δυνάμεσιν ἐξέθεσαν εἰς τὴν Βουλὴν καὶ τὸ κοινὸν, τί μᾶς προσκαλεῖτε νὰ ἀποφασίσωμεν, ἐνῷ τίποτε ἐπιστημονικῶς δὲν γνωρίζομεν περὶ ἐκβολάδων, καὶ ἂν γνωρίζωμεν κἄτι τι, τὸ γνωρίζομεν ἀπὸ ἕνα διαβάτην Σάξωνα, ἀπὸ μίαν ἔκθεσιν τῆς ἐπιτροπῆς, ἐκ τῆς παρισιανῆς ἐκθέσεως, καὶ τοσοῦτον περισσότερον, κύριοι, ὀφείλω νὰ τὸ εἴπω τοῦτο καθ’ ὅσον εἶναι πρὸ πολλοῦ δημοσιευμένη μία ἔκθεσις ἐπιστημόνων Ἑλλήνων μεταβάντων ἐπὶ τούτῳ, ἐργασθέντων ἐπὶ πολὺν καιρὸν καὶ ὑποβαλόντων μέχρι τέλους τὸ ἀποτέλεσμα τῶν ἐργασιῶν των, ἐπιστημόνων ἀνεγνωρισμένων, ἐπιστημόνων, τοὺς ὁποίους τὸ ἔθνος πληρώνει διὰ νὰ ἐκτελοῦν ἐπιστημονικὰ ἔργα, καὶ παραδίδουν ἐπιστήμας, ἐπιστημόνων, διὰ τοὺς ὁποίους πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν ἡ Κυβέρνησις ὑπέβαλεν αἴτησιν πιστώσεως 12000 δραχ. δι’ ἀμοιβὴν τῶν ἐργασιῶν καὶ τῶν ζημιῶν, τὰς ὁποίας ὑπέστησαν ἕνεκα τῆς ἐργασίας αὐτῆς ἐπὶ τῆς ἐξετάσεως τῶν Λαυριακῶν χωμάτων· ἐκ τῶν ἐπιστημόνων τούτων κύριε πρόεδρε, ἐμάθαμεν ὅτι ἡ περιφέρεια τοῦ Λαυρίου, ἐπὶ τῆς ὁποίας κεῖνται αἱ γνωσταὶ ἐκβολάδες ἀναβαίνουν εἰς 1 ἑκατομμύριον 35 χιλιάδας μέτρα τετραγωνικά. Δεύτερον ἐμάθαμεν ἐκ τῆς ἐπιστημονικῆς ἐκθέσεως τῶν Ἑλλήνων ἐπιστημόνων ὅτι ὁ κυβισμὸς τῶν χωμάτων καὶ τοῦ βάρους αὐτῶν ἀναβαίνει εἰς 4 ἑκατομμύρια 59 χιλιάδας μέτρα κυβικά, ἤτοι εἰς 6 ἑκατομμύρια καὶ 700000 τόνους. Τρίτον ἐμάθομεν, κύριε πρόεδρε, ὅτι τὰ ἀργυρομολυβδοῦχα χώματα τοῦ Λαυρίου περιέχουν ἄργυρον καὶ μόλυβδον περιεχόμενον εἰς τὴν ἔκθεσιν αὐτήν. (Θόρυβος).

§155ΠΟΛΛΟΙ. Ἀρκετὰ, κύριε πρόεδρε, τὰ ἀνεγνώσαμεν αὐτά.

§156ΚΑΤΣΙΚΑΠΗΣ. Τὰ ἀνεγνώσαμεν λέγουν, Ναὶ, διότι τὰ ἀνεγνώσατε, διότι τὰ γνωρίζομεν, διὰ τοῦτο ἦλθα νὰ ἀποκρούσω ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἐπαναλαμβάνουν ὅτι τίποτε ἐπιστημονικὸν δὲν γνωρίζομεν, καὶ ὅτι καλούμεθα τυφλοῖς ὄμμασι ν’ ἀποφασίσωμεν ἐπὶ ἑνὸς τόσον σπουδαίου ἀντικειμένου. (Θόρυβος).

§157ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Δεληγεώργης.

§158ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Δὲν θέλω ὁμιλήσει τόσον ἐπὶ τῆς οὐσίας τοῦ ζητήματος, ὅσον περὶ τῶν θεμάτων, εἰς τὰ ὁποῖα θὰ ἐνασχοληθῶμεν. Τὸ δεύτερον ἄρθρον τοῦ νομοσχεδίου περιέχει ὡς εἴδατε, δύο ἰδέας, τὴν ἰδέαν τῆς διαθέσεως διὰ παραχωρήσεως ἐπὶ δημοπρασίας, καὶ δεύτερον τὴν ἰδέαν ὅτι ἡ δημοπρασία αὕτη θέλει ἐκτελεσθῆ ἐπὶ τοῦ καθαροῦ. Ὡς πρὸς τὸν τελευταῖον ὅρον βλέπομεν πάντες τὸ τί ἀντιτάττεται. Ἀντὶ τῆς καθαρᾶς προσόδου ἀντιτάττεται ἡ ἀκαθάριστος πρόσοδος. Ἰδοὺ μία ἰδέα ἥτις ἔρχεται νὰ ἀνταγωνισθῇ, οὕτως εἰπεῖν, πρὸς τὴν ἰδέαν τὴν ὁποίαν περιέχει τὸ κύριον ἄρθρον τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου. Κατὰ δὲ τῆς ἁ. ἰδέας τοῦ ἄρθρου τούτου, τῆς διὰ δημοπρασίας διαθέσεως, ἀντιτάσσεται μία ἄλλη ἰδέα ἡ τῆς ἀμέσου καμινεύσεως παρὰ τοῦ δημοσίου. Ἡ ἰδέα αὕτη πολλάκις ἐσυζητήθη κατὰ τὰς παρελθούσας συνεδριάσεις καὶ περὶ αὐτῆς μᾶς διενεμήθη χθὲς καὶ πρότασις. Παρετήρησα ὅτι ἡ πρότασις τοῦ ἀξιοτίμου βουλευτοῦ Καλαβρύτων κ. Ζαΐμη εἶναι πρότασις ἐπιβοηθητικὴ, καὶ ὡς τοιαύτη, ὡς πρότασις ἐπιβοηθητικὴ, βεβαίως δὲν θέλει ἀνταγωνισθῆ πρὸς τὴν πρότασιν τὴν ὁποίαν ἔχομεν ὑπὸ τὴν ψῆφον ἡμῶν· παρατηρῶ ὅμως ὅτι κατ’ οὐσίαν ἡ πρότασις τοῦ κ. Ζαΐμη εἶναι πρότασις ἡ ὁποία πρέπει νὰ προηγηθῇ. Ἰδοὺ διατί. Ἡ πρότασις τοῦ κ. Ζαΐμη ἔχει ὡς ἑξῆς. «Ἐν περιπτώσει, καθ’ ἣν τὸ ἐν τῷ ἄρθρῳ 3 συμβούλιον ἤθελεν ἀποφασίσει ὡς ἀσυμφόρους εἰς τὸ δημόσιον τὰς κατὰ τὸ ἄρθρον 2 προσφορὰς, τὸ δημόσιον ἀναλαμβάνει δι’ ἴδιον λογαριασμὸν καὶ ἐπὶ ἓν ἔτος τὴν ἐκκαμίνευσιν τῶν ἐκβολάδων. Ἄρθρον ἀκροτελεύτιον. Ἐντὸς τριῶν μηνῶν ἀπὸ τῆς διὰ τῆς ἐφημερίδος τῆς Κυβερνήσεως δημοσιεύσεως τοῦ παρόντος νόμου, τὸ ὑπουργεῖον ὀφείλει νὰ προσκαλέσῃ ἐκ τῆς Εὐρώπης δύω μεταλλουργοὺς καὶ ἕνα χημικὸν πρὸς ἀκριβεστέραν ἐξέτασιν τῶν ἐκβολάδων· ἐπὶ τούτῳ δὲ χορηγεῖται ἀναπληρωτικὴ πίστωσις ἐκ δραχ. 60,000, καταλογιζομένη ἐν τῷ κεφαλ. ΙΒʹ. τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν ὑπουργείου τοῦ ἔτους 1871, ἐν ἐδαφ. 10, «ἐκβολάδες ἐν τῇ Λαυριωτικῇ.

Θ. ΖΑΪΜΗΣ.»

Ἡ ἐπὶ ἓν ἔτος ἐκκαμίνευσις, κύριοι, ὅπερ εἶναι τὸ οὐσιῶδες τῆς προτάσεως, κατὰ τὴν κρίσιν μου, δὲν δύναται ἢ νὰ δώσῃ τὸν χαρακτῆρα εἰς τὴν πρότασιν μιᾶς δοκιμῆς. Διότι (οὕτω τοὐλάχιστον ἐγὼ φρονῶ), ὡς μέτρον ὁριστικὸν περιωρισμένον ὅμως ἐπὶ ἓν ἔτος, εἶναι ἰδέαι ἀσυμβίβαστοι. Φρονῶ ὅτι ὁ ἀξιότιμος κ. Ζαΐμης ἐσκέφθη διὰ τῆς πιστώσεως ταύτης ν’ ἀνοίξῃ τὴν ὁδὸν μιᾶς δοκιμῆς τῆς ἐκκαμινεύσεως τῶν ἐκβολάδων. Ὡς ὁριστικὸν μέτρον παρὰ ἡ τοῦ δημοσίου ἐκκαμίνευσις βεβαίως ἤθελεν εἶσθαι ἀσύμφορος, ἐὰν ἠθέλαμεν νὰ διαρκέσῃ ἐπὶ ἓν μόνον ἔτος· διότι τὰ γενικὰ ἔξοδα τὰ τῆς ἐγκαταστάσεως ἤθελον εἶσθαι τοσαῦτα, ὥστε τὸ δημόσιον δὲν θὰ ἐδύνατο νὰ παραγάγῃ τὸ ἐλάχιστον κέρδος· διότι καὶ χρόνος πρὸς ἐγκατάστασιν ἀπαιτεῖται καὶ πολλαὶ δαπάναι διὰ τὰ χυτήρια, τὰ καταστήματα, τὸν σιδηρόδρομον, καὶ τὰ τοιαῦτα, προκειμένου περὶ ὁριστικῆς ἐκκαμινεύσεως. Ἕκαστος λοιπὸν ἐξετάζων τὴν πρότασιν τοῦ κ. Ζαΐμη εὑρίσκει ὅτι ὅπως ἔχει, χρήσιμος εἶναι διὰ μίαν δοκιμήν. Ἀλλ’ ἐγὼ ὄχι μόνον ὡς μίαν δοκιμὴν τὴν θεωρῶ, ἀλλὰ, χωρὶς τοῦ περὶ ἐτησίας διαρκείας ὅρου, προτιμῶ αὐτὴν ὡς ὁριστικὸν μέτρον· καὶ σᾶς βεβαιῶ ὅτι παρὰ πολλῶν σπουδαίων ἀνδρῶν ἤκουσα ὅτι αὐτοὶ προτιμοῦν τὴν γνώμην αὐτὴν ἰσχυριζόμενοι ὅτι τὸ ὀρθότερον σύστημα εἶναι τὸ τῆς ἀμέσου ἐκκαμινεύσεως. Γνωρίζω, κύριοι, (καὶ δὲν τὸ γνωρίζω ἀλλὰ τὸ ἔμαθον κατὰ τὰς συζητήσεις ταύτας) ὅτι κατακρίνεται παρὰ πολὺ ὁ τρόπος οὗτος τῶν ἐπιχειρήσεων, ἡ ἐπιχείρησις διὰ τὸ δημόσιον. Ἤθελον ὅμως περιπέσει εἰς πλάνην πολὺ ἐπικίνδυνον καὶ πολλὰς ἐπιζημίους συνεπείας ἔχουσαν, ἐὰν ἤθελον παραδεχθῆ ὡς ἀφορισμὸν καὶ ἀξίωμα ἰδέας αἱ ὁποῖαι ἔχουσιν δύναμιν καὶ ἀξίαν σχετικήν. Ὑπάρχουσιν ἐπιχειρήσεις εἰς τὰς ὁποίας εἶναι κακὸς ἐπιχειρηματίας τὸ δημόσιον· ἀλλὰ ὑπάρχουσι καὶ ἐπιχειρήσεις εἰς τὰς ὁποίας εἶναι ὁ μόνος ἀσφαλής. Καὶ ἐπειδὴ φρονῶ ὅτι ἡ προκειμένη ἐπιχείρησις ἐκ μέρους τοῦ δημοσίου δὲν περιέχει κανὲν τῶν ἀτοπημάτων διὰ τὰ ὁποῖα κατακρίνεται εἰς ἄλλας περιστάσεις ἡ ἄμεσος τοῦ δημοσίου ἐπιχείρησις, διὰ τοῦτο ἔρχομαι νὰ ὑποστηρίξω τὴν πρότασιν τοῦ κ. Ζαΐμη ὡς πρότασιν ἥτις, καὶ ὡς δοκιμὴ ἂν θεωρηθῇ, εἶναι καλὸν, καὶ ὡς δραστικὸν μέτρον ἂν ἀποφασισθῇ, εἶναι ἐπίσης σωτηρία. Προστρέξας, κύριοι, εἰς τὰς συζητήσεις περὶ τῆς ἀξίας τῆς ἀρχῆς ταύτης, δὲν ἠθέλησα νὰ μορφώσω τὴν πεποίθησίν μου ἐκ τῶν γνωμῶν καὶ τῶν ἐπιχειρημάτων ἐκείνων οἱ ὁποῖοι εἶναι ὑπὲρ τῆς δημοσίου καμινεύσεως, ἀλλ’ ἀπὸ τὴν γνώμην ἐκείνων οἱ ὁποῖοι εἶναι κατ’ αὐτῆς. Ἀκούσατε, κύριοι, ποῖοι εἶναι οἱ λόγοι, οἱ ὁποῖοι κατ’ αὐτοὺς συνηγοροῦν ὑπὲρ τοῦ ἀφορισμοῦ τούτου. «Πρῶτον, ὅτι ἐμποδίζεται τὸ ἐπιχειρηματικὸν πνεῦμα ἑνὸς ἔθνους». Ἐννοεῖτε, ὅτι αὐτὴ ἡ παρατήρησις ἔχει ἕνα γενικὸν χαρακτῆρα· αὐτὴ ἡ παρατήρησις θὰ εἶχε δύναμιν καὶ ἰσχὺν ἐὰν ἐπρόκειτο εἰς ἓν ἔθνος νὰ καθιερωθῇ ὡς ἀρχὴ, ὅτι αἱ ἐπιχειρήσεις, ἢ αἱ πλεῖσται τῶν ἐπιχειρήσεων, γίνονται ὑπὸ τοῦ δημοσίου· δὲν δύναται ὅμως νὰ ἔχῃ ἰσχὺν εἰς ἐπιχειρήσεις εἰδικὰς καὶ περιστάσεις καὶ κατὰ τὰς ὁποίας ἐὰν ἐπιτραπῇ νὰ γείνῃ ἐπιχείρησίς τις παρὰ τοῦ δημοσίου, ἡ νομοθετικὴ ἐξουσία δὲν θέλει ἔχει ἄλλο τίποτε πρὸ ὀφθαλμῶν εἰς τὴν εἰδικὴν περίπτωσιν παρὰ τὸ δημόσιον συμφέρον, καὶ τὸ ἐπιχείρημα ὅτι περιορίζει τὸ ἐπιχειρηματικὸν πνεῦμα δὲν ἔχει ἀξίαν· «βʹ. ὅτι περιορίζεται ἡ τάσις τῶν ἰδιωτῶν πρὸς ἀναζήτησιν μεταλλείων.» Αὐτὸς ὁ λόγος ἐφαρμοζόμενος ἐπὶ μεταλλείων ἔχει βεβαίως τὴν ἀξίαν του· διότι τὰ μεταλλεῖα εἶναι ἄγνωστα, ἡ ἀναζήτησις αὐτῶν εἶναι πολυδάπανος, καὶ ἀπαιτεῖ τῶν πολλῶν τὴν συνδρομὴν, εἰς οἱονδήποτε δὲ δὲ καὶ ἂν ἤθελε ἀνατεθῆ, εἴτε εἰς τὸ Κράτος, εἴτε εἰς τὴν ἐπαρχίαν, εἴτε εἰς τὸν δῆμον, ἡ ἀναζήτησις καὶ ἡ ἀνεύρεσις αὐτῶν ἤθελεν εἶσθαι ἀτελής. Ἔχει ἀξίαν αὐτὸς ὁ λόγος ἀλλ’ ἔχει ἀξίαν σχετικὴν, ὅταν δηλ. πρόκειται περὶ μεταλλείων. Ἐὰν ὅμως τὸ νομοθετικὸν σῶμα πρόκειται νὰ σκεφθῇ, ὅπως πρόκειται νὰ σκεφθῇ, περὶ τῶν ἐκβολάδων, τὸ ἐπιχείρημα τοῦτο δὲν ἔχει σημασίαν. «γʹ. Συνιστᾶται μονοπώλιον ὑπὲρ τοῦ δημοσίου καταθλιπτικὸν τῆς βιομηχανίας.» Καὶ αὐτὸς ὁ λόγος, κύριοι, εἶναι ὅλως διόλου ἄσχετος μὲ τὸ ζήτημα περὶ τοῦ ὁποίου πραγματευώμεθα· δὲν πρόκειται περὶ καθιερώσεως μονοπωλίου· ἐδύνατο αὐτὸς ὁ λόγος νὰ ἔχῃ σημασίαν ἐὰν ἐγένετο συζήτησις τοιαύτη· τὸ ἐννοῶ ἐὰν ἐπρόκειτο νὰ καθιερώσωμεν ὅτι «ἡ καλλιέργεια τῶν ἀνθρακωρυχείων δίδεται ἀποκλειστικῶς εἰς τὸ δημόσιον, ἢ ὅτι ἡ τῆξις τῶν σιδήρων ἀποδίδεται ἀποκλειστικῶς εἰς τὸ δημόσιον.» ἐκεῖ ὁ λόγος οὗτος δύναται νὰ ἔχῃ ἐπιῤῥοὴν καὶ νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν· τὸ μονοπώλιον τοῦτο ἐὰν ἤθελεν συγκεντρωθῆ εἰς χεῖρας τῆς Κυβερνήσεως ἐδύνατο νὰ ἔχῃ ἐπιζημίους συνεπείας. Καὶ διὰ νὰ τὸ ἐννοήσητε, ὀφείλω νὰ ἑνώσω αὐτὴν τὴν ἀντίῤῥησιν μὲ τὴν ἀμέσως ἑπομένην «ὅτι τὸ δημόσιον παράγει ὀλίγα καὶ πολὺ ἀκριβὰ τὰ χρήσιμα ἀντικείμενα, οἷον τοὺς ἄνθρακας καὶ τὸν σίδηρον·» αὐτὴ ἡ παρατήρησις ἔχει βεβαίως τὴν ἐπιῤῥοὴν της διὰ τὸ μονοπώλιον τῶν ἀντικειμένων τῆς πρώτης χρήσεως ὅπως εἶναι ὁ ἄνθραξ καὶ ὁ σίδηρος εἰς τὴν βιομηχανίαν, ὅπου ἀποτελοῦν τὸν ἐπιούσιον ἄρτον αὐτῆς. Ἀλλὰ δὲν πρόκειται, κύριοι, περὶ τούτων, περὶ εἴδους τὸ ὁποῖον θέλει ἐξέλθει εἰς κατανάλωσιν εἰς τὸν τόπον, καὶ τὸ ὁποῖον θὰ ἔχῃ τὴν σημασίαν τοῦ σιδήρου καὶ τῶν ἀνθράκων ἐν τῇ βιομηχανίᾳ· διότι ὁ μόλυβδος καὶ ὁ ἄργυρος δὲν ἔχουσιν ἄλλην σημασίαν εἰμὴ ὅτι ἔχουσιν ἀξίαν· δʹ. «ὅτι τὸ δημόσιον ἀναλαμβάνει τὴν εὐθύνην τῶν ἐπιγινομένων δυστυχημάτων ἐν τοῖς μεταλλείοις καὶ προκαλεῖ δυσαρεσκείας καὶ ταραχὰς διὰ τὴν ὕψωσιν τῆς τιμῆς τῶν μετάλλων καὶ ἰδίως τῶν ἀνθράκων καὶ τοῦ σιδήρου.»

§159ΜΙΛΗΣΗΣ. Ποῖος ἀνέφερε τὰ ἐπιχειρήματα αὐτά;

§160ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ὁ Daloz.

§161ΜΙΛΗΣΗΣ. Ἐνόμιζον ὅτι ἀνασκευάζητε ἐπιχειρήματα ῥηθέντα ἐνταῦθα ἀπὸ τοῦ βήματος.

§162ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Τοσοῦτον σοφὸς ὁ πόλεμος ὑμῶν δὲν ὑπῆρξε· πολὺ σοφώτεροι ὑμῶν τὰ εἶπον. Ἀλλὰ ἐνταῦθα, κύριοι, δὲν πρόκειται περὶ μεταλλείων καὶ οὐδέποτε θέλει συμβῆ δυστύχημα κατὰ τὴν ἐκκαμύνευσιν τῶν ἐκβολάδων, οὐδὲ θέλει συμβῆ ἡ παραμικρὰ ταραχὴ καὶ ἐκ τούτου νὰ προκύψῃ ἡ εὐθύνη τοῦ δημοσίου, ὡς ἐδύνατο νὰ συμβῇ ἐὰν ὁ ἄνθραξ καὶ ὁ σίδηρος, τὰ ὁποῖα καθὼς προεῖπον ἀποτελοῦν τὸν ἐπιούσιον ἄρτον τῆς βιομηχανίας, ἤθελον κατασταθῇ μονοπώλιον τῆς Κυβερνήσεως. Ἀλλὰ κύριοι, αὐτοὶ οἱ ἴδιοι οἱ ὁποῖοι πολεμοῦν τὸ σύστημα τῆς ἀμέσου παρὰ τοῦ δημοσίου μεταλλεύσεως τῶν μεταλλείων, καὶ τῶν ὁποίων τὰ ἐπιχειρήματα, ὡς σᾶς προεῖπον, δὲν ἔχουν καμμίαν ἐπιῤῥοὴν ἐπὶ τοῦ προκειμένου, διότι πρόκειται περὶ ἐκβολάδων, αὐτοὶ οἱ ἴδιοι ὁμολογοῦν, ὅτι καὶ αὐτῶν τῶν μεταλλείων ἡ μετάλλευσις δύναται νὰ γείνῃ ὑπὸ τοῦ δημοσίου εὐτυχῶς, ἀλλ’ εἰς ὡρισμένας περιστάσεις. «Οὐδεὶς δύναται ν’ ἀρνηθῇ (λέγουσιν οἱ ἐναντίοι) ὅτι εἰς τόπον ἔνθα τὸ μέταλλον εἶναι ἄφθονον καὶ ἡ μετάλλευσις αὐτοῦ εὔκολος, καὶ ὅπου τὸ ἐπιχειρηματικὸν πνεῦμα καὶ τὰ κεφάλαια εἰσὶν ἀνεπαρκῆ, δὲν εἶναι μόνον δικαίωμα, ἀλλὰ καὶ καθῆκον τῆς Κυβερνήσεως νὰ ὑποκατασταθῇ εἰς τὴν ἀνεπαρκῆ ἰδιωτικὴν πρωτοβουλίαν τῆς μεταλλεύσεως μεταλλικοῦ πλούτου χρησίμου τοῖς καταναλωτοῖς.» Dans un pays où les minerais sont abondants et d’ unte exploit tion acile et ou l'esprit d'entreprise et des capitaux sont insuf fisants, ce ne soit non seulement un droit mais même un devoir pour l’ état de se substituer à l'industrie privée defaillante dans l'exploitation d'une richesse minérale qu'il importe, avant tout, de mettre à la disposition des consomateurs.» Ὥστε αὐτοὶ οἱ ἴδιοι οἱ ὁποῖοι κατηγοροῦν τὸ σύστημα τῆς μεταλλεύσεως τῶν μεταλλείων παρὰ τοῦ δημοσίου, αὐτοὶ οἱ ἴδιοι ὁμολογοῦν, ὅτι εἰς μερικὰς περιστάσεις, ὄχι μόνον εἶναι δικαίωμα, ἀλλὰ καὶ καθῆκον τοῦ δημοσίου νὰ ἐπιχειρήσῃ αὐτήν. Ποῖαι εἶναι, κύριε, αἱ περιστάσεις αὗται; — «Ὅταν ἦναι ἄφθονον τὸ μέταλλον» καὶ μοὶ φαίνεται, ὅτι εἴμεθα εἰς τὴν περίστασιν ταύτην· «καὶ ἡ μετάλλευσις αὐτῶν εὔκολος,» νομίζω, ὅτι εἴμεθα εἰς αὐτὴν τὴν περίστασιν, διότι οὔτε εἰς τὸ ἄδηλον νὰ τὰ ἀναζητήσωμεν πρόκειται, οὔτε δι’ ἀτρύτων πόνων καὶ κινδύνων νὰ τὰ ἀνακαλύψωμεν. «Ἐὰν τὸ ἐπιχειρηματικὸν πνεῦμα ᾖναι ἐνδεὲς καὶ τὰ κεφάλαια ἀνεπαρκῆ» καὶ νομίζω, κύριοι, ἐπίσης εἰς αὐτὴν τὴν θέσιν εὑρισκόμεθα ἐν Ἑλλάδι· καὶ εἶναι μὲν ἀληθὲς, ὅτι περὶ τῶν δύο τούτων τελευταίων δὲν δυνάμεθα νὰ εἴπωμεν σήμερον ὅ,τι θὰ ἐλέγαμεν πρὸ εἴκοσιν ἐτῶν, διότι καὶ τὸ πνεῦμα τῆς ἐπιχειρήσεως ἀνεπτύχθη, καὶ τὰ κεφάλαια ηὔξησαν, ἀλλὰ ὅταν συλλογισθῶμεν ὅτι οἱ γράφοντες γράφουν περὶ τῆς Εὐρώπης, καὶ ὅτι πρὸς ἀμφότερα εἴμεθα ὑποδεέστεροι τῶν Εὐρωπαίων, πρέπει νὰ παραδεχθῶμεν ὅτι περὶ ἡμῶν κυρίως τὰ γράφουσι. Προχωρῶ, κύριοι, εἰς τὴν ἀνάπτυξιν αὐτοῦ τοῦ θέματος χωρὶς νὰ κουράζῃ νομίζω τὴν Βουλὴν τοῦτο. Καὶ αὐτὰ τὰ ἔθνη τὰ Εὐρωπαϊκὰ, τὰ ὁποῖα ἔχουν νόμους ὁμοίους μὲ τὸν ἡμέτερον νόμον τοῦ 1861 περὶ μεταλλείων, καὶ αὐτὰ ἀκόμη μεταλλεύονται ἀπ’ εὐθείας ὄχι ἐκβολάδας καὶ σκωρίας (ἐὰν ἐπρόκειτο περὶ τῆς διακρίσεως αὐτῆς δὲν ἤθελον διστάσει οὔτε στιγμήν), ἀλλὰ μεταλλεῖα. Εἰς τὸ Βέλγιον, φέρ’ εἰπεῖν τὸ δημόσιον μεταλλεύεται ἀπ’ εὐθείας ἀνθρακωρυχεῖα. Ἀλλ’ οἱ ἐναντίοι τῆς ἀρχῆς, ὅτι τὸ δημόσιον δύναται νὰ μεταλλεύηται ἀπ’ εὐθείας, θεωροῦν τὴν περίστασιν ταύτην ὡς ἐξαιρετικήν. Εἰς τὸ Βέλγιον, λέγουν, μεταλλεύονται ἄνθρακες καὶ ἐπιτυγχάνει ἡ μετάλλευσις, ἀλλὰ διατί; πρῶτον διότι τὸ ὀρυκτὸν εἶναι ἄφθονον, δηλαδὴ εὑρέθη εἰς τὰ μεταλλεῖα, τὰ ὁποῖα τὸ δημόσιον μεταλλεύεται, ἄφθονος ἄνθραξ. Δεύτερον διότι τὰ μεταλλεῖα ταῦτα εἶχον ἀρχίσει νὰ μεταλλεύωνται ἑταιρίαι πρὶν, ἕνεκα δὲ διαφόρων περιστάσεων τὰ ἠγόρασεν ἡ κυβέρνησις εὐθηνά. Τρίτον διότι ἡ ἐξόρυξις αὐτῶν εἶναι εὔκολος. Ὑποθέτω ὅτι οὐδεμία τῶν περιστάσεων τούτων εἶναι ξένη τοῦ προκειμένου. — Εἶναι ἀληθὲς ὡσαύτως, λέγουν, ὅτι ὑπάρχουν κυβερνήσεις, καθὼς ἡ τοῦ Βελγίου, αἱ ὁποῖαι ἔχουν τὴν ἐπιχείρησιν σιδηροδρόμων, τοὺς ὁποίους συντηροῦν ἰδίοις ἀναλώμασι καὶ δι’ ἴδιον λογαριασμόν· ἀλλὰ καὶ αὐτὰ πρέπει νὰ θεωρηθῶσιν ἐξαιρέσεις, διότι ἐπὶ σιδηροδρόμων ἠμπορεῖτε νὰ προϋπολογίσητε τὰ ἔξοδα τῆς πρώτης ἐγκαταστάσεως, καὶ κατὰ προσέγγισιν τὰς ἀπολαυὰς πρὶν ἀρχίσητε τὴν ἐπιχείρησιν· ἀμφότερα ὅμως ἐπὶ μεταλλείων δὲν ἀπαντῶνται. Βλέπετε, ὅτι τὴν σύγκρισιν κάμνω πρὸς τὰ μεταλλεῖα πάντοτε. Καὶ τὰ αὐτὰ περίπου λέγουσι καὶ περὶ τῶν δασῶν. Δὲν εἶναι λοιπὸν, κύριοι, ἀρχὴ ἀπολύτως ἀληθὴς, ὅτι τὸ δημόσιον εἶναι κακὸς ἐπιχειρηματίας· μάλιστα φρονῶ, καθὼς τὸ προεῖπον, ὅτι εἰς τὴν προκειμένην περίπτωσιν θὰ ἦναι ὁ ἄριστος. Εἶναι δὲ τοῦτο, κύριοι, φυσικὸν καὶ διὰ τὴν θέσιν, τὴν ὁποίαν τὸ δημόσιον ἔχει ἐν τῇ ἐπιχειρήσει ταύτῃ, ὅπως εἶπον καὶ χθές· διότι κύριος τῆς ἐπιχειρήσεως ταύτης εἶναι τὸ δημόσιον καὶ οὐχὶ ὁ ἐργολάβος, ὁ ὁποῖος καταβάλλει τὰ κεφάλαια τῶν μηχανῶν τῆς ἐκκαμινεύσεως πρὸς κίνησιν τῆς ἐπιχειρήσεως. Δὲν ἐπιθυμῶ, κύριοι, νὰ προξενήσω στενοχωρίαν εἰς κανένα· καὶ δὲν ἐκτείνω τὸν λόγον· ἐνθυμοῦμαι τὴν ὑποχρέωσιν, τὴν ὁποίαν ἀνέλαβα, ὅτι μόνον περὶ τῆς τακτοποιήσεως τοῦ ζητήματος θέλω ὁμιλήσει. Εἶπον, ὅτι δύο εἶναι τὰ ζητήματα τὸ τῆς παραχωρήσεως ἐπὶ δημοπρασίας, καὶ τὸ τῆς καθαρᾶς προσόδου· κατὰ τοῦ δευτέρου ἀντιτάσσεται τὸ ἀκαθάριστον, κατὰ τοῦ πρώτου ἡ ἐκκαμίνευσις ἡ ἄμεσος παρὰ τοῦ δημοσίου. Φρονῶ, ὅτι ἡ πρότασις τοῦ κ. Ζαΐμη καὶ ὡς δοκιμὴ ἂν θεωρηθῇ (καὶ ὅπως ἔχει, φρονῶ ὅτι δοκιμὴ εἶναι, διότι περιορίζεται ἐπὶ ἓν ἔτος) εἶναι δίκαιον νὰ ἀποφασισθῇ παρὰ τῆς Βουλῆς ἐν ἀρχῇ, καὶ ὡς ὁριστικὸν μέτρον θεωρῶ αὐτὴν ὡς τὸν καταλληλότερον πάντων τῶν τρόπων.

§163Θ. Α. ΖΑΪΜΗΣ. Δύο λέξεις θὰ εἴπω· περιορίζομαι ἐντὸς τοῦ θέματος, διότι νομίζω ὅτι ἡ συζήτησις ἐθεωρήθη περαιωμένη. Ἡ πρότασις, τὴν ὁποίαν ὑπέβαλα, καὶ τὴν ὁποίαν ἔχετε τυπωμένην, εἶναι ἀπόῤῥοια τῆς γνώμης, τὴν ὁποίαν ἐξέθηκα ἐν τῇ ὁμιλίᾳ μου. Ὑπεστήριξα, ὅτι αἱ διατάξεις τοῦ νομοσχεδίου δύνανται νὰ συμβαδίσωσι μὲ τὴν ἄμεσον ἐκκαμίνευσιν ὑπὸ τοῦ δημοσίου γενησομένην· διότι ἔχω ἀδιάσειστον πεποίθησιν διὰ λόγους, οὓς θεωρῶ περιττὸν νὰ ἐκθέσω, ὅτι ἡ ἐκκαμίνευσις τῶν ἐκβολάδων θὰ περιέλθῃ ἐπὶ τέλους εἰς τὴν διαχείρησιν τοῦ δημοσίου· ἡ πρότασίς μου λοιπὸν δὲν περιέχει, ὡς τὴν ἐχαρακτήρισεν ὁ κύριος Δεληγεώργης, ἁπλῆν δοκιμὴν, εἶνέ τι ἄλλο, παρὰ δοκιμή. Δὲν δύναται δὲ ἡ πρότασίς μου νὰ ἔχῃ τὸν χαρακτηρισμὸν αὐτὸν, διότι ὅταν ἐξέθηκα τὴν ἰδέαν μου ταύτην κατὰ πρῶτον, τὸ ζήτημα τῆς δοκιμῆς ἦτο ἤδη λελυμένον, διότι πρὶν ὁμιλήσῃ ὁ ὑπουργὸς τῶν οἰκονομικῶν, ἂν δὲν ἀπατῶμαι, ἢ ὁ πρόεδρος τοῦ ὑπουργείου, διεβεβαίωσε τὴν Βουλὴν, ὅτι κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ προϋπολογισμοῦ ἡ κυβέρνησις θὰ ζητήσῃ πίστωσιν διὰ νὰ κάμῃ ἐν μικρῷ δοκιμὰς περὶ τῶν ἐκβολάδων. Δὲν ἔχει λοιπὸν τὸν χαρακτῆρα τῆς δοκιμῆς ἡ πρότασις ἐκείνη, ἀλλ’ ἕτερον ῥητῶς ἐν αὐτῷ ἐμφαινόμενον. Ἡ πρότασίς μου προβλέπει τὴν περίστασιν ἐκείνην, καθ’ ἣν τὸ συμβούλιον τὸ μεταλλευτικὸν δὲν ἤθελεν εὕρει ὠφελίμους εἰς τὸ δημόσιον τὰς προσφορὰς, αἵτινες τυχὸν ἤθελον γίνει ὑπὸ ἑταιριῶν· ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, λέγει ἡ πρότασίς μου, τὸ δημόσιον ὀφείλει ν’ ἀναλάβῃ δι’ ἴδιον λογαριασμὸν τὴν ἐκκαμίνευσιν· προσέθηκα δὲ ἓν ἔτος, ἀλλ’ εἰς τοῦτο δὲν ἐπιμένω. Ἰδοὺ δὲ ὁ λόγος, δι’ ὃν ἔθηκα ἓν ἔτος· ἂν εἰς ἕτερα κράτη ἡ ἐκκαμίνευσις μεταλλείων γίνεται ὑπὸ τοῦ δημοσίου, τοῦτο δὲν μ’ ἐνισχύει πολὺ εἰς τὸ νὰ κηρυχθῶ ὀπαδὸς τῆς ἐν Ἑλλάδι καμινεύσεως ὑπὸ τοῦ δημοσίου· ἂν αἱ προσφοραὶ, αἱ ὁποῖαι θὰ γείνουν ὑπὸ ἰδιωτικῶν ἑταιριῶν, δὲν ἦναι συμφέρουσαι εἰς τὸ δημόσιον, τότε φρονῶ, ὅτι κατ’ ἀνάγκην πρέπει τὸ δημόσιον νὰ λάβῃ τὴν ἐκκαμίνευσιν, ἔθηκα δὲ ἓν ἔτος διότι ἠννόουν ὅτι ἡ ἐκκαμίνευσις αὐτὴ δὲν θὰ ἐγίνετο ἐν μικρῷ σχεδίῳ, ἀλλ’ ἐν μεγάλῳ, ὅτι ἤθελον κατατεθῆ κεφάλαια, διότι ἤθελον ἐγερθῆ ἐργοστάσια κ. τ. λ. καὶ ἑπομένως ἂν μετὰ ἓν ἔτος τὸ δημόσιον εὕρῃ ὅτι ἡ τοιαύτη παρ’ αὐτοῦ ἐκκαμίνευσις δὲν εἶναι συμφέρουσα, τότε νὰ παραχωρήσῃ τὰ ἐργοστάσια, τὰς μηχανὰς καὶ πάντα εἰς ἑταιρίαν ἐξ ἐκείνων, αἵτινες ἤθελον παρουσιασθῆ. Ἐζήτησα δὲ διὰ τῆς προτάσεως αὐτῆς νὰ θέσω ὅρους, οἱ ὁποῖοι ν’ ἀσφαλίζωσι μεγαλειτέραν ὠφέλειαν εἰς τὸ δημόσιον, ἀλλὰ γνωρίζετε, ὅτι οἱ λόγοι, τοὺς ὁποίους ὁ κύριος Δεληγεώργης ἀνέφερε περὶ τῆς ὑπὸ τοῦ δημοσίου ἐκκαμινεύσεως, δύνανται νὰ ἦναι ἰσχυροί· δὲν τοὺς διαφιλονεικῶ, ἀλλ’ ἡ ἐμὴ πεποίθησις εἶναι, ὅτι ἐν Ἑλλάδι, ὅσον εἶναι δυνατόν, τὸ δημόσιον πρέπει νὰ ἀπομακρύνηται ἀπὸ τὰς ἐπιχειρήσεις, διότι δυστυχῶς μέχρι τοῦδε ἡ πεῖρα ἀπέδειξεν, ἐν Ἑλλάδι τοὐλάχιστον, ὅτι τὸ δημόσιον εἶναι κακὸς ἰδιοκτήτης καὶ κακὸς ἐργολάβος. Εὔχομαι νὰ ἔλθῃ ἄλλη ἐποχὴ, καθ’ ἣν νὰ ψευσθῇ ἡ πεῖρα αὕτη. Ἡ πρότασίς μου λοιπὸν δὲν δύναται ν’ ἀντιταχθῇ κατὰ τῆς γνώμης τοῦ νομοσχεδίου. Τὴν πρότασίν μου μάλιστα ἐχαρακτήρισα ὡς ἄρθρον, τὸ ὁποῖον νὰ τεθῇ μετὰ τὰς γενικὰς διατάξεις περὶ παραχωρήσεως· ἡ θέσις του εἶναι μετὰ τὸ ἄρθρον 16. Δὲν ἔχει δὲ τὸν χαρακτῆρα τῆς δοκιμῆς, καὶ πιστεύω, ὅτι ὁ κ. Δεληγεώργης θέλει πεισθῆ, ὅτι ἡ πρότασίς μου δὲν δύναται ν’ ἀντιταχθῇ κατὰ τοῦ νομοσχεδίου. Ἡ ἀπὸ τοῦδε ἐκκαμίνευσις δύναται ν’ ἀντιταχθῇ, ὡς καὶ ἡ ἑτέρα πρότασις τοῦ κ. Ῥοντήρη, ποτὲ ὅμως ἡ ἰδική μου.

§164ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχω ὑπ’ ὄψιν μου τὸ νομοσχέδιον τοῦ ὑπουργείου, τὴν πρότασιν τῶν βουλ. Δημητριάδου, Ῥοντήρη καὶ Ζέγγελη, τὴν πρότασιν τοῦ κ. Ῥοντήρη καὶ τὴν προταθεῖσαν πρότασιν τοῦ κ. Ζαΐμη ὑπὸ τοῦ Κ. Δεληγεώργη.

§165ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἐγὼ προτείνων τὴν πρότασιν τοῦ κ. Ζαΐμη, ἐννοεῖται ὅτι ἐνόμιζον, ὅτι καὶ ὁ κ. Ζαΐμης ἤθελε συναινέσει, ἄλλως δὲν δύναται νὰ ψηφοφορηθῇ.

§166ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν τὴν παραλείπομεν εἰς τὴν παροῦσαν ψηφοφορίαν. Ἔχουσι δὲ τροπολογίας ὁ κ. Βακαλόπουλος, Γρηγόριος Δημητριάδης καὶ ἄλλοι βουλευταὶ, καὶ ὁ κ. Φλέσσας.

§167Θ. Α. ΖΑΪΜΗΣ. Ἵνα ψηφοφορήσωμεν τακτικῶς, λέγω, ὅτι πρέπει νὰ παραδεχθῶμεν τὸ σύστημα, τὸ ὁποῖον ἄλλοτε ὁ Κ. Δεληγεώργης ἐπεκαλέσθη περὶ τῶν resolution τοῦ ἀγγλικοῦ παρλαμέντου. Δύο τινὰ περιέχει ἡ ἀρχὴ τοῦ νόμου, τὴν παραχώρησιν τῶν ἐκβολάδων διὰ συναγωνισμοῦ, καὶ δεύτερον τὴν φορολογίαν τῆς καθαρᾶς προσόδου. Ἐπὶ τούτων ἔρχονται τροπολογίαι· ὡς πρὸς τὴν φορολογίαν τῆς καθαρᾶς προσόδου ἔρχεται ἡ τῆς ἀκαθαρίστου, κατόπιν ὡς πρὸς τὴν διάθεσιν τῶν ἐκβολάδων διὰ συναγωνισμοῦ ἀντιτάσσεται ἡ ἄμεσος ἐκκαμίνευσις, καὶ ἡ δι’ ἑταιρίας ἀνωνύμου, ὡς ἐπρότεινεν ὁ κ. Ῥοντήρης.

§168ΒΑΚΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ ἰδική μου τροπολογία ἀφορᾷ τὸ γράμμα τοῦ δευτέρου ἄρθρου. (θόρυβος)

§169ΜΙΛΗΣΗΣ. Ἡ ἀπωτέρω πρότασις εἶναι ἡ τῆς ἀναβολῆς.

§170ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ὡς εἶπε καὶ ὁ κ. Ζαΐμης, πρέπει νὰ ψηφοφορήσωμεν τὰς ἀρχὰς, ἀναβολὴ ἢ ὄχι, δημοπρασία ἢ ὄχι, καθαρὰ πρόσοδος ἢ ὄχι.

§171ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§172ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀπωτέρω πρότασις εἶναι ἡ τοῦ κυρίου Ῥοντήρη περὶ ἀναβολῆς, ὅτι ἡ ὁριστικὴ διάθεσις τῶν ἐκβολάδων ἀναβάλλεται μέχρις οὗ προηγηθῶσιν αἱ ὑπὸ τοῦ ἄρθρου 6ου τοῦ ὑπουργικοῦ νομοσχεδίου ἔρευναι.

§173ΡΟΝΤΗΡΗΣ. Ἂς προβῶμεν, κύριε πρόεδρε, εἰς τὰς λοιπὰς προτάσεις, ἀποσύρομεν τὴν ἀναβολήν.

§174ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔρχεται ἤδη ἡ πρότασις τῆς διὰ δημοπρασίας διαθέσεως, ἢ τῆς δι’ ἐκκαμινεύσεως διὰ λογαριασμὸν τοῦ δημοσίου.

§175ΜΙΛΗΣΗΣ. Κύριε πρόεδρε, ἡ διὰ δημοπρασίας διάθεσις τῶν ἐκβολάδων ἀποτελεῖ τὴν βάσιν τοῦ νομοσχεδίου, ἡ διάθεσις δὲ ἡ ἄμεσος ἀποτελεῖ τροπολογίαν, καὶ εἶναι ἡ ἀπωτάτη τῶν τροπολογιῶν. Αὕτη λοιπὸν πρέπει νὰ προηγηθῇ εἰς τὴν ψηφοφορίαν.

§176ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τοὐτέστιν ἡ πρότασις τοῦ βουλευτοῦ Φλέσσα.

§177ΔΑΓΡΕΣ. Μίαν ἐξήγησιν. Ἡμεῖς, οἱ ὁποῖοι εἴμεθα διατεθειμένοι νὰ ψηφοφορήσωμεν κατὰ τῆς ἀμέσου διαθέσεως, κατόπιν θὰ παραδεχθῶμεν πρότασιν, τὴν ὁποίαν ὁ κ. Ζαΐμης ὑπέβαλε. Λοιπὸν ἀποκρούοντες τὴν ἄμεσον διάθεσιν, ἐννοεῖται ἐπιφυλασσόμεθα κατόπιν νὰ ψηφοφορήσωμεν ὅτι δεχόμεθα αὐτὴν, ὅταν προηγηθῇ μία δημοπρασία. Κάμνω τὴν ἐξήγησιν ταύτην ἵνα μὴ προκύψωσιν ἀμφιβολίαι κατόπιν.

§178ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι λοιπὸν, ὅτι αἱ ἐκβολάδες πρέπει νὰ ἐκκαμινευθῶσι διὰ λογαριασμὸν τοῦ δημοσίου, ἀποκλειομένου τοῦ διὰ δημοπρασίας συναγωνισμοῦ, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσι. (θόρυβος).

§179ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. (ἐγειρόμενοι). Δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως.

§180ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι λοιπὸν τὴν πρότασιν, ὡς ἀνεγνώσθη, λέγουσι ναὶ, οἱ μὴ παραδεχόμενοι, λέγουσιν ὄχι. (Ἐνταῦθα γίνεται ἡ δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως ψηφοφορία. Πρωτόκολλον ψηφοφορίας τῶν Βουλευτῶν. Ἐπὶ τοῦ ἑξῆς ζητήματος. Παραδέχεται ἡ Βουλὴ τὴν ἄμεσον τῶν ἐκβολάδων ἐκκαμίνευσι διὰ λογαριασμὸν τοῦ δημοσίου, ναὶ ἢ ὄχι;

§181ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐψηφοφόρησαν 128 ἐξ ὧν 38 ὑπὲρ τῆς προτάσεως 89 κατὰ, ἀρνηθέντος ἑνὸς, ὥστε ἡ πρότασις ἔπεσε διὰ ψήφων 89 κατὰ 38.

§182ΡΟΝΤΗΡΗΣ. Ἤδη νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ τεθῇ εἰς ψηφοφορίαν ἡ πρότασις ἡ ἰδική μου περὶ τῆς κατὰ σύμβασιν παραχωρήσεως τῆς ἐκκαμινεύσεως εἰς τὴν τῶν δήμων ἑταιρίαν, καὶ κατόπιν ἔρχεται ἡ διάθεσις διὰ δημοπρασίας, καὶ κατόπιν τὸ ζήτημα τοῦ καθαροῦ καὶ ἀκαθαρίστου.

§183ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τίθεται εἰς ψηφοφορίαν ἡ πρότασις τοῦ κ. Ῥοντήρη, ἥτις εἶναι ἡ ἑξῆς. «Ἡ ἐκμετάλλευσις τῶν ἐκβολάδων νὰ παραχωρηθῇ εἰς ἑταιρίαν, συγκροτουμένην ὑπὸ τοῦ δημοσίου, τῶν δήμων καὶ ἰδιωτῶν.

§184ΡΟΝΤΗΡΗΣ ΚΑΙ ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. (ἐγειρόμενοι). Δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως.

§185ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι λοιπὸν τὴν πρότασιν τοῦ κ. Ῥοντήρη λέγουσι ναὶ, οἱ μὴ παραδεχόμενοι λέγουσιν ὄχι. (Γίνεται ἡ δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως ψηφοφορία.) Πρωτόκολλον ψηφοφορίας τῶν Βουλευτῶν Ἐπὶ τοῦ ἑξῆς ζητήματος. Παραδέχεται ἡ Βουλὴ τὴν ἐκκαμίνευσιν ὑπὸ τοῦ Δήμου ναὶ ἢ ὄχι;

§186ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐψηφοφόρησαν 125, κατὰ τῆς προτάσεως 91, καὶ ὑπὲρ 34. Ἔχομεν ἤδη τὸ περὶ καθαροῦ καὶ ἀκαθαρίστου.

§187ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Αὔριον, αὔριον. Διαλύεται ἡ συνεδρίασις ὥρα 8 Μ. Μ.