1869.11.06

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 67.

τῆς 6 Νοεμβρίου 1869.

(Πέμπτη).

(Ὥρα 12 τῆς Μεσημβρίας).

Τὴν ἕδραν τοῦ προέδρου κατέχει ὁ ἀντιπρόεδρος Ἐπ.

Κρεστενίτης. Ἀναγνωσθέντος τοῦ ὀνομαστικοῦ καταλόγου καὶ τῆς Βουλῆς ἐν ἀπαρτίᾳ γενομένης, ἀνεγνώσθησαν τὰ πρακτικὰ τῆς προτεραίας.

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις κατὰ τῶν πρακτικῶν;

§2ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι, ὄχι.

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγκρίνονται.

§4ΤΑΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι, ἡ χήρα τοῦ ἰατροῦ Παππαλεξοπούλουν εἶχε ὑποβάλει κατὰ τὴν παρελθοῦσαν Σύνοδον μίαν ἀναφοράν, ἐκθέτουσα τὰς μεγάλας ἐκδουλεύσεις τοῦ συζύγου της καὶ τὴν ἀπορίαν της καὶ τὴν μεγάλην οἰκογένειάν της καὶ ζητοῦσα νὰ χορηγηθῇ εἰς αὐτὴν μία σύνταξις, καθόσον ὁ χρόνος τῆς ὑπηρεσίας τοῦ συζύγου της δὲν τῆς ἔδιδε τὸ δικαίωμα αὐτό. Ἡ Βουλὴ τότε παρέπεμψε τὴν ἀναφορὰν εἰς τὴν ἐπιτροπήν, καὶ αὕτη συνέταξεν ἔκθεσιν καὶ δι’ αὐτῆς γνωμοδοτεῖ νὰ παραπεμφθῇ ἡ ἀναφορὰ εἰς τὸ ὑπουργικὸν συμβούλιον καὶ νὰ συστηθῇ. Ἡ ἀναφορὰ δὲν παρεπέμφθη, διότι ἔληξεν ἡ σύνοδος πρὶν ἔλθῃ εἰς συζήτησιν ἐν τῇ Βουλῇ. Ἔρχεται σήμερον διὰ νέας ἀναφορᾶς ὑπομιμνήσκουσα τὴν παλαιὰν ἀναφορὰν καὶ παρακαλεῖ τὴν Βουλὴν νὰ λάβῃ μίαν πρόνοιαν περὶ αὐτῆς. Φρονῶ, ὅτι εἶναι περιττὸν νὰ παραπεμφθῇ ἐκ νέου εἰς τὴν ἐπιτροπὴν καὶ προτείνω εἰς τὴν Βουλὴν νὰ συμμορφωθῇ μὲ τὴν γενομένην γνωμοδότησιν καὶ νὰ παραπεμφθῇ ἡ ἀναφορὰ εἰς τὸ ὑπουργικὸν συμβούλιον, ὅπως λάβῃ μίαν πρόνοιαν περὶ αὐτῆς, καθόσον ὑπάρχει μεγίστη ἀνάγκη.

§5ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§6ΚΑΡΑΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΣ. Εἰς τὴν ἐπιτροπήν.

§7ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν νὰ σταλῇ εἰς τὸ ὑπουργικὸν συμβούλιον μετὰ συστάσεως. Ἐρχόμεθα εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. «Ὑπουργεῖον Ἐσωτερικῶν Κεφ. 1. Κεντρικὴ ὑπηρεσία. Ἄρθρον 1, προσωπικὸν τοῦ ὑπουργείου δρ. 70,863» ὑπάρχει ἀντίῤῥησις;

§8ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι, ὄχι.

§9ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρεδέχθη. — «Ἄρθρον 2. Ἔξοδα ὑπηρεσίας δρ. 2,200»· ἀντίῤῥησις δὲν ὑπάρχει— «Ἄρθρον 3. Ἀντιμισθία δικηγορικῶν συμβουλῶν 300 δραχ.»· ἀντίῤῥησις δὲν ὑπάρχει «Κεφ. 2. Διοίκησις ἐπαρχιῶν. Ἄρθρον 1. Προσωπικὸν τῶν νομαρχιῶν 164,466»· ἀντίῤῥησις δὲν ὑπάρχει.— «Ἄρθρον 2. Ἔξοδα ὑπηρεσίας τῶν νομαρχιῶν 30,700 δραχ.» ἀντίῤῥησις δὲν ὑπάρχει.— «Ἄρθρ. 3. Προσωπικὸν τῶν ἐπαρχείων 202,806» ἀντίῤῥησις δὲν ὑπάρχει. Ἡ ἐπιτροπὴ ἐδῶ προτείνει τὰ ἑξῆς. «Ἡ ἐπιτροπὴ φρονοῦσα, ὅτι διὰ τῆς συμπληρώσεως ἅπαντος τοῦ ἀναγκαίου προσωπικοῦ καὶ ἡ ὑπηρεσία θέλει εἶσθαι ἐνήμερος καὶ τὰ παράπονα θέλουσι καταπαύσει, προτείνει νὰ προστεθῇ ἡ ἀνάλογος πίστωσις δι’ ὅλα τὰ ἐπαρχεῖα, ἤτοι δι’ ἐννέα ἔτι ἐπάρχους καὶ τὰ ἔξοδα τῆς περιοδείας αὐτῶν· 1) διὰ μισθοὺς 23,976 δραχ. 2)· δι’ ἔξοδα περιοδείας δραχ. 900, τὸ ὅλον 24,876». Δέχεται ἡ Βουλὴ τὴν γνωμοδότησιν τῆς ἐπιτροπῆς;

§10ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§11ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρεδέχθη.— «Ἄρθρον 4. Ἔξοδα ὑπηρεσίας τῶν ἐπαρχείων δραχ. 37,700.» Ἀντίῤῥησις δὲν ὑπάρχει.— «Ἄρθρον 5, ἔκτακτα ἔξοδα διοικήσεως 14,000.» Ἀντίῤῥησις δὲν ὑπάρχει. «Ἄρθρον 6. Προσωπικὸν ἀρχειοφυλακείων 22,491.» Ἀντίῤῥησις δὲν ὑπάρχει. «Ἄρθρον 7, ἔξοδα ὑπηρεσίας ἀρχειοφυλακείων 1800 δρ.» ἀντίῤῥησις δὲν ὑπάρχει. «Κεφ. 3. Δημοσία ἀσφάλεια».

§12ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Παρακαλῶ κ. πρόεδρε. Δὲν ἔχω σκοπὸν νὰ κάμω λόγον περὶ τοῦ γενικοῦ ζητήματος τῆς δημοσίας ἀσφαλείας, ἐπιφυλασσόμενος νὰ κάμω λόγον ἄλλοτε, διότι δὲν βλέπω εἰς τοὺς ἀριθμοὺς τοὺς ὁποίους παρουσιάζει τὸ κεφάλαιον τοῦτο τίποτε νέον· εἶναι δὲ τὸ ζήτημα τῆς δημοσίου ἀσφαλείας ζήτημα σπουδαῖον, ζήτημα ζητημάτων· ἑπομένως ἐν ἄλλῃ στιγμῇ ἐπιφυλάσσομαι νὰ ὁμιλήσω περὶ αὐτῆς. Παρατηρῶ μόνον καὶ ζητῶ μίαν ἐξήγησιν ἀπὸ τὸν ἀξιότιμον πρωθυπουργὸν, ὅστις εἰς τὴν ἔκθεσίν του σημειοῖ τὰ ἑξῆς, σχετικὰ μὲ τὴν δημοσίαν ἀσφάλειαν. «Ἐὰν δὲ εἰς τὰς ψηφισθείσας διὰ τὴν χρῆσιν τοῦ ἐνεστῶτος ἔτους πιστώσεις προστεθῶσι καὶ αἱ ἀπαιτούμεναι ἀναπληρωματικαὶ διὰ τὰ γενόμενα ἤδη ἔξοδα τῆς δημοσίας ἀσφαλείας καὶ τῆς διατροφῆς τῶν καταδίκων, ὑπολογιζόμεναι ὡς ἔγγιστα εἰς 125,000 κλπ.» Ἐρωτῶ λοιπὸν, ἂν τῷ ὄντι μέχρι τῆς ἐποχῆς καθ’ ἣν συνετάχθη ἡ ἔκθεσις αὕτη ἐγένετο δαπάνη πλέον τοῦ ἐν τῷ προϋπολογισμῷ τοῦ 1869 ποσοῦ, 125,000 δραχ. διὰ τὴν δημοσίαν ἀσφάλειαν καὶ τὴν διατροφὴν τῶν καταδίκων, διότι ὑποθέτω τότε, ὅτι τὰ ἔξοδα τῆς δημοσίας ἀσφαλείας μέχρι τοῦ τέλους τοῦ 1869 θέλουσιν εἶσθαι ἀρκετὰ πολλὰ, καὶ ἑπομένως δὲν βλέπω διατί δὲν ἐγένετο καμμία προσθήκη διὰ τὸ ἔτος 1870, ἐνῷ δὲν ἠξεύρομεν ἐὰν ἡ δημοσία ἀσφάλεια δὲν θ’ ἀπαιτήσῃ τόσην δαπάνην, ὡς εἰς τὸ 1869. Λοιπὸν ἴσως κἄτι τι λάθος εἰμπορεῖ νὰ ὑπάρχῃ. Ἐρωτῶ λοιπὸν τὸν ἀξιότιμον πρωθυπουργὸν, ἂν μέχρι τῆς ἐποχῆς καθ’ ἣν συνέταξε τὴν ἔκθεσιν τοῦ προϋπολογισμοῦ (4 Ἰουνίου), ἐὰν ἐκτὸς τοῦ προϋπολογισθέντος ἐν τῷ προϋπολογισμῷ τοῦ 1869 ποσοῦ, τὸ ὁποῖον ἀναβαίνει εἰς 200,000 δραχ. ἂν εἶχον δαπανηθῆ 125,000 δραχ., διότι τότε ἀπὸ τὸν Ἰούνιον μέχρι τέλους Δεκεμβρίου, δηλ. ἐπὶ 7 μῆνας ἀκόμη θέλει διπλασιασθῆ τὸ ἐν τῷ προϋπολογισμῷ ποσὸν εἰς 400,000 καὶ ἐπέκεινα· ὥστε εἰς τὰ 1870 δὲν πρέπει νὰ ὑπάρχῃ ποσὸν μόνον 200,000. Διότι τίς δύναται νὰ εἴπῃ, ὅτι ἡ δημοσία ἀσφάλεια δὲν θὰ ἀπαιτήσῃ καὶ τὸ 1870 τὰς δαπάνας τοῦ 1869; Προσέτι παρακαλῶ τὸν ἀξιότιμον ὑπουργὸν τῶν στρατιωτικῶν, ὅσον τὸ δυνατὸν ταχύτερον, νὰ μᾶς ὑποβάλῃ μίαν κατάστασιν τῆς τοποθετήσεως τοῦ στρατοῦ.

§13ΖΑΪΜΗΣ (Πρωθυπουργός). Κύριοι, ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς Μεσολογγίου κ. Δεληγιώργης ὑπό τινα ἔποψιν ἔχει δίκαιον· τὰ ἔξοδα τῆς δημοσίας ἀσφαλείας κατὰ τὰ 1868, (διότι περὶ τοῦ 1868 γίνεται λόγος εἰς τὴν ἔκθεσιν) δὲν ἐξήρκεσαν, διότι ὅταν ἦλθον εἰς τὸ ὑπουργεῖον εὗρον βεβαιωμένα ἔξοδα δημοσίας ἀσφαλείας ὑπὲρ τὰς 40,000 δρ. Ἠναγκάσθην διὰ τοῦτο δυνάμει τοῦ νόμου περὶ δημοσίου λογιστικοῦ τοῦ Κράτους, ὅστις ἐπιτρέπει διὰ διατάγματος, ἐν ἀπουσίᾳ τῆς Βουλῆς, νὰ ζητῆται πίστωσις ἐπὶ τῶν ἐξόδων τῆς δημοσίας ἀσφαλείας, ἐπειδὴ δὲν ἠδυνάμην νὰ ἀναστείλω τὰς πληρωμὰς, αἵτινες ἦσαν βεβαιωμέναι ἐπὶ τοῦ παρελθόντος ὑπουργείου, ἠναγκάσθην ἀληθῶς νὰ προκαλέσω διάταγμα τοιοῦτον, τὸ ὁποῖον μετ’ ὀλίγον θέλει ὑποβληθῆ εἰς τὴν κύρωσιν ὑμῶν. Κατὰ τοὺς ὑπολογισμοὺς τοὺς ὁποίους κάμνω, καὶ ἐντὸς τοῦ 1869 200,000 δραχ. δὲν θὰ ἐπαρκέσωσι, καὶ διὰ τοῦτο μέλλει νὰ ζητηθῇ καὶ ἐπὶ τοῦ 1869 πίστωσις ἀναπληρωτική. Ἀλλὰ διὰ ποῖον λόγον δὲν ἐζήτησα νὰ τεθῇ ἀνώτερον ποσόν; Οἱ λόγοι, κύριοι, οἱ ὁποῖοι μοὶ ὑπέβαλον τοῦτο, εἶναι οἱ ἑξῆς. Πρῶτον διότι ἐλπίζω, ὅτι ἡ δημοσία ἀσφάλεια κατὰ τὸ 1870 θὰ ἦναι εἰς καλλιτέραν κατάστασιν ἀπὸ τὴν κατάστασιν εἰς ἣν διατελεῖ σήμερον, καὶ δεύτερον, διότι ἐλπίζω κατὰ τὸ 1870 ἡ κυβέρνησις νὰ μὴν ἀναγκασθῇ νὰ καταφύγῃ εἰς μέτρα τινὰ δημοσίας ἀσφαλείας, εἰς τὰ ὁποῖα κατέφυγε κατὰ τὸ ἔτος τοῦτο, ἰδίως εἰς τὴν ἐπαρχίαν Ἀττικῆς, εἰς τὴν ὁποίαν ἐξωδεύθησαν ἀρκετά. Ἰδοὺ οἱ λόγοι, δι’ οὓς δὲν προσέθηκα εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ 1870 ποσὸν μεγαλείτερον τοῦ 1869. Οἱ λόγοι, κύριοι, εἶναι, ἐκεῖνοι, τοὺς ὁποίους εἶπον, πρῶτον ὅτι ἡ ἐν γένει ἀσφάλεια ἐλπίζω νὰ ἦναι εἰς καλλιτέραν κατάστασιν, καὶ δεύτερον, διότι πιστεύω ἀδιστάκτως, ὅτι καὶ εἰς τὸ 1870 δὲν θὰ ἤμεθα ἠναγκασμένοι νὰ καταφύγωμεν εἰς ἔξοδα εἰς τὰ ὁποῖα κατεφύγαμεν εἰς τὰ 1869 διὰ τὴν δημοσίαν ἀσφάλειαν, καὶ ἰδίως εἰς τὴν ἐπαρχίαν Ἀττικῆς. Καθόσον ἀφορᾷ τὴν διατροφὴν τῶν καταδίκων, ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς Μεσολογγίου δύναται νὰ παρατηρήσῃ εἰς τὸν προϋπολογισμὸν, ὅτι προσέθηκα ποσὸν 74,000 δρ., διότι ἡ πίστωσις τοῦ 1868 ἀπεδείχθη ἀνεπαρκὴς, καὶ ἠναγκάσθημεν πάλιν νὰ καταφύγωμεν εἰς τὰς ἀναπληρωματικὰς πιστώσεις. Ἐπίσης καὶ ἡ δαπάνη ἡ ἐγγραφεῖσα εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ 1869 δὲν ἐξήρκεσε διὰ τὴν διατροφὴν τῶν καταδίκων, καὶ σήμερον καὶ πρὸ ἑνὸς μηνὸς ἡ πίστωσις εἶναι ἐξηντλημένη καὶ διὰ τοῦτο θὰ λάβω τὴν τιμὴν νὰ ζητήσω ἀναπληρωματικὴν πίστωσιν ἀπὸ τὴν Βουλήν. Τὸ ποσὸν λοιπὸν τὸ ἀναγκαῖον κατεχώρισα εἰς τὸ κεφάλαιον τῆς διατροφῆς τῶν καταδίκων, διότι καθὼς σᾶς εἶπον καὶ κατὰ τὸ 1868 καὶ κατὰ τὸ 1869 τὸ ποσὸν αὐτὸ δὲν ἐξήρκεσε, δὲν ἐξήρκεσε δὲ, διότι ὁ ἀριθμὸς τῶν καταδίκων ηὔξησε καὶ ηὔξησε σημαντικά· ἐν διαστήματι 3 ἐτῶν, οἱ κατάδικοι ηὔξησαν ἀπὸ 1,500 εἰς 2,000. Εἴχομεν πρὸ ὀλίγου 2,000 καταδίκους· ἐχορηγήθησαν χάριτές τινες εἰς ἐλαφροποίνους, ὥστε σήμερον διατρέφομεν εἰς ὅλας τὰς φυλακὰς 1908 καταδίκους. Νομίζω δὲ, κύριοι, ὅτι, ἐφόσον ἀποκαθίσταται ἡ τάξις, ὅτι ὁ ἀριθμὸς τῶν καταδίκων θὰ αὐξήσῃ. Τὸ βέβαιον δὲ εἶναι, ὅτι σήμερον ηὔξησεν εἰς τοιοῦτον βαθμὸν, ὥστε καὶ αἱ φυλακαὶ ἡμῶν δὲν δύνανται νὰ χωρέσωσιν ὅλους τοὺς καταδίκους. Ἔχων λοιπὸν ὑπ’ ὄψιν καὶ τὴν διαχείρισιν τοῦ 1868 καὶ τὴν διαχείρισιν τοῦ 1869 καὶ προβλέπων, ὅτι εἰς τὰ 1870 βεβαίως θὰ ἔχωμεν ἀναγκαίαν αὔξησιν, προσέθηκα εἰς τὸν προϋπολογισμὸν 70,000 περίπου δραχ. Ὥστε πιστεύω, ὅτι ὁ προϋπολογισμὸς δὲν θὰ ᾖναι πλέον ἀνεπαρκὴς, θὰ ἐπαρκέσῃ, καὶ οὕτως ἡ κυβέρνησις, ἡ ὁποία θὰ ᾖναι εἰς τὰ 1870, δὲν θὰ λάβῃ ἀνάγκην νὰ καταφύγῃ εἰς ἀναπληρωτικὰς πιστώσεις. Ὡς πρὸς τὴν κατάστασιν, τὴν ὁποίαν ἐζήτησεν ὁ εὔγλωττος βουλευτὴς Μεσολογγίου αὔριον ἢ μεθαύριον θέλει κατατεθῆ ἐνώπιον τῆς Βουλῆς.

§14ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Εἴπατε, ὅτι ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἀναφέρετε εἰς τὴν ἔκθεσίν σας, ἀναφέρονται εἰς τὰ 1868. Ἐπέστησα πολὺ τὴν προσοχήν μου, ὄχι μόνον τώρα, ἀλλὰ καὶ ἰδιαιτέρως, καὶ ἐπείσθην ὅτι, ὅπως εἶναι ἐκτεθειμένα, ἀφορῶσι τὸ 1869, ὅτι πέραν τῆς πιστώσεως τοῦ 1869 ἀπαιτεῖται....

§15ΠΡΩΘΥΠΟΥΡΓΟΣ. Τὸ εἶπον, ὅτι καὶ κατὰ τὸ 1868 καὶ κατὰ τὸ 1869 τὰ δύο κεφάλαια ἐφάνησαν ἀνεπαρκῆ.

§16ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Τότε διὰ τὸ 1869 πόσον νομίζετε, ὅτι πλέον τοῦ προϋπολογισμοῦ ἀπαιτεῖται διὰ τὸ ἄρθρον τῆς δημοσίας ἀσφαλείας;

§17ΠΡΩΘΥΠΟΥΡΓΟΣ. 44,000 δραχμῶν.

§18ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Δι’ ὅλον τὸ ἔτος;

§19ΠΡΩΘΥΠΟΥΡΓΟΣ. Μάλιστα.

§20ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Τότε εἶναι ἐσφαλμένον τὸ τῆς ἐκθέσεως.

§21ΛΕΚΚΑΣ. Κύριοι, ἐγὼ φρονῶ ὅτι καὶ αἱ σημειώσεις τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῶν ἐσωτερικῶν καὶ αἱ παρατηρήσεις τοῦ ἐντίμου βουλευτοῦ Μεσολογγίου δύνανται νὰ ἔλθουν εἰς ἓν καὶ τὸ αὐτὸ σημεῖον, εἰς ἕνα συμβιβασμὸν, δηλ. διὰ τῆς ἀναπτύξεως μεγαλειτέρων ἀποτελεσμάτων μὲ ὀλιγωτέρας δαπάνας διὰ τὸ 1870. Χωρὶς νὰ ζητήσω νὰ εἰσέλθω εἰς τὰς λεπτομερείας τῶν οἰκείων κεφαλαίων, εἰς ἃς θὰ ἔλθωμεν ἐν καιρῷ τῷ δέοντι, ἁπλῶς θὰ εἴπω ὀλίγα τινὰ, διότι ἐγένετο λόγος. Δυνάμεθα, κύριοι, νὰ μὴ ἔχωμεν πολλὰς δαπάνας, καί τοι ὑπαρχούσης δυστυχῶς τῆς καταστάσεως τῆς δημοσίας ἀσφαλείας εἰς ὄχι εὐχάριστον σημεῖον, δυνάμεθα νὰ ἔχωμεν οἰκονομίαν, ἂν θελήσωμεν νὰ σκεφθῶμεν ὡς μία οἰκογένεια. Εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ ὑπουργείου, εἰς τοῦ ὁποίου τὴν ἐπιψήφισιν σήμερον θὰ ἐργασθῶμεν, ὑπάρχει ἓν ποσὸν 400,000 δραχμῶν διὰ τὴν συντήρησιν ἢ διατήρησιν τῶν καταδίκων· πῶς λέγετε;

§22ΤΙΝΕΣ. Δὲν πρόκειται ἀκόμη περὶ τούτου.

§23ΛΕΚΚΑΣ. Σᾶς παρακαλῶ· ἐν ὀλίγοις θὰ εἴπω γενικῶς τὰς σκέψεις μου συνισταμένας εἰς τὸ ὅτι, ἐὰν ἐπὶ τοῦ ποσοῦ τῶν 400,000 δραχμῶν διὰ τὴν συντήρησιν καὶ τροφὴν τῶν καταδίκων ἔλθωμεν εἰς μίαν φιλικὴν, ἑλληνικὴν συνεννόησιν.....

§24ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Δὲν ἐφθάσαμεν εἰς τοὺς καταδίκους ἀκόμη.

§25ΛΕΚΚΑΣ. Ἐγὼ ὁμιλῶ ὑπὸ γενικὴν ἔποψιν.

§26ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τῷ ἐγένετο, κύριε Κουμουνδοῦρε, καὶ ἀπὸ τὸ προεδρεῖον ἡ παρατήρησις.

§27ΛΕΚΚΑΣ. Ὅταν ἔλθωμεν εἰς τὰ οἰκεῖα κεφάλαια τότε βλέπομεν, τώρα ὁμιλῶ γενικῶς. Ἐὰν συλλογισθῶμεν, ὅτι εἰς τὸν τόπον μας ὑπὸ τὸν ὡραῖον οὐρανὸν τῆς Ἑλλάδος πῶς κατωρθώθη νὰ ἀναπτυχθῇ ἐπὶ τοσοῦτον ἡ κακουργία, ν’ ἀναπτυχθοῦν ἐπὶ τοσοῦτον τὰ ἐγκλήματα, θὰ εὑρεθῶμεν κάπως στενοχωρημένοι, ἀλλὰ ἀναλογιζόμενοι τὰ αἴτια, ἀναλογιζόμενοι τὴν θέσιν εἰς ἣν εὑρισκόμεθα κατόπιν μιᾶς ἐθνικῆς μεταβολῆς καὶ μιᾶς ἐθνικῆς φαινομένης συμφορᾶς, ὄχι πραγματικῆς, ἐκείνης τῆς Κρήτης, κατόπιν τοσούτων ἐκλογῶν βουλευτικῶν καὶ δημοτικῶν, εὑρίσκομεν τὸν λόγον. Πρέπει λοιπὸν ἡμεῖς οἱ ἀντιπρόσωποι τῆς Ἑλλάδος νὰ διέλθωμεν, οὕτως εἰπεῖν, τοῦ θεάτρου τούτου χωρὶς νὰ σκεφθῶμεν ὁποῖα εἶναι τὰ αἴτια καὶ ὁποῖα τὰ δυνατὰ μέσα τῆς θεραπείας τοῦ κακοῦ τούτου; Καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὰ κατάλληλα μέτρα, τὰ ὁποῖα θὰ λάβωμεν, κατόπιν θὰ συννενοηθῶμεν· τὰ παρόντα νὰ ἴδωμεν. Ἔχομεν καταδίκους ἐν ταῖς φυλακαῖς· δυστυχῶς αἱ φυλακαί μας εἶναι τοιαῦται, ὥστε ὁ τὸ ἁπλούστερον ἔγκλημα, πλημμέλημα πράττων, εὑρίσκεται ἐγκαθειργμένος μὲ ἐκεῖνον, ὅστις διέπραξε τὰ μεγαλήτερα τῶν κακουργημάτων· ὁ κλέπτης ὀλίγων χρημάτων, ὁ ἐπὶ βιασμῷ κατηγορούμενος ἢ ὁ ἐπὶ διαφόροις μικραῖς πράξεσι καταδικασμένος, συναγελάζεται μὲ τὸν πλαστογράφον, μὲ τὸν κλέπτην τῶν δημοσίων χρημάτων, μὲ τὸν δολοφόνον, μὲ τὸν ληστὴν. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἔλθωμεν εἰς ἓν μέτρον συνεννοήσεως, πάντας τοὺς διὰ μικρὰ πταίσματα ἢ πλημμελήματα ἢ κακουργήματα ἄνευ προμελέτης καταδικασμένους νὰ συστήσωμεν εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ ζητήσῃ ἀπὸ τὴν Βασιλείαν τὴν ἀπαιτουμένην χάριν καὶ τοιουτοτρόπως νὰ ἀνοίξωμεν τὰς φυλακάς μας, τοὐλάχιστον κατὰ τὸ ἥμισυ, καὶ νὰ μὴ πληρώνουν οἱ τίμιοι πολῖται ἀπὸ τοὺς ἱδρῶτάς των διὰ τὴν διατροφὴν αὐτῶν τῶν ἀργῶν ἀνθρώπων καὶ τοὺς κάμουν τεχνίτας εἰς τὸ μέλλον τῶν μεγαλητέρων κακουργημάτων; Ἐὰν εἰς τοιοῦτον μέτρον ἔλθωμεν, οὐχὶ μόνον κατὰ τὸ ἥμισυ, τοὐλάχιστον, ἀνοίγομεν τὰς φυλακὰς εἰς αὐτούς, ἀλλὰ καὶ κερδίζομεν τὸ ἥμισυ τῶν 400,000. Ἐρχόμεθα εἰς τὸ δεύτερον ἀντικείμενον τῆς ἀσφαλείας, τὸ ἀντικείμενον τῆς λῃστείας. Ἐν καιρῷ θὰ παρουσιασθοῦν νομοσχέδια καὶ τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἐντίμων βουλευτῶν διὰ τῶν ὁποίων νὰ ἐπιδιώκηται ἡ κατάλληλος καταδίωξις τοῦ κακοῦ. Κύριοι, ἐκ προκαταβολῆς σᾶς λέγω ἐγώ, ὡς στρατιώτης, ὅτι ἀπὸ τοὺς νόμους σας, ἀπὸ τὰ χαρτιά σας τὰ γραπτά, οὐδὲν θὰ ἐξέλθῃ. Δύνασθε νὰ ἔχητε ἀντὶ τῶν τριῶν ταγμάτων ἢ τῶν 4 τῶν προωρισμένων εἰς τὴν καταδίωξιν, 6, 8; δύνασθε νὰ τὰ ὁπλίσητε δι’ ὀπισθογεμῶν ὅπλων; ἔχετε ἤδη εἰς διάστημα ἑνὸς μηνὸς ἀποτελέσματα μεγάλα κατὰ τῆς λῃστείας. Ὁ τόπος τῆς Ἑλλάδος εἶναι εὐγενής· μὴ ἀκούετε τοὺς κακεντρεχεῖς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι σᾶς λέγουν, ὅτι αὐτὸς ὑποστηρίζει τὴν λῃστείαν, ὄχι· βιάζονται νὰ τὴν ὑποστηρίζουν, διότι δὲν βλέπουν τὴν ἐξουσίαν κατόπιν τοῦ πολίτου τοῦ ἐντίμου πρὸς καταδίωξιν αὐτῆς. Ἐὰν τώρα ἡ ἐξουσία δὲν δύναται ὡς ἐκ τῶν μέσων, τὰ ὁποῖα τῆς δώσητε, δὲν εἶναι σφάλμα της· δὲν τὸ ἐξετάζω· ἐγὼ βλέπω ποῦ ἔγκειται τὸ κακὸν καὶ πῶς δύναται νὰ θεραπευθῇ. Ὅταν λοιπὸν ὁμοφώνως συμφωνήσωμεν νὰ ληφθῇ ἓν μέτρον, ὅταν συμφωνήσωμεν νὰ παράσχωμεν εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν ὅ,τι μᾶς ζητήσει, ὄχι βέβαια πρὸς προβιβασμὸν ἀτόμων, πρὸς ἀνεύρεσιν νέων μέσων ἱκανοποιήσεως ἀτομικῶν φιλοτιμιῶν, ἀλλ’ ὅ,τι ἀπαιτεῖ ἡ ἐθνικὴ ἀνάγκη, ἐὰν ὁμονοήσωμεν, ἐπαναλέγω, ἂς εἴπωμεν, κύριε ὑπουργὲ τῶν Στρατιωτικῶν, δὲν σᾶς ἐπαρκεῖ ἡ δύναμις τῶν 14 ταγμάτων, τὰ ὁποῖα ἔχεις; ἰδοὺ ἄλλα δύο, ἄλλα τέσσαρα· 100,000,200,000 δραχμὰς νὰ φέρωμεν εἰς τὴν πατρίδα μας ὀπισθογεμῆ ὅπλα καὶ ἀναπτύξωμεν στρατὸν, καθὼς εἶπα καὶ ἄλλοτε, ἔχοντα ἐν αὐτῷ τὴν ἐπιθυμίαν τοῦ πράττειν τὸ καλὸν, ἔχοντα ἐν ἑαυτῷ τὴν διαβεβαίωσιν ὅτι δὲν πρέπει νὰ ἐμβλέπῃ παρ’ εἰς τὴν ἐκπλήρωσιν τοῦ καθήκοντος καὶ οὐχὶ νὰ προσμένῃ ἀπὸ τὴν εὔνοιαν τῶν ἰσχυρῶν, τότε ἔχομεν ἀποτελέσματα καὶ οἰκονομίαν, τότε δυνάμεθα, βεβαιωθῆτε, τὸ λέγω ἐγὼ ὁ ἀντιπολιτευόμενος, καὶ μὲ μικρὰν δαπάνην εἰς τὸ 1870 νὰ ἔχωμεν καλλίτερα ἀποτελέσματα. Ἕως ὅτου δὲν προβῶμεν εἰς τοιαῦτα μέτρα, συγχωρήσατέ μοι νὰ σᾶς εἴπω νόμους καὶ χαρτιὰ θὰ γράφωμεν καὶ ἡ δύστηνος πατρίς μας θὰ εὑρίσκεται εἰς τὴν ἐλεεινοτέραν κατάστασιν ἀπ’ ἐκείνην εἰς ἣν σήμερον εὑρίσκεται.

§28ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Εἴμεθα εἰς τὴν ἀστυνομίαν, νομίζω, κύριε πρόεδρε.

§29ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὄχι, εἰς τὸ ἄρθρον 1, γενικὰ μέτρα ἀσφαλείας δραχμαὶ 200,000» ὑπάρχει ἀντίῤῥησις;

§30ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι, ὄχι.

§31ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρεδέχθη.—«Ἄρθρον 2 προσωπικὸν διοικητικῆς ἀστυνομίας Ἀθηνῶν κλπ. 185, 532».

§32ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἤθελα νὰ ἐρωτήσω τὸν κ. Πρωθυπουργὸν ποῖος εἶναι ὁ ἀριθμὸς τῶν ἐκτάκτων κλητήρων, διότι οἱ ἔκτακτοι κλητῆρες εἶναι πληγή· ὑπὸ τὸ ὄνομα ἔκτακτοι περιέχονται ὅλαι αἱ προστασίαι καὶ ὅλα τὰ ἄτοπα. Ἄλλοτε κατὰ τὸ 1867 διὰ νὰ ἀποφύγωμεν αὐτὸ τὸ κακὸν προσεθέσαμεν εἰς τὸν ἀριθμὸν τῶν τακτικῶν 20 ἀκόμη, ἀποφασίσαντες, ὥστε νὰ ἐκλείψωσιν οἱ ἔκτακτοι, ἐκτὸς ἐκείνων μόνον, οἱ ὁποῖοι ἔχουν δικαιώματα εἰς τὴν ὑπηρεσίαν, λόγῳ γήρατος καὶ παλαιᾶς ὑπηρεσίας. Εἰς ποῖον ἀριθμὸν ἀναβαίνουσιν οἱ ἔκτακτοι; πόθεν πληρώνονται; εἰς τί χρησιμεύουν; Εἶναι εἰς θέσιν ὁ κ. ὑπουργὸς νὰ μᾶς εἴπῃ;

§33Θ. Α. ΖΑΪΜΗΣ (πρωθυπουργός). Κύριοι, εἶναι ἀληθές, ὅτι καθ’ ὅλα τὰ ἔτη τὰ παρελθόντα, καθὼς εἶπεν ὁ κ. Κουμουνδοῦρος, ἠναγκάσθησαν νὰ προσλάβωσιν ἐκτάκτους ἀστυνομικοὺς κλητῆρας, καὶ ὁ λόγος διὰ τὸν ὁποῖον ἠναγκάσθησαν νὰ πράξωσι τοῦτο αἱ προκάτοχοι κυβερνήσεις, ἦτο ὁ ἑξῆς. Οἱ τακτικοὶ ἀστυνομικοὶ κλητῆρες ἐν Ἀθήναις καὶ ἐν Πειραιεῖ εἶναι ὡρισμένοι εἰς 200. Ἐκ τῶν 200 κλητήρων πρέπει ν’ ἀφαιρέσητε πάντοτε δεκαπέντε ἢ εἴκοσι τοὐλάχιστον, οἱ ὁποῖοι δὲν εἶναι εἰς ἐνέργειαν, διότι πιθανῶς εἶναι ἀσθενεῖς, ὥστε ἡ ἀστυνομικὴ ὑπηρεσία ἐν Ἀθήναις καὶ ἐν Πειραιεῖ ἐκτελεῖται ὑπὸ 180 τακτικῶν κλητήρων. Ὁ ἀριθμὸς οὗτος, κύριοι, ὁ ὁποῖος ἠδύνατο νὰ ᾖναι ἐπαρκέστατος κατὰ τὴν σύστασιν τῆς Ἀστυνομίας, σήμερον δὲν ἐπαρκεῖ, καὶ περὶ τούτου νομίζω, ὅτι εἶναι ὅλοι πεπεισμένοι ὅσοι λάβωσιν ὑπ’ ὄψιν τὴν μεγάλην ἔκτασιν, τὴν ὁποίαν ἔλαβεν ἡ πόλις τῶν Ἀθηνῶν. Ἡ πόλις τῶν Ἀθηνῶν, κύριοι, δὲν εἶναι πόλις, καθὼς ἐννοοῦν τὰς πόλεις εἰς τὴν Εὐρώπην, εἶναι ἓν εἶδος ἐξοχῆς, εἶδος προαστείου· ὅ,τι θέλετε εἶναι, πόλις ὅμως δὲν εἶναι, διότι ἡ πόλις ἀποτελεῖται ὑπὸ ὁδῶν ἐπὶ τῶν ὁποίων εἶναι οἰκοδομημέναι οἰκίαι. Κατὰ δυστυχίαν εἰς τὴν πόλιν τῶν Ἀθηνῶν δὲν ἔχετε τοῦτο, διότι μόλις ἔχετε δύο ἢ τρεῖς ὁδοὺς, αἱ ὁποῖαι εἶναι συμπεπληρωμέναι, ὅλαι αἱ ἄλλαι ὁδοὶ περιέχουσι 10 οἰκίας καὶ 20, 25, 30 οἰκόπεδα τὰ ὁποῖα ἢ εἶναι περιτειχισμένα ἢ εἶναι ἀπεριτείχιστα. Ἔλαβε τοιαύτην ἔκτασιν διὰ τῶν προεκτάσεων τοῦ σχεδίου, ὥστε ἐὰν ἀφαιρέσωμεν τοὺς 25 ἀστυνομικοὺς κλητῆρας, οἱ ὁποῖοι εἶναι προσδιωρισμένοι διὰ τὸν Πειραιᾶ, οἱ ὑπολειπόμενοι 175 κλητῆρες δὲν ἐπαρκοῦν εἰς τὴν ἀσφάλειαν καὶ ἡσυχίαν τῶν Ἀθηνῶν. Ἰδοὺ ὁ πρώτιστος λόγος ὁ ὁποῖος ὑπεχρέωσε τὰς παρελθούσας κυβερνήσεις νὰ προσλάβωσιν ἀριθμόν τινα ἐκτάκτων κλητήρων. Πέρυσι δὲ ὁ τότε ἀξιότιμος πρωθυπουργὸς κ. Βούλγαρης εἶχε προσθέσει εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τὴν αὔξησιν 50 κλητήρων τακτικῶν καὶ ἡ ἐπιτροπὴ τῆς Βουλῆς οὐδεμίαν δυσκολίαν ἔλαβεν εἰς τὴν ἀποδοχὴν τῆς προτάσεως αὐτῆς, ἀλλ’ ὁ ἴδιος κ. πρωθυπουργὸς κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ προϋπολογισμοῦ εἶπεν, ὅτι εἶναι περιττὴ ἡ προσθήκη τῶν 50 κλητήρων· οὐχ ἧττον ὅμως καὶ πέρυσι διετηρήθη ἀριθμὸς κλητήρων ἐκτάκτων, ὁ ὁποῖος ἀπέφερε δαπάνην, ἐὰν δὲν ἀπατῶμαι, 33,000 περίπου δραχμῶν ἐν τῷ προϋπολογισμῷ τοῦ 1868. Ὁ ἀριθμὸς τῶν ἐκτάκτων κλητήρων ηὔξησεν ἐφέτος, καὶ νὰ σᾶς εἴπω τοὺς λόγους, διὰ τοὺς ὁποίους ηὔξησε. Πρῶτον γνωρίζετε, κύριοι, ὅτι εἰς τὴν Ἀττικὴν ἠναγκάσθημεν κατὰ τὸ ἔαρ νὰ λάβωμεν ἔκτακτά τινα μέτρα ἀσφαλείας. Ὁ στρατὸς δὲν ἐπήρκει τότε, ἠναγκάσθημεν λοιπὸν διὰ τὸν λόγον τοῦτον νὰ προσλάβωμεν ἀριθμόν τινα ἐκτάκτων κλητήρων λόγῳ δημοσίας ἀσφαλείας. Ἐκτὸς τούτου, γνωρίζετε, ὅτι καὶ πολλοὶ ἐθελονταί, οἱ ὁποῖοι ἐπανῆλθον ἐκ Κρήτης, καὶ πολλοὶ Κρῆτες, οἱ ὁποῖοι ἠδύναντο νὰ ὑπηρετήσωσιν, ἔμειναν ἐδῶ ἄνευ ἄρτου. Ὠφείλομεν εἰς τοὺς ἐθελοντὰς αὐτοὺς, οἱ ὁποῖοι δὲν εἶναι βεβαίως πολλοὶ, νὰ δώσωμεν ἄρτον, διότι ἐξεπλήρωσαν τὸ καθῆκόν των, ἐπολέμησαν εἰς Κρήτην, καὶ ἐπανελθόντες δὲν εἶχον ποῦ τὴν κεφαλὴν κλῖναι. Ἠναγκάσθημεν λοιπὸν νὰ προσλάβωμεν ἀριθμὸν ἐκτάκτων κλητήρων μεγαλείτερον τῶν προηγουμένων ἐτῶν διὰ τοὺς λόγους τοὺς ὁποίους σᾶς εἶπον. Τὰ ἔξοδα τῶν ἐκτάκτων κλητήρων πληρόνονται, ἐπειδὴ ἐζήτησε καὶ περὶ τούπου πληροφορίας ὁ ἀξιότιμος φίλος μου κ. Κουμουνδοῦρος, ἐκ τοῦ κεφαλαίου ἐκείνου, ἐξ οὗ ἐπλήρωσε καὶ ὁ ἴδιος κ. Κουμουνδοῦρος τοὺς ἐκτάκτους κλητῆρας, ἤτοι ἐκ τῶν ἐξόδων τῆς δημοσίας ἀσφαλείας. Ἐλπίζω, ὅτι μετ’ ὀλίγον, συμπληρουμένων τῶν τάξεων τοῦ στρατοῦ, αἱ ὁποῖαι εἶχον ἀραιωθῆ, διότι ἡ στρατολογία τοῦ 1869 δὲν προέβη πολὺ ταχέως εἴς τινας νομοὺς, ἐλπίζω, λέγω, ὅτι συμπληρουμένων τῶν τάξεων τοῦ στρατοῦ, τοὺς ἐκτάκτους κλητῆρας, τοὺς ὁποίους ἔχομεν εἰς τοὺς πέριξ τῶν Ἀθηνῶν σταθμοὺς, θὰ τοὺς ἀπολύσωμεν τῆς ὑπηρεσίας, διότι θὰ ἔχωμεν ἐκ τῆς στρατιωτικῆς δυνάμεως τοὺς στρατιώτας νὰ τοὺς ἀναπληρώσωμεν, καὶ διὰ τοῦτο πιστεύω, ὅτι μετ’ ὀλίγον ὁ μέγας ἀριθμὸς τῶν ἐκτάκτων κλητήρων θέλει ἐκλείψει. Οὐχ ἧττον ἐπαναλαμβάνω νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι πάντοτε θὰ ᾖναι ἀνάγκη νὰ διατηρῶνται ἔκτακτοί τινες κλητῆρες, διότι οἱ τακτικοὶ ἐπὶ τοῦ παρόντος τοὐλάχιστον δὲν ἀρκοῦν εἰς τὴν ὑπηρεσίαν.

§34ΜΙΛΗΣΗΣ. Καὶ πόσοι εἶναι σήμερον;

§35ΖΑΪΜΗΣ. Οἱ ἔκτακτοι κλητῆρες ἤλλαξαν κατὰ τὴν ἀνάγκην τῆς ὑπηρεσίας· ἄλλοτε ἦσαν 50, ἄλλοτε ἦσαν 60, ἄλλοτε 100, ἐφθάσαμεν καὶ μέχρις 150· σήμερον ὁ ἀριθμὸς αὐτῶν περιστρέφεται μεταξὺ 100 καὶ 110, ἐκ τῶν ὁποίων 60 ἢ 70 ἀπασχολοῦνται εἰς τοὺς πέριξ τῶν Ἀθηνῶν σταθμοὺς, οἱ ὁποῖοι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ καταλαμβάνωνται ἀπὸ τὴν τακτικὴν δύναμιν τοῦ στρατοῦ τὴν ἑδρεύουσαν ἐν Ἀθήναις, διότι ἠναγκάσθημεν καὶ ἐκ τῆς φρουρᾶς τῶν Ἀθηνῶν ἕνεκα τῆς δημοσίας ἀσφαλείας ν’ ἀποστείλωμεν δύο λόχους εἰς τὰς πλησιοχώρους ἐπαρχίας.

§36ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἔκαμε καλὰ τὸ ὑπουργεῖον βεβαίως φροντίσαν νὰ περιθάλψῃ τοὺς ἐθελοντὰς καὶ τοὺς Κρῆτας· ἀλλὰ δὲν πρόκειται περὶ τούτου. Πρόκειται, ἐὰν ἡ ἀσφάλεια τῆς πόλεως πρέπει νὰ μένῃ εἰς τὸ ἑξῆς, πρέπει νὰ ἐμπιστεύηται εἰς χεῖρας ἀνθρώπων, οἱ ὁποῖοι δὲν ἔχουν οὐδένα δημόσιον χαρακτῆρα, οὐδὲν δημόσιον καὶ ἐπίσημον γνώρισμα, ἀλλ’ εἶναι πολλάκις, ἴσως δὲν εἶναι τώρα, ἴσως ἦσαν ἄλλοτε, εἶναι πολλάκις συστάσεις τοῦ μὲν καὶ τοῦ δὲ, εἶναι ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι προσκολλώμενοι μᾶλλον εἰς ἄτομα, παρὰ εἰς τὴν δημοσίαν ὑπηρεσίαν δὲν ὠφελοῦν, ἀλλὰ μᾶλλον βλάπτουν αὐτήν. Ἀπὸ αὐτὸν τὸν λόγον ὁρμώμενος ἐγὼ, ἐπαναλαμβάνω, κατὰ τὸ 1865 ἐνώπιον τῆς Βουλῆς ἔφερον αὐτὴν τὴν ἰδέαν, καὶ ἡ Βουλὴ τὴν παρεδέχθη· ἐζήτησα ἀπὸ τὴν βουλὴν τότε αὔξησιν τῶν κλητήρων καὶ περιορισμὸν τῶν ἐκτάκτων μέχρι τινὸς ἀριθμοῦ. Ἡ κυβέρνησις βεβαίως εὑρίσκεται πολλάκις εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ περιθάλψῃ τοιούτους ἀνθρώπους· λέγω ὅμως ὅτι πρέπει νὰ καθιερώσωμεν ἀρχὴν ἀπαραβίαστον, ὅτι αὐτοὶ δὲν πρέπει νὰ χρησιμεύουν ὡς κλητῆρες τῆς ἀστυνομίας διὰ τὴν ἀσφάλειαν τῆς τάξεως. Ἐὰν τὸ παρὸν προσωπικὸν τῆς ἀστυνομίας δὲν ἀρκῇ, ἐὰν ἀντὶ τῶν 150 χρειάζωνται 200, νὰ τοὺς δώσωμεν, νὰ μᾶς εἴπῃ καθαρῶς ἡ κυβέρνησις, ὅτι ἔχει ἀνάγκην 200,250, 300 κλητήρων, ἀλλὰ νὰ ἦναι κλητῆρες ἀνεγνωρισμένοι, ἐν ἐπισημότητι, ὡρισμένοι ἄνθρωποι, τέλος πάντων τῆς ὑπηρεσίας, καὶ ὄχι Βαζιβουζούκιδες· διότι οἱ Βαζιβουζούκιδες οὔτε ἐγγύησιν δίδουν καμμίαν, οὔτε ἀσφάλειαν. Λοιπὸν παρακαλῶ τὴν κυβέρνησιν, καὶ νομίζω πῶς εἶναι ὀρθὸν νὰ προσδιορίσῃ τὸν ἀριθμὸν τῶν ἀναγκαιούντων κλητήρων. Ἐὰν ἦναι τινὲς, οἱ ὁποῖοι ἔχουν δικαιώματα εἰς τὴν ὑπηρεσίαν, ἂς τοὺς περιθάλψῃ, ἂς τοὺς στείλῃ εἰς τὴν καταδίωξιν τῆς λῃστείας, εἰς τὸν στρατὸν, εἰς τὴν χωροφυλακὴν, ἀλλ’ ἂς καταργήσωμεν ἅπαξ διὰ παντὸς ὑπὸ τὸ ὄνομα αὐτὸ νὰ εἰσέλθουν ὁποιαδήποτε στοιχεῖα. Μοὶ φαίνεται δὲ πολὺς καὶ μέγας ὁ ἀριθμὸς 160 ἀνθρώπων.

§37ΖΑΪΜΗΣ. Δὲν εἶναι τώρα.

§38ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἂς ἦναι. Λοιπὸν ἐπιμένω, κύριοι, καὶ νομίζω, ὅτι καὶ ὁ κ. πρωθυπουργὸς, ὁ ὁποῖος βεβαίως ἐπιθυμεῖ νὰ ἐπέλθῃ μία τάξις εἰς αὐτὸν τὸν κλάδον τὸν σπουδαῖον, ὁ ὁποῖος ἐκανονίσθη καὶ ἐπιβαρύνει τὸν προϋπολογισμὸν διὰ τὴν ἀσφάλειαν τῆς πόλεως καὶ τῶν πολιτῶν, αὐτὸς νὰ τακτοποιηθῇ, νὰ ὀργανισθῇ, καὶ νὰ μὴ μένῃ ἔτσι εἰς τὴν διάκρισιν τοῦ ἑνὸς καὶ τοῦ ἄλλου. Πιστεύω λοιπὸν, ὅτι ὁ κ. ὑπουργὸς θέλει συμφωνήσει νὰ ὁρίσωμεν τὸν ἀριθμὸν τῶν τακτικῶν κλητήρων ὅσον νομίζει πῶς εἶναι ἀναγκαῖος, καὶ ν’ ἀπέχῃ τοῦ λοιποῦ ἀπὸ αὐτὸ τὸ σύστημα τῶν ἐκτάκτων κλητήρων, ὅπου χωροῦν καὶ καλοὶ καὶ κακοὶ, καὶ νέοι καὶ γέροντες, καὶ χιλίων εἰδῶν ἄνθρωποι.

§39Θ. Α. ΖΑΪΜΗΣ (πρωθυπουργός). Κύριοι, δὲν εἶμαι οὐδόλως ἐναντίος εἰς τὴν γνώμην, τὴν ὁποίαν ἐξέθηκεν ὁ ἔντιμος βουλευτὴς κ. Κουμουνδοῦρος. Πρό τινος καιροῦ ἀσχολοῦμαι νὰ συμβουλευθῶ τὴν ὑπηρεσίαν καὶ ν’ ἀποκτήσω πεφωτισμένην συνείδησιν περὶ τοῦ ἀριθμοῦ τῶν τακτικῶν κλητήρων, ὁ ὁποῖος πρέπει νὰ προστεθῇ εἰς τὴν ἀστυνομίαν Ἀθηνῶν. Ὅτι πρέπει νὰ προστεθῇ, εἶναι, κύριοι, βεβαιότατον· ἀλλὰ σήμερον ἀκόμη δὲν εἶμαι καὶ ἐγὼ πεπεισμένος περὶ τοῦ ἀριθμοῦ, διότι μοῦ ζητεῖται ἀριθμὸς πολὺ μέγας τῶν τακτικῶν κλητήρων. Θέλω σκεφθῆ περὶ τούτου, καὶ εἶμαι βέβαιος, ὅτι πρὸ τῆς λήξεως τῆς συνόδου θὰ παρουσιάσω νομοσχέδιον, διὰ τοῦ ὁποίου θὰ ζητήσω τὴν αὔξησιν τῶν τακτικῶν κλητήρων, διότι διὰ τοῦ προϋπολογισμοῦ δὲν δύναμαι νὰ τὸ ζητήσω, διότι εἶναι νόμος ὁρίζων τοὺς κλητῆρας, ψήφισμα τῆς Ἐθνικῆς Συνελεύσεως ὁρίζον τοὺς κλητῆρας εἰς 200. Ἐὰν λοιπὸν ἐντὸς ὀλίγου δυνηθῶ, ἴσως καὶ εἰς τὴν προσεχῆ ἑβδομάδα, θὰ παρουσιάσω νομοσχέδιον, διὰ τοῦ ὁποίου θὰ ζητήσω τὴν αὔξησιν τῶν τακτικῶν κλητήρων κατ’ ἀριθμὸν λογικὸν, καὶ τότε θέλομεν ἀπαλλαγῆ τοῦ μέτρου αὐτοῦ, τὸ ὁποῖον βεβαίως καὶ ἐγὼ ὁ ἴδιος συνομολογῶ, ὅτι πρέπει νὰ ἐκλείψῃ.

§40ΠΟΛΛΟΙ. Ἀρκετά!

§41ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις· ἐξακολουθοῦμεν Ἐνταῦθα γίνονται παραδεκτὰ ἄνευ ἀντιῤῥήσεως τὰ ἑξῆς ἄρθρα.

§42ΒΑΛΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε πρόεδρε, ἔχω νὰ κάμω μίαν σύστασιν εἰς τὴν κυβέρνησιν. Ὅλοι γνωρίζουν, ὅτι οἱ κατάδικοι πολλάκις λαμβάνουν τὴν ἄδειαν νὰ ἐξέρχωνται ἐπί τινα καιρὸν ἐκ τῶν φυλακῶν, καὶ πολλάκις κατὰ δυστυχίαν τότε διαπράττουν νέα ἐγκλήματα, καὶ πρὸς τούτοις πολλοὶ μεταχειρίζονται τοὺς καταδίκους καὶ τὰς καταδίκους ὡς ὑπηρέτας. Ἐπεθύμουν λοιπόν, ἡ κυβέρνησις νὰ λάβῃ μέτρα, ὥστε τὸ κακὸν τοῦτο νὰ παύσῃ, διότι εἶναι μέγα σκάνδαλον, καὶ διότι οἱ νόμοι οἱ ποινικοὶ ἐὰν καταπατῶνται διὰ τοιούτου τρόπου, δὲν ὠφελοῦν, καὶ ὅλα τὰ ἔξοδα εἶναι μάταια.

§43Θ. Α. ΖΑΪΜΗΣ (πρωθυπουργός). Κύριοι, ὅ,τι εἶπεν ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς Λακεδαίμονος, κ. Βαλασόπουλος, οὐχὶ μόνον εἶναι ὀρθότατον, ἀλλ’ εἶναι καὶ σύμφωνον μὲ τὸν νόμον. Εἶναι ἀληθέστατον, ὅτι ἔλαβε πολλάκις χώραν ἡ κατάχρησις αὕτη, ἤτοι ἄνθρωποι καταδικασμένοι ἐξῆλθον ἐκ τῶν φυλακῶν, εἴτε δι’ ὑποθέσεις των, εἴτε δι’ ἄλλους λόγους, καὶ ἐξῆλθον, κύριοι, πρὸς μεγίστην βλάβην τοῦ τόπου, διότι κατὰ δυστυχίαν ἐξελθόντες ἐκ τῶν φυλακῶν δὲν ἐπανῆλθον, καὶ ἔχομεν ἐλεεινὰ παραδείγματα, ὅτι ἐξῆλθον ἐκ τῶν φυλακῶν ἄνθρωποι καταδικασμένοι εἰς δεσμὰ 20 ἐτῶν, καὶ ἐξελθόντες ἐκ τῶν δεσμωτηρίων, ὄχι μόνον δὲν ἐπανῆλθον εἰς τὰς φυλακάς, ἀλλὰ ἐπεδόθησαν εἰς βίον λῃστρικόν, καὶ διετάραξαν καὶ διαταράττουν τὴν δημοσίαν τάξιν. Ἀφ’ ἧς ἦλθον, κύριοι, εἰς τὸ ὑπουργεῖον, διέταξα αὐστηρότατα ὄχι μόνον δι’ ἐγκυκλίων, ἀλλὰ καὶ δι’ εἰδικῶν διαταγῶν, ὅλους τοὺς νομάρχας ν’ ἀπέχουν ἀπὸ τοῦ νὰ χορηγῶσιν ἀδείας εἰς τοὺς κρατουμένους καταδίκους νὰ ἐξέρχωνται τῶν φυλακῶν. Δὲν γνωρίζω, ἐὰν ὁ κ. Βαλασόπουλος γνωρίζῃ, ὅτι ἐξακολουθεῖ ἤδη τὸ μέτρον τοῦτο· κατὰ τὰς ἰδικάς μου ὅμως πληροφορίας, τὸ μέτρον τοῦτο τώρα ἔπαυσε, καὶ σήμερον οὐδεὶς νομάρχης τολμᾷ νὰ δίδῃ ἀδείας εἰς καταδίκους. Εἷς ἔντιμος βουλευτὴς, ἀνήκων εἰς τὰς τάξεις τῆς ἀντιπολιτεύσεως, πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν μοὶ ἀνέφερε παράδειγμά τι· μοὶ εἶπεν, ὅτι νομάρχης τις ἔδωκε τὴν ἄδειαν εἰς ἐλαφρόποινόν τινα κατάδικον νὰ ἐξέλθῃ τῶν φυλακῶν. Ἔσπευσα ἀμέσως νὰ ζητήσω λόγον παρὰ τοῦ νομάρχου αὐτοῦ, καὶ ὁ νομάρχης οὗτος πράγματι ὡμολόγησεν, ὅτι εἰς ἕνα ἐλαφρόποινον ἔδωκε τὴν ἄδειαν νὰ ἐξέλθῃ· ἀλλὰ τὸ ἔπραξε τοῦτο, διότι εἰς τὰς φυλακάς, καθὼς γνωρίζετε, δὲν ὑπάρχουν ὑπηρέται, δὲν ὑπάρχει παρὰ εἷς ἐπιστάτης, εἴς τινας καὶ δεύτερος ἐπιστάτης, ἀλλ’ ἐν γένει δὲν ὑπάρχει παρὰ εἷς ἐπιστάτης. Ἕνεκα λοιπὸν τῆς ἐλλείψεως ὑπηρετῶν εἰς τὰς φυλακάς, ἐδικαιολογεῖτο πολλάκις ὑπὸ τῶν νομαρχῶν τὸ μέτρον τῆς ἐξόδου τῶν καταδίκων ἀπὸ τὰς φυλακάς. Διὰ νὰ προλάβω δὲ τὸ ἄτοπον αὐτὸ, τὸ ὁποῖον εἶναι καθαρὰ παραβίασις τῶν νόμων καὶ δύναται νὰ ἔχῃ ὀλεθρίας συνεπείας, διὰ τοῦτο προσέθηκα εἰς τὸν προϋπολογισμόν, ὡς παρατηρεῖτε, μικρόν τι ποσὸν, διὰ νὰ χρησιμεύσῃ δι’ ὑπηρέτας τῶν φυλακῶν, ὥστε νὰ ἐκλείψῃ καὶ ἡ πρόφασις αὐτὴ, ὅτι αἱ φυλακαὶ ἔχουν ἀνάγκην μερικῶν ὑπηρετῶν διὰ τὰς ἀνάγκας τῶν ἐν αὐταῖς κρατουμένων. Νομίζω λοιπὸν, ὅτι διὰ τοῦ μέσου αὐτοῦ θέλει καταπαύσει ἐντελῶς, μολονότι κατὰ τὰς πληροφορίας, ἃς ἔχω καὶ ἐκ βουλευτῶν καὶ ἐκ τῆς ὑπηρεσίας, τὸ ἔτος τοῦτο κατέπαυσεν ἐντελῶς.

§44ΒΑΛΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Νομίζω, ὅτι οὔτε ἡ προσθήκη ὑπηρετῶν, οὔτε αἱ ἐγκύκλιοι θὰ παύσουν αὐτὴν τὴν κατάχρησιν· τὸ κακὸν εἶναι ἀλλοῦ· πολλάκις συμβαίνει νὰ μεταθέτουν ἀπὸ τὰς κεντρικὰς φυλακὰς καταδίκους πολυετεῖς, καὶ νομίζω, ὅτι δὲν ἠμπορεῖ νὰ εἴπῃ ὁ κ. ὑπουργὸς, ὅτι δὲν μετέθεσεν, ἀφότου ἔγινεν ὑπουργὸς ἕως τώρα.

§45Θ. Α. ΖΑΪΜΗΣ (πρωθυπουργός). Κύριοι, ἡ μεταλλαγὴ φυλακισμένων ἀπὸ τὰς κεντρικὰς εἰς ἄλλας φυλακὰς, δὲν εἶναι ἀπηγορευμένη ἀπὸ τὸν νόμον, καὶ γίνεται, καὶ δὲν ἀρνοῦμαι, ὅτι τὸ ἔπραξα, καὶ θὰ σᾶς ἀναφέρω καὶ τὸν λόγον, διὰ τὸν ὁποῖον τὸ ἔπραξα. Πολλοὶ ἐκ τῶν καταδικαζομένων καὶ ἀνηκόντων εἰς τὰς παλαιὰς ἐπαρχίας τῆς Ἑλλάδος δὲν εὐχαριστοῦνται εἰς τὰ σωφρονιστήρια τῆς Ἑπτανήσου· ἐξεναντίας δὲ οἱ καταδικαζόμενοι Ἑπτανήσιοι ἐπιθυμοῦν νὰ τελειώσουν τὴν ποινήν των εἰς τὰ σωφρονιστήρια αὐτά· τὴν μεταγωγὴν ταύτην ἐνήργησαν ὅλοι οἱ ὑπουργοί, καὶ ἐξηκολούθουν νὰ τὸ πράττω καὶ ἐγώ, ἀλλ’ ἓν ἄλλο ἄτοπον ἐλάμβανε χώραν, τὸ ὁποῖον δὲν ἀνέφερεν ὁ κ. Βαλασόπουλος, καὶ τὸ ὁποῖον ἄτοπον κατέπαυσεν. Ἡ μεταγωγὴ αὐτὴ ἐγίνετο πολλάκις ἄνευ ἀδείας τοῦ ὑπουργείου, διὰ συνεννοήσεως εἴτε τοῦ νομάρχου, εἴτε τοῦ εἰσαγγελέως, καὶ τοῦτο τὸ ἄτοπον τὸ ἐπρόλαβα, καὶ διαταγαὶ αὐστηραὶ ἐξεδόθησαν καὶ ὑπὸ τοῦ ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ ὑπὸ τοῦ ὑπουργείου τῆς Δικαιοσύνης, ὥστε νὰ παύσῃ εἰς τὸ μέλλον ἡ ἄνευ ἀδείας τοῦ ὑπουργείου μεταγωγὴ τῶν καταδίκων ἀπὸ φυλακῆς εἰς φυλακήν. Ἀλλὰ νὰ ἀπαγορεύσωμεν ἐντελῶς τὴν μεταγωγὴν τῶν καταδίκων ἀπὸ κεντρικὰς φυλακὰς εἰς ἄλλας, τοῦτο νομίζω, ὅτι ἐκτὸς ὅτι ὁ νόμος δὲν τὸ ἀπαγορεύει, δὲν εἶναι καὶ δίκαιον, διότι εἷς δυστυχὴς κατάδικος συμβαίνει νὰ ἐπιθυμῇ νὰ ᾖναι πλησίον εἰς τὴν οἰκογένειάν του. Τοῦτο ἤθελεν εἶσθαι σκληρὸν νὰ ὑποχρεώσητε ἕνα, ὁ ὁποῖος ἴσως θὰ διατρίψῃ 15, 20 ἔτη τῆς ζωῆς του ἐν τῇ φυλακῇ, νὰ τὸν ὑποχρεώσητε νὰ ᾖναι μακρὰν τοῦ τόπου τῆς γεννήσεώς του, καὶ μάλιστα τῶν συγγενῶν του. Δὲν νομίζω, κύριοι, ὅτι τοῦτο εἶναι φιλάνθρωπον. Ὁσάκις ὑπάρχει λόγος ἀποχρῶν, τὸ ὑπουργεῖον δύναται, χωρὶς νὰ παραβιάζῃ τὸν νόμον, νὰ διατάξῃ τὴν μεταγωγὴν ἑνὸς καταδίκου ἀπὸ κεντρικῆς φυλακῆς εἰς ἄλλην φυλακήν.

§46ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Ὑποστηρίζω τὴν πρότασιν τοῦ ἀξιοτίμου ὑπουργοῦ περὶ τῆς δαπάνης. Ἐννοῶ τὸν σκοπὸν καὶ τὴν ἰδέαν, ἡ ὁποία τὸν παρεκίνησεν εἰς τὴν πρότασιν ταύτην· ἀμφιβάλλω ὅμως, ἐὰν διὰ τοῦ μέσου τούτου θὰ ἐπιτύχῃ τὸν εὐγενῆ σκοπὸν, τὸν ὀρθὸν σκοπὸν, τὸν ὁποῖον ἐπιδιώκει. Τὸ παράνομον καὶ τὸ ἀξιοκατάκριτον, τὸ ὁποῖον παρατηροῦμεν, τοῦ νὰ ἐξέρχωνται κατάδικοι ἀπὸ τὰς φυλακὰς καὶ νὰ περιέρχωνται εἰς τοὺς δρόμους, δὲν πηγάζει οὔτε ἀπὸ τὴν αἰτίαν, τὴν ὁποίαν ὁ κύριος ὑπουργὸς ἐξέθεσεν, ἐκ τῆς ἐλλείψεως δηλ. τῶν ὑπηρετῶν, οὔτε ἀπὸ τὴν ἄλλην, τὴν ὁποίαν ὑπέθεσεν ὁ κύριος Βαλασόπουλος. Ἠμπορεῖ νὰ ᾖναι μία τῶν αἰτιῶν, ἀλλὰ δὲν εἶναι αὐτὴ ἡ μόνη, τοὐλάχιστον δὲν εἶναι ἡ κυριωτέρα. Σᾶς φέρω παράδειγμα· εἰς τὴν Ἑπτάνησον ὑπάρχουν σωφρονιστήρια, καλῶς συγκεκροτημένα, σωφρονιστήρια, τὰ ὁποῖα ἕνεκα τοῦ εἰδικοῦ ὀργανισμοῦ, ὁ ὁποῖος διετηρήθη ἐν ἰσχύϊ, ἔχουν καὶ 5 καὶ 6 καὶ 8 φύλακας, ἢ 8 ὑπηρέτας, ὅπως θέλετε, ὀνομάσατέ τους, ἰδιαιτέρως πληρωμένους, οἱ ὁποῖοι εἶναι ἐπιφορτισμένοι μὲ τὴν ἰδιαιτέραν φροντίδα τῶν φυλακισμένων. Αὐτὰ τὰ σωφρονιστήρια τῆς Ἑπτανήσου, ὅπου καὶ ἂν μεταφέρητε τὸν κατάδικον, παντοῦ εἰς ἴσην ἀσφάλειαν εἶναι, εἴτε ἀπὸ τὴν Κέρκυραν εἰς Κεφαλληνίαν, εἴτε ἀπὸ Κεφαλληνίαν εἰς Ζάκυνθον, εἴτε ἐναλλάξ· οὐδὲν ἧττον, κ. πρόεδρε, καὶ κ. πρωθυπουργὲ, καὶ ἐν Ἑπτανήσῳ ἀπό τινος χρόνου καὶ ἐντεῦθεν οἱ κρατούμενοι εἰς τὰς φυλακὰς ἐξέρχονται εἰς τοὺς δρόμους, καὶ ἐλάβομεν καὶ λαμβάνομεν καθημερινῶς παραδείγματα, ὅτι οὐχὶ ἐλαφρόποινοι ἐξῆλθον χάριν ὑπηρεσίας, ἀλλ’ ἄνθρωποι καταδικασμένοι πολλάκις εἰς βαρείας ποινὰς, οἱ ὁποῖοι ἐξέρχονται εἰς τοὺς δήμους των καὶ τελειώνουν ὅλον τὸν τρυγητὸν, καὶ συνάζουν τὰς ἐλαίας των κτλ. Ἐλάβομεν παραδείγματα καταδίκων ἐπὶ 2 ἢ 3 ἔτη καταδικασμένων, οἱ ὁποῖοι δὲν ἐκρατήθησαν παρὰ 2, 4 ἢ 5 ἡμέρας εἰς τὸ δεσμωτήριον. Ἡ προσθήκη αὐτὴ εἰς τὰς ἄλλας φυλακὰς τοῦ κράτους τῶν ὑπηρετῶν εἶναι καλὴ, τὴν ὑποστηρίζω, διότι θὰ λείψῃ μία πρόφασις, τὴν ὁποίαν ἔχουν, διὰ νὰ ἐβγάζουν τοὺς ἀνθρώπους αὐτοὺς δῆθεν διὰ νὰ κάμουν ὑπηρεσίαν, ἀλλ’ αὐτὸ δὲν εἶναι τὸ μόνον, δὲν εἶναι τὸ κύριον μέσον, τὸ ὁποῖον θὰ παύσῃ τὴν κακὴν αὐτὴν κατάχρησιν, ἡ ὁποία ἔχει πολλὰς κακὰς συνεπείας, καθὼς εἶπε πολὺ καλὰ ὁ κύριος πρωθυπουργὸς, τοῦ νὰ διακόπτηται ἡ ποινὴ τοῦ καταδίκου, τοῦ νὰ λαμβάνῃ χάριτα χωρὶς νὰ τὸ γνωρίζῃ οὔτε ὁ Βασιλεὺς, οὔτε ὁ ὑπουργὸς, παρὰ ὁ προστάτης των. Ὁ κύριος πρωθυπουργὸς καὶ ὑπουργὸς τῶν ἐσωτερικῶν ἂς ἐξετάσῃ καλλίτερα τὸ πῶς φέρονται εἰς τὰς ἐπαρχίας ὡς πρὸς τὰς φυλακάς. Δὲν εἶναι μόνον οἱ νομάρχαι, δὲν εἶναι μόνον οἱ ἔπαρχοι, ἠμπορεῖ νὰ ᾖναι νομάρχης καὶ ἔπαρχος, ὁ ὁποῖος θέλει νὰ ἐκτελέσῃ πληρέστατα τὸ καθῆκόν του. Ὁ εἰς τὴν Ζάκυνθον νῦν νομάρχης δὲν θὰ ἐπιτρέψῃ ποτὲ νὰ ἐξέλθῃ εἷς καταδικασμένος ἀπὸ τὰς φυλακὰς, ἀλλ’ ὑπὸ τὴν κυβέρνησιν τοῦ κ. Ζαΐμη, νομάρχου ἐν Ζακύνθῳ ὄντος τοῦ κ. Λόντου, ἐξέρχονται ἄνθρωποι καταδικασμένοι, καὶ ἐξέρχονται, ὄχι διότι τὸ ἐπιτρέπει ὁ νομάρχης, ἀλλ’ ἐξέρχονται εἰς τὸ πεῖσμα τοῦ νομάρχου, διότι ὁ διευθυντὴς τοῦ σωφρονιστηρίου εἶναι εἰς κατάστασιν νὰ περιφρονήσῃ τὴν ἐπιτήρησιν καὶ διαταγὴν τοῦ νομάρχου, διότι ἐκεῖνος, ὅστις διευθύνει τὸ σωφρονιστήριον, γνωρίζει πολὺ καλὰ, ὅτι ἐὰν ἀφαιρέσῃ ἕνα κακοῦργον ἀπὸ τὰς φυλακὰς, καὶ τὸν ἀφίνῃ νὰ περιέρχηται εἰς τοὺς δρόμους, ὁ νομάρχης δὲν ἠμπορεῖ νὰ τοῦ κάμῃ τίποτε. Καὶ ἐδῶ ἀκούω ὁλονὲν καὶ δὲν ἠξεύρω ἂν ᾖναι ἀληθὲς, ἀλλὰ τὸ ἤκουσα παρὰ πολλῶν κοινολογούμενον, ὅτι εἷς κατάδικος, ὁ ὁποῖος ἔπρεπε νὰ εὑρίσκηται, καὶ ὑποθέτω πῶς πρέπει νὰ εὑρίσκηται εἰς τὰς φυλακὰς, προχθὲς ὅμως ἐδάρη εἰς τὸν δρόμον ἐδῶ εἰς Ἀθήνας, καὶ μοῦ προσθέτουν καὶ κάτι ἄλλο ὁλονὲν ὄπισθέν μου, ὅτι ἐκδίδει καὶ ἐφημερίδα, ἐνῷ εἶναι κατάδικος. Δὲν ἠξεύρω ἂν ᾖναι ἀληθὲς, δὲν τὸ ἐγγυῶμαι, δὲν τὸ γνωρίζω, ὅ,τι ὅμως ἐγγυῶμαι καὶ γνωρίζω εἶναι τοῦτο, ὅτι καίτοι ἐν Ἑπτανήσῳ ἔχομεν ὑπηρέτας τῶν φυλακῶν, οὐδὲν ἧττον ἐπὶ προφάσει ὑπηρεσίας ἐξέρχονται εἰς τὸν δρόμον, διακόπτεται, ματαιοῦται πολλάκις ἡ ποινὴ καταδικασμένων ὄχι εἰς ἕνα ἢ δύω μῆνας, ἀλλ’ εἰς δύω καὶ τρία ἔτη. Ὀλίγον πρὶν ἔλθω εἰς Ἀθήνας κατεδικάσθη εἷς προστατευόμενος (οὐχὶ βεβαίως παρὰ φίλου μου πολιτικοῦ, διότι οἱ φίλοι μου οἱ πολιτικοὶ τοιαῦτα δὲν πράττουν ποτὲ) εἰσῆλθεν εἰς τὴν φυλακὴν, μετὰ δύω ὥρας παρουσιάζεται ὁ προστάτης του, λέγει· δὲν πρέπει νὰ φυλακισθῇ, διότι εἶναι ἄνθρωπός μου καὶ ἐξῆλθεν ἐλεύθερος εἰς τὸν δρόμον. Τὸ γνωρίζει ὁ κύριος Λόντος, δὲν ἠμπορεῖ νὰ κάμῃ τίποτε. Αὐτὰ ὑποβάλλω εἰς τὸν κύριον ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, ὑποστηρίζων τὴν πρότασίν του περὶ τῆς προτεινομένης δαπάνης.

§47ΔΑΓΡΕΣ. Βεβαίως νομίζω περιττὸν νὰ ἐξακολουθήσῃ ἡ συζήτησις περὶ τοῦ προκειμένου, καθόσον πάντες ἐσυμφώνησαν καὶ αὐτὸς ὁ ἁρμόδιος ὑπουργὸς, ὅτι τὸ τοιοῦτον ὄχι μόνον εἶναι ἐπιβλαβὲς, ἀλλὰ ἀντιβαίνει ἀποτόμως εἰς τὸν νόμον· δυστυχῶς ὅμως τὸ κακὸν αὐτὸ ἔχει τὴν ἀρχήν του παλαιότερον καὶ εἰς μεγαλείτερον βαθμὸν, καὶ μοὶ φαίνεται, ἐὰν ἔχῃ τὴν καλοσύνην ὁ κύριος ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ ζητήσῃ πληροφορίας, ἢ ἂν ἔχῃ τοιαύτας, θὰ εὕρῃ ὅτι διατελοῦν τὴν στιγμὴν ταύτην περιφερόμενοι εἰς τοὺς ἀγροὺς καὶ ἐργαζόμενοι εἰς τὰ κτήματά των κατάδικοι διὰ 15 ἔτη καταδικασμένοι ἀπολυθέντες οὕτω πρὸ 2–3 ἐτῶν.

§48ΖΑΪΜΗΣ. Ποῦ;

§49ΔΑΓΡΕΣ. Ὑπάρχουν εἰς πολλὰ μέρη καὶ ἀπελύθησαν πρὸ πολλοῦ.

§50ΖΑΪΜΗΣ. Νὰ τοὺς εἰπῆτε διὰ νὰ τοὺς γνωρίσωμεν.

§51ΔΑΓΡΕΣ. Εἶναι κατάδικοι, ἐπαναλαμβάνω, ἀπολυθέντες πρὸ χρόνων πολλῶν καὶ περιφέρονται ἐλεύθεροι, μὴ δυναμένης τῆς στρατιωτικῆς δυνάμεως νὰ τοὺς συλλάβῃ. Ἂς ἐξετάσῃ ὁ κύριος ὑπουργὸς καὶ θέλει τοὺς μάθει· καὶ τὸ τοιοῦτον ἐγὼ δὲν τὸ θεωρῶ μόνον παραβίασιν ἑνὸς νόμου, ἀλλὰ τὸ θεωρῶ ἔγκλημα καὶ κἄτι μεγαλείτερον· τοσοῦτο δὲ περισσότερον δικαιοῦμαι νὰ τὸ θεωρήσω ἔγκλημα φοβερόν, διότι ἐπλήρωσα πολὺ ἀκριβὰ τὴν παρανομίαν ταύτην. Εἰς μίαν ἄλλην ἐποχὴν ἄνθρωπός τις ἀπεπειράθη νὰ μὲ δολοφονήσῃ καὶ ἀντὶ νὰ δολοφονήσῃ ἐμὲ ἐτραυμάτισε τὸν πλησίον ἐμοῦ καθήμενον, ἀλλ’ ἀντὶ νὰ ἐνεργηθοῦν κατ’ αὐτοῦ ἀνακρίσεις, ἐνηργήθησαν κατ’ ἐμοῦ, ὅτε εἶπα, ὅτι ἐγὼ ἀπεπειράθην νὰ δολοφονήσω τὸν φονέα μου· ἐν τῇ στενοχωρίᾳ μου λοιπὸν ἠναγκάσθην νὰ βεβαιώσω τοῦτο ἐναντίον τῆς ἀληθείας· καὶ ἠπόρησεν ὁ ἀνακριτὴς καὶ ἐθαύμασεν ὁ πρόεδρος καὶ ἐξηγέρθη ἡ ἀγανάκτησις τοῦ δικαστηρίου ἀκούσαντος πῶς εἶπον, ὅτι ἀπεπειράθην νὰ φονεύσω ἐκεῖνον, τὸν ὁποῖον ἐγνώριζεν ἡ κοινωνία, ὅτι ἀπεπειράθη νὰ φονεύσῃ ἐμέ. Εἰσήχθη ἡ ὑπόθεσιν εἰς τὸ δικαστήριον καὶ τὸ δικαστήριον δὲν ἠδύνατο παρὰ νὰ μὲ ἀπαλλάξῃ τῆς κατηγορίας καὶ νὰ παραπέμψῃ αὐτόν. Δυστυχῶς καὶ ὡς μὴ ὤφειλε δὲν ἐκηρύχθη ἔνοχος παρὰ τοῦ κακουργοδικείου διὰ τὴν κατ’ ἐμοῦ πρᾶξιν, ἀλλὰ διὰ τὴν κατὰ τοῦ παρακαθημένου μου· καὶ ἐνῷ ἔπρεπε νὰ καταδικασθῇ εἰς τὸν ἀνώτατον ὅρον τῆς ποινῆς τῶν 2 ἐτῶν, κατεδικάσθη πρὸς αἶσχος τῆς δικαιοσύνης παρὰ δικαστῶν, οἱ ὁποῖοι κοσμοῦν ἀκόμη τὰς ἕδρας τοῦ δικαστηρίου, εἰς ἓξ μηνῶν μόνον φυλάκισιν. Καὶ νομίζετε ὅτι αὐτοὺς τοὺς ἓξ μῆνας τοὺς διήνυσεν ἐν τῇ φυλακῇ; ὄχι, ἔμεινεν ἐλεύθερος, καὶ μετὰ τρεῖς μῆνας ὅλως διόλου ἀπελύθη· καὶ τί νομίζετε κατόπιν, ὅτι ἔκαμε; ἐφόνευσε τὴν σύζυγόν μου, κύριοι, τὴν σύζυγόν μου ἐδολοφόνησε. Βλέπετε ὅτι ἡ τοιαύτη παραβίασις τοῦ νόμου ἔχει φοβερὰς συνεπείας. Ὅταν ἐξετάζωμεν λοιπὸν καὶ ζητοῦμεν πληροφορίας περὶ ἑνὸς πράγματος, τὸ ὁποῖον ἀποκαλοῦμεν παραβίασιν τοῦ νόμου, πρέπει νὰ ἔχωμεν τὴν εἰλικρίνειαν καὶ τὴν πεποίθησιν, ὅτι ἡμεῖς αὐτοὶ οἱ διευθύνοντες ἄλλοτε δὲν τὰ ἐπράξαμεν καὶ οὐχὶ νὰ ἐλέγχωμεν τοὺς ἄλλους διὰ τὰς ἡμετέρας πράξεις καὶ παρανομίας. Παρακαλῶ λοιπὸν νὰ παύσῃ τὸ κακὸν διὰ τὸ μέλλον, διότι εἶναι ὀλέθριον, ἐπιβλαβὲς, καὶ κακόηθες· διδάσκει δὲ φοβερὰ τὴν πρὸς τοὺς νόμους ἀσέβειαν.

§52ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (Ἀναγινώσκει).

§53ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις.

§54ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ (Ἀναγινώσκει). Κεφάλαιον 4 ἐθνοφυλακή.

§55ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Μίαν παρατήρησιν ἔχω νὰ κάμω. Παρετήρησα μὲ λύπην μου, ὅτι διὰ τὸν τύπον σημειοῦται τὸ ἔξοδον αὐτὸ εἰς τὸ κεφάλαιον ἐθνοφυλακὴ. Κατὰ δυστυχίαν ἐθνοφυλακὴ δὲν ὑπάρχει, καὶ εἶναι κακὸν, κάκιστον τοῦτο, διότι, ὅσον καὶ ἂν ἐπιθυμῶμεν νὰ ἐπιδοθῶμεν εἰς τὴν ἐσωτερικὴν βελτίωσιν, οὔτε φρόνιμον, οὔτε συμφέρον ἀναντιῤῥήτως εἶναι ν’ ἀφήσωμεν ἐντελῶς τὸ ὅπλον καὶ νὰ ἀφιερωθῶμεν ἀποκλειστικῶς εἰς τὴν ἀξίνην. Νομίζω, κύριοι, ὅτι καὶ τοῦτο πρέπει νὰ πράξωμεν καὶ ἐκεῖνο νὰ μὴ παραιτήσωμεν. Μετὰ τὴν μάχην τῆς Σαδόβας παρατηρεῖται, ὅτι ὅλα τὰ κράτη σκέπτονται περὶ αὐτοῦ τοῦ ἀντικειμένου καὶ σπεύδουν νὰ διοργανώσωσι τοὺς στρατούς των, οὐχὶ ἴσως, διότι ἔχουν ἀνάγκην, οὐχὶ ἴσως, διότι προβλέπουν πόλεμον, οὐχὶ διότι ἑτοιμάζονται εἰς πόλεμον, ἀλλὰ διότι φρονοῦν, ὅτι πρέπει νὰ ᾖναι ἕτοιμα καὶ ὅτι πρέπει νὰ ἐλπίζουν εἰς τὰς δυνάμεις των, ὅταν ἐν ἀνάγκῃ προστατεύωσιν ἑαυτά. Δὲν ἠξεύρω τί γίνεται εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν στρατιωτικῶν, πληροφοροῦμαι, ὅτι ἐπιτροπή τις καταγίνεται εἰς τὴν διοργάνωσιν τοῦ στρατοῦ, εὔχομαι καὶ ἐλπίζω ὅτι συντόμως θέλομεν ἔχει διοργανισμὸν, ὁ ὁποῖος ν’ ἀνταποκρίνεται εἰς τὰς ἀνάγκας τοῦ ἔθνους, δηλαδὴ εἰς τὴν ἐπιθυμίαν νὰ γενικευθῇ ἡ ἐξάσκησις τοῦ ὅπλου εἰς ὅσον τὸ δυνατὸν περισσοτέρους πολίτας. Αὐτὸ εἶναι ἡ ἐπιθυμία καὶ ἡ ἀνάγκη μας, ἀλλὰ βεβαίως διὰ τοῦ στρατιωτικοῦ διοργανισμοῦ μόνον δὲν εἰμποροῦμεν νὰ ἐπιτύχωμεν τοῦ σκοποῦ καὶ νὰ φθάσωμεν εἰς ἀποτελέσματα, τὰ ὁποῖα ἐγὼ μὲ κἄποιαν ἀντιζηλίαν παρετήρησα τελευταῖον ἀναφανέντα εἰς ἄλλα μέρη πλησίον μας. Εἰς ἓν πλησίον ἡμῶν κράτος ἀδελφὸν, μικρότερον ἡμῶν, πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν παρετάχθησαν 70,000 ἐθνοφυλακῆς, καὶ ὅταν ὡμίλησαν περὶ τοῦ γεγονότος τούτου, πανταχοῦ ὡμίλησαν μετὰ σεβασμοῦ, καὶ μετὰ σεβασμοῦ δὲν ὡμίλησαν, οὔτε ὁμιλοῦσι περὶ ἡμῶν ἀκόμη. Ἐπομένως νομίζω τῆς πρώτης ἀνάγκης νὰ ἀσχοληθῶμεν εἰς τὰ περὶ στρατοῦ καὶ νὰ διαδώσωμεν ἔτι μᾶλλον τὴν ἐξάσκησιν τοῦ ὅπλου εἰς περισσότερον ὅσον εἶναι δυνατὸν ἀριθμὸν πολιτῶν. Μίαν πρὸς τοῦτο παρατήρησιν ἤδη ἐκ τοῦ προχείρου θέλω νὰ κάμω εἰς τὸ ὑπουργεῖον, ἂν συμφωνῇ· νομίζω, ὅτι κατὰ μέγα μέρος ὁ σκοπὸς ἐπιτυγχάνεται, καὶ ὅτι ἀσφαλῶς θέλομεν δυνηθῆ εἰς τὸ ἑξῆς νὰ ἐξασκήσωμεν εἰς τὰ ὅπλα τοὺς πολίτας, ἐὰν ἀντὶ νὰ σημειοῦται τὸ ποσὸν αὐτὸ ἐδῶ ὅπου σημειοῦται, καὶ ἀντὶ νὰ μισθοδοτῶσι τοὺς ἀξιωματικοὺς αὐτοὺς ὑπὸ τὸν τίτλον, ὅτι διοργανίζουν καὶ γυμνάζουν ἐθνοφυλακὴν μὴ ὑπάρχουσαν, καθιερώσωμεν ἕδραν στρατιωτικὴν εἰς τὰ διάφορα σχολεῖα καὶ γυμνάσια καὶ εἰς τὸ πανεπιστήμιον· ἂν ὁ κ. ὑπουργὸς νομίζῃ, ὅτι τὸ μάθημα τῆς στρατιωτικῆς ἐκγυμνάσεως πρέπει νὰ διδάσκεται εἰς τὰ σχολεῖα, ἂς προσκολλήσωμεν τοὺς προγυμναστὰς ἀξιωματικοὺς εἰς τὰ σχολεῖα, ὅπου εὐκολώτερον, ἀσφαλέστερον καὶ βεβαιότερον οἱ μαθηταὶ γυμνάζονται· οὕτω θὰ φθάσωμεν εἰς ἀποτέλεσμα· οὕτως, ὅταν ἐξέρχωνται οἱ μαθηταὶ ἀπὸ τὰ σχολεῖα, θέλουσιν ἐξέρχεσθαι ἄνδρες γνωρίζοντες τοὐλάχιστον τὰ πρῶτα στοιχεῖα τῆς χρήσεως τοῦ ὅπλου, ἢ τὰ πρῶτα γυμνάσια. Ἂν τὸ ὑπουργεῖον συμφωνῇ, ἂς μετατεθῇ τὸ ποσὸν ἀπὸ τὸ ὑπουργεῖον τῶν ἐσωτερικῶν εἰς τὸ τῶν ἐκκλησιαστικῶν, ὅπως διορίζωνται εἰς ἕκαστον σχολεῖον ἀξιωματικοὶ, οἱ ὁποῖοι νὰ γυμνάζουν τοὺς μαθητὰς ὑποχρεωτικῶς.

§56ΛΕΚΚΑΣ. Κύριοι, ἡ ἰδέα τῆς ἐθνοφυλακῆς, τοῦ ὡραιοτάτου αὐτοῦ δώρου τῶν νεωτέρων κοινωνιῶν, ἀπέτυχε πληρέστατα εἰς ὅλον τὸν ἐξευγενισμένον κόσμον, ἐκτὸς τῆς Πρωσσίας.

§57ΚΟΛΙΑΤΣΟΣ. Καὶ τῆς Ἑλβετίας.

§58ΛΕΚΚΑΣ. Ἐνόμισα, κύριε Κολιάτσε, ὅτι ἠθέλατε νὰ εἴπετε καὶ τῶν Ἀθηνῶν! Ἡ ἰδέα τῆς ἐθνοφυλακῆς, ἥτις ὑπὸ τὴν θεωρητικὴν ἔποψιν εἶναι ὡραία, εἶναι λαμπρὰ, ὡς ταὐτίζουσα ἄνευ μεγάλης δαπάνης τὸν πολίτην μὲ τὸν στρατιώτην, ἀπέτυχεν, ἐπαναλέγω, εἰς ὅλον τὸν ἐξευγενισμένον κόσμον ἐκτὸς τῆς Πρωσσίας, καὶ εὐχαριστῶ τὸν συνάδελφόν μου κύριον Κολιάτσον ὅπου μοῦ ἐνθύμησε καὶ τὴν Ἑλβετίαν. Ἐθνοφυλακὴ ἐν τῇ Ἰταλίᾳ εἶναί τι ἴσον τῷ μηδενὶ, ἐθνοφυλακὴ ἐν τῇ Γαλλίᾳ παίγνιον, περιποίησις τῶν πολιτῶν μόνον. Μόνον ἡ Ἑλβετία, καὶ ἂν εἶχε ὁ συνάδελφός μου τὴν καλωσύνην νὰ μὲ ἀναμένῃ ἤθελεν ἰδεῖ, ὅτι ἐκεῖ ἦτο τὸ κύριόν μου σημεῖον, μόνον ἡ Ἑλβετία ἐνόησε, κύριοι, τὸν ὑψηλὸν προορισμὸν τῆς ἰδέας τῆς ἐθνοφυλακῆς. Δὲν ἀπαιτοῦνται δαπάναι εἰς τὸν βιομήχανον, τὸν κτηνοτροφικὸν, τὸν γεωργικὸν, τὸν ἐπιστημονικὸν ἐκεῖνον τόπον, εἰς τὸν παράδεισον ἐκεῖνον, ἂν μοὶ ἐπιτρέπετε νὰ εἴπω τῆς Εὐρώπης, εἰς τὸν τόπον ἐκεῖνον, εἰς τὸν ὁποῖον πραγματικῶς ἡ ἐπιμονὴ τοῦ ἀνθρώπου κατεδάμασε τὴν ἀγρίαν φύσιν. Λίμναι καὶ ὄρη εἶναι τὰ σύνορά του καὶ ἐν τούτοις ἡ ἀνθρώπινος ἐπιμονὴ, ὁ νοῦς τοῦ πλάστου ἐν τῷ ἀνθρώπῳ ἔπραξεν ὅ,τι ἀλλοῦ ἐθεωρεῖτο ἀδύνατον. Ἐκεῖ ἔχουν στρατοὺς, ἔχουν ἰσχὺν, χωρὶς νὰ ἔχουν δαπάνας. Ἀλλὰ δυστυχῶς δὲν εἶναι δυνατὸν δι’ ἁπλῆς ἀναγνώσεως ὅ,τι γίνεται εἰς τὸν ἄλλον κόσμον νὰ τὸ μεταφυτεύσωμεν εἰς τὸν τόπον μας. Ὅταν ἡ Ἰταλία, ἥτις ἐκ μικροῦ ἐγένετο μεγάλη, δὲν ἠδυνήθη νὰ διοργανώσῃ ἐθνοφυλακήν, ὅταν ἡ Γαλλία ἡ διευθύνουσα τὸν κόσμον ἐπὶ παιδείᾳ τοὐλάχιστον στρατιωτικῇ, μᾶς δεικνύῃ, ὅτι τὸ ἐπιζητεῖν σύστασιν ἐθνοφυλακῆς εἶναι χίμαιρα, ἡμεῖς οἱ μικροὶ δὲν πρέπει νὰ μαθητεύωμεν· ἀλλὰ τί μέλλει γενέσθαι; μικροί, ἄποροι, ἄνευ βιομηχανίας, ἄνευ ἐμπορίου, ἄνευ χρημάτων, ἀπερίσκεπτοι, δίδοντες τὸ Λαύριον δωρεὰν ἕρμαιον εἰς τοὺς φράγγους, τί νὰ κάμωμεν λοιπόν; πρέπει νὰ σταυρώσωμεν τὰς χεῖρας καὶ νὰ μένωμεν ἰχθῦς ἄφωνοι εἰς τὰς ἀνάγκας τῆς πατρίδος; Δὲν δυνάμεθα ν’ ἀναπτύξωμεν τὰς ἐθνικὰς δυνάμεις, ὅπως πρέπει καὶ ὅπως ἀπαιτεῖ τὸ ἔθνος, πρέπει νὰ σιγήσωμεν, πρέπει νὰ σιωπήσωμεν; καὶ ἂν οἱ ἐλευθερωταί μας φράγγοι ἐπινεύσωσι μίαν ἡμέραν εἰς τοὺς καλούς μας γείτονας νὰ εἰσέλθωσιν εἰς τὴν πατρίδα μας μετὰ στρατιωτῶν, τί μέλλει γενέσθαι; Πιστεύσατε, κύριοι, ὅτι θὰ εὑρεθῶμεν εἰς τὴν δυσχερῆ θέσιν, ὕστερον ἀπὸ τόσων ἐτῶν βάσανα, ἀπὸ τόσα ἑκατομμύρια, τὰ ὁποῖα ἐδαπανήσαμεν διὰ τὸν στρατόν, εἰς ἣν εὑρέθησαν οἱ ἔνδοξοι γονεῖς μας. Δὲν μένει ἐλπὶς σωτηρίας ἂν δὲν σκεφθῆτέ τι περισσότερον παρὰ ἕνας ἕκαστος νὰ λάβῃ ἐκ νέου τὸ καρυοφύλι, καὶ ὄπισθεν μιᾶς πέτρας ν’ ἀντιταχθῇ εἰς τὸν χείμαῤῥον τῶν στρατιωτῶν τοὺς ὁποίους ἡ γείτων δύναμις δύναται νὰ διαθέσῃ· πρέπει, κύριοι, νὰ ῥηθῇ ἡ ἀλήθεια, ὅτι δύναται νὰ διαθέσῃ στρατοὺς ἡ γείτων δύναμις. Ἂν ἔχωμεν τὸ δίκαιον ὑπὲρ ἡμῶν, οὐχ ἧττον εἴμεθα ἀδύνατοι καὶ ἐκείνη ἰσχυρά· ἔχει καὶ ἐκείνη τὰς ἀθλιότητάς της, τὰς ἀδυναμίας, τὰς ὑποχρεώσεις της, ἀλλὰ σχετικῶς μὲ ἡμᾶς εἶναι καὶ κατὰ ξηρὰν καὶ κατὰ θάλασσαν ἰσχυρά. Τί τὸ ποιητέον; ν’ ἀναπτύξωμεν τὰς ἐθνικὰς ἡμῶν δυνάμεις· πῶς; στερούμεθα μέσων. Ὅταν ἔλθῃ ἡ συζήτησις τοῦ σχετικοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν, ἐλπίζω νὰ ἑλκύσω τὴν εὔνοιάν σας ὑπὲρ αὐτοῦ, καὶ νὰ σᾶς ἱκετεύσω νὰ παραχωρήσητε εἰς τὸν στρατόν, ὅ,τι εἶναι δυνατὸν νὰ παραχωρήσῃ ἡ Ἑλλάς. Τὸ σημεῖον εἰς τὸ ὁποῖον εὑρισκόμεθα εἶναι σημεῖον καταστροφῆς, εἶναι σημεῖον ἀπωλείας. Ἀλλ’ ὑπάρχει ἓν ὅριον. Πάντες ὑμεῖς δὲν δύνασθε, ὅσον καὶ ἂν θέλετε, νὰ παρασκευάσητε τὰ μέσα ἐν τῷ στρατῷ παρὰ ὑπὸ πεπερασμένον ἀριθμόν, οὐχὶ ἐπ’ ἄπειρον· διότι βλέπετε ὅλοι ὄπισθεν, ὅτι ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς εἶναι πτωχός, ὅτι οἱ φόροι του πλησιάζουν νὰ φθάσουν εἰς τὸ σημεῖον τῆς ἀπογνώσεως, εἰς τὸ ὁποῖον δύνανται οἱ συμπολῖταί μας νὰ μᾶς εἴπουν δὲν ἀντέχομεν πλέον. Τί τὸ ποιητέον λοιπόν, σᾶς λέγουν; Ἐθνοφυλακὴν κραυγάζομεν· ὁρίστε· ἀγαπᾶτε νὰ σχηματίσωμεν ἐθνοφυλακήν; πῶς θέλετε νὰ τὴν σχηματίσωμεν; ἀπὸ τὸν βιομήχανον, τὸν τεχνίτην, τὸν γεωργόν, τὸν πλούσιον, ἀπὸ τὸν ἔχοντα ἀπεράντους ἀγρούς, ἀπὸ ποῖον; Θέλει ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς, εὐγενὴς φύσει, νὰ σᾶς ὑπηρετήσῃ, ἀλλ’ ἀδυνατεῖ στερούμενος τῶν πάντων· ὁ Ἕλλην θέλει νὰ λάβῃ τὸ ὅπλον νὰ σᾶς ὑπηρετήσῃ ἐπὶ μίαν, δύω, τρεῖς ἡμέρας, τὴν τρίτην ὅμως θὰ συλλογισθῇ ὁ δυστυχὴς ὁ τεχνίτης, ὅτι ἔχει ἀνάγκην νὰ διαθρέψῃ τὰ τέκνα του, ὅτι αὐτὸς ὁ ἴδιος ἔχει ἀνάγκην τροφῆς καὶ τότε θὰ σᾶς εἴπῃ, ὡς σᾶς εἶπον, ἀφήσατέ με ἥσυχον, θὰ ἐμβλέψω εἰς τὰ ἔργα μου, ἔχω ἀνάγκην ὑπάρξεως, τροφῆς καὶ ἐνδυμασίας. Μὴ ἀπατώμεθα λοιπὸν μὲ τὰς ὡραίας ἰδέας ῥίπτοντες αὐτὰς εἰς τὴν κοινωνίαν. Ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς εἶναι πραγματικῶς λαμπρός, ἀλλ’ ὑφίσταται ὅλα τὰ βάρη, ἔχει τὰ προτερήματα ἐκείνου τοῦ Σπαρτιάτου καὶ ἐκείνου τοῦ Ἀθηναίου, ἀλλὰ πάσχει, ἀλλὰ στερεῖται· καὶ τί ζητεῖτε νὰ κερδίσητε ἀπὸ τὴν στέρησιν, ὅταν σεῖς οἱ ἔχοντες δὲν ἔρχεσθε εἰς ἐπικουρίαν του; Τὰς πρώτας ἡμέρας τῆς μεταπολιτεύσεως μετ’ εὐχαριστήσεως εἶδον ὁλοκλήρους λόχους συμπολιτῶν μου βαίνοντας πρὸς τὸ πεδίον τοῦ Ἄρεως· καὶ ἐγὼ, βεβαιωθῆτε, καί τοι μὴ ἐπαναστάτης, εὐφράνθην· ἄμποτε, λέγω, ἡ πατρίς μου νὰ ἔλθῃ εἰς τὸ σημεῖον, ὥστε μόνη ἡ πόλις τῶν Ἀθηνῶν νὰ ἐξάγῃ εἰς τὰ πεδία τῶν γυμνασίων τρία, τέσσαρα καὶ πέντε τάγματα· τὴν δευτέραν ὅμως ἑβδομάδα τὰ τρία τάγματα ἔγιναν ἓν, καὶ τὴν τρίτην ἥμισυ, τὴν πέμπτην ἕνας οὐλαμός. Ὅταν εἶδον εἰς τοὺς πρώτους ζυγοὺς τῶν λόχων τὸν Παπαῤῥηγόπουλον, τὸν Μπαλάνον καὶ πλείστους ἄλλους ὁμοίους συμπολίτας μου, εὐχαριστήθην ἀναλογιζόμενος τὸ μέλλον.

§59ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ὅλο παληκαράδες.

§60ΛΕΚΚΑΣ. Ἀλλὰ μόνον τοῦτο ἐγένετο διὰ τὴν ά., τὴν βʹ., τὴν γʹ. ἑβδομάδα, κατόπιν ὅλοι ἀπεχώρησαν. Οἱ εὐποροῦντες ἐν τῇ Ἑλλάδι εἶναι οἱ ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι πολὺ ταχέως κουράζονται, τοὺς μὴ εὐποροῦντας τοὺς εἶδον καὶ εἰς τὰς πλατείας τῶν σχολείων, καὶ εἰς τὴν πλατείαν τοῦ πανεπιστημίου, εἴτε φοιτητὰς ὄντας, εἴτε τεχνίτας, εἴτε βιομηχάνους, ἀλλ’ ἡ ἀνάγκη ἐβίασε καὶ αὐτοὺς ν’ ἀναχωρήσωσι. Κατ’ ἐμὲ λοιπὸν φρονῶ, ὅτι ἐθνοφυλακὴ ἐν Ἑλλάδι εἶναι πρᾶγμα ἀδύνατον. Ἡ κατάστασις τῆς βιομηχανίας, τὰ ὑλικὰ μέσα μας εἶναι τοιαῦτα, ὥστε δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρξῃ ἐθνοφυλακή· καὶ ἂν μισθοδοτῆτε βαθμολόγους εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν, βεβαιωθῆτε ὅτι εἰς μάτην ἐξοδεύετε, εἰς μάτην ἡ δαπάνη. Τί ποιητέον; Ἰδοὺ, κατ’ ἐμὲ, τί ποιητέον. Ἐν τῷ οἰκείῳ τόπῳ θὰ σᾶς εἴπω ν’ αὐξήσητε τὸν μόνιμον στρατὸν (θόρυβος), ἐπιζητοῦντες ἐν τῇ αὐξήσει τοῦ στρατοῦ ὅσο ἔνεστι δυνατὸν νὰ μειώσωμεν τὴν αὔξησιν τῶν βαθμολόγων, διότι ποτὲ τὰ μικρὰ ἄτομα εἰς μίαν κοινωνίαν δὲν θέλουν τὸ κακὸν, διότι καὶ ν’ αὐξήσητε τὸν στρατὸν εἰς 30,000 ἔρχεται ἡμέρα καθ’ ἣν δύνασθε νὰ τοὺς εἴπητε πηγαίνετε εἰς τὰς ἑστίας σας, δὲν σᾶς θέλω, ἀλλὰ τοὺς βαθμολόγους τί θὰ τοὺς κάμετε; πλὴν θὰ μοὶ εἴπητε αὐτὸ εἶναι θαῦμα, πῶς εἶναι δυνατὸν τοῦτο; ἁπλούστατον, κύριοί μου. Ἔχετε 14 τάγματα, κάμετέ τα 20, ἀλλὰ τοὺς λόχους ἑκάστου τάγματος οὐχὶ πλέον ἀπὸ 120, ἀλλ’ ἀπὸ 200 χωρὶς ν’ αὐξήσητε τὸν ἀριθμὸν τῶν βαθμολόγων, καὶ ὅταν ὁ προϋπολογισμός σας δὲν ἐπαρκῇ, τότε κόπτετε τοὺς μᾶλλον γυμνασμένους 50, ἢ 80, καὶ τοὺς στέλλετε εἰς τὰς ἑστίας των ἐπ’ ἀδείᾳ. Τί ἀκόμη; νὰ γυμνασθῶσιν ὅσον εἶναι δυνατὸν περισσότεροι πολῖται, γυμνάσια τοῦ πεζικοῦ μεθ’ ὅπλου ἢ ἄνευ ὅπλου εἰς τὰ γυμνάσια καὶ οὐλαμοῦ εἰς τὸ Πανεπιστήμιον· κατόπιν δὲ νὰ φέρετε ἕνα νόμον δι’ οὗ οὐδεὶς νὰ ἐκλέγεται δήμαρχος, πάρεδρος, σύμβουλος, βουλευτὴς, ὑπάλληλος, διδάσκαλος κτλ. ἂν δὲν ὑπηρέτησε μίαν θητείαν ἐν τῷ στρατῷ· (Θόρυβος).

§61ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ παρῆλιξ;

§62ΛΕΚΚΑΣ. Ὁ σεβαστὸς κύριος Κρεστενίτης δίδει 500 δραχ. ἂν τοῦ πέσῃ ἡ ψῆφος νὰ ὑπηρετήσῃ ἐν τῷ στρατῷ καὶ στέλλει ἕτερον. Εἰς πολλοὺς δὲν ἀρέσκει ἡ ἰδέα μου, δὲν θέλω νὰ τὴν ἐπιβάλλω, εἶναι μία ἰδέα, ἓν φρόνημά μου, τὸ ὁποῖον ἐκφράζω Φρονῶ, ὅτι οὕτω πως δυνάμεθα νὰ ἔχωμεν, ἄνευ δαπάνης μεγάλης, ἄνδρας γεγυμνασμένους.

§63ΔΑΓΡΕΣ. .... (Θόρυβος)

§64ΛΕΚΚΑΣ. Ἐγὼ θὰ παρακαλέσω μίαν ἡμέραν τὸν ἔντιμον φίλον μου κύριον Δαγρὲν νὰ περιέλθωμεν τὰ 9 τάγματα τῆς ἐθνοφυλακῆς Ἀθηνῶν, νὰ ζητήσωμεν τὰ γραφεῖά των, τοὺς ὑπασπιστὰς καὶ διοικητάς των· θὰ πεισθῇ, φρονῶ, ὅτι ἄνευ στολῶν καὶ τινων χρηματικῶν μέσων ἐν Ἑλλάδι ἐθνοφυλακὴ δὲν γίνεται. Προβαίνω εἰς τὴν ἀκριβῆ ἐξήγησιν τῶν πραγμάτων· εἰξεύρετε τί ἐστὶ διοικητὴς ἑνὸς τάγματος, ὅπερ τόσον εὐκόλως ἐδόθη εἰς τὴν ἐθνοφυλακήν; ἔχω τὴν τιμὴν, κ. Δαγρὲ, νὰ ὑπηρετῶ 26 ἔτη εἰς τὸν στρατὸν, 18 ὡς ἀξιωματικὸς τοῦ μηχανικοῦ καὶ 8 εἰς τοὺς Σκαπανεῖς, καὶ πιστεύσατε, ὅτι σᾶς ὁμολογῶ τὴν ἀλήθειαν, λέγω, ὅτι μόνον λόχον νὰ διοικήσω εἶμαι ἱκανὸς, διὰ διοικητὴς τάγματος ἔχω πλείστας ἐλλείψεις, ἐδιοίκησα τὸ τάγμα τῶν Σκαπανέων, εὑρέθην καὶ εἰς τὰ δύο στρατόπεδα, δὲν τολμῶ ὅμως νὰ λέγω, ὅτι εἶμαι ἴσος μὲ ἄλλους πολὺ ἱκανωτέρους ἐμοῦ· ἡ διοίκησις ἑνὸς λόχου, καὶ ἰδίως ἑνὸς τάγματος, δὲν εἶναι μικρὸν πρᾶγμα, καὶ ἑπομένως δὲν ἀνήκει εἰς ἕνα ἕκαστον. Ἐπομένως παρακαλῶ τὴν κυβέρνησιν, ἀντὶ νὰ διατηρῇ τὸ παραδεχόμενον σύστημα τῆς ἐθνοφυλακῆς, ἀπ’ αὐτὴν τὴν στιγμὴν ν’ ἀρχίσωμεν προκαταρκτικῶς τὰ γυμνάσια εἰς τὰ σχολεῖα καὶ τὸ πανεπιστήμιον, νὰ ὁρισθῶσι διοικηταὶ καὶ προγυμνασταὶ ἐκ τῶν ἱκανωτέρων ἀξιωματικῶν τοῦ στρατοῦ, κατόπιν δὲ νὰ φέρωμεν νόμον, δι’ οὗ οὐδεὶς βουλευτὴς, δήμαρχος, σύμβουλος, πάρεδρος νὰ μὴ ἐκλέγεται, καὶ οὐδεὶς ὑπάλληλος, διοικητικὸς ἢ δημοτικὸς, δικηγόρος, νὰ μὴ διορίζεται, ἐὰν δὲν προϋπηρετήσῃ ἐν τῷ στρατῷ μίαν πλήρη θητείαν· μόνον δι’ αὐτοῦ τοῦ μέσου φρονῶ, ὅτι ἐντὸς βραχυτάτου χρόνου θὰ δυνηθῶμεν νὰ γυμνάσωμεν πλέων τῶν 30,000 ἑλλήνων μὲ τὴν αὐτὴν ἐτησίαν δαπάνην τοῦ δημοσίου. Τὴν τάξιν δὲ ταύτην, ἂν ἐξακολουθήσωμεν μετὰ 5–10 ἔτη, θὰ ἔχωμεν δύναμιν ἐκ 50,000 ἀνδρῶν γυμνασμένων, καὶ ἂν ὁ τόπος δυνηθῇ νὰ μᾶς δώσῃ ὑλικά τινα μέσα, θὰ δυνηθῶμεν νὰ ἀναπτύξωμεν τὰς δυνάμεις μας ἀναλόγως τῶν πόθων καὶ τῶν ἐλπίδων μας.

§65ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Ἀνθίσταμαι ὅλαις δυνάμεσι κατὰ τῶν ἰδεῶν τῶν ῥιφθεισῶν παρὰ τοῦ ἐντίμου βουλευτοῦ Ἀττικῆς, καθ’ ὅσον κατέστη πασίγνωστον, ὅτι ἴσα ἴσα εἰς τὰ μεγάλα κράτη δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐφαρμοσθῇ τὸ σύστημα τῆς ἐθνοφυλακῆς, εἶναι δὲ δυνατὴ ἡ ἐφαρμογὴ αὐτοῦ εἰς τὰ μικρὰ κράτη. Δὲν εἶναι δυνατὸν, κ. πρόεδρε, κράτος μικρὸν νὰ διατηρήσῃ στρατοὺς, ἄνευ τῆς καταστροφῆς ὅλων τῶν ὑλικῶν μέσων του. Ἂς ἀποφύγωμεν ἅπαξ διὰ παντὸς, κ. πρόεδρε, αὐτὴν τὴν ἰδέαν τῆς περιποιήσεως ἀτομικῶν συμφερόντων, διότι οὕτως ἐπιτείνομεν τὴν φυγοπονίαν. Εἶναι ἀληθὲς, κύριε πρόεδρε, ὅτι ὅπως ἔχει ἡ ὑλικὴ κατάστασις τοῦ τόπου ἡμῶν, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐφαρμοσθῇ τὸ κατὰ πρῶτον εἰσαχθὲν σύστημα τῆς ἐθνοφυλακῆς· εἶναι ὅμως δυνατὸν, καὶ δυνάμεθα νὰ ἐφαρμόσωμεν σύστημα, τὸ ὁποῖον δύναται ἴσα, ἴσα νὰ μᾶς φέρῃ εἰς τὸ εὐάρεστον ἐκεῖνο σημεῖον, τὸ ὁποῖον ἐπιθύμησεν ὁ προλαλήσας, τὸ νὰ μὴ δύναταί τις νὰ γίνῃ δικηγόρος ἢ ὑπάλληλος ἢ ν’ ἀναλάβῃ οἱανδήποτε πολιτικὴν ὑπηρεσίαν, ἐὰν δὲν ὑπηρετήσῃ μίαν θητείαν τουτέστιν, ἐὰν δὲν γίνῃ στρατιώτης. Ὅταν λοιπὸν, κύριοι, καὶ ἡ παροῦσα κυβέρνησις καὶ πᾶσα ἄλλη διάδοχος αὐτῆς, καὶ πιστεύω, ὅτι καὶ ἡ παροῦσα ἔχει αὐτὴν τὴν διάθεσιν, ὅταν θελήσῃ νὰ πραγματοποιήσῃ αὐτὴν τὴν ἰδέαν τὴν ὁποίαν ἀνέφερεν ὁ ἔντιμος προλαλήσας, καὶ φέρῃ ἕνα διοργανισμὸν, διότι ἐκ προοιμίων δὲν δυνάμεθα νὰ τῆς εἴπωμεν κάμε αὐτὸ ἢ ἐκεῖνο, θὰ ἔχωμεν ὅ,τι πάντες ἐπιθυμοῦμεν. Ἡ κυβέρνησις λοιπὸν καλῶς ἐννοοῦσα τὸ συμφέρον τοῦ τόπου πιστεύω, ὅτι θέλει σπουδαίως σκεφθῇ νὰ φέρῃ ὀργανισμόν τινα τοιοῦτον, καθ’ ὃν καὶ ἡ ἀνωτέρα τάξις τῶν πολιτῶν νὰ ἔλθῃ εἰς κατάστασιν νὰ κάμῃ χρῆσιν τῶν ὅπλων, καὶ τούτου πραγματοποιουμένου θὰ ἔχῃ τὴν εὐχαρίστησίν του ὁ ἔντιμος βουλευτὴς Ἀττικῆς νὰ ἴδῃ πάντα ὑπάλληλον καὶ αὐτὸν τὸν δικηγόρον καλῶς ὡπλισμένον, καλῶς γεγυμνασμένον. Ἂς ἀφήσωμεν λοιπὸν τὴν ἰδέαν τῆς στρατοκρατίας, καὶ οὕτω τὴν ὀνομάζω ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, χωρὶς νὰ θέλω μὲ τοῦτο ν’ ἀποῤῥίψω τὴν ἰδέαν, ὅτι δὲν ὀφείλει τὸ κράτος νὰ ἔχῃ στρατὸν, πρέπει ὅμως νὰ διατηρῇ στρατὸν ἀνάλογον τῶν πόρων αὐτοῦ.

§66ΚΟΛΙΑΤΣΟΣ. Δύο λέξεις, κύριε πρόεδρε. Ἐὰν ἡ συζήτησις ἐσκόπευε νὰ βελτιώσῃ τὸ σῶμα τῆς ἐθνοφυλακῆς, ὡς ὑπηρετήσας ἀπὸ τῆς μεταπολιτεύσεως καὶ ἐντεῦθεν εἰς τὰς τάξεις τῆς ἐθνοφυλακῆς, νομίζω, ὅτι ἠδυνάμην νὰ φέρω καὶ ἐγὼ σκέψεις τινὰς περὶ βελτιώσεως αὐτοῦ τοῦ σώματος· ἀλλ’ ἐπειδὴ ἡ συζήτησις αὕτη δὲν ἔχει κανένα σκοπὸν, ἀναγκάζομαι νὰ εἴπω εἰς τὸν συνάδελφόν μου βουλευτὴν κ. Λέκαν, ὅτι ἡ ἐθνοφυλακὴ τῶν Ἀθηνῶν πρέπει νὰ ἐνθυμηθῇ, ὅτι προσήνεγκεν εἰς τὴν πατρίδα σπουδαίας ὑπηρεσίας, τὰς ὁποίας αἱ κατὰ καιροὺς κυβερνήσεις καὶ ἡ Συνέλευσις αὐτὴ ἀνεγνώρισεν· ἡ διατήρησις τῆς τάξεως ἐν ταῖς ἀνωμάλοις ἐκείναις περιστάσεσιν ὀφείλεται εἰς τὴν ἐθνοφυλακὴν αὐτήν· ἡ δὲ ἐθνοφυλακὴ παρέλυσε διὰ πολλοὺς λόγους, εἷς ὅμως τῶν λόγων ἕνεκα τῶν ὁποίων παρέλυσεν ἡ ἐθνοφυλακὴ, εἶναι, διότι ἠθέλησαν τοὺς στρατιωτικοὺς, οἱ ὁποῖοι ἦσαν ἀνίκανοι νὰ ὑπηρετήσουν εἰς τὸν στρατὸν, νὰ τοὺς ῥίψωσιν εἰς τὴν ἐθνοφυλακὴν ὡς προγυμναστὰς, ἐνῷ δὲν ἠδύναντο καὶ δὲν ἐγνώριζον οὐδόλως νὰ προγυμνάσωσιν οὐδὲ τὸν ἑαυτόν των. Γνωρίζετε, κύριοι, τί συνέβη εἰς τὴν ἐθνοφυλακήν; ὅταν ἦτο κανεὶς ἀξιωματικὸς τῆς ὁροφυλακῆς, ὅστις δὲν ἐγνώριζε τὰ γυμνάσια, τὸν ἔστελλον εἰς τὴν ἐθνοφυλακὴν, καὶ διὰ τοῦτο ἐγὼ ὁ ἴδιος ὡς διοικητὴς τῆς ἐθνοφυλακῆς πολλοὺς ἐξ αὐτῶν ἀπέβαλον. Δύναμαι δὲ νὰ καυχηθῶ, ὅτι καὶ ἐγὼ καὶ οἱ ἄλλοι προσεφέραμεν εἰς τὴν πατρίδα ὑπηρεσίας καὶ ἠδυνήθημεν νὰ διοικήσωμεν τὴν ἐθνοφυλακὴν πολὺ καλλίτερα ἀπὸ ἐκείνους, οἵτινες γνωρίζουν πολὺ καλλίτερον ἡμῶν τὸ φέρτε ἄρμ. Ὁ διοικητὴς πρέπει νὰ ᾖναι τοιοῦτος, ὥστε διὰ τῆς ἐπιῤῥοῆς του καὶ δι’ ἄλλων μέσων νὰ δύνηται νὰ συντρέχῃ πρὸς διατήρησιν τῆς τάξεως. Αὐτὰ ὤφειλον νὰ εἴπω εἰς τὸν συνάδελφόν μου κ. Λέκαν (θόρυβος).

§67ΛΕΚΚΑΣ. Κύριε πρόεδρε, εἶναι ἀτομικὸν καὶ λέγεται εἰς τὸ τὸ βουλευτήριον, καὶ λέγεται ἐνώπιον ἐκείνων.... Ἄ! κύριοι, πρέπει νὰ ἤμεθα δίκαιοι· χαρίσατέ μοι ὀλίγην ὑπομονήν. Ἀπὸ τῆς ἕδρας ταύτης καὶ τοῦ βήματος τούτου, κύριοι, πρέπει νὰ ἐξέρχωνται λέξεις καὶ συλλογισμοὶ, δυνάμενοι νὰ ἔχωσιν ἀποτελέσματα ἐν τῇ ἑλληνικῇ κοινωνίᾳ, οὐχὶ ἁπλῶς χάριν ἐπιδείξεως ἢ χάριν θέσεως εἰς οἱανδήποτε ἕνας ἕκαστος ἐξ ἡμῶν εὑρέθη. Εὐτυχήσας, κύριοι, νὰ ἦμαι βουλευτὴς τῆς Ἀττικῆς μὲ πλέον τῶν 5,000 ψήφων, εἶπον καὶ ἄλλοτε δὲν ἔχω ἀνάγκην νὰ περιποιηθῶ τὸ ἀκροατήριον, αὐτὸ πρέπει νὰ ἀκούῃ, διότι ἐγὼ εἶμαι ὁ ἐκλεκτός του· ἐὰν νομίζῃ, ὅτι δὲν τὸ ὑπηρετῶ καλῶς, εἰς ἐρχομένην ἐκλογὴν ἂς φροντίσῃ διὰ καλλίτερόν μου. Δὲν μὲ ἀρέσει, κύριοι, τὸ σύστημα τῶν δημοκοπιῶν· ἕως ὅτου ὑπάρξῃ τὸ κοινοβούλιον αὐτὸ θὰ λέγω πάντοτε τὴν ἀλήθειαν, ὅπως ἡ κεφαλή μου τὴν ἐννοεῖ καὶ ἡ συνείδησίς μου τὴν ὑπαγορεύει· οἱ συμπολῖταί μου ἂς κρατήσωσι σημειώσεις τῆς διαγωγῆς μου καὶ ἂς μὲ δικάσωσιν εἰς τὴν τελευταίαν περίοδον. Ἐὰν ἐξέφρασα ἀρχὰς κατὰ τῆς ἐθνοφυλακῆς, καὶ νομίζει τοῦτο ἕκαστος, ὅτι δύναται νὰ τὸ λάβῃ ὡς ἀφορμὴν ἔχθρας κατ’ ἐμοῦ, πολὺ ἀπατᾶται. Ἡ ἑλληνικὴ κοινωνία, ἂν στερῆται ἄλλων, εὐτυχῶς δὲν στερεῖται νοὸς, ἀκούει ἐνταῦθα, ἐμβλέπει εἰς τοὺς ἀγῶνας ἑνὸς ἑκάστου πρὸς τὸ κοινὸν καλὸν, κρατεῖ τὰς σημειώσεις καὶ ἀνταμείβει ἕνα ἕκαστον συμφώνως πρὸς τὰς ἀρχάς του. Ὅταν, κύριοι, εἶπον περὶ ἐθνοφυλακῆς, δὲν ἐπρόκειτο περὶ τῶν ἰδεῶν, τὰς ὁποίας ἐξέφρασεν ὁ ἔντιμος συνάδελφός μου βουλευτὴς Ἀττικῆς· ὄχι δὲν θὰ ἤμην τόσον ἁπλοῦς ἢ τόσον ἄδικος, ὥστε νὰ ἐκφρασθῶ κατὰ τῶν συμπολιτῶν μου· ἐξέφρασα ἀληθείας, τὰς ὁποίας πάντες τὰς αἰσθανόμεθα καὶ οἱ συμπολῖταί μου τὰς ἐννοοῦν. Ἐὰν θέλετε ἐθνοφυλακὴν, κύριοι, πρέπει ἅπαντες οἱ πολῖται ἀνεξαιρέτως νὰ συντρέξωσι πρὸς τὸν σκοπὸν τοῦτον.

§68ΚΟΡΙΖΗΣ. Πηγαίνει ὁ λαὸς, αὐτο! δὲν ἐπῆγαν ποτέ.

§69ΛΕΚΚΑΣ. Ἡσυχάσατε, κύριοι, ἐδῶ ἤλθαμεν νὰ ὑπηρετήσωμεν τὴν Ἑλλάδα, νὰ εἴπωμεν τὰς ἀρχὰς καὶ τὰς ἰδέας τὰς ὁποίας μᾶς ἐπιβάλλει τὸ καθῆκον καὶ ὄχι νὰ ἐκφράζωμεν λόγους πρὸς δημαγωγίαν. Λοιπὸν τί νὰ σᾶς κάμῃ μόνον ὁ δυστυχὴς ὁ ξυλουργός, ὁ τεχνίτης, ὁ ἐργάτης, ὁ πιεζόμενος ὑπὸ ἀναγκῶν, ὁ ἔχων οἰκογένειαν, ὅταν ἔρχηται ἡ ἐξουσία καὶ τοῦ κλείῃ τὸ μαγαζεῖον, λέγουσα αὐτῷ νὰ ὑπάγῃ εἰς τὰ γυμνάσια τὴν μόνην ἡμέραν τῆς ἀναπαύσεώς του; ἢ νὰ τὸν ἀναγκάσῃ δι’ ὑπηρεσίαν, ὅταν ζητῇ ἄρτον δι’ ἑαυτὸν καὶ ἐνδύματα διὰ τὰ γυμνητεύοντα τέκνα του; τότε λαμβάνει χώραν ὁ καθ’ ἑκάστην φαινόμενος περίγελως. Ποῖος, κύριοι, ὅταν θέσῃ τὴν χεῖρά του ἐπὶ τῆς συνειδήσεως, δύναται νὰ εἴπῃ, ὅτι οἱ Ἕλληνες δύνανται 15 ἡμέρας νὰ ἐργάζωνται ἄμισθοι ἐν τῷ στρατῷ; ἀλλ’ ἐρωτήσατέ ποτε, ἐσπουδάσατε, ἀνεγνώσατε τὴν τάξιν τοῦ ἑλβετοῦ τὴν θέσιν ἐκείνου τοῦ ἐργοστασιάρχου καὶ τοῦ τεχνίτου ὡς καὶ τοῦ ἐπιστήμονος τὴν ἀνατροφήν· ὁ ἀρχηγὸς μιᾶς οἰκογενείας δὲν ἔχει τὰς αὐτὰς ἀνάγκας ὁποίας ἔχει ὁ Ἕλλην· αἱ αἶγες, ἡ ἀγελάς του, τὰ προϊόντα τῆς τέχνης καὶ οἱ ἀγροί του παρέχουν εἰς αὐτὸν τόσα μέσα, ὥστε δύναται νὰ παρέξῃ τὴν ὑπηρεσίαν του εἰς τὴν πατρίδα του καὶ 30 ἡμέρας; ὁ Ἕλλην ὅμως δύναται νὰ παρέξῃ τὴν τοιαύτην θυσίαν; οὐχί· ἐσυστήθησαν τάγματα, κατεγράφησαν ἐθνοφύλακες, ὑπηρέτησαν εἰς ἡμέρας πονηράς· καὶ ποῖος ἠρνήθη τοῦτο; καὶ τί εἶπον ἐγώ, κύριοι, εἰς τὴν ἀρχὴν τοῦ λόγου μου; ἐὰν, ὃ μὴ γένοιτο, ἡ φραγκικὴ δυσμένεια ὠθήσῃ τοὺς γείτονας ἡμῶν νὰ μᾶς πέμψωσι 50,000 στρατοῦ, τότε ὅλη ἡ Ἑλλὰς ὄχι ὅπως τὴν 19 Ἰουνίου καὶ τὸν Φεβρουάριον μὲ ὅπλα μόνον, ἀλλὰ καὶ μὲ πιστόλια καὶ μὲ τὰ ξύλα ἂν θέλετε καὶ αἱ γυναῖκες αὐταὶ θὰ ὑπάγουν πρὸς καταπολέμησιν αὐτοῦ· τοιοῦτον εἶναι τὸ αἴσθημα τοῦ Ἕλληνος. Δὲν πρόκειται ὅμως περὶ αὐτοῦ, ἀλλὰ περὶ τῆς ὑπάρξεως ἐθνικῆς δυνάμεως ἀναλόγως τῆς ὑπαρχούσης καταστάσεώς μας, καὶ ἂν οἱ θεσμοὶ τῆς λεγομένης ἐθνοφυλακῆς ἐπιβαρύνωσιν ἐξ ἴσου ἅπασαν τὴν Ἑλληνικὴν κοινωνίαν· ἐπὶ παραδείγματι ἓν τάγμα ἐθνοφυλακῆς ἔχει 400 ἄνδρας, ὅταν ἡ κυβέρνησις τοὺς ζητήσῃ οὐχὶ διὰ τὰ λεγόμενα γυμνάσια, ἀλλὰ δι’ ὑπηρεσίαν ἐπὶ μίαν ἢ δύω ἑβδομάδας θ’ ἀρνηθῶσι ταύτην, διότι οἱ ἐθνοφύλακες οὗτοι ἔχουν ἀπόλυτον ἀνάγκην συντηρήσεως καὶ ἑαυτῶν καὶ τῶν τέκνων των καὶ τότε ποῦ ὑπάρχει ἡ ἐθνωφελὴς ἰδέα τῆς ἐθνοφυλακῆς; μὴ παραξενεύεσθε· τί νὰ σᾶς κάμῃ ὁ δυστυχὴς ἐκεῖνος; τὸ μὲν πνεῦμα πρόθυμον ἡ δὲ σὰρξ ἀσθενής. Δὲν γίνεται ἄλλως, κύριοι, μὴ ἀπατώμεθα· ὅταν πρόκειται νὰ συζητήσωμεν ἰδέας γενικὰς περὶ τῆς πραγματικῆς ὑπάρξεως τοῦ ἔθνους καὶ οὐχὶ ἰδέας μερικὰς καὶ οὐχὶ περιποιήσεις ἀτόμων, πρέπει νὰ ἐπιφέρωμεν λεγομένην γυμνὴν τὴν ἀλήθειαν καὶ νὰ μὴ ἀπατῶμεν καὶ ἡμᾶς αὐτοὺς καὶ τὸ ἔθνος. Κύριοι, τί εἶπον περὶ τοῦ στρατοῦ; ἐζήτησα ὑπὲρ αὐτοῦ ὅ,τι εἶναι δυνατόν, ὅ,τι ἐπιτρέπουν αἱ δυνάμεις μας· σᾶς εἶπον, ὅτι πρέπει νὰ αὐξήσωμεν αὐτὸν καὶ νὰ μεταθέσωμεν ἀναλόγως τοὺς βαθμολόγους καὶ ὅταν ἔλθωμεν εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν στρατιωτικῶν, τότε θὰ ἴδετε ὁποίας ἰδέας θὰ σᾶς ἀναφέρω. Ἔστειλαν, κύριοι, ἀνικάνους ἀξιωματικοὺς εἰς τὴν ἐθνοφυλακὴν καὶ ὁ κ. Κολιάτσος τοὺς εὗρεν ἀνικάνους καὶ τοὺς ἀπέπεμψε. Κύριε τῶν δυνάμεων, θαῦμα τοῦτο.

§70ΚΟΛΙΑΤΣΟΣ. Ὄχι ὅλους.

§71ΛΕΚΚΑΣ. Ἀθλία, κύριοι, ἡ κυβέρνησις, ἥτις διὰ νὰ γυμνάσῃ πολίτας ἐξέλεξε τοὺς ἐλεεινοτέρους τῶν ὑπαλλήλων διὰ νὰ πράξωσι τοῦτο, ἦτο ἀθλία, δὲν ἐγνώριζε τὸν προορισμόν της· τὸ νὰ ἀκούω ὅμως, ὅτι ἐδιοίκησαν τάγματα καλλίτερα ἀπὸ παλαιοὺς ἀξιωματικούς, τοῦτο σᾶς παρακαλῶ, ἐπιτρέψατέ μοι νὰ μὴ τὸ πιστεύσω. Εἴκοσιν ἓξ ἔτη ὑπηρέτησα, σᾶς εἶπον καὶ πρότερον, ἐν τῷ στρατῷ, 18 ἔτη εἰς τὰς ἄλλας ἀνάγκας τῆς στρατιωτικῆς ὑπηρεσίας καὶ μετὰ ταῦτα ἐδιοίκησα τοὺς σκαπανεῖς, ἓν ἀπὸ τὰ καλλίτερα σώματα τοῦ στρατοῦ μας, καὶ μολαταῦτα, τὸ ὁμολογῶ, εἶμαι ὁ ἀθλιέστερος διοικητὴς ἑνὸς τάγματος πεζικοῦ παραβαλλόμενος πρὸς τοὺς ὑπάρχοντας διοικητάς· πῶς ἔρχονται ὅμως ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι ποτὲ δὲν εἶδον στρατὸν, δὲν ἔμαθον ὁπλικήν, τακτικὴν πολεμικὴν, γυμνάσια κτλ., πῶς αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι, ἐκτὸς ἂν ἐπῆλθεν εἰς αὐτοὺς τὸ πνεῦμα τοῦ κυρίου, ἐδιοίκησαν τάγματα καλλίτερα ἀπὸ τοὺς παλαιοὺς διοικητὰς διελθόντας τὴν ζωήν των ὅλην εἰς τὸν στρατόν; αὐτὸ τὸ πρᾶγμα νομίζω, ὅτι εἶναι πρωτοφανὲς θαυματούργημα καὶ δὲν τὸ καταλαμβάνει ἡ μικρὰ κεφαλή μου.

§72ΚΟΛΙΑΤΣΟΣ. Ἡμεῖς ὅμως τὸ κατωρθώσαμεν καὶ εἴχαμεν περισσοτέραν πειθαρχίαν εἰς τὰ τάγματα ἀπὸ ἐκείνην ἡ ὁποία ὑπῆρχεν εἰς τὸ στρατόπεδον.

§73ΛΕΚΚΑΣ. Νὰ σᾶς τὸ εἴπω, κύριοι, τί συνέβη εἰς τὴν περίστασιν τοῦ κ. Κολιάτσου; ἂς μοὶ ἐπιτρέψῃ τὴν παρατήρησιν, εὑρίσκεται εἰς πληρεστάτην ἄγνοιαν τῶν γεγονότων· ἐσύγχυσε τὸ εὐγενὲς αἴσθημα τοῦ Ἕλληνος πρὸς τὴν τάξιν μὲ τὴν ἱκανότητα τοῦ ἀξιωματικοῦ καὶ μάλιστα τοῦ διοικητοῦ. Κύριοι, ὄχι ἐγὼ, τὸ εἶπεν ὁ μέγας Φρεδερῖκος ὁ σοφὸς καὶ μέγας ἀληθῆ, στρατιωτικὸς, ὅστις ἔζησε εἰς τὰ 1700 τόσα· ἠξεύρετε τί λέγει; «Ἐκεῖ κάτω εἰς τὴν ἀφανῆ καὶ μικρὰν ἐκείνην χώραν ἐγεννήθη ἡ τάξις καὶ ἡ πειθαρχία.»

§74ΜΙΛΗΣΗΣ. Δι’ ἡμᾶς τὸ λέγεις;

§75ΛΕΚΚΑΣ. Διὰ τὰ θαύματα τῆς ἐθνοφυλακῆς, τὰ ὁποῖα ἀποδίδει ὁ κύριος Κολιάτσος εἰς τὴν ἐθνοφυλακήν· ἂν ἐπῆλθον ἄριστα ἀποτελέσματα αὐτὰ ὀφείλονται εἰς τὴν φιλόνομον, εἰς τὴν, οὕτω, εἰπεῖν, φυσικὴν ῥοπὴν καὶ τάσιν τοῦ Ἕλληνος πρὸς τὴν τάξιν, εἰς τὴν περιφρόνησιν αὐτοῦ πρὸς τοὺς κινδύνους, εἰς τὸ αἴσθημα τέλος τῆς καταπαύσεως πάσης ἀταξίας. Λυποῦμαι βεβαίως, διότι εἰς τὸν ἔντιμον συνάδελφόν μου ἔκαμον αὐτὴν τὴν παρατήρησιν, ἀλλ’ ἐγὼ δὲν πταίω, αὐτὸς τὴν ἐπροκάλεσεν. Ἂν νομίζῃ, ὅτι εἶναι τόσον εὔκολον πρᾶγμα ἡ ὕπαρξις διοικητῶν ταγμάτων, ἀπατᾶται ἀπάτην μεγάλην, καὶ νὰ σᾶς εἴπω τὴν ἀλήθειαν· ἐὰν αἱ ἰδέαι αὗται ὑπάρχωσι καὶ εἰς ἄλλους, προσθέτω ἀπροφυλάκτως, ἀλλοίμονον εἰς ἐκείνας τὰς ἀνεπτυγμένας κοινωνίας, αἱ ὁποῖαι δαπανοῦν ἑκατομμύρια διὰ νὰ μορφώσουν λοχαγοὺς καὶ διοικητὰς, ὅταν ᾖναι εὔκολον νὰ ἀναλάβουν τὴν διοίκησιν ἄλλοι, ἔστω καὶ ἐπιστήμονες, καὶ νὰ ἀναπληρώσωσιν αὐτοὺς ἄνευ οὐδεμιᾶς προετοιμασίας. Παύων τὸν λόγον μου δὲν προσθέτω οὐδὲν ἄλλο, ἀλλ’ ἐπανερχόμενος εἰς τὴν ἀρχικὴν ἰδέαν μας, παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ σκεφθῇ περὶ τῶν μέτρων, τὰ ὁποῖα ὑπεβλήθησαν περὶ τῆς γυμνάσεως τῶν μαθητῶν τοῦ Πανεπιστημίου, τῶν γυμνασίων, τῶν ὑπαλλήλων, διὰ τῆς μεταῤῥυθμίσεως ἰδίως τοῦ περὶ στρατολογίας Νόμου, διότι ἄνευ τούτων, πᾶν τὸ ἐνεργηθησόμενον ἔσεται καθαρὰ ἀγυρτία, ἐθνικὸς ἐμπαιγμός.

§76ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. Κεφαλ. 5. Δημοσία ὑγεία. Ἄρθρον ά. Προσωπικὸν δημοσίων ἰατρῶν 13,860. Ἡ ἐπιτροπὴ γνωμοδοτεῖ ἐπ’ αὐτοῦ, ὅπως διορίζωνται ἐπαρχιακοὶ ἰατροὶ, ἐν αἷς ἐπαρχίαις δὲν ὑπάρχουσιν ἐπιστήμονες.

§77ΚΑΡΑΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΣ. Νὰ μᾶς εἴπῃ ὁ κ. ὑπουργὸς, ἂν ἀποδέχεται τὸ σύστημα αὐτὸ τῆς ἐπιτροπῆς.

§78Θ. Α. ΖΑΪΜΗΣ (Πρωθυπουργός). Κύριοι, ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον οἱ ἰατροὶ τῶν ὁποίων ἡ δαπάνη εἶναι εἰς τὸν προϋπολογισμὸν, διορίζονται εἰς μέρη ὅπου δὲν ὑπάρχουν ἐπισήμως ἀνεγνωρισμένοι ἰατροί.

§79ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. Ἄρθρον βʹ. ἔξοδα τῶν δημοσίων ἰατρῶν 1,500.

§80ΒΑΛΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Καθὼς γνωρίζετε, ποτὲ οἱ ἰατροὶ δὲν κάμνουν περιοδείας, ὥστε ἢ πρέπει νὰ ἀπαλειφθῇ τὸ ἄρθρον αὐτὸ ἢ νὰ περιορισθῇ.

§81ΚΑΡΑΛΙΒΑΝΟΣ. Ἐγὼ ἤθελον προτείνει εἰς τὴν Βουλὴν καὶ τὴν Κυβέρνησιν τὴν αὔξησιν τῆς δαπάνης διὰ τὰ ἔξοδα τῶν δημοσίων ἰατρῶν. Γνωρίζετε, κύριοι, ὅτι ὁ ἐμβολιασμὸς σήμερον εἶναι ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος προλαμβάνει τὴν κοινωνίαν ἀπὸ μεγάλα δυστυχήματα καὶ βεβαιωθῆτε ὅτι ἡ ἁμαρτία αὐτὴ, ἡ ὁποία ὑπάρχει εἰς τὴν Ἑλλάδα (δὲν πρέπει νὰ τὴν ἀρνηθῶμεν) ἡ ἀτέλεια τοῦ δαμαλισμοῦ δύναται νὰ προκαλέσῃ τὴν μεγαλειτέραν καταστροφὴν εἰς τὴν ὑγείαν τοῦ ἀνθρώπου. Ἔχομεν παραδείγματα ἄπειρα, ὅτι διὰ τῆς δαμαλίδος ἀντὶ νὰ ὠφελήσωμεν βλάπτομεν τὴν κοινωνίαν... (θόρυβος).

§82ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κάμετε ἡσυχίαν, κύριοι, διὰ νὰ ἀκούεται ὁ ῥήτωρ.

§83ΚΑΡΑΛΙΒΑΝΟΣ. Ὄχι, διότι ἡ δαμαλὶς δὲν προφυλάττει τὸν ἄνθρωπον ἀπὸ τὴν εὐλογίαν, ἀλλὰ, διότι δὲν γίνεται χρῆσις δαμαλίδος γνησίας καὶ διότι ὁ δαμαλισμὸς δὲν ἐνεργεῖται ὅπως ἡ ἐπιστήμη ὑπαγορεύει καὶ ἀπαιτεῖ. Αὐτὰ τὰ δύο εἶναι πολὺ σπουδαῖα αἴτια καὶ παρὰ πολὺ ἐπέστησαν τὴν προσοχὴν των αἱ κυβερνήσεις εἰς αὐτὰ τὰ δύο διότι, ὅπως εἶπον, διὰ τῆς δαμαλίδος δύνανται εἰς τὸν ἄνθρωπον νὰ εἰσέλθωσι νοσήματα σπουδαιότατα, κακοήθη, δυσίατα καὶ κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον νὰ μολυνθῇ ἡ κοινωνία ἀνεπαισθήτως καὶ νὰ φθάσωμεν, ὥστε μίαν ἡμέραν οἱ ὀργανισμοὶ οὗτοι νὰ μὴ δύνανται ν’ ἀποφεύγωσι τὰς ἀσθενείας ἐκείνας εἰς τὰς ὁποίας ὁ ἰατρὸς παρουσιάζεται παρηγορητικῶς καὶ ὄχι διὰ νὰ φέρῃ θεραπείαν. Δύο τινὰ ἀπαιτοῦνται, πρῶτον πρέπει νὰ φροντίσῃ ἡ Κυβέρνησις διὰ παντὸς τρόπου καὶ τῆς μεγαλειτέρας προσοχῆς νὰ λάβῃ δαμαλίδα γνησίαν ἀπὸ πηγὰς καθαρὰς, ἐπισήμως ἀνεγνωρισμένας, ὅτι δύνανται νὰ παράσχωσι τοιαύτην ὕλην, ἥτις νὰ ᾖναι ἀπ’ εὐθείας ἀπὸ δαμάλας, καὶ ἐγὼ ὡς ἰατρὸς δύναμαι νὰ βεβαιώσω, ὅτι εἶδον εἰς τὴν πεῖράν μου δυστυχήματα συμβάντα ἕνεκα τῆς κακῆς ποιότητος τῆς δαμαλίδος. Πάλιν παρακαλῶ τὴν κυβέρνησιν νὰ δώσῃ τὴν προσοχήν της εἰς τοῦτο, διότι ἂς ᾖναι βεβαία, ὅτι προλαμβάνει ἕνα μέγιστον ἐχθρὸν τῆς κοινωνίας (θόρυβος). Δὲν εἶναι μικρὸν τὸ πρᾶγμα, κύριοι, εἶναι πολὺ σπουδαῖον.—Δεύτερον δὲν πρέπει νὰ ἐμπιστεύεται ὁ δαμαλισμὸς εἰς ἀνθρώπους ἐμπειρικοὺς, ἀλλ’ εἰς καθ’ αὑτὸ ἰατροὺς, οἵτινες πρέπει ν’ ἀντιλαμβάνωνται καὶ δίδωσιν ὅλην τὴν προσοχήν των καὶ εἰς τὴν ὕλην, ἥτις στέλλεται εἰς αὐτοὺς, νὰ ᾖναι εἰς κατάστασιν νὰ τὴν κρίνουν καὶ ἀκόμη εἰς ὅλους τοὺς δαμαλισμοὺς τοὺς ὁποίους κάμνουν, ὥστε ὄχι μόνον ἁπλῶς νὰ ἐμβολιάζουν καὶ ἀπέρχωνται, ἀλλὰ νὰ προσέχωσιν καὶ εἰς τὴν πορείαν τοῦ δαμαλισμοῦ καὶ νὰ ᾖναι εἰς θέσιν ἑκάστοτε νὰ ὑποβάλλουν εἰς τὴν κυβέρνησιν ἐκθέσεις ἀπὸ τὰς ὁποίας δύναται νὰ προκύπτῃ ὠφέλεια καὶ ἀπὸ τὰς ὁποίας φωτιζόμενον καὶ τὸ ἰατροσυνέδριον, δύναται νὰ ἐπιφέρῃ βελτιώσεις. Ἐπὶ τέλους τοσοῦτον περισσότερον εἶναι ἀναγκαῖον τοῦτο, ἐφ’ ὅσον ἐπικρατεῖ μία ἰδέα, κύριοι, ὅτι ὁ δαμαλισμὸς ἀπολύτως ἔβλαψε τὸν ἀνθρώπινον διοργανισμὸν καὶ δὲν εἶναι ἰδέα ἁπλῶν ἰατρῶν, δηλ. μὴ φερόντων καθηγεσίας βαθμὸν, δὲν ἐννοῶ ἐδῶ εἰς τὴν Ἑλλάδα, ἀλλ’ εἰς τὴν Εὐρώπην, εἶναι ἐπισήμων καθηγητῶν καὶ ἀκαδημιῶν ἀκόμη ἡ γνώμη αὐτή. Εὐτυχῶς ὅμως ἡ ἰδέα αὕτη τῶν μεγάλων αὐτῶν ἀνδρῶν εἶναι ἐσφαλμένη ὅπως ἀπέδειξαν πειράματα πολλὰ καὶ ἐν Παρισσίοις καὶ ἐν Βιέννῃ καὶ ἐν Βερολίνῳ καὶ ἀλλαχοῦ. Ἀναγκάζομαι, κύριοι, νὰ κάμω περὶ τούτου λόγον, διότι καὶ ἄλλοτε εἷς ἰατρὸς συνάδελφος ἐπραγματεύθη περὶ τούτου καὶ ἔγραψεν εἰς μίαν ἐφημερίδα ἐπικαλούμενος εἰς ἀρωγὴν τοὺς ἄνδρας ἐκείνους καὶ βεβαιόνων, ὅτι ἂν ηὔξησαν αἱ χοραδικαὶ ἀσθένειαι, τὰ φθισικὰ νοσήματα καὶ ὅλα τὰ τῆς κακοχυμίας, τοῦτο συνέβη ἀφ’ ὅτου εἰσέδυσεν εἰς τὸν ἀνθρώπινον ὀργανισμὸν ἡ δαμαλίς. Αὐτὸ εἶναι τὸ ὁποῖον μὲ ἔκαμε νὰ λάβω τὸν λόγον σήμερον καὶ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τῆς κυβερνήσεως. Ἀλλ’ ὅπως εἶπον, τοῦτο εὐτυχῶς δὲν ἀληθεύει· ἂν δὲ συνέβησαν δυστυχήματά τινα, συνέβησαν διότι ἡ δαμαλὶς δὲν ἦτο γνησία, καθαρὰ, ἦτο ἐξηγμένη ἀπὸ πρόσωπα, ἀπὸ παιδία, τὰ ὁποῖα ἐμβολιάσθησαν ὑπὸ καθαρᾶς δαμαλίδος, ἔφεραν ὅμως ἐν ἑαυτοῖς κακοχυμίαν διαφόρου φύσεως. Ἠναγκάσθην μάλιστα τότε, κύριοι, νὰ γράψω τινὰ περὶ τούτου διὰ ν’ ἀναιρέσω τὴν ἰδέαν ἐκείνην, ἥτις ἐῤῥίφθη εἰς τὴν κοινωνίαν καὶ σᾶς βεβαιόνω ὅτι τινὲς δὲν ἠθέλησαν νὰ ἐμβολιασθῶσιν, ὅταν εἴχομεν τὴν τελευταίαν ἐπιδημίαν τῆς εὐλογίας μόνον καὶ μόνον, διότι εἶδον αὐτὴν τὴν διατριβὴν εἰς τὸ «Φῶς». Βλέπετε λοιπὸν πόσον σπουδαῖον εἶναι τοῦτο τὸ ζήτημα, ὥστε ἡ κυβέρνησις νὰ φροντίσῃ νὰ ἔχῃ καθαρὰν δαμαλίδα. Σπουδαιότατον δὲ εἶναι ἀκόμη νὰ ἐπιφορτίζωνται οἱ ἰατροί, οἵτινες νὰ ἐκτελοῦν τὸν ἐμβολιασμὸν μετὰ μεγάλης προσοχῆς, νὰ κυνηγῶσι τὴν πορείαν τοῦ ἐμβολιασμοῦ καὶ νὰ κρατῶσι σημειώσεις καὶ νὰ κάμνωσιν ἐπὶ τέλους ἐκθέσεις, τὰς ὁποίας νὰ πέμπωσιν εἰς τὸ ὑπουργεῖον καὶ δι’ αὐτοῦ εἰς τὸ ἰατροσυνέδριον, ὅπως ἀπὸ τὰς παρατηρήσεις τῶν ἰατρῶν ἐκείνων, κοινοποιουμένας ὑπὸ τοῦ ἰατροσυνεδρίου, δύναται νὰ φωτίζωνται καὶ οἱ λοιποὶ ἰατροί, διότι δὲν δύνανται ὅλα τὰ πράγματα νὰ διδάσκωνται ἀπὸ τῆς ἕδρας, ἀλλὰ καὶ ὑπὸ τῆς πείρας. Τοῦτο συμβαίνει νὰ γίνηται εἰς ὅλα τὰ ἔθνη. Διὰ τὸν λόγον αὐτὸν παρακαλῶ καὶ τὴν βουλὴν καὶ τὴν κυβέρνησιν ν’ αὐξήσῃ αὐτὸ τὸ ποσὸν καὶ νὰ τὸ λάβῃ καὶ ἡ σημερινὴ καὶ ἡ μέλλουσα ὑπὸ σπουδαίαν ἔποψιν, ἂν θέλῃ νὰ μὴ ἴδῃ τὴν κοινωνίαν μίαν ἡμέραν κατατρυχομένην ἀπὸ φοβερὰ νοσήματα.

§84ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (ἀναγινώσκει). «Κεφ. Εʹ. ἄρθρον 2. Ἔξοδα δημοσίων ἰατρῶν, 1,500.»

§85ΤΑΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Τί λέγει ὁ κ. ὑπουργός; Γίνεται πρότασις αὐξήσεως.

§86Θ. Α. ΖΑΪΜΗΣ (πρωθυπουργός). Κύριοι, ἐγὼ βεβαίως δὲν θέλω νὰ ὁμιλήσω περὶ τῶν ἀτοπημάτων ἢ μὴ τοῦ ἐμβολιασμοῦ, ἐξ ἐναντίας οὐδεὶς λόγος ὑπάρχει πρὸς ὑποστήριξιν τῶν ἀτοπημάτων, ἅτινα ἐλέχθησαν, ὅτι δύνανται νὰ ἐπέλθωσιν ἐκ τοῦ ἐμβολιασμοῦ. Ὅ,τι ἰδίως ἐπασχολεῖ τὴν κυβέρνησιν εἶναι ἡ ἀντίστασις τῶν κατοίκων εἰς τὸ νὰ ἐμβολιασθῶσι, δὲν θέλουν, κύριοι, νὰ ἐμβολιασθῶσιν. Εἴμεθα ἠναγκασμένοι δυνάμει τοῦ νόμου νὰ καταμηνύωμεν τούτους· καὶ διὰ τοῦτο δι’ αὐτὸν τὸν λόγον ἡ νόσος εὐλογία ἀνεφάνη καὶ ἀναφαίνεται καθ’ ἑκάστην ἐντὸς τῶν πόλεων καὶ τῶν χωρίων. Ὡς πρὸς τὴν δαμαλίδα τὸ ἰατροσυνέδριον ἔσχε τὴν φροντίδα, ὥστε ἡ δαμαλὶς νὰ ἔχῃ ὅλας τὰς ἰδιότητας, τὰς ὁποίας ἀνέφερεν ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς κ. Καραλίβανος. Τὴν συλλογὴν τῆς δαμαλίδος εἶναι ἐπιφορτισμένος ὁ κύριος Ἀλβέρτης γνωστὸς διὰ τὴν ἐπιτηδειότητά του καὶ τὴν ἐπιμέλειάν του περὶ τοῦτο. Μέχρι τοῦδε οὐδὲν παράπονον ἀνεφέρθη, ὅτι ἡ δαμαλὶς ἡ στελλομένη ἔσχε κακὰ ἀποτελέσματα. Τὰς παρατηρήσεις τοῦ κυρίου Καραλιβάνου θέλω τὰς μεταβιβάσει εἰς τὸ ἰατροσυνέδριον, τὸ ὁποῖον εἶναι τὸ ἁρμόδιον σῶμα, διὰ νὰ λάβῃ ὅλην τὴν πρόνοιαν περὶ τούτου. Ἂν νομίζετε, ὅτι πρέπει νὰ παρουσιασθῇ ποσόν τι ἀκόμη, διὰ νὰ χρησιμεύσῃ εἰς ἀπόκτησιν ὅσον τὸ δυνατὸν καλλιτέρας δαμαλίδος, δὲν ἔχω ἀντίδρασιν νὰ δεχθῶ καὶ 500 καὶ 1000 δραχμῶν προσθήκην. Ὁ βουλευτὴς Λακεδαίμονος κ. Βαλασόπουλος ἐζήτησε τὴν ἀφαίρεσιν τῶν ἐξόδων τῆς περιοδείας τῶν ἐπαρχιακῶν ἰατρῶν. Ταῦτα στηρίζονται εἰς νόμον. Ἀλλ’ ἔκαμε τὴν ἀντίῤῥησιν, ὅτι οἱ ἰατροὶ αὐτοὶ δὲν περιοδεύουν· ἀλλ’ ἂν δὲν περιοδεύσουν, δὲν θέλουν λάβει, ἂν ὅμως περιοδεύσουν, δικαιοῦνται δυνάμει τοῦ νόμου νὰ ζητήσωσι τὰ ἔξοδα αὐτά. Πρέπει λοιπὸν νὰ ᾖναι ἐγγεγραμμένα καὶ ἂν μένουν καὶ κάμουν περιοδείαν θέλουν πληρωθῆ, ἂν δὲ δὲν τὴν κάμουν, δὲν θέλουν λάβει τίποτε. Ἂν ἀφαιρεθῶσι καί τινες τῶν ἰατρῶν αὐτῶν περιοδεύσωσι, διὰ ποῖον λόγον νὰ ἔλθῃ ὁ ὑπουργὸς νὰ ζητήσῃ ἀναπληρωτικὴν πίστωσιν δι’ ἓν τοιοῦτον νόμιμον ἔξοδον;

§87ΒΑΛΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ εἶπον, ὅτι τὸ ποσὸν εἶναι πολὺ, διότι ἄλλοι μὲν ἰατροὶ ἔχουν νὰ περιοδεύσουν 4, 5 δήμους (θόρυβος). Διὰ τὴν διατήρησιν τῆς δαμαλίδος (διάλογοι) νομίζω, ὅτι τὸ ποσὸν εἶναι ἀρκετὸν διὰ τὴν διατήρησιν καὶ τὴν διανομὴν. Δὲν εἶναι ὁ λόγος περὶ ἐμβολιασμοῦ ὑπὸ δημοσίων ἰατρῶν (θόρυβος καὶ διάλογοι παρατεταμένοι). Αὐτὸ ἀπέδειξεν ἡ πεῖρα. Καθόσον ἀφορᾷ, ὅτι ἡ δαμαλὶς ἐνίοτε ἐμβολιάζεται ἀπὸ σώματα ὑγιᾶ εἰς σώματα νοσηρὰ, αὐτὸ δὲν ἐφάνη εὐτυχῶς εἰς τὴν Ἑλλάδα. Μάλιστα ἔγεινε μία διατριβὴ ὅτε συνέβη τοῦτο, ἀλλὰ ταῦτα ἀκόμη δὲν ἐβεβαιώθησαν (διάλογοι) οὔτε παρεδέχθησαν, ὅτι εἶναι ὁ ἐμβολιασμὸς τῶν φθισικῶν παθῶν (θόρυβος). Αὐτὸ εἰς τὴν Εὐρώπην εἶναι σπουδαῖον πρᾶγμα. Εἶναι περιττὸν λοιπὸν νὰ θέσωμεν καὶ ἡμεῖς τοιαῦτα... (θόρυβος καὶ διάλογοι).

§88ΚΑΡΑΛΙΒΑΝΟΣ. Κύριε πρόεδρε, ὁ κύριος πρωθυπουργὸς εἶχε τὴν καλοσύνην νὰ παραδεχθῇ τὴν αὔξησιν. Ἀλλὰ προσθέτω, παρακαλῶ εἰς τὸ ἑξῆς νὰ δοθῇ αὐστηρὰ διαταγὴ, ὥστε ὁ δαμαλισμὸς νὰ ἀνατίθεται εἰς ἐπιστήμονας ἰατρούς....

§89ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶπεν, ὅτι θὰ ἀναγγείλῃ τὰς παρατηρήσεις εἰς τὸ ἰατροσυνέδριον. Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις;

§90ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§91ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη.

§92ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (ἀναγινώσκει). «Ἄρθρ. 3. Προσωπικὸν μαιευτηρίου 2,850.»

§93ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις;

§94ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§95ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη.

§96ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (ἀναγινώσκει). «Ἄρθρον 5. Προσωπικὸν δημοσίων λουτρῶν 3,458.»

§97ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις;

§98ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§99ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη.

§100ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (ἀναγινώσκει). «Ἄρθρον 6. Ἔξοδα δημοσίων λουτρῶν 1,050.»

§101ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις;

§102ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Κύριε πρόεδρε, θὰ παρακαλέσω τὴν κυβέρνησιν, ἐπειδὴ δὲν ἐλήφθη κανὲν μέτρον μέχρι τοῦδε περὶ αὐτῶν τῶν λουτρῶν, τὰ ὁποῖα ἕκαστος κατανοεῖ πόσον εἶναι ἀναγκαῖα εἰς τὴν κοινωνίαν, νὰ σκεφθῇ νὰ φέρῃ μίαν βελτίωσιν εἰς αὐτὰ, τὰ ὁποῖα καὶ τιμὴν περιποιοῦν εἰς τὸν τόπον καὶ ἄνεσιν θὰ προσφέρωσιν εἰς τοὺς πολίτας ἐκείνους, οἵτινες προσέρχονται χάριν τῆς ὑγείας των εἰς αὐτὰ, καὶ νομίζω εἰς ἀριθμὸν μέγαν, καὶ ἑπομένως εἶναι ἀνάγκη νὰ χορηγηθῶσιν ἐκεῖνα τὰ μέσα τὰ δυνατὰ καὶ ἀνάλογα πρὸς τὴν κατάστασίν μας διὰ νὰ μὴ παρουσιάζωνται εἰς αὐτοὺς δυσκολίαι ὅπως δυστυχῶς συμβαίνει, καὶ ἀντὶ νὰ εὕρωσι θεραπείαν, εὑρίσκουσι τὸ ἐναντίον.

§103Θ. Α. ΖΑΪΜΗΣ (πρωθυπουργός). Μετὰ πολλῆς εὐχαριστήσεως δύναμαι νὰ διαβεβαιώσω, ὅτι ἡ κυβέρνησις ἀσχολεῖται εἰς σχέδιον περὶ παραχωρήσεως τῶν λουτρῶν εἰς ἰδιωτικὴν ἑταιρίαν.

§104ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Τὸ λαμπρότερον πρᾶγμα, τὸ ὁποῖον δύναται νὰ γίνῃ.

§105ΠΟΛΛΟΙ. Ἀρκετά· ἐμπρὸς, κ. πρόεδρε, δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις.

§106ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (ἀναγινώσκει). «Ἄρθρον 7. Δημόσια θεραπευτήρια 92,082.»

§107ΒΑΛΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ ἄλλοτε ἔλαβον τὸν λόγον ἐπὶ τῆς δαπάνης αὐτῆς, τὴν ὁποίαν ὑφίσταται τὸ δημόσιον, διὰ τὰ θεραπευτήρια τῶν σπυροκωλιώντων, πλέον τῶν 14,000, ὅτι εἶναι περιττή. Ἐκ τῆς καταστατικῆς, τὴν ὁποίαν καὶ ἄλλοτε σᾶς ἐξέθηκα, ἐξάγεται ὅτι οὐδεμία θεραπεία γίνεται, ὅτι περιωρίσθη αὕτη ἡ νόσος εἰς πολλὰ ὀλίγον ἀριθμόν, καὶ δίκην λαγωῶν... (διάλογοι), καὶ ἂν ὑπάρχουν εἷς ἢ δύο, αὐτὸ δὲν ἀπαιτεῖ, ὥστε μία δαπάνη τόσον μεγάλη νὰ γίνηται ὑπὸ τοῦ δημοσίου· διότι εἷς ἢ δύο πολὺ καλὰ δύνανται νὰ θεραπευθοῦν ἀπὸ τοὺς κατὰ τόπους ἰατρούς, οἵτινες βρίθουν, εἰς ὅλους τοὺς δήμους καὶ τὰ χωρία ὑπάρχουν τοιοῦτοι ἰατροί· αὐτοὶ δὲν δύνανται νὰ τοὺς θεραπεύσωσι καλλίτερα καὶ ταχύτερα παρὰ νὰ τοὺς μεταφέρωμεν 20 ὥρας μακρὰν διὰ νὰ θεραπευθῶσι; Αὐτὴ ἡ δαπάνη δὲν εἶναι παρὰ μία προμήθεια διὰ μερικὰ πρόσωπα. Ἔπειτα ἡμεῖς ἔχομεν νοσοκομεῖον συφιλιτικῶν παθῶν· ἀλλὰ λέγω, ὅτι τοῦτο δὲν εἶναι ἀναγκαῖον, διότι πανταχοῦ ὑπάρχουν τοιοῦτοι ἐπιστήμονες ἰατροί....(θόρυβος).

§108Χ. ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε πρόεδρε, ὁ βουλευτὴς...(θόρυβος).

§109ΤΙΝΕΣ. Κύριε πρόεδρε δὲν ἀκούομεν.

§110Χ. ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ (ἀπὸ τοῦ βήματος). Ὁ βουλευτὴς Λακεδαίμονος κ. Βαλασόπουλος βεβαίως εἶναι ἁρμόδιος νὰ λαλήσῃ περὶ θεραπευτηρίων· ἀλλὰ τοῦτο δὲν ἀποκλείει καὶ ἐμὲ νὰ λαλήσω περὶ τῶν ἀναγκῶν ἐπαρχιῶν τινων, καταμαστιζομένων ἀπὸ τὴν νόσον τοῦ σπυροκώλου (διάλογοι). Ὅτε ἐσυστήθησαν τὰ θεραπευτήρια, κύριοι, ἡ κατάστασις τῆς ὑγείας πολλῶν ἐπαρχιῶν, καθόσον ἀφορᾷ τὸ νόσημα τοῦτο, ἦτο ἐλεεινοτάτη· οἱ κατὰ περίστασιν ἰδόντες τὰς ἐκθέσεις τῶν νομαρχιακῶν ἰατρῶν κατὰ τὰς ἐποχὰς ἐκείνας, ἀναντιῤῥήτως ἐλεεινολόγησαν τὴν κατάστασιν τοῦ τόπου, ὅστις μεταξὺ τῶν ἄλλων κακῶν, ὅσα ὑπέστη ἀπὸ τὰς εἰσβολὰς τῶν ξένων κατὰ τὸν μεσαιῶνα, ἐφιλοδωρήθη ὑπ’ αὐτῶν, ὡς ἔλεγον αἱ ἐκθέσεις καὶ μὲ τὸ νόσημα τοῦτο. Ἡ κυβέρνησις τῆς ἐποχῆς ἐκείνης, σύνοιδεν νὰ ἐξαλείψῃ τὸ νόσημα τοῦτο ἀπὸ τὴν Ἑλλάδα, τὸ ὁποῖον, ὡς γνωρίζουν οἱ ἐπιστήμονες, εἶχε καταστρέψει πολλὰς οἰκογενείας, διότι εἶχε καταντήσει συγγενικὸν νόσημα. Ὅστις ἔλαβε τὴν ἀτυχίαν νὰ ἐπισκεφθῇ κανὲν ἐκ τῶν νοσοκομείων, ὅπου εἶχον συγκεντρωθῆ οἱ δυστυχεῖς οὗτοι πάσχοντες, ἀναντιῤῥήτως ἀπέστρεψε τὸ πρόσωπόν του ἀπὸ τὴν εἰδεχθῆ μορφὴν τοῦ πάσχοντος ἐκείνου. Τὰ θεραπευτήρια ἐπήνεγκον, ὡς ὁ ἔντιμος βουλευτὴς Σπάρτης εἶπε, σπουδαίαν ὑπηρεσίαν καὶ ἐξήλειψαν ἀπὸ πολλὰ μέρη τὸ νόσημα τοῦτο· ἀλλὰ τάσις πρὸς παράλογον οἰκονομίαν κατὰ διαφόρους καιροὺς, ὡλιγόστευσε τὰ θεραπευτήρια ταῦτα καὶ τὰ περιώρισεν εἰς τρία ἢ δύο ἤτοι ἓν εἰς Καλάμας καὶ ἓν εἰς Μεσολόγγιον. Ὁ περιορισμὸς οὗτος φυσικὰ κατέστησε δύσκολον τὴν μεταφορὰν τῶν πασχόντων ἀπὸ τὰ ἄκρα τοῦ νομοῦ εἰς τὸ κέντρον. Πρέπει δὲ νὰ γνωρίζητε, ὅτι ἡ ἰδέα τοῦ νοσοκομείου, ὅτι ἡ ἰδέα τῆς ἐντὸς νοσοκομείου θεραπείας, εἶναι ἀποτρόπαιος εἰς τοὺς χωρικούς μας. Δὲν ἠδυνήθησαν νὰ ἐννοήσωσιν ἀκόμη τὸ φιλανθρωπικὸν αὐτὸ ἵδρυμα, τὸ ὁποῖον ἐπεκτείνει τὰς φιλανθρωπικὰς ἐργασίας του πρὸς μέγα μέρος ἀνθρώπων δι’ ὀλίγων δαπανῶν· τὸ ὑποθέτουν προπαρασκευὴν πρὸς θάνατον, διὰ τοῦτο συγκεντρόνονται δυσκόλως οἱ πάσχοντες ἐκεῖ. Προσθέσατε δὲ, ὅτι κατά τινα πρόληψιν, ἥτις ἐπικρατεῖ μεταξὺ τῶν χωρικῶν μας, θεωροῦσιν ἐντροπὴν νὰ μαρτυρήσωσιν, ὅτι πάσχουσιν ἀπὸ τὸ νόσημα τοῦτο· καὶ τότε μόνον ἀναγκάζονται νὰ τὸ φανερώσωσιν, ὅταν τὰ κρέατά των πέσωσιν ἀπὸ τὴν γάγγραιναν. Περιορισθέντα, λέγω, τὰ νοσοκομεῖα ταῦτα, ἕνεκα τῶν οἰκονομιῶν, διότι κατὰ δυστυχίαν ὁσάκις συζητοῦμεν τοὺς προϋπολογισμοὺς, τοὺς συζητοῦμεν πάντοτε ὑπὸ τὴν ἔποψιν τὴν χρηματιστικὴν, ὄχι δὲ ὑπὸ τὴν ἔποψιν τῆς ἀληθοῦς οἰκονομίας· συζητοῦντες π. χ. περὶ δημοσίου ὑγείας, λαλοῦντες περὶ ἰατρῶν, λέγομεν, ἐπειδὴ οἱ ἐπιστήμονες ἐπλήθυναν εἶναι περιττὸν νὰ ὑπάρχουν ἰατροὶ νομαρχιακοί, ἐπαρχιακοί· ἐπειδὴ ἐπλήθυναν οἱ ἰατροὶ εἶναι περιττὸν νὰ ὑπάρχωσι νοσοκομεῖα, διότι ἠμποροῦν, ὡς εἶπεν ὁ προαγορεύσας, νὰ προστρέξουν οἱ πάσχοντες εἰς τοὺς κατὰ τόπους ἰατρούς. Ἀλλ’ οἱ δημόσιοι ἰατροὶ κύριοι, δὲν διορίζονται διὰ νὰ θεραπεύουν, ἀλλ’ ἵνα ἀσχολῶνται εἰς τὴν ὑγιεινὴν τοῦ τόπου, ἵνα ἐξετάσωσι κληματολογικῶς τὸν τόπον καὶ μορφώσωσιν ἰατρικὴν στατιστικὴν καὶ τοπογραφικοὺς πίνακας περὶ τῆς καταστάσεως τῆς ὑγείας τοῦ τόπου· τοῦτο δὲ συντελεῖ εἰς τὴν αὔξησιν τοῦ ἀνθρώπου καὶ ἑπομένως εἰς τὴν ἀληθῆ παραγωγὴν τοῦ πλούτου (διάλογοι). Ἰδοὺ τίνι τρόπῳ ἀποκτῶνται τὰ χρήματα· ἀλλὰ δυστυχῶς ἐπεκράτησεν ἰδέα οἰκονομίας εἰς τὸν τόπον μας παράλογος. Διὰ τῶν τοιούτων οἰκονομιῶν, κύριοι, δύναμαι νὰ βεβαιώσω, ὅτι τὸ δημόσιον ταμεῖον ὑπέστη δαπάνας περισσοτέρας παρὰ τὰς ὁποίας ἠδύνατο νὰ ὑποστῇ, ἂν ὑπῆρχον τακτικοὶ ἰατροὶ δημόσιοι, καθότι συνέβησαν ἔκτακτα νοσήματα εἰς τὰς ἐπαρχίας, εἰς ἃς ἡ κυβέρνησις ἠναγκάσθη νὰ λάβῃ ἔκτακτα ὑγειονομικὰ μέτρα, καὶ νὰ δαπανήσῃ πλείονα, ἢ ἂν ἦσαν εἰς τὰς ἐπαρχίας ἐκείνας δημόσιοι ἰατροί, ὅτε πιθανὸν νὰ ἐπρολαμβάνετο καὶ τὸ νόσημα εἰς τὴν ἀρχήν του. Ὁ περιορισμὸς τῶν θεραπευτηρίων λόγῳ οἰκονομίας ἐπήνεγκε τὴν δυσκολίαν τῆς μεταφορᾶς τῶν πασχόντων εἰς τὰ θεραπευτήρια ὡς ὀρθῶς ἀνέφερεν ὁ ἔντιμος βουλευτὴς Σπάρτης. Ὅτε τὰ θεραπευτήρια ὑπῆρχον, ὡς πραγματικῶς ἀγρίους μὲν τοὺς ἐκυνήγουν εἰς τὰ χωρία αὑτῶν, ὅπως τοὺς φέρωσιν εἰς τὰ νοσοκομεῖα, ἀλλὰ τοὺς ἔφερον μολοντοῦτο. Ἤδη ὅμως οὐδὲ τοῦτο γίνεται. Ἤθελα λοιπὸν παρακαλέσει τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, ὄχι νὰ καταργήσῃ τὰ νοσοκομεῖα, ὄχι νὰ συστήσῃ περισσότερα, διότι δὲν ὑπάρχουν μέσα, ἀλλὰ τὰ νοσοκομεῖα ταῦτα, ἀντὶ νὰ μένουν ὡρισμένως ἐπὶ πολλὰ ἔτη εἰς μίαν καὶ τὴν αὐτὴν πρωτεύουσαν, νὰ μετακινῶνται, διότι δὲν εἶναι εὔκολον νὰ μεταφέρωνται οἱ χωρικοὶ ἀπὸ τὰ ὄρη, ἔνθα διαιτῶνται· ὡς γινώσκουσι δὲ, ὅσοι ἐπεσκέφθησαν τοὺς ὀρεινοὺς τόπους μας καὶ εἶδον τίνι τρόπῳ κατοικοῦσι καὶ βιοῦσιν οὗτοι, πρὸ πάντων οἱ πάσχοντες ἀπὸ τὸ νόσημα τοῦτο, θέλουν ὁμολογήσει ὅτι δυσκόλως μεταβαίνουσιν εἰς τὴν πρωτεύουσαν τοῦ νομοῦ. Ἐπειδὴ λοιπὸν ἡ ὑπηρεσία ἀδυνατεῖ νὰ τοὺς ὑποχρεώσῃ, οὗτοι δὲ δὲν προσέρχονται νὰ θεραπευθῶσιν, ἡ φρόνησις ἀπαιτεῖ, ἡ φιλανθρωπία, τὴν ὁποίαν ἰδίως ἀντιπροσωπεύει ἡ κοινωνία καὶ τὴν ὁποίαν κοινωνίαν ἀντιπροσωπεύει ἡ ἐξουσία, ἡ φιλανθρωπία, λέγω, ἀπαιτεῖ νὰ πηγαίνῃ εἰς τὸν τόπον τοῦ ἀσθενοῦς ἡ θεραπεία· ἐπὶ τούτῳ ἀντὶ νὰ μένωσι διαρκῶς τὰ θεραπευτήρια εἰς ἕνα τόπον νὰ μεταβαίνωσιν ἐνίοτε καὶ εἰς ἄλλας ἐπαρχίας, ὅπου τὸ νόσημα, καὶ νὰ μένωσιν ἐπί τινα χρόνον, ὅπως δύνωνται νὰ θεραπεύωσι καὶ τοὺς κατοίκους τῶν χωρίων ἐκείνων· ἐπὶ παραδείγματι εἴς τινα χωρία τῆς Ὀλυμπίας, ἂν καὶ ἐλαττωμένον τὸ νόσημα, ἐπικρατεῖ ὅμως ἀκόμη· δύναται δὲ νὰ αὐξήσῃ ἕνεκα τῆς περὶ τὴν θεραπείαν ἀμελείας. Διὰ τοῦτο εἶναι ὀρθὸν νὰ μεταφερθῇ εἰς τὴν πρωτεύουσαν τῆς Ὀλυμπίας, ἔνθα εὐκόλως οἱ τῆς ἐπαρχίας χωρικοὶ καθοδηγούμενοι θέλουν, μεταβαίνει εἰς τὸ νοσοκομεῖον. Ἂν οὕτω δὲν γίνῃ, ἐνῷ ἀπό τινος περιωρίσθη τὸ νόσημα, θέλει πάλιν μετὰ χρόνον μεταδοθῆ, καὶ τὸ κακὸν θέλει φθάσει ἐντὸς ὀλίγου εἰς τὸ σημεῖον εἰς τὸ ὁποῖον ὑπῆρχε πρὸ 30 ἐτῶν. Δὲν γνωρίζω καλῶς, ἂν εἴς τινα χωρία τῆς ἐπαρχίας Τριφυλλίας ὑπάρχῃ, ἀλλὰ φρονῶ, ὅτι εἰς τὰ χωρία τὰ γειτνιάζοντα εἰς τὴν ἐπαρχίαν τῆς Ὀλυμπίας ὑπάρχει κάπως.

§111ΔΑΓΡΕΣ. Εἰς ὅλας τὰς ἐπαρχίας εἶναι.

§112Χ. ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἤθελα λοιπὸν παρακαλέσει τὸν κ. ὑπουργὸν, ὥστε ἓν τῶν θεραπευτηρίων τούτων νὰ μετακινηθῇ ἀπὸ τὰς Καλάμας, δὲν λέγω τόρα, ἢ μετὰ ἕνα ἢ δύο μῆνας, αὐτὸ ἂς τὸ κανονίσῃ ἡ ὑπηρεσία τοῦ ὑπουργείου· νὰ μετακινηθῇ, λέγω, τὸ κατάστημα τοῦτο ἀπὸ τὰς Καλάμας, καὶ νὰ τοποθετηθῇ, ἂν ᾖναι ἀνάγκη πρῶτον, εἰς τὴν πρωτεύουσαν τῆς Κυπαρισσίας, ἢ εἰς τὴν πρωτεύουσαν τῆς Ὀλυμπίας καὶ οὕτω καθεξῆς, καὶ διὰ τῶν ὀλίγων τούτων δαπανῶν νὰ ἐπέλθῃ μεῖζον καλόν. Βεβαίως, κύριοι, τὸ αἴσθημα τῆς φιλανθρωπίας περιλαμβάνει ἅπασαν τὴν κοινωνίαν, ἀλλὰ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐξασκηθῇ ἐφ’ ὅλον τὸν κόσμον διὰ μιᾶς· ἐξασκεῖται ἀναλόγως τῶν δυνάμεων, τὰς ὁποίας ἔχει τὸ κράτος· ἓν νοσοκομεῖον ἔχει; νὰ τὸ δώσῃ ἀλληλοδιαδόχως εἰς ὅλους· ὀλίγα μέσα ἔχει; νὰ τὰ δώσῃ πρὸς ὅλους καὶ τοιουτοτρόπως νὰ κατορθωθῇ, ὥστε, ἂν ὁ χωρικὸς δὲν ἔρχεται νὰ θεραπευθῇ, νὰ πηγαίνῃ ἡ φιλανθρωπία νὰ τὸν εὑρίσκῃ εἰς τὸν τόπον του.

§113Θ. Α. ΖΑΪΜΗΣ (πρωθυπουργός). Κύριοι, ὁ ἔντιμος βουλευτὴς μὲ ἀπήλλαξε τοῦ κόπου νὰ ἀπαντήσω εἰς τὰς παρατηρήσεις τοῦ κυρίου Βαλασοπούλου, ὅστις ἐπολέμησε τὴν ὕπαρξιν τῶν νοσοκομείων σπυροκώλου. Πιστεύω, ὅτι ἐκ τῶν λόγων τοῦ κυρίου Χριστοπούλου ἐπείσθητε περὶ τῆς ἀνάγκης τῆς διατηρήσεως τῶν νοσοκομείων τούτων· δύο μόνον παρατηρήσεις θέλω ἀντιτάξει εἰς τὰς παρατηρήσεις τοῦ κυρίου Βαλασοπούλου· ὁ κ. Βαλασόπουλος ὑπεστήριξεν ὅτι εἰς τὰ ὑπάρχοντα νοσοκομεῖα τοῦ σπυροκώλου δὲν νοσηλεύονται εἰμὴ εἷς ἢ δύο πάσχοντες. Κατὰ τοὺς τελευταίους πίνακας, τοὺς ὁποίους ἔχω, θέλετε ἰδεῖ ὅτι εἰς τὸ νοσοκομεῖον τοῦ σπυροκώλου ἐν Μεσολογγίῳ εἶναι 12 ἄτομα, εἰς δὲ τὸ θεραπευτήριον τῶν Καλαμῶν νοσηλεύονται 23, ὥστε ὁ ἀριθμὸς τῶν νοσηλευομένων εἶναι ἀρκετός. Ἐκτὸς τούτου ὀφείλω νὰ παρατηρήσω, ὅτι πρὸ καιροῦ εἰς τὸ ὑπουργεῖον ἀπετάθησαν ἐκθέσεις τῶν διοικητικῶν ἀρχῶν, αἱ ὁποῖαι ἀποδεικνύουσιν ὅτι δυστυχῶς τὸ νόσημα τοῦτο ἐπεξετάθη· τὸ νόσημα τοῦτο εἰς τὴν ἀρχὴν, ὅταν ὑπῆρχον τὰ νοσοκομεῖα τοῦ σπυροκώλου καὶ ὅταν διὰ τῆς βίας συνελάμβανον τοὺς πάσχοντας καὶ τοὺς ἔφερον εἰς τὰ θεραπευτήρια, εἶχεν εὐτυχῶς περιορισθῆ πολύ· ἀλλὰ πρό τινων ἐτῶν, ἐπειδὴ ἔπαυσεν ἡ βία αὕτη, ὁ ὑλικὸς καταναγκασμὸς νὰ τοὺς μεταβιβάζουν εἰς τὰ νοσοκομεῖα, τὸ νόσημα, ἐπειδὴ εἶναι κολλητικὸν, ἐπεξετάθη καὶ εἶναι πολλαὶ ἐπαρχίαι, αἱ ὁποῖαι σήμερον μαστίζονται ὑπὸ τοῦ νοσήματος τούτου, ἰδίως εἰς τὴν ἐπαρχίαν Πατρῶν εἰς διάφορα χωρία διαφόρων δήμων ἀνεπτύχθη πολὺ δυνατὰ τὸ νόσημα τοῦτο· ὥστε εἶναι ἀνάγκη ἀναπόφευκτος νὰ διατηρηθῶσιν. Ὁ δὲ λόγος ὁ δεύτερος τὸν ὁποῖον ὁ κ. Βαλασόπουλος ἐπρότεινε πρὸς ἀπόκρουσιν τῶν νοσοκομείων, ὅτι οἱ πάσχοντες δύνανται νὰ μετακομισθῶσιν εἰς Ἀθήνας καὶ θεραπευθῶσιν εἴς τι νοσοκομεῖον ἢ εἰς τὸ νοσοκομεῖον τῶν συφιλιτικῶν νοσημάτων, δὲν δύναται νὰ σᾶς πείσῃ πρὸς κατάργησιν τῶν θεραπευτηρίων αὐτῶν, διότι ἐνταῦθα ὑπάρχει ἀληθῶς τὸ νοσοκομεῖον τῶν συφιλιτικῶν νοσημάτων, ἀλλ’ αὐτὸ ἔχει ἄλλον προορισμὸν, εἶναι προωρισμένον διὰ τὸ ἄλλο φῦλλον, ὄχι διὰ τοὺς ἄνδρας· ἑπομένως ἐν τῷ αὐτῷ νοσοκομείῳ εἶναι ἀπρεπὲς καὶ ἀδύνατον νὰ κατορθωθῇ νὰ νοσηλεύωνται οἱ σπυροκολλιῶντες. Ὡς πρὸς τὴν παρατήρησιν τοῦ ἐμβριθοῦς βουλευτοῦ Ὀλυμπίας κυρίου Χριστοπούλου περὶ τοῦ μετακινητοῦ τῶν νοσοκομείων τοῦ σπυροκώλου, εὑρίσκω τὴν ἰδέαν αὐτὴν σπουδαίαν καὶ ἀξίαν συζητήσεως καὶ διὰ τοῦτο θέλω σπεύσει νὰ ζητήσω ἐπὶ τῆς γνώμης ταύτης τὴν γνώμην τοῦ ἰατρικοῦ συμβουλίου.

§114ΒΑΛΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Ὅταν, κύριοι, κατὰ τὸ 1847 πρὸ 23 ἐτῶν συνεστήθησαν τὰ θεραπευτήρια τοῦ σπυροκώλου, δὲν ἦσαν συστημένα ὅπως ὑπάρχουσι σήμερον, ἦτο τότε ἓν σύστημα τέλειον, πλῆρες· σήμερον ὅμως αὐτὸ τὸ σύστημα ἐδιχοτομήθη καὶ ἔμεινε τὸ ἥμισυ, τὸ ἓν σκέλος τοῦ ἀγάλματος· τότε εἶχον διὰ τοῦ νόμου ὀργανισθῆ περιοδικοὶ ἰατροὶ τῶν ὁποίων τὸ ἔργον ἦτο νὰ τρέχωσιν ἀπὸ δῆμον εἰς δῆμον, ἀπὸ χωρίον εἰς χωρίον, ἀπὸ κατοικίας εἰς κατοικίαν διὰ νὰ ἐξετάζωσι καὶ ἐρευνῶσι ποῖοι πάσχουσιν ἀπὸ αὐτὸ τὸ νόσημα καὶ ἦσαν ὑποχρεωμένοι διὰ τῶν καταναγκαστικῶν μέσων νὰ τοὺς προσαγάγωσιν εἰς τὸ θεραπευτήριον. Ὑπῆρχε τότε μία θεραπευτικὴ πλήρης καὶ ἦσαν θεραπευτήρια τρία, τῆς Λαμίας, τοῦ Μεσολογγίου καὶ τῶν Καλαμῶν.

§115ΤΙΝΕΣ. Καὶ εἰς τὴν Λεβαδείαν.

§116ΒΑΛΑΣΣΟΠΟΥΛΟΣ. Μάλιστα 4. Εἶχον συντάξει μίαν στατιστικὴν ὅσοι πάσχουν αὐτὸ τὸ νόσημα καὶ εἰς ποῖον βαθμὸν καὶ αὐτοὶ ἤρχοντο κατὰ σειρὰν εἰς τὸ θεραπευτήριον καταναγκαζόμενοι, ὅταν ἐθεραπεύοντο οἱ ἄλλοι. Καὶ κατ’ ἀρχὰς τῳόντι αὐτὸ τὸ σύστημα εἶχεν ἐφαρμοσθῆ μὲ μεγάλην ἐπίτασιν καὶ τὰ ἀποτελέσματα ἦσαν αἴσια· εἶχεν ἐλαττώσει παρὰ πολὺ τὸν ἀριθμὸν τῶν δυστυχῶν αὐτῶν πασχόντων· ἀλλ’ ἀπό τινος καιροῦ, καθὼς παρετήρησεν ὁ ἔντιμος βουλευτὴς Ὀλυμπίας, τὰ μέτρα τὰ οἰκονομικὰ ἔβαλον καὶ ἐδῶ τὸν πέλεκυν καὶ ἐδιχοτόμησαν τὸ σύστημα αὐτὸ τὸ πλῆρες, τὸ κατήντησαν κολοβὸν καὶ ἀνίκανον νὰ ἐκπληρώσῃ τὴν ἀποστολήν του. Ἐγὼ πέρισυ εἶχον λάβει πληροφορίας ἀπὸ τὸ ὑπουργεῖον τῶν ἐσωτερικῶν καὶ αἱ πληροφορίαι αὐταὶ δὲν ἦσαν ὁποῖαι εἶναι σήμερον· μοὶ εἶχον εἰπεῖ ὅτι δύο νοσηλεύονται εἰς τὸ θεραπευτήριον τῶν Καλαμῶν καὶ εἷς ἢ δύο εἰς τὸ τοῦ Μεσολογγίου. Ὡς μέλος τῆς κυβερνήσεως ἐπρότεινα τὴν ἀπάλειψιν αὐτῆς τῆς δαπάνης, διότι τῷ ὄντι ἦτο γελοῖον καὶ βαρὺ νὰ πληρόνῃ ἡ κυβέρνησις, ἡ κοινωνία 14,000 δραχμὰς διὰ νοσηλείαν δύο ἀτόμων· σήμερον ὅμως αἱ στατιστικαὶ εἶναι διαφορετικαί· ὁ κύριος ὑπουργὸς τῶν ἐσωτερικῶν εἶπεν, ὅτι νοσηλεύονται 10 ἢ 12 εἰς τὸ Μεσολόγγιον καὶ 23 εἰς τὰς Καλάμας, προσέθηκε δὲ ὅτι τὸ νόσημα αὐτὸ ἀνεφάνη μὲ πολλὴν ἐπίτασιν εἰς τὰ χωρία τῶν Πατρῶν. Τότε λοιπὸν πρέπει νὰ ἐπανέλθωμεν εἰς τὸ σύστημα ἐκεῖνο τὸ πλῆρες, τὸ ὁποῖον ἐδιχοτομήθη, διότι τὸ νόσημα εἶναι ἀρκετὰ κολλητικὸν καὶ καταστρεπτικόν· ἄνευ αὐτοῦ τοῦ συστήματος τὰ θεραπευτήρια δὲν ἔχουν σκοπὸν καὶ ἡ δαπάνη εἶναι ματαία. Εἰς δὲ τὸν κ. βουλευτὴν Ὀλυμπίας θέλω κάμει μερικὰς παρατηρήσεις, διότι ἐπραγματεύθη τὸ ζήτημα μὲ κἄποιαν ἐπαφὴν πρὸς τὴν οἰκονομικὴν κατάστασιν, ἤθελε νὰ εἴπῃ ὅτι τὸ σύστημα τὸ οἰκονομικὸν ἐπέφερε μέγα τραῦμα εἰς τὴν δημόσιον ὑγείαν καὶ ὅτι δὲν ἔπρεπε νὰ γίνῃ αὐτὴ ἡ οἰκονομία, ὅταν πρόκειται περὶ δημοσίου ὑγείας, ἡ ὁποία εἶναι ὁ πλοῦτος τῆς κοινωνίας. Συμφωνῶ, ἀλλά, κύριοι, ἡ οἰκονομία ἐπῆλθεν, καὶ δικαίως, διότι δὲν εἶναι καλὸν νὰ ἐξοδεύῃ ἡ κοινωνία ἓν λεπτὸν δι’ ἓν ἀτελὲς ἔργον, διότι τὸ ἔργον ἢ πρέπει νὰ γίνῃ ὡς πρέπει ἢ διόλου νὰ μὴ γίνῃ. Τόση δαπάνη γενομένη ἀτελῶς εἶναι περιττή, εἶναι ἐπιβλαβής· καθὼς ὅλοι μας οἱ νόμοι τοιουτοτρόπως καὶ πολλοὶ τῆς δημοσίου ὑγείας νόμοι μετεφέρθησαν ἀπὸ τὴν ἀλλοδαπὴν, ἀλλ’ ἀτελῶς. Εἰς τὴν ἀρχὴν τῆς βασιλείας συνεστήθησαν νομοΐατροι, τῶν ὁποίων τὰ καθήκοντα κατὰ τὸ ὀργανιστικὸν διάταγμα ἦταν σπουδαῖα, σοβαρὰ, καὶ τῷ ὄντι ἄφινον ἐλπίδα, ὅτι ἤθελον βελτιώσει πολὺ τὴν δημοσίαν ὑγείαν. Καὶ δὲν εἶναι βέβαιον, καθὼς εἶπεν ὁ κ. Χριστόπουλος, ὅτι ἡ γνῶσις αὐτῶν τῶν αἰτίων εἶναι τὸ μέσον, τὸ ὁποῖον ἠμποροῦσε νὰ συντελέσῃ μεγάλως καὶ μᾶς ἀπαλλάξῃ ἀπὸ νοσήματα ἐπιδημικὰ καὶ ἀπὸ δαπάνας μεγαλειτέρας, διότι ἡ γνῶσις μόνον δὲν ἀρκεῖ, θέλει καὶ ἄλλα μέσα πρὸς ἀφαίρεσιν αὐτῶν τῶν αἰτίων. Μολοντοῦτο διὰ νὰ ἐκπληρωθῇ τὸ διάταγμα αὐτὸ εἶναι ἀδύνατον, διότι δὲν ἐμπεριέχει ὅλα τὰ συστατικὰ ἐκεῖνα τῆς ἐντελοῦς ἐκπληρώσεως· τὸ ἰσοζύγιον μεταξὺ τῶν καθηκόντων καὶ τῶν ἀμοιβῶν δὲν εἶναι ἴσον· ἐξ ἑνὸς μέρους βλέπετε ἔργα καὶ καθήκοντα μεγάλα καὶ σημαντικὰ, δύσκολα, δυσκατόρθωτα, ἐπιβαλλόμενα εἰς τοὺς νομοϊατροὺς, ἐξ ἄλλου μέρους βλέπετε μίαν ἀμοιβὴν πολλὰ ὀλίγην, ἥτις δὲν ἀνταποκρίνεται οὔτε εἰς τὰς δαπάνας, οὔτε εἰς τὰς ὠφελείας, τὰς ὁποίας δύνανται νὰ ἔχουν ἐκτὸς τῆς ὑπηρεσίας. Δι’ αὐτὸν τὸν λόγον αἱ θέσεις τῶν νομοϊατρῶν κατήντησαν θέσεις ἀμεριμνομερίμνης, ἐπιμίσθια ἀνετωτέρου βίου καὶ δι’ αὐτὸν τὸν λόγον ἐπῆλθεν ἡ οἰκονομία, διότι περιέπεσεν εἰς ἀχρηστίαν τὸ διάταγμα ἐκεῖνο. Ἂν θέλετε νὰ συντρέξετε εἰς αὐτὸν τὸν φιλανθρωπικὸν σκοπὸν, πρέπει νὰ καταρτίσετε τὸ σύστημα πλῆρες, τὸ ἰσοζύγιον τέλειον, πρέπει νὰ δώσετε ἀπέναντι τῶν κόπων καὶ τῶν ἐργασιῶν ἀμοιβὴν ἀνάλογον, ἀνταξίαν· διότι ἐφόσῳ θὰ ἔχῃ τις αὐτὴν τὴν ἀμοιβὴν ποτὲ δὲν ἠμπορεῖ νὰ ἐκπληρώσῃ τὸ ἔργον τοῦτο. Δι’ αὐτὸν τὸν λόγον οὔτε οἱ νομοϊατροὶ εἶναι χρήσιμοι, εἶναι μάλιστα βάρος εἰς τὴν κοινωνίαν καὶ ἐπιζήμιοι, οὔτε οἱ ἐπαρχιακοὶ ἰατροί· καὶ αὐτοὶ οἱ πέντε ἰατροὶ διὰ τοὺς ὁποίους ἐξοδεύομεν 6,000 δραχμὰς καὶ 1000 διὰ τὴν ὁδοιπορίαν αὐτῶν, οὔτε αὐτοὶ εἶναι χρήσιμοι εἰς τὴν κοινωνίαν, οὔτε ἡ δαπάνη ἀνταποκρίνεται εἰς τὰ ἔργα των, διότι ποτὲ δὲν ἐξῆλθον εἰς περιοδείαν, ποτὲ δὲν ἔκαμον μίαν τοπογραφίαν, οὔτε ἐνήργησαν ποτὲ τὸν ἐμβολιασμόν· Τί χρησιμεύουν λοιπὸν οἱ ἐπαρχιακοὶ ἰατροί; τίποτε· καὶ πότε; εἰς ἐποχὴν καθ’ ἣν ἑκάστη ἐπαρχία ἔχει 5 ἢ 6 ἐπιστήμονας ἰατρούς· αὐτὴ ἡ δαπάνη λοιπὸν τοιουτοτρόπως ἐνεργουμένη καὶ καταλογιζομένη, νομίζω, ὅτι εἶναι ἐπιβλαβὴς καὶ ἐπιζήμιος. Λοιπὸν ἐπανερχόμενος εἰς τὸ ζήτημα ἐπιμένω καὶ λέγω πάλιν, ὅτι καθὼς ὑπάρχει αὐτὸ τὸ σύστημα ἡμιτελὲς καὶ τετμημένον εἰς τὸ ἥμισυ δὲν ἠμπορεῖ νὰ ἐκπληρώσῃ τὸν σκοπόν του, ἀφοῦ δὲ δὲν ἠμπορεῖ νὰ ἐκπληρώσῃ τὴν ἀποστολήν του, εἶναι περιττὴ καὶ ἡ δαπάνη· ἢ πρέπει νὰ δοθῇ ἡ δαπάνη ἡ ἀνάλογος ἢ νὰ παύσῃ ὅλως διόλου. Τὸ νὰ μεταφέρωνται εἰς τὰς Ἀθήνας δὲν εἶναι ἀδύνατον, ἂν διαιρεθῇ τὸ νοσοκομεῖον τῶν συφιλιτικῶν νοσημάτων εἰς δύο τμήματα, ἐξ ὧν τὸ μὲν νὰ χρησιμεύσῃ εἰς τὸν ἕνα, τὸ δὲ ἄλλο εἰς τὸν ἄλλον σκοπὸν, καὶ δὲν εἶναι οὔτε δύσκολον, οὔτε ἀπρεπές. Δι’ αὐτὸν τὸν λόγον εἶπα, ὅτι ἡ δαπάνη αὕτη εἶναι περιττὴ καθὼς γίνεται, καὶ ἐν ὅσῳ δὲν ἔλθῃ πλῆρες τὸ σύστημα τοῦτο, πρέπει νὰ ἐλαττωθῇ.

§117ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι λοιπὸν τὸ ἄρθρον ὡς ἔχει ἐν τῷ προϋπολογισμῷ νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Παρεδέχθη. — «Ἄρθρον 8. Προσωπικὸν ὑγειονομείων 94, 149.

§118ΚΑΡΑΛΙΒΑΝΟΣ. Μοὶ φαίνεται, ὅτι ἡ προσθήκη ἐπὶ τοῦ κονδυλίου αὐτοῦ ἑνὸς ἐπιθεωρητοῦ δὲν εἶναι παρὰ νὰ οἰκονομῆται ἓν πρόσωπον ἄνευ ὑπηρεσίας (θόρυβος).

§119Θ. Α. ΖΑΪΜΗΣ (πρωθυπουργός). Κύριοι, προσέθηκα ἕνα ἐπιθεωρητὴν τῶν ὑγειονομείων χωρὶς νὰ αὐξήσω τὸ ποσὸν τοῦ κεφαλαίου τῆς δημοσίας ὑγείας, διότι ἔκαμα ἄλλας οἰκονομίας, κατήργησα τρία ὑγειονομικὰ σταθμαρχεῖα, τὰ ὁποῖα ἐθεώρουν περιττὰ, ὥστε, καί τοι προσθέσας εἰς τὸ κεφάλαιον τῆς δημοσίας ὑγείας ἕνα ἐπιθεωρητὴν, δὲν ἐπήνεγκα οὐδεμίαν αὔξησιν τῶν ἐξόδων, καὶ θὰ σᾶς εἴπω τοὺς λόγους, δι’ οὓς προσέθεσα τὸν ἐπιθεωρητὴν τῶν ὑγειονομείων. Πρῶτον ὁ ἐπιθεωρητὴς τῶν ὑγειονομείων καθιεροῦται δι’ ἑνὸς νόμου περὶ συστάσεως τῶν ὑγειονομικῶν ἀρχῶν, ὅστις ἐψηφίσθη τὸ 1845· εἶναι λοιπὸν νομοθετημένη θέσις καὶ δὲν πρόκειται νὰ ἐγγράψωμεν δαπάνην εἰς τὸν προϋπολογισμὸν μὴ νόμιμον, διότι, ὡς σᾶς εἶπον καὶ ἄλλοτε, δὲν μοὶ ἀρέσκει νὰ ἐγγράφεται μὴ νόμιμος δαπάνη εἰς τὸν προϋπολογισμόν. Ἀλλ’ ἰδοὺ ὁ λόγος κυρίως, ὅστις μὲ ἔπεισε νὰ ἐγγράψω τὴν νέαν αὐτὴν δαπάνην· γνωρίζετε, κύριοι, ὅτι ἐν τῷ ὑπουργείῳ τῶν ἐσωτερικῶν ὑπάρχει ἓν τμῆμα, τὸ ἰατροσυνέδριον, τὸ ὁποῖον σχεδὸν εἶναι ἄμισθον, διότι οἱ ἰατροσύνεδροι δὲν ἐλάμβανον ἐπαρκῆ μισθόν. Ἀναφαίνεται ἡ ἀνάγκη τῆς ἀποστολῆς ἰατρῶν εἰς τὰς ἐπαρχίας· οὐδὲν τῶν μελῶν τοῦ ἰατροσυνεδρίου δύναται ν’ ἀφήσῃ τὴν πελατείαν του καὶ νὰ τρέχῃ εἰς τὰς ἐπαρχίας μὲ ζημίαν του· δὲν δύναμαι δὲ νὰ τοὺς ὑποχρεώσω, διότι σχεδὸν ἀμίσθους ὑπαλλήλους οὐδεμία κυβέρνησις ἔχει τὸ μέσον νὰ καταναγκάσῃ. Πόθεν δὲ ἠναγκάσθην νὰ προβλέψω περὶ τῆς δαπάνης ταύτης; Γνωρίζετε, ὅτι κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος ἐνέσκηψεν εἰς πολλὰς ἐπαρχίας τῆς Ἑλλάδος ἐπιδημικὴ νόσος τρομερὰ, ἡ μηνιγγίτις· εἰς τὸ Γύθειον ἡ μηνιγγίτις ἔκαμε πληθὺν θυμάτων, καθὼς καὶ εἰς ἄλλας ἐπαρχίας, εἰς τὴν Λεβαδείαν καὶ εἰς τὰ Μέγαρα· ἐζήτησα νὰ εὕρω ἰατρὸν ἐκ τῶν ἐπιστημόνων τῶν Ἀθηνῶν διὰ νὰ μεταβῇ ἐκεῖ πρὸς βοήθειαν τῶν πασχόντων κατοίκων· οὐδεὶς ἤθελε, διότι οὐδεὶς ἠδύνατο νὰ ἐγκαταλείψῃ τὴν πελατείαν του καὶ νὰ μεταβῇ ἐπὶ 15 ἢ 20 ἡμέρας εἰς τὰς ἐπαρχίας· μετὰ πολλοῦ κόπου ἔπεισα καὶ διὰ παρακλήσεων ἀξιότιμον ἰατρὸν, τὸν κ. Χατζημιχάλην, διὰ νὰ δυνηθῇ νὰ μεταβῇ εἰς Γύθειον, εἰς Λεβαδείαν καὶ εἰς ἄλλας ἐπαρχίας ἐξ ὧν ἐζητήθη ἡ συνδρομὴ τῆς κυβερνήσεως· ἐστάθη ἀδύνατον νὰ εὕρω ἰατρὸν ἐκ τῶν ἐπιστημόνων, ὅστις νὰ θελήσῃ νὰ μεταβῇ ἐκεῖ, διότι ἐπρόκειτο νὰ ζημιωθῇ· ἐὰν δὲ παρουσιάζετο καί τις, ἔπρεπε τὸ δημόσιον νὰ δαπανᾷ καθ’ ἡμέραν 80 δραχμὰς, διὰ νὰ δυνηθῇ νὰ εὕρῃ ἰατρὸν καὶ πάλιν νὰ μὴ τὸν ἔχῃ Ἐπειδὴ δυστυχῶς διάφοροι νόσοι ἐπιδημικαὶ ἀναφαίνονται, ὡς π. χ. ἤδη εἰς τὴν Τῆνον ἔχομεν τὴν διφθηρίτιδα, παρίσταται ἀνάγκη νὰ μεταβῇ ἰατρὸς ἐκ τῶν καλλιτέρων τῶν Ἀθηνῶν διὰ νὰ κάμῃ τὰς ἀναγκαίας παρατηρήσεις· ἂν δὲ ἐμφανισθῇ ἐπιδημικὴ νόσος καὶ πρόκειται νὰ στείλωμεν ἰατροὺς εἰς τὰς διαφόρους ἐπαρχίας, βεβαιωθῆτε, ὅτι θὰ δαπανήσωμεν πολὺ περισσότερα ἀφ’ ὅ,τι ἀπαιτεῖ ὁ μισθὸς ἐπιθεωρητοῦ τῶν ὑγειονομείων. Ἐνόμισα λοιπὸν, ὅτι πρέπει νὰ ὑπάρχῃ ὑπάλληλός τις, τὸν ὁποῖον ἡ κυβέρνησις νὰ δύναται ἄνευ μεγάλων μέσων νὰ μεταχειρίζεται εἰς τὰς ἀνάγκας τῆς δημοσίας ὑγείας ὁσάκις αὗται ἀναφαίνονται. Ἰδοὺ ὁ λόγος διὰ τὸν ὁποῖον ἐνόμισα καλὸν νὰ ἐγγράψω τὸ ποσὸν τοῦτο τοῦ ἐπιθεωρητοῦ ἐν τῷ προϋπολογισμῷ· ἀπόκειται εἰς τὴν κρίσιν τῆς Βουλῆς νὰ τὸ δεχθῇ ἢ ὄχι.

§120ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπιμένετε εἰς τὴν πρότασίν σας, κ. Καραλίβανε;

§121ΚΑΡΑΛΙΒΑΝΟΣ. Ἔκαμα τὴν παρατήρησιν αὐτὴν, διότι φαίνεται, ὅτι τὸν σημειόνει ὡς ἐπιθεωρητὴν τῶν ὑγειονομείων, ἀλλὰ τὰ καθήκοντα, τὰ ὁποῖα περιέγραψεν ὁ κ. πρωθυπουργὸς, καὶ τὰ τοῦ ἐπιθεωρητοῦ εἶναι διαφορετικά. Ἐὰν αὐτὸς θέλῃ χρησιμεύει ὡς ἰατρὸς περιβεβλημένος μὲ ὅλα ἐκεῖνα τὰ καθήκοντα, τὰ ὁποῖα ἀνέφερεν ὁ κ. πρωθυπουργὸς, δὲν ἔχω ν’ ἀντείπω. Ἐὰν ὅμως ᾖναι ἁπλοῦς ἐπιθεωρητής....

§122Θ. Α. ΖΑΪΜΗΣ. Σᾶς εἶπα ῥητῶς διὰ ποῖον λόγον τὸν προσέθηκα.

§123ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν μετὰ τὰς ἐξηγήσεις τοῦ ὑπουργοῦ....

§124ΒΑΛΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Παρακαλῶ, κ. πρόεδρε.

§125ΒΑΛΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Πιστεύετε ὅτι μὲ τὸ ποσὸν αὐτὸ θὰ εὕρετε ἐπιστήμονα ἰατρὸν, ὁ ὁποῖος θὰ ἐγκαταλείψῃ τὴν πελατίαν του καὶ θὰ εἶναι πρόθυμος νὰ μεταβαίνῃ εἰς τὰς ἐπαρχίας καὶ ἐκτελῇ αὐτὰ τὰ χρέη; ἐγὼ τὸ νομίζω δύσκολον νὰ εὕρετε καλὸν ἰατρόν.

§126ΖΑΪΜΗΣ. Βεβαίως δὲν πρόκειται νὰ λάβῃ τὴν θέσιν αὐτὴν εἷς τῶν 4 ἢ 5 ἰατρῶν τῶν Ἀθηνῶν, οἱ ὁποῖοι ἔχουν τόσον μεγάλην πελατίαν, ὥστε καὶ 2,000 δραχ. ἂν τοὺς δώσητε κατὰ μῆνα δὲν θ’ ἀφήσωσι τὴν πελατίαν των. Πρόκειται ὅμως νὰ διορισθῇ εἷς ἐκ τῶν δευτερευόντων ἰατρῶν, ὁ ὁποῖος ἔχων τὴν ἀποζημίωσιν αὐτὴν καὶ ἐξασκῶν τὴν πελατίαν του ἀκόμη ἐν Ἀθήναις, δύναται ἐκτάκτως νὰ μεταβῇ εἰς μίαν ἐπαρχίαν.

§127ΠΟΛΛΟΙ. Ἀρκετὰ, δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις. (Ἐνταῦθα γίνονται δεκτὰ ἄνευ ἀντιῤῥήσεως τὰ ἑξῆς ἄρθρα.

Γεωργία, Βιομηχανία

§128ΠΑΠΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κ. πρόεδρε, μίαν παρατήρησιν θὰ κάμω εἰς τὴν Βουλὴν καὶ τὸν ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν ἐπὶ τοῦ ἄρθρου αὐτοῦ. Πρὸ τῶν ὀφθαλμῶν ἡμῶν ὑπάρχει αὐτὸ τὸ ἀξιόλογον κατάστημα τῶν τεχνῶν, ἐν τῷ ὁποίῳ ἐργάζονται διάφοροι νέοι τεχνῖται, δυστυχῶς ὅμως ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω ὅτι ποτὲ δὲν ἐδόθη ἡ προσήκουσα προσοχὴ εἰς τὸ ἀξιόλογον καὶ παραγωγικὸν τοῦτο κατάστημα ἐκ μέρους τοῦ δημοσίου, μόνον ἐὰν δὲν ἀπατῶμαι κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος ἐνεγράφη εἰς τὸν προϋπολογισμὸν ποσὸν 10 ἢ 12 χιλιάδων δραχμῶν πρὸς ἐνίσχυσιν τοῦ καταστήματος αὐτοῦ εἰς ἀγορὰν ἐργαλείων καὶ ἄλλων ἀναγκαιούντων πραγμάτων διὰ τὴν πρακτικὴν ἐργασίαν τοῦ καταστήματος. Ἐφέτος παρατηρῶ εἰς τὸν προϋπολογισμόν, ὅτι τὸ ποσὸν τοῦτο περιορίζεται εἰς 5,000. Νομίζω καλὸν καὶ ἐλπίζω νὰ εὑρεθῇ σύμφωνος καὶ ὁ ἀξιότιμος ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ν’ ἀναβιβασθῇ ἀπὸ 5 χιλιάδας εἰς 10, διότι ἐπαναλαμβάνω νὰ εἴπω, ὅτι τὸ κατάστημα τοῦτο εἶναι λίαν χρήσιμον καὶ ὠφέλιμον, διότι εἰς αὐτὸ τῳόντι σπουδάζουν πολλοὶ νέοι τεχνῖται, ὠφέλιμον καὶ παραγωγικὸν διὰ τὴν κοινωνίαν, διότι σπουδάζονται ἡ γεφυροποιΐα, ἡ ὁδοποιΐα, ἡ μηχανικὴ καὶ ἄλλαι τοιαῦται τέχναι χρήσιμοι καὶ ὠφέλιμοι. Ἐλπίζω δὲ κατὰ τοῦτο τὸ ἔτος, ὅτε διευθύνεται ἀπὸ ἀξιόλογον μηχανικόν, οἷος ὁ κ. Σκαλιστήρης, ἐὰν ἐνισχυθῇ ἀπὸ τὴν κυβέρνησιν, νὰ δώσῃ καρποὺς πολὺ καλλιτέρους, ἀφ’ ὅ,τι ἔδωκε μέχρι τοῦδε.

§129ΖΑΪΜΗΣ. Δὲν προσέθηκα αὔξησίν τινα, διότι δὲν εἶχον καμμίαν αἴτησιν ἐκ μέρους τοῦ καταλλήλου προσώπου. Τὰ ἐργαλεῖα, τὰ ὁποῖα ἦσαν ἀπαραιτήτως ἀναγκαῖα εἰς τὴν σχολὴν αὐτὴν, ἐπρομηθεύθησαν πέρυσι διὰ πιστώσεως, ἥτις ἐχορηγήθη τῇ προτάσει τῆς Βουλῆς. Ὁ κ. Σκαλιστήρης δὲν μοὶ ὑπέδειξε τὴν ἀνάγκην νὰ δαπανήσω καὶ ἐφέτος ποσόν. Ἐὰν ὅμως ἡ Βουλὴ ἐπιθυμῇ νὰ προσθέσῃ τρεῖς χιλ. δραχμῶν, δὲν ἔχω καμμίαν ἀντίῤῥησιν.

§130ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§131ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κανεὶς δὲν ἐπιμένει. Λοιπὸν παρεδέχθη. «Ὑπότροφοι δραχ. 7000»

§132ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ ἐπιτροπὴ ἔχει παρατήρησιν; «Ἐπὶ τοῦ Κεφ. 6. ἄρθρ. 7, «Ὑπότροφοι» ἡ Ἐπιτροπὴ ἐν ᾧ ἐξετίμησε μὲν ἀποχρώντως τοὺς λόγους τοῦ κ. ὑπουργοῦ, οὐχ ἧττον ὅμως πεποιθυῖα, ὅτι αἱ τέχναι καὶ ἰδίως ἡ γεωργία οὐδόλως ἐνισχύθησαν μέχρι τοῦδε ὑπὸ τῶν κατὰ καιροὺς κυβερνήσεων, φρονεῖ, ὅτι πρέπει οὐ μόνον νὰ ἐξακολουθήσῃ ἡ αὐτὴ δαπάνη τῶν 5000 δραχ. ὡς ἦν κατὰ τὸ 1869 πρὸς ἀποστολὴν ὑποτρόφων, ἀλλὰ καὶ ν’ αὐξηθῇ κατὰ 10,000, ἀποστελλομένων ἰδίως ὑποτρόφων πρὸς ἐκμάθησιν τῆς γεωργικῆς· ἔστω δὲ βέβαιος ὁ κ. ὑπουργὸς, ὅτι ὁ χρόνος καὶ αἱ διάφοροι ἀπόπειραι ὡς πρὸς τὴν ἐκλογὴν τῶν ὑποτρόφων θέλουσιν ἀποφέρει, ἂν μὴ ἐπὶ τοῦ παρόντος, εἰς τὸ μέλλον ὅμως εὐαρέστους καρπούς. Ἡ ἐπιτροπὴ ἄλλως τε φρονεῖ, ὅτι οὐδεὶς κλάδος ἐν ἀρχῇ δύναται ν’ ἀνταποκριθῇ εἰς τὰς κοινὰς προσδοκίας· διὰ τοῦτο ὅμως καὶ μόνον δὲν πρέπει νὰ παραμελῶνται κλάδοι, οἵτινες καθ’ ἑαυτοὺς εἰσὶν ἀναγκαῖοι.

§133Θ. Α. ΖΑΪΜΗΣ (Πρωθυπουργός). Κύριοι, ὀφείλω νὰ σᾶς εἴπω τοὺς λόγους, διὰ τοὺς ὁποίους καὶ πέρυσυ καὶ ἐφέτος ἀπηλείφθη τὸ ποσὸν τῶν ὑποτρόφων· δυστυχῶς ὁ λόγος εἶναι λυπηρός· ἀπηλείφθη, διότι μέχρι τοῦδε ἐκ τῆς ἀποστολῆς ὑποτρόφων εἰς τὴν ἀλλοδαπὴν ὑπὸ τοῦ ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν, οὐδεὶς καρπὸς ἐφάνη. Εἴχομεν ἄλλοτε ὑποτρόφους, οἱ ὁποῖοι ἔμειναν ἐπὶ 8, ἐπὶ 9 καὶ 10 ἔτη εἰς τὴν Εὐρώπην καὶ ἐν τοσούτῳ τὸ δημόσιον ἐπεβαρύνετο μὲ μεγάλην δαπάνην, οἱ δὲ καρποί, τοὺς ὁποίους τὸ δημόσιον ἀπέκτησεν ἐκ τῆς δαπάνης αὐτῆς, δὲν ἦσαν ἀνάλογοι τῶν δαπανῶν. Δὲν εἶμαι ἐναντίος ν’ ἀποσταλῶσι νέοι εἰς τὴν Εὐρώπην, καὶ εἶμαι διατεθειμένος ν’ ἀποδεχθῶ ὄχι ὅλην τὴν πίστωσιν, διότι τὴν θεωρῶ μεγάλην, εἶμαι διατεθειμένος ν’ ἀποδεχθῶ 6,000 δραχ. ἀλλ’ ὑπὸ δύω ὅρους· 1) νὰ καταχωρισθῇ ἡ δαπάνη, ἀλλὰ νὰ μὴ γίνῃ χρῆσις εἰμὴ δυνάμει νόμου, τὸν ὁποῖον θὰ παρουσιάσω καὶ ὁ ὁποῖος θὰ ὁρίζῃ τὰς ὑποχρεώσεις καὶ θὰ ὁρίζῃ καὶ τὰ προσόντα τῶν ὑποτρόφων, διότι μέχρι τοῦδε τὰ διατάγματα δὲν ἔφερον τὸ ἀποτέλεσμα τὸ ὁποῖον φέρουν οἱ νόμοι· τὰ διατάγματα εἶναι ἔργα τῆς ἐκτελεστικῆς ἐξουσίας· μία ἐκτελεστικὴ ἐξουσία ἐκδίδει ἓν διάταγμα, μετ’ ὀλίγον δύναται νὰ τὸ τροποποιήσῃ. Θεωρῶ λοιπὸν ὡς ἐγγύησιν μόνον τὸν νόμον. Δύναμαι λοιπὸν ν’ ἀποδεχθῶ 6,000 δραχ. αἱ ὁποῖαι νὰ χρησιμεύουν πρῶτον δι’ ἕνα ὑπότροφον, ὁ ὁποῖος θὰ ἀποσταλῇ δυνάμει νόμου καὶ νὰ σπουδάσῃ τὴν γεωργικήν, καὶ διὰ δεύτερον ὑπότροφον, ὅστις θὰ σπουδάσῃ τὴν μεταλουργικήν. Ἡ ἐκμετάλευσις τῶν διαφόρων μετάλλων, τὰ ὁποῖα περιέχει ἡ Ἑλλὰς εἰς τὰ ἔγκατά της, ἤρχισε πρὸ ὀλίγου ν’ ἀναπτύσσηται καὶ νὰ λαμβάνῃ ἔκτασιν μεγάλην. Δυστυχῶς δὲ δὲν ἔχομεν εἰμὴ ἕνα καὶ μόνον ἀξιόλογον μεταλουργὸν τὸν κ. Μπουγιούκαν, ὁ ὁποῖος μὲ ὅλην αὐτοῦ τὴν ἱκανότητα καὶ εἰδικότητα εἶναι ἀδύνατον νὰ ἐπαρκέσῃ εἰς τὰς ἀνάγκας τὰς ὁποίας ἡ ἀνάπτυξις τῆς μεταλουργικῆς παρουσιάζει σήμερον. Δι’ αὐτὸν τὸν λόγον, κύριοι, δύναμαι νὰ δεχθῶ 6,000 δραχ. ὑπὸ τὸν ὅρον ν’ ἀποσταλοῦν κατὰ συνέπειαν νόμου δύω ὑπότροφοι, ἐξ ὧν ὁ εἷς νὰ σπουδάσῃ τὴν γεωργικήν, ὁ δὲ ἕτερος τὴν μεταλουργικήν.

§134ΒΑΛΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Δι’ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι εἶναι πρὸ καιροῦ ἐν Εὐρώπῃ, ἔλαβε μέτρα ἡ Κυβέρνησις νὰ ὁρίσῃ τὸν χρόνον ἐντὸς τοῦ ὁποίου νὰ ἐπανέλθουν; Ἡ προκάτοχος Κυβέρνησις εἶχε σκεφθῆ νὰ κόψῃ τὴν ὑποτροφίαν.

§135Θ. Α. ΖΑΪΜΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἡ δαπάνη δὲν ὑπερέβη τὸ ποσὸν τῆς ὑποτροφίας, προσεκλήθησαν δέ, καὶ ἐπανῆλθόν τινες.

§136ΧΑΤΖΙΣΚΟΣ. Λυποῦμαι, διότι εὑρίσκομαι εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ μὴ συμφωνήσω μὲ τὸν κ. ὑπουργόν, διὰ νὰ ὑποστηρίξω τὴν ἔκθεσιν τῆς ἐπιτροπῆς. Τῳόντι, ὡς ὁ κ. πρωθυπουργὸς εἶπε, εἶναι ἀληθές, ὅτι δὲν εἴδομεν καρποὺς ἀπὸ τοὺς μέχρι τοῦδε σταλέντας εἰς τὴν Εὐρώπην ὑποτρόφους νὰ σπουδάσουν τὴν γεωργίαν. Ἀλλά, κύριοι, ἐξακολουθοῦμεν ἀκόμη νὰ ἔχωμεν τὸ ἄροτρον τοῦ Ἡσιόδου ἐν Ἑλλάδι ἐν χρήσει, διότι δὲν ἐδόθη φροντὶς καὶ φροντὶς μεγάλη πρὸς ἀνάπτυξιν τῆς γεωργίας τῆς Ἑλλάδος. Τὸ εὐρωπαϊκὸν ἄροτρον μόλις ἔφθασεν εἰς Ἀθήνας, (δὲν ἠξεύρω ἂν ἔφθασεν εἰς καμμίαν ἄλλην ἐπαρχίαν παραλίαν), διότι οἱ ὑπότροφοι στέλλονται ἀνὰ εἷς· καὶ δὲν ἠξεύρετε, κ. πρόεδρε, ὅτι θὰ ἐξοδεύσῃ τὸ δημόσιον διὰ νὰ ἠμπορέσῃ νὰ φέρῃ τὴν γεωργικὴν αὐτὴν τέχνην, ἥτις ἐπικρατεῖ ἐν Εὐρώπῃ καὶ ἡ ὁποία φέρει τόσους καρπούς; δὲν ἔχομεν καρποὺς βεβαίως ἀπὸ τοὺς μέχρι τοῦδε ὑποτρόφους, διότι δὲν ἐξωδεύσαμεν ἀκόμη. Λοιπὸν λέγω εἶμαι σύμφωνος μὲ τὸν κ. πρωθυπουργὸν νὰ διορίσῃ ὄχι μόνον ἀνὰ ἕνα ὑπότροφον εἰς τὴν γεωργικὴν καὶ τὴν μεταλλουργικὴν, ἀλλὰ νὰ διορίσῃ 4, 5· καὶ διὰ τοῦτο συνιστῶ νὰ παραδεχθῇ ὁ κ. πρωθυπουργὸς ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον συνιστᾷ ἡ ἐπιτροπή. Εἶμαι δὲ σύμφωνος, ἐὰν δὲν πρέπει νὰ τοὺς διορίσῃ σήμερον, ἀλλὰ μετὰ ἕνα νόμον. Ἐπαναλαμβάνω νὰ τελειώσω τὸν λόγον μου μὲ τὴν ἑξῆς παρατήρησιν, ὅτι ἂν δὲν ἐξοδεύσωμεν καὶ μάταια ἔξοδα, γεωργίαν δὲν θὰ φέρωμεν εἰς τὴν Ἑλλάδα εἰς ἣν κατάστασιν εἶναι ἐν Εὐρώπῃ.

§137ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Κύριε πρόεδρε, ἀναγκάζομαι νὰ γίνω ὑπουργικὸς ἀφοῦ ὁ κ. Χατζῖσκος ἔγινεν ἀνθυπουργικὸς (ἱλαρότης). Ὁ κ. ὑπουργὸς ἢ μᾶλλον νὰ εἴπω ὁ πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως λογικώτατα ἀπήντησεν εἰς τὴν ἔκθεσιν τῆς ἐπιτροπῆς. Ἡ κατάστασις τῶν πόρων μας δυστυχῶς δὲν ἐπιτρέπει, ὥστε ἡ κυβέρνησις περισσοτέρους νὰ στείλῃ ἐν τῇ ἀλλοδαπῇ νὰ σπουδάζουν τὴν γεωργίαν ἢ νὰ μεταφέρουν τ’ ἀποτελέσματα αὐτῆς ἐν Ἑλλάδι. Ἀλλὰ λέγω πρὸς τὸν φίλον μου κ. Χατζῖσκον, ὅτι δι’ αὐτοῦ τοῦ τρόπου δὲν ἀναπτύσσεται ἡ γεωργία. Τότε θὰ ἀναπτυχθῇ, ὅταν πάντες ἐξ ἡμῶν παύσωμεν νὰ διδάσκωμεν τὰ τέκνα μας ἄλλος νὰ κάμνῃ τὸν δικηγόρον καὶ ἄλλος τὸν ἰατρὸν, καὶ ἐπὶ τέλους νὰ καταγίνωνται πάντες περὶ τὰ δημόσια, καὶ ἀπὸ τοῦ δημοσίου ν’ ἀποζῶσιν· ὅταν ὅμως αἰσθανθῶμεν ὅτι ἄνευ βιομηχανίας καὶ γεωργίας ὁ τόπος οὗτος δὲν θὰ δυνηθῇ νὰ προαχθῇ, καὶ ὅταν δὲν συναισθανθῶμεν, ὅτι ἕκαστος ἐξ ἡμῶν ἔχων τέκνα πρέπει νὰ ἐπιβάλῃ εἰς ἓν ἐκ τῶν τέκνων του νὰ σπουδάσῃ τὴν γεωργίαν καὶ εἰς ἄλλο τὴν βιομηχανίαν, ἂς ἤμεθα βέβαιοι, ὅτι καὶ διὰ τῆς ἀποστολῆς καὶ ἑνὸς ἑτέρου ἀκόμη ὡς ὑποτρόφου ἐν Εὐρώπῃ, τὸ ἀποτέλεσμα τὸ ὁποῖον ἐπιθυμοῦμεν δὲν θὰ ἐπέλθῃ ποτέ. Διὰ τοῦτο, λέγω, ὅτι ὁ κ. πρωθυπουργὸς φρονιμώτατα καὶ λογικώτατα συντέμνει τὸ ποσὸν αὐτὸ εἰς τὸ ποσὸν τῶν 6,000 δραχμῶν. Ὁ τρόπος λοιπὸν διὰ τοῦ ὁποίου θὰ δυνηθῶμεν νὰ προάξωμεν τὸν τόπον μας εἰς τὴν εὐημερίαν ἐκείνην, τὴν ὁποίαν ἕκαστος ἐπιθυμεῖ, εἶναι ἐκεῖνος τὸν ὁποῖον ἐξήγησα πρὸ μικροῦ εἰς τὸν φίλον μου κύριον Χατζῖσκον.

§138ΧΑΤΖΙΣΚΟΣ. Ὁ προλαλήσας ἔντιμος βουλευτὴς ἀνήκει εἰς τὰς νήσους, δὲν ἔχει δίκαιον νὰ ἔλθῃ νὰ πολεμήσῃ τὴν ἰδέαν ἐμοῦ, ὁ ὁποῖος εἶμαι γεωργὸς, καὶ μάλιστα διότι συνέπεσε νὰ ὑπηρετήσω ἄλλοτε τὴν ναυτιλίαν, καὶ εἶναι ἐν γνώσει τούτου ὁ κ. Μπούμπουλης. Ἀλλὰ δὲν εἶναι τοῦ παρόντος καιροῦ αὐτό. Ἐπαναλαμβάνω νὰ εἴπω πάλιν, ὅτι τότε οἱ γονεῖς θὰ στείλουν τὰ τέκνα των νὰ μάθουν τὴν γεωργίαν, ὅταν ἔχωμεν διαφόρους σχολὰς γεωργικὰς ἐν Ἑλλάδι. Εἶναι βέβαιον, κύριοι, ὅτι πολλοὶ γεωργοὶ θέλουν νὰ ἐκπαιδεύσουν τὰ τέκνα των, ἵνα μάθουν τὴν γεωργικὴν ἐπιστήμην· ἀλλὰ ποῦ νὰ τὴν μάθουν καὶ εἰς ποίαν σχολήν; Εἰς τὴν Εὐρώπην δὲν εἶναι εἰς κατάστασιν νὰ τὰ στέλλουν. Εἶναι ἓν σχολεῖον εἰς τὴν Τύρινθον, ἀλλὰ τί νὰ σοῦ κάμῃ αὐτό; δὲν ἠμπορεῖ νὰ ἐπαρκέσῃ, καὶ μόλα ταῦτα ἐπῆγεν ἕνας ἀριθμὸς καὶ ἐσπούδασε καὶ ἐχρησίμευσεν· ἀλλὰ δὲν εἶναι ἀρκετὸς εἷς διδάσκαλος νὰ χρησιμεύσῃ δι’ ὅλας τὰς ἐπαρχίας τῆς Ἑλλάδος. Ἐπαναλαμβάνω, κ. πρόεδρε, νὰ παρακαλέσω τὸν κ. πρωθυπουργὸν νὰ δεχθῇ τὸ ποσὸν, τὸ ὁποῖον προτείνει ἡ ἐπιτροπή, καὶ νὰ μὴ ἐπικρατήσῃ ἡ ἰδέα, ὅτι ἐπειδὴ ἐξωδεύσαμεν δι’ ἕνα μόνον ὑπότροφον εἰς Εὐρώπην, καὶ δὲν εἴδομεν ἀπὸ αὐτὸν καρποὺς, δὲν πρέπει νὰ στείλωμεν· 10 νὰ στείλωμεν. Καὶ εἶμαι βέβαιος, ὅτι ἐὰν ἡ κυβέρνησις ἤθελεν εἴπει εἰς τὰς ἐπαρχίας τὰς γεωργικάς· τὸ δημόσιον δὲν εἶναι εἰς κατάστασιν νὰ πληρόνῃ 10 ὑποτρόφους διὰ τὴν ἀλλοδαπὴν, προκαταβάλλετε ἓν ποσὸν, ὅλοι οἱ γεωργοὶ θὰ συνεισφέρουν, διὰ νὰ ἠμπορέσουν νὰ φέρουν ἐν Ἑλλάδι τὴν γεωργικὴν τέχνην. Διὰ τοῦτο παρακαλῶ τὸν κ. πρωθυπουργὸν νὰ δεχθῇ τὴν γνώμην τῆς ἐπιτροπῆς.

§139ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Δύο λέξεις ἀκόμη. Παράξενος ἀντίφασις, κ. πρόεδρε, ὁ Κ. Χατζίσκος, ὁ ὑποστηρικτὴς τῆς γεωργίας εἰς ποίαν ἀντίφασιν εὑρίσκεται ἀπέναντι ἐμοῦ τοῦ ναυτιλλομένου, ὁ ὁποῖος σκέπτομαι, καὶ ἀναγκάζομαι νὰ τὸ ὁμολογήσω, ἕνα ἐκ τῶν μικρῶν μου υἱῶν, καὶ σᾶς τὸ λέγω εἰλικρινῶς, νὰ τὸν στείλω νὰ σπουδάσῃ τὴν γεωργίαν καὶ βιομηχανίαν; Πῶς σᾶς φαίνεται τοῦτο; δὲν σᾶς φαίνεται κομμάτι παράξενον; Καὶ μολαταῦτα, κ. πρόεδρε, νομίζω, ὅτι πολλοὶ ἐξ ἡμῶν εἴμεθα εἰς κατάστασιν νὰ στείλωμέν τινα ἐκ τῶν τέκνων μας νὰ σπουδάσουν τὴν γεωργίαν. Ἐὰν περιμένουν νὰ προοδεύσῃ ἡ γεωργία διὰ τῆς ἀποστολῆς ἑνὸς ὑποτρόφου, μοὶ φαίνεται, ὅτι ἀπατῶνται, οὔτε πιστεύω, ὅτι εἶναι πεπεισμένος ἐν τῇ συνειδήσει του ὁ κ. Χατζίσκος, ὅτι εἶναι δυνατὸν τοῦτο νὰ κατορθωθῇ. Διὰ τοῦτο λοιπὸν λέγω, ὅτι ἐν ὅσῳ ἡμεῖς δὲν φροντίζομεν ν’ ἀναπτύξωμεν τὴν γεωργίαν καὶ τὴν βιομηχανίαν δι’ ἡμῶν αὐτῶν, ἂς μὴ περιμένωμεν ἡ ἀνάπτυξις αὕτη νὰ φθάσῃ εἰς τὸ κράτος μας διὰ τῆς ἀποστολῆς ἑνὸς ἑτέρου ἀκόμη ὑποτρόφου τῆς κυβερνήσεως.

§140ΛΕΚΚΑΣ. Κύριοι, προκειμένου περὶ ἐθνικῶν δυνάμεων καὶ τεχνῶν καὶ περὶ γεωργίας, ἐγὼ δὲν εἶμαι οὔτε συμπολιτευόμενος, οὔτε ἀντιπολιτευόμενος, εἶμαι ἄνθρωπος τῆς κεφαλῆς μου· κατὰ συνέπειαν παρακαλῶ τὴν κυβέρνησιν νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὰ λεχθέντα ἀπὸ τοὺς κ. συναδέλφους μας τοὺς προλαλήσαντας, καὶ ἂν νομίζῃ, ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ δεχθῇ τὴν πρότασιν τῆς ἐπιτροπῆς, ἂς τὸ κάμῃ· ἐὰν νομίζῃ, ὅτι δὲν εἶναι ἀνάγκη ἢ ὅτι τὸ ταμεῖόν μας δὲν εὐπορεῖ, πάλιν ἂς πράξῃ ὅ,τι θέλει. Ἀνῆλθον τὸ βῆμα δι’ ἕτερον ἀντικείμενον οὐσιῶδες, ἀποβλέπον τὸ κατάστημα τοῦ Πολυτεχνείου...

§141ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐτελείωσε.

§142ΛΕΚΚΑΣ. Ἐὰν εἶναι δυνατόν, ἐὰν τὸ ἐγκρίνητε· εἶναι ἓν κονδύλιον εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν ναυτικῶν περὶ ἀποστολῆς 4 νέων πρὸς ἐκμάθησιν τῆς ἐφαρμογῆς μιᾶς ἀρχῆς τῆς φυσικῆς ἐπὶ τῆς μηχανῆς τῶν ἀτμοκινήτων ἰδίως, διότι ὅλοι ἀναγνωρίζουν τὴν ἀνάγκην μηχανικῶν εἰδικῶν πρὸς διεύθυνσιν τῶν μηχανῶν τῶν ἀτμοπλοίων, διότι ἔχομεν ἀνάγκην τῶν ξένων καὶ τοὺς πληρόνομεν πολὺ ἁδρῶς.

§143ΖΑΪΜΗΣ. Σπουδάζουν κ. Λέκα.

§144ΛΕΚΚΑΣ. Ὅταν εὐτυχήσωμεν νὰ ἔχωμεν Ἕλληνας τοιούτους καὶ ὀλιγώτερον θὰ τοὺς πληρώνωμεν καὶ καλλιτέραν ὑπηρεσίαν θὰ ἔχωμεν, διότι αὐτοὶ θὰ ἦναι Ἕλληνες καὶ ἑκάστοτε δὲν θὰ μᾶς φοβίζουν μὲ τὴν ἀνάγκην τῆς ὑπηρεσίας των. Εἰς ἀνθρακωρυχεῖόν τι ἠξεύρετε πόσον πληρόνει κατὰ μῆνα ἡ σχετικὴ ἑταιρία; 30 λίρας δι’ ἓν ἄτομον, κύριοι· φαντασθῆτε εἰς ποίαν θέσιν εὑρισκόμεθα νὰ μὴ ἔχωμεν 2, 5, 10 τεχνικοὺς ἀνθρώπους, τοὺς ὁποίους νὰ πληρώνωμεν μὲ μόνον 10 λίρας τὸν μῆνα καὶ νὰ ἦναι καὶ εὐχαριστημένοι, διότι 10 λίρας πληρώνετε τὸν δυστυχῆ λοχαγὸν ὕστερα ἀπὸ 30 ἐτῶν ὑπηρεσίαν. Ἡ ἀνάγκη λοιπὸν αὕτη δὲν θεραπεύεται βεβαίως διὰ τῆς ἀποστολῆς 4 νέων, οἱ ὁποῖοι εἶναι σημειωμένοι εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν ναυτικῶν. Εἶναι ἀληθές, εἶπεν ὁ κ. πρόεδρος τοῦ ὑπουργείου, ὅτι εἰς τὴν πολυτεχνικὴν σχολὴν νέοι τινὲς σπουδάζουν, ἀλλὰ δι’ αὐτὸ ἤθελον τὸν παρακαλέσει, ἐὰν δὲν παραδέχηται ἡ κυβέρνησις τὴν ἀποστολὴν νέων ὑποτρόφων εἴτε εἰς Ἀγγλίαν, εἴτε εἰς Γαλλίαν πρὸς εἰδικὴν ἐκμάθησιν, τὸν παρακαλῶ νὰ φροντίσῃ νὰ θέσῃ μίαν ἕδραν ἢ μίαν δαπάνην δι’ ἕνα μηχανικόν, ἐφαρμόζοντα τὸν ἀτμόν, διότι σήμερον ἐν τῇ Πολυτεχνικῇ σχολῇ δὲν διδάσκεται παρὰ ἡ σιδηρουργικὴ τῆς μηχανῆς, ἡ κατασκευὴ τῶν διαφόρων μερῶν αὐτῆς. Περὶ τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ ἀτμοῦ δὲν ὑπάρχει δυστυχῶς οὐδείς, διότι οἱ μηχανικοὶ ἕλληνες ἔχουν ἄλλον προορισμόν. Λοιπὸν παρακαλῶ, ἐὰν ἀγαπᾶτε, κάμετε νὰ τεθῶσιν εἰς τὸ Πολυτεχνεῖον 300–500 δραχμαὶ κατὰ μῆνα δι’ ἕνα τοιοῦτον ἄνθρωπον, διότι ὡς ἔχουσι τὰ πράγματα οἱ μαθηταὶ δὲν θὰ μάθουν παρὰ νὰ κατασκευάσουν μέρη τινὰ τῆς μηχανῆς, νὰ μὴ ἠμποροῦν νὰ τὴν κινήσουν, δηλαδὴ θὰ μάθουν οὐδέν.

§145Θ. ΖΑΪΜΗΣ. Δὲν εἰμπορῶ νὰ δεχθῶ ποσόν τι, διότι δὲν εἶναι πολὺ εὔκολον νὰ ἔρχωνται ξένοι. Οἱ ξένοι δὲν ἔρχονται εὐκόλως, ἐζήτησα ἕνα ἀγρονόμον διὰ τὴν γεωργικὴν σχολὴν καὶ ἐζήτησε 2,000 φράγκα κατὰ μῆνα.

§146ΛΕΚΚΑΣ. Τότε κάμετε ἓν νομοσχέδιον κατόπιν περὶ πάντων τούτων τῶν ἀντικειμένων.

§147Θ. ΖΑΪΜΗΣ. Μάλιστα, θὰ ζητήσω πληροφορίας καὶ κατόπιν.

§148ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν ἡ ἐπιτροπὴ προτείνει νὰ γίνῃ προσθήκη 10,000 δραχμῶν δι’ ἀποστολὴν ὑποτρόφων τῆς γεωργίας. Ὁ κ. πρωθυπουργὸς ἐδέχθη νὰ γίνῃ προσθήκη 6,000 δραχμῶν ὑπὸ τοὺς ὅρους τοὺς ὁποίους ἔθεσε. Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις; Λοιπὸν παρεδέχθη. «Ἔξοδα ἐπιτροπῆς βιομηχανίας, στατιστικῆς κλπ. 74,000»

§149ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις;

§150ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§151ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρεδέχθη. «Ἐθνικὴ τράπεζα 4,320». Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις;

§152Α. Χ. ΑΝΑΡΓΥΡΟΥ. Κύριοι, νομίζω ὅτι εἶναι δίκαιον ἡ μισθοδοσία τοῦ Βασιλικοῦ Ἐπιτρόπου τῆς τραπέζης νὰ ἐξομοιωθῇ πρὸς τὴν μισθοδοσίαν, τὴν ὁποίαν λαμβάνουν καὶ οἱ λοιποὶ βασιλικοὶ ἐπίτροποι, διότι καὶ οὗτος εἶναι ἀντιπρόσωπος τοῦ δημοσίου.

§153ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ μισθὸς τοῦ παρὰ τῇ Ἐθνικῇ Τραπέζῃ Βασιλικοῦ Ἐπιτρόπου ἐκανονίσθη δι’ ἑνὸς βασιλικοῦ διατάγματος ἐκδοθέντος πρὸ τοῦ 1843 καὶ ἑπομένως ἔχοντος ἰσχὺν νόμου, εἰς 560 δραχ. κατὰ μῆνα. Μετὰ τὴν τρίτην Σεπτεμβρίου λόγῳ οἰκονομίας ὁ μισθὸς αὐτὸς προσδιωρίσθη εἰς δραχμὰς 400. Ὅταν δὲ ηὔξησαν οἱ μισθοὶ τῶν ὑπαλλήλων λόγῳ ὑπερτιμήσεως τῶν τροφίμων καὶ λοιπῶν πραγμάτων, ὁ μισθὸς τοῦ Β. Ἐπιτρόπου ἔμεινεν ὁ αὐτὸς ὡς εἶχε προσδιορισθῆ διὰ Βασιλικοῦ Διατάγματος. Ζητεῖται λοιπὸν σήμερον νὰ προσδιορισθῇ ὁ μισθὸς κατὰ τὸ διάταγμα ἐκεῖνο εἰς 560, διότι αὐθαιρέτως πως καὶ λόγῳ οἰκονομίας ἠλαττώθη ἐν τῷ προϋπολογισμῷ ἀπὸ 560 εἰς 400, καὶ ἐνῷ οἱ ἄλλοι Β. Ἐπίτροποι, ὁ παρὰ τῷ ἐλεγκτικῷ συνεδρίῳ καὶ τῇ Ἱερᾷ Συνόδῳ, λαμβάνουν μεγαλειτέρους μισθοὺς ὁ παρὰ τῇ ἐθνικῇ Τραπέζῃ λαμβάνει μόνον 400. Προτείνω λοιπὸν ν’ αὐξηθῇ εἰς τὸ ποσὸν, τὸ ὁποῖον εἶχεν ὁρισθῆ παρὰ τοῦ Β. Διατάγματος ἢ τοὐλάχιστον εἰς δραχμὰς 480 ὅσος εἶναι ὁ μισθὸς τοῦ νομάρχου.

§154ΜΙΛΗΣΗΣ. Τί λέγει ὁ ὑπουργός;

§155ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Οἱ μισθοὶ τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων δὲν προσδιορίζονται διὰ τοῦ προϋπολογισμοῦ, ἀλλὰ διὰ τῶν οἰκείων νόμων καὶ διαταγμάτων· ἐπιθυμῶ λοιπὸν ν’ ἀκούσω ἀπὸ τὴν κυβέρνησιν, ἀφοῦ ἔγεινεν ἡ ἀντίῤῥησις, ἂν τῳόντι ὁ σχετικὸς νόμος κανονίζει τὴν μισθοδοσίαν εἰς 560 δραχμὰς ἢ εἰς ὀλιγωτέρας, διότι διὰ τοῦ προϋπολογισμοῦ δὲν δύναται οὔτε ν’ αὐξήσῃ ἡ μισθοδοσία, οὔτε νὰ ἐλαττωθῇ. Δὲν εἶναι λοιπὸν δίκαιον, ἀφοῦ εἶναι κανονισμέναι 560 δραχμαὶ ὡς μισθοδοσία τοῦ Β. Ἐπιτρόπου, νὰ λαμβάνῃ μόνον 400.

§156ΖΑΪΜΗΣ. Κύριοι, νομίζω ὅτι ἡ μισθοδοσία τοῦ Βασιλικοῦ Ἐπιτρόπου προσδιωρίσθη διὰ τοῦ νόμου τοῦ 1859 καὶ ἔκτοτε κατεχωρίσθη τὸ ποσὸν εἰς τὸν προϋπολογισμὸν, ὥστε διὰ νὰ ἐπέλθῃ αὔξησις δὲν δύναται νὰ ἐπέλθῃ διὰ τοῦ προϋπολογισμοῦ, πρέπει νὰ ἔλθῃ νόμος. Ἂν ἡ Βουλὴ συμμερίζεται τὴν γνώμην τοῦ κυρίου βουλευτοῦ Ἐπιδαύρου Λιμηρᾶς, δύναται νὰ συστήσῃ εἰς τὴν κυβέρνησιν τὴν εἰσαγωγὴν νομοσχεδίου τοιούτου.

§157ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ψηφίζεται λοιπὸν τὸ ποσὸν ὡς ἔχει· συνιστᾶται δὲ ἡ παρατήρησις τοῦ κυρίου Παπαμιχαλοπούλου.

§158ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα.

§159ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (ἀναγινώσκει) Ταχυδρομικὴ συγκοινωνία.

Ἐνταῦθα ἡ ἐπιτροπὴ λέγει νὰ μετατεθῇ τὸ τῆς Ἀγουλινίτσης ταχυδρομεῖον εἰς Μεγαλόπολιν.

§160ΤΣΑΜΟΠΟΥΛΟΣ. Ἓν ἀδίκημα συμβαίνει εἰς τὴν πρωτεύουσαν τῆς σπουδαίας ἐπαρχίας διὰ τὰ πλούσια εἰσοδήματά της τῆς Λοκρίδος. Ἐξαιρετικῶς τὸ ταχυδρομεῖον τῆς πρωτευούσης Λοκρίδος ἐξωμοιώθη καὶ ἐξομοιοῦται μὲ τὸ ταχυδρομεῖον Ἀλητσελεπῆ. Πρὸς Θεοῦ, ὅλη ἡ οἰκονομία εἰς αὐτὴν τὴν ἐπαρχίαν πρόκειται νὰ ἐφαρμοσθῇ, ἡ ὁποία δίδει 800,000 δραχμὰς εἰς τὸ δημόσιον κατ’ ἔτος, καὶ ὑπάρχει ἐμπιστοσύνη εἰς ἕνα ὑπάλληλον 20 δραχμῶν νὰ δίδῃ τις τὰ ἀπόῤῥητά του; Ἐπικαλοῦμαι τὴν μαρτυρίαν τοῦ κυρίου Ῥηγοπούλου ἐνώπιον τοῦ ὁποίου ἤνοιξα τὰ γράμματά μου, καὶ εἰς τὰ ὁποῖα εὗρον ἓξ ἕως ἑπτὰ γράμματα ἐντὸς ἑνὸς φακέλλου. Τοῦ χωρικοῦ λοιπὸν τὸ γράμμα τί γίνεται; ξεσχίζεται καὶ ἰδοὺ ὅτι προέρχεται ζημία εἰς τὸ δημόσιον. Παρακαλῶ λοιπὸν καὶ τὴν Βουλὴν καὶ τὴν Κυβέρνησιν νὰ κατατάξῃ τὸ ταχυδρομεῖον τῆς Ἀταλάντης εἰς τὰ ὁμοιόβαθμα ταχυδρομεῖα τῶν ὁμοιοβάθμων ἐπαρχιῶν.

§161ΖΑΪΜΗΣ (πρωθυπουργός). Τὸ δέχομαι.

§162ΤΣΑΜΟΠΟΥΛΟΣ. Ὡς λόγου χάριν τῆς Λεβαδείας, τῆς Παρνασσίδος κτλ.

§163ΜΗΤΣΑΣ. Καὶ ἐγὼ θὰ παρακαλέσω τὸν κύριον ὑπουργὸν νὰ παραδεχθῇ, ὥστε καὶ εἰς τὸν δῆμον τῆς Ἑρμιόνης νὰ συστηθῇ ταχυδρομεῖον, διότι εἶναι δῆμος δευτέρας τάξεως καὶ δὲν ἔχει.

§164ΖΑΪΜΗΣ. Πολὺ καλὰ τὸ δέχομαι.

§165ΔΑΓΡΕΣ. Ἐγὼ εἶμαι ἐναντίος πάσης προσθήκης. (θόρυβος).

§166ΧΑΡ. ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ ἐπιτροπὴ τοῦ προϋπολογισμοῦ ἐξ ἀγνοίας φαίνεται τῶν τοπικῶν περιστάσεων μετέφερεν εἰς Μεγαλόπολιν τὸ ταχυδρομεῖον Ἀγουλινίτσης, τὸ ὁποῖον ὑπῆρξε πρὸ πολλῶν ἐτῶν. Εἰς τὴν Ἀγουλινίτσαν, κύριοι, συγκεντροῦνται πλέον τῶν 3,000 χιλιάδων ἐργατῶν, ἐκ τῆς ἐπαρχίας Ὀλυμπίας, διότι ὅλοι ἔχομεν ἐκεῖ τὰ κτήματά μας. Ἐκεῖ ὑπῆρχε ταχυδρομικὸς ἐπιστάτης οὐχὶ ἀπὸ πέρυσιν, ἀλλὰ ἀπὸ 20 ἐτῶν. Παρακαλῶ λοιπὸν τὸν κύριον ὑπουργὸν ν’ ἀφήσῃ τὸ ταχυδρομεῖον εἰς Ἀγουλινίτσαν.

§167ΔΑΓΡΕΣ. Ἐγὼ νομίζω, ὅτι πᾶσα αὔξησις ἐκ μέρους τῆς Βουλῆς ἐφ’ ἑνὸς ἑκάστου κλάδου τῆς δημοσίας ὑπηρεσίας εἶναι ἄδικος, εἶναι ἐπιβλαβής. Τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ ταχυδρομείου ὅπου δὲν ὑπάρχει ἐμπόριον ἀξιολογώτατα δύνανται νὰ ἐκπληρώσουν ὁ ἔπαρχος, γραμματεῖς ἐπάρχων κτλ. ποῦ θὰ καταντήσωμεν μὲ τὰς αὐξήσεις! (θόρυβος).

§168ΧΑΡ. ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ ἐκεῖ ὅπου δὲν εἶναι ἔπαρχος;

§169ΔΑΓΡΕΣ. Συνιστᾶτε ταχυδρομεῖα, πρωτοδικεῖα, ἐπαρχεῖα σχολεῖα (θόρυβος). Αὐτὸ δὲν εἶναι αὐτοδιοίκησις. Μὴ νομίσητε, ὅτι βελτιοῦτε τὴν κατάστασιν τῆς κοινωνίας πολλαπλασιάζοντες τοὺς μισθοφόρους.

§170Θ. Α. ΖΑΪΜΗΣ (πρωθυπουργός). Δέχομαι τὴν παρατήρησιν τοῦ κυρίου Χριστοπούλου. (θόρυβος). Δέχομαι τὴν πρότασιν, διότι πᾶσα κυβέρνησις ἔχει καθῆκον νὰ διευκολύνῃ τὰ μέσα τῆς συγκοινωνίας. Τὸ δέχομαι δὲ καὶ δι’ ἕτερον λόγον, διότι ὡς παρακατιόντες θέλετε ἰδεῖ, κατώρθωσα νὰ ἐπέλθῃ σπουδαία οἰκονομία εἰς τὸν ταχυδρομικὸν κλάδον· ἑπομένως εἰς ἄλλα ἄρθρα θὰ ζητήσω ἐλάττωσιν, καὶ ἐπειδὴ δὲν γίνεται αὔξησις εἰς τὸν προϋπολογισμὸν δέχομαι τὰς τρεῖς προτάσεις, αἱ ὁποῖαι μοὶ ἐγένοντο.

§171ΓΙΟΛΔΑΣΗΣ. Ἂν εἰς ἄλλας ἐπαρχίας καὶ εἰς ἄλλους δήμους δίδωνται πλεονεκτήματα, εἰς τὴν δυστυχῆ Εὐρυτανίαν δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ τίποτε; διὰ τὴν ἐπαρχίαν αὐτὴν περὶ τῆς ὁποίας ἐῤῥέθησαν τόσα πράγματα; Τὸ τοιοῦτον ἐγὼ δὲν τὸ ἐννοῶ. Οὔτε τηλεγραφεῖον ἔχομεν, οὔτε ταχυδρομεῖον, οὔτε σχολεῖον, οὔτε συγκοινωνίαν, ἐνῷ ἡ γεωγραφικὴ αὐτῆς θέσις εἶναι τοιαύτη, ὥστε ἐπὶ ἑπτὰ μῆνας ἡ συγκοινωνία διακόπτεται ἀπὸ τοὺς ποταμοὺς καὶ ἀπὸ τὰς χιόνας τῶν ὀρέων. Εἶναι προτιμότερον νὰ τὴν διαγράψετε ἀπὸ τὸν χάρτην τοῦ βασιλείου τῆς Ἑλλάδος. Ὀλίγους φόρους τοὺς ὁποίους ἔχει τοὺς πληρώνει. Ἐν ᾧ ἔχει δὲ ἐκτεταμένον ἐμπόριον καὶ τοὺς ἐντοπίους ἐμπορευομένους εἰς τὴν Κωνσταντινούπολιν, δὲν ἔχει κανὲν μέσον συγκοινωνίας. (θόρυβος). Προτείνω λοιπὸν, κύριοι, νὰ συστηθῇ ἓν ταχυδρομεῖον εἰς τὸν δῆμον Ἀγραίων, διότι δι’ αὐτοῦ δύναται νὰ κρατῆται ἡ συγκοινωνία τῶν δύο ἑτέρων δήμων, τοῦ δήμου Παρακαμπυλίων καὶ τοῦ δήμου Ἀπεραντίων. Ἤκουσα, κύριοι, σύστασιν ταχυδρομείου εἰς τὸν δῆμον Ἑρμιόνης, καὶ ἐγὼ ζητῶ ταχυδρομεῖον διὰ τρεῖς δήμους (θόρυβος).

§172Θ. Α. ΖΑΪΜΗΣ (πρωθυπουργός). Κύριοι, ἂν ἠναγκάσθην νὰ παραδεχθῶ τὴν αὔξησιν ἢ τὸν προβιβασμὸν τοῦ ταχυδρομείου Ἀταλάντης, τὸ ἔπραξα, διότι ἡ Ἀταλάντη εἶναι πρωτεύουσα ἐπαρχίας καὶ ἦτο πολὺ δίκαιον νὰ τεθῇ ἐπὶ τῆς αὐτῆς γραμμῆς ἐφ’ ἧς τίθενται ἄλλαι ἐπαρχίαι. Ἂν ἠναγκάσθην νὰ παραδεχθῶ τὸ ταχυδρομεῖον Ἀγουλινίτσης, τὸ ἔπραξα, διότι πρὸ ἐτῶν πολλῶν εἶναι συστημένον ἐκεῖ ταχυδρομεῖον, ἄλλως τε δ’ ἐκεῖ δὲν ὑπάρχει παρὰ εἷς εἰρηνοδίκης καὶ κατὰ τὸν ὀργανισμὸν τῶν δικαστηρίων δὲν ἠμπορεῖ ὁ εἰρηνοδίκης ν’ ἀναδεχθῇ τὰ καθήκοντα τοῦ ταχυδρομικοῦ ἐπιστάτου. Ὡς πρὸς τὸν δῆμον Ἑρμιονίδος παρεδέχθην ἐλαχίστην δαπάνην 30 δραχμῶν καὶ τοῦτο τὸ ἔπραξα, διότι ὁ τόπος εἶναι ἐμπορικὸς καὶ ἔχει ναυτικόν· ἀλλὰ τὸ νὰ θέλουν τινὲς νὰ συστηθῶσιν εἰς ὅλους τοὺς δήμους ταχυδρομεῖα θέλει αὐξηθῆ ἐπὶ τοσοῦτον ὁ προϋπολογισμὸς, ὥστε δὲν θὰ δυνηθῶμεν νὰ φθάσωμεν εἰς ἓν ἀποτέλεσμα· ἄλλως ὑπάρχει κανονισμὸς περὶ δημοτικῶν ταχυδρομείων καὶ περὶ οὗ πιστεύω ὅτι ἐὰν μὴ εἰς αὐτὴν τὴν σύνοδον ὑποβληθῇ νομοσχέδιον ἐφ’ οὗ ἐργάζεται ἡ διεύθυνσις τῶν ταχυδρομείων, ἀλλὰ κατὰ τὴν ἑπομένην θέλει ὑποβληθῆ· διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου θέλουσιν ἱκανοποιηθῆ αἱ ἀνάγκαι τῶν δήμων.

§173ΓΙΟΛΔΑΣΗΣ. Καθόσον ἀφορᾶ τοὺς λόγους, τοὺς ὁποίους ὁ κ. πρόεδρος εἶπε, οἱ λόγοι διὰ τοὺς ὁποίους παρεδέχθη ταχυδρομεῖον διὰ τὸν δῆμον Ἑρμιόνης εἶναι πολὺ ἀνώτεροι διὰ τὸν δῆμον Ἀγραίων. Ὁ δῆμος Ἀγραίων ἔχει 300 ἐμπόρους ἐν Κωνσταντινουπόλει, ἔχοντας ἰδιόκτητα ἐμπορικὰ καταστήματα, καὶ τὸ ἐμπόριον εἰς τὸν δῆμον αὐτὸν εἶναι μᾶλλον ἀνεπτυγμένον παρὰ εἰς τὸν δῆμον Ἑρμιόνης. Καθόσον δ’ ἀφορᾶ τὰ ἔξοδα, ἡμεῖς δὲν ζητοῦμεν περισσότερον παρ’ ὅ,τι ἔγινε καὶ διὰ τὸν δῆμον τῆς Ἑρμιόνης. Συλλογισθῆτε μόνον, κύριοι, ὅτι θὰ συγκοινωνοῦν τρεῖς δῆμοι. Καὶ περὶ τούτου ἐπικαλοῦμαι τὴν μαρτυρίαν τοῦ κυρίου ὑπουργοῦ τῶν στρατιωτικῶν, ὁ ὁποῖος ἦλθεν εἰς τὴν Εὐρυτανίαν καὶ γνωρίζει τὸν τόπον καὶ γνωρίζει ἂν ἐκεῖ ὑπάρχει ἢ ὄχι σπουδαῖον ἐμπόριον. (θόρυβος). Παρακαλῶ λοιπὸν τὴν Βουλὴν νὰ παραδεχθῇ τὴν πρότασίν μου.

§174ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν τοῦ κ. Γιολδάση νὰ συστηθῇ εἰδικὸν ταχυδρομεῖον εἰς τὸν δῆμον Ἀγραίων νὰ ἐγερθῶσιν. (ἐγείρονται πολλοί· θόρυβος).

§175ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δὲν παρεδέχθη. (θόρυβος)

§176ΕΤΕΡΟΙ. Παρεδέχθη. (θόρυβος).

§177ΓΙΟΛΔΑΣΗΣ. Παρεδέχθη. (θόρυβος).

§178ΤΙΝΕΣ. Δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως.

§179ΕΤΕΡΟΙ. Ἂς ψηφίσωμεν τὸ ἀνάπαλιν.

§180ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ μὴ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν τοῦ κυρίου Γιολδάση νὰ ἐγερθῶσιν. (ἐγείρονται πολλοί· θόρυβος).

§181ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ διακριθῇ ἀποτέλεσμα, νὰ ψηφίσωμεν δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως.

§182ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν παρεδέχθη ἡ πρότασις.

§183ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Ζητοῦμεν ὀνομαστικὴν κλῆσιν, ὀφείλετε νὰ μᾶς ἀκούσητε.

§184ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ἐπανερχόμεθα εἰς τ’ ἀποφασισθέντα.

§185ΑΘ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ὅταν σᾶς γίνεται ἡ παρατήρησις, ὅτι θὰ γίνῃ ψηφοφορία δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως, δὲν δύνασθε νὰ ἀντισταθῆτε.

§186ΠΟΛΛΟΙ (ἐγειρόμενοι). Δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως.

§187ΔΑΓΡΕΣ. Σφάλλουν οἱ κύριοι, ἀδιαφορῶ διὰ τὴν πρότασιν, ὁμιλῶ μόνον κατ’ ἀρχήν· ἂν ἐπανερχώμεθα εἰς τὴν ψηφοφορίαν δὲν θὰ φθάσωμεν εἰς ἀποτέλεσμα. (θόρυβος).

§188ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν τοῦ κ. Γιολδάση νὰ συστηθῇ εἰς τὸν δῆμον Ἀγραίων ταχυδρομεῖον, λέγουν ναί, οἱ μὴ παραδεχόμενοι λέγουν ὄχι. Ἄρχεται ἡ δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως ψηφοφορία καὶ διακόπτεται μετὰ τὴν ἐκφώνησιν τινῶν ὀνομάτων.

§189ΓΟΥΒΕΛΗΣ (ἀναβαίνων τὸ βῆμα ἐν μέσῳ τῆς ψηφοφορίας). Κύριοι πρέπει.... (θόρυβος μέγας καὶ φιλονεικίαι θορυβώδεις μεταξὺ βουλευτῶν).

§190ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Κύριοι, εἰς μάτην θὰ ψηφοφορήσωμεν· εἶναι δίκαιον νομίζω νὰ συστηθῇ τὸ ταχυδρομεῖον εἰς τὸν δῆμον Ἀγραίων καὶ πρέπει νὰ τὸ παραδεχθῶμεν.

§191ΠΟΛΛΟΙ. Παραδεκτόν, παραδεκτόν.

§192ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν τοῦ κ. Γιολδάση παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (ἐγείρονται σχεδὸν πάντες). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη.

§193ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (ἀναγινώσκει).

§194ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. Κεφαλ, 7, ἄρθρον 7. Μετακομιδὴ γραμμάτων 174,782.

§195Θ. Α. ΖΑΪΜΗΣ (Πρωθυπουργός). Εἰς τὸν προϋπολογισμὸν ἐπὶ τοῦ ἄρθρου αὐτοῦ ἔχει γραφῆ τὸ ποσὸν 162,900 διὰ τὴν ἐργολαβίαν τοῦ πρώτου καὶ δευτέρου τμήματος ἐκ τῶν ὁποίων διευθύνεται ἡ ὑπηρεσία, τοὐτέστι τὸ ἴδιον ποσὸν ὅσον ἐνεγράφη εἰς τὸν προϋπολογισμὸν ἄλλοτε· ἤδη διὰ τῆς μειοδοσίας ἐπῆλθεν ἐλάττωσις κατὰ 23,000· διὰ τοῦτο θὰ ἐλαττωθῇ αὐτὸ τὸ κεφάλαιον κατὰ 23,000· ζητῶ λοιπὸν νὰ ἀπαλειφθῇ τὸ ποσὸν τῶν 23,000.

§196ΠΟΛΛΟΙ. Δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις.

§197ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. Ἀπόδοσις διεθνῶν ταχυδρ. τελῶν 160,000. Κεφ. 8ον. Τηλεγραφικὴ συγκοινωνία. Ἄρθρ. 1.ον Προσωπικὸν τῆς διευθύνσεως τῶν τηλεγράφων 11,025. Ἄρθρ. 2.ον Ἔξοδα τῆς διευθύνσεως τῶν τηλεγράφων 19,000. Ἄρθρ. 3.ον Προσωπικὸν τῶν κατ’ ἐπαρχίας τηλεγραφείων 188,292. Ἄρθρ. 4.ον Ἔξοδα αὐτῶν 34,000. Ἄρθρ. 5.ον Φύλαξις καὶ συντήρησις τηλεγραφικῶν γραμμῶν 85,000. Ἄρθρ. 6.ον Σύστασις νέων τηλεγραφικῶν γραμμῶν 10,000.

§198ΠΟΛΛΟΙ. Δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις.

§199ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. Ἄρθρον 7.ον Ἀπόδοσις διεθνῶν τηλεγραφικῶν τελῶν 30,000.

§200ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις;

§201ΚΑΡΑΛΙΒΑΝΟΣ. Ἐπειδὴ, κύριοι, δὲν γνωρίζω εἰς τὸ ἄρθρον 6ον, ἐὰν τὸ ποσὸν τὸ ὁποῖον προσδιωρίσθη εἶναι δι’ ὡρισμένας γραμμὰς, αἱ ὁποῖαι μέλλουν νὰ κατασκευασθῶσι, διὰ τοῦτο ἔρχομαι νὰ κάμω μίαν πρότασιν εἰς τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ νὰ τὸν παρακαλέσω νὰ τὴν ἀναγνωρίσῃ ὡς ἀναγκαίαν. Ἡ πόλις τοῦ Γαλαξειδίου, καθὼς γνωρίζετε, εἶναι ναυτικὴ πόλις, ἔχουσα σχέσεις μὲ ὅλα τὰ μέρη, τὰς ξηρὰς, τὰς θαλάσσας καὶ τὸν ὠκεανόν· ἔχει λοιπὸν τοιαύτας σχέσεις, καὶ τοῦτο δεικνύεται ἐκ τῶν εἰσπράξεων, τὰς ὁποίας ἔχει τὸ ταχυδρομεῖον τοῦ Γαλαξειδίου, διότι σχετικῶς ὡς πρὸς ἄλλα ταχυδρομεῖα ἀπολαμβάνει περισσότερα, τὸ ὁποῖον ἀποδεικνύει τὴν μεγάλην ἀλληλογραφίαν τὴν ὁποίαν ἔχει, ἀλλ’ ἐνταυτῷ ἀποδεικνύει καὶ τὴν μεγάλην ἀνάγκην τῆς ὑπάρξεως τηλεγράφου. Μὲ πολλήν μου εὐχαρίστησιν παρετήρησα ἐσχάτως, ὅτι ὅλαι αἱ ναυτικαὶ πόλεις συνδέονται διὰ τηλεγράφων, καὶ ἤθελεν εἶσθαι πολὺ λυπηρὸν, ἐὰν καὶ ἡ πόλις αὕτη, ἥτις εὑρίσκεται μεταξὺ τῶν πρώτων πόλεων τῶν ναυτικῶν τῆς Ἑλλάδος, ἤθελε στερεῖται μιᾶς εὐκολίας, ἥτις σήμερον θεωρεῖται ἐκ τῶν ὧν οὐκ ἄνευ· διότι πρέπει νὰ βεβαιωθῆτε, ὅτι ἐκ τῆς μὴ ἐγκαίρου εἴτε παραλαβῆς τῶν γραμμάτων, εἴτε τῆς μὴ ἐγκαίρου ἀπαντήσεως, πολλὰ καὶ μεγάλα συμφέροντα κινδυνεύουσιν. Εἶναι βέβαιον, ὅτι ὑπάρχει τηλεγραφεῖον εἰς Ἄμφισσαν, ἀλλὰ δὲν ἐπαρκεῖ τοῦτο, διότι αἱ ἀνάγκαι εἶναι μεγάλαι, καὶ βλέπετε, ὅτι τὸ ταχυδρομεῖον ἔχει μεγάλας εἰσπράξεις, ἀλλ’ αὗται αἱ εἰσπράξεις τοῦ ταχυδρομείου αὐξάνουσιν ἔτι, διότι διὰ τοῦ ταχυδρομείου στέλλονται τὰ τηλεγραφήματα, ἀλλὰ δι’ αὐτοῦ ἀπαιτεῖται καὶ χρόνος πολὺς, καὶ κόπος, καὶ ἔξοδα· πολλάκις δὲ εἴμεθα ἠναγκασμένοι ὅταν θέλωμεν νὰ στείλωμεν ἓν τηλεγράφημα νὰ ὁδοιπορήσῃ ἕνας ἄνθρωπος 5 ὥρας διὰ νὰ τὸ φέρῃ εἰς τὴν Ἄμφισσαν, καὶ πάλιν τὸ ἴδιον πράττομεν, ὅταν ἔχωμεν νὰ λάβωμεν ἀπάντησιν, διότι τὰ τηλεγραφήματα φθάνουν εἰς Ἄμφισσαν καὶ τὸ τηλεγραφεῖον τὰ στέλλει διὰ τοῦ ταχυδρομείου, καὶ διὰ τοῦτο δὲν ἐκπληροῦται ὁ σκοπὸς διὰ τὸν ὁποῖον ἔγειναν τὰ τηλεγραφεῖα αὐτά. Δὲν θέλω νὰ εἴπω τὴν δαπάνην, τὴν ὁποίαν ὑφιστάμεθα διὰ τὴν μετακόμισιν τῶν τηλεγραφημάτων, διότι πρέπει νὰ δώσωμεν ἓν τάλληρον τοὐλάχιστο· ἀλλ’ ὡς ἐκ τοῦ ἀποστήματος ἀπαντῶνται καὶ μεγάλα προσκόμματα. Ἡ γραμμὴ λοιπὸν αὕτη ἦτο καλὸν καὶ δίκαιον νὰ γίνῃ, διότι ἡ Κυβέρνησις θὰ ἴδῃ, ὅτι αἱ εἰσπράξεις θέλουν εἶσθαι πολὺ ἀνώτεραι τῶν ἐξόδων. Κύριοι, δὲν εἶναι μεγάλη ἡ δαπάνη, ἥτις θὰ χρειασθῇ, μόλις μέλλουν νὰ ἐξοδευθοῦν 6–7 χιλ. δρ. διὰ νὰ ἑνωθῇ ὁ τηλέγραφος τῆς Ἀμφίσσης μὲ τὸ Γαλαξείδιον· αὐτὴν καὶ μόνην τὴν δαπάνην ἔχει νὰ ὑποστῇ ἡ κυβέρνησις· καθόσον δ’ ἀφορᾷ τὴν μισθοδοσίαν τῶν τηλεγραφητῶν, αὐτὴν θέλουσιν ἔχει ἐκ τῶν εἰσπράξεων, διότι αἱ εἰσπράξεις ἐκ τοῦ τηλεγραφείου θὰ ἐξαρκῶσιν· ὅσον ἀφορᾷ τὸ ἐνοίκιον, αὐτὸ ὑπόσχεται νὰ τὸ πληρώνῃ ὁ δῆμος· ἡ μόνη λοιπὸν δαπάνη τὴν ὁποίαν θὰ καταβάλῃ εἶναι 7,000 δραχ. τὸ πολύ· ἀπέναντι λοιπὸν τοιαύτης εὐκολίας εἶναι μηδαμινὸν τὸ ποσὸν 7,000.

§202ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Καὶ αὐτὸ τὸ ποσὸν θὰ δοθῇ ἅπαξ, δὲν θὰ δίδεται κατ’ ἔτος.

§203ΚΑΡΑΛΙΒΑΝΟΣ. Βεβαίως αὐτὸ τὸ ποσὸν θὰ πληρωθῇ ἅπαξ. Ἀπέναντι λοιπὸν μιᾶς τοιαύτης μικρᾶς δαπάνης, δὲν εἶναι δίκαιον ν’ ἀφαιρεθῇ ἡ τοιαύτη συγκοινωνία, ἥτις χρησιμεύει εἰς τόσον μεγάλα συμφέροντα εἰς τὴν πόλιν ἐκείνην, ἥτις ἔχει ὅλας τὰς σχέσεις της μὲ τὸ ἐξωτερικόν. Παρακαλῶ λοιπὸν καὶ τὴν κυβέρνησιν καὶ τὴν Βουλὴν νὰ παραδεχθῇ αὐτὴν τὴν πρότασιν, διὰ νὰ ἐπιτευχθῇ αὐτὸ τὸ καλὸν εἰς τὸν τόπον.

§204ΠΡΩΘΥΠΟΥΡΓΟΣ. Ἐνθυμεῖσθε καλῶς, ὅτι πρὸ 40 ἢ 50 ἡμερῶν ἔγεινε συζήτησις περὶ συστάσεως νέων τηλεγραφικῶν γραμμῶν, τότε διάφοροι ἔντιμοι βουλευταὶ ἐπρότειναν τὴν ἐπέκτασιν τῶν τηλεγραφικῶν γραμμῶν καὶ εἰς τὰς ἐπαρχίας τὰς ὁποίας ἀντιπροσωπεύουν. Ἐπειδὴ προβλέπω, ὅτι θέλουν ἐξακολουθήσει αἱ αὐταὶ φωναὶ ὑπὲρ συστάσεως νέων τηλεγραφικῶν γραμμῶν, σπεύδω νὰ δώσω ἐξηγήσεις τινὰς εἰς τὴν Βουλὴν, αἱ ὁποῖαι νὰ καθησυχάσουν τὴν ἐπιθυμίαν τῶν ἐντίμων βουλευτῶν ὅσοι θὰ συνηγορήσωσιν ὑπὲρ τῆς ἐπεκτάσεως τῶν τηλεγραφικῶν γραμμῶν. Τότε, κύριοι, σᾶς ἐξηγήθην τὴν κατάστασιν τῶν τηλεγραφικῶν γραμμῶν τῶν ὑπαρχουσῶν ἐδῶ· σᾶς εἶπον, ὅτι μεγαλητέρα ἀνάγκη εἶναι οὐχὶ τῆς ἐπεκτάσεως, ἀλλὰ τῆς ἐπισκευῆς καὶ διατηρήσεως ὅσων ὑπάρχουσι σήμερον· διότι, ὅπως ἡ τηλεγραφικὴ συγκοινωνία ἔχει, δὲν δυνάμεθα νὰ εἴπωμεν, ὅτι ἔχομεν τηλεγραφικὴν συγκοινωνίαν, οἱ στῦλοι τῶν περισσοτέρων γραμμῶν ἐσάπησαν, ἄλλοι δὲν ἦσαν καλοί· πρέπει λοιπὸν νὰ ἀνακαινισθῶσιν αἱ γραμμαὶ αὗται καὶ πρὸς τοῦτο, κύριοι, εὐηρεστήθη ἡ Βουλὴ νὰ χορηγήσῃ πίστωσιν εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν ἐσωτερικῶν τὸ 1869· ἔρχεται τὸ 1870, διότι εἴμεθα εἰς τὸ τέλος καὶ θὰ γίνῃ ἡ ἐπισκευὴ αὐτὴ, καὶ ἡ ἀνακαίνισις τῶν γραμμῶν αὐτῶν· τὸ ἔργον ὅμως αὐτὸ δὲν εἶναι εὔκολον οὐδὲ ὑπάρχουσι τὰ μέσα τῆς Εὐρώπης ἐδῶ. Ἓν ἔργον τὸ ὁποῖον θέλει ἐν τῇ Εὐρώπῃ καὶ δύναται νὰ κατορθωθῇ ἐντὸς βραχυτάτου χρόνου, ἐδῶ χρειάζεται πολὺν καιρὸν, οὔτε ἔχομεν ἐδῶ τὰς εὐκολίας αὐτὰς, ἐδῶ οὔτε πλῆθος τεχνιτῶν ἔχομεν, οὔτε πλῆθος τηλεγραφητῶν διὰ νὰ ἐνασχοληθῶσιν εἰς αὐτὸ τὸ ἔργον, καὶ νὰ ἐπιτηρῶσιν εἰς τὴν κατασκευὴν πολλῶν συγχρόνως γραμμῶν· ἐκτὸς τούτου διαβεβαιῶ τὴν Βουλὴν, ὅτι διὰ τῆς ἐπεκτάσεως τῶν τηλεγραφικῶν γραμμῶν καὶ διὰ τῆς συστάσεως νέων τηλεγραφικῶν γραφείων τὰ ὁποῖα ἐπολλαπλασιάσθησαν, διότι ἀπὸ 26 ἔγιναν 37, διὰ τῆς πολλαπλασιάσεως ταύτης ἐφθάσαμεν εἰς τὸ σημεῖον νὰ μὴ ἔχωμεν ὑπαλλήλους καὶ σήμερον ὑπάρχουσι τηλεγραφικὰ γραφεῖα τὰ ὁποῖα ἔχουν ἕνα μόνον ὑπάλληλον, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον εἶναι ἀδύνατον, διότι ὁ ἄνθρωπος δὲν εἶναι μηχανὴ νὰ στέκῃ 12 ὥρας ἐκεῖ καὶ νὰ προσέχῃ ἐπὶ τοῦ σύρματος. Μὴ ἔχοντες λοιπὸν οὔτε τὰ μέσα, οὔτε ὑπαλλήλους πρὸς σύστασιν νέων τηλεγραφικῶν γραμμῶν, δὲν ἐννοῶ διὰ ποῖον λόγον πρέπει νὰ ἐξογκώσωμεν τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ 1870 διὰ κατασκευῆς νέων τηλεγραφικῶν γραμμῶν. Μόλα ταῦτα ἐν τῷ προϋπολογισμῷ κατεχωρίσθη ἓν ποσὸν διὰ σύστασιν νέων τηλεγραφικῶν γραμμῶν καὶ θέλω ἰδεῖ ποῦ ὑφίσταται ἡ μεγάλη ἀνάγκη, ὥστε νὰ ἐπιχειρήσω καὶ τὴν κατασκευὴν νέας τηλεγραφικῆς συγκοινωνίας. Ἀλλὰ τὸ νὰ ζητῇ τις διὰ τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ 1870 νὰ συστήσῃ παντοῦ τηλεγραφικὰς γραμμὰς, ὅπου δὲν ὑπάρχουσι, θὰ ἐπιζητήσῃ, κύριοι, πρᾶγμα ἀδύνατον καὶ θὰ θελήσῃ νὰ ἐξογκώσωμεν τὸν προϋπολογισμὸν καὶ δὲν θὰ ἐκτελέσῃ τὸν σκοπὸν τὸν ὁποῖον προτίθεται· διατί; διὰ τοὺς λόγους, τοὺς ὁποίους σᾶς εἶπον, διὰ τὸ ἀδύνατον νὰ κατορθωθῇ. Προσθέσατε δὲ, ὅτι καὶ πολλὰ τηλεγραφεῖα ὄχι μόνον δὲν ἀποδίδουσί τι, ἀλλὰ φέρουσι καὶ μεγάλην ζημίαν εἰς τὸ δημόσιον καὶ ἐγὼ ἤρχισα τηλεγραφεῖα τινὰ νὰ τὰ καταργῶ, καὶ ἤρχισα ἀπὸ τὴν κατάργησιν ἑνὸς τηλεγραφείου εἰς τὴν ἐπαρχίαν, εἰς ἣν ἀνήκει καὶ εἷς φίλος μου, τὸ τηλεγραφεῖον τῆς Καρυταίνης, διότι δὲν χρησιμεύει εἰς τίποτε. Μ’ ὅλα ταῦτα, κύριοι, ὡς εἶπον καὶ ἄλλοτε, ὅταν δώσητέ τι εἰς μίαν ἐπαρχίαν καὶ θέλετε νὰ τὸ ἀφαιρέσητε, δυσαρεστοῦνται οἱ ἄνθρωποι τοῦ τόπου ἐκείνου, φωνάζουν, ὡς μετὰ τὴν κατάργησιν ἐκείνην ἀτοπήματά τινα ἔλαβον χώραν, ἔκοψαν τὸ τηλεγραφικὸν σύρμα κτλ. Ὥστε καὶ εἰς τὴν κατάργησιν πρέπει νὰ προβαίνῃ τις μετὰ μεγίστης περισκέψεως. Διὰ τοῦτο δὲν ἠμπορῶ νὰ δεχθῶ νὰ ἐξογκωθῇ ὁ προϋπολογισμὸς, ὅταν ἔχω τὴν πεποίθησιν, ὅτι εἶναι δύσκολον νὰ ἐπιχειρήσω κατασκευὴν νέων τηλεγραφικῶν γραμμῶν κατὰ τὸ 1870. Ἄλλως τε ἐγὼ καὶ ἄλλους λόγους σᾶς εἶπον, ὅταν παρουσίασα τὴν ἔκθεσιν περὶ πιστώσεως· σᾶς εἶπον, ὅτι ἐδῶ κατήντησεν ἡ προμήθεια στύλων μέγα ζήτημα, διότι διὰ τοὺς τηλεγραφικοὺς στύλους ἔχει δαπανηθῆ μέγα ποσὸν δραχμῶν, καὶ ἐν τούτοις ὅλοι οἱ στύλοι αὐτοὶ κατέστησαν ἄχρηστοι. Ἠναγκάσθημεν λοιπὸν νὰ καταφύγωμεν εἰς τὴν Εὐρώπην καὶ νὰ προμηθευθῶμεν στύλους ἀπὸ ἐκεῖ, οἱ ὁποῖοι εἶναι ἐμβεβαμμένοι εἰς χημικὴν ἀνάλυσιν καὶ τοὺς ὁποίους δυνάμεθα νὰ μεταχειρισθῶμεν ἐπὶ πολλὰ ἔτη, διότι κατὰ τὰς πληροφορίας, τὰς ὁποίας ἔχω, δύνανται νὰ διαρκέσωσι 10 καὶ 12 ἔτη. Παρήγγειλα λοιπὸν εἰς τὴν Εὐρώπην 2,000 στύλους, οἱ ὁποῖοι δὲν πιστεύω νὰ κοστίσωσιν ἀκριβὰ διὰ νὰ κάμωμεν αὐτὴν τὴν δοκιμὴν καὶ ἂν ἐπιτύχουν, τότε δυστυχῶς θὰ προμηθευώμεθα τοὺς στύλους ἀπὸ τὴν Εὐρώπην. Οἱ στύλοι δὲ οὗτοι εἶναι ἀδύνατον νὰ φθάσωσιν εἰς τὴν Ἑλλάδα εἰμὴ ἐντὸς 3 μηνῶν· εἶναι δὲ ἀνάγκη νὰ τοὺς δοκιμάσωμεν, ἀφοῦ ὅλη ἡ Εὐρώπη τοὺς ἐνέκρινε. Λοιπὸν δι’ αὐτοὺς τοὺς λόγους, δὲν προτιμῶ αὐτὴν τὴν προσθήκην.

§205ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. «Ἄρθρον 7. Ἀπόδοσις διεθνῶν τηλεγραφικῶν τελῶν 30,000.» Κεφάλαιον 9. Δημόσια ἔργα

§206Θ. ΖΑΪΜΗΣ (Πρωθυπουργός). Κύριοι, ὀφείλω νὰ δώσω ἐξηγήσεις τινὰς διὰ τὸ ἄρθρον τοῦτο, διότι αἱ παρατηρήσεις, ἃς ἔντιμα μέλη τῆς ἀντιπολιτεύσεως ἐξήνεγκον εἰς ἄλλην συνεδρίασιν, ἦσαν κατὰ μέγα μέρος ὀρθόταται καὶ ὀφείλω νὰ σᾶς εἴπω περὶ αὐτῶν. Ἐπροτείναμεν τρεῖς πιστώσεις διὰ τὰ τρία διαφορετικὰ καταστήματα, πρῶτον διὰ τὴν ἐξακολούθησιν τοῦ Βουλευτηρίου· περὶ τούτου δὲν δυνάμεθα νὰ φέρωμεν σχέδιον, οὔτε διάγραμμα, διὰ τὸν λόγον, ὅτι ὁ λογιστικὸς νόμος ἀπαιτεῖ μόνον τὴν 1 φορὰν νὰ παρουσιάζηται ὁ προϋπολογισμὸς καὶ τὸ σχέδιον· τοῦτο δὲ ἔγεινε ἄλλοτε διὰ τὸ Βουλευτήριον, ὥστε δὲν παρεβιάσθη ὁ νόμος ὡς πρὸς τοῦτο. Διὰ τὸ τηλεγραφικὸν κατάστημα τὸ ὁποῖον θὰ περαιωθῇ δι’ 27,000 δραχ. ἀφορᾷ μικρὸν ποσὸν διότι θὰ γείνῃ μικρὸν κατάστημα. Καθ’ ὅσον δ’ ἀφορᾷ τὸ ζήτημα τῶν φυλακῶν δὲν ἐφέραμεν οὔτε προϋπολογισμόν, οὔτε σχέδιον, καὶ διὰ τοῦτο δὲν ἐπιμένομεν, διότι σᾶς λέγω, ὅτι δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ φέρωμεν προϋπολογισμὸν καὶ σχέδιον, καὶ ἰδοὺ ὁ λόγος. Ὅτε συνετάξαμεν τὸν προϋπολογισμόν, εἴχομεν σκοπὸν νὰ ἀποστείλωμεν ἀξιωματικοὺς εἰς Κέρκυραν, διότι πρώτη ἰδέα ἦτο, ἐὰν εἶναι δυνατὸν νὰ οἰκοδομηθῶσι φυλακαὶ εἰς τὸ Βῖδο, τὸ νησίδιον τὸ κείμενον ἀπέναντι τῆς Κερκύρας, εἰς τὸ ὁποῖον ὑπῆρχον τὰ ὀχυρώματα, τὰ ὁποῖα ἀνετινάχθησαν εἰς τὸν ἀέρα· ἐπροτιμήσαμεν τὸ Βῖδο, πρῶτον, διότι εἶναι νησίδιον, καὶ δεύτερον, διότι ὑπάρχει ἄπειρος ὕλη, ὑλικὸν λαμπρόν, καὶ ἡ οἰκοδομὴ εἶναι μεγάλη καὶ ἔπρεπε νὰ γείνῃ ἐκεῖ, ὅπου εὑρίσκεται ὑλικὸν πολύ. Δὲν ἠδυνήθημεν ν’ ἀποστείλωμεν κατὰ δυστυχίαν ἀξιωματικούς, διότι δὲν ἔχομεν πολλοὺς ἀξιωματικοὺς καὶ εἴχομεν πολλὰ ἔργα, τὰ ὁποῖα διεύθυνον· διὰ τὸν λόγον λοιπὸν τοῦτον δὲν ἠδυνήθημεν νὰ παρουσιάσωμεν εἰς τὴν Βουλὴν οὔτε τὸν προϋπολογισμόν, οὔτε τὸ σχέδιον. Ἐὰν ἡ Βουλὴ κατὰ τὸν νόμον τὸν λογιστικὸν δύναται νὰ μὴ ἀποδεχθῇ τὴν δαπάνην, πρέπει νὰ κάμῃ ἐνταῦθα μίαν ἐξαίρεσιν, διότι τὸ ζήτημα τῶν φυλακῶν εἶναι σπουδαιότατον, αἱ φυλακαὶ, αἱ ὁποῖαι ὑπάρχουσι εἰς τὰς παλαιὰς ἐπαρχίας τῆς Ἑλλάδος, δὲν εἶναι φυλακαὶ, εἶναι ἄλλο παρὰ φυλακαὶ καὶ οὐδὲν σύστημα δύναται νὰ ἐφαρμοσθῇ. Τὸ διάταγμα ἐκεῖνο, μὲ τὸ ὁποῖον ἐπροικίσθη ἡ Ἑλλὰς μὲ σωφρονιστικὰς φυλακὰς, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐφαρμοσθῇ, ἐν ὅσῳ δὲν ἔχομεν καταστήματα ἐπιτήδεια. Ἡ πίστωσις νὰ γείνῃ μόνον καὶ μόνον διὰ νὰ κάμωμεν ἔναρξιν ἐντὸς τοῦ 1870 τῆς κατασκευῆς τῶν φυλακῶν καὶ τὸ σχέδιον θέλει ὁρισθῆ καὶ θέλει διαγραφῆ οὕτως, ὥστε μέρος τι κτιζόμενον νὰ δύναται νὰ χρησιμεύσῃ εἴς τινας καταδίκους. Δυνάμεθα, κύριοι, ἐὰν ἀποφασισθῇ νὰ οἰκοδομήσωμεν τὴν φυλακὴν ταύτην εἰς τὸ Βῖδο, ἐπειδὴ ἐκεῖ ὑπάρχει ἄφθονον ὑλικὸν, διὰ 50,000 δραχμῶν νὰ κάμωμεν ἀρκετὰ σπουδαίαν οἰκοδομὴν καὶ ὑπ’ αὐτὴν τὴν ἔποψιν μία ἄλλη κυβέρνησις δύναται νὰ προχωρήσῃ εἰς κατασκευὴν μεγαλειτέρου μέρους.

§207ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Μὲ συγχωρεῖτε νὰ σᾶς διακόψω; νομίζετε, ὅτι τὸ σχέδιον θὰ εἶναι γενικόν;

§208ΠΡΩΘΥΠΟΥΡΓΟΣ. Μάλιστα. Κύριοι, ἀπόκειται εἰς τὴν κρίσιν τῆς Βουλῆς ἂν θέλῃ νὰ παραδεχθῇ τὴν πίστωσιν ἢ ὄχι· τὸ κατ’ ἐμὲ δὲν ἐπιμένω δι’ οὓς λόγους σᾶς εἶπον, διότι δὲν συνεμορφώθην μὲ τὸν νόμον, καὶ δὲν συνεμορφώθην μὲ τὸν νόμον, διότι δὲν εἶχον ἀξιωματικὸν ν’ ἀποστείλω.

§209ΒΑΛΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Περὶ τῶν δημοσίων ἔργων τῆς Σπάρτης (θόρυβος), πρὸ πολλοῦ ἔγινε σχέδιον τῶν δημοσίων καταστημάτων καὶ δὲν ἀνταπεκρίθη ἡ κυβέρνησις εἰς τὴν ἐπιθυμίαν τοῦ τόπου (θόρυβος).

§210Θ. Α. ΖΑΪΜΗΣ (πρωθυπουργός). Δύναμαι νὰ σᾶς βεβαιώσω, διότι ἐπῆγα εἰς τὸ τμῆμα πρὶν μοῦ ὁμιλήσητε, διότι ἔλαβα ἀφορμὴν ἀπὸ...... (θόρυβος).

§211ΛΕΚΚΑΣ. Καθόσον ἀφορᾷ τὸ ἀντικείμενον τῶν φυλακῶν, διότι ἐκεῖ δὲν δύναται νὰ ὑπάρξῃ διαφορὰ γνωμῶν τεχνικῶν, εἶναι ὡς ἔγγιστα ὡρισμένα τὰ σχέδια, ὑπάρχουν διατυπώσεις, οἱ καλλιτέχναι δὲν ἔχουν πολὺ νὰ ἐργασθοῦν, συμφέρει δὲ ἰδίως, διότι τὸ μέρος εἶναι κατάλληλον, ὑπάρχει τὸ ὑλικὸν, καθότι οὐ μόνον ἡ βάσις τοῦ σχεδίου ἠμπορεῖ νὰ ἐφαρμοσθῇ, ἀλλὰ καὶ ἡ οἰκοδομὴ νὰ ἐξακολουθήσῃ. Καθόσον ἀφορᾷ τοὺς τηλεγράφους, οὐδεμίαν ἀντίῤῥησιν ἔχω. Ὡς πρὸς τὸ βουλευτήριον θὰ παρακαλέσω, ἂν ἦναι δυνατὸν, τὸ σχέδιον τὸ ἀρχικὸν νὰ τροποποιηθῇ ἐπὶ τὸ οἰκονομικώτερον, διότι μὲ τὴν δαπάνην αὐτὴν δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ τὸ σκεπάσωμεν.

§212ΜΙΛΗΣΗΣ. Χθὲς ἐῤῥέθη, ὅτι ἐτροποποιήθη.

§213ΛΕΚΚΑΣ. Ὥστε νὰ ἔλθωμεν εἰς τὴν στέγην καὶ κατόπιν εἰς τὰ ἐσωτερικά.

§214ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (ἀναγινώσκει). «Ἄρθρον 6. Ἔξοδα διαγραφῆς ὁδῶν 4,000».

§215ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις;

§216ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§217ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη.

§218ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (ἀναγινώσκει). «Ἄρθρον 7 Ἀποξήρανσις ἐλῶν καὶ τελμάτων 30,000.»

§219ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις;

§220ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§221ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη.

§222ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (ἀναγινώσκει). «Ἄρθρον 8. Ἀνέγερσις φάρων 20,000.» «Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 8 «φάροι» ἡ ἐπιτροπὴ συνιστᾷ τὴν κατασκευὴν φάρου ἐν Ταινάρῳ ὡς λίαν ἀναγκαίου.»

§223ΜΠΡΑΤΣΙΚΑΣ. Κύριοι, ἂν ῥίψητε ἓν βλέμμα ἐπὶ τοῦ χάρτου τῆς Ἑλλάδος, καθὼς καὶ ἐπὶ ἄλλων ἐπικρατειῶν, θέλετε ἴδει, ὅτι ἡ μεγαλειτέρα ἀνάγκη εἶναι ἡ σύστασις τῶν φάρων, καθόσον θέλουν ἐξασφαλίσει καὶ εὐκολύνει κατὰ πολὺ τὴν ναυτιλίαν. Χωρὶς νὰ σᾶς ἐπασχολήσω περισσότερον, σᾶς παρακαλῶ καὶ συσταίνω θερμῶς νὰ ἐγκρίνητε, ὥστε ἐπιτροπὴ εἰδικὴ ἐξ ἀνδρῶν πεπειραμένων καὶ ἁρμοδίων νὰ προσδιορίσῃ ὅλα τὰ μέρη, εἰς τὰ ὁποῖα εἶναι ἀνάγκη νὰ συστηθῶσι. Τοῦτο συνιστῶ εἰς τὴν Βουλήν.

§224ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις;

§225ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§226ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη.

§227ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (ἀναγινώσκει.) «Ἄρθρον 9. Κάθαρσις λιμένων 67,880.»

§228ΛΕΩΝΤΑΡΑΚΗΣ. Ἀναγνώσατε τὴν γνώμην τῆς ἐπιτροπῆς καὶ ἐρωτήσατε περὶ αὐτῆς τὴν Βουλὴν, κύριε πρόεδρε!

§229ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (ἀναγινώσκει). «Ἐπὶ δὲ τοῦ ἄρθρου 9 «λιμένες» ἡ ἐπιτροπὴ ἀποδεχομένη τό, τε ἐκ 10,000 δραχ. ποσὸν πρὸς κάθαρσιν ἐν γένει τῶν λιμένων καὶ τὰς 25,000 πρὸς ἐξακολούθησιν τῆς κατασκευῆς τῆς προκυμαίας Κορίνθου, προστίθησι μόνον, ὅτι καὶ ὁ δῆμος Κορινθίων ὀφείλει, ὡς ἕτεροι δῆμοι, νὰ ἐπιβάλῃ δημοτικὸν φόρον πρὸς κατασκευὴν τοῦ λιμένος· προκειμένης δὲ τῆς τομῆς τοῦ Ἰσθμοῦ τῆς Κορίνθου, φρονεῖ ἡ ἐπιτροπὴ, ὅτι ἴσως τροποποιηθῇ καὶ τὸ πρὸς ἐξακολούθησιν τῆς κατασκευῆς τοῦ λιμένος Κορίνθου ποσόν.»

§230ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παραδέχεται ἡ Βουλὴ τὴν γνώμην τῆς ἐπιτροπῆς;

§231ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§232ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν ἡ Βουλὴ παραδέχεται τὸ ἄρθρον τοῦ προϋπολογισμοῦ ὡς ἔχει.

§233ΠΟΛΛΟΙ. Δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις.

§234ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (ἀναγινώσκει). «Ἄρθρον 10, σχέδια πόλεων 51,618».

§235ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις;

§236ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§237ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη.

§238ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (ἀναγινώσκει). «Κεφ. 10. Βοήθειαι. Ἄρθρ. 1. Γενικαί. 1,500».

§239ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις;

§240ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§241ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη.

§242ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (ἀναγινώσκει). «Ἄρθρον 2. Ἰδιαίτεραι 58,000».

§243ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις;

§244ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§245ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη.

§246ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (ἀναγινώσκει). «Ἄρθρον 3. Συνδρομὴ διαφόρων προσφύγων 100,000».

§247ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Νομίζω ὅτι εἶναι ὁ οἰκεῖος τόπος νὰ κάμῃ λόγον ὁ κ. πρωθυπουργὸς καὶ περὶ πράγματος ἀφορῶντος τὴν περίθαλψιν τῶν Κρητῶν· ἀλλὰ δὲν βλάπτει, ἠμπορεῖ νὰ γίνῃ καὶ κατόπιν, ἐπειδὴ ἡ ὥρα παρῆλθε· τὸ ἐνθυμίζω μόνον εἰς τὸν κ. πρωθυπουργόν.

§248Θ. ΖΑΪΜΗΣ. Πολὺ καλά.

§249ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις;

§250ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§251ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη.

§252ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (ἀναγινώσκει). «Ἄρθρον 4. Μεγαλοδωρίαι, 36,000» (θόρυβος).

§253ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις;

§254ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§255ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη (θόρυβος). (Πολλοὶ ἐγείρονται ἑκατέρωθεν ὅπως ἀναχωρήσωσι).

§256Α. ΑΥΓΕΡΙΝΟΣ (ὑπουργ. τῶν Οἰκονομικῶν). (Ἀναγινώσκει νομοσχέδιον περὶ χορηγίας πιστώσεως 3,000 δραχμῶν ὑπὲρ τοῦ πάσχοντος τοὺς ὀφθαλμοὺς λοχαγοῦ Α. Κουμουνδουράκη). Κύριοι, ὁ ἀξιωματικὸς αὐτὸς πάσχει δεινῶς ἀπὸ τοὺς ὀφθαλμοὺς καὶ ἔχει ἀνάγκην νὰ μεταβῇ εἰς τὴν ἀλλοδαπὴν καὶ ἐπειδὴ εἶναι πτωχὸς καὶ διακεκριμένος ἀξιωματικὸς καὶ κινδυνεύει σπουδαίως, νομίζω πῶς εἶναι καλὸν νὰ κηρυχθῇ καὶ ὡς κατεπεῖγον τὸ νομοσχέδιον αὐτό.

§257ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§258ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αὔριον ἔχομεν συζήτησιν ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ ὑπουργείου τῶν Ἐκκλησιαστικῶν καὶ τῆς δημοσίας ἐκπαιδεύσεως. — Λύεται ἡ συνεδρίασις. Ὥρα 5 καὶ 30|60 μ. μ.