1871.02.10

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 28

Τῆς 10 Φεβρουαρίου 1871.

(Τετάρτη)

Ὥρα 1 Μ. Μ.

(Τὴν ἕδραν τοῦ προέδρου κατέχει ὁ κ. Τσιριμῶκος).

Μετὰ τὴν ἐκφώνησιν τοῦ ὀνοματικοῦ καταλόγου εὑρέθησαν παρόντες οἱ ἑξῆς βουλευταί.

(Ἀναγινώσκονται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως).

§1ΤΣΙΤΣΑΡΑΣ. Κύριε πρόεδρε, «ἀφ’ ἧς καταστῇ τελεσίδικος» εἰς τὸ ἄρθρον 36· ὄχι «ἀπὸ τῆς δημοσιεύσεως».

§2ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα νὰ διορθωθῇ «ἀπὸ τῆς τελεσιδικίας». Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις κατὰ τῶν πρακτικῶν;

§3ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§4ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὰ πρακτικὰ ἐπικυροῦνται.

§5ΣΑΡΑΒΑΣ. Κύριε πρόεδρε, μία ἔλλειψις σπουδαία. Ἐγένετο λόγος περὶ τῆς ἡμέρας, κατὰ τὴν ὁποίαν ἡ Βουλὴ ἀπεφάσισε νὰ συζητηθῇ ἡ ἐπερώτησίς μου.

§6ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μαζὴ μὲ τὸ νομοσχέδιον.

§7ΣΑΡΑΒΑΣ. Δὲν τὸ λέγουν τὰ πρακτικά· λέγουν νὰ προσενεχθῇ ὁ κατάλογος.

§8ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Καὶ νὰ γείνῃ ἡ συζήτησις.

§9ΣΑΡΑΒΑΣ. Δὲν λέγει τί ἀπεφάσισε ἡ Βουλή.

§10ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ ἀπεφάσισε νὰ συζητηθῇ καὶ ἡ ἐπερώτησις.

§11ΣΑΡΑΒΑΣ. Νὰ σημειωθῇ λοιπόν.

§12ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Κύριε πρόεδρε, ὁ κ. Δαγρὲς ὡμίλησε περὶ ἀτοπημάτων τινῶν, τὰ ὁποῖα ἔλαβον χώραν πρὸ τῆς παρούσης κυβερνήσεως καὶ ἐπ’ αὐτῶν εἶπον, ὅτι θὰ λάβω πρόνοιαν, ἵνα ἐνεργηθῇ ὁ νόμος. Εἰς τὰ πρακτικὰ φαίνεται ὡς νὰ ἐπρόκειτο περὶ πλημμελημάτων τῆς παρούσης ἐποχῆς. Παρακαλῶ νὰ διορθωθῇ.

§13ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πολὺ καλὰ, θὰ διορθωθῇ. Ὁ Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Ἀθηνῶν καὶ Πρόεδρος τῆς ὑμετέρας Ἱερᾶς Συνόδου, πρόεδρος δὲ συνάμα τῆς ἐπὶ ἀνεγέρσεως μνημείου εἰς τὸν ἀοίδιμον Πατριάρχην Γρηγόριον τὸν Εʹ. ἀπαγχονισθέντα, ὡς γνωρίζει ἡ Βουλὴ, ἐπιτροπῆς καὶ ὁ ἐπ’ ἀδελφῷ ἀνεψιὸς αὐτοῦ Γεώργιος Π. Ἀγγελόπουλος ἀπευθύνουσι πρὸς τὴν Βουλὴν ἀναφορὰν, διὰ τῆς ὁποίας ἐξαιτοῦνται, ἵνα ἐκφράσῃ αὕτη τὴν εὐχήν της ὑπὲρ τῆς μετακομιδῆς τῶν λειψάνων τοῦ ἀοιδήμου Πατριάρχου Γρηγορίου, οὗ τινος τὰ ἱερὰ ὀστᾶ μετεφέρθησαν εἰς ξένην γῆν, ἔνθα ἐκηδεύθησαν μεγαλοπρεπῶς, εἰς τὴν γενέτειραν γῆν καὶ ἡ Βουλὴ θερμῶς νὰ συστήσῃ εἰς τὴν κυβέρνησιν, ὅπως αὕτη διευκολύνῃ τὴν ἐνταῦθα μεταφορὰν, ἥτις πρέπει νὰ ᾖναι ὅσον τὸ δυνατὸν ἀνάλογος πρὸς τὸ μεγαλεῖον τοῦ μάρτυρος τούτου τῆς ἱερᾶς ἐπαναστάσεως. Λοιπὸν ἡ Βουλὴ δέχεται νὰ συστηθῇ αὕτη ἡ ἀναφορὰ στενῶς εἰς τὴν κυβέρνησιν ὁλόκληρον;

§14ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§15ΓΟΥΒΕΛΗΣ. Μάλιστα, διότι ἀναγνωρίζει τὸ ὕψος τοῦ ἀντικειμένου.

§16ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν στρατιωτικῶν.

§17ΣΜΟΛΕΝΤΣ (ὑπουργὸς τῶν στρατιωτικῶν). Κύριοι, λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλλω εἰς τὴν ἐπιψήφισιν ὑμῶν νομοσχέδιά τινα, τὰ ὁποῖα ὑφίσταται ἀνάγκη νὰ ἐπιψηφισθῶσιν ἕνεκα τῶν ἐλαττώσεων τῶν ἐπενεχθεισῶν εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ ὑπουργείου τῶν στρατιωτικῶν.

§18ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶναι «περὶ τροποποιήσεως ἄρθρων τινων τοῦ περὶ συνενώσεως τῶν εὐεργετικῶν ταμείων τοῦ κατὰ γῆν στρατοῦ νόμου» καὶ «περὶ καταργήσεως ἐπιμισθίων». Θὰ τυπωθοῦν καὶ θὰ διανεμηθοῦν. Ἀντικείμενον τῆς συνεδριάσεώς μας εἶναι ἡ ἐξακολούθησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ καταδιώξεως τῆς λῃστείας. Εἰς τὸ χθεσινὸν ἄρθρον τὸ 37, τὸ ὁποῖον παρεδέχθη ἡ Βουλὴ, παρελείφθη ἡ ἀνάγνωσις τῆς ἑξῆς περικοπῆς· «ἡ πρὸς εἴσπραξιν τῶν ἀπαιτήσεων τῶν ζημιωθέντων καὶ τοῦ δημοσίου καταδίωξις γίνεται μετὰ τὴν ὁριστικὴν ἐκδίκασιν τῆς ὑποθέσεως». Ἐννοεῖται, ὅτι ἡ Βουλὴ παρεδέχθη καὶ αὐτὸ ὡς περιεχόμενον εἰς τὸ ἄρθρον.

§19ΠΟΛΛΟΙ. Βέβαια.

§20ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις;

§21ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§22ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν προστίθεται εἰς τὸ ἄρθρ. καὶ αὐτὴ ἡ περικοπή. Προτοῦ προβῶμεν, κύριοι, παρακαλῶ τοὺς κ. βουλευτὰς, ὅσοι καθυστεροῦσιν ἀπὸ τῆς 1 ὥρας καὶ καθεξῆς, νὰ ἔρχωνται τοῦ λοιποῦ τακτικῶς εἰς τὴν πρώτην, διότι ἄλλως, ἐὰν ἐγκρίνετε νὰ δημοσιεύσωμεν τὰ ὀνόματα αὐτῶν καὶ νὰ διαλυώμεθα.

§23ΑΥΓΕΡΙΝΟΣ. Αὐτὸ ἐλέχθη τοσάκις.

§24ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰδοποιοῦνται λοιπὸν διὰ τελευταίαν φορὰν, ὅσοι συνήθως καθυστεροῦν. Ἀναγινώσκεται, κύριοι, ἡ τροποποίησις τὴν ὁποίαν ἡ κυβέρνησις ἔφερεν εἰς τὸ ἀκροτελεύτιον ἄρθρον τοῦ νόμου, καὶ ἡ ὁποία εἶναι τὸ ἀντικείμενον τῆς συζητήσεως.

§25ΧΑΤΖΙΣΚΟΣ. Κύριε πρόεδρε τὸν λόγον. (Ἀναγινώσκεται τὸ ἄρθρον.) Ἀκροτελεύτιον ἄρθρον. Ἡ πρὸς καταδίωξιν τῆς λῃστείας τεταγμένη στρατιωτικὴ δύναμις τοποθετηθήσεται εἰς μονίμους στρατιωτικοὺς σταθμούς. Ὁ ἀριθμὸς, ἡ θέσις καὶ ἡ περιφέρεια τῶν σταθμῶν ὁρισθήσονται διὰ Β. Διατάγματος, αἱ δὲ ἐντὸς τῆς περιφερείας ἑκάστου αὐτῶν ἔνεδραι καὶ λοιπαὶ στρατιωτικαὶ κινήσεις θέλουν ἐνεργεῖσθαι χωρὶς νὰ εἰσέρχωνται οἱ περιπολοῦντες στρατιῶται ἐν τοῖς χωρίοις. Ἡ πρὸς ἀνέγερσιν τῶν οἰκοδομημάτων τῶν μονίμων σταθμῶν, ἢ ἐπισκευὴν καὶ ἐπέκτασιν ὑπαρχόντων κτιρίων ἀπαιτουμένη δαπάνη καταλογισθήσεται ἐπὶ τοῦ Κεφ. 3, ἄρθρ. 1. τοῦ εἰδικοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργείου τοῦ ἔτους 1871.

§26ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχει ὁ κ. Χατζῖσκος τροπολογίαν, ἡ ὁποία διενεμήθη πρὸς ὑμᾶς.

§27ΣΑΡΑΒΑΣ. Ἔμεινε τὸ τελευταῖον ἄρθρον περὶ διαρκείας.

§28ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἀφοῦ τελειώσουν ὅλα, τότε εἶναι αὐτὸ ὡς τελευταῖον ἄρθρον.

§29ΧΑΤΖΙΣΚΟΣ. Ἐν ἀρχῇ τῆς συζητήσεως τοῦ ἀκρωτηριασθέντος χθὲς, ὡς μοῦ φαίνεται, νόμου περὶ καταδιώξεως τῆς ληστείας, ὑπέβαλον ἐνώπιόν σας τὰς ἑξῆς τροπολογίας· τὴν σύστασιν διοικητικῆς ἀστυνομίας εἰς τὰς πρωτευούσας τῶν δήμων τῆς ὅλης ὁροθετικῆς γραμμῆς, τὴν κατασκευὴν στρατωνίσκων καὶ τὴν σύστασιν καὶ ὀργάνωσιν εἰδικοῦ σώματος πρὸς καταδίωξιν καὶ ἐξάλειψιν τῆς ληστείας· ἐν τῇ συντόμῳ ἐκείνῃ ὁμιλίᾳ μου, κύριοι, ἀπηύθυνα καὶ ἔπαινον πρὸς τὸν πρωθυπουργὸν κ. Κουμουνδοῦρον, διότι ἔσπευσε νὰ φέρῃ ἐκ τῶν πρώτων ἔργων τοῦ ὑπουργείου του καὶ τὸ νομοσχέδιον κατὰ τῆς ληστείας, ἐπεκαλέσθην τὴν πολυπειρίαν του, τὰς γνώσεις του, τὴν ἱκανότητά του, καὶ τέλος προσημείωσα ἐν τοῖς πρακτικοῖς εὐθύνην διὰ λογαριασμὸν τοῦ κ. Κουμουνδούρου, ἂν δὲν συντελέσῃ ὡς πρόεδρος τῆς κυβερνήσεως ὅπως καταρτισθῇ αὐτὸς ὁ νόμος ὅσον εἶναι δυνατὸν ἀνθρωπίνως τελειότερος καὶ ἀποτελεσματικώτερος. Ἐν μιᾷ τῶν ἑπομένων συνεδριάσεων τῆς Βουλῆς ὁ κ. πρωθυπουργὸς μᾶς ὑπέβαλε τὴν τροπολογίαν τὴν ὁποίαν ἠκούσαμεν πρὸ ὀλίγου, ἥτις ἱκανοποιεῖ πληρέστατα τὴν σχετικὴν ἰδικήν μου τροπολογίαν, τουτέστι περὶ κατασκευῆς στρατωνίσκων, καὶ ἑπομένως δὲν ἔχω παρὰ νὰ ὑποστηρίξω καὶ ἀναπτύξω τὰς δύω ἄλλας τροπολογίας. Ὡς πρὸς τὴν πρώτην διὰ τῆς συστάσεως τῆς διοικητικῆς ἀστυνομίας εἰς τὰς πρωτευούσας τῶν δήμων τῆς ὁροθετικῆς γραμμῆς συγκεντροῦται, κύριοι, ὅλη ἡ διεύθυνσις τῆς καταδιώξεως καὶ ἐξοντώσεως τῆς ληστείας εἰς τὴν ἐξουσίαν, ἥτις εἶναι καὶ ἡ ἁρμοδιωτέρα διὰ νὰ ἐξασφαλίσῃ τὸν πολίτην κατὰ πάσης ἐπιθέσεως κακούργων καὶ αὐθαιρέτων· συγκεντροῦται ὅλη ἡ διεύθυνσις εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν ἐσωτερικῶν τὸ ὁποῖον κατὰ τὸ καταστατικὸν τῶν ὑπουργείων εἶναι καὶ τὸ ἁρμόδιον καὶ τὸ ἔχον τὸ καθῆκον νὰ μεριμνᾷ περὶ τῆς δημοσίας ἀσφαλείας καὶ τὸ ὁποῖον ἔχει συνάμα καὶ τὴν εὐθύνην. Διὰ τῆς συστάσεως τῆς διοικητικῆς ἀστυνομίας καθ’ ὅλην τὴν ὁροθετικὴν γραμμὴν ἀπαλάσσονται, ἀφαιροῦνται τὰ ἀστυνομικὰ καθήκοντα ἀπὸ τοὺς ἐπιτετραμμένους τὴν καταδίωξιν τῆς ληστείας, οἵτινες, κύριοι, ἂς τὸ ὁμολογήσωμεν, τὰ ἐξασκοῦν ἀνωμάλως, ἀτάκτως, καταθλιπτικῶς, καταπιεστικῶς, καταχρηστικῶς, καὶ ἐνίοτε πρὸς βλάβην τῆς δημοσίας ἀσφαλείας· διὰ τῆς συστάσεως τῆς διοικητικῆς ἀστυνομίας εἰς τὰ ὅρια τοῦ κράτους κανονίζεται, κύριοι, ἡ ἀστυνομικὴ καταδίωξις, ἥτις εἶναι ἡ πρώτη ἀφετηρία· ἀστυνομικῶς καταδιώκεται πάντοτε ἡ ληστεία καὶ ἐκεῖθεν ἄρχεται ἡ καδίωξις αὐτῆς· κανονίζεται λέγω ἡ ἀστυνομία δι’ ὀργάνων μονίμων, ἅτινα θὰ ἦναι εἰς κατάστασιν νὰ γνωρίζωσι τὴν φωλεὰν τῶν λῃστῶν, τοὺς τροφοδότας αὐτῶν, καὶ τὰς σχέσεις των καὶ ἅτινα θὰ ἦναι εἰς κατάστασιν ὡς ἐκ τῶν γειτονικῶν σχέσεών των νὰ γνωρίζωσι καὶ τὰς μελετωμένας εἰσβολὰς τῶν λῃστῶν ἐκ τῆς Ὀθωμανικῆς χώρας. Οἱ γείτονες ἡμῶν καταφέρονται δικαιολογούμενοι καθ’ ἡμῶν, ἀλλ’ ἡμεῖς δὲν τοὺς κατακρίνομεν· ἡμεῖς λέγομεν μίαν ἀλήθειαν καὶ ἡ ἀλήθεια εἶναι, ὅτι ἡ φωλιὰ τῶν λῃστῶν, τὸ φυτώριον οὕτως εἰπεῖν τῆς ληστείας εἶναι τὰ ὀθωμανικὰ σύνορα. Τέλος πάντων διὰ τῆς συστάσεως τῆς Διοικητικῆς Ἀστυνομίας εἰς τὴν ὁροθετικὴν γραμμὴν θέλουν ἀπαλλαγῆ καὶ οἱ δυστυχεῖς δήμαρχοι τῆς ὁροθετικῆς γραμμῆς ἀπὸ τὰς καθημερινὰς ἐνοχλήσεις, ἀπὸ τὰς ἀπειλὰς, ἀπὸ τὰς παύσεις, ἀπὸ τὰς ἀδιορθώτους, οὕτως εἰπεῖν, ἀπαιτήσεις τῶν μεταβατικῶν καὶ ἄλλων καὶ θέλουν ἔχει καιρὸν καὶ ἐκεῖνοι οἱ δυστυχεῖς δήμαρχοι νὰ ἐνασχοληθῶσιν εἰς τὰ δημοφελῆ ἔργα, θέλουν συγχρόνως περιορισθῆ καὶ τὰ μεταβατικὰ καὶ οἱαιδήποτε ὁπλοφόροι εἰς τὰ κύριά των καθήκοντα, τουτέστι νὰ κάμουν χρῆσιν τοῦ ὅπλου των, καταδιώκοντες, συλλαμβάνοντες καὶ φονεύοντες τοὺς λῃστάς. Περὶ τῆς χρησιμότητος τῆς Διοικητικῆς Ἀστυνομίας εἰς τὴν ὁροθετικὴν γραμμὴν δὲν ἔχω ἀνάγκην πολλῶν λόγων διὰ νὰ σᾶς πείσω, ἔχομεν ὑπ’ ὄψιν μας τὴν Διοικητικὴν Ἀστυνομίαν Ἀθηνῶν καὶ Πειραιῶς, τὴν ὁποίαν περὶ πολλοῦ ποιούμεθα καὶ εἰς τὴν ὁποίαν ἀείποτε δίδομεν συνδρομὴν καὶ εὐκολίαν, διότι ἀνταποκρίνεται εἰς τὸν σκοπὸν καὶ ἀποστολήν της. Καὶ εἶναι ἄπορον νὰ ἔχωμεν τὴν πρωτεύουσάν μας ἐν ἀσφαλείᾳ καὶ τὰ ὅρια τῆς πρωτευούσης, τὰ δὲ ὅρια τοῦ κράτους νὰ ἔχωμεν εἰς τὴν διάκρισιν τῶν λῃστῶν καὶ ἠξεύρετε, κύριοι, πῶς ὁμοιάζομεν; ὡς νὰ ἔχωμεν μίαν μεγαλοπρεπεστάτην αἴθουσαν μὲ ἔπιπλα πολυδάπανα καὶ ἐκλεκτὰ καὶ νὰ ἔχωμεν τὴν θύραν αὐτῆς τῆς μεγαλοπρεποῦς αἰθούσης ἀνοικτὴν, καὶ ἐλευθέραν εἰς τὸν τυχόντα καὶ νὰ εἰσέρχωνται νὰ παρακάθηνται εἰς τὰ ὡραῖα ταῦτα ἔπιπλα καὶ λῃρόκαππες λῃστῶν μεταξὺ εὐγενῶν ξένων, μεταξὺ πλουσίων ὁμογενῶν, μεταξὺ ἐντίμων ἐμπόρων, ἐντίμων πολιτῶν, βουλευτῶν καὶ ὑπουργῶν. Διὰ τοὺς λόγους τούτου, παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ παραδεχθῇ τὴν τροπολογίαν μου ταύτην, ὅπως ἐξασφαλίσωμεν ἅπαξ διὰ παντὸς τὰ ὅριά μας. Διὰ τοῦτο θεωρῶ ἐκ τῶν ὧν οὐκ ἄνευ τὴν σύστασιν τῆς διοικητικῆς ἀστυνομίας εἰς τὰς πρωτευούσας τοῦ δήμου τῆς ὁροθετικῆς γραμμῆς. Μεταβαίνω ἤδη εἰς τὴν δευτέραν τροπολογίαν μου δηλ. τὴν σύστασιν εἰδικοῦ σώματος πρὸς καταδίωξιν τῆς λῃστείας. Ἡ δευτέρα αὕτη τροπολογία σκοπεῖ τρία τινά, τὴν τιμὴν καὶ τὰ συμφέροντα τοῦ στρατοῦ μας, τὴν ἐξάρτησιν ὅλων τῶν ἁρμοδίων ὑπαλλήλων στρατιωτικῶν τε καὶ πολιτικῶν ἀπὸ τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ τὴν παντελῆ ἐξάλειψιν τῆς λῃστείας σὺν τῇ διαρκεῖ ἀσφαλείᾳ τῶν ὁρίων μας. Ὁ στρατός μας, κύριοι, εἶναι σὰρξ ἐκ τῆς σαρκός μας, ὁ στρατός μας πρέπει νὰ ᾖναι ὑπερήφανος, ὁ στρατός μας πρέπει νὰ ᾖναι τὸ καύχημά μας, ὅπως εἶναι οἱ στρατοὶ τῶν ἄλλων ἐθνῶν τὸ καύχημά των. Ἀλλ’ ὁ στρατός μας κατακρίνεται καθ’ ἑκάστην καὶ ἑπομένως δὲν δύναται νὰ ἔχῃ τὴν ἐπιθυμητὴν παρ’ ἡμῶν καὶ τοῦ στρατοῦ ἀξιοπρέπειάν του· ὁ στρατός μας διαμελιζόμενος εἰς ἐλάχιστα ἀποσπάσματα, περιφερόμενος εἰς τὰ δάση, εἰς τὰ ἀπόκεντρα χωρία, δὲν εὑρίσκει τροφὴν, τὴν τροφὴν ἐκείνην, τὴν ὁποίαν τὸ δημόσιον πληρώνει, τὴν ὁποίαν ὑπεσχέθη τὸ δημόσιον εἰς τὸν στρατιώτην, εἰς τὸν ἀξιωματικὸν, δὲν τὴν εὑρίσκει καὶ ἑπομένως ἁρπάζει τὴν κότταν τοῦ πολίτου, ἁρπάζει τὸ ἀρνὶ τοῦ πολίτου, ζητεῖ καλὴν τροφὴν, ζητεῖ καλὸν ἄρτον, ἀγγαρεύει τὸν πολίτην εἰς τρόπον ὥστε ὁ πολίτης εὑρίσκεται μεταξὺ Σκύλλας καὶ Χαρύβδεως, ἐξ ἑνὸς μέρους πληρώνει τοὺς φόρους, ἐξ ἄλλου μέρους καταπιέζεται, δὲν ἔχει τὴν ἰδιοκτησίαν του ἐλευθέραν· φωνάζει ὁ πολίτης, συντρέχει τὰς φωνὰς τοῦ πολίτου ὁ πάρεδρος, ὁ δήμαρχος, ὁ νομάρχης, ὁ ὑπουργός. Τέλος πάντων, κύριοι βουλευταί, ὁλόκληρος ἄρα ὁ στρατὸς κάμνει αὐτὰς τὰς ἀταξίας; ὄχι βέβαια, καὶ ὅμως τὰ παράπονα γίνονται καὶ ὅμως φωναὶ ὑψοῦνται κατὰ τοῦ στρατοῦ καὶ ἐνώπιον τῆς Βουλῆς καὶ ἰδοὺ ὁ στρατὸς κατηγορεῖται, ὅτι κατὰ μέγα μέρος ἀδικεῖ καὶ παρεκτρέπεται. Ὑποθέσατε μίαν πλειονοψηφίαν, ἡ ὁποία νὰ μὴ ἔχῃ ὑπ’ ὄψιν τὰ συμφέροντα τοῦ ἔθνους, ὑποθέσατε μίαν μειονοψηφίαν τῆς Βουλῆς, ἡ ὁποία νὰ μὴ ἀφίνῃ διὰ θορύβων καὶ ἄλλων προσκομάτων τὴν κυβέρνησιν εἰς τὴν πρόοδον τῶν ἐργασιῶν της· δὲν κατηγορεῖται οὔτε ἡ μειονοψηφία, οὔτε ἡ πλειονοψηφία, ἀλλὰ κατηγορεῖται ὁλόκληρος ἡ Βουλὴ καὶ χάνει κάθε βουλευτὴς τὴν διάθεσιν καὶ τὴν ἀξίαν νὰ ᾖναι βουλευτής. Ἡ τροπολογία μου λοιπὸν σκοπὸν ἔχει νὰ περιποιηθῇ τὴν τιμὴν καὶ τὰ συμφέροντα τοῦ στρατοῦ καὶ βεβαίως δὲν θὰ δυνηθῇ ἄλλως πως νὰ ἀποφύγῃ τὰ παράπονα οὔτε ἡ κυβέρνησις οὔτε ἡ Βουλὴ εἰμὴ διὰ ῥιζικῶν μέτρων, τοὐτέστι δι’ εἰδικοῦ σώματος· ὁ στρατός μας διαμελιζόμενος εἰς μικρὰ ἀποσπάσματα ἔχει καιρὸν νὰ κάμῃ τὰ γυμνάσιά του; Ἐρωτῶ τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, ἐὰν κάμνῃ τὰ ἀναγκαῖα γυμνάσια ὁ στρατός μας καὶ ἐὰν ὁ στρατὸς ἀγύμναστος ᾖναι χρήσιμος· ἔχομεν λυπηρὰ παραδείγματα ξένων ἐθνῶν ἀγυμνάστων στρατῶν· ὁ στρατός μας διαμελιζόμενος εἰς διάφορα μικρὰ ἀποσπάσματα δύναται νὰ ἔχῃ πειθαρχίαν; Καὶ ἠξεύρετε τί θὰ εἰπῇ, ὅταν συνειθίσῃ ὁ στρατιώτης νὰ ᾖναι ἄνευ πειθαρχίας; εἶναι δύσκολον, ἢ μᾶλλον ἀδύνατον, νὰ τὸν ἐπαναφέρῃς εἰς τὴν πειθαρχίαν του. Διὰ τοῦτο λέγω, ὅτι πρέπει νὰ σκεφθῶμεν διὰ ῥιζικῶν μέτρων περὶ τῆς τιμῆς καὶ τῆς ὑπολήψεως τοῦ στρατοῦ καὶ τοῦτο δὲν γίνεται ἄλλως παρὰ διὰ τοῦ μέτρου τοῦ εἰδικοῦ σώματος, ἐπιτετραμμένου τὴν καταδίωξιν τῆς λῃστείας καὶ ἔχοντος ἀκόμη καὶ τὴν εὐθύνην· διότι σήμερον ποῦ θὰ δώσωμεν τὴν εὐθύνην; δὲν ἔχομεν εἰς κανὲν μέρος ὡρισμένως· νὰ τὴν δώσωμεν εἰς τὸν στρατόν, ὄχι, εἰς τὸν νομάρχην ὄχι, εἰς τὸν ὑπουργὸν ὄχι, εἰς τὸν φρούραρχον ὄχι, εἰς τὸν πολίτην ὄχι. Τίς εἶναι ὁ ὑπεύθυνος; οὐδεὶς βέβαια. Βλέπετε λοιπόν, ὅτι τὸ μέτρον, τὸ ὁποῖον προενόησε τὸ νομοσχέδιον, εἰς τὸ ὁποῖον δὲν ἤμην καὶ ἐγὼ πολλὰ ἐναντίος, νὰ ὑπαχθῶσιν οἱ στρατιῶται εἰς τὰ πολιτικὰ δικαστήρια δὲν ἐπιφέρει πρακτικὸν ἀποτέλεσμα· διότι, κύριοι, τίς πταίει ἐδῶ, ἐὰν δὲν ἐφαρμόζωνται οἱ αὐστηροὶ στρατιωτικοὶ νόμοι; Οἱ δικασταί, οἵτινες εἶναι σὰρξ ἐκ τῆς σαρκός μας, ἐπίσης οἱ φρούραρχοι, οἱ ἀρχηγοί, ὁ ὑπουργὸς καὶ πρὸ πάντων ὁ ὑπουργός, κύριοι. Βλέπετε λοιπόν, ὅτι διὰ τοιούτων μέτρων θὰ βλάψωμεν, ἀντὶ νὰ ὠφελήσωμεν. Ἑπομένως συνιστῶ εἰς τὴν Βουλὴν καὶ τὴν παραδοχὴν τῆς δευτέρας τροπολογίας μὲ τὴν παρατήρησιν, ὅτι διὰ νὰ ἐξαλειφθῇ ἡ λῃστεία καὶ διὰ νὰ ἔχωμεν διαρκῆ ἀσφάλειαν καὶ ἡσυχίαν, πρέπει νὰ ληφθοῦν ὁριστικὰ καὶ ῥιζικὰ μέτρα. Ἐπὶ τοιούτων μέτρων, κύριοι, θὰ εὕρωμεν τὴν ἐπιθυμίαν τοῦ ἔθνους τὴν ἐκφρασθεῖσαν πολυειδῶς καὶ πολυτρόπως. Δὲν θέλω λῃστάς, λέγει, τὸ ἔθνος, καὶ τὸ λέγει ἤδη διαρκῶς χρόνια ὁλόκληρα. Ὅταν ληφθῶσιν ὁριστικὰ καὶ ῥιζικὰ μέτρα, εἶμαι περισσότερον βέβαιος, ὅτι δὲν θὰ ὑπάρξῃ λῃστεία. Παρακαλῶ λοιπὸν τὸ ὑπουργεῖον νὰ σκεφθῇ καὶ περὶ τῆς μιᾶς καὶ περὶ τῆς ἑτέρας τροπολογίας μου. Παρακαλεῖται ἡ Βουλὴ πρὸ πάντων νὰ λάβῃ ὑπὸ σπουδαίαν ἔποψιν τὰς τροπολογίας μου ταύτας καὶ νὰ τὰς παραδεχθῇ. Εἷς εἶναι ἴσως ὁ ἰσχυρὸς ἐκεῖνος λόγος, ὁ ὁποῖος θὰ πολεμήσῃ τὰς ἐν λόγῳ τροπολογίας μου, ἡ οἰκονομία δηλονότι. Ἐννοεῖται οἴκοθεν ὅτι καὶ ἐγὼ ἔχω ὑπ’ ὄψιν τὴν οἰκονομίαν· ἀλλὰ δύναται νὰ ὑπάρξῃ οἰκονομία ἄνευ ἀσφαλείας; Κύριοι, ὁ ἐπιούσιος ἄρτος τοῦ πολίτου εἶναι ἡ ἀσφάλεια· ὅταν ἔχωμεν ἀσφάλειαν, ἔχομεν οἰκονομίαν, καὶ τἀνάπαλιν. Πέρυσι, κύριοι, ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, καὶ εἰς τὴν ἐπιτροπὴν τοῦ προϋπολογισμοῦ ἐξέφρασα γνώμην, καὶ τὴν ἐπαναλαμβάνω καὶ σήμερον, ὅτι διὰ τῆς παραδοχῆς τῶν ἀναγκαίων δαπανῶν θὰ εὕρωμεν τὴν οἰκονομίαν καὶ τὴν ἀσφάλειαν, καὶ ὅταν εὕρωμεν τὴν ἀσφάλειαν, ἔχομεν τὴν οἰκονομίαν. Αὐτά, κύριοι, ἐνόμισα ἀναγκαῖον νὰ ὑποβάλω ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, ἡ δὲ Βουλὴ ἂς ἀποφασίσῃ τὸ συμφερώτερον διὰ τὸ κράτος.

§30ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ (Πρωθυπουργός). Κύριοι, τὸ καλὸν καὶ τὸ κακὸν τῶν τροπολογιῶν τοῦ προαγορεύσαντος κ. Χατζίσκου εἶναι, ὅτι εἶναι καὶ ῥιζικαὶ καὶ ἐπὶ τοσούτῳ σπουδαῖαι, ὥστε εἶναι ἀδύνατον μία Κυβέρνησις νὰ τὰς παραδεχθῇ ἐκ τοῦ προχείρου καὶ ἀμέσως εἰς ἕνα εἰδικὸν νόμον· ἰδοὺ διατὶ θέλω τὸν παρακαλέσει ἐπιμόνως νὰ μὴ ἐπιμείνῃ ὥστε αἱ τροπολογίαι νὰ συζητηθοῦν καὶ ψηφοφορηθοῦν ὁμοῦ μὲ τὸ νομοσχέδιον. Δὲν πρόκειται περὶ τῶν ἀρχῶν τὰς ὁποίας ἔχω ὡς πρὸς τὴν διοίκησιν τοῦ τόπου· εἰς αὐτὰς διαφωνῶ μὲ τὸν κ. Χατσῖσκον ῥιζικῶς, διότι τὸ σύστημά του εἶναι συγκεντρωτικὸν, ἐνῷ ἐγὼ εἶμαι ὑπὲρ τῆς ἀποκεντρώσεως. Δὲν ἔχω ὅμως ἀπολύτους ἀρχὰς, καὶ οὔτε δύναταί τις νὰ ἔχῃ εἰς τὴν πολιτικήν· διὰ τοῦτο εἰς νομοσχέδιον τὸ ὁποῖον ἤρχισεν ἤδη νὰ συζητῆται ἀπὸ ἐπιτροπὴν ἐκ σπουδαίων ἀνθρώπων συγκειμένην, καὶ πρόκειται νὰ κανονισθῶσι καὶ ζητήματα διοικητικὰ, σχέσιν ἔχοντα πρὸς τὴν ἀποκέντρωσιν καὶ συγκέντρωσιν, ποῖον τὸ κατάλληλον ἀστυνομικὸν σύστημα κατὰ τὰς μεθορίους ἐπαρχίας, ἐκεῖ θέλει ληφθῶσιν ὑπ’ ὄψιν καὶ θέλομεν ἐξετάσει, ὁμοῦ μὲ τὰς μεταβολὰς ἐπὶ τοῦ δημοτικοῦ συστήματος τὰς ὁποίας προτιθέμεθα νὰ ἑτοιμάσωμεν καὶ ὑποβάλωμεν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, ἂν διοικητικὴ ἀστυνομία δύναται νὰ ἐφαρμοσθῇ εἰς τοὺς δήμους καὶ ποίους; τῶν πόλεων, τοὺς ἀγροτικοὺς ἢ εἰς τοὺς δήμους τοὺς μεθορίους; καὶ ἐὰν καὶ ἐκεῖ πρέπει νὰ καθιερώσωμεν τὴν διοικητικὴν ἀστυνομίαν. Παρακαλῶ λοιπὸν τὸν κ. βουλευτὴν ν’ ἀναμείνῃ τὴν ἐποχὴν αὐτὴν, διότι εἰς τὸν ἔκτακτον αὐτὸν νόμον καὶ παροδικῶς δὲν πρέπει νὰ λύσωμεν σπουδαῖον ζήτημα, τὸ ὁποῖον θὰ ἐπιζήσῃ καὶ μετὰ τὴν ἔκπνευσιν τοῦ νόμου ὁ ὁποῖος θὰ ἐκπνεύσῃ συντομώτατα, διότι ἐλπίζω, ὅτι συντομώτατα θὰ ἐπανέλθῃ ἡ ἀσφάλεια. Καὶ ὡς πρὸς τὴν δευτέραν τροπολογίαν τοῦ κ. Χατζίσκου τὴν ἰδίαν παρατήρησιν σκοπεύω νὰ ἐπιφέρω Ἔχομεν ἤδη ἓν σύστημα καταδιώξεως, τὸ ὁποῖον ἔφερε τὰ ἀποτελέσματά του, καλὰ βεβαίως, διότι τώρα δὲν μαστιζόμεθα ἀπὸ τὴν ληστείαν, δὲν πρέπει λοιπὸν νὰ τὸ ἀλλάξωμεν εἰκῇ καὶ χωρὶς νὰ μελετήσωμεν τὸ νέον, δὲν πρέπει νὰ δοκιμάσωμεν νέον σύστημα θεραπείας, εἰς στιγμὴν καθ’ ἣν ὁ πυρετὸς εἶναι εἰς τὴν ἔξαψίν του, διότι τὸ νέον αὐτὸ ἰατρικὸν ἠμπορεῖ νὰ φέρῃ καταστροφήν· ἀναγνωρίζω, ὅτι ἀληθῶς πρέπει νὰ συζητηθῇ καὶ μελετηθῇ. Καὶ ἀληθῶς ἡ Κυβέρνησις, ἂν θέλῃ ἅπαξ διὰ παντὸς νὰ σχηματίσῃ καλὸν στρατόν, πρέπει νὰ χωρίσῃ τὴν ὑπηρεσίαν αὐτοῦ ἀπὸ τὴν ὑπηρεσίαν τῆς καταδιώξεως, διότι ὅπως ἤδη ὑπηρετεῖ, βλάπτεται καὶ κατὰ τὰ ἤθη καὶ ἀπομακρύνεται ἀπὸ τὸν προορισμόν του. Ἀλλά, κύριοι, δὲν εἶναι τῆς στιγμῆς, οὔτε δυνάμεθα ἤδη νὰ αὐτοσχεδιάσωμεν σύστημα, μὲ τὸ ὁποῖον νὰ ἀντικαταστήσωμεν τὸ ὑπάρχον, διότι ἀληθῶς καὶ τὰ οἰκονομικά μας σήμερον δὲν τὸ ἐπιτρέπουν. Ἀληθῶς καὶ κατὰ θεωρίαν καὶ πρακτικῶς ἡ ἀσφάλεια βελτιόνει τὴν οἰκονομίαν, ἀλλὰ δὲν πρόκειται περὶ τούτου, τὰ ἀποτελέσματα αὐτοῦ θέλουσιν εἶσθαι μεμακρυσμένα· ἀλλὰ σήμερον πρὸς σύστασιν εἰδικοῦ σώματος ἀνάγκη νὰ ἐξοδεύσωμεν χρήματα καὶ ὁ προϋπολογισμὸς δὲν μᾶς βοηθεῖ νὰ ἐξοδεύσωμεν 500,000 δραχμὰς καὶ νὰ συγκροτήσωμεν τοιοῦτον σῶμα. Σήμερον δὲ ἡ ληστεία καταδιώκεται ἐπιτυχῶς καὶ ἀποτελεσματικῶς. Διὰ τοῦτο παρακαλῶ τὸν κύριον Χατζίσκον νὰ μὴ ἐπιμείνῃ εἰς τὸ σύστημά του, τὸ ὁποῖον ἐνδέχεται νὰ ᾖναι καλόν, ἀποτελεσματικόν, ἀλλὰ ν’ ἀναβληθῇ, νὰ μελετηθῇ καὶ ἐν καιρῷ νὰ συζητηθῇ, διότι πρέπει νὰ συζητηθῇ. Τὸ ζήτημα τῆς ἀστυνομίας θὰ ἔλθῃ, τὸ ἐπαναλαμβάνω· ἡ Ἑλλὰς δὲν δύναται νὰ μὴ σκεφθῇ, ἵνα διοργανίσῃ τὸν στρατόν της, καὶ νὰ κατορθώσῃ, ὥστε τὸ στρατιωτικὸν πνεῦμα νὰ βασιλεύσῃ ἐν τῷ στρατῷ, καὶ ὁ σεβασμὸς πρὸς τοὺς νόμους καὶ πρὸς τὴν τιμὴν καὶ τὴν ἐλευθερίαν τοῦ πολίτου, νὰ θεωρῆται παρ’ αὐτοῦ ὡς τὸ κύριον καθῆκόν του· καὶ δὲν θέλει κατορθώσει τοῦτο, ἐν ὅσῳ εἶναι ὁ στρατὸς ἐπιφορτισμένος μὲ τὰ καθήκοντα τὰ ἀστυνομικὰ, τὰ ὁποῖα ἐκτελεῖ καὶ μὲ τὴν ἄλλην ἐν γένει ὑπηρεσίαν. Ἑπομένως καὶ τὸ ζήτημα αὐτὸ ἐπὶ τοῦ ὁποίου ἐσκέφθη ὁ κύρ. Χατζίσκος θέλει ἔλθει ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, καὶ παρακαλῶ τὸν κύριον Χατζίσκον ν’ ἀναβάλῃ ὥστε νὰ μελετηθῇ καὶ συζητηθῇ καὶ τοῦτο καλλίτερον καὶ ὑπὸ τῆς Βουλῆς καὶ ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως.

§31ΧΑΤΖΙΣΚΟΣ. Εὐχαριστῶ τὸν Κ. πρωθυπουργὸν διὰ τὴν καλὴν ἰδέαν, τὴν ὁποίαν ἐξέφρασε καὶ ὡς πρὸς τὴν μίαν καὶ ὡς πρὸς τὴν ἄλλην τροπολογίαν. Βεβαίως, κύριοι, καὶ ἂν θέλω νὰ ἐπιμείνω, θὰ ἀποῤῥιφθῶσιν αἱ τροπολογίαι μου, ἑπομένως τί κερδίζω; τίποτε. Ἐκέρδισα ὅμως, διότι ὁ Κ. πρωθυπουργὸς ἐσκέφθη σπουδαίως καὶ διὰ τὴν μίαν καὶ διὰ τὴν ἄλλην τροπολογίαν, καὶ ἐζήτησε τὴν ἀναβολὴν, ἔκαμε δὲ ἑπομένως τὴν παρατήρησιν, ὅτι ἐγὼ εἶμαι συγκεντρωτικὸς, ἐνῷ ὁ Κ. πρωθυπουργὸς εἶναι τοῦ ἀντιθέτου συστήματος, ἀποκεντρωτικός· ναὶ, τὸ ὁμολογῶ μὲ τὴν διαφορὰν ταύτην, ὅτι ἐγὼ, καθὼς καὶ ὁ Κ. πρωθυπουργὸς, ἔχομεν καλῶς ἐννοουμένην τὴν ἰδέαν, ἐγὼ μὲν τὴν συγκεντρωτικὴν, ἐκεῖνος δὲ τὴν ἀποκεντρωτικήν· ἐγὼ ἔχω τὴν συγκεντρωτικὴν ἐντὸς τῶν ὅρων τοῦ πολιτεύματος, καὶ δὲν κάμνω τὸ ἄδικον εἰς τὸν Κ. πρωθυπουργὸν, ὅτι αὐτὸς ἔχει ἐκτὸς τῶν ὅρων τοῦ Συντάγματος. Ὅταν ἔλθῃ τὸ σπουδαῖον αὐτὸ ζήτημα τότε ἕκαστος θὰ ἐκφέρῃ τὴν γνώμην του, τί συμφέρει εἰς τὴν Ἑλλάδα τὸ ἀποκεντρωτικὸν σύστημα, ἢ τὸ συγκεντρωτικὸν ἐννοεῖται πάντοτε καλῶς ἐννοουμένης τῆς ἰδέας. Ἐπαναλαμβάνω νὰ εὐχαριστήσω τὸν Κ. πρωθυπουργὸν διὰ τὴν καλὴν ἰδέαν, τὴν ὁποίαν ἐξέφρασε περὶ τῶν τροπολογιῶν μου, ἀφοῦ μάλιστα παρεδέχθη τὴν περὶ στρατωνίσκων, καὶ ἱκανοποιοῦμαι εἰς τὰς διαβεβαιώσεις τὰς ὁποίας ἔδωσεν.

§32ΛΑΠΑΣ. Καὶ ἐγὼ, κύριοι, κατὰ τὴν ἔκθεσίν μου εἶμαι σύμφωνος περὶ τῆς διοικητικῆς ἀστυνομίας μὲ τὸν Κ. Χατζῖσκον· ἀλλὰ τὴν ἤθελον μόνον εἰς τὰς ἐπαρχίας, εὗρον δὲ καὶ τὸ μέσον ὅπως ἡ κυβέρνησις μὴ ἐξοδεύσῃ χρήματα, διότι, κύριοι, ἔχομεν διακοσίους ἀνθυπασπιστὰς ἀξιολόγους καὶ δυνάμεθα νὰ τοὺς διορίσωμεν εἰς ἀποσπάσματα ἀπὸ δέκα ἢ δεκαπέντε καὶ ἠμποροῦν ἀξιόλογα νὰ κάμουν ταύτην τὴν ὑπηρεσίαν. Ἔχομεν 270 σχεδὸν ὑπεραρίθμους ὑπαξιωματικοὺς καὶ δὲν ἦτο δύσκολον νὰ ἀποσπάσωμεν δέκα ἢ δεκαπέντε ὑπαξιωματικοὺς, οἱ ὁποῖοι νὰ κάμουν ἓν εἶδος κλητῆρος, καὶ βεβαιωθῆτε τοῦτο, ἤθελε συντελέσει πολὺ εἰς τὴν ἐξάλειψιν τῆς λῃστείας, διότι τώρα σχεδὸν δὲν ἔχομεν ἀστυνομίαν ἐν τῇ Στερεᾷ Ἑλλάδι. Κανεὶς δὲν γνωρίζει, εἰς τὴν Λαμίαν π. χ. ποῖος ἀγοράζει πυρίτιδα, τσαρούχια καὶ τὰ τοιαῦτα. Πηγαίνετε εἰς τὴν Λαμίαν νὰ ἀγοράσητε 50 ὀκάδας πυρίτιδα, καὶ οὐδεὶς θὰ λάβῃ ὑπόνοιαν. Τοῦτο ἔχων ὑπ’ ὄψιν ἐθεώρισα ἀναγκαίαν τὴν διοικητικὴν ἀστυνομίαν. Ἐπειδὴ ὅμως ὁ Κ. πρωθυπουργὸς εἶπεν, ὅτι θὰ λάβῃ ἕτερον μέτρον, τὸ ὁποῖον συμφωνεῖ μὲ τὴν ἰδέαν τοῦ Κ. Χατζίσκου καὶ τὴν ἐδικήν μου, ἂς ἀφήσωμεν τὸν Κ. πρωθυπουργὸν νὰ φθάσῃ εἰς τὸ σημεῖόν του, καὶ πιστεύω, ὅτι δὲν θὰ ἀπομακρυνθῇ ἀπὸ τὸν λόγον τὸν ὁποῖον ἔδωκεν.

§33ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ τροπολογία λοιπὸν ἀποσύρεται. Ἐπειδὴ εἶναι τὸ τέλος τοῦ νόμου, ὁ Κ. Λέκκας ὑποβάλλει μίαν τροπολογίαν.

§34ΛΕΚΚΑΣ. Ὄχι, σᾶς ἐζήτησα προηγουμένως τὸν λόγον. Ἐπὶ τοῦ προκειμένου, κύριοι, ὁ ἔντιμος συνάδελφός μας Κ. Χατζῖσκος ἔφερε τροπολογίαν ἐπὶ τριῶν ἀντικειμένων, καὶ εἶναι λίαν ἀξιέπαινος, διότι ἐκ τῆς συζητήσεως τῶν ἰδεῶν ἐν τῷ κοινοβουλίῳ ἐξέρχεται ἡ ἀλήθεια πρὸς τὸ συμφέρον τοῦ ἔθνους. Καὶ περὶ μὲν τοῦ πρώτου ὁ ἴδιος ὡμολόγησεν, ὅτι τὸν προέλαβεν ὁ Κ. πρωθυπουργὸς, τὸ δεύτερον ἐλύθη διὰ τῆς ἀγορεύσεως τοῦ ἐντίμου Κ. πρωθυπουργοῦ, ἔμεινε δὲ ἓν μέρος ἀμφίβολον, τὸ τρίτον Τὸ δεύτερον εἶπον ἐλύθη, διότι κἄπως ἐσυμβιβάσθησαν οἱ δύω προαγορεύσαντες, ὁ κύριος πρόεδρος τῆς κυβερνήσεως καὶ ὁ κύριος Χατζῖσκος μὲ τὰ συστήματα τῆς συγκεντρώσεως καὶ ἀποκεντρώσεως, ἡ τρίτη ὅμως ἔμεινεν ἀμφίβολος καὶ ἀξία συζητήσεως, διότι ἡ ἰδέα τοῦ κυρίου Χατζίσκου ἠδύνατο νὰ ἔχῃ ἀποτελέσματα, ἠδύνατο νὰ ἔχῃ ῥίζας, τὰς ὁποίας φρονῶ, ὅτι πρέπει νὰ τὰς κόψωμεν ἐν τῇ ἀρχῇ αὐτῇ τῆς βλαστήσεώς των. Τὸ κακὸν τῆς λῃστείας ὑφίσταται, ὁ στρατὸς καταδιώκων τὴν λῃστείαν πάσχει, κατακερματίζεται εἰς πλεῖστα μικρὰ τεμάχια, χάνει τὴν πειθαρχίαν του, ὑποπίπτει εἰς ἀτοπήματα. Βλέπετε, ὅτι εἶχον τὴν προσοχὴν νὰ τὸν ἀκολουθήσω λέξιν πρὸς λέξιν· ἐὰν, κύριοι, αὐτὸ ᾖναι ἀληθὲς, ποῦ ἔγκειται τὸ αἴτιον; οὐχὶ ἐκεῖ ὅπου ἀπεδόθη, ποῦ ἔκειται ἡ θεραπεία; οὐχὶ ὅπου ἐσυζητήθη. Τίς εἶπεν, ὅτι ἅπας ὁ στρατὸς πρέπει νὰ πάσχῃ καὶ πρέπει νὰ ᾖναι εἰς πλεῖστα τεμάχια, νὰ χάνῃ τὴν πειθαρχίαν του; ἴσως αἱ ἀνάγκαι εἰς τὰς ὁποίας περιῆλθε τὸ ἔθνος, αἱ οἰκονομικαὶ κρίσεις παρατεταμέναι, καὶ ὡς ἐνθυμεῖσθε, ὅτι σᾶς εἶπεν ὁ Κ. πρόεδρος τοῦ ὑπουργικοῦ συμβουλίου πρὸ ἡμερῶν, ὅτι ἕως ὅτου τὸ κακὸν ἐνυπάρχει καὶ τὰ μέσα εἶναι ἐλάχιστα, δυστυχῶς ὁ στρατὸς εἰς αὐτὸ τὸ σημεῖον θὰ εὑρίσκηται. Ἐγὼ ἀκόμη προχωρῶ, κύριοι, λέγων νὰ μὴ δώσητε οὐδεμίαν προσοχὴν εἰς τὴν νέαν πρότασιν τοῦ σχηματισμοῦ σώματος δασοφυλάκων εἰδικῶν πρὸς καταδίωξιν τῆς λῃστείας, καὶ πότε; ὅταν ἔχητε μάλιστα χωροφυλακὴν καὶ στρατὸν, καὶ δι’ αὐτὸν δὲν ἔχετε χρήματα· δὲν ἠξεύρω αὐτὸς ὁ συλλογισμὸς κατὰ πόσον δύναται νὰ ᾖναι ὀρθὸς καὶ βάσιμος. Πάντα τὰ ἔθνη τῆς ἐξευγενισμένης Εὐρώπης καὶ Ἀμερικῆς, τὰ πταίσματα, πλημμελήματα καὶ κακουργήματα τὰ τιμωροῦσιν ὡς ἡμεῖς, ἡ δ’ ἐξουσία ἥτις συλλαμβάνει τοὺς κακούργους εἶναι ἡ χωροφυλακή. Τὸ ὡραῖον σῶμα τῆς χωροφυλακῆς εἶναι δῶρον εἰς ὅλας τὰς κοινωνίας τοῦ νέου καὶ τοῦ παλαιοῦ κόσμου τῆς Εὐρώπης καὶ Ἀμερικῆς. Ἐν τῇ Ἑλλάδι δὲν ἐπαρκεῖ· ἠξεύρετε διατί; διότι, σᾶς τὸ εἶπον καὶ ἄλλοτε, δὲν εἶναι ἡ χωροφυλακὴ ἐκείνη, τὴν ὁποίαν ἡ Ἀντιβασιλεία, οἱ Γερμανοὶ συνέστησαν, τὸ λέγω πρὸς τιμήν των, δὲν εἶναι ἡ χωροφυλακὴ, ἡ ὁποία εἶχε τὸν ἀντιστράτηγον Μαυρομιχάλην ἁπλοῦν λοχαγὸν, τὸν Βελέντζαν τὸν Θετταλὸν ὑπολοχαγὸν, καὶ τὸν τελευταῖον χωροφύλακα φαλαγγίτην εἰς τὰ μητρῷα· ἰδοὺ πόθεν τὸ κακόν, διότι ἀφήσαμεν τὸ καλὸν νὰ παραλύσῃ· νὰ ζητοῦμεν θεραπείας ἀσκόπους, τοῦτο φρονῶ ὅτι δὲν χρῄζει οὐδεμιᾶς προσοχῆς· σῶμα δασοφυλάκων πόθεν θὰ τὸ λάβητε; βεβαίως ἐκ πολιτῶν· καὶ εἰς εἰκοσιπέντε, θὰ θέσητε ἐπὶ κεφαλῆς ἕνα ἀξιωματικόν; ἀλλὰ ποῦ τοὺς τοιούτους θὰ τοὺς εὕρητε; Ἐὰν δὲν θέλητε, κύριοι, νὰ παραλύῃ ὁ στρατὸς, ὁρίσατε σῶμα ἐκ τῶν δεκατεσσάρων ταγμάτων.

§35ΤΣΙΤΣΑΡΑΣ. Δὲν ἐπιμένει ὁ κύριος Χατζίσκος· πρὸς τί ἡ συζήτησις;

§36ΛΕΚΚΑΣ. Ἐγὼ λέγω νὰ μείνωμεν εἰς τὰ ἐνεστῶτα, καὶ νὰ μὴ ζητήσωμεν ἄλλα, ἀλλὰ νὰ ἀναπτύξωμεν τὸν στρατὸν ἢ τὴν χωροφυλακὴν, καὶ δι’ αὐτοῦ τοῦ τρόπου θὰ ἔχωμεν ἄριστα ἀποτελέσματα.

§37ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἑτέρα ἀντίῤῥησις κατὰ τοῦ ἄρθρου δὲν ὑπάρχει· ἀλλὰ πρὶν ἢ ψηφισθῇ ἀναφέρω, ὅτι ὑπάρχουν δύω τροπολογίαι, ἡ μία ὑπογεγραμμένη ὑπὸ τοῦ βουλευτοῦ κυρίου Λέκκα, ἥτις ἀπεσύρθη, καὶ ὑπεβλήθη ἑτέρα ὑπογεγραμμένη ὑπὸ τοῦ κυρίου Λέκκα καὶ τοῦ κυρίου Λάππα· ἄλλη τροπολογία εἶναι τοῦ κ. Στεργιαλοπούλου. Ἰδοὺ ἡ τροπολογία τοῦ κυρίου Λέκκα· «Ἡ Κυβέρνησις δύναται νὰ προβιβάζῃ στρατιωτικοὺς κατ’ ἐκλογὴν ἀποδεδειγμένως ἀριστεύσαντας καὶ φονεύσαντας ἢ συλλαβόντας λῃστὰς ἐπικεκηρυγμένους.»

§38ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἰδοὺ περὶ τίνος πρόκειται· νομίζω ὅτι κακῶς ἐκφράζεται ἡ τροπολογία. Νομίζομεν, κύριοι, ὀρθὸν καὶ λίαν συντελεστικὸν εἰς τὴν καταδίωξιν τοῦ νὰ μὴ ὑπάγωνται στρατιωτικοὶ ἀποδεδειγμένως φονεύσαντες ἢ συλλαβόντες λῃστὰς εἰς τοὺς αὐστηροὺς περιορισμοὺς τοῦ κατ’ ἀρχαιότητα προβιβασμοῦ, ἀλλὰ νὰ προβιβάζωνται καὶ κατ’ ἐκλογὴν νομίζω ὅτι τοῦτο εἶναι δικαιότατον καὶ ὠφελιμώτατον.

§39ΔΑΓΡΕΣ. Ἔχετε τὸ δικαίωμα τοῦτο ἀπὸ τὸν νόμον.

§40ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Δὲν τὸ ἔχομεν. Κατὰ τὸν νόμον οἱ προβιβασμοὶ μέχρι βαθμοῦ τινος δὲν δύνανται νὰ γείνουν, παρὰ κατ’ ἀρχαιότητα· ὁ κατ’ ἐκλογὴν προβιβασμὸς ἄρχεται νομίζω ἀπὸ τοῦ βαθμοῦ τοῦ ταγματάρχου. Ἐγὼ, κύριοι, ἐκ πεποιθήσεως νομίζω, ὅτι δικαιότερον εἶναι νὰ προβιβασθῇ ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος ἐπέφερεν ὅλα τὰ δεινοπαθήματα ἐπὶ τῆς καταδιώξεως τῆς λῃστείας, καὶ νὰ προτιμηθῇ ἀπὸ ἐκεῖνον, ὁ ὁποῖος ἀναπαυόμενος καὶ περιφερόμενος εἰς τὰς ἀγυιὰς τῶν πόλεων διασκεδάζει· διὰ τοῦτο κατ’ ἀρχὴν εἶμαι ὑπὲρ τῆς τροπολογίας· ἡ τροπολογία πρέπει νὰ ἔχῃ οὕτως· «ἡ κυβέρνησις δύναται νὰ προβιβάσῃ κατ’ ἐκλογὴν στρατιωτικοὺς φονεύσαντας ἢ συλλαβόντας λῃστάς».

§41ΔΑΓΡΕΣ. Κύριοι, μοὶ φαίνεται ὅτι τὸ ζήτημα δὲν εἶναι ἁπλοῦν, εἶναι ἀρκετὰ σπουδαῖον, καὶ ἦλθεν εἰς ἐποχὴν καθ’ ἣν οὐδεὶς νομίζω ἐξ ἡμῶν ἠμπορεῖ νὰ ἐκφράσῃ γνώμην ἀκριβῆ· νομίζω δὲ ὅτι πρέπει ν’ ἀναβληθῇ, κατὰ τὴν ἐμὴν γνώμην, καθότι μοὶ φαίνεται ὅτι δὲν εἶναι ἀπόῤῥοια μεμελετημένης σκέψεως· φρονῶ, ὅτι ὑπάρχει τοιαύτη διάταξις ἐν τῷ νόμῳ περὶ προβιβασμοῦ τῶν ἀξιωματικῶν. Δὲν ἀποκρούω τὴν ἰδέαν τῆς ἀμοιβῆς ὑπὲρ τοῦ ἐκπληροῦντος τὸ καθῆκόν του καὶ προκινδυνεύοντος ὑπὲρ τῆς τάξεως· δὲν εἶναι ὅμως, μοὶ φαίνεται ὀρθὸν νὰ δείξωμεν εἰς τὸν ἔσω καὶ ἔξω κόσμον, ὅτι δὲν ὑπάρχει συναίσθησις καθήκοντος, καὶ ὅτι ὁ στρατιωτικὸς δὲν κοπιάζει παρὰ διὰ τὰ χρήματα καὶ τὸ συμφέρον του. Διὰ τὸ συμφέρον τοῦ στρατοῦ νομίζω, ὅτι πρέπει ν’ ἀναβάλωμεν τὴν πρότασιν ταύτην διὰ νὰ τὴν μελετήσωμεν. Καὶ ὁ τύπος ἐπραγματεύθη, καὶ ὑμεῖς ὡμολογήσατε, καὶ ἡ οἰκονομικὴ κατάστασις τοῦ τόπου μᾶς ἐπιβάλλει τὴν ὑποχρέωσιν τοῦ νὰ ἐλαττώσωμεν τὰς δαπάνας τοῦ στρατοῦ· ἐδημιουργήθησαν ἐν τῷ στρατῷ διὰ διαταγμάτων πλεῖσται θέσεις παρὰ τοὺς ὀργανικοὺς νόμους, καὶ ἡ πεῖρα σᾶς ἐδίδαξε, ὅτι εἶναι ἀδύνατον νὰ συμπληρώσητε τὰς θέσεις, αἵτινες ἑκάστοτε πολλαπλασιάζονται πότε διὰ νόμων πότε διὰ διαταγμάτων. Ἐὰν, κύριοι, σφάλλω, ἔχετε δίκαιον νὰ μὲ διορθώσητε. Ἐπαναλαμβάνω νὰ εἴπω ὅτι ὁμιλῶ χωρὶς νὰ ἔχω μελετήσει τὸ ζήτημα αὐτὸ, διότι ἐπίστευα ὅτι ἤθελε γείνει ἡ συζήτησις τοῦ ζητήματος τούτου κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ προϋπολογισμοῦ. Σήμερον θὰ εἴπω ὀλίγα τινα, καὶ συγχωρήσατέ με, ἐὰν σφάλλω· οὐδεὶς ὅμως δὲν πρέπει νὰ εἴπῃ ὅτι θέλω νὰ μεμφθῶ τοὺς στρατιωτικοὺς, διότι ὁ στρατὸς εἶναι ἐκ τῶν σπλάγχνων μας, ἐκ τῶν ὀστέων μας, εἶναι ὁ στρατὸς τοῦ ἔθνους, ἀλλὰ τὸ συμφέρον αὐτοῦ καὶ ἡμῶν ὅλων εἶναι νὰ μὴ ἐξογκώσωμεν τὰ βάρη τοῦ δημοσίου· πρέπει ν’ ἀνταμείβητε τὸν στρατιωτικὸν, ἀλλ’ ὅταν δὲν προσκρούητε· καὶ ἐγὼ θέλω τὴν ἐξασφάλισιν τῶν δικαιωμάτων τοῦ στρατιωτικοῦ, ἀλλ’ ἐφ’ ὅσον πρέπει καὶ δικαιοῦται, καὶ ἐφ’ ὅσον τὰ οἰκονομικά μας μέσα τὸ ἐπιτρέπουν. Δὲν εἶναι σφάλμα λοιπὸν νὰ εἴπῃ τις ὅτι ἐπολλαπλασιάσαμεν καὶ ἐδημιουργήσαμεν θέσεις, αἱ ὁποῖαι δὲν ἔπρεπε νὰ ὑπάρχωσι, καὶ ὑπάρχει πολυτέλεια θέσεων εἰς ὅλους τοὺς κλάδους, ὄχι μόνον εἰς τὸν στρατόν· καὶ σήμερον ἔρχεσθε νὰ καθιερώσητε νέαν ἀρχὴν, ἀφοῦ ἔχετε διάταξιν νὰ προβιβάζητε τὸ ἓν τρίτον κατ’ ἐκλογήν· τότε διατὶ νὰ μὴ κάμητε αὐτὸ ὡς πρὸς τοὺς ἀριστεύσαντας;

§42ΛΕΚΚΑΣ ΚΑΙ ΕΤΕΡΟΙ. Αὐτὸ ζητοῦμεν.

§43ΔΑΓΡΕΣ. Τότε εἶναι περιττὴ ἡ πρότασις.

§44ΜΑΓΓΙΝΑΣ. Ἀφοῦ λέγετε ὅτι δὲν ἐμελετήσατε αὐτὸ, διατὶ εἶσθε ἐναντίος;

§45ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Νομίζετε, ὅτι διὰ τῆς προτάσεως δίδεται τὸ δικαίωμα εἰς τὴν Κυβέρνησιν εἰκῆ καὶ ὅπως θέλει, ἀλλὰ ὅταν ὑπάρχουν θέσεις κεναὶ καὶ πρέπει νὰ προβιβασθοῦν, τότε νὰ προβιβάζωνται κατ’ ἐκλογὴν οἱ ἀριστεύσαντες· δὲν δίδει τὸ δικαίωμα εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ κάμῃ ὅσους θέλει, ἀλλὰ ὅταν ὑπάρχουν θέσεις κεναί. Ἑπομένως ὁ κίνδυνος, τὸν ὁποῖον βλέπετε, δὲν ὑπάρχει, κύριε Δαγρέ.

§46ΜΑΓΓΙΝΑΣ. Τὴν ἐξήγησιν αὐτὴν νὰ τὴν σημειώσητε εἰς τὰ πρακτικά.

§47ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νὰ σημειωθῇ.

§48ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (Ἀναγινώσκει).

§49ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ. Πρόκειται οἱ ἀριστεύσαντες νὰ ὑποβάλλωνται εἰς τὰς διατυπώσεις, αἵτινες λαμβάνουν χώραν εἰς τὸν προβιβασμὸν κατ’ ἐκλογήν. Ἐδῶ δὲν πρόκειται νὰ γείνουν θέσεις νέαι, διότι, ὅταν θέσις δὲν ᾖναι κενὴ, δὲν δύναται νὰ γείνῃ προβιβασμός· τὸ ζήτημα εἶναι ἁπλούστατον.

§50ΔΑΓΡΕΣ. Διατὶ λοιπὸν μᾶς ἔρχεται μία πρότασις ἐξ ἐφόδου; Ἔπρεπε νὰ τὴν φέρητε εἰς τὸν νόμον· ἀλλὰ τὴν ἔφεραν βουλευταὶ, καὶ τὴν οἰκειοποιεῖται ἡ Κυβέρνησις.

§51ΛΑΠΑΣ. Καὶ δὲν ἔχει τὸ δικαίωμα ἡ Κυβέρνησις νὰ δέχηται μίαν πρότασιν ἑνὸς βουλευτοῦ; (θόρυβος).

§52ΔΑΓΡΕΣ. Ἐγὼ, κύριοι, ὡμολόγησα ὅτι ἠμπορεῖ νὰ μὴ κατενόησα καλῶς τὸν σκοπὸν καὶ τὸ πνεῦμα τῆς προτάσεως, οὐχ ἧττον ὁ τρόπος τῆς εἰσαγωγῆς καὶ υἱοθέτησις ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως μοὶ δίδει τὸ δικαίωμα νὰ προτείνω εἰς τὴν Βουλὴν καὶ νὰ ἐπιμείνω εἰς τὴν πρότασιν αὐτήν.

§53ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΣΤΡΑΤΙΩΤΙΚΩΝ. Κύριοι, ὑπάρχουν μερικαὶ θέσεις ἀξιωματικῶν, διὰ τοὺς ὁποίους δὲν χρειάζονται διατυπώσεις, τὰς ὁποίας διαγράφει ὁ νόμος διὰ τοὺς προβιβαζομένους κατ’ ἐκλογήν· αὗται αἱ θέσεις εἶναι αἱ τῶν ὑπηρετούντων στρατιωτικῶν ἐν τῷ ὑπουργείῳ καὶ τῶν διαγγελέων τοῦ ὑπουργείου. Δὲν ἐννοῶ διὰ ποῖον λόγον νὰ μὴ ἐξαιρεθοῦν καὶ αὐτοὶ οἱ ἀξιωματικοὶ, οἱ ὁποῖοι μοχθοῦν καὶ κοπιάζουν εἰς τὴν καταδίωξιν τῆς ληστείας. Ἡ πρότασις εἶναι ἁπλουστάτη, ἐν ᾧ δὲν πρόκειται νὰ δημιουργήσωμεν νέας θέσεις· ὅταν κεναὶ θέσεις δὲν ὑπάρχουν, προβιβασμὸς δὲν δύναται νὰ γείνῃ.

§54ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἰδοὺ πῶς διετύπωσε τὸ προεδρεῖον τὴν πρότασιν. «Ἡ κυβέρνησις δύναται νὰ προβιβάζῃ στρατιωτικοὺς κατ’ ἐκλογὴν ἀποδεδειγμένως ἀριστεύσαντας καὶ φονεύσαντας ἢ συλλαβόντας ληστὰς ἐπικεκηρυγμένους, ὁσάκις χηρεύει θέσις ἐν τῷ στρατῷ»· ἐπρόσθεσε τὸ προεδρεῖον.—Ἕτερος κατὰ τῆς προτάσεως δὲν ἔχει νὰ ὁμιλήσῃ; Ἀντίῤῥησις ὑπάρχει κύριοι;

§55ΔΑΓΡΕΣ. Εἶναι ἡ ἀναβολή.

§56ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶναι πρότασις περὶ ἀναβολῆς, ἥτις προηγεῖται.

§57Λ. ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Κατ’ ἀρχὰς ἤμην ἐναντίος εἰς τοῦτο, κύριοι, σήμερον ὅμως, διότι ἐξηγεῖται πολὺ καλὰ, λέγω, αὐτὸ εἶναι πολὺ ἀναγκαῖον, διότι εἶναι ἓν στάδιον, τὸ ὁποῖον θὰ βραβεύσῃ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι θέλουν φερθῆ ὡς αἱ πέντε παρθένοι αἱ ἔξυπνοι, καὶ ὄχι ὡς αἱ πέντε μωραί. Ἰδοὺ, κύριοι, τὸ στάδιον, λέγει ἡ τροπολογία, ὅποιος θέλει νὰ προβιβασθῇ κατ’ ἐκλογὴν, ἂς ὑπάγῃ νὰ κινδυνεύσῃ, καὶ οὐχὶ νὰ κάθηται· αὐτὸ, νομίζω, εἶναι πολὺ ἀναγκαῖον καὶ παρακαλῶ τὸν κ. ὑπουργὸν ὄχι νὰ λέγῃ «δύναται», ἀλλὰ νὰ λέγῃ «ὀφείλει».

§58ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§59ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ. Τὸ «δύναται» εἶναι ἀμφίβολον, καὶ νὰ τεθῇ ἄλλη λέξις «πρέπει» κτλ.

§60ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἤκουσα τὰς ἀντιῤῥήσεις, κύριοι, ἀλλὰ πρόκειται ἡ περὶ ἀναβολῆς πρότασις.— Οἱ ὑποστηρίζοντες τὴν ἀναβολὴν τῆς συζητήσεως τῆς προτάσεως παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Οὐδεὶς ἐγείρεται). Ἀπεῤῥίφθη.

§61ΛΕΚΚΑΣ. Τὸ «δύναται» κἄπως μοὶ φαίνεται, ὅτι δὲν εἶναι τόσον κατάλληλον.

§62ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶναι καὶ ἑτέρα πρότασις ὑποστηριζομένη ἀπὸ τοὺς κ. Καλλιφρονᾶν, Λέκαν καὶ Κρεστενίτην, οἱ ὁποῖοι λέγουν οἱ προβιβασμοὶ νὰ ᾖναι ὑποχρεωτικοὶ, δηλ. ἀντὶ τῆς λέξεως «δύναται» νὰ θέσωμεν τὴν λέξιν «πρέπει» ἢ «ὀφείλει».

§63ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ. «Προβιβάζονται» νὰ εἴπωμεν ἁπλῶς, μήτε «θέλει» μήτε «ὑποχρεοῦται».

§64ΠΡΩΘΥΠΟΥΡΓΟΣ. Κύριοι, δὲν πρέπει νὰ δώσωμεν δικαίωμα ἀγωγῆς κατὰ τοῦ δημοσίου, νὰ ζητοῦν προβιβασμοὺς, διότι ἔχομεν καὶ τὸν προϋπολογισμόν· ἀφήσατε εἰς τὴν ἐξουσίαν τοῦτο, διότι ἄλλως θέλετε τοὺς δώσει δικαίωμα ἀγωγῆς.

§65ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις κατὰ τῆς τροπολογίας, τὴν ὁποίαν σᾶς ἀνέφερον, καὶ ἤδη ἐπαναλαμβάνω. «Ἡ κυβέρνησις δύναται νὰ προβιβάσῃ στρατιωτικοὺς κατ’ ἐκλογὴν, ἀποδεδειγμένως ἀριστεύσαντας, ὁσάκις χηρεύει θέσις ἐν τῷ στρατῷ».

§66ΠΟΛΛΟΙ. Δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις.

§67ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρεδέχθη.

§68ΚΟΛΙΑΤΣΟΣ. Νὰ σημειωθῇ εἰς τὰ πρακτικὰ ἡ παρατήρησις, τὴν ὁποίαν ἔκαμεν ὁ κ. Σκαρλάτος, ὅτι διὰ τοῦ προβιβασμοῦ κατ’ ἐκλογὴν δὲν ἐννοοῦμεν νὰ προβιβάζωνται καὶ ἄλλοι 2 στρατιωτικοὶ κατ’ ἀρχαιότητα.

§69ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα, αὐτὸ ἐννοεῖται.

§70ΠΡΩΘΥΠΟΥΡΓΟΣ. Ἡμεῖς ἐννοοῦμεν νὰ προηγοῦνται. Ἔλαβον δὲ καὶ μίαν τροπολογίαν, τὴν ὁποίαν εἶχον ὑποβάλει χθὲς, καὶ δὲν ἠξεύρω ἐὰν ἐσυζητήθη· «περὶ στρατωνίσκων»

§71ΤΙΝΕΣ. Δὲν ἐπέρασε.

§72ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχει κανεὶς ἀντίῤῥησιν;

§73ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (ἀναγινώσκει). Ἀκροτελεύτιον ἄρθρον. «Ἡ πρὸς καταδίωξιν τῆς ληστείας τεταγμένη στρατιωτικὴ δύναμις τοποθετηθήσεται εἰς μονίμους στρατιωτικοὺς σταθμούς. Ὁ ἀριθμὸς, ἡ θέσις καὶ ἡ περιφέρεια τῶν σταθμῶν ὁρισθήσονται διὰ Β. Διατάγματος, αἱ δὲ ἐντὸς τῆς περιφερείας ἑκάστου αὐτῶν ἔνεδραι καὶ λοιπαὶ στρατιωτικαὶ κινήσεις θέλουν ἐνεργεῖσθαι χωρὶς νὰ εἰσέρχωνται οἱ περιπολοῦντες στρατιῶται ἐν τοῖς χωρίοις. Ἡ πρὸς ἀνέγερσιν τῶν οἰκοδομημάτων τῶν μονίμων σταθμῶν, ἢ ἐπισκευὴν καὶ ἐπέκτασιν ὑπαρχόντων κτιρίων ἀπαιτουμένη δαπάνη καταλογισθήσεται ἐπὶ τοῦ Κεφ. 3, ἄρθρ. 1 τοῦ εἰδικοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργείου τοῦ ἔτους 1871.»

§74ΔΑΓΡΕΣ. Νομίζω περιττὴν τὴν διάταξιν τὴν ἀπαγορευτικὴν νὰ καταλύουν εἰς τὰς οἰκίας, διότι δὲν ὑπάρχει διάταξις ἐπιτρέπουσα εἰς τὸν στρατὸν νὰ καταλύῃ καὶ σιτίζηται ἀπὸ τοὺς πολίτας.

§75ΠΟΛΛΟΙ. Γίνεται τὸ τοιοῦτον.

§76ΔΑΓΡΕΣ. Διότι ἐὰν ὑπῆρχε διάταξις ἐπιτρέπουσα τοῦτο, ἐννοῶ τὴν ἀπαγορευτικὴν διάταξιν· ἀλλὰ ἡ ἀπαγορευτικὴ διάταξις πρέπει νὰ ἔχῃ μίαν συνέπειαν, ἅμα δὲν ἔχῃ συνέπειαν, γελοῖον μοὶ φαίνεται, καὶ συγχωρήσατέ μοι νὰ εἴπω, ὅτι δὲν εἶναι σπουδαῖον ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον κάμνετε.

§77ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ. Ἡ κατάχρησις ὑπάρχει καὶ ἑπομένως τὴν ἀπαγορεύομεν.

§78Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ (πρωθυπουργός). Δυνάμει αὐτῆς τῆς διατάξεως τοῦ λοιποῦ οἱ στρατιωτικοὶ ἀπαγορεύεται νὰ εἰσέρχωνται εἰς τὰς οἰκίας τῶν πολιτῶν· καὶ εἰς περίστασιν καθ’ ἣν παραβῶσι τὴν διάταξιν αὐτὴν ἔχει τὸ δικαίωμα ὁ προϊστάμενος νὰ τοὺς τιμωρήσῃ.

§79ΔΑΓΡΕΣ. Αὐτὸ νὰ σημειωθῇ, καὶ ἐγὼ ὑποχωρῶ.

§80ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 9 ἔχει τις τὸν λόγον ὅπως ἐτροπολογήθη ἀπὸ τὸν κ. ὑπουργόν;

§81Λ. ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Διάβασε τὴν τροπολογίαν, κ. πρόεδρε.

§82ΣΜΟΛΕΝΤΣ (Ὑπουργ. Στρατιωτ.). Κύριοι, ὑποστηρίζων τὴν ὑποβληθεῖσαν τροπολογίαν, θὰ λαλήσω κατὰ τῶν διατάξεων τῶν ἐμπεριεχομένων εἰς τὸ ὑπουργικὸν νομοσχέδιον. Φαίνεται ὅτι εἰς τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον πρώτην ἀφορμὴν ἔδωσαν εἰς τὴν διάταξιν ταύτην ἐσφαλμέναι πληροφορίαι, μομφαὶ καὶ διαβολαὶ, ὅτι ἐν τοῖς στρατοδικείοις δὲν καταγινώσκουσι τὰς ὑπὸ τῶν νόμων ὡρισμένας ποινὰς εἰς τοὺς στρατιωτικοὺς τοὺς ἐπιτετραμμένους τὴν καταδίωξιν τῆς λῃστείας καὶ παρανομοῦντας κατὰ τὴν ἐκπλήρωσιν τῶν καθηκόντων των. Ἡ ἰδέα αὕτη εἶναι λίαν ἐσφαλμένη, καὶ δὲν εἶναι δύσκολον νὰ τὴν ἀνασκευάσῃ τις. Καὶ ἐν πρώτοις παρατηρῶ ὅτι σποραδικὰ γεγονότα οὐδὲν ὁριστικῶς ἀποδεικνύουσι, καὶ εἰς οὐδὲν μέτρον δύνανται νὰ χρησιμεύσωσιν ὡς βάσις· ἄλλως τε, κύριοι, γνωστὸν εἶναι καὶ βέβαιον ὅτι τὰ στρατοδικεῖα ἀπένειμον ἐν γένει καὶ ἀπονέμουσι αὐστηρὰν δικαιοσύνην· καὶ ἀπόδειξις τούτου εἶναι αἱ ἐκ στρατιωτικῶν καταδίκων πεπληρωμέναι φυλακαὶ τοῦ Παλαμηδίου. Καὶ ἄλλοτε, κύριοι, μάλιστα εἰς ἐποχὴν καθ’ ἣν ἡ μάστιξ αὕτη τῆς κοινωνίας, τῆς ὁποίας τὴν ἐξάλειψιν ἐπιθυμοῦμεν καὶ ἐπιδιώκομεν πάντες, εἶχε λάβει κολοσσιαίας διαστάσεις, αἱ αὐταὶ κατηγορίαι συνέβησαν κατὰ τῶν στρατιωτικῶν ἐκείνων, διὰ τῆς δραστηρίας ἐνεργείας τῶν ὁποίων ἡ μάστιξ αὕτη, ἥτις ἐλυμαίνετο τότε ὅλην τὴν στερεὰν Ἑλλάδα ἐκποδὼν ἐγένετο· καὶ τότε, κύριοι, πολλὰ παράπονα, ὅσα προεῖπον, κατὰ τῶν στρατιωτικῶν ἀποσπασμάτων παρουσιάζοντο, ἀλλὰ πάντοτε ἰδιαιτέρως αὐτὰ τὰ παράπονα ἐγίνοντο, σπανίως δὲ ἐπίσημοι καταμηνύσεις καὶ καταγγελίαι εἴτε ἐκ μέρους τῶν πολιτῶν, εἴτε ἐκ μέρους τῶν προϊσταμένων ἀρχῶν. Ὥστε τὸ ὑπουργεῖον σπανίως εὑρέθη εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ ἐπιβάλῃ πειθαρχικὰς ποινάς, ἢ νὰ διατάξῃ τὴν εἰσαγωγὴν εἰς δίκην στρατιωτικῶν ἐπιτετραμμένων τὴν καταδίωξιν τῆς λῃστείας· ὥστε τότε, κύριοι, εἰς οὐδενὸς τὸν νοῦν περιῆλθεν ἡ ἰδέα τοῦ νὰ ὑπαχθῶσιν οἱ στρατιωτικοὶ εἰς τὴν ἁρμοδιότητα τῶν τακτικῶν δικαστηρίων διὰ τὸν λόγον τοῦ ὅτι τὰ στρατοδικεῖα δὲν κατεδίκαζον τοὺς πλημμελοῦντας στρατιωτικοὺς τοὺς ἐνεργοῦντας εἰς τὴν καταδίωξιν τῆς λῃστείας. Τώρα θὰ κάμω μίαν μικρὰν παρέκβασιν· καὶ εἰς τὴν Γαλλίαν, κύριοι, εἰς τὸ 1815 τὸ αὐτὸ ζήτημα ἠγέρθη ὑπὸ τῶν τότε λεγομένων φιλελευθέρων, οἱ ὁποῖοι τὴν πειθαρχίαν τοῦ στρατοῦ εἰς οὐδὲν λογιζόμενοι ἐπροσπάθουν παντὶ σθένει νὰ ὑπαγάγωσι τοὺς στρατιωτικοὺς ὑπὸ τὴν ἁρμοδιότητα τῶν τακτικῶν δικαστηρίων.

§83ΤΣΙΤΣΑΡΑΣ. Καὶ τοὺς ὑπήγαγον ἐπὶ Ναπολέοντος.

§84ΣΜΟΛΕΝΤΣ. (ὑπουργ. Στρατ.). Κατορθώσαντες εἰς τὰ 1828 νὰ τύχωσιν ἰσχυρὰν ὑποστήριξιν, ὑπὸ τοῦ τότε γερουσιαστοῦ δουκὸς de Proflie ἀλλὰ μὲ ὅλην τὴν ὑποστήριξιν ταύτην, δὲν ἐπέτυχον τὸν σκοπόν των, διότι τὸ ὑπουργεῖον τῶν στρατιωτικῶν μεριμνῆσαν, ὡς ὤφειλεν, ὑπὲρ τῆς διατηρήσεως τῆς πειθαρχίας ἐν τῷ στρατῷ ἀντέταξεν ἰσχυρὰν ἀντίστασιν καὶ συνῄνεσε μόνον εἰς τὴν σύστασιν μικτῶν ἐπιτροπῶν εἰς τὴν ἐξέτασιν τῶν ὁποίων ὑπέβαλεν αὐτὸ τὸ ζήτημα· καὶ κατὰ συνέπειαν τούτου ἐπιτροπαὶ ἐπὶ ἐπιτροπῶν ἐσυστήθησαν, ὄχι ἐξ ἀξιωματικῶν, ἀλλὰ καὶ ἐκ διακεκριμένων νομολόγων. Εἰς τὰς ἐπιτροπὰς ταύτας οἱ ἀξιωματικοὶ ἔπεισαν τοὺς νομικοὺς, ἀποδείξαντες ὅτι πᾶν πλημμέλημα ἢ κακούργημα πραττόμενον ὑπὸ στρατιωτικῶν διατελούντων ὑπὸ τὴν σημαίαν των ἢ κατὰ τὴν ἐκπλήρωσιν τῶν στρατιωτικῶν αὐτῶν καθηκόντων συνδέεται στενότατα μὲ τὴν πειθαρχίαν, καὶ ὅτι πρέπει νὰ δικάζηται εἰς τὸ στρατοδικεῖον. Ἐπὶ τῆς ἐκθέσεως λοιπὸν τῶν ἐπιτροπῶν τούτων κατὰ τὸ 1856, ὅταν ἐψηφίσθη ἡ νέα στρατιωτικὴ νομοθεσία εἰς τὰ νομοθετικὰ σώματα τῆς Γαλλίας, τὰ στρατοδικεῖα ἔμειναν ὄχι μόνον ἄθικτα, ἀλλὰ ἡ ἁρμοδιότης αὐτῶν ἐπεκτείνετο καὶ ἐπὶ τῆς χωροφυλακῆς, ἡ ὁποία, γνωρίζετε, ὅτι εἰς τὰς πλείστας περιστάσεις ὑπάγεται εἰς τὰ τακτικὰ δικαστήρια. Ὅταν, λοιπὸν, κύριοι, εἰς τὴν Γαλλίαν διακεκριμένοι καὶ περίφημοι νομολόγοι ἐθεώρησαν ἀδύνατον νὰ ἀποσπασθῇ ὁ στρατιωτικὸς ἀπὸ τὸν φυσικὸν αὐτοῦ δικαστὴν, χωρὶς νὰ κλονισθῇ σπουδαίως ἡ πειθαρχία, θεωρεῖτε δυνατὸν νὰ γείνῃ τοῦτο παρ’ ἡμῖν χωρὶς νὰ κλονισθῇ καὶ καταστραφῇ ἐντελῶς ἡ πειθαρχεία; καὶ νομίζετε, γενομένου τούτου, ὅτι ἡ καταδίωξις τῆς ληστείας θὰ ἐνεργῆται μὲ τὴν αὐτὴν δραστηριότητα καὶ προθυμίαν; ἀμβλύνετε τὸν ζῆλον τῶν ἐπιτετραμμένων τὸ δυσχερὲς καὶ ἐπίπονον ἔργον τοῦτο. Ἀναθέτοντες εἰς δικαστὰς μὴ στρατιωτικοὺς νὰ κρίνωσι καὶ ν’ ἀποφαίνωνται ἂν ὁ στρατιωτικὸς ἐξεπλήρωσεν, ἢ μὴ τὸ στρατιωτικὸν αὑτοῦ καθῆκον, ὁμολογῶ, κύριοι, ὅτι ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει οὐδὲν αἴσιον ἀποτέλεσμα προσδοκῶ εἰς τὴν καταδίωξιν τῆς ληστείας. Θέτων ταῦτα ὑπ’ ὄψιν ὑμῶν, κύριοι, ἐπικαλοῦμαι τὴν ἐπιψήφισιν τῆς ὑποβληθείσης τροπολογίας, ἥτις παρέχει πληρέστατα τὰς ὁποίας ὑπὲρ τῶν πολιτῶν ἐπιθυμεῖτε ἐγγυήσεις. Τὴν ἕδραν τοῦ προέδρου κατέχει ὁ ἀντιπρόεδρος κύριος Σπῦρος Νοταρᾶς.

§85ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Σοῦτσος ἔχει τὸν λόγον.

§86ΜΙΛΗΣΗΣ. Εἶσθε ἐναντίος τοῦ προλαλήσαντος;

§87ΣΟΥΤΣΟΣ. Μάλιστα· ἔχω νὰ κάμω τινὰς παρατηρήσεις, κύριοι. Ἐγὼ δὲν ἤθελον ζητήσει τὸν λόγον, ἂν ἴσως χθὲς ὁ ἀξιότιμος κύριος Ῥοντήρης δὲν ἀνέφερέ τινα περὶ ληστείας, τὰ ὁποῖα ἔχουν σχέσιν μὲ τὸ παρὸν ζήτημα. Βέβαιον εἶναι ὅτι πᾶσα κυβέρνησις λαμβάνει οἷα φαντάζεται μέτρα συντελεστικὰ πρὸς ἐπιτυχῆ καταδίωξιν τῆς ληστείας. Ἀλλὰ σήμερον πῶς καταδιώκεται ἡ ληστεία; Ὁ στρατὸς κοπιάζει, αὐτὸς κινδυνεύει, αὐτὸς φονεύεται, αὐτὸ καταδιώκει καὶ καταστρέφει τὴν ληστείαν· καὶ τὸ περίεργον εἶναι ὅτι πᾶσα κυβέρνησις μετὰ τὴν ἐπικήρυξιν τῶν λῃστῶν τάττει αὐτοὺς εἰς τάξεις καὶ ἀπὸ καιροῦ εἰς καιρὸν τοὺς προβιβάζει, καὶ αἱ ἀμοιβαὶ αἱ ὁποῖαι δίδονται διὰ τὸν φόνον ἑνὸς λῃστοῦ φθάνουν εἰς μυθώδη ποσὰ καὶ ἔφθασαν ἐσχάτως εἰς 20,000 δραχμῶν δι’ ἕνα λῃστήν. Ἐρωτῶ ποῖος ἔφερε μίαν κεφαλὴν διὰ νὰ πάρῃ αὐτὸ τὸ ποσόν; πάλιν ἡ σφαῖρα τοῦ στρατιώτου. Ἑπομένως νομίζω εἰς αὐτὸν τὸν ἔκτακτον νόμον, ὅτι δὲν ἔπρεπε νὰ συμπεριληφθῶσιν οἱ στρατιωτικοὶ, ἐπειδὴ μέχρι τοῦδε, καθὼς ὁ κύριος πρωθυπουργὸς εἶπε πρὸ ὀλίγου, λίαν εὐάρεστα ἀποτελέσματα ἔχομεν ἐσχάτως περὶ τῆς καταδιώξεως τῆς ληστείας. Ἀλλ’ εἰς αὐτὸ τὸ νομοσχέδιον πρόκειται ἰδίως περὶ ὀλιγωρίας περὶ τὴν καταδίωξιν τῆς ληστείας, καὶ νομίζω ὅτι πρέπει νὰ εἴπω περὶ τούτου ὀλίγα τινά. Μὲ συγχωρεῖτε νὰ φέρω ἓν παράδειγμα. Περὶ τὰ τέλη τοῦ 1869 γνωρίζετε, κύριοι, ποία ἦτο ἡ κατάστασις τῆς Ἀκαρνανίας. Ἀπεφασίσθη τότε, ὡς ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, νὰ μεταβῶ ἐπὶ τόπου καὶ ἴδω, ἂν ἦτο δυνατὸν νὰ γείνῃ κάτι τι πρὸς βελτίωσιν τῆς καταστάσεως ταύτης. Ἀληθὲς εἶναι, ὅτι ἐκεῖ ἤκουσα ληστείας, φόνους, αἰχμαλωσίας· ἀλλὰ νομίζετε, κύριοι, ὅτι εὗρον ἐκεῖ ὀλιγωρίαν, ἢ κατὰ τὸν κύριον Ῥοντήρην, ἀνικανότητα περὶ τὴν καταδίωξιν τῆς ληστείας; Νὰ σᾶς εἴπω τί εὗρον. Εὗρον πρῶτον ἀξιωματικοὺς, οἱ ὁποῖοι ἔπασχον ἀπὸ ῥευματισμοὺς καὶ αὐτοὶ ἦσαν ἐπὶ τῆς καταδιώξεως τῆς ληστείας. Ἂν λοιπὸν δὲν ἠδύνατο αὐτοὶ νὰ τρέξουν, καθὼς ἄλλοι, εἶναι ὀλιγωρία αὐτό; εὗρον πολλοὺς, οἱ ὁποῖοι ἴσως εἶναι πολὺ ἱκανοὶ διὰ νὰ γυμνάσουν στρατιώτας, ἀλλὰ δὲν ἔχουν τὴν εἰδικὴν πεῖραν πρὸς καταδίωξιν· καὶ αὐτὸ δὲν εἶναι πρᾶγμα ἐπουσιῶδες. Πρὸς δὲ παρετήρησα καὶ ἄλλο τι· ἤκουσα πολλάκις μεγάλα παράπονα καθ’ ἑνὸς λόχου τοῦ τρίτου τάγματος· καὶ ἰδοὺ τὸ πραγματικόν. Κατὰ τὰ 1867 ἐγένετο μία δοκιμή Βελγικὰ ὅπλα ἐδόθησαν καὶ ἔγειναν κοντοτούφεκα ὅμοια μὲ τὰ τῆς χωροφυλακῆς. Ἐκ τῶν ὅπλων τούτων, πρωθυπουργοῦντος τοῦ κ. Κουμουνδούρου, ἐμοὶ ἐστάλησάν τινα εἰς τὴν Λαμίαν, ὅτε διηύθυνα αὐτόθι τὸ ἀρχηγεῖον· τὰ ἐδοκίμασα καὶ συγκριτικῶς πρὸς ἐκεῖνα τῆς χωροφυλακῆς, αὐτὰ ἦσαν ὅλως διόλου ἄχρηστα· ἀνέφερον τὸ περιστατικὸν τοῦτο. Ὅτε δὲ μετέβην εἰς τὴν Ἀκαρνανίαν, εὗρον τὸν μνησθέντα λόχον κατὰ τοῦ ὁποίου, ὡς προεῖπον, εἶχον ἐγερθῆ παράπονα, ὅτι πολλάκις εὑρέθη ἀπέναντι ληστῶν καὶ δὲν ἔκαμε τίποτε. Ἐθεώρησα ἀναγκαῖον νὰ τὸν ἐπιθεωρήσω ἐκ τοῦ πλησίον, καὶ εἶδον αὐτὸν μὲ τὰ ἄχρηστα ταῦτα ὅπλα· σᾶς βεβαιῶ, καὶ αὐτὸ πρὸς γνῶσιν τοῦ κυρίου ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν, ὅτι αὐτὰ τὰ ὅπλα εἶναι ὅλως διόλου ἄχρηστα. Ἑπομένως ἂν ἀπόσπασμα εὑρίσκεται ἀπέναντι ληστοῦ ὅστις τραβᾷ εἰς ἀπόστασιν διακοσίων μέτρων, αὐτὰ δὲ δὲν τραβοῦν οὔτε 50, εἶναι τοῦτο ὀλιγωρία;

§88ΠΡΩΘΥΠΟΥΡΓΟΣ. Δὲν εἴπετε ν’ ἀλλαχθῶσι;

§89ΣΟΥΤΣΟΣ. Νὰ ἀλλαχθῶσι δὲν ἦτο δυνατὸν ἐπειδὴ δὲν ὑπῆρχον ἄλλα· ἀλλ’ ἀμέσως τὸν λόχον αὐτὸν ἀπέστειλα εἰς Μεσολόγγιον καὶ ἔφερα ἕνα ἄλλον λόχον ὅστις εἶχε καλλίτερα, ὡς ἐκεῖνα τῆς χωροφυλακῆς. Ἐννοεῖτε, κύριοι, ὅτι ἂν τότε ἀντ’ ἐμοῦ ἐστέλλετο ὁ πολυμαθέστερος δικαστικὸς ὑπάλληλος ἢ ὁ ἐμπειρότερος διοικητικός, ἀλλ’ ὅστις οὔτε ἀποσπασματάρχης ἐχρημάτισεν, οὔτε ποτὲ κατεδίωξε ληστάς, οὔτε διεύθυνε ποτὲ κλάδον τινὰ τῆς δημοσίου ἀσφαλείας, ἐπανερχόμενος ἐξ Ἀκαρνανίας ἤθελεν εἴπει, ὅτι ὑπάρχει ἀνικανότης, ὀλιγωρία καὶ ἴσως τὰ πράγματα ἤθελον μένει ὅπως εἶχον ἄνευ τῶν γενομένων μεταβολῶν εἰς τὸ προσωπικόν. Μίαν ἄλλην παρατήρησιν θὰ κάμω ὡς πρὸς τὴν εἰδικὴν ταύτην ὑπηρεσίαν, καὶ ἀναφέρω ἓν γεγονός. Ὑποθέσατε ἓν ἀπόσπασμα τὸ ὁποῖον περιπολεῖ ἀπὸ πρωΐας ἐν καιρῷ θέρους, ὅτι ἐκοπίασε καὶ ἐδίψησε καὶ τρέχει νὰ εὕρῃ πηγὴν ὕδατος διὰ νὰ δροσισθῇ. Ἀφοῦ οἱ στρατιῶται ἀπέθεσαν τὰ ὅπλα παρὰ τὴν πηγήν, διαβαίνει ληστρικὴ συμμορία καὶ φαίνεται 20 βήματα μακράν· ἅμα οἱ λησταὶ εἶδον τὸ ἀπόσπασμα, ἔφυγαν ἀμέσως. Ὁ ἀποσπασματάρχης διατάσσει νὰ καταδιώξουν τοὺς ληστάς· ἀλλ’ ἅμα διέρχεται τὸ ὑγρὸν μέρος, ὅπου ἐφαίνοντο τὰ ἴχνη, ἐπέκεινα ἦτον τραχὺ καὶ τὰ ἴχνη δὲν ἐφαίνοντο πλέον. Ὁ ἀποσπασματάρχης καταδιώκει. Οἱ λησταὶ ἐγένοντο ἄφαντοι· οὐχ ἧττον τὸ ἀπόσπασμα προχωρεῖ ἐπὶ τοῦ μονοπατίου, ἀπαντᾷ δύω ἄλλα μονοπάτια· τὶ νὰ κάμῃ; εἰς τὸ ἀριστερὸν βλέπει ἕνα χορταράκι πατημένον καὶ ἓν μικρὸν λιθάρι γυρισμένον καὶ τρέχει καὶ φέρει ἀποτέλεσμα ἐπὶ τῶν ἀναγνωρισθέντων ἰχνῶν. Ἐγὼ σᾶς λέγω, κύριοι, ὅτι μεταξὺ δέκα εἷς μόνος ἴσως ἠμπορεῖ ν’ ἀνακαλύψῃ οὕτω πως τὰ ἀπολεσθέντα ἴχνη· ἄλλος ἤθελεν ὑπάγει ἴσως δεξιὰ καὶ ὄχι ἀριστερά· ὀνομάζεται τοῦτο ὀλιγωρία; ἂν καὶ 20 βήματα μακρὰν ἐθεάθησαν λησταί, καὶ ἀποτέλεσμα δὲν ἐπῆλθε. Ἐνταῦθα δὲν πρόκειται περὶ τῶν παραπτωμάτων περὶ τῶν ὁποίων ὡμίλησεν ὁ κύριος ὑπουργὸς τῶν στρατιωτικῶν, ἀλλὰ περὶ μιᾶς ὅλως εἰδικῆς ὑπηρεσίας, καὶ αὐτὴν δὲν ἠμπορεῖ νὰ τὴν δικάσῃ παρὰ ἐκεῖνος ὅστις εἰδικῶς γνωρίζει τὰ περὶ καταδιώξεως· τὸ ἔργον δὲν εἶναι τοῦ τυχόντος. Ἀλλ’ ἤδη ἀπεφασίσθη νὰ ὑπάγωνται οἱ στρατιωτικοὶ εἰς τὰ πλημμελειοδικεῖα, ὄχι εἰς τὰ στρατοδικεῖα. Ὡς πρὸς τὴν τροπολογίαν τοῦ κυρίου ὑπουργοῦ, μοὶ φαίνεται, ὅτι ὑπάρχει λάθος. Ἡ τροπολογία λέγει, «ἡ καταδίκη τῶν στρατιωτικῶν συνεπάγει τὴν εἰς ἀργίαν μετάθεσιν δι’ ἀπολύσεως ἐκ τῆς θέσεως». Δὲν εἶναι ἀκριβὲς τοῦτο, διότι οἱ στρατιωτικοὶ δὲν ὑπάγονται ὅλοι εἰς ἀργίαν.

§90ΣΜΟΛΕΝΤΣ (ὑπουργὸς Στρατιωτικῶν). Ἐννοῶ τοὺς ἀξιωματικούς.

§91ΣΟΥΤΣΟΣ. Στρατιωτικοὶ θὰ εἴπῃ, οἱουδήποτε βαθμοῦ.

§92ΤΙΝΕΣ. Νὰ γείνῃ διασάφησις (διάλογοι).

§93ΣΟΥΤΣΟΣ. Ἠμπορεῖ νὰ ὑποπέσουν ἀνθυπασπισταὶ καὶ ὑπαξιωματικοὶ εἰς τοιαῦτα παραπτώματα.

§94Κ. ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Ἂν δὲν ὑπάρχῃ εἰς τὸν γενικὸν νόμον ἡ διάκρισις αὕτη, τὴν εἰσάγομεν ἡμεῖς ἐδῶ, ἀφοῦ εἶναι ὠφέλιμος· (διάλογοι).

§95ΣΟΥΤΣΟΣ. Δὲν ἐννοοῦνται ἀκόμη τὰ πράγματα, κύριε Πέτσαλη ἑπομένως μὴ μὲ διακόπτετε. Ὁ περὶ καταστάσεως τῶν ἀξιωματικῶν νόμος περιλαμβάνει μόνον τοὺς ἀξιωματικούς, οὐχὶ τοὺς ὑπαξιωματικούς.

§96ΣΜΟΛΕΝΤΣ (ὑπουργὸς Στρατιωτικῶν). Τότε νὰ εἴπωμεν ὅτι αὐτοὶ οἱ ἀξιωματικοὶ τίθενται εἰς ἀργίαν, οἱ δὲ ἄλλοι στρατιῶται τιμωροῦνται μὲ φυλάκισιν κτλ. (διάλογοι).

§97ΣΟΥΤΣΟΣ. Παρακάτω λέγει ἡ τροπολογία «τὰ περὶ στρατιωτικῶν πειθαρχικῶν ποινῶν νομοθετημένα διατηροῦνται ἐν πλήρει ἰσχύει»· κανὲν ἄρθρον τοῦ ψηφισθέντος νόμου δὲν ἀντίκειται εἰς τοῦτο· διατὶ νὰ τεθῇ κάτι τι περιττόν;

§98ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Διότι πρόκειται νὰ ἐπιβληθῶσιν δύο ποιναί, ἡ πειθαρχικὴ καὶ ἡ δικαστικὴ κατόπιν.

§99ΣΟΥΤΣΟΣ. Αὐτὸ ἀναφέρεται παραπάνω, ὅτι «αἱ ποιναὶ αὗται καταγινώσκονται ὑπὸ τοῦ ἁρμοδίου δικαστηρίου, καὶ ὅταν ἀκόμη ἀνωτέρω δημόσιοι ὑπουργοὶ ἤθελον τιμωρηθῶσι πειθαρχικῶς ὑπὸ τῶν προϊσταμένων αὐτῶν.»

§100ΤΣΙΤΣΑΡΑΣ. Αὐτὸ ἀναφέρεται εἰς τοὺς διοικητικούς.

§101ΣΟΥΤΣΟΣ. Παρακαλῶ νὰ ἐξηγηθῇ, διότι ἐγὼ δὲν τὸ ἐννοῶ.

§102ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ὁ ὑπουργὸς δύναται νὰ τιμωρήσῃ καὶ πειθαρχικῶς, καὶ δὲν ἐμποδίζει τοῦτο νὰ καταδιωχθῇ καὶ ὁ ἀξιωματικὸς καὶ δικαστικῶς (Διάλογοι θορυβώδεις).

§103ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει ἄλλη ἀντίῤῥησις; Τίθεται εἰς ψηφοφορίαν ἡ τροπολογία τοῦ κυρίου ὑπουργοῦ τῶν στρατιωτικῶν.

§104ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Παρακαλῶ νὰ ἐξηγηθῶμεν. Πρόκειται περὶ τῶν δικαστικῶν ποινῶν ἕνεκα ὀλιγωρίας πειθαρχικῆς κλπ. ἀλλὰ περὶ τῶν πολιτικῶν ἀδικημάτων τῶν στρατιωτικῶν κατὰ πολιτῶν ἐννοεῖτε ὅτι δὲν δυνάμεθα νὰ φέρωμεν τροπολογίαν;

§105ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Δὲν πρόκειται περὶ τούτου.

§106ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Λοιπὸν ἐπιφυλαττόμεθα κατόπιν νὰ φέρωμεν τροπολογίαν, καὶ ἐννοοῦμεν νὰ μὴ θεωρηθῇ ἀποκεκλεισμένη ἡ συζήτησις διὰ τὰ κατὰ πολιτῶν ἐγκλήματα τῶν στρατιωτικῶν.

§107ΠΟΛΛΟΙ. Βέβαια.

§108ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν ἀναγινώσκεται ἡ τροπολογία κατὰ παράγραφον. Ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὴ ἡ τροπολογία κατὰ παράγραφον ἔχουσα ὡς ἕπεται. «Διοικητικοί, δικαστικοὶ καὶ στρατιωτικοὶ ἢ ἄλλοι ὑπάλληλοι δημόσιοι ἢ ὑπηρέται, ἐπιτετραμμένοι τὴν καταδίωξιν τῆς ληστείας, ἢ καλούμενοι ἁρμοδίως εἰς ἐνέργειαν μέτρων ἀναγομένων εἰς τὴν καταδίωξιν αὐτῆς καὶ ὀλιγωροῦντες περὶ τὴν ἐκπλήρωσιν τῶν καθηκόντων τούτων, τιμωροῦνται μὲ φυλάκισιν τοὐλάχιστον τριῶν μηνῶν. Ἡ καταδίκη συνεπάγει τὴν ἀπὸ τῆς ὑπηρεσίας ἔκπτωσιν καὶ τὴν πρόσκαιρον ἀνικανότητα πρὸς ἀνάκτησιν ἀρχῆς ἢ ἄλλης δημοσίας ὑπηρεσίας ἐπὶ τρία ἕως ἕξ ἔτη. Ἡ καταδίκη τῶν στρατιωτικῶν συνεπάγει τὴν εἰς ἀργίαν μετάθεσιν δι’ ἀπολύσεως ἐκ τῆς θέσεως. Αἱ ποιναὶ αὗται καταγινώσκονται ὑπὸ τοῦ ἁρμοδίου δικαστηρίου, καὶ ὅταν ἀκόμη οἱ ἀνωτέρω δημόσιοι λειτουργοὶ ἤθελον τιμωρηθῆ πειθαρχικῶς ὑπὸ τῶν προϊσταμένων αὐτῶν. Τὰ περὶ στρατιωτικῶν πειθαρχικῶν ποινῶν νενομοθετημένα διατηροῦνται ἐν πλήρει ἰσχύϊ, ἀλλ’ ὁ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ὀφείλει ἐπὶ τῶν ἐν τῇ § αῃ τοῦ παρόντος ἄρθρου παραπτωμάτων νὰ ὑποβάλῃ εὐθὺς μετὰ τὴν ἔκδοσιν τῆς ἀποφάσεως αὐτοῦ τὰ ἔγγραφα εἰς τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον, εἰς τὸ ὁποῖον ἀπόκειται νὰ διατάξῃ, ἂν ἐγκρίνῃ, περαιτέρω ἀνάκρισιν ὡς καὶ τὴν εἰσαγωγὴν εἰς δίκην τοῦ κατηγορουμένου στρατιωτικοῦ.»

§109ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Ἔχομεν τὴν τροπολογίαν τώρα τοῦ κ. Στεργιαλοπούλου. Ἤκουσα, κύριοι, τὰ παρὰ τῶν στρατιωτικῶν λεχθέντα, καθόσον ἀφορᾷ τὰς ποινὰς κατὰ τῶν στρατιωτικῶν ὁσάκις παραβλέπουσι καθήκοντά τινα, καὶ πρόκειται νὰ τιμωρηθῶσι πειθαρχικῶς· ἐσυμφώνησα καὶ συμφωνῶ, καὶ ἐσιώπησα, διότι ἀναγνωρίζω τὴν ὀρθότητα τῶν ὅσων ἐλέχθησαν. Καθ’ ὅσον ὅμως ἀφορᾷ τὰ ἀδικήματα τὰ ὁποῖα οἱ στρατιωτικοί, οἱ εἰς τὴν μεταβατικὴν ὑπηρεσίαν διατελοῦντες, κατὰ τῶν πολιτῶν πράττουσι, περὶ αὐτῶν θὰ κάμω λόγον· ἐξηγοῦμαι· στρατιώτης τις ἀξιωματικὸς ἢ ὑπαξιωματικὸς διερχόμενος πλησίον ἑτέρου ζητεῖ π. χ. τὸν ἵππον του διὰ νὰ ἱππεύσῃ αὐτός, καὶ ἐπειδὴ δὲν ἐνδίδει, τὸν δαίρει. Κατὰ τοὺς ἤδη ὑπάρχοντας νόμους αὐτὸς δὲν ὑπάγεται εἰς τὰ κοινὰ δικαστήρια καθ’ ὅσον μία μόνη ἐξαίρεσις ὑπάρχει περὶ τούτου εἰς τὸν νόμον ἤτοι ὅταν συμπράττῃ ὁ στρατιωτικὸς μετὰ πολίτου. Καὶ ἂν, κύριοι ὑπουργοί, ἠκούσατε μομφὰς κατὰ τοῦ στρατοδικείου, τὰς ὁποίας ἐγὼ ἐπέῤῥιψα, ἂν ἠκούσατε ὅτι κανεὶς στρατιωτικὸς δὲν κατεδικάσθη, αἱ μομφαὶ αὗται ἀφορῶσι μόνον τὰ κατὰ τῶν πολιτῶν ἐγκλήματα. Δὲν εἶπον ἀπολύτως ὅτι δὲν τιμωροῦσι τὰ στρατοδικεῖα τοὺς ἐνόχους, καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὴν ὑπηρεσίαν των καὶ τὴν διαχείρισίν των, ἀλλὰ τὰ πλεῖστα κατὰ πολιτῶν ἐγκλήματα ἔμειναν ἀτιμώρητα. Δὲν βλέπω λοιπὸν διὰ τί νὰ ζητῆτε τὴν ἰδιάζουσαν δικαιοδοσίαν καὶ ἀποφεύγητε τὴν τακτικήν, ὡς εἰς τὸ ἀνωτέρω παράδειγμα ὅπερ ἐπράχθη κατὰ πολίτου κατὰ παράβασιν τῶν στρατιωτικῶν καθηκόντων. Ἄλλο παράδειγμα· μετέβη εἷς εἰς τὴν οἰκίαν τοῦ πολίτου, ἐζήτησε νὰ τοῦ δώσῃ ὅ,τι δὲν εἶχε καὶ διότι δὲν τοῦ τῷ ἔδωσε, διότι δὲν τὸ εἶχε, τὸν ἔδηρε ἀνηλεῶς, καὶ τὸν δαίρει, διότι ὅστις ἄρχει δέκα πέντε λογχῶν, καταβάλλει τριάκοντα, πεντήκοντα πολίτας ἀόπλους, οἱ ὁποῖοι δὲν ἠμποροῦν νὰ κάμουν ἀντίστασιν, διότι θὰ τιμωρηθοῦν.

§110ΣΜΟΛΕΝΤΣ (ὑπουργὸς στρατιωτικῶν). Καὶ νομίζετε τὰ στρατοδικεῖα δὲν τιμωροῦν αὐτὰ τὰ ἀδικήματα;

§111ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Διὰ τί λοιπὸν φοβεῖσθε τὸ πλημμελειοδικεῖον τὸ ὁποῖον εἶναι τὸ δικαστήριον ὅλου τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ καὶ εἰς τὸ ὁποῖον ἐμπιστεύεται ὁλόκληρος ἡ Ἑλληνικὴ κοινωνία; ἔχετε τὰ στρατοδικεῖα καὶ εἶναι ἀναγκαῖα διὰ τὰ ἐν τῷ στρατῷ παραπτώματα, ἀλλὰ τὰ παραδείγματα τὰ ὁποῖα σᾶς ἀνέφερα εἶναι τῆς ἁρμοδιότητος τῶν κοινῶν δικαστηρίων, τῶν δικαστηρίων τοῦ ἔθνους εἰς τὰ ὁποῖα ὑπαγόμεθα ὅλοι· καὶ σεῖς, κύριε ὑπουργέ, τῶν στρατιωτικῶν, ὅταν ὑπαχθῆτε εἰς τὴν τάξιν τοῦ ἀποστράτου θὰ δικάζεσθε ἀπὸ τὸ πλημμελειοδικεῖον καὶ δὲν θέλετε ὁ λοχαγός, ὁ ὑπαξιωματικός, ὁ λοχίας, ὁ ὑποδεκανεύς, ὁ στρατιώτης νὰ δικάζηται ἀπ’ αὐτὰ τὰ δικαστήρια; Βλέπετε λοιπόν, ὅτι ὑπάρχουν ἀδικήματα πραττόμενα κατὰ πολιτῶν καὶ δι’ αὐτὰ ὕψωσα πάντοτε φωνὴν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, καὶ οὐχὶ περὶ τῶν καθαρῶς στρατιωτικῶν, καθόσον ταῦτα εἶμαι βέβαιος, ὅτι τιμωροῦνται καὶ εἶναι ἐντὸς τῆς δικαιοδοσίας τῶν κοινῶν δικαστηρίων, διότι αὐτὸ ἀπαιτεῖ καὶ ἡ τιμὴ καὶ ἡ πειθαρχία τοῦ στρατοῦ. Καθ’ ἑκάστην ἔχετε ἄπειρα παραδείγματα, καὶ ἐπικαλοῦμαι τὴν εὐσυνείδητον μαρτυρίαν ὁλοκλήρου τῆς κυβερνήσεως, ὁποίας πληροφορίας ἔχει περὶ τοιούτων καταχρήσεων. Εἶναι λοιπὸν ἢ δὲν εἶναι ἀκριβεῖς αὗται; διαψεύσατέ με, ἂν δύνασθε. Λοιπὸν περὶ αὐτῶν τῶν ἀδικημάτων δὲν πιστεύω ποτὲ μήτε σεῖς μήτε κανεὶς νὰ θελήσῃ νὰ ἐξαιρέσῃ ἀπὸ τὰ δικαστήρια τῆς πατρίδος, ἐκείνους οἱ ὁποῖοι εἶναι διατεταγμένοι νὰ φυλάττουν τὴν τιμὴν, τὴν ζωὴν καὶ τὴν ἰδιοκτησίαν τοῦ πολίτου, ἀπὸ τὰ δικαστήρια ἐκεῖνα εἰς τὰ ὁποῖα, ἐπαναλαμβάνω, ὁλόκληρον τὸ ἔθνος ὑπάγεται φυσικῶς· ταῦτα δὲν εἶναι ἀναρμόδια νὰ δικάσουν τὸν στρατιώτην ὅστις παρηνόμησε ἐκτὸς τῶν τάξεων τοῦ στρατοῦ. Πιστεύσατε, κύριοι, ὅτι δὲν πρόκειται εἰμὴ περὶ ὡρισμένων ἀτόμων· ὡρισμένα τινὰ ἄτομα εἶναι τὰ καταχρηστικά, καὶ αὐτὰ εἶναι ἴσως τὰ μόνα ἅτινα προσβάλλουν ὁλόκληρον τὸν στρατόν. Μὴ πιστεύσητε, κύριοι, ὅτι ἀγαπᾶτε περισσότερον σεῖς τὸν στρατὸν ἀπὸ ἡμᾶς· ἂν ᾖναι ἄνθρωποι οἵτινες ἀγαποῦν καὶ ἔχουν ἀνάγκην αὐτοῦ εἶναι οἱ κάτοικοι τῶν μεθορίων ἐπαρχιῶν. Ἀλλὰ τὸν ἀγαπῶμεν ὄχι καταχρηστικὸν καὶ δυνάστην τοῦ πολίτου· καὶ τὰς καταχρήσεις τῶν ὀλίγων ἀτόμων προτιθέμεθα νὰ περιστείλωμεν διὰ τῆς ὑπαγωγῆς των εἰς τὰ τακτικὰ ποινικὰ δικαστήρια, ὅπερ δὲν ἐγγίζει τοὺς στρατιωτικοὺς νόμους οὔτε τὴν φιλοτιμίαν τοῦ στρατοῦ, εἰς ὃν ὀφείλεται σεβασμὸς καὶ ὑπόληψις ἥτις ἁρμόζει εἰς πάντα καλὸν στρατιώτην. Διατί, κύριοι, φοβεῖσθε τὴν τακτικὴν δικαιοδοσίαν; ἔχετε παραδείγματα τὰ ὁποῖα σᾶς πείθουν ὅτι εἶναι ἄδικα; ὄχι· ἀλλ’ ἔχομεν ἡμεῖς παραδείγματά τινα, τὰ ὁποῖα μᾶς πείθουν ὅτι τὰ στρατιωτικὰ δικαστήρια δὲν τιμωροῦν τὰ τοιαῦτα ἐγκλήματα. Ἰδοὺ διατί ἡμεῖς φοβούμεθα τὴν στρατιωτικὴν δικαιοδοσίαν, καὶ σεῖς φοβεῖσθε τὴν κοινὴν, ἂν καὶ δὲν ἔχητε τοιαῦτα περὶ αὐτῆς παραδείγματα.

§112ΛΕΚΚΑΣ. Τὰ στρατοδικεῖα ἐπιβάλλουν ποινὰς πολὺ αὐστηροτέρας τῶν κοινῶν δικαστηρίων (διάλογοι).

§113ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Ἐννοῶ, κύριοι, ὅλας τὰς ἀντιλογίας, ἀλλ’ αὗται εἶναι ἐξαιρέσεις. Δὲν ἀρνοῦμαι, ὅτι καὶ ἐνώπιον τῶν τακτικῶν δικαστηρίων συμβαίνει νὰ ἀθωωθῇ τις ἔνοχος. Δὲν ἀρνοῦμαι ὅτι καὶ ἐνώπιον τῶν τακτικῶν δικαστηρίων συμβαίνει νὰ καταδικασθῇ τις ἀθῶος. Ἀλλὰ τοῦτο εἶναι μία ἐξαίρεσις σπανιωτάτη. Σᾶς εἶπον, καὶ πάλιν σᾶς ἐπαναλαμβάνω, ὅτι τὸ φυσικὸν δικαστήριον ὅλου τοῦ ἔθνους, ὅλων τῶν τάξεων τῆς κοινωνίας εἶναι τὰ κοινὰ δικαστήρια, τουτέστι τὰ πλημμελειοδικεῖα. Ἐπειδὴ δὲ εἰς τὸ ἔθνος ἐμπεριέχεται καὶ ὁ στρατιώτης, ἐπειδὴ εἰς τὸ ἔθνος ἐμπεριέχεται καὶ πᾶσα τάξις, ἡ ὁποία ἔχει ἴδια προνόμια, εἰς αὐτὰ πρέπει νὰ ὑπαχθῇ ἡ τάξις τοῦ στρατοῦ διὰ τὰ κοινὰ ἐγκλήματα. Σᾶς ἀφίνω τὸν στρατιώτην εἰς ἰδιάζουσαν δικαιοδοσίαν, σᾶς ἀφίνω τὰ ἐγκλήματα τὰ ὁποῖα πράττονται ὑπὸ κατωτέρου κατ’ ἀνωτέρου, σᾶς ἀφίνω τὰ πειθαρχικὰ παραπτώματα, διότι τῷ ὄντι ὀφείλεται δι’ αὐτὰ ἰδιάζουσα δικαιοδοσία· ἀλλὰ τ’ ἀνωτέρω κοινὰ ἐγκλήματα δικαίως πρέπει νὰ ὑπαχθῶσιν εἰς τὴν κοινὴν δικαιοδοσίαν ὑποσχομένην μείζονα δικαιοσύνην καὶ ἀσφάλειαν εἰς τὰ δίκαια τοῦ πολίτου. Κύριοι, ἁμαρτάνουσιν ὅσοι νομίζουν, ὅτι ὑπάρχει Ἕλλην, ὁ ὁποῖος δὲν ἀγαπᾷ τὸ συμφέρον τῆς πατρίδος, καὶ τὸ συμφέρον τῆς πατρίδος ἔγκειται εἰς τὰς τάξεις τοῦ στρατοῦ. Εἴτε λοιπὸν στρατιωτικοὶ εἶναι αὐτοί, οἱ ὁποῖοι θέλουν νὰ δειχθοῦν ὑπερασπισταί, εἴτε φίλοι στρατιωτικῶν εἶναι, αὐτὸ μοῦ εἶναι ἐντελῶς ἀδιάφορον, διότι σᾶς εἶπον, ὅτι τὸ συμφέρον τῆς πατρίδος εἶναι ἀδιαίρετον.

§114ΛΕΚΚΑΣ. Τὰ ἀτομικὰ νὰ λείψουν, παρακαλῶ.

§115ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Δὲν εἶπον περὶ ὑμῶν, κ. Λέκκα.

§116Κ. ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Περὶ θεσμῶν πρόκειται, δὲν εἶναι ἀτομικόν.

§117ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Εἶναι λοιπὸν ἁμάρτημα καὶ νὰ τὸ φαντασθῇ τις, ἀλλὰ προκειμένου λόγου περὶ τῆς τιμῆς ὡσαύτως τοῦ πολίτου, περὶ τῆς ἀσφαλείας, τῆς ζωῆς του, ἥτις, ἐπαναλέγω, πάσχει ἀπὸ ἄτομα ὄχι καλῶς ἐννοοῦντα τὸ καθῆκόν των καὶ ἄτομα ὄχι εὐγενῶς συμπεριφερόμενα πρὸς τὸν ὅμοιόν των, πρέπει νὰ λάβωμεν ἀφεύκτως μέτρα ἀσφαλείας. Διατί, κύριοι, κρύπτομεν τὰ πραττόμενα; ἕκαστος ἀπὸ σᾶς ἰδιαιτέρως τὰ ὁμολογεῖ, καὶ ἐδῶ πανδήμως δὲν ἔχομεν τὸ θάῤῥος νὰ τὰ εἴπωμεν. Ἰδοὺ ἐδῶ εἶναι τὸ καλῶς ἐννοούμενον συμφέρον τῆς πολιτείας· αἱ δὲ ἀντιῤῥήσεις, αἱ ὁποῖαι ἴσως ῥηθοῦν, διότι δὲν θὰ ἐπαναλάβω τὸν λόγον, ὅτι δῆθεν θὰ χαλαρωθῇ τὸ αἴσθημα τοῦ στρατιώτου καὶ δὲν θὰ καταδιώξῃ τὸν λῃστήν, εἶναι ἀντιῤῥήσεις ἀνάξιαι ἀπαντήσεως. Φιλότιμος στρατιώτης δὲν ἀρνεῖται τὸ καθῆκόν του, καὶ τοιοῦτος στρατιώτης δὲν λέγει, ὅτι ἐγὼ θέλω νὰ ἐγκληματῶ καὶ δὲν θέλω νὰ ὑπαχθῶ εἰς τὰ τακτικὰ δικαστήρια. Τί ἄλλο σημαίνει ἡ ἄῤῥνησις παρ’ ὅτι θέλει νὰ ἐγκληματῇ ἀτιμωρητί; Τοιαύτην ἀτιμίαν δὲν ἤκουσα ἀπὸ στρατιώτην. Ἔχω πολλοὺς ἀξιωματικοὺς φίλους, καὶ ἦλθον μετ’ αὐτῶν εἰς συνομιλίαν, καὶ πάντοτε μοὶ εἶπον, ὅτι θέλομεν νὰ ἀποσκυβαλίσωμεν ἐκείνους τοὺς στρατιώτας, οἱ ὁποῖοι προσβάλλουν τὴν ὑπόληψιν τοῦ στρατοῦ διὰ τῶν κακῶν ἔργων των. Τοιουτοτρόπως, κύριοι, εἶμαι ἔνθερμος ὑπερασπιστὴς τοῦ στρατοῦ ἐγὼ καὶ ὄχι οἱ ἀντιλέγοντες, οἱ ὁποῖοι θέλουν διὰ μίαν κακὴν διαγωγὴν τινῶν ὀλιγίστων ἀτόμων νὰ προσβάλλωσιν ὁλόκληρον τὸν στρατόν.

§118ΜΑΓΓΙΝΑΣ. Τώρα ἐπαινεῖτε τὸν ἑαυτόν σας μόνον· περὶ τοῦ πράγματος ὁμιλήσατε.

§119ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Περὶ τοῦ ἑαυτοῦ μου ὁμιλῶ ἢ λέγω πράγματα; Τούτων λοιπὸν οὕτως ἐχόντων, θεσπίζοντες νόμον, ὁ ὁποῖος ἐπιβάλλει νέας ποινὰς αὐστηροτάτας κατὰ μόνης τῆς τάξεως τοῦ πολίτου, ἐπιψηφίσαντες νόμον ὁ ὁποῖος ἔδωκε τὸ δικαίωμα εἰς τὴν κυβέρνησιν προαγωγῆς τῶν ἀριστευσάντων κατὰ τῶν ληστῶν, ἂς φροντίσωμεν συγχρόνως τοὐλάχιστον νὰ ἀσφαλίσωμεν τὸν πολίτην ἀπὸ τοὺς ῥαβδισμούς, ἀπὸ τὰς ἀδικίας, αἱ ὁποῖαι εἶναι βέβαιον ὅτι λαμβάνουν χώραν, καὶ ὅτι θὰ ἐξακολουθοῦν λαμβάνουσαι τοιαύτην ἀπὸ τοὺς κακῶς ἐννοοῦντας καὶ κακῶς ἐκπληροῦντας τὸ καθῆκόν των στρατιωτικούς, οἵτινες εὐτυχῶς εἶναι εὐάριθμοι καὶ γνωστοί. Ὑπὸ τὸ κράτος τοιούτων ἰδεῶν καὶ φρονημάτων διατυπόνω ὡς ἑξῆς τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Στεργιαλοπούλου. «Ὅλα τὰ κατὰ τῶν πολιτῶν ἐγκλήματα, οἷον πταίσματα, πλημμελήματα καὶ κακουργήματα τὰ ὑπὸ στρατιωτικῶν πραττόμενα ὑπάγονται εἰς τὴν ἁρμοδιότητα τῶν κοινῶν τακτικῶν ποινικῶν δικαστηρίων.

§120ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σμόλεντς.

§121ΣΜΟΛΕΝΤΣ (ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Δύο λέξεις θὰ εἴπω. Ἐνδέχεται, κύριοι, τὸ παρεδέχθημεν μάλιστα νὰ συνέβησαν ἀθωώσεις, ἀλλὰ μήπως αὐτὰ δὲν συνέβησαν πολλάκις καὶ εἰς τὰ τακτικὰ δικαστήρια; καὶ εἶναι λογικὸν καὶ δίκαιον νὰ καταστρέψωμεν διά τινας ἐξαιρέσεις μίαν ἀρχὴν, ἡ ὁποία πρὸ αἰώνων ὑφίσταται εἰς ὅλα τὰ εὐνομούμενα κράτη, ὑπάγοντες τώρα τοὺς στρατιωτικοὺς εἰς τὰ τακτικὰ δικαστήρια;

§122ΜΙΛΗΣΗΣ. Ὄχι πρὸ αἰώνων.

§123ΣΜΟΛΕΝΤΣ. Πρὸ αἰώνων ὅπου ὑπάρχουν τακτικοὶ στρατοί.

§124ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γουβέλης ἔχει τὸν λόγον.

§125ΓΟΥΒΕΛΗΣ. Πρὶν εἰσέλθω, κύριοι, εἰς τὴν οὐσίαν τοῦ πράγματος, ἐπιτρέψατέ μοι νὰ εἴπω ἐκ προοιμίων ὅτι φρονῶ πάντη ἄσκοπον καὶ ἔκνομον νὰ θέλωμεν νὰ ἀνατρέψωμεν ἐκ βάθρων νομοθεσίαν ποινικὴν, καθιερωθεῖσαν πρὸ τόσων χρόνων ἐν τῇ ἡμετέρᾳ πατρίδι διὰ μιᾶς τροπολογίας προτεινομένης εἰς τὸν νόμον, τὸν κατὰ τὴν καταδίωξιν τῆς λῃστείας. Ἐὰν οἱ προτείνοντες τὴν μεταβολὴν, οὕτως εἰπεῖν, τῆς ἁρμοδιότητος τῶν στρατιωτικῶν, τῶν διαπραττόντων ἐγκλήματα κατὰ τὴν καταδίωξιν τῆς ληστείας ἐπιθυμοῦν τὴν ὑπαγωγὴν αὐτῶν εἰς τὰ τακτικὰ ποινικὰ δικαστήρια ἔπρεπε νὰ ὑποβάλουν ἕνα νόμον ὅστις νὰ λάβῃ τὴν πορείαν τὴν τακτικὴν καὶ νὰ συζητηθῇ· εἶναι λοιπὸν λίαν γελοῖον, λίαν ἄτοπον ἐκ προοιμίων νὰ συζητήσωμεν μίαν τροπολογίαν, ἡ ὁποία δὲν πράττει ἄλλο εἰμὴ ἐκ βάθρων νὰ ἀνατρέπῃ τὸν ποινικὸν στρατιωτικὸν νόμον, τὸν κανονίζοντα τὴν ἁρμοδιότητα τῶν στρατιωτικῶν. Ἐκ προοιμίων λοιπὸν λέγω, ὅτι ἡ συζήτησις εἶναι ματαία, εἶναι ἄσκοπος, εἶναι συζήτησις γινομένη πρὸς τὸ θεαθῆναι, πρὸς ἐπίδειξιν ἀγαθῶν αἰσθημάτων ὑπὲρ ἀτόμων τινῶν· (θόρυβος). Ἐὰν τὸ πρᾶγμα τοῦτο ἤθελεν φερθῆ διὰ τῆς νομίμου διατυπώσεως, ἐὰν τὸ ζήτημα τοῦτο ἤθελε φερθῆ διὰ τῆς νομίμου ὁδοῦ, τότε ἕκαστος ἐξ ἡμῶν ἦτον εἰς θέσιν νὰ φέρῃ τὰς νομίμους ἀντιῤῥήσεις, ἀλλ’ ἀναρμοδίως φέρεται, διότι φέρεται διὰ τροπολογίας ἀνατρεπούσης ἐκ βάθρων τὸν στρατιωτικὸν ποινικὸν νόμον. Ὁ κανονισμὸς δὲ παραβιάζεται προφανῶς, ὅταν ἡ ἀνατροπὴ προηγουμένου καθιερωθέντος νόμου δὲν προτείνεται διὰ νομοσχεδίου, δὲν γίνεται ἐμβριθὴς καὶ σύντονος σκέψις ἐπ’ αὐτοῦ, δὲν λαμβάνει τὴν τακτικὴν πορείαν της, ἀλλὰ ῥίπτεται διὰ τροπολογίας. Ἔχετε ἐπιθυμίαν ν’ ἀνατρέψετε τοὺς ὑφισταμένους στρατιωτικοὺς ποιν. νόμους; κάμετέ το· ὑποβάλετε συμφώνως μὲ τὸν κανονισμὸν πρότασιν νόμου; νὰ λάβῃ τὴν σειράν της καὶ νὰ συζητηθῇ. Κύριοι, ἐὰν ἐπρόκειτο νὰ συζητηθῶσιν οἱ λόγοι, τοὺς ὁποίους ἀνέπτυξε ὁ προαγορεύσας, εἶχον τὸ θάῤῥος ν’ ἀντιταχθῶ, νὰ ἀντιμετωπισθῶ ἐναντίον του, ἀλλὰ φρονῶ προηγουμένως, ὅτι ἡ Βουλὴ πρέπει νὰ ἀποφανθῇ ἐπὶ τῆς προτάσεως, τὴν ὁποίαν διατυπώνω, ὅτι ἀναρμοδίως φέρεται ἡ τροπολογία αὕτη, διότι δι’ αὐτῆς ἀνατρέπεται ἐκ βάθρων ὁ ὑφιστάμενος στρατιωτικὸς ποινικὸς νόμος.

§126ΜΙΛΗΣΗΣ. Εἶναι ἔνστασις ἀναρμοδιότητος.

§127ΓΟΥΒΕΛΗΣ. Κύριοι, πιστεύω, καὶ πιστεύω ἀδιστάκτως, ὅτι ἡ θέσις μου εἶναι δυσχερής, ὅτι ἡ θέσις μου εἶναι λίαν δύσκολος, διότι ἔρχομαι ν’ ἀντικρούσω τὸν προλαλήσαντα· εἶναι δύσκολος, διότι ἡ διάταξις αὕτη τῆς τροπολογίας ἔχει τὸ θέλγητρον τῆς δημοτικότητος, ἔχει, κύριοι, τὸ λαμπρὸν ἔνδυμα, τὸ ὁποῖον τὴν καλύπτει, τουτέστι τὸ ἔνδυμα, ὅτι δεικνύει στοργὴν καὶ πόθον ὑπὲρ τοῦ τόπου ἐκείνου, καὶ ἑπομένως γνωρίζω πόσον δυσχερὴς καὶ δύσκολος ἡ θέσις μου καὶ ὅτι ἰοβόλα βέλη ἐκ φαρμακερᾶς φαρέτρας θὰ ῥιφθῶσι κατ’ ἐμοῦ· οὐχ ἧττον ὅμως δὲν δύναμαι εἰμὴ νὰ εἴπω ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον αἰσθάνομαι, καὶ τὸ ὁποῖον ἠρύσθην ἐκ τῆς καθημερινῆς πείρας, τείνων πρὸς τὸ ἀληθῶς ἐννοούμενον συμφέρον τοῦ τόπου, μὴ τρέμων τὰς παρεξηγήσεις οὔτε φοβούμενος τὰ μορμολύκεια αὐτῶν, καὶ μὴ σαγηνευόμενος ἀπὸ ἐπιθυμίαν τοῦ ἐπιδεικνύεσθαι. Εἶναι ἀληθές, κύριοι, ὅτι διεπράχθησαν βανδαλικαί τινες πράξεις ἐκ μέρους τινῶν στρατιωτικῶν μεταβατικῶν ἀποσπασμάτων, ἀλλ’ αὐταὶ αἱ πράξεις εἶναι σποραδικαί, εὐάριθμοι· καὶ νομίζω, ὅτι δὲν πρέπει αὐτὰς τὰς ἐξαιρέσεις νὰ τὰς καθιερώσωμεν ὡς κανόνα καὶ ὡς κανόνα τοιοῦτον εἰς τὸν ὁποῖον ὀφείλομεν νὰ δώσωμεν τόσην μεγάλην ἐπίτασιν. Ἐξ ἄλλου μέρους ποῖον πρακτικὸν ἀποτέλεσμα φρονεῖτε, ὅτι θὰ ἔχῃ ἡ ὑπαγωγὴ ἐνώπιον τῶν πολιτικῶν δικαστηρίων τῶν στρατιωτικῶν; Θὰ ἔχῃ πρακτικὸν ἀποτέλεσμα, τὸ ὁποῖον θὰ τείνῃ εἰς τὸν κύριον σκοπόν, εἰς τὸν ὁποῖον ὅλοι τείνομεν, εἰς τὸν σκοπὸν τῆς εὐτυχοῦς καταδιώξεως τῆς ληστείας καὶ πρὸς τὸν ὁποῖον καὶ δρακοντείως νομοθετοῦμεν ἀπομακρυνόμενοι ἀπὸ τὰς ἀρχὰς τῆς φιλανθρωπίας καὶ τῆς δικαιοσύνης διὰ τὸ σοβαρὸν τῆς καταβιβρωσκούσης τὴν κοινωνίαν μας ἀσθενείας; Ἔχω τὴν ἐναντίαν ἰδέαν, ὅτι ἡ ὑπαγωγὴ τῶν στρατιωτικῶν, τῶν πραττόντων ἐγκλήματα κατὰ τὴν μεταβατικὴν ὑπηρεσίαν, ἐὰν τιμωρηθοῦν ἀπὸ τὰ ποινικὰ δικαστήρια, θέλει φέρει τὸ ἀντίθετον ἀποτέλεσμα, νὰ ἐμψυχώσῃ ἐπὶ πλέον τὴν ληστείαν. Θὰ σᾶς φανῇ παράδοξος καὶ ἀλλόκοτος αὕτη ἡ ἰδέα, εἶναι ὅμως ἰδέα, τὴν ὁποίαν στηρίζω ἐπὶ τῶν γεγονότων. Ἰδοὺ ὁ λοχαγὸς ὁ μεταβατικός, ὁ ὁποῖος θὰ τρέμῃ εἰς πᾶν βῆμα μήπως μορφωθῇ κατ’ αὐτοῦ μία ψευδὴς κατηγορία καὶ ἐνισχυθῇ ἀπὸ ἄλλα πρόσωπα, τὰ ὁποῖα ἔχουν ἴσως τὸ συμφέρον ν’ ἀπομακρύνουν, νὰ ἐξοβελίσουν μακρὰν αὐτὸν τὸν ἄγρυπνον φύλακα τῆς δημοσίας τάξεως· ἐκεῖνος εἰς τὴν ἐνέργειαν τῶν στρατιωτικῶν του πράξεων κατὰ τὴν καταδίωξιν θὰ καταλαμβάνηται ἀπὸ πανικὸν φόβον, καὶ ἀντὶ νὰ προβῇ εἰς καταδίωξιν τῆς ληστείας, θὰ περιφέρηται ἀπὸ τόπου εἰς τόπον, θὰ ἐντρυφᾷ, θὰ τρέμῃ μήπως ὑπαχθῇ σήμερον εἰς τὰ τακτικὰ ποινικὰ δικαστήρια, αὔριον εἰς τὸν ἕνα ἀνακριτήν, μεθαύριον εἰς τὸν ἄλλον, καὶ οὕτω θὰ χαλαροῦται ὁ ζῆλός του, ἀφ’ ἑνός, ἀφ’ ἑτέρου δὲ ἀφαιρεῖται ὑλικὸς χρόνος χρήσιμος εἰς τὴν πρόσφορον καταδίωξιν, καὶ τὸ βαλάντιόν του θὰ ἐξαντλῆται εἰς ἐπανειλημμένας ὁδοιπορίας πρὸς ἐμφάνισιν ἐνώπιον δικαστηρίων καὶ ἀρχῶν· καὶ ὁ ζῆλος αὐτοῦ θὰ ψυχραίνεται, διότι θὰ θεωρήσῃ προσβεβλημένην τὴν στρατιωτικήν του τιμὴν, τὴν φιλοτιμίαν του, ἀποσπώμενος ἐκ τοῦ λοιποῦ στρατοῦ, ἐνῷ κακουχεῖ καὶ κινδυνεύει διὰ τὴν ἀσφάλειαν. Καὶ ἀκόμη τὸ ἄλλο, θέλετε νὰ παραδεχθῆτε τὴν ἀρχὴν διὰ τῆς διατάξεως αὐτῆς νὰ στιγματίσητε μὲ τὴν σφραγῖδα τῆς ἀδικίας, μὲ τὴν σφραγῖδα τοῦ αἴσχους τὰ στρατοδικεῖά μας; Καθιεροῦντες τοιαύτην νομολογίαν θέλετε τὸ πράξει, διότι θὰ καθιερώσητε πολιτικὰ δικαστήρια εἰς τὴν Ἑλλάδα διὰ τὸν στρατὸν, καὶ τοιουτοτρόπως θὰ σφαγιάσητε τὴν τιμὴν καὶ τὴν ὑπόληψιν τοῦ στρατοῦ σας τοῦ τοσοῦτον διὰ τὴν δημοσίαν ἀσφάλειαν προκινδυνεύοντος, τὸν ὁποῖον πολλάκις ἐστεφανώσαμεν μὲ τὰ ἄνθη τῶν ἐγκωμίων, καὶ θὰ προσβάλητε τὰ στρατοδικεῖα μὲ τὴν πρόληψιν, ὅτι δὲν τιμωροῦσι τὰ ἐγκλήματα, τὰ πραττόμενα ὑπὸ τῶν στρατιωτικῶν. Ἔπειτα φρονεῖτε ἀκόμη, καὶ ἐπιθυμῶ νὰ μοῦ εἴπητε τί ὑποθέτετε, ὅτι δύναται ὁ στρατιώτης, ὁ φερόμενος ἐνώπιον τῶν στρατοδικείων νὰ εὕρῃ τόσας εὐκολίας, ὥστε νὰ δελεάσῃ τὴν συνείδησιν τοῦ ποινικοῦ δικαστοῦ, ἢ νὰ ἐπηρεάσῃ αὐτὸν ὁσάκις δὲν δύναται νὰ εὕρῃ εὐκολίας, ἐὰν εἰπῆτε νὰ δικασθῇ ἐνώπιον τῶν πολιτικῶν ποινικῶν δικαστηρίων; Τὸ στρατοδικεῖον σύγκειται ἀπὸ πρόσωπα, τὰ ὁποῖα ἔχουν ἀνώτερον βαθμόν, τὰ ὁποῖα φέρουν ἐπίσης τὴν σπάθην, τὰ ὁποῖα ἐμπνέουν τὸν σεβασμόν, τὰ ὁποῖα γνωρίζουν τὴν πειθαρχίαν καὶ αὐστηρῶς ἐκπληροῦσι τὸ καθῆκόν των, καὶ ὅταν σύρηται ὁ στρατιώτης ἐνώπιον αὐτῶν, φέρεται κατεχόμενος ἀπὸ φόβον, διότι ἀναγνωρίζει, ὅτι εἷς ἀνώτερος πρόκειται νὰ τὸν δικάσῃ, ἀπέναντι τοῦ ὁποίου πᾶν μέσον ναυαγεῖ, συντρίβεται ὡς ἀπέναντι βράχου. Ἀλλ’ ἐνώπιον τῶν τακτικῶν ποινικῶν δικαστηρίων, τῶν συγκροτουμένων ἀπὸ παῖδας τοὺς ὁποίους ἐξάγομεν πολλάκις ἀπὸ τοὺς κόλπους τοῦ πανεπιστημίου μας............... (ἀποδοκιμασία). Κύριοι, ἐκφράζω τὰς ἰδέας μου· ἐκεῖ εὑρίσκει τὸν σκόπελον τῆς ῥᾳδιουργίας, ἐν ᾧ ἐδῶ εὑρίσκει εὐρύτατον τὸ στάδιον τῆς πιέσεως. Δὲν ἐννοῶ, ὅτι δὲν εἶναι ἱκανοὶ οἱ μαθηταὶ τοῦ πανεπιστημίου, δὲν εἶναι ὅμως πεπειραμένοι, δὲν εἶναι ἀνώτεροι τοῦ φόβου ὅπως εἶναι ἀνώτερος αὐτοῦ πᾶς στρατιωτικὸς ἀνώτερος. Φρονῶ λοιπὸν μετὰ πεποιθήσεως, ὅτι πρέπει ν’ ἀποῤῥιφθῇ, ἔστω καὶ ἂς ἀπολέσω τὴν εὔνοιαν τοῦ λαοῦ, ἔστω καὶ ἂς ἐλλείψῃ αὐτὸ τὸ γόητρον, τὸ ὁποῖον προτάττουσιν, ὡς φάσμα, ὡς μορμολύκειον τινές.

§128ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ (Πρωθυπουργός). Κύριοι, μίαν λέξιν, διὰ νὰ λύσωμεν τὴν φιλονεικίαν εὐκολώτερον, διότι βλέπω, ὅτι τὰ πράγματα, ὡς μὴ ὤφειλε, περιεπλέχθησαν καὶ τὰ πνεύματα ἐξάπτονται. Κύριοι, διὰ τὸ συμφέρον τῆς ἀσφαλείας, διὰ τὸ συμφέρον τῆς δημοσίας τάξεως ὡς πρὸς τὸν κλάδον, περὶ οὗ πρόκειται, ἐπικαλοῦμαι τὴν σύντονον προσοχήν σας ἐπὶ τοῦ ἀντικειμένου αὐτοῦ. Ὄχι, κύριοι, δὲν εἶμαι ἐγώ, ὅστις θὰ ἀρνηθῶ ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου τὰς καταχρήσεις, αἱ ὁποῖαι λαμβάνουν χώραν, καὶ ἐτιμώρησα μάλιστα ἤδη πολλὰς τούτων· δὲν εἶμαι ἐγώ, ὁ ὁποῖος θὰ ἀρνηθῶ, ὅτι αὐστηρότατα πρέπει νὰ τιμωρηθῶσιν αἱ καταχρήσεις αὗται· καὶ ἐνόσῳ δὲν τιμωρηθῶσιν αὐστηρότατα, βεβαίως δὲν ἠμποροῦμεν νὰ εἴπωμεν, ὅτι οἱ πολῖται ἢ ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι πιέζονται ἀπὸ τὰς παρεκτροπὰς κακοήθων τινῶν ἀτόμων, ἠμποροῦν νὰ εὐχαριστῶνται καὶ νὰ καυχῶνται, ὅτι κατοικοῦν πολιτείαν εὐνομουμένην. Ἀλλὰ δὲν πρόκειται περὶ τούτου, κύριοι, δὲν πρόκειται ἀκόμη νὰ ἐξετάσωμεν ἐὰν οἱ δικασταί, ἢ πολιτικοὶ ἢ στρατιωτικοί, εἶναι ἀνάξιοι, δὲν ἐκπληροῦν τιμίως καὶ πιστῶς τὸ καθῆκόν των. Ὄχι, κύριοι, δὲν εἶναι οἱ στρατιωτικοὶ ἐστερημένοι περισσότερον τῶν πολιτικῶν εὐσυνειδησίας καὶ σεβασμοῦ πρὸς τὸν νόμον, οὔτε οἱ πολιτικοὶ εἶναι δικασταί, εἰς τοὺς ὁποίους δὲν ἔχει καὶ δὲν πρέπει νὰ ἔχῃ τις τὴν ἐμπιστοσύνην, ὅτι προκαλούμενοι δὲν θὰ ἀποδώσουν δικαιοσύνην. Δὲν πρόκειται διόλου περὶ τούτου· δὲν πρόκειται διόλου περὶ τοῦ εἰς ποῖον δικαστήριον θὰ ἠμποροῦμεν νὰ ἀσφαλίσωμεν τὴν δικαιοσύνην ἢ νὰ καθιερώσωμεν ἀτιμωρησίαν τινὰ διὰ τοὺς παραβαίνοντας τὸ καθῆκόν των· διότι ἀμφότερα τὰ δικαστήρια ἐκπληροῦν τὸ καθῆκόν των. Τὸ κατ’ ἐμὲ εἶμαι ὑπὲρ τῆς ἀρχῆς τὴν ὁποίαν ὑποστηρίζουσι, καὶ ἠξεύρετε διατί; Ὄχι διότι ἔχω ἀμφιβολίαν εἰς τὴν στρατιωτικὴν εὐσυνειδησίαν· ἔχω πλήρη πεποίθησιν, ἀλλὰ διότι εἶμαι κατὰ τῶν διακρίσεων καὶ προνομίων. Θέλω νὰ πέσουν τὰ προνόμια. Θέλω νὰ μὴ ὑπάρχουν διακρίσεις (εὖγε εὖγε). Εἶμαι λοιπὸν κατ’ οὐσίαν καὶ κατ’ ἀρχὴν σύμφωνος μὲ αὐτὴν τὴν ἰδέαν, καὶ εὔχομαι καὶ ἐπιθυμῶ καὶ ἐλπίζω αὐτὴ ἡ ἰδέα νὰ καθιερωθῇ εἰς τὴν Νομοθεσίαν μας, διότι τὸ σύνταγμα δὲν τὴν καθιερώνει, τὴν ἀνέχεται, ὅπως εἶπέ τις τῶν ἐντίμων συναδέλφων μου, ὁ κύριος Κοντόσταυλος, καὶ ἐλπίζω νὰ λείψῃ, καὶ νὰ λείψωσι τὰ προνόμια. Ἀλλά, κύριοι, εἶναι ἡ στιγμὴ αὕτη, εἶναι τὸ ἀντικείμενον τὸ σημερινόν;

§129ΔΑΓΡΕΣ. Ἐδῶ δὲν συμφωνοῦμεν.

§130ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡσυχία, κύριοι, παρακαλῶ.

§131ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἀλλὰ δὲν πρόκειται περὶ τούτου δὲν πρόκειται, κύριε βουλευτὰ Σύρου, νὰ ὑποτάξωμεν τοὺς στρατιωτικοὺς εἰς τὴν δικαιοδοσίαν τὴν πολιτικήν, διότι ἔκαμον εἰς σᾶς τὸ ὅ,τι ἔκαμον. Αὐτοὺς τοὺς ἀφίνουσιν εἰς τὴν συνήθη δικαιοδοσίαν, καὶ ἠξεύρετε ποίους πρόκειται ν’ ἀποσπάσωμεν; τοὺς κοπιάζοντας κατὰ τῆς ληστείας. Περὶ τούτου πρόκειται· δὲν ἔρχεται εἷς γενικὸς νόμος νὰ μεταβάλῃ τὴν δικαιοδοσίαν δι’ ὅλα τὰ ἐγκλήματα παντοῦ καὶ πάντοτε ὅπου ἐκτελοῦνται· ἀλλ’ ἔρχεται μία τροπολογία διὰ τίνας; διὰ τοὺς ἀνθρώπους ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἀληθῶς ὑποπίπτουν, ἠμποροῦν νὰ ὑποπίπτουν εἰς ἄτοπα, συνδεδεμένοι μὲ τὴν ὁποίαν ἐκτελοῦσιν ὑπηρεσίαν καὶ ἐνθυμηθεῖτε τὴν ὑπηρεσίαν τὴν ὁποίαν εἶναι ἐπιφορτισμένοι, οἱ καταδιώκοντες τὴν ληστείαν. Ἠναγκασμένοι ἀπὸ τῆς πρωΐας μέχρι τῆς ἑσπέρας καὶ ἀπὸ τῆς ἑσπέρας μέχρι τῆς πρωΐας νὰ τρέχουν νήστεις, γυμνοὶ εἰς τὰ ὄρη, εἰς τοὺς δρυμῶνας, εἰς τοὺς παγετούς, εἰς τὰς χιόνας. Δὲν τρώγουν, Κύριε ......... διότι, ἐὰν ἔτρωγον καὶ ἔπαιζον καὶ ἐγελοῦσαν μόνον, οἱ λῃσταὶ θὰ ἦσαν σήμερον εἰς τὴν Ἀττικήν· ἂς ἤμεθα δίκαιοι. Ἂς μὴ παραφερώμεθα ἀπὸ τὴν ἀγανάκτησιν τὴν ὁποίαν δικαίως γεννοῦν εἰς τὰς καρδίας ἡμῶν ἄτοπά τινα, τὰ ὁποῖα ἔλαβον χώραν, ἂς ἀποβλέψωμεν καὶ εἰς τὸ καλόν, τὸ ὁποῖον πράττεται. Ἔχομεν λοιπὸν ἐνώπιόν μας ἓν τμῆμα τοῦ στρατοῦ, τὸ ὁποῖον διακινδυνεύει τὴν ὑγείαν του, τὴν ζωήν του ὑπὲρ τῆς ἀσφαλείας τῆς χώρας, καὶ τὸ ὁμολογῶ μὲ εὐχαρίστησίν μου, καὶ ὅλοι τὸ αἰσθάνεσθε μὲ εὐχαρίστησιν, οἱ στρατιῶται αὐτοὶ ἐξετέλεσαν ἐντιμότατα μέχρι τοῦδε τὸ καθῆκόν των, καὶ διὰ τοῦτο ἡμεῖς κοιμώμεθα ἥσυχοι, ἐνῷ πόσοι ἐξ αὐτῶν τῶν δυστυχῶν δὲν κάθηνται νήστεις καὶ ἴσως γυμνοὶ καὶ ἀσκεπεῖς ὑπὸ τὴν χιόνα.

§132ΜΙΛΗΣΗΣ. Δὲν πρόκειται περὶ αὐτῶν.

§133ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Περὶ αὐτῶν πρόκειται, καὶ αὐτοὺς θέλετε νὰ ὑποτάξητε....

§134ΜΙΛΗΣΗΣ. Τοὺς ἀμελοῦντας.

§135ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Καὶ περὶ αὐτῶν πρόκειται σήμερον, καὶ αὐτοὺς πρόκειται νὰ ἀφαιρέσητε ἀπὸ τὴν δικαιοδοσίαν των καὶ νὰ τοὺς μεταφέρητε εἰς μίαν ἄλλην δικαιοδοσίαν. Καὶ πρόκειται, κύριοι, νὰ τοὺς μεταφέρητε, ἐνῷ ἔχετε ὑπ’ ὄψιν σας τοὺς ἄλλους στρατιώτας οἱ ὁποῖοι, περιφερόμενοι εἰς τὰς πόλεις καὶ τὰ χωρία, ἐκτελοῦντες ὁποιανδήποτε ὑπηρεσίαν σφάλλουσι πολλάκις· καὶ περὶ αὐτῶν τίποτε δὲν λέγετε, ἔπρεπε νὰ φέρητε νόμον πλήρη ἐξ ἀρχῆς, νὰ ἐξετάσωμεν σπουδαίως, νὰ τὸν συζητήσωμεν καὶ νὰ ἀποφασίσωμεν ἐν γνώσει. Ἀλλὰ δὲν πρόκειται περὶ αὐτῶν, πρόκειται περὶ τῶν ἀνθρώπων οἱ ὁποῖοι ἐκτελοῦν τὸ καθῆκόν των, καὶ τὸ ἐκτελοῦν ἐντίμως, καί τινες τούτων, τὸ ὁμολογῶ ὁ πρῶτος, ὑποπίπτουν εἰς ἀδικήματα, τὰ ὁποῖα εἶναι ἀποδοκιμαστέα καὶ καταδικαστέα, ἀλλὰ διὰ τοῦτο δικαιολογεῖται ἡ τροπολογία; Εἶναι, κύριοι, ἄδικον τὸ μέτρον τοῦτο διότι εἶναι μονομερὲς, καὶ ὅσοι εἶσθε κατὰ τῶν διακρίσεων πρέπει νὰ ἦσθε κατὰ τοῦ μέτρου, τὸ ὁποῖον παρουσιάζει ἡ τροπολογία. Ἀλλ’ ἐκτὸς τούτου ὁ σκοπὸς ὅλης τῆς ἐργασίας ἡμῶν, ὁ σκοπὸς ὅλης τῆς προσπαθείας τῆς κοινωνίας εἶναι ἡ καταδίωξις καὶ ἡ ἐξάλειψις τῆς ληστείας. Φοβοῦμαι, καὶ σκεφθῆτέ το καλῶς, μήπως τὸ μέτρον, τὸ ὁποῖον θέλετε νὰ λάβητε χαλαρώσει τὴν καταδίωξιν, ὄχι διότι οἱ στρατιωτικοὶ οἱ κακοπραγοῦντες ἔχουν πεποίθησιν εἰς τὴν ἀτιμωρησίαν ἐκ μέρους τῶν στρατοδικείων, καὶ δὲν θέλουσι ν’ ἀπολαύσωσιν αὐτὸ τὸ κακὸν, ἀλλὰ, διότι γνωρίζουν ἤδη τὸ ἔδαφος ἐπὶ τοῦ ὁποίου ἵστανται καὶ ἐνεργοῦσιν. Ἀπὸ τὸ ἔδαφος αὐτὸ θέλετε νὰ τοὺς ἀποσπάσετε. Ποῖον εἶναι τὸ νέον ἔδαφος; Ποῖος στρατιώτης γνωρίζει, ἢ ποῖος στρατιώτης ἔχει πεποίθησιν, ὅτι τὸ νέον ἔδαφος εἶναι ἀσφαλὲς καὶ δίκαιον; Ποῦ ἠξεύρετε, ποῖαι ἀμφιβολίαι ἠμποροῦν νὰ γεννηθῶσιν εἰς τὰς καρδίας αὐτῶν; Καὶ ἡ παραμικρὰ ἀμφιβολία ἴσως χαλαρώσει τὴν καταδίωξιν, μᾶς φέρει τὸν Τάκον εἰς τὰς Ἀθήνας. Ἰδοὺ διατὶ εἶμαι ἐναντίος.

§136ΔΑΓΡΕΣ. Κ. Πρόεδρε, παρακαλῶ τὸν λόγον.

§137ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Κύριοι, ὑποθέσατε ἕνα δυστυχῆ στρατιώτην ἐπιστρέφοντα ἀπὸ τὴν εὐσυνείδητον ἐκτέλεσιν τοῦ καθήκοντός του, κεκοπιακότα, νήστην, καὶ τρέμοντα ἀπὸ τὸ ψῦχος· ὑποθέσατε ὅτι αὐτὸς ὁ στρατιώτης πρὶν πλησιάσῃ εἰς χωρίον, πρέπει νὰ ἀναμετρήσῃ βῆμα πρὸς βῆμα τὴν ἐνέργειάν του, διότι ἡ παραμικρὰ αὐτοῦ παρεκτροπὴ θὰ τὸν θέσῃ εἰς τὰς φυλακάς. Καὶ αὐτὸ ζητεῖτε, διότι ἐὰν δὲν ζητᾶτε αὐτὸ, δὲν ζητεῖτε τίποτε. Λοιπὸν ἐγὼ ὁ στρατιώτης ὁ πλησιάζων εἰς χωρίον, ὁ θέλων τέλος πάντων νὰ εὕρω καταφύγιον, ἀνάπαυσίν τινα, πρέπει νὰ καταμετρήσω τὰ διαβήματά μου, διότι ἡ παραμικρὰ παρεκτροπὴ θὰ μὲ στείλῃ εἰς τὰς φυλακὰς, διότι ἄλλως, ἐὰν ἡ Βουλὴ δὲν θέλει νὰ καθιερώσῃ αὐτὸ, ματαιοπονεῖ. Στρατιώτης μὲ τοιαύτας ἀμφιβολίας, καταδικασμένος νὰ σκέπτηται εἰς πᾶν βῆμά του, τί πρέπει νὰ πράξῃ τί νὰ μὴ πράξῃ, πῶς ν’ ἀσφαλισθῇ, εἶναι ὁ στρατιώτης ὁ κατάλληλος διὰ τὴν καταδίωξιν τῆς ληστείας, ὁ στρατιώτης ὁ ὀφείλων νὰ ᾖναι ἀφιερωμένος καθ’ ὁλοκληρίαν εἰς τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ καθήκοντός του; Ἰδοὺ, κύριοι, διὰ τί νομίζω λίαν ἐπικίνδυνον τὸ μέτρον τὸ ὁποῖον προτείνετε εἰς τὴν περίστασιν αὐτήν. Φοβοῦμαι, ἐπαναλαμβάνω, ὅτι τὸ μέτρον αὐτὸ ἠμπορεῖ νὰ προσκρούσῃ εἰς τὸν σκοπὸν τὸν ὁποῖον ἐπιδιώκομεν. Ἐὰν, κύριοι, οἱ κύριοι προτείναντες ἐμπνεόμενοι βεβαίως ὄχι ἀπὸ δημαγωγικὸν σκοπὸν, ἀλλ’ ἀπὸ πεποίθησιν τοῦ νὰ τιμωρῶνται οἱ πταίοντες, οἱ ἐγκληματίαι, ἐὰν τῳόντι θέλουν νὰ προκαλέσωσι τὴν μεταβολὴν εἰς τὸν νόμον, ἂς τὴν προκαλέσωσιν, ἂς κάμωσι πρότασιν νόμου, ἥτις νὰ μελετηθῇ, νὰ συζητηθῇ, θέλομεν ἴδει τότε ἂν ἡ μεταβολὴ αὕτη ἠμπορῇ νὰ ἐφαρμοσθῇ. Διότι, κύριοι βουλευταὶ, εἶναι τῳόντι περίεργον καὶ ἄτοπον εἰς ἕνα ἔκτακτον νόμον νὰ μεταβάλωμεν ἓν πλῆρες σύστημα καὶ διὰ τροπολογίας κατὰ τῶν ἀνθρώπων οἵτινες ἐπιβαρύνονται δι’ ἐκτάκτων κινδύνων καὶ θυσιῶν καὶ μᾶς ὑπηρετοῦσιν, ἤθελεν εἶσθαι λίαν ἄτοπον καὶ ἐπιβλαβὲς τοῦτο. Ἰδοὺ διὰ τί δὲν πρέπει νὰ ἐπιμείνωμεν. Ἀναγνωρίζω ὅτι ἐμπνέονται οἱ κύριοι ἀπὸ εἰλικρινῆ αἰσθήματα, ἀλλὰ πλανῶνται, καὶ ἂς πιστεύσωσιν ὅτι διὰ τῆς τροπολογίας των δύνανται νὰ βλάψουν τὴν πατρίδα καὶ νὰ προσκρούσωσιν εἰς τὸν σκοπόν.

§138ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γουλιμῆς ἔχει τὸν λόγον.

§139ΓΟΥΛΙΜΗΣ. Μὴ νομίσῃς, κύριε ὑπουργὲ τῶν Στρατιωτικῶν, ὅτι τὸ ζήτημα εἶναι γιὰ σένα, εἶναι πρὶν ἔλθῃς ὑπουργός. Δὲν ἤλπιζα αὐτὰ ποτὲ ἀπὸ τὴν παροῦσαν κυβέρνησιν, ἀφοῦ ἔλαβεν αὐτὸν τὸν ἔκτακτον νόμον καὶ μὲ ὅλην τὴν εὐχαρίστησιν σᾶς ἐδώσαμεν αὐτὸν τὸν νόμον. Τί σᾶς ζητοῦμεν, κύριοι, ἀφοῦ ἐπήρατε τοὺς ὑπόπτους; ἐν γένει τοὺς συγγενεῖς τῶν ληστῶν, καὶ τὴν ἐκτόπισιν ἔχετε ἐν τῷ νόμῳ; τί σᾶς μένουν; οἱ τίμιοι πολῖται· τί σᾶς ζητοῦμεν; Τί ἁγιότερον, τί ἀγαθώτερον; Νὰ δικαζώμεθα ἐξ ἴσου παρὰ τῶν πολιτικῶν δικαστηρίων· ὅταν ἐγὼ δὲν ἔχω ἀσφάλειαν τῆς ζωῆς, τιμῆς καὶ περιουσίας καὶ δὲν ἠμπορῶ νὰ καταδιώξω ἐκείνους, οἵτινες ἔπραξαν πλημμελήματα καὶ κακουργήματα, ἐγὼ ὁ ὁποῖος εἶμαι καὶ βουλευτὴς, καὶ πῶς δύνανται οἱ ἄλλοι συμπολῖταί μας γεωργοὶ καὶ ποιμένες; Καὶ σᾶς φέρω ἓν παράδειγμα· πεντακόσια κοιλὰ σᾶς ἔδωκα ἔγγειον φόρον τὸ προπαρελθὸν ἔτος καὶ τὸ παρελθὸν ἔτος σᾶς ἔδωκα μόνον ἑκατὸν εἴκοσι κοιλὰ μὰ διατί; Διότι ἀντὶ νὰ καθήσουν τρεῖς ἡμέρας τὰ μεταβατικά, ἐκάθησαν τριάκοντα τρεῖς ἡμέρας· ἔστειλαν καὶ ἐπῆραν τοὺς γεωργοὺς ἀπὸ τὴν ἐργασίαν των, ὅπου ἔβαλλαν τὸ νερὸν νὰ ποτίσουν τοὺς ἀγρούς των· καὶ τί ἄλλο; εἴκοσι τέσσαρας ὥρας ἐπολιόρκησαν τὴν οἰκίαν μου ὡς φρουρὰ, καὶ ἐγὼ δὲν ἤμην ἐκεῖ, καὶ ἐδέησε νὰ ἔλθῃ ἄλλο μεταβατικὸν νὰ διαλύσῃ τὴν πολιορκίαν τῆς οἰκίας μου. Σᾶς ὡμίλησα τί ἔκαμα· τίποτε δὲν ἔκαμα, ἀφοῦ ἔκαμα τόσας μηνύσεις. Τί γίνεται εἰς αὐτὰ τὰ μέρη; τί σᾶς ζητοῦμεν τώρα; Ἀφοῦ ἐκρέμασαν, ἀφοῦ ἐτζάκισαν, ἀφοῦ ἔσπασαν, ἀφοῦ ἐντρόπιασαν, ἀτίμασαν, ἐπλήγωσαν εἰς τὰ χωρία Νεοχώριον, Γουργιὰ, Σταμία, Ἀγγελόκαστρον, Μποχώρι καὶ Γαλατᾶ, Σιβίστα, Κεράσοβα, Παππαδάτους, Ματαράγκα, Κολφηνίκη, ἄνω καὶ κάτω Μπουτίνου, καὶ τοὺς εὑρισκομένους εἰς τὰς καλύβας, καὶ προκαλῶ τὸν κύριον βουλευτὴν Ἀγρινίου νὰ τὸ ὁμολογήσῃ. Νομίζετε ὅτι ἦλθα νὰ λάβω δύω χιλιάδας δραχμὰς καὶ νὰ γυρίσω ὀπίσω χωρὶς νὰ εἴπω τίποτε εἰς τὴν κοινωνίαν; διότι τὸ ζήτημα αὐτὸ εἶναι κοινωνικόν. Ἦλθον ὅπως ζητήσω νὰ μένῃ τὸ καλὸν, νὰ διορθοῦται τὸ κακόν· μὴ διορθουμένου αὐτοῦ τί ὠφελεῖ νὰ πηγαινοέρχωμαι; Τί σᾶς ζητοῦμεν τώρα; Σᾶς ζητοῦμεν ὡς ἀδελφοὶ νὰ δικαζώμεθα, οὐχὶ οἱ διατελοῦντες εἰς στρατιωτικὰ καθήκοντα, ἀλλ’ οἱ ἀποσπασμένοι εἰς τὴν καταδίωξιν τῆς ληστείας. Ἐὰν δὲν ἠμπόρεσα ἐγὼ νὰ τοὺς δικάσω, ποῖον; Νὰ σᾶς τὸν εἴπω; ὁ πατήρ του εἶναι ἐδὼ μέσα· δὲν ἠμπόρεσα νὰ τὸν δικάσω.

§140ΛΑΠΑΣ ΚΑΙ ΕΤΕΡΟΙ. Εἰπέ τον.

§141ΓΟΥΛΙΜΗΣ. Ἐκάμαμεν μηνύσεις δύω, πέντε, δέκα δὲν ἠμπορέσαμεν. Σᾶς παρακαλῶ μὴ ἐπιμένετε, διότι δὲν σᾶς ζητοῦμεν εἰμὴ νὰ ἤμεθα ἀδελφοὶ, νὰ δικαζώμεθα ὡς ἀδελφοί. Ἀφοῦ ἐγὼ δὲν ἠμπορῶ νὰ δικάσω, ποῖος ἄλλος εἶναι καλλίτερος ἀπὸ ἐμὲ νὰ δικάσῃ; Τί σᾶς ζητοῦμεν; αὐτὸ τὸ πρᾶγμα· νὰ δικαζώμεθα μαζύ. Καὶ ἐπειδὴ ἡμεῖς ἔχομεν τὴν ἀδικίαν νὰ μὴ φρουρώμεθα ἀπὸ τὰ πελάγη, τοὺς ὠκεανοὺς, μόνον αἱ νῆσοι, ἡ Πελοπόννησος καὶ τὸ Αἰγαῖον ἔχουν αὐτὴν τὴν εὐτυχίαν, ἡμεῖς δὲν ἔχομεν τὰ πελάγη, ἀλλὰ ἔχομεν τὸν Τοῦρκον, ὅστις δὲν ἔχει ἄλλο, παρὰ νὰ στέλλῃ νὰ κάμουν λῃστρικὰς πράξεις, καὶ ἠμπορεῖτε σεῖς Πελοποννήσιοι καὶ Νησιῶται νὰ μᾶς ἀφήσητε νὰ κινδυνεύωμεν καὶ νὰ χανώμεθα; Οἱ ἀδελφοὶ Λευκάδιοι ἔρχονται ἀπὸ τὸν Ἰανουάριον ἕως τοῦ Ἁγίου Δημητρίου· οἱ Λευκάδιοι, οἱ Κεφαλλῆνες καὶ οἱ Ζακύνθιοι, ἂς ὁμολογήσουν ἐὰν δὲν ἦναι ἀληθές. Παίρνουν ἀπὸ ἕνα ὅλοι οἱ κάτοικοι, ἐγὼ παίρνω δέκα, διότι εἶμαι καλλίτερος γεωργὸς καὶ τοὺς δίδομεν τὸ δέκατον καὶ τὸ μεταφέρομεν εἰς τὸ παράλιον, καὶ πρὸς τιμήν μου σᾶς λέγω ὅτι εἶμαι ὁ μεγαλείτερος γεωργός. Ἂς σηκωθοῦν νὰ εἴπουν ὅτι δὲν εἶναι ἀληθὲς, ἂς σηκωθοῦν οἱ Κεφαλλῆνες καὶ Ζακύνθιοι νὰ εἴπουν πῶς δὲν εἶναι ἀληθές. Λοιπὸν ποῦ εὑρισκόμεθα; θὰ μὲ εἴπητε ἔχομεν ἐλευθερίαν· δὲν τὴν θέλω αὐτὴν τὴν ἐλευθερίαν, εἶναι ψεύτικη (χειροκροτήματα πανταχόθεν), θέλω νὰ πάω εἰς τὸ σπῆτί μου, καθὼς πρέπει· ἤτοι νὰ ἔχωμεν τὴν ἀσφάλειαν τῆς ζωῆς, τιμῆς καὶ περιουσίας μας ἐγὼ καὶ οἱ λοιποὶ χωρικοί, ἀφοῦ πληρόνομεν τοὺς φόρους μας. Ἐλευθερία ἐνταῦθα, ἐν Πάτραις καὶ Σύρῳ, ἐν τῇ πόλει τοῦ Μεσολογγίου, οὐχὶ ἐν ταῖς ἐπαρχίαις, χωρίοις, κώμαις καὶ καλύβαις τῶν δυστυχῶν γεωργῶν καὶ ποιμένων τῆς τε Ἀκαρνανίας καὶ Αἰτωλίας. Ὅταν λοιπὸν ἐμβῇ αὐτὸς ὁ φραγμὸς εἰς τὸ μέσον, δὲν μᾶς πειράζει· ὑμεῖς πρέπει νὰ ἀκούσητε ὄχι τὸν Γουβέλη καὶ Μαγγίνα ποῦ κάθονται διαρκῶς εἰς τὰς Ἀθήνας φαμελικῶς. Ἐγὼ δὲν εἶμαι ἀπὸ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι λέγουν ψεύτικα λόγια, καὶ οὔτε φοβοῦμαι οὔτε ἐντρέπομαι κανένα, σᾶς τὸ ὁμολογῶ ὅτι τοιαύτην ψεύτικην ἐλευθερίαν δὲν τὴν θέλω (χειροκροτήματα)

§142ΣΤΕΡΓΙΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι, προτείναντες τὴν ὑπὸ συζήτησιν προσθήκην εἰς τὸν νόμον περὶ καταδιώξεως τῆς ληστείας οὐδέποτε διενοήθημεν νὰ δημοκοπήσωμεν καὶ κάμωμεν ἐπίδειξιν, καθὼς εἶπεν ὁ κύριος βουλευτὴς Γουβέλης, οὔτε νὰ καταστείλωμεν παραπτώματα τῶν μεταβατικῶν προερχόμενα ἐξ ὑπερβολικοῦ ζήλου πρὸς τὴν ὑπηρεσίαν, ὡς εἶπόν τινες εἴς τινα προλαβοῦσαν συζήτησιν, ἀλλὰ νὰ τεθῇ εἷς φραγμὸς εἰς τὰς τερατώδεις πράξεις τῶν μεταβατικῶν, τὰ ὁποίας ἔπραξαν καὶ πράττουσι, προερχομένας ἀπὸ φατριασμὸν ἐκδικήσεως καὶ ἰδιοτέλειας. Αὐτὸ εἶναι, κύριοι, ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον μᾶς ἠνάγκασε, καὶ διὰ νὰ βεβαιωθῆτε περὶ τούτου, σᾶς ἐκθέτομεν τὰ κατὰ τὰς ἐπαρχίας καὶ ἰδίως τῆς Τριχωνίας, ἧς ἔχω τὴν τιμὴν νὰ ἦμαι ἀντιπρόσωπος. Εἰς τὰς ἐπαρχίας, κύριοι, ὑπῆρχον καὶ πρότερον, δηλαδὴ πρὶν ληφθῶσι τὰ ἔκτακτα μέτρα τῆς καταδιώξεως, μεταβατικὰ ἀποσπάσματα, τὰ ὁποῖα ἐτρέφοντο ἀπὸ τοὺς πολίτας καὶ καταχρήσεις ἔκαμον· ἕνεκα δὲ τούτου ἐγείροντο παράπονα ἐκ μέρους τῶν κατοίκων, καὶ πολλάκις ὑπεχρεοῦντο καὶ ἐπλήρωναν τὰ σφάγια· τοῦτο ἤρκεσε νὰ ἐρεθίσῃ τοὺς μεταβατικοὺς νὰ διάκηνται ἐχθρικῶς πρὸς τοὺς πολίτας, καὶ ἐζήτουν τὴν περίστασιν νὰ ἐκδικηθῶσιν αὐτούς· ὡς τοῦτο συνέβη ἅμα ἐλήφθησαν τὰ ἔκτακτα καταδιωκτικὰ μέτρα· διότι μόλις ἐλήφθησαν καὶ ἀμέσως ἐπέπεσαν κεραυνοβόλως κατ’ αὐτῶν· ἐκρέμασαν, ἤκισαν, τοὺς παρέσυραν ἀγεληδὸν ἐπὶ ἑβδομάδας ὁλοκλήρους, βασανίζοντες αὐτοὺς πολυειδῶς, καὶ ὅλα αὐτὰ εἶναι πράγματα, τὰ ὁποῖα ἀντελήφθην καὶ ἐγὼ αὐτός· καὶ δὲν ἤρκεσε τοῦτο μόνον, ἀλλὰ παρεβίασαν καὶ γυναῖκας. Σᾶς λέγω ἓν ὡρισμένον περιστατικόν. Κύριοι, εἷς ὀνομαζόμενος Καστανιώτης ἀπὸ τὴν ἐπαρχίαν τῆς Ναυπακτίας παρεχείμαζεν εἰς Παμφίαν· οὗτος εἶχε τὴν κακὴν τύχην νὰ τεθῇ εἰς τὴν δυσμένειαν τῶν στρατιωτικῶν· διότι πρὶν ληφθοῦν τὰ ἔκτακτα μέτρα, τοῦ ἀφήρεσαν βίᾳ οἱ στρατιῶται δύο ἢ τρεῖς τράγους καὶ αὐτὸς ἀνεφέρθη. Ἅμα δὲ ἐλήφθησαν τὰ ἔκτακτα μέτρα ἀμέσως τὸν συνέλαβον, τὸν ἔθεσαν χαμαὶ καὶ τὸν ᾔκιζαν ἀνηλεῶς καὶ δεινῶς καὶ εἰς ἀπόστασιν ὀλίγων βημάτων μακρὰν αὐτοῦ παρεβίασαν ἓν δεκαετὲς κοράσιον. Εἶναι λοιπὸν παραπτώματα αὐτά, κύριοι, τὰ ὁποῖα συνέβησαν ἀπὸ τὸν Μάρτιον καὶ ἐντεῦθεν, προερχόμενα ἐξ ὑπερβολικοῦ ζήλου πρὸς τὴν ὑπηρεσίαν; Λοιπόν, κύριοι, θέλετε τὰς πράξεις αὐτάς, τὰς ὁποίας ἐνεργοῦν ἐκ φατριασμοῦ ἰδιοτελείας, καὶ ἐκδικήσεως οἱ στρατιωτικοὶ νὰ μὴ τὰς περιστέλλητε; Ἤκιζον καὶ ἐβασάνιζον, κύριοι, οἱ στρατιῶται καὶ οἱ προϊστάμενοι αὐτῶν ὁρμώμενοι ἀπὸ φατριασμόν, ἐκδίκησιν καὶ διὰ νὰ ἐμπνεύσωσι τὸν φόβον εἰς αὐτοὺς νὰ ὑποφέρωσι τὰ πάντα ἐν σιωπῇ· καὶ τοῦτο ἐξάγεται ἐκ τοῦ ὅτι εἰς τοὺς βασανιζομένους ἔλεγον τὰ ἑξῆς δύο· «Κερατᾶ, τράγον ἤθελες σὺ νὰ σοῦ πληρώσωμεν; νὰ τώρα τὸν τράγον σου,» ἢ «Κερατᾶ, εἰς τὸ μαῦρον ἔῤῥιπτες; σύρε τώρα εἰς τοὺς βουλευτάς σου νὰ σὲ προστατεύσουν.» Ἐκτὸς δὲ τούτων ἐκάθιζον καὶ πολλὰς γυναῖκας ἐπὶ ὄνων καὶ οἱ στρατιῶται τὰς περιέφερον εἰς τὴν ἀγορὰν πρὸς καταισχύνην. Ἀλλὰ νομίζετε, κύριοι, ὅτι ἡ κατάστασις αὕτη ἔλλειψε τοὐλάχιστον, ὅταν οἱ λησταὶ ἐξέλειπον; ὄχι, ἀλλ’ ἡ αὐτὴ κατάστασις ἐξακολουθεῖ καὶ σήμερον ἀκόμη· ὑπάρχουσιν ἄνθρωποι τῶν ὁποίων ἀφήρεσαν ἀλληλοδιαδόχως 10, 15 καὶ 20 σφακτὰ οἱ στρατιῶται, καὶ ἐξ αὐτῶν ἄλλα ἔτρωγον καὶ ἄλλα ἐπώλουν ζῶντα, ἢ ἑψημένα. Ἀλλὰ δὲν εἶναι μόνος αὐτὸς ὁ λόγος, κύριοι, ὅστις μὲ ἠνάγκασε νὰ κάμω τὴν προκειμένην πρότασιν, ἀλλὰ καὶ ἄλλος ἔτι σπουδαιότερος· εἶναι ἀληθὲς ὅτι οἱ πολῖται ἔφθασαν πραγματικῶς, εἰς μίαν κατάστασιν νὰ τρέμουν ἀπέναντι τῶν τοιούτων καὶ νὰ μὴ τολμοῦν νὰ τοὺς καταγγείλουν· ἀλλὰ καὶ ὅσοι ἐτόλμησαν νὰ τοὺς καταγγείλουν νομίζετε ὅτι ἔφερον ἀποτέλεσμα; ὄχι· εἷς ἐπιλοχίας Ῥάτζης καλούμενος, ὁ ὁποῖος δὶς ἢ τρὶς ἀπεβλήθη ἀπὸ τὸν στρατὸν καὶ πάλιν ἐπανῆλθε διὰ νὰ χρησιμεύσῃ εἰς τὴν καταδίωξιν τῆς ληστείας, ἦλθεν εἰς τὸν δῆμον τῆς Παμφίας ἀπὸ τὰς πρώτας ἡμέρας τῶν ἐκτάκτων μέτρων προσκληθεὶς μάλιστα ὡς ἀναγκαῖος! καὶ διέπραξε μυρία τοιαῦτα. Κατ’ αὐτοῦ τοῦ ἀνθρώπου πραγματικῶς ἀπεφάσισάν τινες τολμητίαι, (διότι ὅλος ὁ ἄλλος λαὸς οὔτε ἐτόλμα νὰ ἐκφρασθῇ τι κατὰ στρατιωτῶν) καὶ τὸν κατήγγειλαν, καὶ τὰς καταγγελίας των συνώδευσαν μὲ ἐκθέσεις ἰατρῶν περὶ τῆς νόσου καὶ ἀνικανότητος πρὸς ἐργασίαν, ἣν ὑπέστησαν ἐκ τῶν αἰκιῶν· αὐτοπροσώπως ἐπαρουσιάσθην ἐνώπιον τοῦ ἀρχηγοῦ καὶ διοικητοῦ τοῦ μεταβατικοῦ καὶ παρέστησα αὐτὴν τὴν κατάστασιν, ἀλλ’ οὔτε κἂν μίαν μετάθεσιν εὐηρεστήθησαν νὰ κάμωσι, καὶ μόλις ἐσχάτως τὸν μετέθεσαν, καὶ ποῦ νομίζετε; ἀπὸ τὸν δῆμον Παμφίας εἰς τὸν δῆμον Θέρμου ὅπου διαπράττει τὰ αὐτά· καὶ θὰ σᾶς ἀναγνώσω, κύριοι, περικοπάς τινας τινῶν ἐπιστολῶν, διὰ νὰ ἰδῆτε τὴν κατάστασιν τοῦ τόπου ἐκείνου· ἔχω δὲ ἀνὰ χεῖρας αὐτὰς καὶ ὅστις ἀμφιβάλλει δύναται νὰ τὰς παρατηρήσῃ. «Τὴν 5 Ἰανουαρίου 1871. Κεφαλόβρυσον.» Ἄλλο δὲν ἔχω νὰ σᾶς ἀναγγείλλω, εἰμὴ, ὅτι χαιρόμεθα ἄκραν ἡσυχίαν καὶ τάξιν ἐκτὸς τῶν εὐζωνικῶν, τὰ ὁποῖα γνωρίζετε..... Τὴν 5 Ἰανουαρίου 1871 ἐν Κεφαλοβρύσῳ. «Ἐνταῦθα τώρα δὲν ἔχομεν ἄλλην μάστιγα, ἢ τῶν εὐζώνων τὴν διαγωγὴν, τὴν ὁποίαν γνωρίζετε. Φροντίσατε, ἀδελφὲ, νὰ θεραπεύσητε αὐτὴν τὴν πληγὴν, ἥτις κατέστη ἀνίατος· ἑκατὸν εἴκοσιν ἄνδρας τροφοδοτεῖ ὁ δῆμος τῆς Παμφίας ἄνευ ἀνάγκης, ἐνῷ διὰ τὴν ἁπλῆν σκιὰν τῆς ἐξουσίας μόνον δέκα στρατιῶται ἀπαιτοῦνται. Ἡ ζωοκλοπὴ ἐξέλιπεν ἀπὸ τὸν δῆμόν μας, ἀλλὰ ὑπερέβη ἑκατονταπλασίως ἡ ἐκ τῶν εὐζώνων σφαγὴ τῶν μικρῶν ζώων.» Ἀγρίνιον τὴν 12 Ἰανουαρίου 1871. «Σήμερον ἦλθον ἀπὸ τὸν δῆμον Θέρμου εἰς Ἀγρίνιον ἐπὶ τοῦτο, νὰ σᾶς φανερώσω μερικὰ πράγματα ὅπου συμβαίνουν ἀπὸ τὰ μεταβατικὰ τῆς ἐπαρχίας μας, ὅτι ὁ κόσμος ὑποφέρει πάρα πολὺ χωρὶς νὰ γείνῃ καμμία ἐξέτασις διὰ νὰ παθαίνωσι μόνον οἱ ἔνοχοι. Τινὰ πρόσωπα τῆς ἀντιθέτου μερίδος, ἐπειδὴ ἀπεδείχθησαν ἐξ αὐτῶν ἔνοχοι, καὶ πρέπει νὰ πάθωσι, καταγίνονται, καὶ παθαίνομεν καὶ ἡμεῖς ἀδίκως. Ἀποσπασματάρχης εἰς τὸν δῆμόν μας εἶναι ὁ Ῥάτζης ὁ ὁποῖος εἶναι γνωστὸς πῶς φέρεται πρὸς ἡμᾶς· δὲν λυπούμεθα νὰ παθαίνουν οἱ ἔνοχοι, παθαίνουν οἱ ἀθῶοι. Χθὲς ἔφερον εἰς Ἀγρίνιον περίπου ἀπὸ τριάκοντα πρόσωπα, καὶ τοὺς ἔχουν μέσα εἰς τὸν στρατῶνα, ὡσὰν νὰ ἦναι λησταί· ὑμεῖς γνωρίζετε, ὅτι καταγινόμεθα πολὺ διὰ τὴν τάξιν καὶ ἡσυχίαν· σᾶς εἶναι γνωστὸν, ὅτι κινδυνευόμεθα ἀπὸ τὴν ληστείαν καὶ κατεστράφημεν ὡς καὶ ὑμεῖς ἐκινδυνεύσατε, ἀλλὰ τὰ μεταβατικὰ δὲν ἐξετάζουν νὰ λαμβάνουν πληροφορίας ἀπὸ πρόσωπα ὅπου θέλουν τὴν τάξιν καὶ τὴν ἡσυχίαν, ἀλλὰ καταγίνονται διὰ τῆς καταστροφῆς καὶ τῆς ῥάβδου τῶν πολιτῶν· μὲ πολὺν στενοχωρίαν σᾶς γράφω ἕνεκα τῶν βασάνων τῶν μὴ ἐνόχων ἀνθρώπων». Αὐτός, κύριοι, ὅστις γράφει εἶναι ἄνθρωπος, ὅστις καταδιωκόμενος ὑπὸ τῆς ληστείας ἐγκατέλιπε τὰ πάντα καὶ μετετοπίσθη εἰς Ἀγρίνιον διὰ νὰ σώσῃ τὴν ζωήν του καὶ μόλις πρὸ ὀλίγου ἐπανῆλθεν εἰς τὸ χωρίον του. Εἶναι καὶ ἄλλαι τέλος πάντων ἐπιστολαὶ τὰς ὁποίας εἶναι περιττὸν νὰ σᾶς ἀναγνώσω. Βλέπετε, κύριοι, ὅτι δὲν πρόκειται, παρὰ νὰ προλάβωμεν αὐτὴν τὴν ἀθλίαν κατάστασιν διὰ μιᾶς διατάξεως τῆς ὁποίας ἁρμοδιώτερος καιρὸς δὲν ὑπάρχει εἰμὴ τώρα ὅπου κάμνομεν νόμον περὶ τῆς ληστείας· πρέπει νὰ θέσωμεν ἕνα φραγμὸν εἰς τὰς παρεκτροπὰς ταύτας τῶν μεταβατικῶν ἀποσπασμάτων. Ἤκουσα, κύριοι, ὅλους τοὺς ἀντιλέγοντας μετὰ προσοχῆς· καθ’ ὅσον ἠδυνήθην νὰ ἐννοήσω, δὲν βλέπω τίποτε ἄλλο, εἰμὴ ὅτι θέλομεν τοὺς πολίτας νὰ κρατῶμεν δίκην εἱλώτων ὑποκάτω τῶν στρατιωτῶν. Θεωροῦμεν ἄτοπον ὁ στρατιώτης, ὁ δεκανεὺς, ὁ λοχίας, ὁ ἐπιλοχίας κλπ. νὰ ὑπάγωνται εἰς τὸ πλημμελειοδικεῖον, εἰς τὸ ὁποῖον ὑπάγεται καὶ ὁ ὑπουργὸς καὶ ὁ ἔμπορος καὶ πάσης τάξεως ἄνθρωπος. Ἐδὼ δὲν εἶναι τίποτε ἄλλο εἰμὴ νὰ τιμωρήσωμεν τὸν λαὸν καὶ ὄχι νὰ καταδιώξωμεν τὰς ληστείας, καὶ δὲν βλέπω τὸν λόγον διὰ τί νὰ τὸν τυρανήσωμεν, ἐνῷ τὰ σπουδαιότερα ἀποτελέσματα κατὰ τῆς ληστείας τὰ ἔφερον οἱ πολῖται. Οἱ πολῖται, κύριοι, κατέστρεψαν ληστάς, ἄνευ τῆς συνδρομῆς τῶν στρατιωτῶν ἐνῷ οἱ στρατιῶται δὲν κατώρθωσαν τὸ τοιοῦτον ἄνευ τῆς συνδρομῆς τῶν πολιτῶν.

§143ΖΑΪΜΗΣ. Κύριε πρόεδρε, ζητῶ τὸν λόγον.

§144ΣΤΕΡΓΙΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν βλέπω λοιπόν, κύριοι, ἐπαναλέγω, ποσῶς τὸ ἄτοπον τοῦ νὰ δικάζωνται ὡς πρὸς τὰ κοινὰ παραπτώματα οἱ μεταβατικοὶ μετὰ τῶν πολιτῶν, δὲν ἐννοῶ δὲ νὰ καταργήσω τὸν στρατιωτικὸν νόμον, ἐννοῶ ἐκείνους οἵτινες συμπράττουσι μὲ τοὺς πολίτας. Ἐὰν ἐπρόκειτο κατὰ τῶν καθαρῶς στρατιωτικῶν παραπτωμάτων, τότε μάλιστα τὸ βλέπω ἄτοπον.

§145ΛΑΠΑΣ. Αὐτὸ ὁ νόμος τὸ ἔχει, ὑπάρχει.

§146ΣΤΕΡΓΙΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ὑπάρχει. Μᾶς εἶπον ὁ στρατιωτικὸς νόμος εἶναι πολὺ αὐστηρὸς, ἀλλὰ ὅταν ἐφαρμόζηται. Μᾶς εἶπεν ὁ κύριος Μήτσας, ὅτι εἶδεν ἕνα ἀνθυπασπιστὴν τοῦ ὁποίου ἀφῄρεσαν τὰ γαλώνια, διότι ἐπῆρε ἓν σφακτὸν καὶ δὲν τὸ ἐπλήρωσεν· ναὶ καὶ ἐγὼ εἶδον ἕνα ἐπιλοχίαν νὰ πληρώσῃ μίαν αἶγαν δραχμὰς 17, ἀλλὰ αὐτὰ εἶναι ἐξαιρετικὰ, καὶ συνέβησαν, διότι ἦλθον εἰς τὴν δυσμένειαν ὁ ὑποδεέστερος τοῦ ἀνωτέρου· νὰ περιμένωμεν λοιπὸν πότε θὰ πέσῃ ὁ ὑποδεέστερος εἰς τὴν δυσμένειαν τοῦ ἀνωτέρου, καὶ τότε νὰ τιμωρηθῇ; δὲν βλέπω, κύριοι, παντάπασιν τὸ ἄτοπον τῆς προτάσεώς μου, καὶ διὰ τοῦτο ζητῶ τὴν παραδοχὴν αὐτῆς, καθὼς τὴν διετύπωσα ἐγὼ καὶ ἀκολούθως ὁ συνάδελφός μου κ. Τσιριμῶκος.

§147ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Μίλησης.

§148ΜΙΛΗΣΗΣ. Ἂς λαλήσῃ τις ἐναντίος, διότι ἐγὼ εἶμαι σύμφωνος.

§149ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Ζαΐμης.

§150Θ. Α. ΖΑΪΜΗΣ. Ἐκτιμῶ δεόντως τὴν πρόθεσιν, ἥτις ὡδήγησε τοὺς ἀξιοτίμους βουλευτὰς κυρίους Στεργιαλόπουλον καὶ Τσιριμῶκον εἰς τὸ νὰ ὑποβάλωσι πρότασιν περὶ ἐκδικάσεως τῶν πραττομένων ὑπὸ τῶν μεταβατικῶν πλημμελημάτων ὑπὸ τῆς κοινῆς δικαιοδοσίας. Ὁμολογῶ, ὅτι τὰ μεταβατικὰ ἀποσπάσματα κατὰ δυστυχίαν παρεκτρέπονται πολλάκις εἰς καταχρήσεις, ἀλλὰ δὲν δύναμαι νὰ δεχθῶ, κύριοι, ὡς ἀναμφισβήτητα τὰ γεγονότα, τὰ ὁποῖα ἐξετέθησαν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου· διότι νομίζω, ὅτι πολλαὶ ὑπερβολαὶ ἐῤῥέθησαν. Διεχειρίσθην ἐπὶ 18 μῆνας τὰ κοινὰ πράγματα, καὶ δύναμαι νὰ σᾶς βεβαιώσω, ὅτι κατὰ τὸ διάστημα τοῦτο, ἔλαβον χώραν καταγγελίαι τινὲς, ἀλλ’ ὄχι καταγγελίαι καταγγέλλουσαι γεγονότα τοιαῦτα, ὁποῖα ἐξετέθησαν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου. Ὑπάρχει λοιπὸν εἰς τὴν ἔκθεσιν ταύτην ὑπερβολή τις· ἀλλὰ, κύριοι, ἡ ὑπερβολὴ δὲν ἀναιρεῖ τὴν διάπραξιν καταχρήσεων ἐκ μέρους μεταβατικῶν σωμάτων. Σᾶς ὁμολογῶ, ὅτι, ὡς εἰς ἄλλην συνεδρίασιν ὁ ἔντιμος πρόεδρος τοῦ ὑπουργείου εἶπεν, αἱ καταχρήσεις εἶναι συνέπειαι τῆς ὑπηρεσίας τῶν μεταβατικῶν σωμάτων· ἀλλὰ καίτοι ὁμολογῶν τὰς καταχρήσεις αὐτὰς, καίτοι προσπαθήσας, ὅτε ἤμην εἰς τὸ ὑπουργεῖον, νὰ ἐμποδίσω αὐτὰς, καίτοι ὢν βέβαιος, ὅτι καὶ τὸ σημερινὸν ὑπουργεῖον πρὸς αὐτὸν τὸν σκοπὸν τείνει, σᾶς ὁμολογῶ ὅμως, κύριοι, ὅτι δὲν δύναμαι ν’ ἀποδεχθῶ τὴν τροπολογίαν, τὴν ὁποίαν σᾶς ὑπέβαλον οἱ ἔντιμοι βουλευταὶ κύριοι Τσιριμῶκος καὶ Στεργιαλόπουλος. Τί κύριοι, πρόκειται διὰ τῆς τροπολογίας ταύτης νὰ γείνῃ; Πρέπει νὰ διατάμητε τὸν στρατὸν εἰς δύο μέρη ἢ εἰς δύο τεμάχια, καὶ τὸν μὲν στρατὸν, ὅστις ὑποφέρει τὰς μεγαλειτέρας κακουχίας, νὰ τὸν ἀποχωρήσητε ἀπὸ τοῦ φυσικοῦ δικαστοῦ του, τὸν δ’ ἄλλον νὰ τὸν ἀφήσητε εἰς τὴν δικαιοδοσίαν, τὴν ὁποίαν οἱ νόμοι καθιέρωσαν. Ἰδοὺ τί πρόκειται διὰ τῆς τροπολογίας αὐτῆς. Ὅταν, κύριοι, ὁ ἔντιμος βουλευτὴς τῆς Εὐρυτανίας κύριος Γουβέλης πρὸ ὀλίγου σᾶς εἶπεν, ὅτι δὲν θεωρεῖ κατάλληλον τὴν στιγμὴν, ὅπως τροπολογήσωμεν τοιοῦτον νόμον, οἱ περισσότεροι ἐξ ὑμῶν ἐγελάσατε, καὶ εἴπατε, ὅτι πρόκειται περὶ ἀναρμοδιότητος τῆς Βουλῆς. Τοιαύτη δὲν ἦτο ἡ πρόθεσις τοῦ ἐντίμου βουλευτοῦ Εὐρυτανίας κυρίου Γουβέλη· ὁ κύριος Γουβέλης ἠθέλησε νὰ ἐπαναφέρῃ τῆς τροπολογίας τὸ δικαίωμα εἰς τὴν φυσικήν του θέσιν. Δύο ἀναμφισβήτητα δικαιώματα ἔχει τὸ κοινοβούλιον· ἔχει τὸ δικαίωμα τῆς προτάσεως τοῦ νόμου καὶ τὸ δικαίωμα τῆς τροπολογίας· τὰ δύο αὐτὰ διακρίνονται καὶ εἶναι κεχωρισμένα ἀπ’ ἀλλήλων. Τὸ δικαίωμα τῆς τροπολογίας ἐπὶ τοῦ παρουσιαζομένου νομοσχεδίου ὁ κανονισμὸς τῆς Βουλῆς ὑποβάλλει εἰς ὀλιγωτέρας διατυπώσεις· διότι αὐτὸ τὸ ἐθεώρησεν ὄχι τόσον σπουδαῖον, ὅσον εἶναι σπουδαῖον τὸ τῆς προτάσεως τῶν νόμων. Τὸ δικαίωμα τῆς προτάσεως τῶν νόμων τὸ ἐθεώρησε σπουδαιότατον, καὶ διὰ τοῦτο ὁ κανονισμὸς τὸ ὑπέβαλεν εἰς διατυπώσεις μακροτέρας καὶ σπουδαιοτέρας. Τί σᾶς εἶπεν ὁ κ. Γουβέλης καὶ ἐγελάσατε; σᾶς εἶπεν, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν σήμερον, προκειμένου περὶ καταδιώξεως τῆς λῃστείας, νὰ μεταβάλητε διὰ μιᾶς τροπολογίας τὴν δικαιοδοσίαν· καὶ ὁ κ. Γουβέλης εἶχε δίκαιον· ἡ φυσικωτέρα ὁδὸς ἦτο πρότασις τροποποιοῦσα τὸν στρατιωτικὸν ποινικὸν νόμον, καὶ οὐχὶ τὸ δικαίωμα τῆς τροπολογίας. Ἐὰν δώσητε τοσαύτην ἔκτασιν εἰς τὸ δικαίωμα τῆς τροπολογίας εἶναι πολὺ εὔκολον πᾶς νόμος τοῦ Κράτους διὰ τῆς τροπολογίας ἐπὶ παντὸς νομοσχεδίου νὰ τροποποιῆται. Ἀλλὰ, κύριοι, τροπολογίαι τοιαῦται, αἱ ὁποῖαι δὲν ὑποβάλλονται εἰς βάσανον ἐκτεταμένην, δὲν ἠμποροῦν νὰ ἀντικαταστήσουν τὸ δικαίωμα τῆς προτάσεως τῶν νόμων. Εἶχε λοιπὸν δίκαιον ὁ κ. Γουβέλης εἰπὼν, ὅτι ἂν θέλετε νὰ μεταβάλητε τὴν νομοθεσίαν τὴν στρατιωτικὴν, ἐὰν θέλητε νὰ στερήσητε τάξιν λειτουργῶν τῆς ἐπικρατείας ἀπὸ τοῦ φυσικοῦ δικαστοῦ των, πρέπει νὰ φέρητε ἕτερον νόμον, διὰ τοῦ ὁποίου νὰ ἀναιρέσητε τὴν ὑπάρχουσαν στρατιωτικὴν νομοθεσίαν, οὐχὶ ὅμως διὰ τροπολογίας εἰς νόμον περὶ καταδιώξεως τῆς λῃστείας, τροπολογίας, ἥτις καταστρέφει ἐν μέρει τὴν στρατιωτικὴν ποινικὴν νομοθεσίαν. Δὲν ἦτο λοιπὸν ἡ γνώμη τοῦ κ. Γουβέλη ἀξία γέλωτος· ἦτο γνώμη ἀξία ἐμβριθοῦς σκέψεως. Ἀλλὰ, κύριοι, τὸ ζήτημα ἦλθε. Σᾶς ὑπεβλήθη τροπολογία, δι’ ἧς πρόκειται νὰ μεταβάλητε τὴν ἐν ἰσχύϊ ὑπάρχουσαν στρατιωτικὴν ποινικὴν νομοθεσίαν. Διὰ τῆς τροπολογίας ταύτης πρόκειται νὰ διαιρέσητε τὸν στρατὸν εἰς δύο τμήματα, καὶ τὸ μὲν ἓν ἀφίνεται ὑπὸ τὴν καθεστῶσαν ποινικὴν νομοθεσίαν, τὸ δὲ στερεῖται τοῦ φυσικοῦ αὐτοῦ δικαστοῦ. Καὶ διατὶ, κύριοι, προτείνεται τοῦτο; διότι, σᾶς εἶπον, τὰ στρατοδικεῖα δὲν τιμωροῦν· ἀλλ’ ἀπέδειξαν τοῦτο; Κατηγγέλθη ἐνώπιον τοῦ ὑπουργοῦ τῶν στρατιωτικῶν κατάχρησις ἀξιωματικοῦ, ὑπαξιωματικοῦ ἢ στρατιώτου, καὶ ἡ καταγγελία ἐτέθη εἰς τὰ ἀρχεῖα· ἐφέρθησαν ἐνώπιον τοῦ στρατοδικείου ὑποθέσεις περὶ πλημμελημάτων τῶν μεταβατικῶν, καὶ δὲν ἐδικάσθησαν ἢ ἠθωώθησαν; σᾶς ἐξέθεσαν διαπραχθέντα πλημμελήματα, ἀλλὰ δὲν εἶπον, ἂν κατηγγέλθησαν ταῦτα εἰς τὴν ἁρμοδίαν ἀρχὴν, καὶ ὅτι ἐφέρθησαν ἐνώπιον τοῦ στρατοδικείου καὶ ὅτι τὰ στρατοδικεῖα ἐπιεικῶς φερόμενα πρὸς τοὺς ὁμοταγεῖς των ἠθώωσαν τὰ πλημμελήματα ταῦτα. Ἀνεχώρησαν μόνον ἀπὸ τὴν ἀρχὴν, ὅτι δυσκόλως τὰ στρατοδικεῖα καταδικάζουν ὁμοταγεῖς, καὶ σᾶς εἶπον, ὅτι πρέπει τὰ μεταβατικὰ σώματα νὰ τὰ στερήσητε τῶν φυσικῶν των δικαστῶν. Ἀλλὰ νομίζετε ὅτι ὁ λόγος οὗτος πρέπει νὰ σᾶς κάμῃ νὰ ἀποδεχθῆτε τὴν τροπολογίαν; ἐνῷ, κύριοι, καὶ ἡ Κυβέρνησις καὶ ἡ Βουλὴ σκέπτονται πῶς δύνανται ν’ ἀπαλλάξωσι τὸν τόπον ἀπὸ μάστιγα, ἥτις πρὸ ὀκτὼ μηνῶν μᾶς ἔκαμε δυστυχῶς νὰ σκεπτώμεθα, ἂν διατηρῶμεν τὴν ἀνεξαρτησίαν καὶ τὴν αὐτονομίαν μας, τὴν ὁποίαν ἐδημιούργησαν οἱ πατέρες ἡμῶν, δὲν φοβεῖσθε, ὅτι ἡ δυσμένεια αὕτη πρὸς τὰ μεταβατικὰ σώματα δὲν θέλει χαλαρώσει τὸν ζῆλόν των; πρέπει, κύριοι, νὰ τὸ φοβηθῆτε, διότι ὁ στρατὸς ἤδη κατατέμνεται· ὅταν δὲ μέρος αὐτοῦ μόνον ἐν τοῖς φρουρίοις καὶ ταῖς πόλεσι μένῃ ὑπὸ τὴν δικαιοδοσίαν τοῦ φυσικοῦ δικαστοῦ του, τὸ δὲ ἐνασχολούμενον εἰς τὸ ἐπιπονώτατον ἔργον τῆς καταδιώξεως τῆς λῃστείας ἀποσπᾶται καὶ παραδίδεται εἰς τὴν κοινὴν δικαιοδοσίαν, πρέπει νὰ φοβηθῆτε τὴν χαλάρωσιν τῆς καταδιώξεως τῆς λῃστείας. Σᾶς εἶπον καὶ ἄλλοτε, ὅτι δὲν ἐλπίζω πολλὰ ἀπὸ τὰ νομοθετήματα διὰ τὴν ἐντελῆ ἐξόντωσιν τῆς λῃστείας, ἡ σύντονος καταδίωξις αὐτῆς εἶναι τὸ κυριώτερον μέτρον, διὰ τοῦ ὁποίου δύναται ὁ δυστυχὴς αὐτὸς τόπος νὰ ἀπαλλαγῇ τῆς λῃστείας. Τὰ ψηφιζόμενα νομοθετήματα θέλουν ὑποβοηθήσει τὸ ἔργον τῆς καταδιώξεως, ἀλλ’ ἐστὲ βέβαιοι ὅτι δὲν θέλουν καταστρέψει τὴν λῃστείαν αὐτὰ μόνα. Ἀνέγνωσα, κύριοι, πολλοὺς συγγραφεῖς, οἱ ὁποῖοι ὑπεστήριξαν τὴν κατάργησιν τῆς ἰδιαζούσης αὐτῆς δικαιοδοσίας· ἐκλονίσθην πολλάκις ἐκ τῶν ἰσχυρῶν καὶ σοφῶν ἐπιχειρημάτων των, ἀλλὰ αἱ θεωρίαι αὐτῶν ἔμειναν ἐν τοῖς βιβλίοις, καὶ ὀλίγα ἔθνη εἰς τὸ θετικὸν αὐτῶν δίκαιον τὰ παρεδέχθησαν καὶ κατήργησαν τὴν στρατιωτικὴν δικαιοδοσίαν· καὶ θέλετε, κύριοι, εἰς τόπον, ὁ ὁποῖος κλονίζεται ἀκόμη ἀπὸ τὸ ζήτημα τῆς δημοσίας ἀσφαλείας, ὁ ὁποῖος πρὸ πάντων ἔχει ἀνάγκην τάξεως, νὰ παραδεχθῆτε ὅ,τι ἄλλα ἔθνη δὲν παρεδέχθησαν, ἀφαρπαζόμενοι ὑπὸ ἐκθέσεων, τῶν ὁποίων δὲν ἀμφισβητῶ ἐντελῶς τὴν ἀλήθειαν; Θέλετε, κύριοι, εἰς αὐτὸν τὸν τόπον νὰ φέρητε κλονισμὸν εἰς τὴν τάξιν καὶ τὴν δημοσίαν ἀσφάλειαν; καὶ θέλετε τὴν φέρει, ὅταν τὰ μεταβατικὰ ἴδωσι τὴν κακὴν αὐτὴν διάθεσιν τῆς Βουλῆς ἐναντίον των. Μὴ ἀφαρπάζησθε, κύριοι, καὶ μὴ χειροκροτῆτε, ὁσάκις πρόκειται περὶ τοιούτων ζητημάτων· ἂν ἐλευθερία ἄνευ τάξεως καὶ ἄνευ ἀσφαλείας δὲν δύναται νὰ ὑπάρξῃ, τί σᾶς ὠφελοῦν ὅλαι αἱ ἐλευθερίαι, ὅταν δὲν ἔχητε τὴν τῆς κινήσεως, ὅταν ἕνεκα τῆς λῃστείας βλέπωμεν νὰ σταματᾷ ἡ αὐτονομία καὶ ἀνεξαρτησία μας; Θεωρῶ λοιπὸν τὸ ζήτημα τοῦτο ὡς ζήτημα τάξεως καὶ δὲν σᾶς κρύπτω, ὡς δὲν ἔκρυψα μέχρι τοῦδε τοὺς φόβους μου, ὅτι ἂν ἀποδεχθῆτε τὴν τροπολογίαν ταύτην, θέλετε χαλαρώσει τὴν καταδίωξιν τῆς λῃστείας. —Ἀλλ’ ἐνῷ, κύριοι, δὲν ἀποδέχομαι τὴν τροπολογίαν αὐτὴν, συμμερίζομαι πληρέστατα τὴν ἀγανάκτησιν τῶν ἐντίμων βουλευτῶν, τῶν κυρίων Τσιριμώκου καὶ Γουλιμῆ. Ἡ κυβέρνησις παροῦσα ἤκουσε τὴν ἔκθεσιν αὐτῶν, καὶ ἔχει τὰ μέσα νὰ τιμωρήσῃ τοὺς πλημμελοῦντας καὶ νὰ φέρῃ ἐνώπιον τῶν στρατοδικείων τοὺς ἀξιωματικοὺς καὶ στρατιωτικοὺς ἐκείνους, οἵτινες παρεβίασαν τὸ καθῆκόν των καὶ παρεξετράπησαν εἰς πλημμελήματα ἢ κακουργήματα κατὰ τῶν πολιτῶν. Ἔχετε λοιπὸν πεποίθησιν, ὅτι μετὰ τοιαύτην συζήτησιν, ἡ κυβέρνησις θέλει ἐπιστήσει ὅλην αὑτῆς τὴν προσοχὴν εἰς τὴν καταδίωξιν τῶν τοιούτων ἐγκλημάτων, ἀλλὰ μὴ θελήσητε διὰ τῆς παραδοχῆς μιᾶς τροπολογίας νὰ κλονίσητε τὴν καταδίωξιν τῆς λῃστείας. Ἡ λῃστεία, κύριοι, πνέει σήμερον τὰ λοίσθια· τὸ θηρίον αὐτὸ ἐπληγώθη καὶ τὴν κεφαλὴν καὶ τὰς χεῖρας· ὀλίγη ὑπομονὴ, κύριοι, καὶ δραστηρία καταδίωξις, ὑποβοηθουμένη ὑπὸ τοῦ νόμου τούτου τοῦ περιέχοντος τόσον αὐστηρὰς διατάξεις, θέλει φέρει τὸν θάνατον τοῦ θηρίου αὐτοῦ. Δὲν φρονῶ ὅτι ἐντὸς ἑνὸς μηνὸς ἢ πέντε ἢ ἓξ θέλει ἐξαλειφθῆ ἡ λῃστεία· δὲν ὁμοιάζω πρὸς τοὺς ἀδίκους κατηγόρους μου, οἵτινες πέρυσιν ἠξίουν νὰ καταστρέψω τὴν λῃστείαν ἐντὸς μηνὸς, ἀλλ’ ὅταν ἥψαντο τῆς ἐξουσίας, εἶδον ὅτι ἡ λῃστεία δὲν καταστρέφεται ἐντὸς τοσούτου διαστήματος. Ἡ λῃστεία ὅμως σήμερον, ἂν ἐξακολουθήσῃ ὁ ζῆλος τοῦ στρατοῦ, ἂν ἡ κυβέρνησις, ὡς ἔχω πληρεστάτην πεποίθησιν, ἐπιδιώξῃ τὴν σύντονον καταδίωξιν αὐτῆς εἶναι πλησίον εἰς τὸ τέλος της. Μὴ θελήσωμεν λοιπὸν νὰ φέρωμεν καὶ τὸ ἐλάχιστον πρόσκομμα εἰς τὴν καταδίωξιν τῆς λῃστείας, ἂς ἐπιζητήσωμεν μόνον κατὰ τοὺς καθεστῶτας νόμους τὴν τιμωρίαν τῶν μεταβατικῶν, οἵτινες παρεκτρέπονται εἰς πλημμελήματα κατὰ τῶν πολιτῶν. Πολλάκις ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, καὶ ὡς πρόεδρος τῆς κυβερνήσεως καὶ ὡς βουλευτὴς, ἐξέθηκα πρὸς τὴν Βουλὴν τὴν θαυμασίαν ἐνέργειαν τοῦ στρατοῦ κατὰ τῆς λῃστείας. Δὲν δύναμαι δὲ σήμερον ν’ ἀφήσω ἄνευ ἀπαντήσεως λέξεις τινὰς, αἵτινες ἐλέχθησαν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, ὅτι οἱ στρατιωτικοὶ σπανίως κατεδίωξαν τὴν λῃστείαν· τοῦτο δὲν εἶναι ἀληθές. Ὁ στρατὸς ἐνησχολήθη μετὰ θαυμαστοῦ ζήλου εἰς τὸ ἔργον του καὶ κατώρθωσεν εἰς πολλὰ μέρη βοηθούμενος καὶ ὑπὸ τῶν πολιτῶν, νὰ ἐξοντώσῃ ἐντελῶς τὴν μάστιγα ταύτην. Δὲν λέγω κύριοι, ὅτι οἱ πολῖται δὲν ἔλαβον μέρος· πρώτη ἡ Ναυπακτία ἔδωκε τὸ παράδειγμα τοῦτο, τὴν ἠκολούθησεν ἡ Ἀκαρνανία, ἡ Φθιῶτις καὶ ὅλαι αἱ ἐπαρχίαι, αἵτινες ἐλυμαίνοντο ὑπὸ τῆς λῃστείας· ἀλλὰ, κύριοι, τὸ πρώτιστον ἔργον ἔπραξεν ὁ στρατός· καὶ, ἂν σήμερον εὑρίσκωνται φονευθέντα καὶ συλληφθέντα 300 θηρία τοιαῦτα, κατὰ μέγα μέρος τοῦτο ὀφείλεται εἰς τὴν δραστήριον ἐνέργειαν τοῦ στρατοῦ.

§151ΜΙΛΗΣΗΣ. Ἀκούων τις τὴν μέχρι τοῦδε γενομένην συζήτησιν, καὶ ἰδίως τὸ τελευταῖον μέρος τῆς ἀγορεύσεως τοῦ ἐκ Καλαβρύτων ἀξιοτίμου βουλευτοῦ κ. Ζαΐμη, φέρεται νὰ ὑποθέσῃ, ὅτι ἔχομεν ὑπόδικον τὸν στρατόν. Ἀλλὰ τίς κατηγορεῖ τὸν στρατόν; τίς παραγνωρίζει τὴν χρησιμότητα αὐτοῦ ἐν τῇ πολιτείᾳ; τίς ἀρνεῖται τὰς πολυειδεῖς αὐτοῦ ἐκδουλεύσεις; Ὁ στρατὸς ὡς σῶμα ἠμπορεῖ νὰ περιέχῃ καὶ ἀνθρώπους πλημμελοῦντας, παραβιάζοντας τοὺς νόμους, καὶ ὅταν τὰ νομοθετικὰ σώματα λαμβάνουν μέτρα κατὰ τῶν τοιούτων στρατιωτικῶν, ὅταν ἡ πολιτεία τιμωρῇ αὐτοὺς πλημμελοῦντας, διόλου δὲν προσβάλλεται ὁ στρατὸς, διὰ τὸν αὐτὸν λόγον, δι’ ὃν δὲν θεωρεῖται προσβαλλομένη ἡ κοινωνία, ὅταν τιμωρῶνται καί τινες κακοῦργοι, ἀνήκοντες εἰς τὸ κοινωνικὸν σῶμα. Τί σχέσιν λοιπὸν ἔχει ὁ στρατὸς, αἱ ἐκδουλεύσεις του καὶ ἡ χρησιμότης του πρὸς τὸ προκείμενον ζήτημα; Πρέπει, κύριοι, νὰ καθαρισθῇ τὸ ζήτημα, πρέπει νὰ τεθῶσιν ἐκ μέσου τὰ ξένα πρὸς αὐτὸ ζητήματα. Ξένον δὲ θεωρῶ ἀκόμη καὶ τὸ ἐπιχείρημα, τὸ ὁποῖον ῥίπτεται εἰς τὸ μέσον, ὅτι δῆθεν τὰ στρατοδικεῖα δὲν κάμνουν τὸ χρέος των. Τὸ βέβαιον εἶναι, ὅτι οἱ μεταβατικοὶ ἐγκληματοῦντες δὲν τιμωροῦνται· ἀλλὰ τοῦτο συμβαίνει ἐν μέρει, διότι οἱ παθόντες ἐκ φόβου εὐλόγου δὲν καταγγέλλουν συνήθως τοὺς ἐνόχους, πρὸ πάντων ὅμως διότι αἱ πλεῖσται, διὰ νὰ μὴ εἴπω ὅλαι αἱ κατηγορίαι κατὰ τῶν τοιούτων στρατιωτικῶν δὲν διαβιβάζονται εἰς τὰ στρατοδικεῖα. Ἠξεύρετε δὲ ποῦ ναυαγοῦν; εἰς τὸ γραφεῖον τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν, διότι ἄνευ διαταγῆς τούτου τὰ στρατοδικεῖα δὲν δύνανται κατὰ τὸν στρατιωτικὸν νόμον νὰ ἐπιληφθῶσιν οὐδεμιᾶς ὑποθέσεως. Ἂς καθαρίσωμεν λοιπὸν τὸ ζήτημα καὶ ἂς προσπαθήσωμεν νὰ τὸ θέσωμεν, ὅπως πρέπει νὰ τεθῇ, ἐπὶ τοῦ ἐδάφους τῶν κειμένων νόμων καὶ τῶν ἀρχῶν τῆς δικαιοσύνης. Δὲν θέλω, κύριοι, ἀπαντήσει εἰς τὴν ἀγόρευσιν τοῦ ἀξιοτίμου ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν ὑπερασπίσαντος ἀπολύτως τὴν ἰδιάζουσαν δικαιοδοσίαν τοῦ στρατοῦ, διὰ τὸν ἁπλούστατον λόγον, ὅτι εἰς αὐτὸν ἀπήντησεν ὁ πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως μὲ τὴν συνήθη αὐτῷ δεινότητα τοῦ λόγου. Ὁ κ. Κουμουνδοῦρος ἐκηρύχθη ἀπολύτως κατὰ τῶν προνομίων, καὶ ἔχει δίκαιον, διότι τὰ προνόμια εἶναι ὀλέθρια πρὸ πάντων εἰς τὴν σφαῖραν τῆς δικαιοσύνης, ἐκηρύχθη, λέγω, κατ’ ἀρχὴν πολέμιος τῆς ἰδιαζούσης δικαιοδοσίας, τὴν ὁποίαν ὁ ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ἐζήτησεν ἐκθύμως καὶ δι’ ἱστορικῶν παραδειγμάτων νὰ ὑπερασπισθῇ. Τὸν συγχαίρω διὰ τοῦτο, ἀλλ’ ἡ ἰδιάζουσα δικαιοδοσία τοῦ στρατοῦ εἶναι οὐχ ἧττον διατετυπωμένη εἰς τὸν ἡμέτερον ποινικὸν νόμον καὶ ἔχει τὸν λόγον της, οὔτε πρόκειται σήμερον περὶ τῆς ἐντελοῦς καταργήσεώς της. Ὅταν, κύριοι, ὁ στρατιώτης ἦναι ὑπὸ τὰς σημαίας ἀπέναντι τοῦ ἐχθροῦ, αἱ διατυπώσεις τῆς διαδικασίας πρέπει ὅσῳ τὸ δυνατὸν νὰ ἐλαττωθῶσι, διότι ἡ κυριωτέρα ἀνάγκη εἶναι τότε ἡ τῆς σωτηρίας τῆς πολιτείας, ἥτις ἀπαιτεῖ τὴν τοιαύτην θυσίαν πρὸς διατήρησιν τῆς αὐστηρᾶς πειθαρχίας τοῦ στρατοῦ. Ἰδοὺ ἡ μία περίστασις, κατὰ τὴν ὁποίαν ἡ ἰδιάζουσα δικαιοδοσία ἀναγράφεται εἰς τὸν ποινικὸν νόμον καὶ κατά τινα τρόπον δικαιολογεῖται. Ἡ ἄλλη, ἡ ἧττον δικαιολογημένη, εἶναι ὅταν ὁ στρατὸς ἐκτελῇ καθαρῶς στρατιωτικὰ καθήκοντα. Τὸ ζήτημα λοιπόν, ὡς βλέπετε, κρέμαται ἐντελῶς ἀπὸ τὴν φύσιν τῆς ὑπηρεσίας, μὲ τὴν ὁποίαν εἶναι ἐπιφορτισμένα τὰ μεταβατικὰ σώματα. Τίνος εἴδους ὑπηρεσία εἶναι αὕτη; Εἶναι πρόδηλον, ὅτι τὰ μεταβατικὰ σώματα καταδιώκοντα τὴν ληστείαν, ἐνεργοῦν καθαρῶς ἀστυνομικὴν ὑπηρεσίαν, ὅπως ἡ χωροφυλακή. Μήπως τάχα ἡ χωροφυλακὴ δὲν ἀποτελεῖ μέρος τοῦ στρατοῦ; καὶ ὅμως ὁ νομοθέτης ἐφρόντισε νὰ ὑποβάλῃ ταύτην ἀπολύτως εἰς τὴν κοινὴν δικαιοδοσίαν· διατί; διότι ἡ ὑπηρεσία της εἶναι ἀπολύτως ἀστυνομική, καὶ οὐχὶ καθαρῶς στρατιωτική. Ἀλλὰ καὶ τὰ μεταβατικὰ σώματα, ὡς εἶπον, καταδιώκοντα τὴν λῃστείαν, ἐνεργοῦν ὑπηρεσίαν ἀστυνομικήν. Δὲν ἐννοῶ λοιπὸν πῶς προσβάλλομεν τὸν στρατόν, πῶς δεικνύομεν πρὸς αὐτὸν δυσμένειαν, ἀξιοῦντες νὰ ὑποβάλωμεν αὐτὸν εἰς τὴν κοινὴν δικαιοδοσίαν, ὅταν ἐνεργῇ ὡρισμένην ἀστυνομικὴν ὑπηρεσίαν. Τοῦτο εἶναι δι’ ἐμὲ ἀκατάληπτον. Βλέπετε, κύριοι, ὅτι ἀπὸ τὰς ἐπόψεις τοῦ νόμου καὶ τῶν ἀρχῶν τῆς δικαιοσύνης ἡ τροπολογία ἔχει ἀσφαλῆ καὶ ἀκράδαντον τὴν βάσιν· βλέπετε, ὅτι ἡμεῖς δὲν ἐκτρεπόμεθα τῶν κειμένων νόμων, δὲν ζητοῦμεν ἐξαιρέσεις καὶ τροποποιήσεις τῆς ἐν ἰσχύϊ νομοθεσίας, ὅπως εἶπεν ὁ κ. Ζαΐμης, πολλοῦ γε καὶ δεῖ· ζητοῦμεν ἁπλῶς, ἀξιοῦμεν νὰ μείνῃ τὸ καθεστώς, μαχόμεθα ὑπὲρ τῶν νόμων. Ἀλλὰ τί ἰσχυρίσθησαν ἀκόμη διὰ νὰ σᾶς πείσουν νὰ ψηφίσητε κατὰ τῆς τροπολογίας; Σᾶς εἶπον ὅτι, ἂν ὑποβάλετε τὰ μεταβατικὰ σώματα εἰς τὴν κοινὴν δικαιοδοσίαν, θὰ παραβλάψητε τὴν ὑπηρεσίαν, θὰ ἐκθέσητε τὴν δημοσίαν ἀσφάλειαν. Πῶς; Κατὰ τῶν ἁπλῶν πολιτῶν καθιερόνετε δρακοντείους, θηριώδεις διατάξεις· τοὺς ἁπλοῦς πολίτας, συλλαβόντας ἁπλῶς τὴν ἰδέαν τοῦ ἐγκλήματος, εὑρισκομένους ἀκόμη ἐν τῇ ἁπλῇ αὐτοῦ παρασκευῇ, τιμωρεῖτε μὲ θάνατον· τοὺς ἁπλοῦς πολίτας ἀγεληδὸν ἐκτοπίζετε καὶ καταστρέφετε· κατὰ τῶν ἁπλῶν πολιτῶν ἐπανεφέρατε τὸν φοβερὸν νόμον τῆς ἐν Γαλλίᾳ τρομοκρατίας, τὸν νόμον περὶ ὑπόπτων, κηρύττετε τὴν δήμευσιν, ἀπονέμετε δαψιλῶς ἀμοιβὰς κακοήθεις, καὶ ὅταν σᾶς ζητοῦμεν οἱ μεταβατικοὶ οἱ παραγνωρίζοντες τὴν ἀποστολήν των οἱ πλημμελοῦντες, οἱ κακουργοῦντες, οἱ φρικώδη καὶ ἀποτρόπαια διαπράττοντες κατὰ τῶν πολιτῶν, νὰ ὑποβληθῶσιν εἰς τὴν κοινὴν δικαιοδοσίαν, ὅταν σᾶς ζητῶμεν νὰ ἐφαρμοσθῶσιν οἱ κείμενοι νόμοι κατὰ τῶν τοιούτων μεταβατικῶν, διὰ νὰ μὴ δύνανται νὰ εὕρουν τὴν ἀτιμωρησίαν ὑπὸ τὴν σκέπην τοῦ προνομίου, ἐξανίστασθε καὶ κραυγάζετε ὅτι καταστρέφεται ἡ δημοσία ἀσφάλεια καὶ ὅτι οἱ λῃσταὶ θὰ εἰσελάσουν μέχρι τῆς πρωτευούσης; Ὁ στρατιώτης, μᾶς λέγετε, δὲν πρέπει νὰ ἀναμετρᾷ εἰς πᾶν βῆμά του ὅτι ὄπισθεν ἔχει τὸν νόμον. Καὶ λοιπὸν ὁ στρατιώτης ἐκπέμπεται ἐντεῦθεν ὡς Δερβέναγας; καὶ δὲν δεσπόζει λοιπὸν παρ’ ἡμῖν ὁ νόμος; καὶ δὲν ἀρκεῖ λοιπὸν παρ’ ἡμῖν τὸ κράτος αὐτοῦ, διὰ νὰ συγκρατήσῃ τὴν δημοσίαν τάξιν; Τοῦτο θὰ ἦτο φρικῶδες, ἂν ἦτο ἀληθές. Ὁ Κ. Ζαΐμης μᾶς ἐμέμφθη, διότι ἐχειροκροτήσαμεν τὴν ὡραίαν ἐκείνην φράσιν τοῦ ἀξιοτίμου βουλευτοῦ Μεσολογγίου, τοῦ γέροντος Γουλιμῆ, εἰπόντος ὅτι τοιαύτη ἐλευθερία εἶναι ψεύτικη. Ναὶ, κύριοι, ἡ ἀτομικὴ ἐλευθερία τὴν ὁποίαν ἔχομεν γεγραμμένην πομπωδῶς καὶ μεγάλοις γράμμασιν εἰς τὸ σύνταγμα εἶναι ψεύτικη, ὅταν τὰ μεταβατικὰ σώματα κακουργοῦν μέχρι παρθενοφθοριῶν, ὅταν ὑπὸ τὴν σεμνὴν στολὴν τοῦ στρατιώτου, τοῦ φρουροῦ τῆς ἐννόμου τάξεως, μετέρχωνται τὸ ἔργον καὶ τὸ ἐπάγγελμα τοῦ λῃστοῦ, εἶναι ψεύτικη ἡ ἐλευθερία, ὅταν ὁ νόμος δὲν παρακολουθῇ εἰς πᾶν βῆμα τὸν στρατιώτην, ἵνα κυρώσῃ διὰ δικαίας ποινῆς τὰ ἱερώτερα τῶν δικαιωμάτων παραβιαζόμενα. Τί διαφέρει ἂν τὴν περιουσίαν μου ἀφαιρῇ ὁ Τάκος ἢ ὁ στρατιώτης; Ποίαν διάκρισιν θέλετε νὰ κάμω μεταξὺ τούτων, ὅταν μὲ καταπιέζῃ ὁ λῃστὴς καὶ κατόπιν ἔρχεται τὸ ἀπόσπασμα καὶ μὲ καταπιέζῃ περισσότερον; Ὅταν ἀπέναντι οὐδενὸς τούτων ᾖμαι κύριος τῆς τιμῆς, τῆς ζωῆς καὶ τῆς περιουσίας μου; Τί μ’ ἐνδιαφέρει ἡ δημοσία ἀσφάλεια, ὅταν πρὸς ἀπόκτησιν αὐτῆς ἡ πολιτεία περιβάλληται τὸ ἔνδυμα τοῦ λῃστοῦ, καὶ ἀνταπεξέρχεται ἀπέναντι αὐτοῦ εἰς ἅμιλλαν πονηρὰν ἀπολήγουσαν εἰς τὴν καταστροφήν μου; Διὰ νὰ σώσητε, ὡς λέγετε, τὴν κοινωνίαν ἀπὸ τοὺς λῃστάς, ἀπηνεῖς, δρακοντείους διατάξεις καθιερώνετε οὐ μόνον κατ’ αὐτῶν, ἀλλὰ καὶ κατὰ τῶν συγγενῶν αὐτῶν καὶ καθ’ ὁλοκλήρων τάξεων, κατὰ τῶν βλαχοποιμένων, τῶν κτηνοτρόφων, κατὰ παντὸς ὑπόπτου ἢ τεκμαιρομένου ὡς τοιούτου, καὶ διὰ νὰ σώσητε αὐτὴν, διὰ νὰ σώσητε φιλησύχους πολίτας ἀπὸ τὰς βαρβάρους βιαιοπραγίας, ὄχι τοῦ στρατοῦ, ἄπαγε! ὁ στρατὸς εἶναι τὸ σέμνωμα τῆς Ἑλλάδος ἀλλὰ κατ’ ἐξηχρειωμένων τινων ἀνθρώπων, οἱ ὁποῖοι ἀτιμάζουν καὶ αὐτὸν καὶ τὴν πατρίδα, ποῖα μέτρα λαμβάνετε; Καθιερώνετε τὴν ἀτιμωρησίαν αὐτοῦ διὰ τοῦ προνομίου. Τρέμετε μὴ ὑποβληθῶσιν εἰς τὴν κοινὴν δικαιοδοσίαν, καὶ κρινόμενοι τιμωρηθῶσι κατὰ τοὺς κειμένους νόμους, ἐναγωνίως δὲ φωνάζετε «κατεστράφη ἡ δημοσία τάξις. Πρὸς θεοῦ! μὴ τὸ κάμητε!» Αὐτὸ δὲν ἀποδεικνύει τίποτε ἄλλο, ἢ ὅτι παρ’ ἡμῖν δὲν ὑπάρχει κατὰ δυστυχίαν ἢ ἐλαχίστη πρὸς τοὺς νόμους πεποίθησις· οὐδεὶς πιστεύει ὅτι διὰ μόνον τοῦ σεβασμοῦ πρὸς τοὺς νόμους σώζονται τὰ κράτη καὶ προάγονται αἱ κοινωνίαι· διὰ τοῦτο παρὰ πάντα νόμον καὶ δίκαιον πλήττομεν τυραννικῶς τοὺς ἀσθενεῖς, καὶ κλίνομεν δουλικῶς πρὸ τῶν ἰσχυρῶν Ἀλλὰ παραλείπω τὰς πικρὰς ταύτας σκέψεις, καὶ ἔρχομαι νὰ ἐξετάσω τὸ παράδοξον ἐπιχείρημα, εἰς τὸ ὁποῖον ὁ κ. Ζαΐμης κατέφυγε, δανεισθεὶς αὐτὸ ἀπὸ τὸν κ. Γουβέλην. «Ζητεῖτε, εἶπε, νὰ τροποποιήσητε τοὺς κειμένους νόμους, ἀλλὰ τοῦτο δὲν δύνασθε νὰ πράξητε δι’ ἁπλῆς τροπολογίας, πρέπει νὰ φέρητε πρότασιν κυρίαν.» Σᾶς ἀπέδειξα, κύριοι, ὅτι ἡμεῖς δὲν τροποποιοῦμεν τοὺς νόμους, τοὐναντίον μαχόμεθα ὑπὲρ τῆς διατηρήσεως αὐτῶν· ἀλλὰ καὶ ἂν οὕτως εἶχε τὸ πρᾶγμα, μήπως αὐτὴ εἶναι ἡ μόνη τροποποίησις, τὴν ὁποίαν κάμνομεν ἐνταῦθα τῶν κειμένων νόμων, καὶ ἀφήσαμεν νόμον τινὰ ἄθικτον; Καὶ αὐτὰ ἀκόμη τὰ ἀπόλυτα δικαιώματα τοῦ πολίτου, τὰ φρουρούμενα ὑπὸ τοῦ θεμελιώδους Νόμου, παρεγνωρίσαμεν καὶ ἐθυσιάσαμεν, μήτε ἄσυλον σεβασθέντες, μήτε ἰδιοκτησίαν, μήτε ἀτομικὴν ἐλευθερίαν, μήτε κἂν δικαιοσύνην. Ἐπειδὴ δὲ ζητοῦμεν νὰ ὑποβληθῶσιν οἱ μεταβατικοὶ διὰ τὰς βιαιοπραγίας των κατὰ πολιτῶν εἰς τὴν κοινὴν δικαιοδοσίαν, μᾶς λέγουν· «Ἄ! ἐδῶ σταματήσατε· παραβιάζονται οἱ νόμοι καὶ οἱ προφῆται. Ἔπρεπε νὰ ὑποβληθῇ πρότασις κυρία, νὰ διέλθῃ τὴν κανονικὴν πορείαν καὶ τότε εἶχε δικαίωμα τὸ Σῶμα νὰ ἀποφανθῇ περὶ τούτου.» Ἐξαίρετα! ἀλλ’ ἐλησμόνησε τοὐλάχιστον ὁ κ. Ζαΐμης, ὅτι ἡ πρότασις αὕτη δὲν εἶναι τροπολογία, ἀλλ’ ἐμπεριέχεται εἰς αὐτὸ τὸ νομοσχέδιον; ὥστε διῆλθεν ὅλον τὸν προκαταρκτικὸν ἔλεγχον, ὑποβληθεῖσα εἰς τὴν ἁρμοδίαν ἐπιτροπήν, καὶ τακτικώτατα ἔρχεται νῦν εἰς τὴν συζήτησιν καὶ ἀπόφασιν τοῦ Σώματος. Βλέπετε, ὅτι ἡ περὶ ἀναρμοδιότητος ἔνστασις τοῦ κ. Γουβέλη, καί τοι τιμηθεῖσα μὲ τὴν ὑποστήριξιν τοῦ κυρίου Ζαΐμη, δὲν ἦτο διόλου εὐτυχής. Ἐπίσης, κύριοι, εὐτυχὲς δὲν ἦτο καὶ τὸ ἕτερον ἐπιχείρημα τοῦ κ. Ζαΐμη, ὅτι διαχωρίζομεν δίχα τὸν στρατόν. Ἀφοῦ εὑρισκόμεθα εἰς τὴν ἀναπόδραστον ἀνάγκην ν’ ἀναθέσωμεν εἰς τὸν στρατὸν ἀστυνομικὴν ὑπηρεσίαν, τὴν καταδίωξιν τῆς ληστείας, βεβαίως πρέπει ν’ ἀκολουθήσῃ αὐτὸ τὸ μέρος τοῦ στρατοῦ τὴν ἐκ τῆς τοιαύτης ὑπηρεσίας κανονικὴν πορείαν, ὅπως καὶ ἡ χωροφυλακή. Αὕτη εἶναι ἀναγκαία, λογικὴ καὶ ἀναπόφευκτος συνέπεια τῆς ὑπηρεσίας, τὴν ὁποίαν ἀναθέτομεν εἰς ἓν μέρος τοῦ στρατοῦ· ἄλλως, ἀφήσατέ τον ὅλον ἐστρατοπεδευμένον. Ὁ κύριος Ζαΐμης ὡμίλησε διὰ μακρῶν περὶ τῆς τάξεως. Βεβαίως ἡ τάξις εἶναι τὸ πρώτιστον ἀγαθὸν ἐν ταῖς κοινωνίαις, ἀλλὰ πῶς δὲν ἐνεθυμήθη ὅτι ἡ ἀληθής, ἡ ἑδραία τάξις εἶναι ἐκείνη, τὴν ὁποίαν δημιουργοῦσι καὶ ἀσφαλίζουσιν οἱ νόμοι; Ἡ τάξις, κύριοι, ἡ στηριζομένη ἐπὶ τῆς αὐθαιρεσίας, ἐπὶ τῆς παραβιάσεως τῶν νόμων καὶ τῶν αἰωνίων ἀρχῶν τοῦ δικαίου, ἡ τάξις αὕτη εἶναι τεχνική, ἐπίπλαστος, εἶναι ἡ ἀταξία ἐπιβαλλομένη διὰ τῆς βίας, καὶ διὰ τοῦτο δὲν διαρκεῖ εἰμὴ βραχύτατον χρόνον. Περιττὸν θεωρῶ νὰ σᾶς κουράσω, φέρων εἰς τὸ μέσον παραδείγματα· ὅλοι τὰ γνωρίζετε, διότι ἀνήκουν εἰς τὴν σύγχρονον ἱστορίαν· ἡ μεγάλη στοργὴ πρὸς τὴν τάξιν, ἥτις συνοδεύεται μὲ τὴν καταπάτησιν τῶν νόμων, ἐπέφερεν ὅλας τὰς ἀνατροπὰς τῶν τελευταίων χρόνων. Ἡ τάξις, κύριοι, πρέπει νὰ παρακολουθῆται ἀείποτε ὑπὸ τῆς ἐλευθερίας, καὶ ἡ ἐλευθερία ἀείποτε ὑπὸ τῆς τάξεως· ἀμφότεραι πρέπει νὰ συμβαδίζουν, ὡς δύω ἀχώριστοι ἀδελφαί, ὑπὸ τὴν σκέπην καὶ προστασίαν τῶν κειμένων νόμων, ἀσφαλίζουσαι ἐν παντὶ τὰ δικαιώματα ἁπάντων. Τότε, ἀλλὰ μόνον τότε, οἱ μὲν πολῖται ἀπολαύουσιν ἐλευθέρως τὰ ἀστικὰ δικαιώματα ἐν τῇ πολιτείᾳ, ἡ δὲ δημόσιος ἀσφάλεια κρατύνεται διὰ παντὸς καὶ μονίμως.

§152ΑΛ. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ (πρωθυπουργός). Κύριοι, ὁμολογῶ ὅτι ἡ εὐγλωττία τοῦ κυρίου Μίληση ὀλίγον ἔλειψε νὰ παρασύρῃ καὶ ἐμέ. Πρὶν ἀκόμη ἀποδείξω τὸ σαθρὸν τῶν βάσεων, ἐπὶ τῶν ὁποίων ἐστήριξεν ὅλα τὰ ἐπιχειρήματά του, σᾶς ἐρωτῶ ἐξαιροῦνται οἱ στρατιωτικοὶ ἀπὸ τὸν νόμον, τὸν ὁποῖον ἐψηφίσατε, ἂν ἀποδειχθῶσιν ἔνοχοι ἐγκλήματος;............

§153ΜΙΛΗΣΗΣ. Δὲν μὲ λέγετε, πόσοι κατηγγέλθησαν μέχρι τοῦδε; ποία κατηγορία κατὰ στρατιωτικοῦ ἐνηργήθη εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν; καὶ τίς ἐτιμωρήθη;

§154ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἐπειδὴ μὲ προκαλεῖτε. Κύριοι, συνεπείᾳ παραπόνων ἐκ τῆς Φθιώτιδος ἀπεστείλαμεν ἀνώτερον ἀξιωματικὸν τὸν κύριον Καραΐσκον, ὅστις εἰλικρινῶς, κύριοι, ἐξέθηκεν τὴν κατάστασιν τοῦ τόπου αὐτοῦ, καὶ τοῦ ὁποίου τὴν ἔκθεσιν περιμένομεν ἡμέρᾳ τῇ ἡμέρᾳ, καὶ θέλετε ἴδει ὅτι θέλει λάβει πλήρη ἐφαρμογὴν, καὶ οἱ παρανομήσαντες θέλουν τιμωρηθῆ.

§155ΜΙΛΗΣΗΣ. Αὐτὴ εἶναι ἐξαίρεσις, ἥτις θὰ σᾶς τιμήσῃ. (διάλογοι).

§156ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ὑπάρχει λοιπὸν καμμία ἐξαίρεσις διὰ τοὺς στρατιωτικοὺς, ὅταν ὑποπέσουν εἰς ἐγκλήματα, τὰ ὁποῖα προβλέπει ὁ ἐπιψηφιζόμενος νόμος; ὄχι· εἰς τὴν ἰδίαν κατηγορίαν ὑπάγονται ὅλοι ὅσοι πταίουσι καὶ παραβιάζουσιν οἱανδήποτε διάταξιν αὐτοῦ. Εἶχε λοιπὸν ἄδικον ὁ κύριος Μίλησης διὰ τὴν μομφὴν, τὴν ὁποίαν ἔῤῥιψε κατὰ τοῦ νόμου. Εἶναι, κύριοι, ἡ καταδίωξις τῆς ληστείας, ὅπως ἐνεργεῖται ἀπὸ τοὺς στρατιωτικοὺς ἀστυνομικὴ ὑπηρεσία; πρώτην φορὰν τὸ ἀκούω αὐτὸ καὶ θαυμάζω πῶς ὁ κύριος Μίλησης ἐξέφερε τὴν ἰδέαν αὐτήν. Ἄνθρωπος ἔνοπλος περιπολῶν εἰς τὰ ὄρη καὶ φονεύων καὶ φονευόμενος ἐνεργεῖ ἀστυνομικὴν ὑπηρεσίαν; καὶ πρέπει νὰ ὑπάγηται εἰς τοὺς ἀστυνομικοὺς νόμους; (διάλογοι). Ἂν, κύριοι, ἡ καταδίωξις τῆς ληστείας, ὅπως ἐνεργεῖται ἤδη ᾖναι ἀστυνομικὴ ὑπηρεσία τότε οἱ προτείνοντες τὴν τροπολογίαν δὲν παρεξετράπησαν ἀπὸ τοὺς κειμένους νόμους. Ἂν ὅμως ὁμολογῆτε ὅτι εἶναι στρατιωτικὴ καθαρῶς ὑπηρεσία, εἶναι ἀποδεδειγμένον ὅτι οἱ προτείνοντες τὴν τροπολογίαν δὲν ἐμμένουν εἰς τοὺς κειμένους νόμους, ἀλλὰ ζητοῦν νὰ τοὺς τροποποιήσουν. Τρίτον, κύριοι, καὶ θέλω τελειώσει ἐν ὀλίγοις, ὡς ἂν ἐπρόκειτο νὰ καθιερώσωμεν σήμερον τὸ ἀτιμώρητον τῶν στρατιωτικῶν διὰ τὰ ἐγκλήματα αὐτῶν, κατεξανέστη ὁ κ. Μίλησης ἐναντίον αὐτῆς τῆς προθέσεως τὴν ὁποίαν ἔχομεν δῆθεν· ὄχι, κύριοι, δὲν πρόκειται περὶ τούτου· ζητεῖται ν’ ἀποφασίσητε ὅτι δὲν τιμωροῦνται; ὄχι· ζητεῖται νὰ κηρύξωμεν ὅτι ἀνάξιοι πίστεως εἶναι οἱ στρατιωτικοὶ δικασταί; δὲν ἐκτελοῦν τὸ χρέος των, δὲν τιμωροῦν τοὺς ἐνόχους; διὰ τοῦτο ζητεῖτε νὰ τοὺς πέμψητε εἰς τοὺς πολιτικοὺς δικαστάς; Δὲν πρόκειται λοιπὸν, βλέπετε, περὶ τῶν κακούργων ὑπαξιωματικῶν ἢ στρατιωτῶν, τοὺς ὁποίους ὑπερασπίζονται ἢ κατατρέχουν τινές, ἀλλὰ πρόκειται νὰ κηρύξωμεν δημοσίως ὅτι δὲν ἔχομεν ἐμπιστοσύνην εἰς τὰ στρατιωτικὰ ὄργανα, καὶ διὰ τοῦτο τοὺς ἀφαιροῦμεν τὴν δικαιοδοσίαν.

§157ΔΑΓΡΕΣ. Ἐσεῖς δὲν ἔχετε ἐμπιστοσύνην εἰς τὰ κοινά;

§158ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ὄχι, ἡμεῖς πιστεύομεν καὶ εἰς τὰ κοινὰ δικαστήρια καὶ εἰς τοὺς ἀξιωματικοὺς, οἵτινες αἰσθάνονται ἐπίσης τὸ καθῆκόν των, ὅπως καὶ ἡμεῖς, δὲν ζητοῦμεν εἰς τὰς παρούσας περιστάσεις νὰ ἀνακηρύξῃ τὸ ἔθνος ὅτι ἡ κοινωνία διεφθάρη, ὅτι τὰ ἐγκλήματα ὑπερεπλεόνασαν, ὅτι ἐμπιστοσύνη δὲν ἔμεινεν εἰς οὐδένα, ὥστε ἡ βουλὴ συνῆλθε καὶ τὸ ἔθνος ἀπεφάσισε νὰ τοὺς ἀφαιρέσῃ τὴν δικαιοδοσίαν ἀπὸ τοὺς στρατιωτικοὺς, μὴ τιμωροῦντας τὰ ὑπερπλεονάσαντα ἐγκλήματα.

§159ΜΙΛΗΣΗΣ. Δέν εἶναι αὐτό.

§160ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Αὐτὸ εἶναι. Ἠμπορεῖτε νὰ ἐξηγῆσθε εὐγλώττως καὶ διαστρέφητε τὰ πράγματα, ἀλλ’ ὅμως ἡ ἀλήθεια εἶναι ὅτι ζητεῖτε νὰ μεταβάλωμεν τὴν δικαιοσύνην, διότι ἀπὸ τὰ στρατιωτικὰ ὄργανα δὲν ἐκτελεῖται (διάλογοι).

§161ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι, μὴ διακόπτετε παρακαλῶ.

§162ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Κύριοι, ἂν τὸ μέτρον αὐτὸ, τὸ ὁποῖον προτείνετε, ᾖναι κατὰ τῶν μεταβατικῶν ἢ τῶν διευθυνόντων τὴν καταταδίωξιν, τὸ ἐννοεῖτε πολὺ καλά· δὲν ἔχω οὐδὲν νὰ προσθέσω ἀφ’ ὅσα ἐῤῥέθησαν. Εἰς τὰς παρούσας περιστάσεις νομίζω κακὸν αὐτὸ τὸ μέτρον· εἶναι κακὸν νὰ δείξητε δυσπιστίαν κατὰ ἀνθρώπων, οἵτινες καὶ τὴν ὑγείαν, καὶ τὴν ἀσφάλειάν των θυσιάζουν ὑπὲρ τῆς καταστροφῆς τῆς ληστείας, ἑνὸς τέρατος, ἐξ αἰτίας τοῦ ὁποίου τελευταῖον τοσαῦτα ὑπεφέραμεν. Λοιπὸν νομίζω, κύριοι, ὅτι τὰ ἐπιχειρήματα τῶν ἐναντίων δὲν ἔχουν βάσιν καμμίαν, ὅτι ἑπομένως ἡ Βουλὴ δὲν θέλει δεχθῆ τὴν τροπολογίαν αὐτὴν, τοὐλάχιστον σήμερον, καὶ θέλει μείνει εἰς τὰ κείμενα.

§163ΔΑΓΡΕΣ. Κύριε πρόεδρε,.........

§164ΠΟΛΛΟΙ. Ἀρκετά! ἀρκετά!

§165ΣΤΕΡΓΙΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι.........

§166ΠΟΛΛΟΙ. Εἶναι περιττὸν, κύριε Στεργιαλόπουλε.

§167ΣΤΕΡΓΙΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Δύο λέξεις μόνον. Ὁ ἔντιμος βουλευτὴς Καλαβρύτων κ. Ζαΐμης σᾶς εἶπεν ὅτι δὲν δύναται νὰ παραδεχθῇ καθ’ ὁλοκληρίαν, ὅσα ἐξετέθησαν κατὰ τῶν μεταβατικῶν. (διάλογοι).

§168ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡσυχία κύριοι!

§169ΣΤΕΡΓΙΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸν διαβεβαιῶ λοιπὸν, ὅτι δὲν ἔκαμα καμμίαν ὑπερβολήν, παρέλειψα ἀπ’ ἐναντίας σπουδαῖα πράγματα, διότι παρέλειψα νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι ἕνας Μπακογιώργης, ἀπὸ τὴν ἐπαρχίαν τοῦ κ. Γουλιμῆ ἐδάρη τοσοῦτον, ὥστε ἀπεβίωσε ἐντὸς τριῶν ἡμερῶν. Δὲν σᾶς εἶπα ὅτι ὁ ἀποσπασματάρχης τῆς Παμφίας Ῥιέζης ἀπεπειράθη νὰ κτυπήσῃ καὶ αὐτὸν τὸν Δήμαρχον, ἀλλ’ ἐπεμβῆκαν ἄλλοι καὶ δὲν τὸν ἐκτύπησεν, ἄλλως ἤθελε κινδυνεύσει καὶ ἡ τιμὴ καὶ ἡ ζωὴ αὐτοῦ, διότι βεβαίως δὲν ἤθελε ποτὲ ἀνεχθῇ τὴν προσβολὴν ταύτην. Καὶ ἐστὲ βέβαιοι, κύριοι, ὅτι ὁ λαὸς δὲν θὰ τὸ ἀνεχθῇ ἐπὶ τέλους, διότι ἡ τοιαύτη συμπεριφορὰ τῶν μεταβατικῶν κατέστη ἀνυπόφορος καὶ μὴ θέλητε νὰ ἐνοχοποιήσητε αὐτὸν τὸν λαόν. Εἶπεν, ὅτι ἦτο πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, καὶ δὲν ἔχει τοιαύτας ἀφορμάς· ἀλλ’ ἂν μὲ ἤκουε καλῶς, πιστεύω ὅτι δὲν θὰ ἔλεγε τοῦτο, διότι μοὶ φαίνεται ὅτι εἶπον, ὅτι ὅλοι οἱ παθόντες δὲν ἐτόλμησαν οὔτε κἂν νὰ ἐκφρασθῶσι κατὰ τῶν στρατιωτικῶν, καί τοι πάσχοντες. Δὲν ἔλαβε γνῶσιν τῶν κατηγοριῶν κατὰ τοῦ ἀποσπασματάρχου, διότι ἐναυάγησαν αὗται εἰς τοὺς ὑποδεεστέρους καὶ δὲν ἔφθασαν εἰς τὸ ὑπουργεῖον. Σᾶς εἶπε δὲ καὶ τὸ ἄλλο, ὅτι φοβεῖται μήπως χαλαρωθῇ ὁ ζῆλος τῶν στρατιωτῶν, ἀλλὰ διατὶ δὲν φοβεῖται μήπως χαλαρωθῇ καὶ ὁ ζῆλος τῶν πολιτῶν, ὅστις δὲν εἶναι εὐκαταφρόνητος; ἑπομένως ὁ λόγος, ὅτι δύναται νὰ χαλαρωθῇ ὁ ζῆλος τῶν στρατιωτικῶν μοὶ φαίνεται, ὅτι δὲν περιποιεῖ εἰς αὐτοὺς τιμὴν, διότι ὑποτίθεται, ὅτι δὲν σέβονται τοὺς νόμους καὶ τὸ καθῆκόν των καὶ δὲν ἀναγνωρίζουν τὸν προορισμόν των. Δὲν ἔχω ἄλλο τίποτε νὰ προσθέσω. (διάλογοι).

§170ΔΑΓΡΕΣ. Κύριε πρόεδρε, μίαν ἐξήγησιν θὰ κάμω. Καὶ ὁ κύριος Στεργιαλόπουλος καὶ ὁ κύριος Τσιριμῶκος, δὲν ἐννοῦν διὰ τοὺς ἐν μεταβατικῇ ὑπηρεσίᾳ, μόνον ὡς πρὸς τὴν καταδίωξιν τῆς ληστείας, ἀλλὰ πάντας τοὺς ἐν μεταβατικῇ ὑπηρεσίᾳ διατελοῦντας καὶ ἐγκληματοῦντας νὰ ὑπάγωνται εἰς τὴν κοινὴν δικαιοδοσίαν. Αὐτὸ τοῦτο ἀνεγνώρισε καὶ ἡ Κυβέρνησις καὶ ἔφερε μίαν πρότασιν, καὶ εἶπεν ὅτι ἀπαγορεύεται εἰς αὐτοὺς νὰ καταλύουν εἰς τοὺς οἴκους τῶν πολιτῶν· αὐτὸ τοῦτο ἔθεσε θέλουσα νὰ ὑπαγάγῃ εἰς τὴν κοινὴν δικαιοδοσίαν καὶ τὰ πειθαρχικὰ παραπτώματα, ὅπερ ἀργότερα μεταμεληθεῖσα ἀνεκάλεσε. Θέλω δὲ νὰ καθαρισθῇ τὸ ζήτημα αὐτὸ, διὰ τὸ ὁποῖον εἶναι σύμφωνοι καὶ οἱ δύω προαγορεύσαντες κ. Στεργιαλόπουλος καὶ Τσιριμῶκος θέλομεν νὰ ὑπάγωνται εἰς τὴν δικαιοδοσίαν τῶν κοινῶν δικαστηρίων (διάλογοι). Προσέξατε παρακαλῶ, κ. Στεργιαλόπουλε, θὰ σᾶς παρακαλέσω, κύριοι βουλευταί, νὰ μὲ ἀκούσητε, διὰ νὰ καθαρισθῇ τὸ ζήτημα. Λοιπὸν ἡ τροποποίησις πρέπει νὰ ἐκτανθῇ καθ’ ὅσον ἀφορᾷ ὅλους τοὺς ἐν μεταβατικῇ ὑπηρεσίᾳ διατελοῦντας καὶ διαπράττοντας ἐγκλήματα ἐναντίον πολιτῶν. Καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὰ καθαρῶς στρατιωτικὰ ἐγκλήματα, θὰ ὑπάγωνται εἰς τὴν ἁρμοδιότητα τῶν στρατοδικείων (διάλογοι θορυβώδεις).

§171ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Κατὰ τὴν μεταβολὴν λοιπὸν αὐτὴν τῆς τροπολογίας δὲν πρόκειται μόνον περὶ τῶν ἀποσπασμάτων τῶν καταδιωκόντων τὴν λῃστείαν, ἀλλὰ καθ’ ὅλου ἐν γένει τοῦ στρατοῦ (θόρυβος).

§172ΔΑΓΡΕΣ. Σᾶς ἀναφέρω, κύριε Πρωθυπουργέ, ἓν παράδειγμα συμπολίτου σας ἀνήκοντος εἰς τὴν ἐπαρχίαν, τὴν ὁποίαν ἀντιπροσωπεύετε, ἀνήκει δὲ εἰς γνωστὴν οἰκογένειαν. Ὁ ἀδελφὸς τοῦ δικηγόρου Ἀθανασίου Κάβουρα ἐφονεύθη, παρὰ στρατιωτῶν ἐν μεταβατικῇ ὑπηρεσίᾳ διατελούντων. Τὸ περιστατικὸν τοῦτο ἔφερα εἰς γνῶσιν τῆς Βουλῆς ἐγὼ κατὰ τὴν παρελθοῦσαν Σύνοδον, τὸ θῦμα τοῦτο παρηκολούθησεν ἕτερον, ὁ θάνατος τῆς ἀδελφῆς μου ὡς ἐκ τούτου. Ἐν τούτοις ὄχι μόνον δὲν κατεδιώχθησαν οἱ φονεύσαντες αὐτόν, ἀλλὰ κατεδιώχθησαν οἱ παρακολουθήσαντες αὐτὸν τὸν φονευθέντα. Λοιπὸν λέγομεν, ὅτι ἐννοοῦμεν τὰς παρεκτροπὰς τῶν ἐν μεταβατικῇ ὑπηρεσίᾳ διατελούντων ἐν γένει, δηλαδὴ καὶ τῶν παρακολουθούντων αὐτὸν εἰσπρακτόρων καὶ ὅλων αὐτῶν (διάλογοι)

§173ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶναι τις ἄλλος νὰ ζητῇ τὸν λόγον ἐπὶ τῆς τροπολογίας;

§174ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§175ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν ἔκλεισεν ἡ συζήτησις. Ἀκούσατε τὴ τροπολογίαν (τὴν ἀναγινώσκει). Οἱ παραδεχόμενοι.

§176ΔΑΓΡΕΣ ΚΑΙ ΕΤΕΡΟΙ (ὑπὲρ τοὺς δέκα πέντε). Δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως, κύριε Πρόεδρε.

§177ΛΕΚΚΑΣ. Τὰ στρατοδικεῖα εἶναι στρατιωτικὰ ποινικὰ δικαστήρια. Τὰ πολιτικὰ λοιπὸν νὰ τεθῇ εἰς τὴν τροπολογίαν (θόρυβος).

§178ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Τσιριμώκου λέγουν ναί, οἱ δὲ μὴ παραδεχόμενοι αὐτὴν λέγουν ὄχι· ὁρίστε δύο ψηφολέκται (προσέρχεται μόνον ὁ κύριος Στεργιαλόπουλος. Γίνεται δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως ψηφοφορία· κατὰ τὸ ἑπόμενον πρωτόκολλον. Πρωτόκολλον ψηφοφορίας τῶν Βουλευτῶν ἐπὶ τοῦ ἑξῆς ζητήματος. Παραδέχεται ἡ Βουλὴ τὴν τροπολογίαν τοῦ Δ. Τσιριμώκου ἐπὶ τοῦ 9 ἄρθρου τοῦ νομοσχεδίου, ναὶ ἢ ὄχι;

§179ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι, ἐψηφοφόρησαν ἐν ὅλῳ ἑκατὸν εἷς· 65 εἶπον ὄχι, 31 ναί· 5 ἠρνήθησαν· ὥστε ἡ τροπολογία τοῦ κυρίου Τσιριμώκου ἀπεῤῥίφθη διὰ ψήφων 65. (πολλοὶ ἐγείρονται ἵνα ἀναχωρήσωσιν). Καθίσατε, κύριοι βουλευταὶ, ἔχομεν τὸ περὶ διαρκείας ζήτημα.

§180ΠΟΛΛΟΙ. Αὔριον.

§181ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν ἀναβάλλεται τὸ περὶ διαρκείας τοῦ νόμου ζήτημα δι’ αὔριον. Λύεται ἡ συνεδρίασις. Ὥρᾳ 6 καὶ 5|60 Μ. Μ.