1871.02.16

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 32.

Τῆς 16 Φεβρουαρίου 1871.

(Σάββατον)

Ὥρᾳ 2 μ. μ.

Μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν τοῦ ὀνομαστικοῦ καταλόγου ἡ Βουλὴ εὑρέθη πλήρης, παρόντων τῶν ἑξῆς βουλευτῶν.

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ βουλὴ εἶναι πλήρης. Κύριοι βουλευταὶ, ὡς ἐνθυμεῖσθε χθὲς ἐγένοντο τροπολογίαι εἰς ἓν ἐκ τῶν ἄρθρων τοῦ συζητουμένου νόμου, εἰς ἄλλο δὲ ἐπρόκειτο νὰ προστεθῇ μία παράγραφος, ἡ 7. Πρὸς τοῦτο δὲ ἔπρεπε νὰ συνεννοηθῇ τὸ γραφεῖον μὲ τὸν κ. ὑπουργὸν, ἐπειδὴ δὲ ὁ κ. ὑπουργὸς δὲν ἔλαβε καιρὸν, τοῦτο δὲν ἐγένετο· τὰ πρακτικὰ εἶναι ἕτοιμα ἤδη, λείπουν μόνον αὐταὶ αἱ παράγραφοι Θέλει σήμερον ἡ βουλὴ νὰ ἀναγνωσθῶσι τὰ πρακτικὰ ὡς ἔχουν, ἢ νὰ μείνῃ ἡ ἀνάγνωσις αὐτῶν δι’ αὔριον;

§2ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ἂς μείνῃ δι’ αὔριον.

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Λυκοῦργος Κρεστενίτης ζητεῖ δι’ ἀναφορᾶς του ἄδειαν ἀπουσίας ἐπί τινα χρόνον.

§4ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Νὰ ὁρίσῃ τὸν χρόνον.

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐλπίζει ὅτι θὰ ἐπιστρέψῃ γρήγορα.

§6ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μόνον διὰ 15 ἡμέρας.

§7ΤΣΑΜΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι, κατὰ τὴν συνεδρίασιν τῆς 12 Ἰανουαρίου ὑπέβαλα πρότασιν περὶ χαρακτηρισμοῦ ὡς ἐθνικῆς ὁδοῦ τῆς ἀγούσης ἀπὸ τῆς Σκάλας Ἀταλάντης μέχρι τῆς πρωτευούσης Ἀταλάντης. Ἡ πρότασίς μου αὕτη κατὰ τὴν παρελθοῦσαν σύνοδον ἐσυζητήθη δὶς, δὲν ὑπέστη δὲ καὶ τὴν τρίτην συζήτησιν ἕνεκα τῆς λήξεως τῆς συνόδου, ἐνθυμεῖσθε δὲ ὅτι τότε ἐθεωρήθη ὡς κατεπείγουσα.

§8ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Κ. Τσαμόπουλος ὡς βλέπω ζητεῖ νὰ ἐγγραφῇ ἡ πρότασίς του εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν.

§9ΠΑΝΟΥΣΗΣ. Πολλαὶ ἐπαρχίαι ἔχουν αὐτὸ τὸ δικαίωμα.

§10ΔΑΓΡΕΣ. Ἔχω καὶ ἐγὼ τοιαύτην πρότασιν.

§11ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Τοῦ κυρίου Τσαμοπούλου νὰ προτιμηθῇ.

§12ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλει ἡ βουλὴ νὰ ἐγγραφῇ ἡ πρότασις;

§13ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§14ΔΑΓΡΕΣ. Ἔχω καὶ ἐγὼ τοιοῦτον δικαίωμα, ἔχω καὶ ἐγὼ πρότασιν περὶ κατασκευῆς ὁδοῦ, ἥτις ἐτυπώθη καὶ διενεμήθη.

§15ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλοῦνται ὁ κύριος Τσαμόπουλος καὶ ὁ κύριος Δαγρὲς νὰ προσέλθουν εἰς τὸ γραφεῖον καὶ νὰ συνεννοηθοῦν ἵνα ἐγγραφοῦν αἱ προτάσεις των εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν.

§16ΦΙΛΩΝΟΣ. Εἶμαι πρόεδρος τῆς ἐπιτροπῆς τῶν ἐσωτερικῶν· ἐφρόντισα χθὲς νὰ συγκαλέσω τὰ μέλη τῆς ἐπιτροπῆς αὐτῆς, διότι ὑπάρχουν δύο νομοσχέδια κατεπείγοντα, τὸ περὶ σιδηροδρόμου καὶ τὸ περὶ προκυμαίας τοῦ Πειραιῶς, δυστυχῶς ἡ ἐπιτροπὴ δὲν συνεκροτήθη· παρακαλῶ λοιπὸν τὴν βουλὴν νὰ συναινέσῃ ὥστε νὰ ἐγγραφοῦν εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν, διότι εἶναι ἱκανὸς καιρὸς ἀφ’ ἧς ὑπεβλήθησαν. Προσεκάλεσα δὲ πολλάκις διὰ τὸ ἓν νομοσχέδιον τὴν ἐπιτροπὴν, ἅπαξ δὲ διὰ τὸ ἄλλο, ἀλλὰ δὲν συνῆλθον παρὰ μόνον δύω ἢ τρία μέλη.

§17ΔΑΓΡΕΣ. Ὅταν ἡ προεξεργασία τῶν νομοσχεδίων κατήντησε περιττὴ, πρέπει ὁ κανονισμὸς νὰ μεταβληθῇ.

§18ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παραδέχεται ἡ βουλὴ νὰ τεθῶσιν εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν;

§19ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα.

§20ΛΕΚΚΑΣ. Παρακαλῶ καὶ ἐγὼ τὸν κ. πρόεδρον ὅπως ἅπαντα τὰ πρὸ πολλοῦ ἕτοιμα νομοσχέδια περὶ δημοσίων ἔργων νὰ προτιμῶνται, διότι εἶναι τῆς πρώτης ἀνάγκης.

§21ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Παρακαλῶ νὰ ἀναγνωσθῇ πρῶτον τὸ περὶ καθυστερούντων.

§22ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναγινώσκεται, εἰς πρώτην ἀνάγνωσιν ὁ νόμος περὶ καθυστερούντων.

§23ΔΑΓΡΕΣ. Πρὶν ἀρχίσῃ ἡ συζήτησις, παρακαλῶ νὰ προσκληθῇ τὸ ὑπουργεῖον νὰ μᾶς ὑποβάλῃ τὸν παρὰ τοῦ νόμου ὑπολογισμὸν τῶν δαπανῶν τῆς ὁδοποιΐας, διότι τίποτε δὲν γίνεται, διότι δὲν προσέχομεν εἰς ὅ,τι ἀφορᾷ τὰ δημόσια ἔργα καὶ τὴν ἐν γένει βελτίωσιν τῆς καταστάσεως τοῦ τόπου.

§24ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Κ. πρόεδρε, ἂς μοὶ συγχωρήσῃ ὁ ἔντιμος βουλευτὴς Καλαμῶν νὰ παρατηρήσω ὅτι αὐτὸ τὸ ὁποῖον εἶπεν εἰς τὴν βουλὴν δὲν εἶναι ἀληθὲς, ὅτι δηλαδὴ οὔτε ἀπολογισμοὶ δίδονται τῶν χρημάτων τῶν ἀποτελούντων τὸ ταμεῖον τῆς ὁδοποιΐας, οὔτε ὁδοὶ γίνονται. Ὁ κ. Ζαΐμης ἔδωσεν ἀπολογισμοὺς δύω ἐτῶν καὶ δὲν ὑπολείπεται εἰμὴ ὁ ἀπολογισμὸς ἑνὸς ἔτους, ὁ ὁποῖος εἶναι ἕτοιμος νὰ παρουσιασθῇ· καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὸ δεύτερον μέρος τῆς ὁμιλίας του, λέγω, ὅτι εἰς πολλὰς ἐπαρχίας κατασκευάζονται ἐπαρχιακαὶ ὁδοί.

§25ΔΑΓΡΕΣ. Ποῦ γίνονται;

§26ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Εἰς τὴν ἐδικήν μου ἐπαρχίαν π. χ. δὲν εἶμαι ὑπουργὸς τῶν ἐσωτερικῶν διὰ νὰ γνωρίζω καὶ εἰς ποίας ἄλλας, θὰ ἐγίνοντο δὲ περισσότεραι ἐὰν ὑπῆρχον μηχανικοί.

§27ΔΑΓΡΕΣ. Ὅταν λέγωμεν ὅτι δὲν εἶναι ἀληθὲς, τί πρέπει νὰ τὸ ὑποστηρίζωμεν διὰ τῶν πραγμάτων, ἑπομένως τὸ νὰ ὑποβάλλωνται ἰσολογισμοὶ τῶν εἰσπράξεων καὶ τῶν δαπανῶν τῆς ὁδοποιΐας θὰ εἰπῇ, ὅτι πρέπει νὰ ὑποβάλλωνται ἅμα τῇ συγκαλέσει τῆς βουλῆς ὅπως ἕκαστος τῶν βουλευτῶν λαμβάνῃ καιρὸν νὰ μελετᾷ ἐπὶ τῶν εἰσπράξεων καὶ τῶν δαπανῶν, τὸ νὰ μᾶς λέγουν δὲ, ὅτι δὲν εἶναι ἀληθὲς αὐτὸ τὸ ὁποῖον ἰσχυρίζεσθε, νὰ μᾶς ἐπιτιμοῦν ἀδίκως, διότι ἐζητήσαμεν ἐντὸς τῶν δικαιωμάτων καὶ καθηκόντων μας νὰ ἴδωμεν ποῦ δαπανᾶται τὸ ⅛ τῆς ἐγγείου φοροδοσίας, τὸ ὁποῖον εἷς νόμος διέθεσεν διὰ τὴν συγκοινωνίαν ἐν γένει, ἀφοῦ γνωρίζωμεν ἤδη ὅτι οὐδὲν γίνεται, ἢ ἐὰν γίνεται, γίνεται εἰς πολλὰ ὀλίγα μέρη, καὶ ἴσως ἴσως εἰς τὰς ἐπαρχίας τῶν χρηματισάντων ὑπουργῶν, νομίζω, ὅτι δὲν εἶναι ὀρθόν. Λέγω, ὅτι ὀφείλει ἡ κυβέρνησις ἐντὸς ὀλίγων ἡμερῶν νὰ μᾶς ὑποβάλῃ τὸν περὶ οὗ ὁ λόγος ἰσολογισμόν.

§28ΛΕΚΚΑΣ. Ἐγὼ, κύριοι, χωρὶς νὰ ἔλθω εἰς τὴν δυσάρεστον θέσιν νὰ ἀναφέρω ποῖος λέγει καὶ ποῖος δὲν λέγει ἀλήθειαν, περιορίζομαι ν’ ἀπευθύνω εἰς τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν μίαν αἴτησιν. Νὰ πληροφορήσῃ τὴν βουλὴν ὁποῖα εἰσοδήματα ἐπαρχιακὰ ἔχει ἡ ἐπαρχία Ἀττικῆς, καὶ ὁποῖα ἔργα ἐπαρχιακὰ ἐγένοντο ἢ γίγονται εἰς αὐτήν. Ὅταν δὲ δώσῃ τὰς πληροφορίας αὐτὰς κατόπιν θὰ ἐρωτήσωμεν διὰ τὴν Μεσσηνίαν καὶ διὰ τὰς ἄλλας ἐπαρχίας, διὰ νὰ εὑρεθῶμεν εἰς τὸ δίκαιόν μας ἐντὸς τῆς τάξεως πάντοτε.

§29ΔΑΓΡΕΣ. Ὅλα θὰ μᾶς τὰ παρουσιάσουν εἰς τὴν τελευταίαν συνεδρίασιν.

§30ΚΟΝΤΟΣΤΑΥΛΟΣ. Παρατηρῶ μετὰ λύπης, ὅτι οὔτε σήμερον ἡ ἐπιτροπὴ τῆς δικαιοσύνης ἔφερε τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ προσόντων τῶν δικαστ. ὑπαλλήλων. Ἐπειδὴ δὲ τὸ νομοσχέδιον εἶναι κατεπεῖγον, παρακαλῶ, τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ νὰ ἐγγραφῇ εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν, ἐὰν ἕως αὔριον δὲν παρουσιασθῇ ἡ ἔκθεσις.

§31ΚΑΤΡΙΒΑΝΟΣ. Παρατηρῶ εἰς τὸν κ. ὑπουργὸν, ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ ἐπεραίωσε τὸ ἔργον της ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ προσόντων καὶ ὅτι δὲν ὑπολείπεται ἢ ἡ ὑπογραφὴ τῆς ἐκθέσεως, ἥτις ἐντὸς τῆς σήμερον περαιοῦται.

§32Θ. ΖΑΙΜΗΣ. Ἡ βουλὴ ἐργάζεται εἰς τὸ δωμάτιον.

§33ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νομίζω, ὅτι εἶναι καλὸν νὰ περιμείνωμεν ἕως αὔριον. (Ἄρχεται ἡ ἀνάγνωσις τοῦ νομοσχεδίου περὶ καθυστερούντων.)

§34ΔΑΓΡΕΣ. Δὲν τηρεῖται ὡς βλέπω ὁ κανονισμὸς· ἀναγινώσκεται ἤδη ἓν νομοσχέδιον διὰ πρώτην φοράν· ποῖον εἶναι αὐτό; Ἡμεῖς δὲν ἠκούσαμεν τίποτε (θόρυβος)

§35ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἵνα ἔχῃ τις τὸ δικαίωμα νὰ κάμῃ παρατηρήσεις τοιαύτας πρέπει νὰ προσέχῃ εἰς ὅ,τι γίνεται ἐν τῇ βουλῇ· ἂν ἐπροσέχετε ἠθέλατε ἀκούσει, ὅτι ἐφώναξα πρὸ ὀλίγου «ἀναγινώσκεται διὰ πρώτην φορὰν τὸ νομοσχέδιον περὶ καθυστερούντων».

§36ΔΑΓΡΕΣ. Γίνεται θόρυβος καὶ δὲν ἀκούομεν τίποτε.

§37ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βλέπετε, ὅτι ἔφερα καὶ μεγαλείτερο κουδοῦνι· κάμετε ἡσυχίαν, διὰ νὰ ἀκούητε. Ἔχομεν λοιπὸν εἰς πρώτην συζήτησιν τὸ νομοσχέδιον περὶ καθυστερούντων. Ἔχει τις ἀντίῤῥησιν ἐπὶ τῆς ἀρχῆς;

§38ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι. (Ἐνταῦθα ἀναγινώσκεται τὸ νομοσχέδιον περὶ καθυστερούντων ὁλόκληρον.)

§39ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶναι παρατηρήσεις ἐπὶ τῶν ἄρθρων;

§40ΤΙΝΕΣ. Ἔχομεν. Ἀλλ’ εἰς ἄλλην συζήτησιν.

§41ΧΑΤΖΙΣΚΟΣ. Κύριοι βουλευταὶ, ὡς ἀκροτελεύτιον ἄρθρον τοῦ παρόντος νόμου καὶ ὡς τροπολογίαν αὐτοῦ ὑποβάλλω τὴν πρότασίν μου, τὴν ὁποίαν ἔκαμα κατὰ τὸ 1867, ἥτις συνεζητήθη δὶς καὶ παρεδέχθη, κατὰ τὴν τρίτην δὲ ἀνάγνωσιν ἀνεβλήθη, διότι ἐπῆλθε ἡ λῆξις τῆς συνόδου· τὴν καταθέτω εἰς τὸ προεδρεῖον, ἐκτὸς ἐὰν θέλητε νὰ τὴν ἀναγνώσω διὰ νὰ τὴν ἀκούσητε.

§42ΤΙΝΕΣ. Ὄχι.

§43ΧΑΤΖΙΣΚΟΣ. Τὴν ὑποβάλλω ἀπὸ τώρα διὰ νὰ τὴν λάβετε ὑπ’ ὄψιν.

§44ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶναι παρατήρησις ἄλλη;

§45ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§46ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ τοῦ συνόλου;

§47ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§48ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρα κατ’ ἄρθρον γίνεται παραδεκτὸν τὸ νομοσχέδιον καθὼς καὶ τὸ σύνολον διὰ τὴν πρώτην συζήτησιν. Θέλει ἡ βουλὴ ν’ ἀναγνωσθῇ τὸ νομοσχέδιον περὶ τοῦ κ. Σταυροπούλου;

§49ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§50ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σταυρόπουλος ὑπέβαλε εἰς τὴν βουλὴν μίαν ἀναφοράν· ἀγαπᾶτε νὰ τὴν ἀκούσητε;

§51ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§52ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (Ἀναγινώσκει). Πρὸς τὸ σεβαστὸν προεδρεῖον τῆς βουλῆς. Ἡ ἐσχάτως εἰς τὸ κῦρος τῆς βουλῆς ὑποβληθεῖσα σύμβασις μεταξὺ τοῦ κ. ἐπὶ τῶν ἐσωτερικῶν ὑπουργοῦ καὶ τοῦ εὐσεβάστως ὑποφαινομένου, περὶ τοῦ ὑπ’ ἐμοῦ ἀνακαλυφθέντος ἁπλουστέρου τρόπου καλλιεργείας τῶν ἀμπέλων καὶ σταφιδαμπέλων ἔσχε τὴν ἀτυχίαν νὰ παρεννοηθῇ παρά τινων τῶν κ. βουλευτῶν ἐκλαβόντων ὅτι πνεῦμα ἰδιοτελὲς ὑποκρύπτεται εἰς τὰς ἐπὶ τοῦ προκειμένου ἐνεργείας μου. Ἀποτροπιαζόμενος, κύριε πρόεδρε, τὴν ἀγυρτείαν καὶ ἀφίνων εἰς ἄλλους τὴν δόξαν, ὅτι ἠδυνήθησαν νὰ ἐξαπατήσωσιν οὐ μόνον ἐπιτροπὰς ἐξ εἰδημόνων καὶ ἐπιστημόνων ἀνθρώπων ἐξετάσαντας μετὰ τῆς δεούσης προσοχῆς, ὑφ’ ὅλας τὰς ἐπόψεις τὴν ἀνακάλυψίν μου, ἀλλὰ καὶ τὴν κυβέρνησιν, ἐθεώρησα ἐπάναγκες νὰ διαβιβάσω εἰς τὴν σεβαστὴν βουλὴν, ὅτι ἀνακοινώσας τὴν τοιαύτην ἀνακάλυψίν μου, εἰς οὐδεμίαν ἀπέβλεψα ὠφέλειαν ἀτομικὴν, μόνος καὶ κύριος σκοπός μου ἦτο καὶ εἶναι ἡ κοινὴ τοῦ τόπου ὠφέλεια· καὶ διὰ τοῦτο οὐδ’ ἐπὶ στιγμὴν ἐδίστασα ἅμα μετὰ τὴν ἀπόφασιν τῆς πρὸς ἐξέτασιν διορισθείσης ἐπιτροπῆς, ὅτι ἡ ἀνακάλυψίς μου εἶναι ἀξία προσοχῆς καὶ δοκιμαστέα, ν’ ἀνακοινώσω καὶ εἴς τινα τῶν μελῶν τῆς κυβερνήσεως, εἰς πολλοὺς τῶν κ. βουλευτῶν καὶ εἰς ὑμᾶς αὐτοὺς, κύριε πρόεδρε, τὴν ἀνακάλυψίν μου. Τὸ μυστήριον τὸ περιβάλλον πάντοτε τὴν ἀγυρτείαν δὲν ὑπάρχει ἐπὶ τοῦ προκειμένου. Ἡ σεβ. βουλὴ δὲν πρόκειται ἢ νὰ ἐξετάσῃ καὶ συζητήσῃ ἀνακάλυψιν γνωστὴν ἤδη αὐτῇ. Παρακαλῶ ὅθεν τὴν σεβ. βουλὴν νὰ πιστεύσῃ εἰς τὰς εἰλικρινεῖς ταύτας διαβεβαιώσεις μου, προστίθημι δὲ ὅτι, οἱαδήποτε καὶ ἂν ᾖ ἡ μεταξὺ ἐμοῦ καὶ τῆς κυβερνήσεως σύμβασις δὲν θέλω ποσῶς ἐκμεταλλευθῆ αὐτὴν, ἂν ἡ περὶ ἧς πρόκηται ἀνακάλυψίς μου δοκιμαζομένη ἀποδειχθῇ ἐπιβλαβὴς καὶ ἀνεφάρμοστος, ἂν δὲ τοὐναντίον ἀποδειχθῇ ὠφέλιμος, ἀρκοῦμαι ἐν τῇ πενίᾳ μου μὲ μόνον τὴν εὐχαρίστησιν ὅτι ἐφάνην χρήσιμος, ὅσον τὸ ἐπ’ ἐμοὶ, τῇ πατρίδι μου. Ἐν Ἀθήναις τὴν 15 Φεβρουαρίου 1871. Ὑποσημειοῦμαι μὲ βαθὺ σέβας. Εὐπειθέστατος.

Κ. ΣΤΑΥΡΟΠΟΥΛΟΣ.»

§53ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Κανεὶς δὲν ἔκαμε τοιαύτας παρατηρήσεις.

§54ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀπηύθυνα εἰς τὴν βουλὴν ἐρώτησιν, ἂν πρέπῃ νὰ τὴν ἀναγνώσω, καὶ μοὶ εἶπε νὰ τὴν ἀναγνώσω.

§55ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (ἀναγινώσκει τὴν σύμβασιν μεταξὺ κυβερνήσεως καὶ τοῦ κ. Σταυροπούλου καὶ τὸ σχετικὸν νομοσχέδιον ὅπερ ἐγένετο δεκτὸν κατ’ ἀρχὴν κατ’ ἄρθρον καὶ τὸ σύνολον αὐτοῦ ἄνευ ἀντιῤῥήσεως διὰ δευτέραν συζήτησιν.

§56ΔΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Διὰ ποῖον λόγον δὲν περιελήφθησαν καὶ αἱ ἄλλαι ἐφευρέσεις τοῦ κ. Σταυροπούλου; Διότι καθὼς ἡ κυβέρνησις μᾶς εἶπεν, ὁ κ. Σταυρόπουλος ἐφεῦρε καὶ ἄλλας ἐφευρέσεις, εὗρε τὸ μέσον διὰ τὴν ἀποξήρανσιν τῆς σταφίδος ἄνευ τῆς βλάβης ἐκ τῆς ἀτμοσφαίρας· καὶ τί ἄλλο, κύριε ὑπουργέ;

§57ΠΡΩΘΥΠΟΥΡΓΟΣ. Διότι ἀντὶ νὰ δώσωμεν ἀμοιβὴν διὰ τὰ ἄλλα θὰ φέρωμεν νόμον περὶ προνομίων διὰ τὰς ἐφευρέσεις.

§58ΧΑΤΖΙΣΚΟΣ. Μοὶ φαίνεται, ὅτι δὲν ἐτυπώθη.

§59ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν εἴπατε, ὅτι εἶναι κατεπεῖγον καὶ πρέπει νὰ συζητηθῇ; Σήμερον ἐλπίζω, ὅτι θὰ διανεμηθῇ. Ἡ ἐπιτροπὴ τῆς δικαιοσύνης καθυπέβαλε τὴν ἔκθεσιν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ τῶν προσόντων τῶν δικαστικῶν ὑπαλλήλων. Νὰ τυπωθῇ καὶ διανεμηθῇ. Εἰσερχόμεθα λοιπὸν εἰς τὴν ἐξακολούθησιν τῆς συζητήσεως τοῦ νομοσχεδίου περὶ διανομῆς τῆς ἐθνικῆς γῆς καὶ εἴμεθα εἰς τὸ ἄρθρον 7ον.

§60ΔΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε πρόεδρε, ἔχω τὸν λόγον. Ὀλίγας στιγμὰς θὰ ἀπασχολήσω τὴν βουλὴν, καὶ παρακαλῶ νὰ μὲ ἀκούσητε. Πολλάκις καὶ πάντοτε ἡ ἄγνοια ἔγεινεν αἰτία πολλῶν κακῶν. Ἔχομεν ὑπὸ συζήτησιν ἓν νομοσχέδιον τὸ ὁποῖον ἀπησχόλησε τὸ ἔθνος ἐπὶ 50 ἔτη. Εὐτυχῶς εὑρίσκεται σήμερον ὑπὸ συζήτησιν· ὑπάρχουσιν ὅμως πολλοὶ μεταξὺ ὑμῶν τῶν κυρίων βουλευτῶν, καὶ ἄλλοι οἱ ὁποῖοι δυσανασχετοῦν ὑποθέτοντες ὅτι αἱ διατάξεις αὐτοῦ τοῦ νόμου παραχωροῦν ἐθνικὴν περιουσίαν εἰς βλάβην ἄλλων καὶ ἰδίως εἰς τοὺς Πελοποννησίους καὶ Στερεοελλαδίτας· ἔχουν δίκαιον νὰ ὑποθέτουν τὸ τοιοῦτον ὅσοι διατελοῦν εἰς ἄγνοιαν τῆς καταστάσεως τῆς γεωργικῆς τάξεως· ἔχουν δίκαιον κάπως νὰ δυσανασχετοῦν δι’ αὐτὰ τὰ πράγματα καὶ νὰ τοὺς διέλθῃ ἀπὸ τὸν νοῦν, ὅτι οἱ ἄνθρωποι τῆς ξηρᾶς σφετεριζόμεθα αὐτὴν τὴν περιουσίαν. Ἀλλὰ δι’ ἑνὸς παραδείγματος, τὸ ὁποῖον θὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ τὸ ἀκούσητε, θὰ ἴδητε ὅτι δὲν κάμνετε καμμίαν θυσίαν διὰ τὸν γεωργὸν. Θὰ σᾶς λαλήσω μὲ τὴν γλῶσσαν τῶν ἀριθμῶν, διότι αὐτὸς εἶναι ὁ τρόπος τὸν ὁποῖον δὲν δύναται νὰ διαμφισβητήσῃ τις.

§61ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μίαν παρατήρησιν ἔχω νὰ κάμω καθόσον ἀφορᾷ τὴν τάξιν, ὅτι αὐτὰ πρέπει νὰ ῥηθῶσιν ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου καὶ τώρα δὲν εἶναι ὁ κατάλληλος καιρός.

§62ΔΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Δι’ ἑνὸς παραδείγματος ἐπιθυμῶ νὰ θέσω τὴν βουλὴν εἰς τὴν ἀφετηρίαν καὶ τὸ σημεῖον ἐκεῖνο ἐπὶ τοῦ ὁποίου ἱσταμένη δύναται νὰ ψηφίσῃ ἕνα νόμον, ἐν γνώσει ὅτι οὐδεμία ὠφέλεια προσγίνεται εἴς τινας καὶ βλάπτονται ἄλλοι. Καὶ ἀμέσως ἐμβαίνω εἰς τὸ ζήτημα, διότι δὲν εἶμαι φίλος τῶν προλόγων καὶ ἐπιλόγων. Ὑποθέσατε ὅτι εἷς γεωργὸς καλλιεργεῖ 30 στρέμματα γῆς· ὑποθέσατε ὅτι κατέθεσε 30 κοιλὰ ἢ μᾶλλον 20 κοιλὰ ἔσπειρεν καὶ ἔκαμεν 100· ἦλθεν ἡ ἐποχὴ τοῦ θερισμοῦ, ἀφαιρέσατε τὰ 20 κοιλὰ τὰ ὁποῖα ἔσπειρεν, ἔρχεται ὁ θεριστὴς παίρνει 10 κοιλά· 20 καὶ 10 γίνονται 30· ἔρχεται ὁ ἄλλος παίρνει 5% γίνονται 35· κατόπιν ἔρχεται τὸ δημόσιον (καὶ εἰς τὸ μέρος τοῦτο τοῦ λόγου θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε μίαν μικρὰν παρέκβασιν). Οὐδὲν συντελεῖ, οὐδὲν συντρέχει ὅπως αἱ σχέσεις τῆς γεωργικῆς τάξεως μετὰ τοῦ δημοσίου ᾖναι προσφιλεῖς, διὰ πολλοὺς καὶ μυρίους λόγους· πολλὰ περιστατικὰ συνέτρεξαν ὅπως τὸ δημόσιον καὶ οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ ᾖναι ἀείποτε εἰς ὄχι τόσον εὐάρεστον κατάστασιν. Ἕνεκα τούτου ἡ γεωργικὴ τάξις ἀπέναντι τοῦ δημοσίου δὲν εἶναι εἰς προσφιλῆ θέσιν. Ἐπανέρχομαι εἰς τὸ θέμα. Εἴπομεν πρίν, ὅτι ἔσπειρεν 20 καὶ ἔλαβεν 100, καὶ ὅτι ἐκ τῶν 100 πρέπει νὰ ἀφαιρέσωμεν 35· ἔρχεται τὸ δημόσιον καὶ παίρνει 23%, ὥστε 35 καὶ 23 γίνονται 58· μετὰ τοῦτο ὁ δημοτικὸς φόρος 2% γίνονται 60· μετὰ τοῦτο οἱ ἀγροφύλακες καὶ ἄλλαι διάφοροι ἀνάγκαι. Τὶ μένουν λοιπὸν εἰς τὸν γεωργὸν ἀπὸ τὴν παραγωγὴν τῶν γαιῶν; 38 κοιλά· ἀκούσατε τώρα τὰ 30 ἐκεῖνα κοιλὰ μὲ πόσας ἄλλας δαπάνας ἐπιβαρύνονται καὶ τί μένει νὰ φέρῃ εἰς τὴν οἰκίαν του ὁ γεωργὸς διὰ νὰ θρέψῃ τὴν οἰκογένειάν του· ἐπιβαρύνονται μὲ τὴν ζημίαν τοῦ ἡμερομισθίου, τοῦ ὑπηρέτου, καὶ τόσων ἄλλων· ἀφήσατε δὲ ὅτι οἱ πλεῖστοι συμβαίνει νὰ δανεισθῶσι διὰ νὰ ἐξακολουθήσωσι τὴν ἐργασίαν των. Βλέπετε λοιπὸν ὅτι οἱ κάτοχοι τῶν ἐθνικῶν γαιῶν, οἱ γεωργοὶ εἰς τοὺς ὁποίους παραχωροῦμεν τὴν περιουσίαν αὐτὴν, ὅτι εἰς αὐτοὺς συμβαίνει τὸ ἀντίθετον· ὥστε ἀντὶ νὰ ὑπάρχουν παράπονα ἀπὸ ἡμᾶς, ἔπρεπε νὰ τοὺς παρακαλέσωμεν νὰ δεχθῶσι σήμερον, διότι βλέπετε μὲ ἀριθμοὺς ὅτι εἰς αὐτοὺς τοὺς ἀνθρώπους δὲν μένει τίποτε. Ἐγὼ λέγω ὅτι πρέπει νὰ τοὺς παρακαλέσωμεν νὰ λάβωσι τὴν γῆν καὶ μᾶς δώσωσι τὸν φόρον. Βλέπετε ὅτι δὲν εἶναι τόσον ἐπίζηλος ἡ θέσις τῶν γεωργῶν, ὑπὲρ τῶν ὁποίων γίνεται ὁ νόμος αὐτὸς, ὁ ὁποῖος ἀπησχόλησεν ἐπὶ 50 ἔτη, ὅπως σᾶς προεῖπον, τὸ ἔθνος. Δὲν ἔχει λοιπὸν κανεὶς νὰ παραπονεθῇ ὅτι κ. ὑπουργὸς παρενέβαλε διάταξίν τινα ἐδῶ. Αὐτὰς τὰς ὀλίγας λέξεις, κύριοι, ἐπιθυμῶ νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν της ἡ βουλὴ γινώσκουσα τὴν ἀληθῆ κατάστασιν τῶν γεωργῶν, καὶ ὅτι, ψηφίζουσα τὸν νόμον αὐτὸν, οὔτε τὸ δημόσιον βλάπτει οὔτε ὑπὲρ μιᾶς τάξεως φροντίζει πρὸς βλάβην τῆς ἄλλης.

§63ΛΕΚΚΑΣ. Κύριοι! Ἀφοῦ ἐν ἀρχῇ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου ἀπεφάνθην, ὅτι εἶμαι ἂν ὄχι ἐναντίος τῆς ἀρχῆς, τοὐλάχιστον ὑπὲρ τῆς ἀναβολῆς αὐτοῦ, βεβαίως, καθὼς χθὲς εἶπον, ἔπρεπε τοῦ λοιποῦ νὰ τηρήσω σιγὴν καὶ νὰ ἀφήσω εἰς τὴν κρίσιν σας τὴν ἐντελῆ ἀποπεράτωσιν τοῦ ἔργου. Ἀλλὰ μὅλην μου τὴν ὑπομονὴν βλέπω, ὅτι ἀπὸ στιγμῆς εἰς στιγμὴν ἀναφέρονται ὑπερασπίσεις, ὑποστηρίξεις, παράπονα κτλ. Δὲν ἐννοῶ πρὸς τί τὰ τοιαῦτα. Ὁ ἔντιμος προλαλήσας, χωρὶς νὰ καταναλώσῃ μερικὰς στιγμὰς διὰ νὰ μᾶς ἀναπτύξῃ τὰς στενοχωρίας, τὰς θυσίας μιᾶς τάξεως, τῆς καλουμένης γεωργικῆς, ἐὰν εἶχε τὴν καλωσύνην νὰ ἔλθῃ εἰς τὴν οἰκίαν μου, ἤθελον τοῦ δώσει ἓν φυλλάδιον εἰς τὸ ὁποῖον μετροῦνται καὶ αὐτοὶ οἱ στάχεις, διὰ νὰ εὑρίσκεται μᾶλλον ἐντὸς τῆς ἀληθείας. Δὲν πρόκειται, κύριοι περὶ παραπόνων, οὔτε οἱ ἀδελφοὶ Ἑπταννήσιοι καὶ Αἰγαιοπελαγῖται ἐξέφρασαν τοιαῦτα. Τὸ ἀληθὲς εἶναι ὅτι πρέπει νὰ ἤμεθα ἐν τῷ κοινοβουλίῳ ἁγνοὶ καὶ καθαροὶ τὴν καρδίαν, νὰ λέγωμεν τί θέλομεν. Διὰ τὶ θέλετε νὰ κρυπτώμεθα ὄπισθεν τῶν δακτύλων μας; ἐγὼ πρῶτος παρεπονέθην καὶ εἶπον, ὅτι τοῦτο τὸ ὁποῖον σήμερον θέλομεν νὰ νομιμοποιήσωμεν, δὲν εἶναι ἀρχὴ διανομῆς ἐθνικῆς γῆς, εἶναι μία φρόνιμος, μία ἀναγκαία περίστασις κυβερνήσεως ἥτις, ἢ δὲν θέλει ἢ δὲν νομίζει πρέπον, καὶ καλῶς πράττει, τοῦ νὰ ἔλθῃ εἰς ἓν δάνειον, διὰ νὰ ἔχῃ χρήματα εἰς τὸ ταμεῖον, διότι ἔχομεν πολλὰς ἀνάγκας· τί κάμνει ἑπομένως; μέρος τῆς ἐθνικῆς περιουσίας τὸ παραχωρεῖ εἰς ἓν μέρος ἀτόμων Ἑλλήνων, χωρὶς νὰ τοὺς κάμῃ χάριν, ἐπὶ πληρωμῇ ἁδρᾷ καὶ ζημίᾳ αὐτῶν (θόρυβος). Παραχωρεῖ, ἐπαναλαμβάνω, εἰς ἓν μέρος Ἑλλήνων γαίας ἐθνικὰς, εἰς τοὺς κατόχους αὐτῶν, καὶ λαμβάνει ἀπὸ αὐτοὺς χρήματα καλοπληρωμένα καὶ μὲ ζημίαν· αὐτὸ εἶναι τὸ πρᾶγμα· ποία ἡ ἀνάγκη τῶν καθέκαστα; παραπονοῦνται κατὰ τοῦ ἑνὸς, τοῦ ἑτέρου· τοῦτο εἶναι τὸ πρᾶγμα, νὰ τὸ εἴπωμεν εἰλικρινῶς· θὰ δώσωμεν μέρος ἐθνικῆς περιουσίας εἰς ἐκείνους οἱ ὁποῖοι τὴν κατέχουν ἐπὶ πληρωμῇ ἁδρᾷ· οἱ συμπολῖται μας θὰ πληρώσουν αὐτὴν καὶ θὰ ἔχωμεν χρήματα ἐπὶ 25 ἔτη, τὰ ὁποῖα θὰ τὰ τρώγωμεν, θὰ τὰ δαπανῶμεν. Αὐτὸ εἶναι τὸ ἀληθές. Ἂς μὴ γίνεται λοιπὸν σήμερον λόγος περὶ τῆς γεωργικῆς τάξεως· εἰς τὴν ἐπαρχίαν, ἣν ἔχω τὴν τιμὴν ν’ ἀντιπροσωπεύω ἰδιαιτέρως, ὑπάρχει γεωργικὴ τάξις ἥτις δὲν θὰ λάβῃ ἀπὸ τὰς γαίας αὐτὰς μερίδα, διότι δὲν ὑπάρχουν. Ἐγὼ νομίζω ὅτι δὲν πρέπει νὰ εἴπω τίποτε, ἀφήσατε καὶ σεῖς τὸ νὰ λέγητε «μεριμνῶμεν ὑπὲρ τῆς γεωργικῆς τάξεως». Ἐὰν, κύριοι, ἐδίδετε εἰς τὴν γεωργικὴν τάξιν τῆς Ἀττικῆς, ἢ εἰς τὴν ἐπαρχίαν σας ἓν γραμμάτιον καὶ τοὺς ἐλέγετε «πηγαίνετε εἰς τὰς Θήβας λ.χ. νὰ τὸ πραγματοποιήσητε», τότε ἦτον εὐεργέτημα διὰ μίαν τάξιν τῆς γεωργίας; Τί λέγομεν λοιπὸν πάσχει ἡ γεωργικὴ τάξις καὶ πρέπει νὰ τὴν ἐλεήσωμεν διότι στερεῖται; Ἐσεῖς θέλετε νὰ παραχωρήσωμεν τὰς περὶ ὧν πρόκειται γαίας, καὶ ὁλονὲν ἐπαναλαμβάνετε ὅτι στενοχωροῦμεν καὶ πιέζομεν τὴν γεωργικὴν τάξιν· τότε μὴ ψηφίζεται τὸν νόμον. Δὲν συμφέρει ὁ νόμος περὶ φυτειῶν, ἔγραψαν γράμματα ὅτι θὰ δυστυχήσουν, ἂς παρακαλέσωμεν λοιπὸν τὸν ἡγεμόνα νὰ μὴ τὰ ὑπογράψῃ διὰ νὰ μὴ δυστυχήσουν οἱ συμπολῖται ἡμῶν. Ἔρχεσθε ἀπὸ τοῦ βήματος καὶ λέγετε, θὰ δυστυχήσῃ ἡ γεωργικὴ τάξις δι’ αὐτοῦ τοῦ νόμου. Μὰ μοὶ φαίνεται, ὅτι τοῦτο δὲν εἶναι φρόνιμον, ἐκτὸς ἐὰν θέλωμεν νὰ εὐχαριστήσωμεν τὰς κυβερνήσεις, ὄχι τὴν παροῦσαν μόνον ἀλλὰ καὶ ἄλλην, διότι θὰ ἔχουν πολλαὶ κυβερνήσεις συμφέρον νὰ ἔχουν χρήματα αὔριον· ἐὰν νομίζητε ὅτι πρὸς τοῦτο ἐργαζόμεθα, τότε λέγω καλῶς. Ἐὰν πρόκηται, ἔστω καὶ μέρος τῶν συμπολιτῶν μας νὰ εὐχαριστήσωμεν, τότε μάλιστα· ἀλλ’ ὄχι νὰ μᾶς λέγουν κάθε στιγμὴν ὅτι τοὺς στενοχωροῦμεν, ὅτι θὰ τοὺς ἁρπάσωμεν τὸν ἀγρὸν καὶ τὰ ζῶά των. Ἐγὼ δὲν ἐννοῶ αὐτὴν τὴν κατάστασιν. Ἐὰν θέλετε τὸν νόμον, πρέπει νὰ ὁμολογήσητε ὅτι τὸ κάμνομεν διὰ μικρὰν μερίδα ἀνθρώπων, τοὺς ὁποίους θέλομεν νὰ ὠφελήσωμεν, καὶ πρὸς αὔξησιν τῶν πόρων τοῦ ταμείου διὰ τὰς ἀνάγκας μας.

§64ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶναι ἄλλη ἀντίῤῥησις ἐπὶ τοῦ ἄρθρου τοῦ νόμου;

§65ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§66ΔΑΓΡΕΣ. Ἡ ἐπιτροπὴ ἔχει μίαν προσθήκην.

§67ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἰδοὺ ἡ προσθήκη τῆς ἐπιτροπῆς «πᾶσα πώλησις κατοχῆς ἐπὶ ἐθνικῆς γῆς εἶναι ἄκυρος ἀπὸ τῆς δημοσιεύσεως τοῦ παρόντος νόμου».

§68ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Αὐτὸ νομίζω εἶναι ὅλως διόλου ἄκυρον.

§69ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι, νομίζω ὅτι ἡ προσθήκη, τὴν ὁποίαν προτείνει ἡ ἐπιτροπή σας εἶναι πολὺ ὀρθὴ καὶ δικαία· ὁ σκοπὸς τοῦ νόμου δὲν εἶναι νὰ δώσῃ τὰ μέσα εἰς μερικοὺς νὰ ἐμπορευθοῦν τὴν ἐθνικὴν γῆν, ἀλλὰ θέλει νὰ ἀποκαταστήσῃ τὴν γεωργικὴν τάξιν. Ὅσοι λοιπὸν τῶν γεωργῶν θέλουν νὰ ὠφεληθοῦν ἀπὸ τὸν παρόντα νόμον καὶ νὰ γίνουν ἰδιοκτῆται τῆς γῆς τὴν ὁποίαν κατέχουν, δύνανται νὰ τὸ πράξουν. Ἐὰν ὅμως θέλουν νὰ τὴν πωλήσουν εἰς ἄλλους, δὲν πρέπει νὰ τοῖς δώσωμεν αὐτὴν τὴν εὐκολίαν· διὰ τοῦτο συμφωνῶ πληρέστατα μὲ τὴν ἐπιτροπήν.

§70ΔΑΓΡΕΣ. Κύριε πρόεδρε, εἰς τὴν ἰδέαν τὴν ὁποίαν ἀνέπτυξεν πολὺ καλὰ ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν οἰκονομικῶν ἡ ἐπιτροπὴ ἐκφράζει καὶ μίαν ἄλλην, καὶ αὐτὴν ἐννοεῖ. Θέλει ἀφ’ ἑνὸς νὰ ἐμποδίσῃ πᾶσαν πώλησιν ἐθνικῆς γῆς ἀπὸ τῆς δημοσιεύσεως τοῦ παρόντος νόμου, ἀλλὰ συγχρόνως θέλει νὰ νομιμοποιήσῃ τὰς μέχρι τοῦδε πωλήσεις, διότι ἀναμφισβήτητον εἶναι ὅτι αἱ ἐθνικοϊδιόκτητοι γαῖαι καὶ φυτεῖαι ἐξεποιήθησαν εἰς διάφορα μέρη.

§71Κ. ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Κύριοι, νομίζω ὅτι αὐτὴ ἡ τροπολογία δὲν πρέπει νὰ γίνῃ δεκτή· διότι παρεμβάλλει μέγα κώλυμα εἰς τὴν ἐλευθέραν τῶν πολιτῶν συναλλαγήν. Ἐὰν ἔχουν δικαίωμα αὐτοί, ποῦ εἶναι τὸ δικαίωμα; ἐὰν δὲν ἔχουν, ὁ ἄλλος δὲν ἀποκτᾷ τίποτε. Διατὶ λοιπὸν νὰ παρεμβῆτε καὶ νὰ εἴπητε ὅτι δὲν θέλω νὰ συναλλάττησαι πολίτα; Πῶς θέλετε νὰ δέσητε τὰς χεῖρας τῆς κοινωνίας καὶ νὰ σταματήσητε τὴν ἐλευθέραν συναλλαγήν; Αὐτὸ τὸ δικαίωμα νὰ καλλιεργῇ τὴν γῆν εἶναι ἀντικείμενον συναλλαγῆς, καὶ δὲν ἐμπορεῖ κανεὶς νὰ τὸ περιορίσῃ.

§72ΑΥΓΕΡΙΝΟΣ. Δὲν εἶμαι διόλου σύμφωνος· οὐδεὶς νόμος ἔδωκε τὸ δικαίωμα εἰς τὸν πολίτην νὰ κατακτήσῃ τὰς ἐθνικὰς γαίας. Ὑποθέσατε ὅτι κατέλαβον εἰς τὴν ἐπαρχίαν μου 1000 στρέμματα γῆς, καὶ σήμερον, ὅτε ὁ νόμος δὲν μὲ δίδει δικαίωμα παρὰ νὰ λάβω 60 στρέμματα, τὰ 940 στρέμματα, τὰ ὁποῖα ἔμειναν ἔχω τὸ δικαίωμα νὰ τὰ μεταπωλήσω; πολλοῦ γε καὶ δεῖ Λέγω εἰς τὸν κ. Πετσάλην, ὅτι μόνος ἕνας νόμος τοῦ 1843, ὁ λεγόμενος ἐπιεικής, ἐχορήγησεν εἰς ἕκαστον γεωργὸν τὸ δικαίωμα νὰ λάβῃ ὑπὸ τὴν κατοχήν του 60 στρέμματα ἐὰν ἡ γῆ ᾖναι καλλιεργήσιμος καὶ 120 ἐὰν ᾖναι ξηρική· οὔτε στρέμματος περιπλέον δὲν ἔχει δικαίωμα ὁ κάτοχος. Σήμερον λοιπὸν ὁ κατέχων δυνάμει τοῦ νόμου ἐκείνου τὰ 120 στρέμματα δύναται νὰ λάβῃ δυνάμει τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νόμου τὰ 80 στρέμματα, τὰ ὑπόλοιπα ἀνήκουν εἰς τὸ δημόσιον καὶ ἡ κατοχὴ ἐκλείπει.

§73ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τίθεται εἰς ψηφοφορίαν ἡ προσθήκη τῆς ἐπιτροπῆς. Οἱ παραδεχόμενοι αὐτὴν νὰ ἐγερθῶσι.

§74ΠΟΛΛΟΙ (ἐγειρόμενοι). Δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις.

§75ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγένετο δεκτόν. Ἀναγινώσκεται τὸ 8ον ἄρθρον. Ἄρθρον 8. Τὸ τίμημα τῶν παραχωρουμένων ἐθνικῶν γαιῶν μετὰ τὴν ἀφαίρεσιν τῶν κατὰ τὸ ἄρθρον 11 προκαταβολῶν ἀποδίδεται εἰς εἰκοσιὲξ ἐτησίας ἴσας δόσεις, ἑκάστη δόσις συνίσταται εἰς χρεωλύσιον 3 τοῖς ἑκατὸν καὶ 2 τοῖς ἑκατὸν τόκον ἐπὶ τοῦ τιμήματος· πληρώνεται δὲ τὴν 1 Ὀκτωβρίου ἑκάστου ἔτους, ἀρχομένης τῆς πληρωμῆς ἀπὸ τοῦ πρώτου ἔτους τῆς παραχωρήσεως. Οἱ λαβόντες ὅμως τὰ παραχωρητήρια μετὰ τὴν 1 Ἀπριλίου πληρόνουσι τὴν πρώτην δόσιν τὴν 1 Ὀκτωβρίου τοῦ ἑπομένου ἔτους, ὑποχρεοῦνται δὲ διὰ τὸ πρῶτον ἔτος τῆς παραχωρήσεως εἰς τὴν πληρωμὴν δικαιώματος ἐπικαρπίας κατὰ τὸν φορολογικὸν νόμον.

§76ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Νομίζω, κύριε πρόεδρε, ὅτι αὐτὴ ἡ προσθήκη ἀνήκει μᾶλλον εἰς τὰς γενικὰς διατάξεις, καὶ παρακαλῶ τὴν βουλὴν νὰ συναινέσῃ ὅπως παραπέμψῃ τὴν συζήτησιν αὐτῆς εἰς τὸ τέλος τοῦ νόμου διὰ νὰ σκεφθῶμεν καὶ ἡμεῖς καλλίτερον.

§77ΖΕΓΓΕΛΗΣ. Ἐγὼ νομίζω ὅτι εἶναι συναφής· ἐὰν ὅμως ἡ βουλὴ θέλῃ ν’ ἀναβληθῇ, τότε δὲν ἔχω ἀντίῤῥησιν.

§78ΠΟΛΛΟΙ. Ν’ ἀναβληθῇ.

§79ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Μετὰ τὰς λέξεις «εἰς 26ετεῖς ἐτησίας δόσεις» νὰ προστεθοῦν αἱ λέξεις «κατὰ τὸ σύστημα τῆς συνθέτου χρεωλυσίας» ὅπως ἐγένετο καὶ εἰς τὸν περὶ φυτειῶν νόμον.

§80ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶναι ἄλλη παρατήρησις ἐπὶ τοῦ 8ου ἄρθρου;

§81ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§82ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρα τὸ ἄρθρον 8ον γίνεται δεκτόν. Ἀναγινώσκεται τὸ 9ον ἄρθρον. Ἄρθρον 9. Πρὸς ἐξασφάλισιν τῶν ὀφειλομένων δόσεων τὸ δημόσιον ἔχει ἐπὶ τῶν παραχωρουμένων γαιῶν δικαίωμα ὑποθήκης, ἀποκτώμενον διὰ τακτικῆς ἐγγραφῆς εἰς τὰ βιβλία τῶν ὑποθηκῶν. Ἐὰν ἕνεκα καθυστερήσεως δόσεων γενῇ ἀναγκαστικὴ ἐκποίησις τοῦ ἐνυποθήκου κτήματος, τὸ δημόσιον λαμβάνει ἐκ τοῦ ἐκπλειστηριάσματος οὐ μόνον τὰς ληξάσας δόσεις, ἀλλὰ καὶ τὸ κεφάλαιον τῶν ἑπομένων πρὸς ὁλοσχερῆ τοῦ τιμήματος ἐξόφλησιν· ἀλλ’ ἐὰν τὸ ἐκπλειστηρίασμα δὲν ἐπαρκέσῃ πρὸς ἀπότισιν ὅλων τούτων, ὁ ὀφειλέτης ὑποχρεοῦται εἰς τὴν ἄμεσον πληρωμὴν τοῦ ἐλλείμματος κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ περὶ καθυστερούντων νόμου· ὁσάκις δὲ μετὰ τὴν ἀφαίρεσιν τῶν ἐξόδων τοῦ πλειστηριασμοῦ καὶ τὴν ἐξόφλησιν τῶν ληξασῶν δόσεων, τὸ ὑπόλοιπον τοῦ ἐκπλειστηριάσματος ᾖναι ἴσον ἢ ἀνώτερον τοῦ ὀφειλομένου ἔτι κεφαλαίου, ὁ νέος ἀγοραστὴς δύναται νὰ κρατήσῃ τὸ κεφάλαιον τῶν μήπω ληξασῶν δόσεων καὶ νὰ πληρώνῃ αὐτὰς κατὰ τὴν λῆξίν των, ἀλλ’ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ὀφείλει νὰ προσυπογράψῃ τὰς ὁμολογίας τῶν δόσεων τούτων καὶ ν’ ἀνανεώσῃ ὑπὲρ τοῦ δημοσίου τὴν ὑποθήκην ἐπὶ τοῦ κτήματος, ὑποκείμενος διὰ πᾶσαν καθυστέρησιν εἰς τὰς διατάξεις τοῦ περὶ καταδιώξεως τῶν καθυστερούντων νόμου. Τὸ τυχὸν περίσσευμα κατατίθεται ἀμέσως καὶ ἀποδίδοται εἰς τὸν ἀρχικὸν ὀφειλέτην.

§83ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶναι παρατηρήσεις;

§84ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§85ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἆρα γίνεται δεκτόν. Ἀναγινώσκεται τὸ 10ον ἄρθρον.

ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ. Εʹ.

Περὶ παραχωρήσεως εἰς κατόχους. Ἄρθρον 10. Πᾶς κάτοχος ἐθνικῶν γαιῶν κατὰ τὰ ἄρθρα 6 καὶ 7, ἐὰν θέλῃ νὰ μετάσχῃ τοῦ εἰς τὸν κάτοχον ἀπονεμομένου δικαιώματος, ὀφείλει ἐντὸς τριῶν μηνῶν ἀπὸ τῆς δημοσιεύσεως τοῦ παρόντος νόμου νὰ ὑποβάλῃ εἰς τὸν Οἰκονομικὸν Ἔφορον τῆς Ἐπαρχίας, ἐν ᾗ κεῖνται αἱ παρ’ αὐτοῦ κατεχόμεναι γαῖαι, δήλωσιν περιέχουσαν. ά.) Τὸ ὄνομα, τὸ ἐπώνυμον, τὸν δῆμον εἰς ὃν ἀνήκει, καὶ τὸν τόπον τῆς κατοικίας του. βʹ) Τὸ προσὸν ἐφ’ οὗ κατὰ τὸ ἄρθρον 1 στηρίζει τὸ δικαίωμά του. γʹ) Τὴν θέσιν, τὰ ὅρια καὶ τὴν ὡς ἔγγιστα ἔκτασιν εἰς Βασιλ. στρέμματα τῶν παρ’ αὐτοῦ κατεχομένων γαιῶν, ὡς καὶ τὸ χωρίον ἐν ᾧ κεῖνται. δʹ) Ἐὰν ἡ γῆ ᾖναι ποτιστικὴ ἢ ξηρική. έ) Ἐπὶ τίνος τεμαχίου προτιμᾷ νὰ λάβῃ τὴν μερίδα του ἐν περιπτώσει καθ’ ἣν κατέχει ἔκτασιν γαιῶν ἀνωτέραν τοῦ κατὰ τὸ ἄρθρον 6 μεγίστου ὅρου.

§86ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶναι παρατηρήσεις;

§87ΓΟΥΛΙΜΗΣ. Τὸ ἄρθρον τοῦτο τὸ 10ον ἔχει τρίμηνον προθεσμίαν· ἕκαστος γεωργὸς νὰ δηλώσῃ ἐντὸς τριμήνου προθεσμίας διὰ τὰς γαίας τὰς ὁποίας κατέχει. Ἡ τρίμηνος προθεσμία εἶναι ὀλίγη, καὶ στοχασθῆτε καὶ ἓν ἄλλο, ὅτι ἕκαστος γεωργὸς θὰ προκαταβάλλῃ καὶ διὰ νὰ προκαταβάλλῃ πρέπει νὰ ἔχῃ, καὶ ἐὰν δὲν ἔχῃ ἢ θὰ τοῦ πάρουν τὰς γαίας ἢ θὰ δανεισθῇ καὶ θὰ τοῦ κολλήσουν διπλάσια, διὰ τοῦτο προτείνω ἀντὶ τῶν τριῶν μηνῶν νὰ γίνουν 6, ὥστε εἰς τὸ διάστημα αὐτὸ νὰ εὕρῃ καὶ αὐτὸς παράδες, διότι τὴν σήμερον ὅπου νομοθετοῦμεν κανεὶς γεωργὸς δὲν ἔχει εἰς τὴν τσέπην του χρήματα, καὶ θὰ δώσῃ ὄχι ὀλιγώτερα ἀπὸ 120 δραχμάς, καὶ 10 ὅπου θέλει νὰ φάγῃ εἰς τὴν χώραν ὅπου θὰ ὑπάγῃ γίνονται 130, καὶ ὅποιος βουλευτὴς εἶναι ἀπὸ ἐπαρχίαν ἂς εἴπῃ ἐὰν ὁ γεωργὸς ᾖναι εἰς κατάστασιν νὰ δώσῃ χρήματα· διότι ὅσα εἶχε τὰ ἔσπειρε καὶ τὰ ἐπώλησεν ἕως εἰς τὸν Ἰανουάριον, καὶ ἑπομένως ἔρχεται εἰς βοήθειαν τοῦ γεωργοῦ τὸ νομοσχέδιον τοῦ συμβουλίου τῆς ἐπικρατείας, τὸ ὁποῖον δίδει προθεσμίαν 6 μηνῶν, καὶ εἰς τὸ ἄρθρον 13 καὶ 14 καὶ τὸ ἄρθρον 20, διότι αὐτοὶ οἱ ὁποῖοι τὸ συνέταττον ἦσαν ἄνθρωποι τῆς παλαιᾶς γερουσίας, ἄνθρωποι παλαιοὶ, τοῦ ἀγῶνος, καὶ ἐγνώριζαν πολὺ καλὰ καὶ αὐτοὶ, ὅτι ὀλίγη εἶναι ἡ προθεσμία τῶν 3 μηνῶν καὶ μεγάλη ἀνέχεια εἰς τοὺς χωρικοὺς, διὰ τοῦτο προτείνω 6 μηνῶν προθεσμίαν· ὑποθέσατε ὅτι τὸ νομοσχέδιον θὰ ἐπικυρωθῇ τὸν μῆνα Μάρτιον, ἔχει ὁ γεωργὸς μέχρι Αὐγούστου καιρὸν νὰ πληρώσῃ τὴν ά. δόσιν.

§88ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§89ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Πολὺ καλὰ, ἂς ᾖναι καὶ ἓξ μηνῶν.

§90ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶναι ἄλλη παρατήρησις;

§91ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§92ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν γίνεται δεκτὸν μὲ τὴν τροποποίησιν τῶν 6 μηνῶν ἀντὶ τῶν 3. Ἀναγινώσκεται τὸ 11ον ἄρθρον. Ἄρθρον 11. Ἐν τῇ δηλώσει ὀφείλει νὰ ἐπισυνάψῃ διπλότυπον ἀποδεικτικὸν πληρωμῆς διὰ τὰς παρ’ αὐτοῦ δηλωθείσας πρὸς ἀπόκτησιν γαίας, τριῶν μὲν δραχμῶν διὰ τὰς ποτιστικὰς, μιᾶς δὲ καὶ ἡμισείας δραχμῆς διὰ τὰς ξηρικὰς κατὰ στρέμμα. Δήλωσις ἄνευ τοιούτου ἀποδεικτικοῦ πληρωμῆς, θεωρεῖται ὡς μὴ γινομένη. Ἐὰν ὁ δηλῶν ᾖναι ἀγράμματος, ὑπογράφει ἀντ’ αὐτοῦ ἄλλος τῆς ἐκλογῆς του.

§93ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ ἐπιτροπὴ προτείνει. Ἐν τέλει τοῦ ἄρθρου 11 νὰ προστεθῇ ὅτι «δήλωσις γίνεται καὶ διὰ πληρεξουσίου τακτικοῦ».

§94ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Νομίζω, ὅτι καὶ χωρὶς νὰ προστεθῇ ἐννοεῖται τοῦτο.

§95ΖΕΓΓΕΛΗΣ. Κύριε πρόεδρε, ἡ πρότασις αὐτὴ εἶναι ὀρθὴ, ἀλλὰ μοὶ φαίνεται περιττὸν νὰ ἐγγραφῇ εἰς τὸν νόμον. Διὰ νὰ μὴ ὑπάρχῃ ὅμως ἀμφιβολία, νὰ σημειωθῇ εἰς τὰ πρακτικά.

§96ΔΑΓΡΕΣ. Ἡ ἐπιτροπὴ τὸ ἐνόμισεν ἀναγκαῖον πρὸς ἀποφυγὴν διενέξεων.

§97ΠΑΡΙΣΣΗΣ. (γραμματεὺς). Ὁ κ. Ζέγγελης προτείνει νὰ προστεθῇ ὡς ἐπίσημος ἑρμηνεία εἰς τὰ πρακτικά.

§98ΔΑΓΡΕΣ. Μάλιστα, ἂς ᾖναι.

§99ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶναι ἄλλη παρατήρησις εἰς τὸ ἄρθρον;

§100ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§101ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρα γίνεται δεκτόν. Ἀναγινώσκεται τὸ 12ον ἄρθρον. Ἄρθρον 12. Αἱ δηλώσεις συντάσσονται εἰς διπλοῦν ἐφ’ ἁπλοῦ χάρτου καὶ προσυπογράφονται ἀπὸ τὸν δήμαρχον τῆς κατοικίας τοῦ δηλοῦντος ὀφείλοντα νὰ βεβαιώσῃ. ά) Τὴν ταυτότητα καὶ τὸ γνήσιον τῆς ὑπογραφῆς αὐτοῦ καὶ βʹ) Ἐὰν ἔχῃ τὰ κατὰ τὸ ἄρθρον 1 προσόντα. Ἐκ τῶν δηλώσεων ἡ μία θεωρηθεῖσα παρὰ τοῦ Ἐφόρου ἐπιστρέφεται εἰς τὸν κάτοχον, ἡ δ’ ἄλλη μένει παρὰ τῇ ἐφορίᾳ· αἱ δηλώσεις ἐγγράφονται κατὰ χωρίον εἰς ἐπίτηδες βιβλίον, τὸ ὁποῖον τὴν ἐπιοῦσαν τῆς λήξεως τῆς προθεσμίας κλείεται διὰ πράξεως ὑπογραφομένης ὑπὸ τοῦ Ἐπάρχου καὶ Οἰκονομικοῦ ἐφόρου. Ἀντίγραφον αὐτοῦ ἐκτίθεται ἐν τῷ οἰκείῳ δημαρχείῳ καὶ ἀποσπάσματα εἰς τ’ ἀνήκοντα παρεδρεῖα. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 12 § βʹ νὰ προστεθῇ ὅτι «Ἡ ἐπιτροπὴ ἐν περιπτώσει ἀρνήσεως τοῦ δημάρχου, ὅπως βεβαιώσῃ τὴν ταυτότητα καὶ τὸ γνήσιον τῆς ὑπογραφῆς τοῦ δηλοῦντος, ὁ δηλῶν κοινοποιεῖ τὴν δήλωσίν του εἰς τὸν δήμαρχον διὰ δικαστικοῦ κλητῆρος, ὅστις ὀφείλει ἐπὶ ἀποδείξῃ νὰ ἐγχειρίσῃ εἰς τὸν δηλώσαντα ἐντὸς δύο ἡμερῶν προσυπογεγραμμένην τὴν δήλωσιν· ἡ κοινοποίησις καὶ τὸ ἐπιδοτήριον συντάσσονται ἐφ’ ἁπλοῦ χάρτου.»

§102ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ προσθήκη αὕτη ἐγένετο δεκτὴ καὶ εἰς τὸν ἄλλον νόμον, καὶ ἑπομένως δὲν ὑπάρχει λόγος νὰ μὴ τὴν θέσωμεν ἐδῶ.

§103ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶναι ἄλλη παρατήρησις;

§104ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§105ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρα γίνεται δεκτὸν μὲ τὴν προσθήκην τῆς ἐπιτροπῆς.—Ἄρθρον 13.

§106ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (ἀναγινώσκει) «ἄρθρον 13 οἱ μὴ δηλώσαντες κάτοχοι ἐντὸς τῆς τριμήνου προθεσμίας....

§107ΤΙΝΕΣ. Ἑξαμήνου.

§108ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις;

§109ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§110ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν «ἑξαμήνου».

§111ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (ἐξακολουθεῖ) Οἱ μὴ δηλώσαντες κάτοχοι ἐντὸς τῆς ἑξαμήνου προθεσμίας θεωροῦνται ὡς παρῃτημένοι τοῦ δικαιώματος τῆς προτιμήσεως, δυνάμενοι τοῦ λοιποῦ νὰ ἐξασκήσωσι τὰ δικαιώματα τοῦ μὴ κατόχου· αἱ δὲ παρ’ αὐτῶν κατεχόμεναι γαῖαι διατίθενται ὡς καὶ αἱ μὴ κατεχόμεναι. Εἰς τὴν ἰδίαν κατηγορίαν τάσσονται καὶ αἱ καθ’ ὑπέρβασιν τοῦ κατὰ τὸ ἄρθρον 6 μεγίστου ὅρου κατεχόμεναι.

§112ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις;

§113ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§114ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (ἀναγινώσκει) «Ἄρθρον 14. Πᾶσα διένεξις περὶ κατοχῆς μεταξὺ δύο ἢ πλειόνων ἀξιούντων αὐτὴν λύεται δικαστικῶς. Ἐν τούτοις διὰ τὰς ἀμφισβητουμένας παρ’ αὐτοῦ γαίας τὸ παραχωρητήριον ἐκδίδεται ὑπὲρ ἐκείνου, ὃν ἤθελε κρίνει δικαιούμενον ἐπιτροπὴ συγκροτουμένη ὑπὸ τῆς διοικητικῆς ἀρχῆς, τοῦ Οἰκονομικοῦ Ἐφόρου, τοῦ Εἰρηνοδίκου τῆς περιφερείας τῆς ἐπαρχίας. Ἂν δικαιωθῇ δικαστικῶς ἕτερος παρὰ τὸν λαβόντα τὸ παραχωρητήριον ἀκυροῦται· ὁ δὲ λαβὼν αὐτὸ ἀπόλλυσι μὲν τὴν προκαταβολὴν, δικαιοῦται ὅμως διὰ τὰς πληρωθείσας δόσεις ἀπὸ τὸν δικαστικῶς δικαιωθέντα. Ἡ αὐτὴ ὡς ἀνωτέρω ἐπιτροπὴ ἀποφαίνεται ὁριστικῶς καὶ περὶ πάσης διενέξεως, ἀφορώσης τὰ ὅρια τῶν χωρίων. Ἡ ἐπιτροπὴ γνωμοδοτεῖ «Ἐπὶ τοῦ 14 ἄρθρου νὰ τροποποιηθῇ ἀντὶ τοῦ εἰρηνοδίκου τῆς πρωτευούσης «τῆς περιφερείας», ὅστις, ὡς ἐκ τῆς ὑπηρεσίας του γνωρίζει κάλλιον τοῦ τῆς πρωτευούσης τὴν ἀξίαν τῆς γῆς. Ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ ἄρθρου νὰ τροποποιηθῇ οὕτως· «ἂν δικαιωθῇ ἕτερος δικαστικῶς παρὰ τὸν λαβόντα, τὸ παραχωρητήριον ἀκυροῦται, ὁ δὲ λαβὼν ἀπόλλυσι μὲν τὴν προκαταβολὴν, δικαιοῦται ὅμως διὰ τὰς πληρωθείσας δόσεις» καὶ τοῦτο διότι πολλοὶ ἐνδεχόμενον νὰ εὑρίσκωνται ἐκ προηγουμένης ἐποχῆς κάτοχοι ἀμφισβητουμένων γαιῶν.»

§115ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἔγεινε δεκτὸν εἰς τὸν ἄλλον νόμον, ἑπομένως δὲν πρέπει νὰ γίνῃ καὶ ἐδώ. Καθόσον δ’ ἀφορᾷ τὸν βʹ. παράγραφον νὰ θέσωμεν τὰς λέξεις «ἀπὸ τὸν δικαστικῶς δικαιωθέντα, ὅπως ἔχῃ καὶ εἰς τὸν νόμον τῶν φυτειῶν ἄρθρον 11.

§116ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶναι ἄλλη παρατήρησις;

§117ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§118ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρα γίνεται δεκτόν.

§119ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (ἀναγινώσκει). Ἄρθρον 15. Τὸ δημόσιον οὐδόλως εὐθύνεται ἐὰν δηλωθεῖσαι καὶ παραχωρηθεῖσαι γαῖαι ἐκνικηθῶσιν ὑπὸ τρίτου. Ὁ δὲ πρὸς ὃν ἐγένετο ἡ παραχώρησις ὑποχρεοῦται οὐχ ἧττον εἰς τὴν πληρωμὴν τοῦ συμπεφωνημένου τιμήματος.»

§120ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις;

§121ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§122ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρεδέχθη.

§123ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (ἀναγινώσκει). Ἄρθρ. 16. Ὁ ἁρμόδιος οἰκονομικὸς ἔφορος, τῇ συμπράξει ἑνὸς γεωμέτρου ἢ ἀξιωματικοῦ τοῦ μηχανικοῦ προβαίνει εἰς τὰς ἐργασίας τῆς καταμετρήσεως ἀφοῦ κατασταθῇ ὁριστικὴ ἡ ἐκτίμησις τῶν γαιῶν. Διὰ πᾶν τεμάχιον συντάσσεται ἴδιον πρωτόκολλον καταμετρήσεως καὶ ὁροθεσίας ἐν ᾧ σημειοῦται ἡ τάξις εἰς ἣν ἀνήκει ἡ γῆ, τὰ πλευρικὰ μέτρα, τὰ ὅρια, ἡ θέσις καὶ τὸ τοπογραφικὸν σχέδιον».

§124ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις;

§125ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§126ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παραδέχθη.

§127ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (ἀναγινώσκει) «Ἄρθρ. 17. Τὸ πρωτόκολλον τῆς καταμετρήσεως μετὰ τῆς δηλώσεως ὑποβάλλεται εἰς τὸ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν ὑπουργεῖον, τὸ ὁποῖον ἐπὶ τῇ βάσει αὐτοῦ ἐκδίδει τὰ παραχωρητήρια καὶ διευθύνει αὐτὰ εἰς τὸν Οἰκονομ. Ἔφορον, ἀφοῦ θεωρηθῶσι ὑπὸ τοῦ ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου.»

§128ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις;

§129ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§130ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρεδέχθη.

§131ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (ἀναγινώσκει) «Ἄρθρ. 18. Ὁ Ἔφορος ἅμα λάβῃ τὰ παραχωρητήρια προσκαλεῖ ἐγγράφως καὶ ἐπὶ ἀποδείξει τὸν κάτοχον ἵνα ὑπογράψῃ ἐντὸς δέκα ἡμερῶν τὴν χρεωστικὴν ὁμολογίαν διὰ τὰς ἐτησίας δόσεις. Μετὰ τὴν ὑπογραφὴν τῆς ὁμολογίας μεταγράφει τὰ παραχωτήρια, ἐγγράφει ὑποθήκην ἐπὶ τῶν παραχωρηθεισῶν γαιῶν καὶ παραδίδει τὰ παραχωρητήρια εἰς τοὺς δικαιούχους, ἀφοῦ χαρτοσημανθῶσι καὶ πληρωθῶσιν εἰς τὸ ταμεῖον τὰ τέλη τοῦ χαρτοσήμου, τὰ δικαιώματα τῆς μεταγραφῆς καὶ τῆς ἐγγραφῆς τῆς ὑποθήκης.» Ἡ ἐπιτροπὴ γνωμοδοτεῖ «ἐπὶ τοῦ 18 ἄρθρου νὰ προστεθῇ ἓν παραχωρητήριον δι’ ὅλα τὰ τεμάχια τὰ κείμενα ἐντὸς ἑνὸς καὶ τοῦ αὐτοῦ δήμου, διότι πολλοὶ γεωργοὶ κατέχουν μικρὰ τεμάχια καὶ ἤθελεν εἶσθαι ἄδικον νὰ ἐπιβαρυνθοῦν μὲ τόσα χαρτόσημα καὶ μὲ τὰ τῆς μεταγραφῆς δικαιώματα, ἀφ’ οὗ καὶ προκαταβολὰς πληρόνουν καὶ χαρτόσημα, καὶ διὰ τὴν σύνταξιν ἀκόμη τῶν ἀναγκαίων ἀναφορῶν πολλὰ θὰ πληρόνουν. Ἐν τέλει τοῦ 18 ἄρθρου νὰ προστεθῇ ὅτι «ἐὰν ἐντὸς ὀκτὼ μηνῶν ἀπὸ τῆς δηλώσεως δὲν κοινοποιηθῶσι πρὸς τοὺς κατόχους τοὺς ἐκπληρώσαντας τὰς παρὰ τοῦ παρόντος νόμου ἐπιβαλλομένας ὑποχρεώσεις καὶ τὰ παραχωρητήρια, τὸ δημόσιον δὲν δικαιοῦται νὰ λάβῃ δικαίωμα ἐπικαρπίας εἰς τὸ μέλλον.» Προσετέθη ἡ διάταξις αὕτη ἵνα καταβληθῇ ἡ δέουσα σπουδὴ παρὰ τῆς Κυβερνήσεως πρὸς ἔγκυρον ἐκτέλεσιν τοῦ παρόντος νόμου.»

§132ΔΑΓΡΕΣ. Ἡ ἐπιτροπή σας γνωρίζουσα ὅτι διάφοροι κάτοχοι κατέχουν ἐκτάσεις 10 καὶ 20 στρεμμάτων εἰς 15 καὶ 20 μέρη ἐπρότεινεν ὅτι πρέπει νὰ γίνῃ ἓν παραχωρητήριον διὰ τὰ εἰς ἕκαστον Δῆμον κείμενα τεμάχια ἀνήκοντα εἰς ἕνα κάτοχον διὰ νὰ μὴ ὑποβληθοῦν εἰς μεγίστας δαπάνας οἱ γεωργοί, διότι αὐτοὶ θὰ πληρώσουν καὶ διὰ χαρτόσημον καὶ θὰ κάμουν τόσας ἄλλας δαπάνας. Διὰ τοῦτο νομίζω ὅτι εἶναι καλὸν νὰ σημειωθῇ εἰς τὰ πρακτικά, ὅτι νὰ ἐκδίδεται ἓν παραχωρητήριον διὰ τὰ κατεχόμενα τεμάχια ἐντὸς τῆς περιφερείας ἑνὸς δήμου, καὶ τότε συμβιβάζονται τὰ συμφέροντα καὶ τοῦ δημοσίου καὶ τοῦ ἰδιώτου.

§133ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Εἰς τὰ πρακτικὰ ἂς γραφῇ αὐτό.

§134ΔΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτὸ φαίνεται ὅτι εἶναι εὔκολον, ἀλλὰ δὲν εἶναι εὔκολον, διότι αὐτὰ τὰ 10 ἢ 15 τεμάχια πρέπει νὰ ἐμπεριέχωνται εἰς τὸ παραχωρητήριον· μὴ νομίσετε δὲ ὅτι εὐκολύνετε κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον τὸν γεωργόν, διότι τὸ ἓν τεμάχιον θὰ τὸ δώσῃ προῖκα, τὸ ἄλλο θὰ τὸ πωλήσῃ, ἐνῷ κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον ὅλα τὰ τεμάχια θὰ ἦναι εἰς ἕνα χαρτί· εἶναι δυνατὸν ὁ κ. ὑπουργὸς εἰς ἕνα παραχωρητήριον νὰ ἐμπεριλάβῃ δέκα καὶ εἴκοσι τεμάχια; εἶναι ἀδύνατον.

§135ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε ὑπουργέ! Τί θὰ γίνῃ;

§136ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἂς σημειωθῇ εἰς τὰ πρακτικὰ «καθ’ ὅσον εἶναι ἐφικτόν».

§137ΔΑΓΡΕΣ. Μὴ ἐπιβαρύνετε, κύριοι, τὸν γεωργὸν μὲ τόσας δαπάνας· θὰ τοῦ ζητήσητε χαρτόσημον διὰ τὸ παραχωρητήριον, διὰ τὴν προκαταβολήν· ζητήσατέ τῳ καὶ ἓν διὰ τὴν μεταγραφὴν, ἀλλ’ οὐχὶ πολλά. Ἐγὼ νομίζω ὅτι εἶναι περιττὸν τὸ σχεδιάγραμμα, καὶ δὲν πρέπει νὰ ἐπιβαρύνηται μὲ τόσα βάρη ὁ φορολογούμενος, διότι εἶναι πολλαὶ ἐπαρχίαι εἰς τὰς ὁποίας οἱ κάτοχοι ἔχουν διάφορα τεμάχια. Θέλετε νὰ σᾶς δώσουν ἐκτὸς τῶν ἄλλων 30 δραχμὰς διὰ δικαιώματα μεταγραφῆς;

§138ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ ὑπηρεσία ἀποφεύγει τὴν ἔκδοσιν πολλῶν παραχωρητηρίων ὁσάκις δύναται νὰ πράξῃ τοῦτο, καὶ διὰ τοῦτο φροντίζει νὰ περιλαμβάνῃ πολλὰ τεμάχια εἰς ἓν παραχωρητήριον. Τοῦτο θέλει πράξει καὶ ἐπὶ τοῦ προκειμένου, ἐὰν πρόκηται νὰ παραχωρηθῶσιν εἰς ἓν ἄτομον πολλὰ τεμάχια. Δὲν πιστεύω δὲ νὰ θελήσῃ κανείς, οὔτε ὑπουργὸς οὔτε ὑπάλληλος, νὰ ἐκδώσῃ πολλὰ παραχωρητήρια διὰ νὰ ὑποχρεώσῃ δῆθεν τὸν κάτοχον νὰ πληρώσῃ δικαιώματα περισσότερα. Διὰ τοῦτο, κύριοι, καὶ χωρὶς νὰ θέσητε τοιαύτην διάταξιν καὶ χωρὶς νὰ δώσητε διασαφήσεις, θὰ ἐκδοθοῦν ὅσον εἶναι δυνατὸν ὀλιγώτερα παραχωρητήρια, ἀλλὰ δὲν πρέπει, νομίζω, νὰ τὸ βάλετε οὔτε εἰς τὸν νόμον οὔτε ὑποχρεωτικῶς εἰς τὰ πρακτικά, διότι ὑποθέσατε ὅτι εἷς γεωργὸς κατέχει πολλὰ τεμάχια καὶ ὅτι διά τινα ἐξ αὐτῶν ἦλθον τὰ ἔγγραφα, δι’ ἓν ἢ δύο δὲν ἦλθον· ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει δὲν πρέπει νὰ ἀναβάλληται τὸ παραχωρητήριον δι’ αὐτά.

§139ΖΕΓΓΕΛΗΣ. Τῳόντι, ἄδικον εἶναι νὰ ὑποβάλωμεν τὸν γεωργὸν εἰς τὴν καταβολὴν 30 δραχμῶν διὰ τὴν ἐγγραφὴν 15 τεμαχίων ἐπὶ τῶν ὁποίων ἤθελον ἐκδοθῆ 15 παραχωρητήρια· ἀλλά, καὶ ὡς εἶπεν ὁ κ. ὑπουργός, καὶ ὡς λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ προσθέσω καὶ ἐγώ, δὲν δύναται νὰ διατυπωθῇ ἐν τῷ νόμῳ. Καὶ ἰδοὺ, κύριοι, διατὶ πρέπει νὰ παραδεχθῶμεν ὅτι τὸ συμφέρον τῆς ὑπηρεσίας ὑπαγορεύει νὰ μὴ ἐκδίδωνται πολλὰ παραχωρητήρια, διὰ τοὺς λόγους τοὺς ὁποίους εἶπεν ὁ κύριος ὑπουργὸς, καὶ σᾶς ἐπαναλαμβάνω αὐτούς. Ὑποθέσατε ὅ,τι δύναται νὰ συμβῇ· εἴτε διὰ τὸν λόγον τὸν ὁποῖον ἐξήγησεν ὁ κ. ὑπουργός, ὅτι τοὐτέστι γεωργός τις ἔχει εἰς ἓν καὶ τὸ αὐτὸ χωρίον εἰς διάφορα μέρη τοῦ αὐτοῦ δήμου, διάφορα τεμάχια (λαμβάνω τὴν ὑπόθεσιν, ὡς ὁ κ. ὑπουργὸς ἔλαβεν αὐτήν) ὑποθέτω ὅτι ἐπὶ ὅλων τούτων ἔγεινεν ἡ καταμέτρησις, πλὴν μόνον μερῶν τινων· ἐστάλησαν τὰ πρακτικά· ἐν αὐτῇ τῇ περιπτώσει τί πρέπει νὰ γείνῃ; ὁ γεωργὸς πρέπει νὰ περιμένῃ ἐπὶ μῆνας ἑωσοῦ ἀποσταλῶσι τὰ ἔγγραφα τὰ ἀφορῶντα τὰ λοιπὰ τεμάχια; καὶ νὰ ἐκδοθῶσι κατὰ συνέπειαν ἐφ’ ὅλων αὐτῶν τὰ παραχωρητήρια; Ὄχι, αὐτὸ δὲν εἶναι συμφέρον τοῦ γεωργοῦ. Βλέπετε λοιπὸν, ὅτι εἰς τοιαύτην περίστασιν δὲν δύνασθε διὰ τοῦ νόμου νὰ διατυπώσητε τὴν γνώμην αὐτήν. Ἀλλ’ ἐγὼ ὑποθέτω ὅτι ἐπί τινων ἐγένετο ἡ καταμέτρησις, ἐπὶ τῶν ἄλλων ἐγένοντο ἐνστάσεις, διότι δύνανται νὰ προτανθῶσι τοιαῦται περὶ τῆς κατοχῆς· θὰ παρέλθῃ λοιπὸν χρόνος ὡς ἐκ τῆς φύσεως αὐτοῦ τοῦ ἀντικειμένου· δὲν περαιοῦται εὐκόλως αὐτό. Θέλετε διὰ τοῦ νόμου αὐτοῦ νὰ περιδέσητε τὰς χεῖρας τῆς ἐλευθέρας ἐνεργείας ἐπὶ τῆς περιουσίας αὐτῆς τῶν γεωργῶν; Διὰ νὰ διατυπωθῇ ἡ ἰδέα τοῦ κ. Δαγρὲ, ἥτις τῳόντι εἶναι ἀγαθὴ πρέπει νὰ ἀποφασίσητε ἄλλως, νὰ ἐλαττώσητε τὰ δικαιώματα τῆς μεταγραφῆς· ἐὰν τουτέστιν ἐπὶ τῶν λοιπῶν τὸ δικαίωμα τῆς μεταγραφῆς ᾖναι δύο δραχμαί, τώρα νὰ τὸ ὑποβιβάσητε εἰς ποσὸν ἀνάλογον διὰ νὰ μὴ ἔλθῃ τὸ ἀδίκημα τὸ ὁποῖον λέγει ὁ κ. Δαγρὲς ὅτι δύναται νὰ πάθῃ ὁ χωρικός.

§140ΔΑΓΡΕΣ. Νὰ σημειωθῇ εἰς τὰ πρακτικά.

§141ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ὅ,τι εἶναι δυνατὸν, θὰ γίνῃ.

§142ΔΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Πιστεύω ὅτι ὁ κ. ὑπουργὸς δὲν ἔχει ἀντίῤῥησιν νὰ σημειωθῇ εἰς τὰ πρακτικὰ ὡς ἐπίσημος ἑρμηνεία, «ἐντὸς δέκα ἡμερῶν, ἐκτὸς ἂν δὲν τὸ ἐπιτρέπῃ ἡ ἀπόστασις».

§143ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Τότε ἂς γείνῃ ἐντὸς 20 ἡμερῶν διὰ νὰ μὴν ἔχωμεν ἀποστάσεις.

§144ΔΑΓΡΕΣ ΚΑΙ ΕΤΕΡΟΙ. Καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὴν προθεσμίαν θὰ ἦναι δύο ἔτη;

§145ΔΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ὅπως εἶναι εἰς τὰς ἐμφυτεύσεις.

§146ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐὰν ἐκεῖ ἐθέσαμεν δύο ἔτη, ἐδῶ πρέπει νὰ θέσωμεν τέσσαρα.

§147ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Συμφωνῶ ὅπως ἔγεινε εἰς τὸ ἄλλο νομοσχέδιον, νὰ γείνῃ καὶ ἐδῶ «ὅτι ἐὰν ἐντὸς δύο ἐτῶν κτλ.» ἀλλὰ νομίζω ὅτι εἶναι ὀλίγα τὰ δύο ἔτη.

§148ΤΙΝΕΣ. Εἶναι ἀρκετά.

§149ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Πολὺ καλά. Πρέπει νὰ μεταφέρωμεν καὶ ἐνταῦθα τὴν διάταξιν, ἥτις ἐπέρασεν εἰς τὸ νομοσχέδιον περὶ ἐμφυτεύσεως, τοὐτέστι τὴν δευτέραν παράγραφον τοῦ 14 ἄρθρ. τοῦ νομοσχεδίου περὶ φυτειῶν. Ἐνταῦθα πρέπει νὰ προστεθῇ καὶ ἡ 3 παράγραφος, ἥτις προσετέθη εἰς τὸ σχετικὸν ἄρθρον τοῦ περὶ φυτειῶν Νόμου. «Οἱ κύριοι γραμματίων οἱασδήποτε κατηγορίας, οἱ πρὸ τῆς ἐκδόσεως τοῦ παρόντος νόμου προκαλέσαντες πρὸς πραγματοποίησιν αὐτῶν τὴν καταμέτρησιν ἀσκεπῶν γαιῶν, διὰ τὰς ὁποίας δὲν ἐξεδόθησαν παραχωρητήρια, καὶ αἵτινες ἐνεφυτεύθησαν μεταγενεστέρως, ὀφείλουν νὰ γνωστοποιήσουν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τὰς ἐπὶ τῶν γαιῶν τούτων ἀξιώσεις των, ἐντὸς δύω μηνῶν ἀπὸ τῆς δημοσιεύσεως τοῦ παρόντος νόμου, ἐπὶ ποινῇ ἀπωλείας παντὸς δικαιώματος ἐπὶ τῶν γαιῶν τούτων. Ἐν τῇ περιπτώσει ταύτῃ ἀναβάλλεται ἡ ἔκδοσις τῶν παραχωρητηρίων μέχρι τῆς ὁριστικῆς ἀποπερατώσεως τῆς ὑφισταμένης διαφορᾶς.» Διατί νὰ ἔχῃ τὴν φροντίδα τὸ δημόσιον, καὶ νὰ μὴ τὴν λάβῃ ἕκαστος διὰ τὸν ἑαυτόν του;

§150ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Νὰ θέσωμεν 4 μῆνας.

§151ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι ἀρκετοὶ 2 μῆνες δι’ ἐκεῖνον, ὅστις ἐνδιαφέρεται νὰ φυλάξῃ τὰ δικαιώματά του.

§152ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον μὲ τὰς τροποποιήσεις· ἔχει τις ἀντίῤῥησιν;

§153ΓΙΟΛΔΑΣΗΣ. Εἶναι 50 μόνον βουλευταὶ, κύριοι, καὶ εἶναι ἐντροπὴ νὰ νομοθετῶμεν τόσον ὀλίγοι.

§154ΤΙΝΕΣ. Εἶναι ἀπαρτία, κύριε πρόεδρε, οἱ βουλευταὶ εἶναι εἰς τὰ δωμάτια.

§155ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ἀναγνωσθῇ ὁ ὀνομαστικὸς κατάλογος, νὰ προσέλθωσιν οἱ βουλευταί.

§156ΤΙΝΕΣ. Εἶναι ἀπαρτία, κύριε πρόεδρε, καὶ εἶναι περιττὸν νὰ ἀναγνωσθῇ ὁ κατάλογος.

§157ΓΙΟΛΔΑΣΗΣ. Παραιτοῦμαι τῆς ἐνστάσεως ἐπειδὴ ἦλθον· ἅμα φύγουν ἀπ’ ἐδῶ πάλιν θὰ κάμω τὴν ἔνστασιν.

§158ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλοῦνται οἱ κύριοι βουλευταὶ νὰ μὴν ἀναχωρῶσι· πρέπει νὰ ἐκπληρῶμεν τὸ καθῆκόν μας, διότι ἂν ἡμεῖς παραβαίνωμεν τὸ καθῆκόν μας, τοῦτο δύναται νὰ γίνῃ ἀφορμὴ νὰ τὸ παραβαίνωσι καὶ ἄλλοι.

§159ΤΙΝΕΣ. Καταχωρήσατε τὰ ὀνόματα, κύριε πρόεδρε, τῶν ἀναχωρούντων.

§160ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰς τὰ πρακτικὰ, εἰς τὴν ἐφημερίδα τῆς Βουλῆς γίνεται πάντοτε.

§161ΤΙΝΕΣ. Ὄχι μόνον εἰς τὴν ἐφημερίδα τῆς βουλῆς.

§162ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Καὶ μείνατε βέβαιοι ὅτι ἐὰν τυχὸν καταδικασθῇ αὐτὴ ἡ βουλὴ, δὲν θὰ εἴπουν ὅτι ὁ Δαγρὲς καὶ ὁ Ζαΐμης ἦσαν παρόντες, ἀλλὰ θὰ εἴπουν ἡ βουλή. (Διάλογοι).

§163ΔΑΓΡΕΣ. Ἐγὼ μάλιστα, κύριε πρόεδρε, ἐπαινῶ τὸν κύριον Γιολδάσην διότι ἔκαμε αὐτὴν τὴν παρατήρησιν, καὶ θὰ τὴν κάμω καὶ ἐγὼ ἅμα ἴδω ὅτι φεύγουν, διὰ νὰ μάθουν οἱ κύριοι νὰ μὴ φεύγουν.

§164ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον μὲ τὰς τροποποιήσεις; εἶναι ἀντίῤῥησις;

§165ΠΟΛΛΟΙ. Ὂχι.

§166ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρα γίνεται δεκτόν. Ἀναγινώσκεται τὸ 19 ἄρθρον τοῦ νομοσχεδίου. «Ἄρθρον 19. Ἐὰν ὁ κάτοχος δὲν ὑπογράψῃ τὴν ὁμολογίαν διὰ τὰς ἐτησίας δόσεις, ἀπόλλυσι τὴν κατὰ τὸ ἄρθρον 11 προκαταβολὴν καὶ θεωρεῖται παρῃτημένος τοῦ δικαιώματος τοῦ κατόχου, αἱ δὲ γαῖαι ὑπάγονται εἰς τὴν κατηγορίαν τῶν μὴ κατεχομένων.»

§167ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶναι ἀντίῤῥησις;

§168ΠΟΛΛΟΙ. Καμμία.

§169ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρα γίνεται δεκτόν. Ἀναγινώσκεται τὸ 20ον τοῦ νομοσχεδίου.

ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ ΣΤʹ.

Περὶ παραχωρήσεως εἰς μὴ κατόχους. Ἄρθρον 20. Ὅστις τῶν ἐχόντων τὰ προσόντα τοῦ ἄρθρου 1 πολιτῶν δὲν κατέχει ἐθνικὰς γαίας, ὡς καὶ ὁ κάτοχος γαιῶν κατωτέρας ἐκτάσεως τῆς ὁρισθείσης ἐν τῷ ἄρθρ. 6, ἐὰν θέλῃ νὰ μετάσχῃ τῶν χορηγουμένων ὑπὸ τοῦ παρόντος νόμου πλεονεκτημάτων ἐπὶ γαιῶν κειμένων ἐν τῷ χωρίῳ τῆς κατοικίας του, ὀφείλει ἐντὸς μηνὸς ἀρχομένου ἀπὸ τῆς ἡμέρας, καθ’ ἣν ἐξετέθη ἐν τῷ οἰκείῳ δημαρχείῳ τὸ βιβλίον τῶν δηλώσεων κατὰ τὸ ἄρθρον 12 νὰ ἐπιδώσῃ εἰς τὸν ἁρμόδιον οἰκον. Ἔφορον δήλωσιν περιέχουσαν. α) Τὸ ὄνομα, τὸ ἐπώνυμον, τὸν δῆμον εἰς ὃν ἀνήκει, καὶ τὸν τόπον τῆς κατοικίας του. β) Τὸ χωρίον εἰς τὴν περιφέρειαν τοῦ ὁποίου προτιμᾷ νὰ πραγματοποιήσῃ τὸ δικαίωμά του. Ἐν τῇ δηλώσει ὀφείλει νὰ ἐπισυνάψῃ πιστοποιητικὸν ἐφ’ ἁπλοῦ χάρτου τοῦ ἁρμοδίου δημάρχου βεβαιοῦντος, ὅτι κέκτηται τὰ ἐν τῷ ἄρθρῳ 1 τοῦ παρόντος νόμου προσόντα, πρὸς δὲ ἀποδεικτικὸν πληρωμῆς τῆς ἐν τῷ ἄρθρ. 11 ὁριζομένης προκαταβολῆς. Αἱ δηλώσεις συντάσσονται εἰς διπλοῦν ἐφ’ ἁπλοῦ χάρτου ὑπογράφονται παρὰ τοῦ δηλοῦντος καὶ ἂν ᾖναι ἀγράμματος ὑπὸ ἑτέρου τῆς ἐκλογῆς του. Ἐκ τῆς δηλώσεως ἡ μία θεωρηθεῖσα ὑπὸ τοῦ Ἐφόρου ἐπιστρέφεται ἀμέσως εἰς τὸν κάτοχον, ἡ δὲ ἑτέρα μένει παρὰ τῇ ἐφορίᾳ.» Ἀναγινώσκεται ἡ γνώμη τῆς ἐπιτροπῆς ἔχουσα ὡς ἑξῆς «Ἐπὶ τῆς § βʹ τοῦ ἄρθρου 20 νὰ προστεθῇ, ὡς καὶ ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 12 «ἀρνουμένου τοῦ δημάρχου περὶ τῆς βεβαιώσεως τῶν προσόντων, ὁ δηλῶν κοινοποιεῖ τὴν δήλωσίν του διὰ δικαστικοῦ κλητῆρος, δι’ ἧς προσκαλεῖ αὐτὸν νὰ βεβαιώσῃ τὰ προσόντα του, καὶ ἐντὸς δύο ἡμερῶν ἀπὸ τῆς κοινοποιήσεως ὀφείλει ὁ δήμαρχος ἐπὶ ἀποδείξει νὰ ἐπιστρέψῃ τὴν δήλωσίν του, ἐν ᾗ θὰ ἐκθέσῃ τοὺς λόγους τῆς ἀρνήσεώς του. Ἐν περιπτώσει ψευδοῦς διαβεβαιώσεως ἐκτὸς τῆς ποινικῆς καταδιώξεως ὑπόκειται εἰς ἀποζημιώσεις, δυναμένου τοῦ δηλοῦντος νὰ ζητήσῃ τὴν βεβαίωσιν τῶν προσόντων του ὑπὸ τοῦ εἰρηνοδίκου τῆς περιφερείας», καὶ τοῦτο ὅπως περισταλῶσιν ἐνδεχόμεναι φατριαστικαὶ τάσεις τῶν δημάρχων κατὰ ἀδυνάτων κατόχων.»

§170ΥΠΟΥΡ. ΟΙΚΟΝΟΜ. Δὲν ἔχω ἀντίῤῥησιν.

§171ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶναι ἄλλη παρατήρησις;

§172ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§173ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρα γίνεται δεκτὸν μὲ τὴν προσθήκην τῆς ἐπιτροπῆς. Ἀναγινώσκεται τὸ ἄρθρον 21 τοῦ νομοσχεδίου. «Ἄρθρ. 21. Αἱ δηλώσεις ἐγγράφονται κατὰ χωρίον εἰς ἐπίτηδες βιβλίον ἴδιον δι’ ἕκαστον δῆμον κατὰ σειράν, τὴν δὲ ἑσπέραν ἑκάστης ἡμέρας τὸ βιβλίον ὑπογράφεται ὑπὸ τῆς διοικητικῆς ἀρχῆς καὶ τοῦ Ἐφόρου καὶ ἀντίγραφον αὐτοῦ περιλαμβάνον τὰς δηλώσεις ἑκάστης ἡμέρας τοιχοκολλᾶται τὴν πρωΐαν τῆς ἐπιούσης, ἐπιμελείᾳ τοῦ Οἰκονομικοῦ Ἐφόρου εἰς τὴν θύραν τοῦ γραφείου τῆς Ἐφορίας καὶ τοῦ δημαρχείου τῆς πρωτευούσης τῆς ἐπαρχίας».

§174ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις;

§175ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§176ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρα γίνεται δεκτόν. Ἀναγινώσκεται τὸ ἄρθρον 22 τοῦ νομοσχεδίου. «Ἄρθρον 22. Ἐὰν τὴν αὐτὴν ἡμέραν δύο ἢ καὶ πλείονες ζητήσωσι διὰ τῆς δηλώσεως τὰς αὐτὰς γαίας, τὴν πρωΐαν τῆς ἐπιούσης καὶ πρὸ τῆς παραδοχῆς νέων δηλώσεων αἱ αὐταὶ ἀρχαὶ ἐνεργοῦσι κλήρωσιν δημοσίᾳ ἐν τῷ καταστήματι τῆς Ἐφορίας, παρουσίᾳ καὶ τῶν ἐνδιαφερομένων, οἵτινες ἐπὶ τούτῳ ὀφείλουσι νὰ παραμείνωσι. Περὶ τοῦ ἀποτελέσματος τῆς κληρώσεως συντάσσεται πρωτόκολλον ἐν τῷ οἰκείῳ βιβλίῳ τῶν δηλώσεων, ὅπερ ὑπογράφεται παρὰ τῶν ἀρχῶν καὶ τῶν ἐνδιαφερομένων· ἐὰν δὲ ἀρνηθῶσι νὰ ὑπογράψωσι, γίνεται περὶ τούτου μνεία. Ἐὰν οἱ ἐνδιαφερόμενοι δὲν παρευρεθῶσιν εἰς τὴν κλήρωσιν, προσκαλεῖται ὁ εἰρηνοδίκης τῆς πρωτευούσης, ὅστις συμπράττει εἰς τὴν κλήρωσιν καὶ ὑπογράφει τὸ πρωτόκολλον».

§177ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶναι καμμία παρατήρησις;

§178ΔΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Νὰ σημειωθῇ ὅτι ἐκεῖνος κατὰ τοῦ ὁποίου ἀποβῇ ὁ κλῆρος νὰ λαμβάνῃ τὴν προκαταβολήν.

§179ΤΙΝΕΣ. Εἶναι παρακάτω αὐτό.

§180ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶναι ἄλλη παρατήρησις;

§181ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§182ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρα γίνεται δεκτόν. Ἀναγινώσκεται τὸ ἄρθρον 23 τοῦ νομοσχεδίου. «Ἄρθρον 23. Εἰς τοὺς ἀποτυχόντας εἰς τὴν κλήρωσιν ἐπιστρέφεται ἡ πληρωθεῖσα προκαταβολὴ καὶ ἐπιτρέπεται νὰ ἐπιδώσωσιν ἑτέραν δήλωσιν.» Ἀναγινώσκεται ἡ γνώμη τῆς ἐπιτροπῆς ἔχουσα ὡς ἑξῆς. «Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 23 νὰ προστεθῇ εἰς τὴν λέξιν προκαταβάλλει ἀμέσως, ὅπως μὴ περιμένῃ ὁ πληρώσας τὰ χρήματά του νὰ λάβῃ μετὰ παρέλευσιν χρόνου πολλοῦ, ὅπερ ὁ περὶ δημοσίου λογιστικοῦ νόμος προβλέπει διὰ τὴν ἐπιστροφὴν χρημάτων».

§183ΥΠΟΥΡ. ΟΙΚΟΝΟΜ. Μάλιστα νὰ προστεθῇ ἀμέσως.

§184ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. Ἡ ἐπιτροπὴ προσθέτει «ἐν τέλει δὲ αὐτοῦ τοῦ ἰδίου ἄρθρου 23 νὰ προστεθῇ Ἐντὸς μηνὸς ἀπὸ τῆς κληρώσεως, ὅπως δυνηθῇ ὁ ἀποτυχὼν ἕνεκα τῆς κληρώσεως νὰ πραγματοποιήσῃ τὰς αἰτήσεις του ἐπὶ ἄλλου τεμαχίου».

§185ΥΠΟΥΡ. ΟΙΚΟΝΟΜ. Διὰ τὶ αὐτὸς ὁ περιορισμός;

§186ΔΑΓΡΕΣ. Διότι ἠμπορεῖ νὰ γείνῃ ἡ κλήρωσις τὴν τελευταίαν ἡμέραν τῆς προθεσμίας καθ’ ἣν ἐξαντληθῇ ἡ πρώτη.

§187ΥΠΟΥΡ. ΟΙΚΟΝΟΜ. Εἰς ἄλλο μέρος ἔχει πάντοτε τὸ δικαίωμα. (Ἀναγινώσκει τὸ 26 ἄρθρον τοῦ νομοσχεδίου)

§188ΔΑΓΡΕΣ. Διὰ τὶ νὰ μὴ ὑπάρχῃ;

§189ΥΠΟΥΡ. ΟΙΚΟΝΟΜ. Καλά, ἂς προστεθῇ.

§190ΔΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Μίαν ἄλλην παρατήρησιν. Ἂν συμπέσῃ οἱ αὐτοὶ γεωργοὶ νὰ ζητήσουν τὸ αὐτὸ τεμάχιον, γίνεται ἡ κλήρωσις· ἂν ὅμως δὲν ζητήσουν τὸ αὐτὸ, ἀλλ’ ἐξ ἡμισείας, ἢ ἓν μέρος ἔχει ὁ εἷς καὶ ἓν ἄλλο μέρος.... (Διαλέγεται μετὰ τοῦ ὑπουργοῦ καὶ ἄλλων βουλευτῶν)

§191ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶναι ἄλλη παρατήρησις;

§192ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§193ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἆρα δεκτόν. Ἀναγινώσκεται τὸ ἄρθρον 24 τοῦ νομοσχεδίου. «Ἄρθρον 24. Τὸ βιβλίον τῶν δηλώσεων τὴν ἐπιοῦσαν τῆς λήξεως τῆς προθεσμίας κλείεται διὰ πράξεως ὑπογραφομένης ὑπὸ τοῦ Ἐπάρχου καὶ τοῦ Ἐφόρου καὶ ἀντίγραφον αὐτοῦ ἐκτίθεται ἐν τῷ οἰκείῳ δημαρχείῳ, ἀποσπάσματα δὲ αὐτοῦ εἰς τὰ ἀνήκοντα παρεδρεῖα».

§194ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶναι παρατήρησις;

§195ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§196ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἆρα δεκτόν. Ἀναγινώσκεται τὸ ἄρθρον 25 τοῦ νομοσχεδίου. «Ἄρθρον 25. Τὰ ἐν τοῖς ἄρθροις 16, 17, 18, καὶ 19 ὁριζόμενα ἐφαρμόζονται καὶ ἐπὶ τῆς παραχωρήσεως τῶν μὴ κατεχομένων γαιῶν».

§197ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶναι παρατηρήσεις;

§198ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§199ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἆρα δεκτόν. Ἀναγινώσκεται τὸ ἄρθρον 26 τοῦ νομοσχεδίου. Ἄρθρον 26. Οἱ ἔχοντες τὰ προσόντα τοῦ ἄρθρου 1 πολῖται μὴ κατέχοντες ἐθνικὰς γαίας ἢ κατέχοντες κατωτέρας ἐκτάσεως τῆς ἐν τῷ ἄρθρῳ 6 ὁρισθείσης, καὶ θέλοντες νὰ μετάσχωσι τῶν δικαιωμάτων τοῦ παρόντος νόμου ἐπὶ γαιῶν κειμένων εἰς ἄλλα χωρία παρὰ τὸ τῆς κατοικίας των ὀφείλουσιν ἐντὸς μηνὸς ἀρχομένου ἀπὸ τῆς ἡμέρας, καθ’ ἣν ἐξετέθη ἐν τῷ οἰκείῳ δημαρχείῳ τὸ κατὰ ἄρθρον 24 ἀντίγραφον τοῦ βιβλίου τῶν δηλώσεων, νὰ ἐπιδώσωσιν εἰς τὸν ἁρμόδιον οἰκον. Ἔφορον δήλωσιν. Τὰ ἐν τοῖς ἄρθροις 20–25 περὶ συντάξεως τῆς δηλώσεως, περὶ πληρωμῆς τῆς προκαταβολῆς, περὶ πληρώσεως κλπ. ἐφαρμόζονται ὁλοσχερῶς καὶ ἐπὶ τῶν δηλώσεων τούτων.

§200ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶναι παρατηρήσεις;

§201ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§202ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἆρα δεκτόν.

§203ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ. Διὰ τί ἐντὸς μηνὸς; Δὲν εἴπομεν ἓξ μῆνας;

§204ΤΙΝΕΣ. Εἶναι ὀλίγον ἕνας μῆνας;

§205ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ. Ἂς γείνῃ δύω.

§206ΔΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐκκαθαρισθοῦν ἂν τυχὸν ἐγερθοῦν ἔριδες.

§207ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ. Ἂς γείνῃ τριῶν μηνῶν.

§208ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§209ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν τριῶν μηνῶν. Ἀναγινώσκεται τὸ ἄρθρον 27 τοῦ νομοσχεδίου.

ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ Ζʹ.

Γενικαὶ διατάξεις. Ἄρθρον 27. Μετὰ τὴν λῆξιν τῶν ἐν τοῖς ἄρθροις 10, 20 καὶ 26 προθεσμιῶν οὐδεμία δήλωσις πρὸς ἀπόκτησιν ἐθνικῶν γαιῶν ἐκ τῶν παραχωρουμένων δυνάμει τοῦ παρόντος νόμου γίνεται δεκτή. Ἀναγινώσκεται ἡ γνώμη τῆς ἐπιτροπῆς ἔχουσα ὡς ἑξῆς. «Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 27 νὰ προστεθῇ ἐν τῷ μέσῳ τῶν σημειουμένων 10, 20 καὶ 26 καὶ τὸ 23, εἰς τὸ ὁποῖον ἐτέθη νέα προθεσμία μὴ ὑπάρχουσα εἰς τὸ σχέδιον.»

§210ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΟΙΚΟΝΟΜ. Μάλιστα, μάλιστα, πολὺ σωστόν.

§211ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις;

§212ΠΟΛΛΟΙ. Ὂχι.

§213ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἆρα παρεδέχθη μὲ τὴν προσθήκην τῆς ἐπιτροπῆς. Ἀναγινώσκεται τὸ 28 ἄρθρον τοῦ νομοσχεδίου. «Ἄρθρον 28. Πᾶς ἐκ παραχωρήσεως ἐθνικῶν γαιῶν ὀφειλέτης τοῦ δημοσίου, κατὰ τὸν παρόντα νόμον, δύναται καθ’ ὅλην τὴν διάρκειαν τῶν εἴκοσι ἓξ ἐτῶν νὰ ἐξοφλήσῃ τὸ ὑπόλοιπον τῆς ὀφειλῆς του». Ἀναγινώσκεται ἡ γνώμη τῆς ἐπιτροπῆς ἔχουσα ὡς ἑξῆς. «Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 28 νὰ τροποποιηθῇ ἡ λέξις ἐξοφλήσῃ ἀντὶ τῆς λέξεως πληρώσῃ τὸ ὅλον ἢ μέρος τῆς ὀφειλῆς του. Προσετέθη τοῦτο ἵνα ἀφήσῃ ἐλεύθερον τὸν κάτοχον νὰ σκεφθῇ καὶ κανονίσῃ κατὰ τὸ συμφέρον του, ἂν θέλῃ νὰ ἐξοφλήσῃ τὸ χρέος του καὶ ἀποκαταστήσῃ ἐλευθέραν τὴν ἰδιοκτησίαν του, καὶ ἵνα τὸ δημόσιον εὐκολώτερον καὶ ταχύτερον εἰσπράττῃ τὰ χρήματα διὰ τὰ ὁποῖα λαμβάνει εὐτελεῖς τόκους».

§214ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ. Μάλιστα· ἂς γείνῃ ἐξοφλήσῃ.

§215ΔΑΓΡΕΣ. Τὸ ὑπόλοιπον τοῦ κεφαλαίου.

§216ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ. Μάλιστα τοῦ κεφαλαίου νὰ τεθῇ.

§217ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶναι ἄλλη παρατήρησις;

§218ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§219ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρα δεκτὸν μὲ τὴν τροποποίησιν τῆς ἐπιτροπῆς. Ἀναγινώσκεται τὸ ἄρθρον 29 τοῦ νομοσχεδίου. «Ἄρθρον 29. Αἱ ἀδιάθετοι μείνασαι γαῖαι μετὰ τὴν πλήρη ἐκτέλεσιν τῶν διατάξεων τοῦ παρόντος νόμου διατίθενται εἴτε δι’ ἐκποιήσεως κατὰ τοὺς περὶ ἐκποιήσεως τῶν φθαρτῶν κτημάτων νόμους, εἴτε δι’ ἐκμισθώσεως.»

§220ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶναι παρατήρησις;

§221ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§222ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρα δεκτόν. Ἀναγινώσκεται τὸ 30 ἄρθρ. τοῦ νομοσχεδίου «Ἄρθρον 30. Δημόσιοι καὶ δημοτικοὶ ὑπάλληλοι, οἵτινες εἰς τὴν ἐκτέλεσιν τῶν καθηκόντων, ἅτινα ἐπιβάλλει εἰς αὐτοὺς ὁ παρὼν νόμος, ἤθελον δείξει ἀσύγγνωστον ἀμέλειαν ἢ καὶ ἁπλῆν ῥαθυμίαν, τιμωροῦνται πειθαρχικῶς ὑπὸ τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν μὲ πρόστιμον 100–500 δραχμῶν.» Ἀναγινώσκεται ἡ γνώμη τῆς ἐπιτροπῆς ἔχουσα ὡς ἑξῆς· «Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 30 ἐν τέλει νὰ προστεθῇ ὅτι, ὑποκείμενοι εἰς ἀποζημιώσεις πρὸς τοὺς ὡς ἐκ τῆς διαγωγῆς ζημιωθέντας, οἱ δὲ ἐκ προθέσεως μὴ ἐκπληρώσαντες τὸ καθῆκόν των τιμωροῦνται καὶ μὲ φυλάκισιν τριῶν ἡμερῶν μέχρι ἑνὸς μηνός· Μέλη τινὰ ἐπρόσθεσαν νὰ τεθῇ ἡ ἑξῆς διάταξις· Αἱ ἀνεγνωρισμέναι ἐθνικαὶ ἰδιόκτητοι γαῖαι ἐπὶ ὡρισμένων χωρίων, θέλουν πληρώνει τὸ ἥμισυ τῆς ἐκτιμηθείσης ἀξίας.»

§223ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος ὑπουργὸς τί λέγει;

§224ΥΠΟΥΡΓ. ΟΙΚΟΝ. Αὐτὰ κατὰ τὴν κοινὴν νομοθεσίαν μας ἐννοοῦνται. Ἂς ἀναπτύξουν τὴν παρατήρησιν τὰ μέλη τῆς ἐπιτροπῆς.

§225ΔΑΓΡΕΣ. Τὸ περὶ ἀποζημιώσεως τὸ νομίζω ἀναγκαῖον, διότι δυστυχῶς εἰς πολλὰ μέρη οἱ Δήμαρχοι φατριάζουν· διατὶ νὰ μὴ ὑπάρχῃ ἕνας φόβος; Διὰ τὸ περὶ φυλακίσεως δὲν ἐπιμένω.

§226ΥΠΟΥΡΓ. ΟΙΚΟΝ. Νὰ προστεθῇ λοιπὸν «ὑποκείμενοι εἰς ἀποζημιώσεις πρὸς τοὺς ὡς ἐκ τῆς διαγωγῆς των ζημιωθέντας» τὸ ἄλλο νὰ λείψῃ.

§227ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§228ΖΕΓΓΕΛΗΣ. Ἐγὼ προτείνω νὰ ἀντικατασταθῇ ὁλόκληρον τὸ ἄρθρον αὐτὸ διὰ τοῦ ἄρθρ. 22 τοῦ περὶ φυτειῶν νόμου, διὰ νὰ περιλάβωμεν οὐ μόνον τοὺς δημοσίους καὶ δημοτικοὺς ὑπαλλήλους, ἀλλὰ καὶ τὸ τρίτον νοῆμον πρόσωπον, τὸ ὁποῖον θὰ ἐκλέξῃ τὸ συμβούλιον. Δὲν ἐπαναλαμβάνω τὴν παρατήρησιν τὴν ὁποίαν ἔκαμα εἰς τὸν νόμον περὶ φυτειῶν, καὶ δὲν τὴν ἐπαναλαμβάνω, ὄχι διότι δὲν τὴν θεωρῶ ἀναγκαίαν, τὴν θεωρῶ ἀναγκαιοτάτην, ἀλλὰ διότι καὶ τότε ὁ κύριος ὑπουργὸς ὡς πρὸς τοῦτο ἔδωσεν ἀπάντησιν τὴν ὁποίαν ἐθεώρησα σωστήν. Εἶπον τότε ὅτι κατὰ τῶν τοιούτων ὑπαλλήλων δὲν εἶναι ἴση πρὸς τὸ ἀδίκημα τὸ ὁποῖον διαπράττουν κατὰ τοῦ δημοσίου καὶ τοῦ πολίτου ἡ ποινὴ τὴν ὁποίαν νομοθετοῦμεν, ἀλλὰ πρέπει νὰ παύωνται καὶ ἀπὸ τὴν ὑπηρεσίαν, διότι ὅμως παρετηρήθη τότε ὅτι ὑπάρχουν καὶ πρόσωπα τῶν ὁποίων ἡ θέσις κανονίζεται δι’ εἰδικοῦ νόμου, πρωτοδίκαι, γεωμέτραι, ἀξιωματικοὶ καὶ ἄλλοι, διὰ τοῦτο ἐννοοῦμεν νὰ παύωνται ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι δὲν ὑπάγονται εἰς τὸν νόμον τὸν εἰδικὸν, οἱ δὲ λοιποὶ νὰ ὑπόκηνται εἰς αὐτὴν τὴν ποινὴν τὴν ὁποίαν ὁ νόμος διαγράφει. Τοῦτο ἐπαναλαμβάνω καὶ ἐνθυμίζω εἰς τὸν κύριον ὑπουργὸν καὶ δὲν ἀμφιβάλλω ὅτι θέλει τὸ λάβει ὑπὸ σπουδαίαν ἔποψιν.

§229ΥΠΟΥΡΓ. ΟΙΚΟΝ. Νὰ τεθῇ ὅπως ᾖναι εἰς τὸν νόμον περὶ φυτειῶν μὲ τὴν προσθήκην «ὑποκείμενοι εἰς ἀποζημιώσεις πρὸς τοὺς ὡς ἐκ τῆς διαγωγῆς των ζημιωθέντας.»

§230ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶναι ἄλλη παρατήρησις;

§231ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§232ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν ἀντὶ τοῦ ἄρθρ. 30 τοῦ νομοσχεδίου νὰ τεθῇ τὸ ἄρθρον 22 τοῦ περὶ φυτειῶν νόμου μὲ τὴν προσθήκην «ὑποκείμενοι εἰς ἀποζημιώσεις πρὸς τοὺς ὡς ἐκ τῆς διαγωγῆς των ζημιωθέντας.»

§233ΥΠΟΥΡ. ΟΙΚΟΝ. Ἐδῶ πρέπει νὰ γείνῃ μία διασάφησις, ὅτι δὲν ἐννοοῦμεν, ὅτι ἂν εἷς πολίτης νομίζῃ ὅτι ἡ ἐκτίμησις εἶναι ὑπερβολικὴ, νὰ ἔχῃ δικαίωμα νὰ τοὺς σύρῃ εἰς τὰ δικαστήρια καὶ ζητῇ ἀποζημιώσεις.

§234ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§235ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἂν ὑπάρχῃ δόλος.

§236ΠΟΛΛΟΙ. Βέβαια.

§237ΚΟΛΙΑΤΣΟΣ. Οἱ νόμοι ὁρίζουν, ὅτι ὁ ζημιώσας τινα ἕνεκα δόλου ἢ μείζονος ῥαθυμίας ὑπόκειται εἰς ἀποζημίωσιν. (διάλογοι)

§238ΥΠΟΥΡΓ. ΟΙΚΟΝ. Εἶπον, κύριοι, καὶ εἰς τὴν ἀρχὴν ὅτι δέχομαι τὴν προσθήκην αὐτὴν, διότι ἔχω τὴν ἰδέαν ὅτι καὶ ἄνευ αὐτῆς ἔχει δικαίωμα ὁ ζημιωθεὶς νὰ ζητήσῃ ἀποζημίωσιν παρὰ τοῦ αἰτίου τῆς ζημίας. Ἀλλ’ ἐπειδὴ παρατηρῶ ὅτι ἐκ τῆς προσθήκης ταύτης θέλουν γεννηθῆ ἀμφιβολίαι, καὶ θὰ ἐκληφθῇ ὅτι ζητοῦμεν νὰ ὑποβάλωμεν εἰς τοὺς ὑπαλλήλους ἀποζημιώσεις τὰς ὁποίας ἄνευ τῆς διατάξεως ταύτης δὲν ἔχουν τὸ δικαίωμα οἱ ζημιούμενοι νὰ ζητήσουν, διὰ τοῦτο εἶναι καλλίτερον νὰ λείψῃ ὁλοσχερῶς αὐτὴ ἡ διάταξις.

§239ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ. Νὰ σημειωθῇ εἰς τὰ πρακτικὰ, ὅτι ἐθεωρήθη περιττὴ ἡ προσθήκη αὐτὴ, διότι ἐννοεῖται.

§240ΥΠΟΥΡ. ΟΙΚΟΝ. Αὐτὸ εἶναι τὸ καλλίτερον.

§241ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν μένει καθαρὸν τὸ ἄρθρον, ὅπως ἔχει, καὶ εἰς τὸν περὶ φυτειῶν νόμον.

§242ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§243ΔΑΓΡΕΣ. Ἠμπορεῖτε νὰ τιμωρήσητε καὶ τὸν ἐκλεχθέντα ἀπὸ τὸ συμβούλιον; δὲν ἔρχεται· δὲν ἔχει καμμίαν εὐθύνην· (διάλογοι) τὴν ὑποχρέωσιν τὴν ἐπιβάλλει ἡ ἀμοιβὴ καὶ ὁ ὅρκος τοῦ ὑπαλλήλου τὸν ὁποῖον δίδει. Ὅταν δὲν δίδῃ ὅρκον, δὲν δύναται νὰ χαρακτηρισθῇ ὡς δημόσιος ὑπάλληλος ἢ ὑπηρέτης καὶ νὰ τιμωρηθῇ.

§244ΚΟΛΙΑΤΣΟΣ. Ἐδέχθη δημοσίαν λειτουργίαν; Ἠμπορεῖ κάλλιστα νὰ μὴ δεχθῇ, ἀφοῦ ἐδέχθη, πρέπει νὰ ἐκπληρώσῃ τὸ καθῆκόν του, ἄλλως τιμωρεῖται (διάλογοι).

§245ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν μένει ὅπως ἔχει τὸ ἄρθρον;

§246ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§247ΜΠΑΛΑΦΑΣ. Πρέπει νὰ προστεθῇ εἰς τὸ νόμον αὐτὸν τὸ ἄρθρον, τὸ ὁποῖον προσετέθη εἰς τὸν νόμον τὸν περὶ φυτειῶν· διότι ὑπάρχουν μερικὰ χωρία εἰς τὴν ἐπαρχίαν μου καὶ εἰς τὴν Χαλκίδα ἓν, τὰ ὁποῖα ἔχουν συνιδιοκτησίαν μετὰ τοῦ δημοσίου καὶ πληρώνουν μόνον τὸ ἥμισυ τῆς ἐπικαρπίας. Πρέπει λοιπὸν νὰ προστεθῇ ἐνταῦθα διάταξις ὅτι πρέπει νὰ πληρώνουν ἐκεῖνο μόνον τὸ ὁποῖον ἐλάμβανε τὸ δημόσιον. Χθὲς ὁ κύριος ὑπουργὸς εἶπεν, ὅτι τὰ χωρία ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἐξ ἀδιαιρέτου ἔχουν τὰς γαίας μὲ τὸ δημόσιον καὶ πληρώνουν φόρον ὀλιγώτερον, ἔχουν τὸ δικαίωμα νὰ δηλώσουν τὰς γαίας καὶ νὰ πληρώνουν σύμφωνα μὲ τὸν νόμον· ἀλλὰ τοῦτο πρέπει νὰ προστεθῇ καὶ εἰς τὰς γενικὰς διατάξεις τοῦ νόμου.

§248ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Χθὲς ἀπεφάσισεν ἡ βουλὴ, ὅπως αἱ γαῖαι, αἱ ὁποῖαι δὲν ἀνήκουν ἐν ὅλῳ εἰς τὸ δημόσιον νὰ μὴ παραχωρηθῶσι πρὶν ἢ ἐνεργηθῇ ἡ διανομὴ καὶ γνωσθῇ τὸ μέρος τὸ ἀνῆκον εἰς τὸ δημόσιον. Ἀπῄτησε δὲ νὰ συνταχθῇ τροπολογία εὐκρινὴς περιλαμβάνουσα ὅλας τὰς ἰδέας, αἵτινες ἐξηγήθησαν διὰ νὰ καταχωρισθῇ εἰς τὸν νόμον. Τώρα θὰ ἔλθω καὶ εἰς τὸ ἰδικόν σας. Ὡς πρὸς τὰς γαίας δ’ ἐκείνας, αἵτινες δὲν ἀνήκουν εἰς Τσιφλίκια, καὶ ἀπὸ τὰς ὁποίας τὸ δημόσιον δὲν λαμβάνει παρὰ μέρος μόνον τοῦ δικαιώματος τῆς ἐπικαρπίας, εἶπον καὶ χθὲς ὅτι τὸ δημόσιον δὲν ἔχει ἀνάγκην νὰ κάμῃ τὴν διανομὴν, ἀλλὰ δύναται νὰ λάβῃ τόσον μέρος ἐκ τοῦ τιμήματος, ὅσον εἶναι τὸ δικαίωμα τῆς ἐπικαρπίας, τὸ ὁποῖον ἐλάμβανε. Νομίζω, ὅτι ἡ ἐξήγησις αὕτη σημειουμένη εἰς τὰ πρακτικὰ εἶναι ἀρκετή.

§249ΜΠΑΛΑΦΑΣ. Οἱ κάτοχοι τῶν γαιῶν αὐτῶν πληρώνουν τὸ ἥμισυ, τώρα θὰ πληρώνουν τὸ ἥμισυ.

§250ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐὰν ᾖναι οἱ κάτοχοι καὶ ἰδιοκτῆται, μάλιστα, ἂν ὅμως τὸ ἥμισυ τῆς ἰδιοκτησίας ἀνήκῃ εἰς ἄλλα παρὰ τοὺς κατόχους πρόσωπα, οἱ δὲ κάτοχοι ᾖναι μόνον καλλιεργηταὶ, τὸ δημόσιον δὲν θὰ ἔλθῃ βεβαίως ν’ ἀδικήσῃ τοὺς ἀληθεῖς ἰδιοκτήτας.

§251ΜΠΑΛΑΦΑΣ. Ὑπάρχει νόμος ἰδιαίτερος· τὸ δημόσιον ἀπεφάσισε ἀπὸ τὰ 1833 νὰ λαμβάνῃ τόσον μόνον δικαίωμα.

§252ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἠξεύρω ὅτι εἶναι μερικὰ χωριὰ διὰ τὰ ὁποῖα τὸ δημόσιον λαμβάνει ἐπικαρπίαν ἐπὶ σιτηρῶν καὶ 5% διὰ τὰς φυτείας καὶ αὐτὰ ὀνομάζονται ἐθνικοϊδιόκτητα, ἑπομένως δηλῶ καὶ πάλιν ὅτι εἰς τοὺς κατόχους τῶν τοιούτων χωρίων τὸ δημόσιον θέλει ἐνεργήσει τὴν παραχώρησιν λαμβάνον τὰ δύο τρίτα τοῦ τιμήματος· φοβοῦμαι δὲ μήπως, παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν τοῦ κ. Μπαλάφα, ἀδικήσωμεν τοὺς πραγματικοὺς ἰδιοκτήτας. Ἐπαναλαμβάνω νὰ εἴπω ὅτι ἂν οἱ κάτοχοι ᾖναι ἰδιοκτῆται, θὰ λάβουν τὰς γαίας πληρόνοντες τὴν ἀναλογίαν τοῦ τιμήματος, ἄλλως δὲν πρέπει νὰ γείνῃ τὸ τοιοῦτον. Εἶπον χθὲς ὅτι οἱ κάτοχοι τῶν φαλαγγιτικῶν γραμματίων δύνανται νὰ ζητήσωσι τὴν καταμέτρησιν διαθεσίμων γαιῶν καὶ νὰ τὰς ἐκθέσωσιν εἰς δημοπρασίαν πρὸς πραγματοποίησιν τῶν γραμματίων. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ἐγεννήθη τὸ ζήτημα, ἀφοῦ ὁ νόμος τῆς προικοδοτήσεως πρόκειται ν’ ἀκυρωθῇ, ἂν εἰς τὰς δημοπρασίας δύνανται νὰ λαμβάνουν μέρος καὶ πολῖται, καὶ τίνι τρόπῳ θέλουν πληρώσει οὗτοι τὸ τίμημα ἐν περιπτώσει καθ’ ἣν αἱ γαῖαι ἤθελον κατακυρωθῇ εἰς αὐτούς. Ὁ νόμος τῆς προικοδοτήσεως ἐσυγχώρει εἰς πάντα πολίτην νὰ λαμβάνῃ μέρος εἰς τοιαύτας δημοπρασίας, καὶ μετὰ τὴν κατακύρωσιν ἐπέτρεπεν εἰς αὐτὸν νὰ πληρώσῃ τὸ τίμημα εἰς 36 ἔτη. Ἡ ἐπιτροπὴ προτείνει σήμερον νὰ συγχωρηθῇ εἰς τοὺς πολίτας νὰ λαμβάνουν μέρος εἰς τὴν δημοπρασίαν, ἀλλὰ νὰ πληρώνουν ἐπὶ χεῖρας τὸ τίμημα. Μοὶ φαίνεται ὅτι οὔτε εἰς τὸ πρῶτον πρέπει νὰ ἐπιμείνωμεν, οὔτε τὸ δεύτερον νὰ παραδεχθῶμεν, ἐπειδὴ ἔχομεν νόμον περὶ ἐκποιήσεως φθαρτῶν κτημάτων κατὰ τὸν ὁποῖον δύνανται οἱ πολῖται νὰ συναγωνίζωνται μετὰ τῶν φαλαγγιτῶν· νομίζω ὅτι εἶναι ὀρθὸν νὰ ἐφαρμόσωμεν τὰς διατάξεις τοῦ νόμου τούτου καὶ εἰς τὰς δημοπρασίας τῶν γαιῶν αἱ ὁποῖαι θὰ γίνωνται πρὸς πραγματοποίησιν τῶν φαλαγγιτικῶν γραμματίων, δηλ. ν’ ἀπαιτήσωμεν ἀπὸ τοὺς πολίτας νὰ καταθέτουν τὸ δεκατημόριον ἵνα λαμβάνουν μέρος εἰς τὸν συναγωνισμὸν, ἐὰν δὲ γείνῃ ἡ κατακύρωσις εἰς αὐτοὺς, νὰ πληρώσουν τὸ πεμπτημόριον ἐπὶ χεῖρας, τὸ δὲ ὑπόλοιπον εἰς δεκαετίαν.

§253ΔΑΓΡΕΣ. Ὁ κάτοχος γραμματίου δὲν θὰ πληρώσῃ βεβαίως τὸ πεμπτημόριον.

§254ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ὄχι, ἐνταῦθα δὲν ἔχει νὰ πληρώσῃ πεμπτημόριον.

§255ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ πρότασις αὕτη τοῦ κ. ὑπουργοῦ λαμβάνει θέσιν 31ον.

§256Θ. ΓΚΙΚΑΣ. Αἱ ὁμολογίαι τῆς τραπέζης εἶναι δεκταί;

§257ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ὄχι, δὲν εἶναι δεκταὶ πρὸς ἀγορὰν κτημάτων.

§258ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Γίνεται λοιπὸν δεκτὸν τὸ ἄρθρον 31;

§259ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα.

§260ΜΠΑΛΑΦΑΣ. Ἂς ἀναβληθῇ ἡ πρότασίς μου λοιπὸν δι’ αὔριον, διὰ νὰ σκεφθῆτε καλλίτερα.

§261ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ κ. Μπαλάφας ἐπιμένει νὰ σημειωθῇ ἡ παρατήρησίς του εἰς τὸν νόμον, εἰς τὸ σύνολον αὔριον δυνάμεθα νὰ προσθέσωμεν μίαν διάταξιν. Παρατηρῶ προσέτι ὅτι εἰς τὸν νόμον τὸν περὶ φυτειῶν προσετέθη ἄρθρον, κατὰ τὸ ὁποῖον εἰς τὴν πληρωμὴν τοῦ τιμήματος δὲν εἶναι δεκτὰ πιστωτικὰ γραμμάτια τοῦ δημοσίου· ἡ διάταξις αὕτη εἶναι ἀνάγκη νὰ προστεθῇ καὶ ἐνταῦθα. Δὲν δύναται ὁ κάτοχος ὁ ὁποῖος ἔκαμε δήλωσιν καὶ ἐζήτησε νὰ τῷ παραχωρηθῶσιν αἱ γαῖαι νὰ φέρῃ πρὸς ἐξόφλησιν φαλαγγιτικὸν γραμμάτιον.

§262ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ παρατήρησις αὕτη λαμβάνει θέσιν ἄρθρου 32ου.

§263ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Πρόκειται περὶ πληρωμῆς δημοσίου χρέους διὰ τὸ ὁποῖον οἱ φαλαγγῖται δὲν εἶχον ἄλλο ἐνέχειρον παρὰ τὴν γῆν· ἤδη πωλεῖται ἡ γῆ, τί βλάπτει νὰ γίνωσι δεκτὰ διὰ τὴν πληρωμὴν τῶν γαιῶν καὶ τὰ φαλαγγιτικὰ γραμμάτια, τὰ ὁποῖα, ἐννοεῖται, ἀναφέρουν ποσὰ χρηματικά· ἡ γῆ θὰ ἐκτιμηθῇ. Ἔχετε, κύριε ὑπουργὲ, δυσπιστίαν εἰς τὴν ἐκτίμησιν τότε καταστρέφεται ἡ βάσις τοῦ νόμου.

§264ΚΟΛΙΑΤΣΟΣ. Τὰ φαλαγγιτικὰ γραμμάτια ἠγοράσθησαν μὲ ἔκπτωσιν 20 καὶ 25%.

§265ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Κεχαγιᾶ, ἠμποροῦσα νὰ ἤμην συγκαταβατικώτερος, ἂν τὰ γραμμάτια εὑρίσκοντο εἰς χεῖρας τῶν ἀγωνιστῶν, ὑπὲρ τῶν ὁποίων ἐξεδόθησαν· τὰ γραμμάτια ὅμως ταῦτα περιῆλθον εἰς χεῖρας τρίτων, οἱ ὁποῖοι τὰ ἠγόρασαν μὲ τὴν ἰδέαν νὰ τὰ πραγματοποιήσουν ἐπὶ δημοπρασίας· πρὸς τί λοιπὸν νὰ βελτιώσωμεν τὴν θέσιν αὐτῶν τῶν ἀνθρώπων καὶ νὰ δεχθῶμεν ταῦτα εἰς πληρωμὴν γαιῶν παραχωρουμένων κατ’ ἐκτίμησιν; σήμερον ὑπέγραψα παραχωρητήριον καὶ παρετήρησα ὅτι ἕνεκα συναγωνισμοῦ καὶ ἐρεθισμοῦ μεγάλου ὅστις ἔλαβε χώραν εἰς τὴν δημοπρασίαν, κτῆμα τὸ ὁποῖον μόλις εἶχεν ἀξίαν 500 δραχμῶν ἀνεβιβάσθη εἰς 6000, καὶ ἐκεῖνος, πιστεύω, ὅστις προσέφερε τὸ ποσὸν τοῦτο θὰ τὸ παραιτήσῃ καὶ θὰ προτιμήσῃ νὰ πληρώσῃ τὸ δεκατημόριον. Ἄλλο δημοπρασία καὶ ἄλλο ἐκτίμησις· διὰ τοῦτο δὲν εἶναι δίκαιον νομίζω νὰ ζητήσωμεν σήμερον, ἀφοῦ ἐκάμαμεν νόμον σκοποῦντα τὴν ἀποκατάστασιν τῶν γεωργῶν καὶ τὴν ἐξασφάλισιν ὑπὲρ τοῦ δημοσίου μιᾶς διαρκοῦς προσόδου, νὰ ζητήσωμεν νὰ διευκολύνωμεν τὴν θέσιν τῶν κατόχων τῶν φαλαγγιτῶν γραμματίων, οἵτινες δύνανται νὰ τὰ πραγματοποιήσουν εἴτε ἀγοράζοντες φθαρτὰ κτήματα εἴτε δίδοντες αὐτὰ εἰς πληρωμὴν καθυστερούντων, εἰς τὴν ὁποίαν εἶναι δεκτά.

§266ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Ἤθελον συμφωνήσει μὲ τὸν κύριον ὑπουργὸν, ἂν δὲν μετεβάλλοντο οἱ ὅροι ὑπὸ τοὺς ὁποίους ἐξεδόθησαν τὰ φαλαγγιτικὰ γραμμάτια, διότι τότε βεβαίως δὲν ἠδικοῦντο οἱ κατέχοντες αὐτά. Οὗτοι εἶχον ὑπ’ ὄψιν ἕνα νόμον καὶ δυνάμει αὐτοῦ ἠδύναντο νὰ ἱκανοποιήσουν τὰς ἀπαιτήσεις των διὰ τῆς ἀγορᾶς ἐθνικῆς γῆς. Διὰ τοῦ ψηφιζομένου ἤδη νόμου ἅπασαι αἱ ἐθνικαὶ γαῖαι πρόκειται νὰ ἐκποιηθῶσιν· ἂν δὲ ἐν τῷ ὡρισμένῳ διαστήματι δὲν δυνηθῶσι νὰ πραγματοποιήσωσιν οἱ κάτοχοι τὰ φαλαγ. γραμμάτια, θέλουσι μεγάλως ἀδικηθῆ· τί δὲ μᾶς λέγετε ὡς πρὸς τοῦτο; ἂς κάμουν ἄλλην χρῆσιν, ἂς τὰ μεταχειρισθοῦν εἰς πληρωμὴν καθυστερούντων· ἀλλὰ τότε δὲν μεταβάλλεται τὸν ὅρον, κύριε ὑπουργὲ, τῆς ἐκδόσεως τῶν φαλαγγιτικῶν γραμματίων; Νομίζω ὅτι δὲν εἶναι δίκαιον, οὔτε ἔργον καλῆς πίστεως τὴν ὁποίαν πρέπει νὰ τηρῇ ἡ κυβέρνησις ὡς πρὸς τὴν ἐκπλήρωσιν τῶν ὑποχρεώσεών της.

§267ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ. Τὰ γραμμάτια αὐτὰ ἦσαν διὰ γαίας μὴ κατεχομένας.

§268ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Τοῦτο ἤθελα νὰ εἴπω καὶ ἐγώ. Δὲν μεταβάλλονται καθόλου οἱ ὅροι ὑπὸ τοὺς ὁποίους ἐξεδόθησαν τὰ Φαλαγγιτικὰ γραμμάτια, διότι καὶ σήμερον ἀκόμη δὲν δύνανται νὰ πραγματοποιηθοῦν ἐπὶ γαιῶν κατεχομένων παρὰ γεωργῶν, ἕως ὅτου δὲ ἐκπληρωθῶσιν αἱ διατάξεις τοῦ νόμου ὡς πρὸς τὰς κατεχομένας γαίας, θὰ παρέλθουν ἔτη ὁλόκληρα, καὶ τότε θὰ ἀρχίσῃ ἡ ἐκποίησις τῶν μὴ κατεχομένων· εἰς τὸ διάστημα τοῦτο δύνανται οἱ φαλαγγίται, ὅσοι ἔχουν τὴν διάθεσιν νὰ ἀγοράσουν, νὰ ὑποδείξουν γαίας διαθεσίμους καὶ νὰ προκαλέσουν τὴν καταμέτρησιν. Συλλογισθῆτε ποῦ θὰ εὑρεθῶμεν, ἂν παραδεχθῶμεν φαλαγγιτικὰ γραμμάτια διὰ τὴν ἐξόφλησιν τοῦ τιμήματος τῆς γῆς, ἐνῷ θὰ χάσωμεν τὴν ἐπικαρπίαν, ἀφ’ ἑτέρου πολλὰ ὀλίγαι γαῖαι θὰ μᾶς μείνουν, διότι εἶναι ἀρκετὰ γραμμάτια εἰς κυκλοφορίαν, καὶ δὲν ἠξεύρω πόσα θὰ ἐκδοθῶσι· διὰ τοῦτο ἐπιμένω νὰ γείνῃ δεκτὴ ἡ προσθήκη αὕτη.

§269ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ βουλὴ παραδέχεται τὴν προσθήκην;

§270ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα.

§271ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει ἄλλη ἀντίῤῥησις;

§272ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Ἐγὼ δὲν ἐπιμένω.

§273ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν γίνεται δεκτὸν, ὡς ἄρθρον 32, τὸ 23 τοῦ περὶ φυτειῶν νόμου· ὁ κ. Ζέγγελης ἔχει τὸν λόγον.

§274ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Αὔριον, αὔριον.

§275ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διαλύεται ἡ συνεδρίασις. ὥρα 5 παρὰ τέταρτον.