1869.11.07

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 68.

Τῆς 7 Νοεμβρίου 1869.

(Παρασκευή).

Ὥρα 12 τῆς μεσημβρίας.

Τὴν ἕδραν τοῦ προέδρου κατέχει ὁ ἀντιπρόεδρος Ἐπαμ.

Κρεστενίτης. Μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν τοῦ ὀνομαστικοῦ καταλόγου, εὑρεθείσης ἐν ἀπαρτίᾳ τῆς Βουλῆς, ἀνεγνώσθησαν τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως καὶ ἐπεκυρώθησαν.

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις κατὰ τῶν πρακτικῶν;

§2ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγκρίνονται.

§4ΔΥΟΒΟΥΝΙΩΤΗΣ. Κύριε πρόεδρε, τὸν λόγον.

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρῶτον ν’ ἀναγνώσωμεν τὰς ἀναφορὰς καὶ τὰς ἐκθέσεις. Γίνεται γνωστὸν ὅτι ὁ κύριος ὑπουργὸς τῶν στρατιωτικῶν κατέθεσε τὴν κατάστασιν περὶ τοποθετήσεως τοῦ στρατοῦ. — Ἔχομεν ἓν νομοσχέδιον εἰς πρώτην ἀνάγνωσιν περὶ τοῦ λοχαγοῦ Α. Κουμουνδουράκη. Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις;

§6ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι, ὄχι.

§7ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρεδέχθη διὰ πρώτην φοράν. — Ἔχομεν ἔκθεσιν τῆς ἐπιτροπῆς τῶν ἀναφορῶν, ἐπὶ τῆς αἰτήσεως τῆς χήρας Σπηλιάδου.

§8ΤΙΝΕΣ. Νὰ τυπωθῇ καὶ νὰ διανεμηθῇ.

§9ΕΤΕΡΟΙ. Νὰ σταλῇ εἰς τὸ ὑπουργεῖον.

§10ΤΑΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτὴ ἡ τακτικὴ δὲν εἶναι καλὴ, ὑπῆρχεν ἐπὶ Ὄθωνος· τί γίνονται αἱ ἄλλαι ἀναφοραὶ; πρέπει νὰ μείνῃ ἕως ὅτου ἔλθουν καὶ αἱ ἄλλοι.

§11ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πολὺ καλά.

§12Λ. ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Δὲν ἠμπορεῖ νὰ μείνῃ, ἀλλὰ νὰ διευθυνθῇ εἰς τὸ ὑπουργεῖον.

§13ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι, ὄχι· νὰ τυπωθῇ καὶ νὰ διανεμηθῇ.

§14ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶναι μία τροπολογία τῶν ὑπουργῶν τῶν οἰκονομικῶν καὶ δικαιοσύνης ἐπὶ τῆς προτάσεως τοῦ κυρίου Κωσταντᾶ περὶ λαθρεμπορικῶν πράξεων ἐν Κερκύρᾳ.

§15ΤΙΝΕΣ. Τί γίνεται ἡ ἀναφορὰ, κύριε πρόεδρε;

§16ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ σταλῇ εἰς τύπωσιν.— «Πρότασις νόμου περὶ λαθρεμπορικῶν τινῶν πράξεων ἐν Κερκύρᾳ πρὸ τῆς ἑνώσεως. Εἶναι πρώτη ἀνάγνωσις.

§17Α. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Ἐστάλη εἰς τὴν ἐπιτροπὴν αὐτὸ τὸ νομοσχέδιον;

§18ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα.

§19ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ τροπολογία τὴν ὁποίαν ἀνεγνώσατε ἀφορᾷ τὸ νομοσχέδιον αὐτό;

§20ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα.— Ἔχομεν ἔκθεσιν τῆς ἐπιτροπῆς τῆς δικαιοσύνης ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου τοῦ ὑπουργοῦ τῆς δικαιοσύνης περὶ προσθήκης παρὰ τῷ ὑπουργείῳ ἑνὸς ὑπουργικοῦ γραμματέως ά. τάξεως. Πρὸς τὴν Βουλὴν. Ἡ ἐπὶ τῆς δικαιοσύνης ἐπιτροπὴ λαβοῦσα ὑπ’ ὄψιν τὸ ὑπὸ τοῦ κυρίου ὑπουργοῦ τῆς δικαιοσύνης ὑποβληθὲν νομοσχέδιον περὶ προσθήκης εἰς τὸ προσωπικὸν τοῦ ὑπουργείου ἑνὸς ὑπουργικοῦ γραμματέως πρώτης τάξεως, ἀντὶ τοῦ μέχρι τοῦδε τοιούτου δευτέρας ἀφαιρουμένου, καὶ τὴν συνοδεύουσαν τὸ νομοσχέδιον ἔκθεσιν τοῦ ἁρμοδίου ὑπουργοῦ, καὶ παρατηρήσασα, ὅτι οἱ ἐκτιθέμενοι λόγοι εἰσὶ βάσιμοι καὶ δικαιολογοῦσιν ἀποχρώντως τὴν ἀνάγκην τὴν ὑπαγορεύσασαν τὸ νομοσχέδιον τοῦτο· Γνωμοδοτεῖ Νὰ γίνῃ δεκτὸν ὡς ἔχει τὸ νομοσχέδιον.

Ὁ πρόεδρος

Κ. ΠΕΤΣΑΛΗΣ.

Τὰ μέλη Ι. Παπαζαφειρόπουλος, Α. Ῥοντήρης, Σ. Κολιάτσος, Π. Μανωλίδης, Α. Κ. Μεταξᾶς.

§21ΠΟΛΛΟΙ. Νὰ τυπωθῇ, καὶ νὰ διανεμηθῇ.

§22ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει μία ἀναφορὰ.....

§23ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Βουλευταὶ σᾶς ἐζήτησαν τὸν λόγον, κύριε πρόεδρε, πρὸ τῆς ἡμερησίας διατάξεως, εἰσήλθετε εἰς νομοσχέδια, τὰ ὁποῖα εἶναι ἀντικείμενα τῆς ἡμερησίας διατάξεως.

§24ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δυοβουνιώτης ἔχει τὸν λόγον.

§25ΔΥΟΒΟΥΝΙΩΤΗΣ. Τὸ ἀντικείμενον τῆς ληστείας, κ. πρόεδρε, κατέστη ἀντικείμενον γενικῆς συζητήσεως, καθ’ ὅσον καὶ εἰς τὸν τύπον καὶ ἐδῶ καὶ εἰς τὰς συναναστροφὰς καὶ παντοῦ γίνεται λόγος περὶ αὐτοῦ, διότι εἶναι τὸ ζωτικώτερον ἀντικείμενον, τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ ἀπασχολῇ καὶ κυβέρνησιν καὶ κοινοβούλιον· ἀλλ’ ὁ λαὸς φαίνεται ὅτι ὁλόκληρος ἀφέθη εἰς τὴν τύχην του νὰ λυμαίνεται καὶ δυσπραγῇ· ἐκτὸς τῶν προηγουμένων, πρὸ τριῶν ἡμερῶν εἰς τὴν ἐπαρχίαν τῆς Φθιώτιδος εἰς δύο χωρία τοῦ δήμου Σπερχειάδος καὶ τοῦ δήμου Ὑπάτης οἱ λῃσταὶ ἀπήγαγον τρεῖς ἐγχωρίους ἐκ τῶν προκρίτων καὶ οἰκοκυραίων τοῦ τόπου. Πρὸ δύο μηνῶν ἡ ἐπιτροπὴ, ἡ ὁποία ὠνομάσθη, ἐπρόκειτο νὰ καταρτίσῃ νομοσχέδιον περὶ λῃστείας· πολλάκις ἐγένετο λόγος ἐνταῦθα, καὶ ὑπεσχέθησαν τὰ μέλη τῆς ἐπιτροπῆς νὰ φέρουν νομοσχέδιον. Τί περιμένουν; ποῖοι οἱ λόγοι τῆς ἀναβολῆς; ποῖον ἐμπόδιον ὑπάρχει; δὲν μᾶς λέγουν; ἀπορῶ μάλιστα πῶς δύο πρόσωπα σπουδαῖα, οἱ δύο κύριοι Ῥοντήρης καὶ Χατσῖσκος, μέλη τῆς ἐπιτροπῆς, τῶν ὁποίων οἱ συγγενεῖς πάσχουν καὶ ὑποφέρουν τὰ πάνδεινα ἀπὸ τὴν λῃστείαν, δὲν ἐπισπεύδουν τὴν κατάρτισιν τοῦ νομοσχεδίου, καὶ τὴν ὑποβολὴν αὐτοῦ εἰς τὴν βουλήν· ἐδῶ κἄτι τι ἄλλο παρὰ ἐμπόδιον τρέχει, ἀφοῦ ὑπεσχέθησαν τὴν προπαρελθοῦσαν δευτέραν νὰ μᾶς τὸ φέρουν. Ἐννοῶ καὶ ἐγὼ, καὶ πᾶς ἄλλος ὅτι αὐτὸ εἶναι φάρμακον πολὺ ἀδύνατον πρὸς καταδίωξιν καὶ καταστολὴν τῆς λῃστείας. Τὸ κατ’ ἐμὲ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ πιστεύσω, ὅτι μὲ νομοσχέδια καταδιώκεται λῃστεία, ἀρκοῦν ὅσοι νόμοι ἀπὸ τοῦ 1833 ἔγειναν· ἡ λῃστεία θέλει καταδίωξιν, θέλει πυρίτιδα καὶ σφαίρας, καὶ κατάλληλα πρόσωπα· τὰ μέχρι τοῦδε μέτρα εἶναι τὰ πλημμελῆ καὶ τετριμμένα, τὰ ὁποῖα ἀπεδείχθησαν ἀλυσιτελῆ· ἡ κυβέρνησις πρέπει νὰ λάβῃ σύντονα μέτρα κατὰ τῆς λῃστείας, διότι ὁ λαὸς διατελεῖ ἐν ἀπελπισίᾳ, καὶ ἐγκατελείφθη εἰς τὴν τύχην του, διότι οὐδεμία πρόνοια ἐλήφθη.

§26ΚΟΛΙΑΤΣΟΣ. Τὸ περὶ λῃστείας νομοσχέδιον παρεπέμφθη εἰς τὴν ἐπιτροπὴν τῆς δικαιοσύνης τὸ πρῶτον, μετὰ ταῦτα τῇ προτάσει τοῦ ἀξιοτίμου βουλευτοῦ Φθιώτιδος κυρίου Χατσίσκου, ἀπεφάσισεν ἡ Βουλὴ, ὅπως καὶ ἡ ἐπιτροπὴ τῶν ἐσωτερικῶν ἐργασθῇ καὶ ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ· συνῆλθον λοιπὸν τὰ μέλη τῶν δύο ἐπιτροπῶν καὶ ἀπεφάσισαν ἀπὸ κοινοῦ νὰ ἐργασθῶσιν ὄχι μόνον τὰ μέλη τῶν δύο ἐπιτροπῶν, ἀλλὰ νὰ προκαλέσωσι καὶ τὰς γνώσεις, τὰ φῶτα, καὶ τὴν πεῖραν πάντων τῶν βουλευτῶν τῆς Στερεᾶς Ἑλλάδος, καθὼς καί τινων ἄλλων βουλευτῶν, ἰδίως μάλιστα τοῦ κυρίου Κουμουνδούρου· ἦλθον δὶς ἢ τρὶς, ἐπὶ τέλους ἔμεινε μόνη ἡ ἐπιτροπὴ τῆς δικαιοσύνης καί τινα μέλη τῆς ἐπιτροπῆς τῶν ἐσωτερικῶν, καὶ εἰργάσθησαν ἐπιμελῶς καὶ μάλιστα τὴν παρελθοῦσαν κυριακὴν καὶ κατήρτισαν ἓν νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ὑπάρχει εἰς τὸ γραφεῖον· δυστυχῶς τὸ σχέδιον, τὸ ὁποῖον κατήρτισεν ὁ εἰσηγητὴς κ. Ῥοντήρης δὲν ὑπεγράφη εἰσέτι παρ’ ὅλων τῶν μελῶν τῆς ἐπιτροπῆς, διότι πολλὰ τῶν μελῶν ἔχουσι νὰ κάμωσι παρατηρήσεις ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου. Τὸ νομοσχέδιον εἶναι κατηρτισμένον, εἶναι εἰς τὸ γραφεῖον, ἀλλὰ δὲν ἐπεθεωρήθη παρ’ ὅλων τῶν μελῶν καὶ δὲν συνετάχθη εἰσέτι ἡ ἔκθεσις τοῦ εἰσηγητοῦ. Ἰδοὺ ἡ βραδύτης δι’ ἣν δὲν εἰσήχθη ἐνώπιον τῆς Βουλῆς.

§27ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νὰ παρακαλέσωμεν τὰ μέλη νὰ ἐπιταχύνουν.

§28ΧΑΤΖΙΣΚΟΣ. Ἓν μόνον παρέλειψεν ὁ προλαλήσας βουλευτὴς, ὅτι ἐν τῇ ἐπιτροπῇ ὑπῆρξε καὶ ὑπάρχει διχογνωμία, ὅτι ὑπάρχουν δύο σχέδια. Ἡ μειονοψηφία τὸ ἔχει ἕτοιμον καὶ ἰδοὺ τὸ παρουσιάζω ἐγὼ, ἡ δὲ πλειονοψηφία δὲν τὸ ἔχει ἕτοιμον.

§29ΤΙΝΕΣ. Νὰ τυπωθῶσι καὶ τὰ δύο.

§30ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν εἰσήχθησαν.

§31ΤΙΝΕΣ. Νὰ εἰσαχθῶσι σήμερον· (ὁ κ. Χατζῖσκος καταθέτει εἰς τὸ προεδρεῖον τὸ ὑπὸ τῆς μειονοψηφίας κατηρτισμένον νομοσχέδιον).

§32ΒΑΛΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀφοῦ ἡ μειονοψηφία κατέθεσε πλέον τὸ ἰδικόν της, ἡ πλειονοψηφία ἔχει καθῆκον νὰ φέρῃ τὸ ἰδικόν της, καθ’ ὅσον δὲν δύναται νὰ καταπείσῃ τὴν μειονοψηφίαν πλέον.

§33ΤΑΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὡς σᾶς ἀνέπτυξεν ὁ πρῶτος ἀγορεύσας, ἡ ἐπιτροπὴ εἰργάσθη, ἀφοῦ ἔλαβεν ὑπ’ ὄψιν καὶ τὰς γνώμας διαφόρων ἐχόντων πεῖραν ἐπὶ τοῦ ἀντικειμένου αὐτοῦ. Ἡ σπουδαιότης τοῦ ἀντικειμένου ἐφείλκυσε τὴν προσοχὴν τῶν μελῶν τῶν δύο ἐπιτροπῶν, αἱ ὁποῖαι εἰργάσθησαν ἐπὶ πολύ, καὶ μάλιστα ὀφείλεται εἰς αὐτὰς κἄποια περιποίησις, διότι προχθὲς τὴν κυριακὴν εἰργάσθησαν ἀπὸ πρωΐας μέχρι νυκτός· τὸ ἔργον ὅταν ὑποβληθῇ ἐνώπιόν σας, θέλετε ἰδεῖ, ὅτι οὔτε σκοπίμως ἀνεβλήθη, οὔτε κακὴ πρόθεσις τῶν μελῶν τῆς ἐπιτροπῆς ὑπῆρξε. Δὲν ὑποβάλλεται σήμερον εἰς ὑμᾶς, ὄχι, διότι ὑπῆρξεν ἡ διαφωνία τὴν ὁποίαν εἶπεν ὁ κ. Χατζῖσκος, καθότι ἡ πρότασις τοῦ κ. Χατζίσκου, ἥτις ὑπεβλήθη τώρα, καὶ ἥτις δὲν ἠδύνατο νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν ὑπὸ τῆς πλειοψηφίας, ἦτο κατηρτισμένη καὶ παρουσιάσθη εἰς τὴν ἐπιτροπήν· δὲν ἠδύνατο νὰ ὑποβληθῇ χωρὶς νὰ συνοδεύεται καὶ ὑπὸ μιᾶς ἐκθέσεως. Μόλις ἐτελείωσε τὸ ἔργον καὶ ἡ ἔκθεσις δὲν ἠδύνατο νὰ ἐξέλθῃ ἀπὸ τὰ πιεστήρια, ἔπρεπε νὰ συνταχθῇ καὶ νὰ ᾖναι ἀνάλογος τοῦ ἔργου αὐτοῦ. Δὲν ἀμφιβάλλω, ὅτι πολλοὶ ἐξ ὑμῶν ἔχετε φῶτα πολὺ περισσότερα ἀπὸ ἡμᾶς καὶ δύνασθε νὰ κάμητε ἔργον καὶ καλλίτερον καὶ ταχύτερον ἤδη· ἀλλ’ εἴμεθα ὑπόχρεοι ἡμεῖς νὰ σᾶς φέρωμεν, ἀφοῦ ἐπεφορτίσθημεν, ἓν ἔργον τέλειον κατὰ τὴν κρίσιν μας, καὶ ἑπομένως ἔπρεπε νὰ δαπανήσωμεν καὶ χρόνον περισσότερον· ἔχετε ὑπομονὴν δύο, τρεῖς ἡμέρας, καὶ θὰ ἔχετε τὸ ἔργον. Δὲν θέλετε τὴν ἔκθεσιν; τὸ φέρομεν, ἀλλὰ θὰ εἶναι ἐλλειπὲς ἄνευ τῆς ἐκθέσεως, διότι δὲν θὰ ἔχετε τοὺς λόγους διὰ τοὺς ὁποίους συνετάχθη κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον τὸ νομοσχέδιον.

§34Α. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Κατὰ τὸν κανονισμὸν τῆς Βουλῆς αἱ ἐπιτροπαὶ προσκαλούμεναι ν’ ἀποφανθῶσιν ἐπὶ νομοσχεδίου τινός, ὀφείλουν νὰ ὑποβάλουν τὰς ἐκθέσεις των· ἐὰν δὲν τὰς ὑποβάλουν, ἡ Βουλὴ ἢ δίδει νέαν προθεσμίαν εἰς τὰ μέλη τῶν ἐπιτροπῶν, ἢ ἔρχεται ἀμέσως εἰς τὸ νομοσχέδιον. Τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ δὲν εἶναι μόνον σπουδαῖον, ἀλλὰ καὶ κατεπεῖγον· εἶναι πολλαὶ ἡμέραι ἀφ’ ὅτου ὑπεβλήθη τὸ νομοσχέδιον καὶ δὲν εἰσήχθη εἰς τὴν Βουλὴν, ἀλλὰ προτείνεται ἀναβολὴ ἢ παράτασις. Φρονῶ, ὅτι δὲν εἶναι λόγος ἰσχυρὸς, οὔτε ἠρνήθη κανεὶς τὴν πεῖραν καὶ τὰ φῶτα τῶν δύω ἐπιτροπῶν. Δὲν εὑρίσκω λόγον, ὥστε τὸ νομοσχέδιον νὰ ὑπάρχῃ εἰς τὸ γραφεῖον τῆς Βουλῆς καὶ νὰ μὴ ἀναγινώσκεται, νὰ τυπωθῇ, νὰ διανεμηθῇ καὶ νὰ ἔλθῃ εἰς συζήτησιν.

§35ΤΑΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπικαλοῦνται τὸν κανονισμὸν, ὅστις λέγει ἐντὸς πέντε ἡμερῶν ἡ ἐπιτροπὴ πρέπει νὰ καταρτίσῃ τὸ ἔργον της, ἀλλὰ μεταξὺ ἐργασίας καὶ ἐργασίας ὑπάρχει διαφορά, ἐκτὸς ἂν νομίζῃ ὁ κύριος Δημητριάδης, ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ ἔπρεπε νὰ μιμηθῇ τὸ παράδειγμα τοῦ ἀπειροκάλου ἐκείνου ζωγράφου, ὅστις εἶπε τὸ γνωστὸν «ταύτην νῦν ἔγραψα», καὶ τοιαύτην τόλμην ἡμεῖς δὲν ἔχομεν. Θέλετε ν’ ἀναγνωσθῇ τὸ νομοσχέδιον καὶ ἡ ἔκθεσις νὰ ἔλθῃ κατόπιν; ἀλλ’ ἡ ἔκθεσις εἶναι ἀναγκαία νὰ ὑπάρχῃ μετὰ τοῦ νομοσχεδίου. Προσμένετε δύω ἢ τρεῖς ἡμέρας τὸ πολὺ καὶ τὴν δευτέραν θὰ τὸ ἔχετε.

§36ΜΠΟΥΤΟΣ. Κύριοι, εἶμαι καὶ ἐγὼ μέλος τῆς ἐπιτροπῆς ἐπὶ τῶν ἐσωτερικῶν εἰς τὴν ὁποίαν παρεπέμφθη τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ περὶ ληστείας, ὡς καὶ εἰς τὴν ἐπιτροπὴν τῆς δικαιοσύνης διὰ νὰ τὸ ἐπεξεργασθοῦν. Εἰσηγητὴς διωρίσθη ὁ κ. Ῥοντίρης, ὅστις ἔφερε ἓν νομοσχέδιον πλῆρες εἰς τὴν ἐπιτροπὴν, τὸ ὁποῖον συνεζητήθη ἄρθρον πρὸς ἄρθρον καὶ εἰς τὸ ὁποῖον ἐπηνέχθησαν πολλαὶ μεταβολαὶ καὶ ἐπὶ τέλους κατηρτίσθη εἰς νομοσχέδιον, ὅπως δὲ σᾶς εἶπον ἀργότερα, ἐφέρθη ἐντὸς τοῦ Βουλευτηρίου καὶ περιεφέρετο εἰς τὰ μέλη τ’ ἀπαρτίζοντα τὰς ἐπιτροπὰς διὰ νὰ τὸ ὑπογράψουν· ἐγὼ δὲν ὑπέγραψα εἰς τὸ νομοσχέδιον τῆς μειοψηφίας, καθόσον διεφώνουν ἐπὶ πολλῶν ἄρθρων τοῦ νομοσχεδίου ἐκείνου, ἠρνήθην νὰ ὑπογράψω καὶ ἤλπιζα, ὅτι πρὸ τριῶν ἢ τεσσάρων ἡμερῶν ἤθελε παρουσιασθῆ πρὸς τὴν Βουλὴν, ὥστε τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ μένει τεθαμμένον εἰς τὸ γραφεῖον τῆς Βουλῆς. Δὲν ἐννοῶ, κύριοι, τὸν ἰσχυρισμὸν τοῦ κ. Ταμπακοπούλου, ὅστις διατείνεται, ὅτι πρέπει νὰ μὴ ἀναγνωσθῇ μέχρις ὅτου συνταχθῆ ἡ ἔκθεσις, οὔτε ἐννοῶ αὐτὴν τὴν τακτικήν· ὅταν ὁ εἰσηγητὴς συνέταξεν ἓν πλῆρες νομοσχέδιον περὶ ληστείας, τὸ ὁποῖον ἐβασανίσθη καὶ συνεζητήθη, δὲν ἠξεύρω πῶς συνετάχθη τὸ νομοσχέδιον καὶ ἡ ἔκθεσις δὲν κατωρθώθη νὰ συνταχθῇ ἐνῷ νομίζω ὅτι ἐπὶ τῇ βάσει τῆς ἐκθέσεως καὶ τῶν σκέψεων τοῦ εἰσηγητοῦ συνετάχθη τὸ νομοσχέδιον. Δι’ αὐτὸν τὸν λόγον νομίζω, ὅτι, ἐπειδὴ τὸ νομοσχέδιον εἶναι πρὸ τεσσάρων, πέντε ἡμερῶν εἰς τὸ γραφεῖον τῆς Βουλῆς, καὶ ἡ εἰσαγωγή του κατεπείγει, νὰ διαταχθῇ ἡ ἀνάγνωσίς του σήμερον, ἀφοῦ ὑπεβλήθη καὶ τὸ τῆς μειοψηφίας.

§37ΚΟΛΙΑΤΣΟΣ. Νομίζω, κύριοι, ὅτι νομοσχέδιον μόνον δὲν πρέπει νὰ σᾶς φέρῃ ἡ ἐπιτροπή, διωρίσατε τὴν ἐπιτροπὴν ὄχι νὰ σᾶς φέρῃ νομοσχέδιον, διότι ἠδύνατο πᾶς τις ἐκ τῶν μελῶν τῆς Βουλῆς νὰ φέρῃ νομοσχέδιον· διωρίσατε τὴν ἐπιτροπὴν ἵνα συντάξῃ κυρίως ἔκθεσιν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου. Ὁ κ. Μποῦτος εἶναι ἐν γνώσει τῶν λόγων, οἱ ὁποῖοι ἐπροκάλεσαν τὴν σύνταξιν τοῦ νομοσχεδίου· κατηρτίσθη τὸ νομοσχέδιον παρὰ τοῦ εἰσηγητοῦ, ἀλλὰ τὰ ἄλλα μέλη τῆς Βουλῆς, τὰ ὁποῖα δὲν ἔλαβον μέρος εἰς τὰς συζητήσεις τῆς ἐπιτροπῆς, ποίαν γνῶσιν ἔχουν τῶν λόγων, οἱ ὁποῖοι παρεκίνησαν τὴν ἐπιτροπὴν ἢ τὴν πλειοψηφίαν τῆς ἐπιτροπῆς νὰ συντάξῃ τὸ τοιοῦτον ἢ τοιοῦτον νομοσχέδιον; νομίζω λοιπὸν, ὅτι ἡ ἔκθεσις εἶναι ἀναγκαιοτάτη καὶ ὅτι δὲν πρέπει μάλιστα νὰ παραδέχεσθε νομοσχέδια, τὰ ὁποῖα σᾶς φέρουν αἱ ἐπιτροπαὶ χωρὶς αὐτὰ νὰ συνοδεύωνται καὶ διὰ δικαιολογητικῶν ἐκθέσεων. Δὲν σᾶς ζητεῖ ἡ ἐπιτροπὴ πολὺν χρόνον· τὴν δευτέραν θὰ ᾖναι ἑτοίμη ἡ ἔκθεσις καὶ τότε συγχρόνως δημοσιεύονται καὶ τὰ δύω· ἄλλως ἐὰν σήμερον ἔλθῃ, ποία ἡ προσγενησομένη ὠφέλεια;

§38ΤΙΝΕΣ. Ἐὰν δὲν ἔλθῃ;

§39ΚΟΛΙΑΤΣΟΣ. Ἐὰν δὲν ἔλθῃ, τότε θὰ προχωρήσωμεν· τὴν δευτέραν ὅμως σᾶς ὑποσχόμεθα νὰ φέρωμεν καὶ τὴν ἔκθεσιν καὶ τὸ νομοσχέδιον.

§40ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Καθὼς ἠκούσατε, κύριοι, παρ’ ἑνὸς τῶν μελῶν τῆς ἐπιτροπῆς, ἀπὸ τὸν κ. Μποῦτον, τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ εἶναι κατηρτισμένον πρὸ ἡμερῶν, καθ’ ἃ δὲ μὲ διαβεβαιοῖ ἓν ἕτερον τῶν μελῶν τῆς ἐπιτροπῆς, τὸ νομοσχέδιον ὄχι μόνον εἶναι κατηρτισμένον, ἀλλὰ καὶ ὑπεγράφη παρ’ αὐτοῦ τοῦ ἰδίου μέλους· καὶ ὅταν τίθενται αἱ ὑπογραφαὶ εἰς ἓν νομοσχέδιον, δὲν ἐπιδέχεται πλέον τοῦτο κἀμμίαν ἀλλοίωσιν. Δὲν βλέπω τὸν λόγον διὰ τὸν ὁποῖον τὸ νομοσχέδιον πρέπει νὰ φυλάσσηται εἰς τὴν ἐπιτροπὴν καὶ νὰ μὴ παρουσιάζηται εἰς τὴν Βουλὴν ν’ ἀναγνωσθῇ, νὰ τυπωθῇ, νὰ μελετηθῇ καὶ συζητηθῇ. Ὁ λόγος ὅτι ἀπαιτεῖται νὰ γίνῃ ἔκθεσις ἐκ μέρους τῆς ἐπιτροπῆς δὲν εἶναι σπουδαῖος, καὶ νομίζω, ὅτι σφάλλει ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς Ἀττικῆς ἰσχυριζόμενος, ὅτι εἰς τὴν ἐπιτροπὴν παρεπέμφθη τὸ νομοσχέδιον τῆς κυβερνήσεως διὰ νὰ τῷ συντάξῃ ἔκθεσιν ἡ ἐπιτροπή. Τὸ νομοσχέδιον τῆς κυβερνήσεως ἦλθε μετ’ ἐκθέσεως, ἢ ἐὰν δὲν ἦλθε, θὰ εἰπῇ, ὅτι τὸ ἐθεώρησεν ἡ κυβέρνησις περιττόν. Δὲν ἠκούσθη, ὅτι ἡ κυβέρνησις ἐτέθη ὑπ’ αὐτὴν τὴν κηδεμονίαν νὰ τῇ συντάξῃ ἔκθεσιν ἡ ἐπιτροπή! Δὲν ἔχει ἡ ἐπιτροπὴ παρὰ νὰ μάθῃ τὰς αἰτίας τῆς διαφωνίας ἐὰν ἔχῃ, καὶ τοῦτο εἶναι ἔργον μιᾶς ὥρας, καὶ ὅταν πρὸ τεσσάρων ἡμερῶν ᾖναι ἕτοιμον, ὁ λόγος τῆς ἀναβολῆς θὰ ᾖναι ἄλλος. Ἐννοεῖτε δὲ, κ. πρόεδρε, ὅτι δὲν εἶναι εὔλογον πρᾶγμα, οὔτε ἐπιτρέπεται ἀπὸ τὴν σπουδαιότητα, τὴν ὁποίαν ἔχει τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ περὶ δημοσίας ἀσφαλείας, νὰ φαινώμεθα τόσον πολὺ συγκαταβατικοὶ παρὰ τὸ σύνηθες, διότι καὶ ἐγὼ ἐνθυμοῦμαι πολλάκις, ὅτι νομοσχέδιον πολλῷ κατωτέρας ἀξίας ἀπεσπάσαμεν ἀπὸ τὴν χεῖρα τῆς ἐπιτροπῆς πρὶν ἀκόμη τὸ καταρτίσῃ, διότι παρῆλθον 5, 6 ἡμέραι. Τὸ προκείμενον νομοσχέδιον εἶναι μὲν ἤδη ἀρκετὸς χρόνος ἀφ’ ὅτου εἶναι εἰς χεῖρας τῆς ἐπιτροπῆς, κατηρτίσθη μετὰ μεγάλην βάσανον, ὑπεγράφη παρὰ τῶν μελῶν τῆς ἐπιτροπῆς, καὶ ἐν τούτοις παρουσιάζονται καὶ λέγουν νὰ μείνῃ ἐκτὸς τοῦ βουλευτηρίου, ἵνα συντάξουν τὴν ἔκθεσιν. Δι’ αὐτὸ παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ διατάξῃ τὴν ἐπιτροπὴν νὰ παρουσιάσῃ τὸ ἕτοιμον καὶ ὑπογεγραμμένον νομοσχέδιον. Ὅσον δ’ ἀφορᾷ τὴν ἔκθεσιν τὴν δικαιολογητικὴν, ἐὰν ἡ ἐπιτροπὴ φρονῇ, ὅτι χρειάζεται ἔκθεσις, τότε μέχρις ὅτου ἔλθῃ ἡ ὥρα τῆς συζητήσεως, δύναται νὰ τὴν συντάξῃ καὶ τὴν φέρῃ· ἄλλως καὶ προφορικῶς δύναται ἐφ’ ἑκάστου ἄρθρου νὰ ἐκθέσῃ τὴν ἰδέαν της· διότι δὲν βλέπω αὐτὸ τὸ νομοσχέδιον νὰ περιέχῃ τοιαῦτα πράγματα, ὥστε νὰ ᾖναι ἐπὶ τοσοῦτον δυσνόητα, διὰ ν’ ἀπαιτῆται μία ἔκθεσις, ἡ ὁποία νὰ μᾶς κάμῃ νὰ τὸ ἐννοήσωμεν, ὅταν τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ θὰ διατάσσῃ νὰ ληφθῶσι μέτρα κατὰ τῶν λῃσταποδόχων κλπ. Νομίζω, ὅτι αὐτὸ εἶναι καταληπτὸν καὶ δύναται ἕκαστος νὰ τὸ ἐννοήσῃ. Δὲν πρόκειται περὶ ὀργανισμοῦ τοῦ Πανεπιστημίου, ἀλλὰ περὶ τῶν πλέον κοινῶν πραγμάτων.

§41ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ἐρωτήσω λοιπὸν τὴν Βουλὴν ἐὰν παραδέχεται νὰ προσκληθῇ ἡ ἐπιτροπὴ νὰ παρουσιάσῃ τὸ νομοσχέδιον.

§42ΤΑΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Παρακαλῶ, κ. πρόεδρε· ἀνεπτύχθησαν πράγματα, τὰ ὁποῖα εἶναι ξένα ὅλως διόλου τοῦ προκειμένου, διέλαθεν αὐτὴν τὴν στιγμὴν τὴν μνήμην τοῦ ἀξιοτίμου βουλευτοῦ Μεσολογγίου τὸ σπουδαῖον ἐκεῖνο γεγονὸς, τὸ ὁποῖον ἔλαβε χώραν ἀφ’ ἧς γίνεται λόγος περὶ τῆς μαστιγούσης τὸν τόπον λῃστείας. Δὲν εἶχεν ἡ ἐπιτροπὴ ἐνώπιόν της μόνον τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ὑπέβαλεν ἡ κυβέρνησις· εἶχε νομοσχέδια ὑποβληθέντα ὑπὸ βουλευτῶν, εἶχεν ἄλλα ὑπομνήματα, ὥστε ἔπρεπε νὰ συζητήσῃ ὅλα αὐτὰ, τὰ ὁποῖα ἀπεστάλησαν εἰς τὴν ἐπιτροπὴν κατὰ παραγγελίαν τῆς Βουλῆς· ἔπρεπε λοιπὸν ἐξ ὅλων αὐτῶν, ἀφοῦ τὰ μελετήσῃ, νὰ καταρτίσῃ ἓν ὅλον, καὶ δὲν ἠδύνατο ἐντὸς βραχυτάτου χρόνου νὰ καταρτίσῃ αὐτὸ τὸ νομοσχέδιον· ἄλλως τε αἱ συζητήσεις ἐντὸς τῆς Βουλῆς ἀπησχόλουν καὶ τὰ μέλη της ὡς βουλευτὰς καὶ διὰ τοῦτο εἰργάζοντο μόνον καθ’ ἣν ὥραν δὲν εἰργάζετο καὶ ἡ Βουλὴ, καὶ εἰργάζοντο ἀπὸ πρωίας μέχρις ἑσπέρας πολλάκις. Τὸ νομοσχέδιον κατηρτίσθη καὶ ἐδόθη πρὸς ὑπογραφὴν, ἀλλὰ πρόκειται νὰ συνταχθῇ καὶ ἡ ἔκθεσις, ἥτις εἶναι ἀναγκαιοτάτη, πρὸς ἐξήγησιν τῶν λόγων διὰ τοὺς ὁποίους συνετάχθη οὕτω τὸ νομοσχέδιον. Δὲν παραδέχεσθε; ἂς ἀναγνωσθῇ ἂν θέλετε μόνον τὸ νομοσχέδιον.

§43ΛΕΚΚΑΣ. Κύριοι, ἐγὼ φρονῶ, ὅτι ἡ ὑπομονὴ εἶναι ἔργον φρονήσεως· ἐπειδὴ ἡ πλειοψηφία τῆς ἐπιτροπῆς ἐπὶ τῶν νομοσχεδίων αὐτῶν μᾶς ἀνέφερεν ἀρκετοὺς λόγους, ἐπειδὴ πρέπει εἰς τὰς ἐργασίας μας νὰ ἤμεθα ὅσον τὸ δυνατὸν ἡσυχώτεροι καὶ ἀπαθέστεροι, καὶ αὐτὸ τὸ ἀντικείμενον εἶναι μέγα, εἶναι τὸ ζωτικώτερον τῆς ἑλληνικῆς κοινωνίας, παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ εὐαρεστηθῇ ν’ ἀποφανθῇ, ὥστε ἡ ὕλη τῶν νομοσχεδίων αὐτῶν ἀναμφιλέκτως νὰ συζητηθῇ ἐντὸς τῆς παρούσης συνόδου, καὶ ὅταν ἔλθῃ ἡ ἔκθεσις τῆς ἐπιτροπῆς. Πάντοτε ὅμως τὴν δευτέραν, τὴν τρίτην ἢ τὴν τετάρτην, ἐὰν θέλητε· ἐὰν δὲ δὲν ἔλθῃ ἡ ἔκθεσις τῆς πλειοψηφίας νὰ προβῶμεν ἐπὶ τοῦ ζητήματος, τὸ ὁποῖον μᾶς ἔθεσεν ἡ μειοψηφία, ἄλλως οὐκ ἔστι γενέσθαι.

§44ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§45ΛΕΚΚΑΣ. Κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον συμβιβαζόμεθα. Παρακαλῶ ὅμως νὰ παραδεχθῆτε, ὅτι πάντοτε θὰ συζητηθῇ αὐτὸ τὸ ἀντικείμενον πρὸ τῆς λήξεως, διότι εἶναι τὸ ζωτικώτερον ἀντικείμενον τοῦ Ἕλληνος.

§46ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§47ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Τὸ τέλος μιᾶς συνόδου τὸ προσδιορίζει μία Βουλή;

§48ΛΕΚΚΑΣ. Τοῦτο τὸ ἀγνοῶ, ἐγὼ εἶπον, ὅτι θεωρῶ τὸν νόμον ἐκ τῶν ὧν οὐκ ἄνευ, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ φύγωμεν κατ’ ἐμὴν ἰδέαν, καὶ ἂν θέλουν νὰ φύγωμεν, πρέπει νὰ μείνωμεν εἰς τὰς θύρας τοῦ βουλευτηρίου νὰ συζητήσωμεν τὸ περὶ ληστείας, ἐκτὸς πλέον ἐὰν γίνῃ ἀπ’ ἐκεῖνα ὅπου γίνονται· τοῦτο, οὔτε τὸ ἐπιθυμῶ, οὔτε τὸ πιστεύω, διότι τότε καὶ ἡμεῖς θὰ πράξωμεν, ὅ,τι θέλουν οἱ συμπολῖταί μας.

§49ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Νὰ τελειώσῃ, κ. Λέκα, αὐτὸ, μὴ φέρετε ἄλλο.

§50ΛΕΚΚΑΣ. Μὰ ἐγὼ φρονῶ, ὅτι ἐτελείωσεν.

§51ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Νὰ ὁρίσωμεν τὸ ἀντικείμενον τῆς ἀσφαλείας, πότε θὰ τὸ συζητήσωμεν. Μετὰ τὸν προϋπολογισμὸν, εἶπεν ὁ κ. Δαγρὲς, ἀλλ’ ὁ κ. Δαγρὲς ἐννοεῖ κατὰ πᾶσαν πιθανότητα νὰ μὴ τὸ συζητήσωμεν.

§52ΤΙΝΕΣ. Ὄχι.

§53ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Προτείνω ἐκ νέου, εἶναι ἡ τρίτη, τετάρτη, πέμπτη φορὰ, ὅπου ἐπρότεινα νὰ ὁρισθῇ ὡρισμένη ἡμέρα, ὅπως συζητηθῇ τὸ ἀντικείμενον τῆς ἀσφαλείας, προτείνω ἐκ νέου τὴν δευτέραν νὰ συζητηθῇ τὸ περὶ ἀσφαλείας, ἐπιμένω νὰ συζητηθῇ.

§54ΤΙΝΕΣ. Μάλιστα.

§55ΕΤΕΡΟΙ. Μετὰ τὸν προϋπολογισμόν.

§56Λ. ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Ὑποθέτουν καμπόσοι, ὅτι ἠμπορεῖ μετὰ τὸν προϋπολογισμὸν νὰ ὑπάγῃ καθεὶς εἰς τὸ σπῆτί του. Αὐτὰ εἶναι παραμύθια· ἡ κυβέρνησις ἔχει πολλὰ σπουδαῖα ἀντικείμενα, καὶ θὰ συζητηθοῦν.

§57ΔΑΓΡΕΣ. Κύριε πρόεδρε, ἀπαντῶ εἰς τὸν ἀξιότιμον βουλευτὴν Ζακύνθου, ὅτι οἱ προτείνοντες νὰ συζητηθῇ τὸ ζήτημα τῆς δημοσίας ἀσφαλείας μετὰ τὸν προϋπολογισμὸν, ἐν τιμῇ καὶ συνειδήσει τὸν βεβαιῶ καὶ αὐτὴν τὴν Βουλὴν, ὅτι ποτὲ δὲν ἐννοοῦν, οὔτε αὐτοὶ, οὔτε ἡ κυβέρνησις, καὶ οἱ φίλοι αὐτῆς, νὰ ἔχουν εἰς τὸν νοῦν των ν’ ἀφήσωμεν δι’ ἄλλην σύνοδον καὶ νὰ μὴ συζητηθῇ ἐντὸς τῆς παρούσης. Πιστεύω μάλιστα, κ. πρόεδρε, ὅτι ἐν καιρῷ τῷ δέοντι, αὐτὴ ἡ κυβέρνησις θὰ προκαλέσῃ τὴν συζήτησιν ταύτην. Ἀλλὰ, κ. πρόεδρε, ἀφοῦ ἠρχίσαμεν τὴν συζήτησιν τοῦ προϋπολογισμοῦ, νὰ ἐξακολουθῶσι νὰ παρουσιάζωσι τὸ ζήτημα αὐτὸ, καὶ ἑκάστοτε ν’ ἀπασχολώμεθα εἰς ζητήματα παρεμπίπτοντα, διακόπτοντα τὰς κυρίας ἐργασίας μας, μοὶ φαίνεται, ὅτι δὲν ἐκπληροῦμεν τὸν σκοπὸν, διὰ τὸν ὁποῖον ἐκλήθημεν. Ἂς ἔχῃ ὑπομονὴν ὁ φίλος μου, κ. Λομβάρδος, νὰ τελειώσῃ ὁ προϋπολογισμὸς, ὁ ὁποῖος πιστεύω, ὅτι θὰ τελειώσῃ μέχρι τῆς δευτέρας ἢ τρίτης. Μετὰ τὴν συζήτησιν τοῦ προϋπολογισμοῦ τὸ πρῶτον ζήτημα πρέπει νὰ ᾖναι αὐτό· νομίζω δὲ, κ. πρόεδρε, προκειμένου περὶ τῆς συζητήσεως τῆς δημοσίας ἀσφαλείας, ὅτι πρέπει νὰ περιμείνωμεν ἐπὶ μίαν ἢ δύο ἡμέρας, διὰ τὴν ὑποβολὴν τῆς ἐκθέσεως τῆς ἐπιτροπῆς, τῆς ἐπιφορτισθείσης τὴν ἐξέτασιν τῶν νομοσχεδίων καὶ τῶν προτάσεων. Εἰς τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ, ὡς πολὺ καλὰ σᾶς εἶπεν ὁ κ. Ταμπακόπουλος, εἰργάσθησαν πολλοὶ καὶ διάφοροι, εἶναι ἔργον πολὺ σπουδαῖον· κατὰ τοσοῦτον δὲ εἶναι βέβαιον, ὅτι εἶναι σπουδαῖον, καθόσον εἰς διαφόρους συνόδους, καὶ ὅλαι αἱ Βουλαὶ, μετὰ τὴν μεταβολὴν τῆς 10 Ὀκτωβρίου, ἠσχολήθησαν εἰς τὸ ζήτημα τοῦτο, καὶ ὅμως δὲν ἠδυνήθη νὰ γίνῃ ἓν τέλειον ἔργον, κατὰ τοσοῦτον μᾶλλον ὀφείλομεν νὰ ἔχωμεν καιρὸν νὰ ἐργασθῶμεν σπουδαίως καὶ ἐμβριθῶς.

§58ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε πρόεδρε, νομίζω, ὅτι ἐλησμονήσαμεν, πόθεν ἤρχισεν ἡ σημερινὴ συνεδρίασις, καὶ διὰ τοῦτο ἐξήλθομεν καὶ εἰς ἀντικείμενα, τὰ ὁποῖα δὲν ἔχουν καμμίαν σχέσιν μὲ τὸ προκείμενον. Δὲν πρόκειται, φρονῶ, σήμερον περὶ τοῦ ζητήματος τῆς δημοσίου ἀσφαλείας, οὔτε περὶ τῆς ἡμέρας, κατὰ τὴν ὁποίαν πρέπει τοῦτο νὰ συζητηθῇ, πρόκειται ἁπλῶς περὶ τῆς ἐμφανίσεως τοῦ νομοσχεδίου τοῦ ἀφορῶντος τὴν ληστείαν. Ὁ ἀξιότιμος πρόεδρος τῆς ἐπιτροπῆς σᾶς εἶπεν, ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ ἔφθασεν εἰς τὸ τέρμα τῶν ἐργασιῶν της, ὅτι ὑπῆρξε πλειοψηφία καὶ μειοψηφία, ὅτι ἀμφότεραι αἱ μερίδες αὐταὶ ἔφερον ἴδιον ἔργον, καὶ ἔλαβε τὴν καλοσύνην νὰ ὑποβάλῃ τὸ ἔργον, τὸ ὁποῖον ὁ ἴδιος μετὰ τῶν ὁμοφρονούντων ἔκαμεν. Ἐμάθομεν, ὅτι καὶ οἱ ἀντιφρονοῦντες ἔκαμον ἓν ἔργον καὶ τὸ κατέθεσαν· φρονῶ, ὅτι ἀφοῦ τὸ ἔργον τοῦτο, εἶναι ἤδη κατηρτισμένον, καὶ ἔκθεσιν ἀκόμη ἔφερον καὶ τὴν ὑπέγραψαν τὰ μέλη τῆς μειοψηφίας, ὅτι πρέπει νὰ παρουσιασθῇ εἰς τὴν Βουλὴν, διὰ νὰ λάβῃ τὸν δρόμον. Τὸ ζήτημα εἶναι τοῦτο, ἐὰν τώρα πρέπῃ νὰ περιμένωμεν νὰ ἔλθῃ ἢ ὄχι ἡ ἔκθεσις, ἀφοῦ καὶ ἡ κυβέρνησις καὶ οἱ βουλευταὶ παρουσιάζουν τὰ νομοσχέδιά των ἄνευ ἐκθέσεως, ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον ἐπιφυλαττόμενοι νὰ δώσουν τὰς καταλλήλους ἐξηγήσεις προφορικῶς. Δὲν βλέπω διατὶ καὶ ἡ πλειοψηφία τῆς ἐπιτροπῆς, ἀφοῦ δὲν ἔλαβε τὸν καιρὸν νὰ γράψῃ ἔκθεσιν, καὶ ἴσως δὲν τὸν λάβῃ εὐκόλως καὶ ταχέως, δὲν βλέπω διατὶ νὰ ἀναβάλῃ τὴν ἐμφάνισιν καὶ νὰ μὴ ἐπιφυλαχθῇ νὰ δώσῃ προφορικὰς ἐξηγήσεις, ὅπως κάμνει καὶ ἡ κυβέρνησις καὶ ὅλος ὁ κόσμος. Ἐννοεῖτε λοιπὸν, ὅτι τὸ ἔργον τὸ ὁποῖον εἶναι εἰς τὸ γραφεῖον σας πρέπει νὰ παρουσιασθῇ εἰς τὴν Βουλὴν καὶ νὰ τυπωθῇ.

§59ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ νομίζω, ὅτι εἶπεν, ὅτι παρεδέχθη τὴν γνώμην νὰ ὑποβληθῇ ἡ ἔκθεσις ὅταν γίνῃ, καὶ νὰ συζητηθῇ τὸ ἀντικείμενον μετὰ τὸν προϋπολογισμόν.

§60ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Κύριε πρόεδρε, διὰ νὰ παραδεχθῇ ἡ Βουλὴ οἱονδήποτε ἀντικείμενον πρέπει νὰ προκληθῇ ἀπόφασις εἰδική. Νομίζω, ὅτι σεῖς εἶσθε εἰς θέσιν νὰ γνωρίζητε, ὅτι τοιαύτην ἀπόφασιν δὲν ἐπροκαλέσατε. Τὸ ἀντικείμενον τῆς ληστείας ἀπορῶ, κ. πρόεδρε, πῶς παρατείνεται. Ἐνθυμεῖσθε, ὅτι κατὰ τὴν συζήτησιν τῆς 28 Ἰουλίου, ὅτε ἐτελειώσαμεν τὴν συζήτησιν καὶ τὴν ἀπάντησιν τοῦ Β. λόγου καὶ φόβος πολὺς ἦτο, ὅτι συνεδρίασις ἄλλη δὲν θὰ γίνῃ, καὶ δὲν ἔγινε, ὑπεβλήθη τότε ἡ πρότασις ἀπὸ πολλοὺς βουλευτὰς, καὶ ἰδίως ἀπὸ τοὺς βουλευτὰς τῆς Στερεᾶς Ἑλλάδος, ὅτι τὴν δευτέραν, διότι σάββατον ἔληξε τότε ἡ συζήτησις, θὰ ἔχωμεν ὡρισμένον ὡς ἀντικείμενον τῆς συζητήσεως τὸ ἀντικείμενον τὸ ἀφορῶν τὴν ληστείαν. Τὴν δευτέραν πράγματι ἐγένετο ἀπαρτία δι’ ὀλίγων ψήφων. Μόλις ἐγένετο ἡ ἀπαρτία ἀντὶ τοῦ ἀντικειμένου τῆς ληστείας παρουσιάσθη ἡ ἐκλογὴ τῆς Νάξου, συνεζητήθη, καὶ προκληθείσης ὀνομαστικῆς κλήσεως δὲν εὑρέθη ἡ Βουλὴ εἰς ἀπαρτίαν, ἐπανελήφθη καὶ τὴν τρίτην καὶ πάλιν δὲν εὑρέθη εἰς ἀπαρτίαν, καὶ οὕτω διεκόπη ἡ Βουλή. Ἔκτοτε, κύριε πρόεδρε, χρονολογοῦνται 3½ μῆνες, καὶ ἐνῷ ὅλοι ἐπάνω κάτω ἀπὸ τοῦ βήματος ἐψάλλομεν ἱερεμιάδας διὰ τὴν ληστείαν, μολαταῦτα μέχρι σήμερον δὲν κατωρθώσαμεν νὰ παρουσιασθῇ ἓν νομοσχέδιον ὅπως συζητηθῇ. Σήμερον ὁ ἔντιμος βουλευτὴς Μεσολογγίου ἐζήτησε νὰ παρουσιασθῇ τὸ νομοσχέδιον, καὶ, ἀφοῦ παρουσιασθῇ, ἡ Βουλὴ θὰ ὁρίσῃ ἡμέραν κατὰ τὴν ὁποίαν θὰ ἀρχίσῃ ἡ συζήτησις αὐτοῦ καὶ σήμερον προτείνεται ἐπίσης ἡ παράτασις, καὶ πότε προτείνεται ἡ παράτασις, κ. πρόεδρε; εἰς μίαν ἐποχὴν κατὰ τὴν ὁποίαν, ἐνῷ εὑρισκόμεθα εἰς τὴν γενικὴν συζήτησιν τοῦ προϋπολογισμοῦ, ἐγεννήθη παρεμπιπτόντως τὸ ζήτημα περὶ ληστείας καὶ προεκλήθη ὁ βουλευτὴς Ναυπακτίας, ὁ καὶ εἰσηγητὴς τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ, νὰ μᾶς εἴπῃ εἰς ὁποίαν θέσιν εὑρίσκεται τὸ ζήτημα, καὶ μᾶς εἶπεν, ὅτι τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ εἶναι περαιωμένον, ἡ ἔκθεσις ὑπολείπεται καὶ μετὰ δύο ἡμέρας ὑποβάλλεται εἰς τὴν Βουλὴν, καὶ ἀπὸ τῆς ἡμέρας ἐκείνης μέχρι τῆς σήμερον παρῆλθον, ἐὰν δὲν ἀπατῶμαι, 14 ἡμέραι, καὶ ἐν τούτοις τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ δὲν παρουσιάσθη ἀκόμη. Δὲν ἔχομεν δίκαιον τώρα νὰ εἴπωμεν, ὅτι δὲν εἶναι παραμύθια, ὡς εἶπε προηγουμένως εἷς τῶν βουλευτῶν, ὅσα ἡμεῖς ἰσχυριζόμεθα, καὶ ὅτι λίαν ἐνδεχόμενον εἶναι νὰ παρέλθῃ ἡ Σύνοδος αὐτὴ χωρὶς τὸ ἀντικείμενον τῆς ληστείας νὰ ἔλθῃ ἐνώπιον τῆς Βουλῆς; καὶ θέλετε νὰ σᾶς εἴπω μίαν ἀλήθειαν, κ. πρόεδρε; ἐγὼ εἶμαι συνταγματικώτατος καὶ κατὰ συνέπειαν θέλω πάντοτε οἱ φορολογικοὶ νόμοι καὶ οἱ προϋπολογισμοὶ νὰ ψηφίζωνται· εἰς ἣν ὅμως περιῆλθον τὰ πράγματα τῆς πολιτείας κατάστασιν ἐκ τῆς ληστείας, μὲ ὅλον τὸν συνταγματισμόν μου προτιμῶ τὸ ἀντικείμενον τῆς ληστείας, διότι τίθενται εἰς προβληματικὴν θέσιν καὶ ἡ ζωή μας καὶ ἡ τιμή μας καὶ ἡ ἰδιοκτησία μας καὶ ἡ ὕπαρξίς μας ἀκόμη. Βλέπετε λοιπὸν πόσον σπουδαῖον εἶναι τὸ ἀντικείμενον αὐτὸ καὶ εἰς ποῖα στάδια περιῆλθε, καὶ μολονότι περιῆλθεν ὅλα αὐτὰ τὰ στάδια, πάντοτε, κ. πρόεδρε, εὑρέθη μία αἰτία, μία ἀφορμή, ἕνας λόγος ὁποιοσδήποτε, εἰς τὸ νὰ ἀναβληθῇ τὸ ἀντικείμενον αὐτὸ τὸ σπουδαιότατον. Νομίζω λοιπόν, ὅτι ἡ πρότασις τοῦ κ. Δεληγεώργη, βουλευτοῦ Μεσολογγίου, εἶναι πολλὰ ὀρθή, πολλὰ σωστή, καὶ τόσον περισσότερον, καθόσον ὁ κύριος Δεληγεώργης ἀνήκει εἰς τὰς ἐπαρχίας ἐκείνας, αἵτινες ὑποφέρουν περισσότερον ἀπὸ τὴν λῃστείαν, ἐδικαιοῦτο ἔτι περισσότερον νὰ ὑποστηρίξῃ τὴν ἐπίσπευσιν τῆς παρουσιάσεως τοῦ νόμου. Ὑποστηρίζω πληρέστατα τὴν πρότασιν αὐτοῦ.

§61ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ πρότασις τοῦ κ. Δεληγιώργη εἶναι νὰ παρουσιασθῇ σήμερον.

§62ΤΙΝΕΣ. Ὑπάρχει νομοσχέδιον;

§63ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Εἶναι εἰς τὸ γραφεῖον.

§64ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν εἶναι. Νὰ κληθῇ ὁ εἰσηγητὴς αὔριον.

§65ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ὁ κ. εἰσηγητὴς μᾶς ἤλεγξεν, ὅτι εἴμεθα ὀκνηροὶ καὶ καθεξῆς, καὶ ὁ κ. Ῥοντήρης ὑπεσχέθη, ὅτι μετὰ 48 ὥρας θὰ παρουσιάσῃ τὸ νομοσχέδιον καὶ ἀφοῦ παρῆλθεν ἐκείνη ἡ συζήτησις, ὁ κ. Ῥοντήρης ὁ εἰσηγητὴς τοῦ νομοσχεδίου περὶ λῃστείας ἔγεινεν ἄφαντος.

§66ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Κύριε πρόεδρε, πάλιν παρεξηγήθην. Ἀπεφασίσθη κατὰ πρότασιν νομίζω τοῦ κ. Λέκα νὰ τυπωθῇ ἡ ἔκθεσις τῆς μειονοψηφίας, καὶ ἐὰν δὲν ἔλθῃ τῆς πλειονοψηφίας ἅμα περαιωθῇ ὁ προϋπολογισμὸς ν’ ἀρχίσωμεν ὅπως εἶναι (θόρυβος). Τί θέλετε ν’ ἀρχίσωμεν, ὅπως εἰς τὰ Κερκυραϊκά; νὰ προηγοῦνται τοῦ προϋπολογισμοῦ τὸ ὁποῖον τότε ἐμέμφθητε σεῖς; καὶ νομίζετε, ὅτι κανεὶς ἀπὸ ἡμᾶς ἠμπορεῖ νὰ συλλογισθῇ νὰ φύγῃ ἀπ’ ἐδῶ χωρὶς νὰ συζητηθῇ τὸ τῆς ληστείας; εἶμαι ἄνθρωπος καὶ γνωρίζω, ὅτι ἡ θέλησις ἡ κοινὴ εἶναι νὰ κατασταλῇ ἡ λῃστεία, καὶ δὲν θὰ τολμήσῃ κανεὶς νὰ φέρῃ λῆξιν Συνόδου χωρὶς νὰ συζητηθῇ τὸ νομοσχέδιον τῆς ληστείας.

§67ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Κ. Πρόεδρε, ὁ κ. Κρεστενίτης ἐγέννησε διὰ τῶν ὀλίγων λέξεων, τὰς ὁποίας εἶπε, τὸ ζήτημα τί εἶναι προτιμώτερον; τί εἶναι πλέον κατεπεῖγον; τί πρέπει ἡ Βουλὴ νὰ θεωρήσῃ ὡς ἀναγκαιότερον; τὸν προϋπολογισμὸν ἢ τὸ νομοσχέδιον περὶ δημοσίου ἀσφαλείας; Μοὶ φαίνεται πῶς αὐτὸ δὲν εἶναι ζήτημα καὶ δὲν ἠμπορῶ παρὰ νὰ εὑρεθῶ κατὰ τῆς γνώμης τοῦ ἀξιοτίμου βουλευτοῦ Ἠλείας· διότι τί εἶναι ὁ προϋπολογισμός;

§68ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Χαρτί.

§69ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ὁ προϋπολογισμὸς δὲν εἶναι χαρτὶ, καθὼς λέγει ὁ κ. βουλευτὴς, ἀλλ’ εἶναι οἱ φόροι. Λοιπὸν σᾶς παρακαλῶ ὁ προϋπολογισμὸς δὲν εἶναι τίποτε ἄλλο παρὰ ὁ προσδιορισμὸς τῶν εἰσοδημάτων πρὸς ἕνα ὡρισμένον σκοπόν. Λοιπὸν ἐρωτῶ τὸν κ. Κρεστενίτην πρὸς ποῖον σκοπὸν θὰ προσδιορίσῃ τοὺς φόρους, ὅταν δὲν ᾖναι γνωστὸν ποῖα μέτρα θὰ νομίσῃ κατάλληλα ἡ Βουλὴ νὰ λάβῃ διὰ τὴν δημοσίαν ἀσφάλειαν; Δὲν βλέπω, κύριοι, πῶς ἔχει σημασίαν μεγαλειτέραν ὁ προϋπολογισμὸς τῆς Ἑλλάδος, ὁ ὁποῖος δὲν εἶναι τίποτε ἄλλο παρὰ μισθολόγιον ἀπὸ τὸ νομοσχέδιον τῆς δημοσίας ἀσφαλείας, τὸ ὁποῖον πρόκειται νὰ δώσῃ ζωὴν εἰς τὸ ἓν τρίτον τῆς Ἑλλάδος, τὸ ὁποῖον τὴν ἔχασε. Ἀλλά, κύριε πρόεδρε, δὲν πρόκειται περὶ τούτου, κανεὶς δὲν ἔφερε τὸ ζήτημα, καὶ ἂν ἔφερε τὸ ζήτημα κανείς, τὸν παρακαλῶ νὰ τὸ ἀποσύρῃ, ἂν θέλῃ· κανεὶς ὅμως δὲν ἔφερε τὸ ζήτημα, ὅτι θὰ συζητηθῇ τὸ νομοσχέδιον τῆς δημοσίας ἀσφαλείας. Τὸ ζήτημα εἶναι, ἀφοῦ εἶναι κατηρτισμένον τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ καὶ ὑπογεγραμμένον, ἐὰν πρέπει νὰ μένῃ εἰς τὸ γραφεῖον τοῦ προεδρείου.

§70ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὄχι, δὲν τὸ ἔχομεν.

§71ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Εἰς τὸ γραφεῖον τῆς Βουλῆς. Γραφεῖον Προεδρείου καὶ γραφεῖον Βουλῆς εἶναι ἓν καὶ τὸ αὐτό· ἐρωτήσατε εἰς τὸ γραφεῖον.

§72ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν εἶναι ἐδῶ εἰς τὸ γραφεῖον, σᾶς διαβεβαιῶ.

§73ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Κ. Πρόεδρε, τὰ μέλη τῆς ἐπιτροπῆς λέγουν, ὅτι ὑπέγραψαν τὸ νομοσχέδιον καὶ ὅτι τὸ νομοσχέδιον εἰσήχθη εἰς τὸ γραφεῖον τῆς Βουλῆς· τώρα, ἂν δὲν τὸ ἔχετε ὑμεῖς, ὁ ὁποῖος εἶσθε ἀντιπρόεδρος καὶ διευθύνετε τὴν συνεδρίασιν μόνον, δὲν σημαίνει τίποτε· ἠμπορεῖ νὰ ᾖναι εἰς τὸ γραφεῖον. Ἐρωτήσατε λοιπόν, δὲν ὑπάρχει εἰς τὸ γραφεῖον;

§74ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ὑπάρχει· φαίνεται νὰ ᾖναι εἰς τὸν εἰσηγητὴν διὰ νὰ κάμῃ τὴν ἔκθεσιν· διὰ τοῦτο λέγω νὰ προσκαλέσωμεν τὸν εἰσηγητὴν αὔριον νὰ τὸ φέρῃ.

§75ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Λοιπὸν παρακαλῶ τὸν κ. Πρόεδρον νὰ στείλῃ εἰς τὸν εἰσηγητὴν νὰ ζητήσῃ τὸ νομοσχέδιον διὰ νὰ εἰσαχθῇ. Παρακαλῶ δὲ τὴν Βουλὴν νὰ ἀποφασίσῃ, ὅτι πρέπει τὸ νομοσχέδιον νὰ εἰσαχθῇ καὶ ἂν δὲν ᾖναι ἡ ἔκθεσις ἑτοίμη.

§76ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Σᾶς βεβαιῶ, κ. βουλευτὰ, ὅτι πρὶν κάμετε αὐτὴν τὴν παρατήρησιν ἔστειλα.

§77ΤΑΜΒΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ τὴν δευτέραν εἰσάγεται μετὰ τῆς ἐκθέσεως ὁριστικῶς.

§78ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Περιμένομεν λοιπὸν νὰ ἔλθῃ ὁ εἰσηγητής.

§79ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Λομβάρδος ἐζήτησε τὸν λόγον.

§80ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Πρό τινων ἡμερῶν, κύριοι, ἐζήτησε ὁ κ. Μπούμπουλης νὰ κατατεθῶσι τὰ ἔγγραφα τὰ ἀφορῶντα τὴν σύνταξιν τοῦ κ. Τοπάλη καὶ Μονόπωλη, τὰ ὁποῖα καὶ κατετέθησαν. Ἔλαβον καὶ ἐγὼ τὰ ἔγγραφα νὰ τὰ ἴδω καὶ βλέπω, ὅτι ἐλλείπουσι κατὰ τὴν ἐμὴν κρίσιν ἔγγραφα λίαν ἀναγκαῖα ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ ζητήματος. Ἔρχομαι νὰ ζητήσω καὶ ζητῶ τὴν συμπλήρωσίν των. Ἐν τῷ φακέλλῳ τῶν κατατεθέντων τούτων ἐγγράφων εὑρίσκω πρῶτον τὸν Ἰόνιον νόμον περὶ συντάξεως, ὁ ὁποῖος ὁρίζει, ὅτι διὰ τὸν ὑπάλληλον τῆς τότε Ἰονίου πολιτείας, ὅστις ἔλαβεν ὑπηρεσίαν εἰς τὴν νῆσον τῆς γεννήσεώς του ἢ τῆς σταθερᾶς κατοικίας του, ὅταν ζητήσῃ νὰ λάβῃ τὴν σύνταξίν του, πρέπει νὰ ὑπολογισθῶσιν ἐκ τοῦ χρόνου τῆς ὑπηρεσίας του τὰ δύο τρίτα μόνον, τὸ δὲ ἕτερον τρίτον πρέπει ν’ ἀφαιρεθῇ. Κατὰ τὰ ἔγγραφα, τὰ ὁποῖα εἶναι ἐδῶ κατατεθειμένα, προκύπτει, ὅτι ὁ κ. Τοπάλης ἐγκατεστάθη καὶ ἐπολιτογραφήθη ἐν Κερκύρᾳ κατὰ τὸ 1833 καὶ σταθερῶς ἔκτοτε διέμεινεν ἐκεῖ. Τὸ 1837 ἐνυμφεύθη ἐν Κερκύρᾳ καὶ τὸ 1852 ἔλαβε θέσιν εἰρηνοδίκου ἐν Κερκύρᾳ, ὅπου ὡς εἴρηται διαρκῶς διέμενε ἀπὸ τοῦ 1833. Διῆλθε διαφόρους βαθμοὺς ὑπηρεσίας, ὅτε ἐζήτησε νὰ τοῦ προσδιορισθῇ ἡ σύνταξίς του, ἀποσυρθεὶς ἐκ τῆς ὑπηρεσίας, δὲν ἐνθυμοῦμαι καλὰ πότε. Τὸ ἐλεγκτικὸν Συνέδριον προσδιώρισε τὴν σύνταξίν του ἀφαιροῦν ἀπὸ τὸν χρόνον τῆς ὑπηρεσίας τὸ τρίτον, κατὰ τὸν νόμον, τοῦ χρονικοῦ διαστήματος καθ’ ὃ ὁ κ. Τοπάλης ὑπηρέτησεν ἐν Κερκύρᾳ. Ἐπὶ τῇ βάσει ταύτῃ προσδιώρισε τὴν σύνταξίν του εἰς 150 δραχ. Τὸ ὑπουργεῖον παρεδέχθη τὴν γνώμην ταύτην τοῦ ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου καὶ ἐκοινοποίησε τὴν ἀπόφασιν εἰς τὸν κ. Τοπάλην. Ὁ κ. Τοπάλης ἔκαμεν αἴτησιν θεραπείας, μὴ δεχθεὶς τὴν ἀπόφασιν ταύτην, διατεινόμενος, ὅτι δὲν ἔπρεπε νὰ τοῦ ἀφαιρεθῇ τὸ τρίτον τῆς ἐν Κερκύρᾳ ὑπηρεσίας του διὰ τοὺς λόγους τοὺς ὁποίους ἀνέφερε, καὶ τοὺς ὁποίους θὰ συζητήσω, ὅταν ἔλθῃ ἡ ὥρα τῆς ἐν οὐσίᾳ συζητήσεως. Τὸ ὑπουργεῖον διεβίβασε τὴν αἴτησιν θεραπείας τοῦ κ. Τοπάλη εἰς τὴν ἁρμοδίαν ἀρχὴν, τὴν ἁρμοδίαν ἐπιτροπὴν καὶ εἰς τὸν νομικὸν σύμβουλον τοῦ ὑπουργείου ὅπως γνωμοδοτήσωσιν. Ὁ νομικὸς σύμβουλος καὶ τὸ ἐλεγκτικὸν Συνέδριον, ἂν δὲν ἀπατῶμαι, ἀπέῤῥιψαν τὴν αἴτησιν ταύτην, ὁ δὲ νῦν ἀξιότιμος ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν συμμορφούμενος μὲ τὴν γνώμην τοῦ ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου καὶ τοῦ νομικοῦ συμβούλου τοῦ ὑπουργείου, ἀπέῤῥιψε καὶ αὐτὸς τὴν αἴτησιν τοῦ κ. Τοπάλη ἐμμένων εἰς τὴν πρώτην ἀπόφασιν καὶ ἐν τῇ ἀποφάσει του παρατηρεῖ πρὸς τοῖς ἄλλοις, ὅτι εἶναι ἐναντία τῆς λογικῆς ἡ αἴτησις τοῦ κ. Τοπάλη. Ἐκτὸς τῶν ἐγγράφων ὅμως αὐτῶν, μετὰ τὴν ἀπόφασιν ταύτην τοῦ κ. ὑπουργοῦ διὰ μιᾶς παρουσιάζεται ἓν Β. Διάταγμα, τὸ ὁποῖον προσδιορίζει τὴν σύνταξιν τοῦ κ. Τοπάλη εἰς τὸ ποσὸν ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ὁ κ. Τοπάλης ἐζητοῦσε· τῷ δίδει 250 ἢ 260 νομίζω δραχμὰς κατὰ μῆνα, τῷ ἐδόθησαν δὲ καὶ τὰ καθυστεροῦντα, τὰ ὁποῖα ἦσαν ὡς λέγεται 700 ἢ 800 τάλληρα. Ἐννοεῖτε πολὺ καλὰ, ὅτι ἐγὼ ὡς ἀντιπολιτευόμενος μὲ συμφέρει νὰ συζητήσω τὸ ἀντικείμενον τοῦτο, ἐκεῖ ὅπου καὶ καθὼς τὰ κατατεθέντα ἔγγραφα τὸ παριστάνουν. Ἐδὼ ὑπάρχει ἀπόφασις τοῦ ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου, ὑπάρχει γνωμάτευσις ἐπανειλημμένη τοῦ νομικοῦ συμβούλου, ὑπάρχει ἀπόφασις τοῦ ἁρμοδίου ὑπουργοῦ, ὁ ὁποῖος ἀποῤῥίπτει τὴν αἴτησιν τοῦ κ. Τοπάλη, (πρὶν ἢ γίνῃ βουλευτὴς ὁ κ. Τοπάλης) ὡς ἀντικειμένην εἰς τὴν λογικήν. Κατέναντι δὲ πάντων αὐτῶν τῶν ἐγγράφων πλέον, διὰ μιᾶς ἀφοῦ ἔγινε βουλευτὴς ὁ κ. Τοπάλης, ἓν Β. Διάταγμα ἀπὸ τὸν ἴδιον ὑπουργὸν, ὅστις ἀποῤῥίπτει ὡς μὴ λογικὴν τὴν αἴτησιν τοῦ κ. Τοπάλη, τὸ ὁποῖον παραδέχεται τὴν αἴτησιν ταύτην τὴν μὴ λογικήν. Μὲ συμφέρει, ἐπαναλέγω, νὰ συζητήσω ὑπὸ τὴν τοιαύτην θέσιν, ἀλλὰ ἀγαπῶ νὰ πιστεύσω, ὅτι δὲν ἠμπορεῖ νὰ ᾖναι τὸ πρᾶγμα καθὼς φαίνεται ἐδὼ, καὶ ἑπομένως θὰ λείπουν ἔγγραφα. Ἐγὼ ὑποθέτω, ὅτι ἀφοῦ πανταχόθεν καὶ ἀπὸ τὸν ἁρμόδιον ἀκόμη ὑπουργὸν ἀπεῤῥίφθη ἡ αἴτησις τοῦ κ. Τοπάλη, ἐγένετο ἴσως προσφυγὴ εἰς τὸ ὑπουργικὸν συμβούλιον, τὸ δὲ ὑπουργικὸν συμβούλιον ἴσως παρεδέχθη τὴν αἴτησιν τοῦ κ. Τοπάλη, ὁ δὲ ἁρμόδιος ὑπουργὸς, καίτοι ἐπιμένων εἰς τὴν πρώτην του γνώμην, (διότι δὲν ἠμπορεῖ νὰ τὴν ἤλλαξε διὰ μιᾶς), ἐξετέλεσεν ἁπλῶς τὴν ἀπόφασιν τοῦ ὑπουργικοῦ συμβουλίου ὅπως μὴ ἔλθῃ μία διατάραξις ἐν τῇ κυβερνήσει, μὴ θελήσας ὑποθέτω νὰ κάμῃ ζήτημα χαρτοφυλακίου τὸ περὶ προσδιορισμοῦ συντάξεως τοῦ κ. Τοπάλη. Ζητῶ λοιπὸν, ἐὰν ὑπάρχῃ μία τοιαύτη ἀπόφασις τοῦ ὑπουργικοῦ συμβουλίου, νὰ κατατεθῇ. Ἠμπορεῖ νὰ ᾖναι ἓν ἄλλο, καὶ πρέπει νὰ ᾖναι ἓν ἄλλο ἀκόμη, καθότι παραδέχομαι καὶ πιστεύω, ὅτι ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ὁ νῦν, καθὼς καὶ ὅλοι οἱ κκ. ὑπουργοὶ οἱ νῦν, εἶναι ἐξ ἐκείνων τῶν ὑπουργῶν, οἱ ὁποῖοι παραδέχονται, ὅτι ἐνώπιον τοῦ Βασιλέως τὰ πράγματα πρέπει νὰ ἐκτίθενται καθαρῶς καὶ εἰλικρινῶς ὡς ἔχουσι. Παραδέχομαι λοιπὸν, ὅτι ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ἀφοῦ προηγουμένως ἀπέῤῥιψεν ὁ ἴδιος αὐτὴν τὴν αἴτησιν τοῦ κ. Τοπάλη ὡς προσβάλλουσαν τὴν λογικὴν, ἀφοῦ εἶχεν ἐνώπιόν του τὴν γνωμοδότησιν τοῦ ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου, καὶ τὴν ἐπανειλημμένην τοῦ νομικοῦ συμβούλου, τοῦ δυνάμει ἑνὸς νόμου διορισθέντος εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν, δὲν ἠδύνατο νὰ ἀποκρύψῃ τὰ γεγονότα ταῦτα ἀπὸ τὴν Α. Μ. Ἀφοῦ ἤδη ἀπηύθυνε, ἓν διάταγμα πρὸς τὴν Α. Μ. διὰ τοῦ ὁποίου ἐπρότεινε νὰ ὁρισθῇ ἡ σύνταξις τοῦ κ. Τοπάλη εἰς διπλάσιον σχεδὸν ποσὸν ἐκείνου, τὸ ὁποῖον αἱ ἁρμόδιαι ἀρχαὶ καὶ ὁ ἴδιος ὑπουργὸς ἀπεφάσισαν, πρέπει ταυτοχρόνως νὰ ἐξέθεσε τοὺς λόγους, διὰ τοὺς ὁποίους καὶ ἐναντίον τῆς γνώμης τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου, καὶ ἐναντίον τῆς γνώμης τοῦ νομικοῦ συμβούλου τοῦ ὑπουργείου, καὶ ἐναντίον τῆς ἐκδοθείσης ἀποφάσεως τοῦ ἰδίου ὑπουργοῦ, ἐπρότεινε νὰ ὁρισθῇ ἡ σύνταξις τοῦ κ. Τοπάλη, καθὼς τὴν ἐπρότεινε· ἑπομένως ζητῶ νὰ συμπληρωθῶσιν αὐτὰ τὰ ἔγγραφα διὰ τῆς καταθέσεως τῆς ἐκθέσεως, τὴν ὁποίαν ὁ κ. ὑπουργὸς μετεβίβασεν εἰς τὴν Α. Μ. τὸν Βασιλέα, προτείνων τὸ διάταγμα, τὸ ὁποῖον ἔχει ἐδῶ περὶ προσδιορισμοῦ τῆς συντάξεως τοῦ Κ. Τοπάλη, ὅπως καὶ ἡ ἔκθεσις αὕτη ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν κατὰ τὴν ὁρισθησομένην ἡμέραν τῆς συζητήσεως. Βλέπετε, δὲν θέλω νὰ ὠφεληθῶ ἐκ τῆς ἐπόψεως αὐτῆς ὑπὸ τὴν ὁποίαν τὸ ζήτημα παρουσιάζεται διὰ τῶν κατατεθέντων αὐτῶν ἐγγράφων. Λέγω, ὅτι δὲν ἠμποροῦν νὰ ἦναι τὰ πράγματα οὕτω καθὼς παρουσιάζονται· ἑπομένως ζητῶ, ἂν ὑπάρχῃ ἀπόφασις ἰδιαιτέρα τοῦ ὑπουργικοῦ συμβουλίου, νὰ κατατεθῇ· νὰ κατατεθῇ δὲ καὶ ἡ ἔκθεσις τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν διὰ τῆς ὁποίας καθυπέβαλε τὸ σχέδιον τοῦ διατάγματος εἰς τὴν Α. Μ. τὸν Βασιλέα.

§81ΤΙΝΕΣ. Πότε νὰ παρουσιασθοῦν;

§82ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Ἐὰν θέλῃ ὁ κ. ὑπουργὸς καὶ ἀμέσως.

§83ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀλλ’ ἐὰν ὁ κ. ὑπουργὸς βεβαιώσῃ, ὅτι τοιαῦτα ἔγγραφα δὲν ὑπάρχου;

§84ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Τότε ἀπαλλάσσομαι ἐγὼ ἀπὸ τὸν ἔλεγχον, ὅτι ἠθέλησα νὰ ὠφεληθῶ ἀπ’ αὐτὴν τὴν κατάστασιν, τὴν ὁποίαν μᾶς παρουσιάζουσι τὰ κατατεθέντα ἔγγραφα.

§85Θ. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (ὑπουργὸς Ἐξωτερικῶν). Κύριοι, καθ’ ἃ ἔλαβον τὴν τιμὴν ν’ ἀναγγείλω εἰς τὴν Βουλὴν κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν ὑπουργείου, ἐνετειλάμην εἰς τὴν ἐν Κωνσταντινουπόλει πρεσβείαν ν’ ἀποκαταστήσῃ ἐν Γαλατᾷ τὸ λιμενικὸν γραφεῖον πρὸς ἐκτέλεσιν τοῦ νόμου τοῦ 1858. Πρὸς ἀποκατάστασιν τοῦ λιμενικοῦ γραφείου ἀπῃτοῦντο τινὰ, τὰ ὁποῖα δὲν ἤμην εἰς θέσιν νὰ προβάλω κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ ὑπουργείου ἐκείνου. Τὴν πρότασιν ταύτην κάμνω σήμερον. Ἀπαιτεῖται χρηματικὸν ποσὸν πρὸς πληρωμὴν τοῦ ἐνοικίου τοῦ καταστήματος, τὸ ὁποῖον θέλει ἐνοικιασθῆ ἐν Γαλατᾷ ἔνθα θέλει ἐργάζεσθαι τὸ λιμενικὸν γραφεῖον, καὶ πρὸς μισθοδοσίαν τοῦ ὑπαλλήλου ὁ ὁποῖος θέλει ἀποτελέσει μέρος τοῦ γραφείου. Ἡ δαπάνη ἀναβαίνει εἰς 6,000 δραχ. ἤτοι δραχ. 250 διὰ τὸ ἐνοίκιον καὶ 250 κατὰ μῆνα διὰ τὸν μισθὸν ἑνὸς γραμματέως βʹ. τάξεως. Τὴν δήλωσιν ταύτην λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω καὶ παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ τὴν ἐπιψηφίσῃ.

§86ΚΑΡΑΛΙΒΑΝΟΣ. Δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις.

§87ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Εἶναι πρᾶγμα ἀποφασισμένον. Εἶναι προϋπολογισμός.

§88ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (ἀναγινώσκει) «Αʹ. Διὰ τὸν μισθὸν ἑνὸς γραμματέως δευτέρας τάξεως παρὰ τῷ ἐμπορικῷ γραφείῳ ἐκ

δραχ. 250 κατὰ μῆνα δραχ.···························· 3,000

Βʹ. Δι’ ἐνοίκιον τοῦ ναυτιλιακοῦ τμήματος δραχ.······ 3,000

····················································· 6,000

§89ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις.

§90ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ ὑπουργείου τῶν Ἐκκλησιαστικῶν.

§91ΛΕΚΚΑΣ. Πρὸ τούτου ἔχω νὰ εἴπω τινά. Κύριοι, πρὸ ἡμερῶν, ὅτε συνεζητεῖτο ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν καὶ ἀπεφασίσθη ὁ φόρος τοῦ προϊόντος τοῦ ἐξαγομένου ἀπὸ τὰς ἐκκαμινεύσεις τῶν λατομείων τοῦ Λαυρίου, ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἔσχε τὴν καλωσύνην νὰ μᾶς εἰδοποιήσῃ, ὅτι πρόκειται νὰ λάβῃ μέτρα ἐπὶ τοῦ ἀντικειμένου τούτου, ἐπὶ τῆς προτάσεως τῶν κυρίων ξένων, οἵτινες ἀγαποῦν τὸ συμφέρον των καὶ ἐζήτησαν τὴν καταβίβασιν τοῦ φόρου. Μᾶς ἐπληροφόρησε τότε, ὅτι ἤθελε λάβει μέτρα καὶ ἐνεργήσει ἐπὶ τῆς αἰτήσεως αὐτῆς, ὅ,τι τὸ δίκαιον καὶ τὸ συμφέρον τῆς ἐπικρατείας ἀπῄτει. Ἤδη μανθάνω, καὶ ἐνδεχόμενον αἱ πληροφορίαι μου νὰ ᾖναι ἐσφαλμέναι, καὶ παρακαλῶ τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ εὐαρεστηθῇ ν’ ἀκούσῃ, καὶ ν’ ἀπαντήσῃ, διὰ νὰ βαίνωμεν πρὸς τὸ συμφέρον τῆς πατρίδος ἐν πλήρει συνειδήσει, μανθάνω, ὅτι εἰς Λαύριον μετέβη εἰδικὸς ἄνθρωπος τὸν ὁποῖον δὲν γνωρίζω, μόνον ἤκουσα, ὅτι εἶναι γερμανὸς, ὁ ἄνθρωπος αὐτὸς ὁ ἐπιστήμων μετέβη εἰς τὸν τόπον, ἐσύναξεν ὕλας ἀκαμινεύτους ἐν κιβωτίῳ. Οἱ εὐλογημένοι αὐτοὶ, οἱ ὁποῖοι δυνατὸν νὰ ᾖναι θρασεῖς, ὅταν ὑπερασπίζωνται ὑπὸ τῶν ἰσχυρῶν, δυστυχῶς εἶναι θρασύτατοι, καί τοι μὴ ὑπερασπιζόμενοι ὑπ’ αὐτῶν, πέντε φράγκοι κερδοσκόποι εἰς τὸν τόπον μας ἐτόλμησαν νὰ συλλάβουν αὐτὸν τὸν ἀθῶον ἐπιστήμονα νὰ τὸν κακομεταχειρισθῶσι, νὰ τὸν δείρουν, καὶ νὰ τὸν ἀποπέμψουν, καὶ τὸ χείριστον ὡς πληροφοροῦμαι, καὶ ἐνδεχόμενον ἡ πληροφορία μου, ἐπαναλέγω, νὰ ᾖναι ἐσφαλμένη, ἐν τῷ κιβωτίῳ τῶν ὑλῶν ἔθεσαν διὰ χειρὸς Ἕλληνος ὑπαλλήλου ὕλας ἐκκεκαμινευμένας, αἵτινες ἀναλυόμεναι δὲν θὰ δώσουν παρὰ ½%. Βλέπετε ἕως ποῦ φθάνει, ἐὰν ᾖναι ἀληθῆ τὰ γεγονότα, ἡ τόλμη αὐτῶν τῶν ἀνθρώπων. Ἂν μετέβη ἐκεῖ εἷς ἐπιστήμων ἄνθρωπος, ζητῶν ὑπόλοιπον ἐκ τῶν ἀρχικῶν ἀνακαμινεύσεων διὰ νὰ κάμῃ νέας δοκιμὰς, ἔπρεπεν οἱ κύριοι νὰ ἔχουν τὴν ἀναιδῆ θρασύτητα νὰ τὸν τιμωρήσουν; τί ζητοῦν οἱ κύριοι οὗτοι; θέλουν τὸ δίκαιον; δὲν θέλουν ν’ ἀδικοῦν κανένα; ἔπρεπε αὐτοὶ οἱ ἴδιοι νὰ προσκαλέσουν ἐπιστήμως ὑπάλληλον τῆς ἐξουσίας, νὰ τοῦ δώσωσιν ἀπὸ τὰ καλλίτερα στρώματα τῶν οὐσιῶν αὐτῶν καὶ ἐκ συμφώνου μὲ αὐτὸν νὰ εὕρωσι τὰ πραγματικὰ τεχνικὰ καὶ χημικὰ ἀποτελέσματα. Ἅμα ἔμαθα τὸ τοιοῦτον ἐννοεῖτε, κύριοι, ὁποία ἦτον ἡ ἀγανάκτησίς μου, μετὰ τὴν πρᾶξιν ταύτην τὴν λαβοῦσαν χώραν ἐν τῇ ἰδιαιτέρᾳ πατρίδι μου, καὶ εἰς τὸν πρῶτον νομὸν τῆς Ἑλλάδος, καὶ εἰς τὰ ὄμματα τῆς κυβερνήσεως καὶ τῆς Βασιλείας. Εὔχομαι, κύριοι, νὰ μὴ ἔχω δίκαιον, τὸ ἐπιθυμῶ, διότι ἐν ἐναντίᾳ περιπτώσει θὰ μὲ δικαιώσητε διὰ τὴν ἀγανάκτησίν μου· ὅταν ἔλεγον ἄλλοτε φοβηθῆτε τοὺς Δαναοὺς, βλέπετε ὅτι εἶχον δίκαιον καὶ παρακαλῶ λοιπὸν τὸν κ. ὑπουργὸν νὰ εὐαρεστηθῇ νὰ μᾶς δώσῃ πληροφορίας, ἐὰν ἔχῃ τοιαύτας, διότι ἐνδεχόμενον νὰ μὴν ἔχῃ.

§92ΑΥΓΕΡΙΝΟΣ (ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Διὰ νὰ μὴν ὑποτεθῇ ὅτι ἐσιώπησα, κύριοι, ἢ ὅτι εἶμαι εἰς ἄγνοιαν τοῦ πράγματος, διαβεβαιῶ τὴν Βουλὴν ὅτι, πᾶν ὅ,τι ἔλαβε χώραν, τὸ γνωρίζω, δὲν εἶναι δὲ τὸ πρᾶγμα, ὡς τὸ ἀνέφερεν ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς Ἀττικῆς. Παρακαλῶ ὅμως τὴν Βουλὴν νὰ μὴ μὲ φέρῃ εἰς θέσιν νὰ εἴπω, ὅ,τι ἔπραξα. Ἐξακολουθῶ τὰς ἐργασίας ἤδη, καὶ ἐλπίζω νὰ εὕρω καὶ τὸν τρόπον καὶ τὰ μέσα ὅπως φωτισθῶμεν ὅλοι περὶ αὐτοῦ τοῦ πράγματος. Θέλετε νὰ σᾶς εἴπω ἤδη τί ἔπραξα;

§93ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι, ὄχι.

§94ΚΑΡΑΛΙΒΑΝΟΣ. Θέλω καὶ ἐγὼ νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τῆς κυβερνήσεως ἐπὶ ἀντικειμένου τινὸς, ἵνα μὴ εἰς τὰ ἀποτελέσματα εὑρισκώμεθα ἐμπερδευμένοι, διότι οἱ κερδοσκόποι βεβαιωθῆτε, ὅτι κατὰ τοὺς τελευταίους χρόνους ἔῤῥιψαν πολὺ καλὰ τὸ βλέμμα των εἰς τὴν Ἑλλάδα καὶ κάμνουν τὴν δουλειά τους λαμπρότατα· μανθάνω, ὅτι παρουσιάσθη ἑταιρία τις κερδοσκοπικὴ, ἡ ὁποία ζητεῖ ν’ ἀναλάβῃ τὴν τοποθέτησιν εἰς διάφορα μέρη φανῶν καὶ φάρων, νὰ κάμῃ δηλ. ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἔχει κάμει κατὰ τὴν ἐπικράτειαν τῆς Τουρκίας, καὶ φρονῶ, ὅτι εἶναι ἡ ἰδία ἑταιρία· προλαμβάνω νὰ κάμω τὴν παρατήρησιν εἰς τὴν κυβέρνησιν, πλὴν τῶν φανῶν καὶ φάρων, τοὺς ὁποίους ἔχομεν, δὲν θέλομεν λάβει ἀνάγκην περισσοτέρων τῶν 5 ἢ 6· φρονῶ ἑπομένως, ὅτι ἤθελεν εἶσθαι δίκαιον νὰ μὴν ἀκουσθῇ ἡ ἑταιρία, ἡ ὁποία δὲν ἔρχεται παρὰ νὰ φορολογήσῃ πολὺ βαρέως τὴν ναυτιλίαν μας, καὶ τὴν φορολογίαν αὐτὴν ἡ ναυτιλία μας τὴν δοκιμάζει εἰς τὴν Τουρκίαν, ὅπου ἀναχωροῦντα τὰ πλοῖα ἀπὸ τὴν Ἀλεξάνδρειαν καὶ πλέοντα διὰ τὴν Κωνσταντινούπολιν, ἂν καὶ διαπλέουν ἄλλους δρόμους παρὰ ἐκείνους εἰς τοὺς ὁποίους εὑρίσκονται φάροι καὶ φανοὶ, μολαταῦτα πληρώνουν τὰ δικαιώματα.

§95ΓΟΥΒΕΛΗΣ. Περὶ τούτου θὰ ἔλθῃ νομοσχέδιον, τώρα εἶναι χαμένος ὁ καιρός.

§96ΚΑΡΑΛΙΒΑΝΟΣ. Τὸ γνωρίζω, ἀλλὰ λέγω ταῦτα διὰ νὰ ματαιώσω πᾶσαν περιττὴν διαπραγμάτευσιν.

§97ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχομεν τὴν ἀνάγνωσιν νομοσχεδίων.

§98ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (ἀναγινώσκει τὸ νομοσχέδιον περὶ χορηγήσεως δανείου εἰς τὸ ἐν Στυλίδι ἀτμοκίνητον κατάστημα τῶν ἀδελφῶν Ἀγαθοκλέους). Αʹ. ἀνάγνωσις.

§99ΠΟΛΛΟΙ. Δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις.

§100ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (ἀναγινώσκει νομοσχέδιον περὶ φυγοδίκων). Αʹ. ἀνάγνωσις.

§101ΠΟΛΛΟΙ. Δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις.

§102ΤΙΝΕΣ. Ἦλθεν ὁ κύριος Ῥοντήρης· νὰ ἐρωτηθῇ.

§103ΚΑΤΣΙΝΑΣ. Ὁ εἰσηγητὴς τῆς ἐπιτροπῆς, ἡ ὁποία εἰργάσθη ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ ληστείας, ὁ κύριος Ῥοντήρης νὰ ἐρωτηθῇ τί γίνεται τὸ ἔργον.

§104ΔΑΓΡΕΣ. Μετὰ τὴν συζήτησιν τοῦ προϋπολογισμοῦ.

§105Α. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ὁ κύριος Ῥοντήρης ἦλθε, πρέπει νὰ μᾶς δώσῃ πληροφορίας.

§106ΡΟΝΤΗΡΗΣ. Τὸ νομοσχέδιον κατηρτίσθη διὰ τῆς συγχωνεύσεως πολλῶν προτάσεων πρὸ πολλῶν ἡμερῶν, ἀλλ’ ἀσχολουμένων τῶν βουλευτῶν εἰς τὰς συνεδριάσεις διαρκῶς δὲν ὑπέγραψαν ὅλοι, εἶναι δὲ ἡμιτελὴς ἀκόμη καὶ ἡ ἔκθεσις. Τὴν δευτέραν χωρὶς ἄλλο.

§107ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ὁ ἴδιος μᾶς εἴπατε πρὸ 14 ἡμερῶν, ὅτι μετὰ 4 ἡμέρας θέλετε παρουσιάσει τὴν ἔκθεσιν.

§108ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Τὴν στιγμὴν ταύτην, κύριε Ῥοντήρη, θὰ ὁμολογήσητε ἐν εἰλικρινείᾳ, ὅτι ἠδικήσατε τοὺς συναδέλφους σας ὅταν τοὺς εἴπατε, ὅτι ὀλίγην στοργὴν ἔδειξαν εἰς τὰς πληγὰς αἱ ὁποῖαι μαστίζουν τὸν τόπον, ἐν τούτοις σεῖς ὁ ἴδιος σήμερον ... (θόρυβος).

§109ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Οἱ βουλευταὶ εἶναι ἐδῶ, ἂν πρόκειται περὶ τῆς ὑπογραφῆς καλέσατέ τους νὰ ὑπογράψουν.

§110ΡΟΝΤΙΡΗΣ. Λείπει καὶ ἡ ἔκθεσις.

§111ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Τὴν ἔκθεσιν τὴν φέρετε κατόπιν. Κύριε πρόεδρε, σᾶς παρακαλῶ νὰ ἐρωτηθῇ ἡ Βουλὴ ἂν ἐπιτρέπῃ νὰ εἰσαχθῇ τὸ νομοσχέδιον καὶ πρὶν ἡ ἔκθεσις καταρτισθῇ, ἐντὸς τῆς ἡμέρας ἢ τὸ πολὺ τὸ πρωΐ.

§112ΜΙΛΗΣΗΣ. Κύριε πρόεδρε, ἡμεῖς ἐπιμένομεν νὰ ὑποβληθῇ εἰς τὸ σῶμα τὸ νομοσχέδιον εἴτε μετὰ τῆς ἐκθέσεως, εἴτε ἄνευ αὐτῆς, καὶ παρακαλῶ νὰ ἐρωτήσητε τὴν βουλὴν ἵνα ἐκφέρῃ τὴν περὶ τούτου ἀπόφασίν της. Τὸ ζήτημα εἶναι σπουδαιότατον, κ. πρόεδρε καὶ πρέπει νὰ λυθῇ διὰ μιᾶς ψηφοφορίας.

§113ΡΟΝΤΙΡΗΣ. Ἐρωτήσατε, κύριε πρόεδρε, ἂν χρῄζει ἐκθέσεως αὐτὸ τὸ σπουδαιότατον νομοσχέδιον ἢ ὄχι, ἢ ἂν πρέπῃ νὰ συζητηθῇ φατριαστικῶς.

§114ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει ἓν ζήτημα ἂν πρέπῃ τὸ νομοσχέδιον νὰ εἰσαχθῇ ἀμέσως, καὶ ἕτερον ἂν δέχεται ἡ βουλὴ νὰ εἰσαχθῇ ἄνευ ἐκθέσεως.

§115ΜΙΛΗΣΗΣ. Ἐγὼ φοβοῦμαι, κύριε πρόεδρε, ὅτι τὸ ἀντικείμενον τῆς ληστείας, ὅπως ἡ ἐπιτροπὴ ἐργάζεται, μέλλει νὰ παραπεμφθῇ ad calendas graecas.

§116ΤΑΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι προσωπικόν, εἶμαι μέλος τῆς ἐπιτροπῆς, δὲν τὸ δέχομαι (θόρυβος). Αὐτὴ εἶναι μία αἰτίασις κατὰ τῆς ἐπιτροπῆς (θόρυβος).

§117ΜΙΛΗΣΗΣ. Κύριε πρόεδρε, παρακαλῶ. Ἔχω δικαίωμα νὰ ὁμιλήσω ἐπὶ τοῦ προσωπικοῦ ζητήματος, ὅπερ ἔφερεν εἰς τὸ μέσον ὁ κύριος Ταμπακόπουλος. Ἐνῷ, κύριε πρόεδρε, δὲν διενοήθην οὔτε ἐπὶ μίαν στιγμὴν νὰ φέρω αἰτίασιν κατ’ οὐδενὸς τῶν ἐντίμων συναδέλφων, δικαιοῦμαι, μοὶ φαίνεται, νὰ συλλάβω τὴν ὑπόνοιαν, ὅτι δὲν θὰ συζητήσωμεν κατὰ τὴν παροῦσαν σύνοδον τὸ περὶ ληστείας νομοσχέδιον· διότι, ἐνῷ μᾶς ὑπεσχέθησαν, ὅτι μετὰ τρεῖς ἡμέρας ἤθελον μᾶς ὑποβάλει τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, παρῆλθον ἤδη 15 ἡμέραι καὶ σήμερον μᾶς λέγουν πάλιν, ὅτι δὲν ἐτελείωσεν ἡ ἔκθεσις. Αὐτὸ, κύριε πρόεδρε, εἶναι δι’ ἐμὲ ἀνεξήγητον καὶ δικαιολογεῖ τὴν ἀνωτέρω εὔλογον ὑπόνοιάν μου. Μοὶ φαίνεται, ὅτι ὁ κύριος Ταμπακόπουλος μένει εὐχαριστημένος ἀπὸ τὴν ἐξήγησίν μου.

§118ΛΕΚΚΑΣ. Φρονῶ, ὅτι ἐπὶ τοῦ ἀντικειμένου τούτου δυνάμεθα νὰ ὁρίσωμεν τὴν Δευτέραν πρὸς συζήτησιν.

§119ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§120ΛΕΩΠΟΥΛΟΣ. Ἡ πρότασις εἶναι νὰ ὑποβληθῇ τὸ νομοσχέδιον ἄνευ ἐκθέσεως.

§121ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Διατυπόνω καλλίτερον τὴν πρότασίν μου. Νὰ ὑποβληθῇ τὸ βραδύτερον αὔριον τὸ νομοσχέδιον εἴτε μετὰ τῆς ἐκθέσεως, εἴτε καὶ ἄνευ αὐτῆς.

§122ΔΑΓΡΕΣ. Καὶ ἐγὼ προτείνω νὰ ὑποβληθῇ τὸ βραδύτερον μέχρι τῆς δευτέρας εἴτε μετὰ ἐκθέσεως, εἴτε καὶ ἄνευ αὐτῆς.

§123ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Προσέξατε, οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν τοῦ κ. Δεληγιώργη τοῦ νὰ εἰσαχθῇ τὸ νομοσχέδιον εἴτε μετὰ τῆς ἐκθέσεως, εἴτε καὶ ἄνευ αὐτῆς αὔριον, νὰ ἐγερθῶσι (ἀμφίβολον τὸ ἀποτέλεσμα).

§124ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως (θόρυβος).

§125ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι νὰ παρουσιασθῇ αὔριον τὸ νομοσχέδιον λέγουσι ναὶ, οἱ παραδεχόμενοι δὲ τὴν Δευτέραν λέγουσιν ὄχι (θόρυβος).

§126ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι ἔτσι τὸ ζήτημα (θόρυβος).

§127ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ποτὲ δὲν τίθεται ὡς θέμα οἱ παραδεχόμενοι τὸ Α νομοσχέδιον λέγουν ναὶ, οἱ παραδεχόμενοι τὸ Β λέγουν ὄχι. Πᾶσα πρότασις ψηφοφορεῖται κεχωρισμένως. Αὐτὸς, ὁ τρόπος τὸν ὁποῖον εἰσάγετε, εἶναι νέος καὶ ἀπορῶ τίνες οἱ ὑποβολεῖς.

§128ΔΑΓΡΕΣ. Κύριε Πρόεδρε, δὲν εἰμποροῦμεν νὰ προκαλέσωμεν καὶ δευτέραν ψηφοφορίαν· λέγω ὅτι δὲν εἶναι ζήτημα τὸ ὁποῖον σᾶς δικαιολογεῖ νὰ ψηφοφορήσητε δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως (θόρυβος).

§129Π. ΠΕΤΡΑΚΗΣ. Λοιπὸν αὐτὴ ἡ πρότασις σύμφωνα μὲ τὸν κανονισμὸν πρέπει νὰ ψηφισθῇ, ἀφοῦ τὸ ζητοῦν 15, ἡ ἄλλη πρότασις... (θόρυβος).

§130ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι αὐτὴν τὴν πρότασιν....

§131ΤΑΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Πῶς θὰ τεθῇ εἰς ψηφοφορίαν;

§132ΔΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐδῶ προετάχθησαν δύο ἰδέαι, ἡ μία ἰδέα νὰ εἰσαχθῇ αὔριον ἡ ἔκθεσις μετὰ τοῦ νομοσχεδίου, ἡ δὲ ἄλλη τὴν Δευτέραν· τώρα ἐρωτῶνται οἱ θέλοντες αὔριον δὲν θέλουν τὴν Δευτέραν καὶ ἑπομένως λέγουν ὄχι, οἱ δὲ θέλοντες τὴν Δευτέραν δὲν θέλουν αὔριον καὶ ἑπομένως λέγουν ὄχι (θόρυβος).

§133Α. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἐγὼ θέλω σήμερον, κάμετε σεῖς ψηφοφορίαν τώρα.

§134ΔΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Λέγω οἱ ἀρνούμενοι αὔριον δὲν ἐννοοῦν νὰ ἀναβληθῇ τοῦτο ἐπὶ ἀορίστῳ χρόνῳ, ἐννοοῦν τὴν Δευτέραν.

§135Κ. ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Ἐὰν πρέπει νὰ ἔλθῃ αὔριον τὸ νομοσχέδιον, τί ἐννοεῖτε; ὅτι δὲν πρέπει νὰ ἔλθῃ τὴν Δευτέραν, καθὼς ἐγὼ ὅταν ζητῶ νὰ μὲ καταδικάσῃ τὸ δικαστήριον δι’ ἓν κτῆμα ἢ τὴν κυριότητα αὐτοῦ (θόρυβος).

§136ΤΙΝΕΣ. Τί τὰ θέλεις τὰ δικαστήρια ἐδῶ;

§137Κ. ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Ἐννοεῖται, ὅτι ἀφοῦ μοῦ τὸ ἐπιδικάσουν δὲν ἀνήκει πλέον εἰς τὸν ἄλλον, ὥστε ὁπόταν παραδεχθῇ μία πρότασις, ἀποκλείεται ἡ ἑτέρα.

§138ΡΟΝΤΙΡΗΣ. Νομίζω, ὅτι δὲν εἰμπορεῖ νὰ γείνῃ λόγος, διότι τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ εἶναι πρὸ πολλοῦ φερμένον καὶ ἤδη πρόκειται περὶ τῆς ἐκθέσεως. Νομοσχέδια εἰσήχθησαν 2, 3, 4, ἐδῶ δὲ τὸ ζήτημα εἶναι τοῦτο, πρέπει νὰ εἰσαχθῇ αὔριον ἡ ἔκθεσις ἢ μή; τώρα τί ἄλλο δύναται νὰ εἴπῃ τις, ἢ ὅτι ὁ εἰσηγητὴς εἶναι ἀνάξιος ἢ δὲν ἔχει τὴν ἱκανότητα καὶ εἰμπορεῖ νὰ διορίσῃ ἡ Βουλὴ ἄλλον.

§139ΜΙΛΗΣΗΣ. Δὲν εἶπε κἀνείς, ὅτι δὲν ἔχετε τὴν ἱκανότητα νὰ συντάξετε τὴν ἔκθεσιν.

§140ΡΟΝΤΙΡΗΣ. Ἢ ἂν δὲν ἔχῃ τὴν ἐμπιστοσύνην ἂς διορίσῃ ἄλλον.

§141Α. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Τὸ λέγει ὁ κανονισμὸς, ὅτι εἰς περίστασιν, καθ’ ἣν ἡ ἐπιτροπὴ δὲν θέλει νὰ φθάσῃ εἰς ἓν τέλος, δύναται ἡ Βουλὴ νὰ συζητήσῃ αὐτὸ ἄνευ ἐκθέσεως.

§142ΡΟΝΤΙΡΗΣ. Αὐτὸ λέγω, ὅτι τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ εἶναι εἰσηγμένον, ἑπομένως ἂν θέλῃ ἡ Βουλὴ νὰ τὸ συζητήσῃ ἄνευ ἐκθέσεως εἶναι ἄλλο ζήτημα αὐτό.

§143ΦΑΡΜΑΚΗΣ. Ἀφοῦ αὐτὴν τὴν στιγμὴν ὑπάρχει ὁ σπουδαιότερος τῆς ἐπαρχίας μου αἰχμάλωτος, ἀπορῶ διατὶ βραδύνει τόσον πολὺ ὁ κ. Ῥοντίρης, ἐνῷ ἔπρεπε νὰ φέρῃ ὅσον τὸ δυνατὸν τάχιστα τὸ νομοσχέδιον καὶ τὴν ἔκθεσιν.

§144ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Νομίζω, ὅτι μὲ 2 λέξεις θέλω διευκρινήσει τὸ ζήτημα, σᾶς ἐνθυμίζω, κύριε πρόεδρε, τὶ εἴπατε, ὅταν καὶ ἐρωτήσατε, οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν τοῦ κυρίου Δεληγεώργη νὰ ἐγερθῶσιν, οἱ δὲ μὴ παραδεχόμενοι νὰ μὴ ἐγερθῶσιν. Ἠγέρθησαν λοιπὸν ὅσοι ἠγέρθησαν, καὶ ὁ πρόεδρος εἶπεν ἀπεῤῥίφθη· ἐζητήσαμεν τότε κατὰ τὸν κανονισμὸν τὴν ὀνομαστικὴν κλῆσιν. Τώρα δὲν ἠμπορεῖ νὰ εἴπῃ κανείς, ὅτι ἡ ὀνομαστικὴ κλῆσις θὰ γίνῃ κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον, ἢ κατὰ τὸν ἄλλον· ἐρωτήσατε διὰ τὴν πρότασίν μου καὶ περὶ αὐτῆς ἐῤῥέθη, ὅτι πρέπει νὰ λυθῇ δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως.

§145ΡΟΝΤΙΡΗΣ. Διὰ τὸν ἑαυτόν μου δίδω μίαν ἐξήγησιν, θὰ ψηφοφορήσω εἰς τὴν πρότασιν τοῦ κ. Δεληγεώργη ὄχι, ἐννοῶν, ὅτι τὴν δευτέραν θὰ εἰσαχθῇ τὸ νομοσχέδιον μὲ τὴν ἔκθεσιν, αὔριον δὲ ἄνευ ἐκθέσεως.

§146Α. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Θὰ δώσω καὶ ἐγὼ μίαν ἐξήγησιν, ἀφοῦ ἐπετρέψατε εἰς τὸν κ. Ῥοντίρην, καὶ δίδω τὴν ἀκόλουθον· θὰ ψηφοφορήσω ὑπὲρ τῆς προτάσεως τοῦ κ. Δεληγιώργη, διότι ὁ κ. Ῥοντίρης εἶπεν, ὅτι θὰ εἰσαγάγῃ τὴν ἔκθεσιν ἐντὸς τριῶν ἡμερῶν καὶ ἐπέρασαν 14 ἡμέραι καὶ ἀκόμη δὲν ἦλθεν ἡ ἔκθεσις.

§147ΚΑΤΡΙΒΑΝΟΣ. Ἡμεῖς ψηφοφοροῦμεν κατὰ τῆς προτάσεως τοῦ κ. Δεληγιώργη ἐννοοῦντες, ὅτι τὴν δευτέραν θὰ εἰσαχθῇ τὸ νομοσχέδιον μετὰ τῆς ἐκθέσεως, καὶ τοῦτο διὰ ν’ ἀποφύγωμεν τὴν δευτέραν ψηφοφορίαν, διότι τὴν θεωροῦμεν ματαίαν καὶ περιττήν.

§148ΓΙΟΛΔΑΣΗΣ. Κύριοι, δὲν θέλω νὰ θέσητε εἰς ψηφοφορίαν τὴν διάνοιάν μου, δὲν τὸ παραδέχομαι.

§149ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν τοῦ κ. Δεληγεώργη λέγουσι ναὶ, οἱ μὴ παραδεχόμενοι λέγουσιν ὄχι· (γίνεται δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως ψηφοφορία ὑπὸ τὴν ἐπιτήρησιν τῶν βουλευτῶν Ῥούφου καὶ Γιολδάση) ἐψηφοφόρησαν ἐν συνόλῳ 115, ὑπὲρ τῆς προτάσεως ἐψηφοφόρησαν 21, καὶ κατὰ τῆς προτάσεως 94, ὥστε ἡ πρότασις ἀπεῤῥίφθη.

§150ΔΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε πρόεδρε, δύο λέξεις ἐπειδὴ κατὰ τὸ νομοσχέδιον ἔγινε πάταγος, θέλω διὰ τὸν ἑαυτόν μου ἀπὸ σήμερον νὰ σᾶς ὑποσχεθῶ, ὅτι, ἐὰν τὴν δευτέραν δὲν εἰσαχθῇ ἀπὸ τὴν ἐπιτροπὴν ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἔκαμε, θέλω κάμει ἄλλην πρότασιν νὰ ὑπάγῃ εἰς ἄλλην.

§151ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ (Μεθ’ ἱλαρότητος). Ἄ! νὰ ὑπάγῃ εἰς ἄλλην ἐπιτροπήν;

§152ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. Ὑπουργεῖον Ἐκκλησιαστικῶν, κεφ. 1, κεντρικὴ ὑπηρεσία. Ἄρθρον 1, προσωπικὸν ὑπουργείου 36,861.— Ἡ ἐπιτροπὴ προτείνει νὰ ἐγγραφῇ πίστωσις δι’ ἕνα τμηματάρχην Βʹ. τάξεως καὶ διαγραφῇ ἡ πίστωσις ἑνὸς ὑπουργικοῦ γραμματέως Αʹ. τάξεως.

§153ΣΑΡΑΒΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Κύριοι, μεταξὺ τῶν οἰκονομιῶν, τὰς ὁποίας ἡ κυβέρνησις τοῦ 1868 ἐπήνεγκεν εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ ὑπουργείου τῆς δημοσίας ἐκπαιδεύσεως, καὶ αἱ ὁποῖαι ἀνέρχονται ἐν συνόλῳ εἰς 157,000 δραχμῶν, συμπεριλαμβάνεται καὶ ἡ ἀπάλειψις τῆς πιστώσεως ἑνὸς τμηματάρχου. Ὅταν ἐπρόκειτο νὰ ἐφαρμοσθῇ κατ’ αὐτὸ τὸ μέρος ὁ προϋπολογισμὸς, τὸ προκάτοχον ὑπουργεῖον εἶδεν, ὅτι τὸ τμῆμα τῆς μέσης καὶ ἀνωτέρας ἐκπαιδεύσεως ἔμενε τοιουτοτρόπως ἄνευ τμηματάρχου, διότι ὁ ἕτερος τμηματάρχης εἶναι ὁ διευθυντὴς τῶν δημοτικῶν σχολείων· εἰς αὐτὴν τὴν ἀνάγκην εὑρεθὲν, εἶχε κάμει πρᾶξιν διὰ τῆς ὁποίας ἀπεφάσιζε νὰ ἐπανέλθῃ ἡ πίστωσις αὕτη καὶ διευθετηθῶσι τὰ πράγματα, ὅπως εἶχον εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ 1868. Ὅταν ἀνέλαβον τὴν διεύθυνσιν τοῦ ὑπουργείου τῆς δημοσίας ἐκπαιδεύσεως, εὑρὼν αὐτὴν τὴν ὑπέβαλον εἰς τὸ ὑπουργικὸν συμβούλιον, εἰπὼν, ὅτι δὲν ἦτο ἐπιτετραμμένον νὰ παραβιάζηται προϋπολογισμὸς ἤδη ἐψηφισμένος, διότι ἡ ἐπάνοδος τοῦ τμηματάρχου, ὅσον ἀναγκαία καὶ ἂν ἐνομίζετο, δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ προστεθῇ ἔξοδον μὴ δυνάμενον νὰ καταταχθῇ οὔτε μεταξὺ τῶν ἐκτάκτων πιστώσεων, οὔτε μεταξὺ τῶν ἀναπληρωματικῶν. Διότι ὅμως μοὶ ἐφάνη πολὺ σκληρὸν, ὑπάλληλον, ἐπὶ πολλὰ ἔτη ὑπηρετήσαντα εἰς τὸ ὑπουργεῖον, νὰ ἀπομακρύνω τῆς ὑπηρεσίας, ἐνόμισα, ὅτι ἠδυνάμην νὰ οἰκονομήσω τὸ πρᾶγμα κατὰ τὸν ἀκόλουθον τρόπον· τὸν παρεκάλεσα νὰ δεχθῇ τὴν θέσιν τοῦ ὑπουργικοῦ γραμματέως μὲ τὴν ὑπόσχεσιν νὰ ὑποβάλω τὸ ζήτημα εἰς τὴν Βουλῆν. Δὲν συμπεριέλαβον δὲ τὴν πίστωσιν τοῦ τμηματάρχου εἰς τὸν προϋπολογισμὸν, τὸν ὁποῖον ὑπέβαλον, διότι εἶχον λάβει τὸ μέτρον, καθὼς καὶ ὅλοι οἱ συνάδελφοί μου, νὰ ἐμμείνωμεν πιστοὶ εἰς τὰς οἰκονομίας, αἱ ὁποῖαι ἐγένοντο ἀπὸ τὴν προκάτοχον Κυβέρνησιν ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ 1868 καὶ αἱ ὁποῖαι κατὰ τὴν ἔκθεσιν τοῦ τότε ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν κ. Βαλασσοπούλου ἀνέρχονται εἰς δύο ἑκατομμύρια περίπου.

§154ΒΑΛΑΣΣΟΠΟΥΛΟΣ. Δύο ἑκατομμύρια ἑκατὸν χιλιάδες.

§155ΣΑΡΑΒΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Δι’ αὐτὸν τὸν λόγον δὲν ἠθέλησα, καί τοι ἀναγνωρίζων τὴν ἀνάγκην, νὰ προσθέσω τὴν ἀναγκαίαν πίστωσιν εἰς τὸν προϋπολογισμόν. Μένει σήμερον εἰς τὴν Βουλὴν νὰ δεχθῇ, ἂν ἐγκρίνῃ, τὴν γνωμοδότησιν τῆς ἐπιτροπῆς, ἵνα προστεθῇ ἡ πίστωσις δι’ ἕνα τμηματάρχην.

§156ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§157ΤΙΝΕΣ. Ἡ Βουλὴ παραδέχεται τὴν γνώμην τῆς ἐπιτροπῆς.

§158ΠΡΟΕΔΡΟΣ. (Ὁ ἀντιπρόεδρος κ. Κολιάτσος). Λοιπὸν θὰ προστεθῇ ἡ πίστωσις κατὰ τὴν γνώμην τῆς ἐπιτροπῆς.

§159ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§160ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. «Ἄρθρον 2, ἔξοδα ὑπουργείου 12,500». Ὑπάρχει δὲ μία ἀναφορὰ τοῦ κ. Γούδα διὰ τῆς ὁποίας παρακαλεῖ νὰ προστεθῇ τὸ ποσὸν διὰ τὸ ἔργον του.

§161ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΕΩΣ. Δὲν εἶναι ἐδῶ, κύριοι, εἶναι εἰς ἄλλην θέσιν.

§162ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. «Κεφάλ. 2. Ἄρθρον 1, ἐπιμίσθια συνοδικῶν 29,169. Ἄρθρον 2, ἔξοδα συνόδου 4,000. Ἄρθρον 3, ἐπίδομα ἐπισκόπων 125,100». Ὑπάρχει καὶ γνώμη τῆς ἐπιτροπῆς ἔχουσα οὕτω «Ἐπὶ τοῦ κεφάλ. 2, ἄρθρ. 3, «ἐπίδομα ἐπισκόπων» προτείνει ἡ ἐπιτροπή, κατὰ πλειονοψηφίαν, νὰ λαμβάνῃ ἐφ’ ὅρου ζωῆς τὸ ἀρχιεπισκοπικὸν ἐπίδομα ὁ ἔχων τὸν τίτλον ἀρχιεπισκόπου ἐπίσκοπος Κυθήρων.»

§163Κ. ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Διατὶ αὐτὴ ἡ ἐξαίρεσις;

§164ΣΑΡΑΒΑΣ (ὑπουργὸς Ἐκπαιδεύσεως). Γνωρίζετε, κύριοι, ὅτι κατὰ τὸν νόμον περὶ ἐπισκόπων καὶ ἐπισκοπῶν ὁ μισθὸς τῶν ἀρχιεπισκόπων κανονίζεται οὐχὶ ἐκ τοῦ τίτλου, ἀλλ’ ἐκ τῆς θέσεως· τοιουτοτρόπως ὁ νόμος αὐτὸς δίδει τὸν μισθὸν ἢ τὸ ἐπίδομα τῶν ἀρχιεπισκόπων εἰς ἐκείνους, οἵτινες ἔχοντες τὸ ἀξίωμα ἀρχιεπισκόπου ἑδρεύουσιν εἰς τὰς πρωτευούσας τῶν νομῶν· ἐξαίρεσις ἐγένετο μόνον διὰ τὴν Κόρινθον, διότι αὕτη ἐθεωρήθη, ὅτι εἶναι ἡ πρώτη κοιτὶς τοῦ χριστιανισμοῦ ἐν Ἑλλάδι. Λοιπὸν ὁ μισθός, εἴτε τὸ ἐπίδομα, δὲν δίδεται εἰς τὸν βαθμὸν τὸν ὁποῖον κατέχει ὁ ἀρχιερεὺς, ἀλλ’ εἰς τὴν θέσιν· τόσον δ’ εἶναι βέβαιον τοῦτο, ὥστε ὁ νόμος προσέθετο, ὅσοι ἔχουν τὸν τίτλον μητροπολίτου θέλουν ἐξακολουθεῖ νὰ φέρουν αὐτὸν, ἀλλὰ τοῦτο δὲν θέλει ἔχει καμμίαν ἐπιῤῥοὴν εἰς τὸ ἐπίδομά των· ὁ νόμος περὶ ἀφομοιώσεως δὲν ἔκαμε καμμίαν ἐξαίρεσιν, ὡς πρὸς τοὺς ποιμενάρχας τῶν νέων ἐπαρχιῶν τοῦ Ἑλληνικοῦ βασιλείου. Δὲν ἐννοῶ ἑπομένως πῶς δυνάμεθα διὰ τοῦ προϋπολογισμοῦ σήμερον, ἀνεξαρτήτως τοῦ δικαίου τῆς αἰτήσεως, νὰ δημιουργήσωμεν αὔξησιν ἐπιδόματος, ἡ ὁποία ἀντίκειται εἰς τὸν νόμον· ἄλλως τε δὲν εἶναι μόνον ὁ ἅγιος Κυθήρων, τοῦ ὁποίου τὸ ἐπίδομα δὲν εἶναι ἀνάλογον πρὸς τὸν βαθμόν του, εἶναι καὶ ὁ ἅγιος Λευκάδος· καὶ ἂν ἔπρεπε νὰ ἐγερθῇ φωνὴ ὑπὲρ τῆς αὐξήσεως τοῦ ἐπιδόματος τῶν ἐν Ἑπτανήσῳ ἱεραρχῶν, ἔπρεπε νὰ ἐγερθῇ τὸ πρῶτον ὑπὲρ τοῦ Μητροπολίτου Κερκύρας, ὅστις ἠξεύρετε ὁποίας ὑπηρεσίας προσήνεγκεν εἰς τὴν μετὰ τῆς Ἑλλάδος ἕνωσιν τῆς ἀδελφῆς Ἑπτανήσου, ὁ ὁποῖος διὰ τῶν ἀρετῶν αὐτοῦ διαλάμπει μεταξὺ τῶν ποιμεναρχῶν μας, καὶ ὁ ὁποῖος ἐνῷ ἄλλοτε ἐλάμβανε 160 δίστηλα κατὰ μῆνα, σήμερον ἀρκεῖται ἀγογγύστως εἰς τὸ εὐτελέστατον ἐπίδομα τοῦ ἀρχιεπισκόπου! Ὥστε βλέπετε ὅτι, ἂν ὑπάρχῃ ἀδίκημα, αὐτὸ δὲν δύναται νὰ διορθωθῇ κατὰ τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ προϋπολογισμοῦ, ἀλλὰ διὰ γενικωτέρου τινὸς νομοθετικοῦ μέτρου.

§165ΤΙΝΕΣ. Ἄριστα.

§166ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Εἰς μίαν παρελθοῦσαν συνεδρίασιν ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς Μεσσήνης καὶ ποθητὸς καὶ ἰδιαίτερος φίλος μου κ. Δαγρές.

§167ΤΙΝΕΣ. Καλαμῶν.

§168ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Ὁ ἐκ Καλαμῶν μάλιστα· εἰς μίαν ἀπὸ τὰς ἀγορεύσεις του εἶπεν, ὅτι πρέπει νὰ ἀναφέρῃ, νὰ κηρύξῃ μίαν μαύρην ἀλήθειαν, ὅτι ὁ κ. Λομβάρδος δι’ ἄλλο δὲν ὑπῆγεν εἰς τὴν ἐπιτροπὴν παρὰ διὰ τὴν αὔξησιν τοῦ ἐπιδόματος τοῦ ἐπισκόπου Κυθήρων· εἶναι ἀλήθεια ὄχι μαύρη· ὅμως δὲν εἶναι πλήρης, διότι δὲν εἶναι τὸ μόνον, διὰ τὸ ὁποῖον ἐπέμενον, αὐτὸ τὸ ἔχετε ἐνώπιόν σας καὶ δὲν ἀπήντησα εἰς τὸν κ. Δαγρὲν, ἀλλ’ ἄφησα νὰ φθάσουν τὰ πράγματα· περὶ δὲ τῆς αὐξήσεως τοῦ ἐπιδόματος τοῦ ἐπισκόπου Κυθήρων δὲν εἶμαι ἐγὼ, ὅστις ἐπρότεινα τὴν πρότασιν, ἀλλ’ ἦτο ὁ βουλευτὴς Κατσάκος, ἐγὼ δὲ ὑπεστήριξα καὶ ἐξέθηκα τοὺς λόγους καὶ ἡ ἐπιτροπὴ παρεδέχθη αὐτὴν τὴν ἰδέαν ἐκτὸς τοῦ κ. Δαγρέ· εἶναι μία οὐχὶ σφαλερὰ, ἀλλὰ καθαρὰ ἀλήθεια. Ἰδοὺ οἱ λόγοι τοὺς ὁποίους ὑποβάλλω καὶ ἐνώπιόν σας. Μεταξὺ τῶν ἐπισκόπων τῆς Ἑπτανήσου ὁ ἐπίσκοπος ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος εἰργάσθη ὑπὲρ τῆς Ἑπτανήσου, ὁ ὁποῖος ἀνεπέτασε τὴν σημαίαν τῆς ἑνώσεως, ὁ ὁποῖος δὲν ἐπτοήθη οὔτε ἀπὸ ἀπειλὰς, οὔτε ἀπὸ καταδιωγμοὺς τῶν τότε ἰσχυρῶν τῆς ἡμέρας, εἶναι ὁ ἐπίσκοπος τῶν Κυθήρων. Ὁ κλῆρος ὁ κατώτερος ὑπεστήριξε τὴν ἰδέαν τῆς ἑνώσεως καὶ ἰσχυρῶς· δυστυχῶς ὅμως ὁ ἀνώτερος κλῆρος δὲν ἔπραξε τὸ αὐτὸ καὶ δὲν ἔχομεν παρὰ τὸ παράδειγμα τοῦ ἀρχιεπισκόπου Κυθήρων καὶ τὸ παράδειγμα τοῦ ἀρχιεπισκόπου Κερκύρας. Ὁ ἐπίσκοπος Κυθήρων εἶχε τὸν τίτλον τοῦ ἀρχιεπισκόπου δυνάμει ἐγγράφου, δυνάμει χρυσοβούλου τοῦ Πατριάρχου, τίτλος, ὁ ὁποῖος διετηρήθη ὑπὸ τὴν Ἀγγλικὴν προστασίαν, δὲν τῷ ἠμφισβητήθη ὁ τίτλος. Ὁ γέρων αὐτὸς ἐλάμβανεν ἑκατὸν λίρας. Ὀφείλω νὰ σᾶς κάμω τὴν παρατήρησιν, τὴν ὁποίαν σᾶς κάμνω τώρα καὶ τὴν ὁποίαν ὀφείλομεν νὰ τὴν κάμωμεν, ὅταν ἤθελε λυθῆ τὸ ζήτημα τῶν συντάξεων τῆς Ἑπτανήσου, καὶ αὐτὴ εἶναι ἡ ἑξῆς· ἔχετε εἰς τὸν προϋπολογισμὸν 460,000 δραχ. διὰ συντάξεις ἑπτανησιακάς, οὔτε μία ἐξ αὐτῶν εἶναι διὰ τοὺς ἀνθρώπους, οἱ ὁποῖοι ἐνήργησαν, ὑπέφερον, ἐθυσίασαν, οἱ ὁποῖοι κατεστράφησαν· ὅλαι αὐταὶ αἱ συντάξεις εἶναι δι’ ἀνθρώπους ἀξιοτίμους μὲν, ἀλλ’ οἱ ὁποῖοι ἐπεβλήθησαν ἀπὸ τὴν προστασίαν καὶ ἐκ τῶν ὁποίων οἱ μὲν ἔμενον ἀμέτοχοι, ἄλλοι δὲ καὶ κατεδίωξαν καὶ ἄλλοι δὲν ἀντέτεινον μὲν, ἀλλ’ οὐδὲ ὑπεστήριξαν· δὲν ἀντέτεινα δὲ εἰς αὐτὸ διότι ἐνόμισα, ὅτι αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι ὑπὸ τοῦ νόμου λαμβάνουν τὸ δικαίωμα τοῦτο καὶ πρέπει νὰ ᾖναι σεβαστόν. Ἀλλὰ βλέπω, ὅτι μεταξὺ αὐτῶν ὅλων τῶν δικαιωμάτων οὐδεμία σύνταξις, οὐδὲν δικαίωμα ἐδόθη ποτὲ δι’ ἐκείνους, ἐπαναλαμβάνω, οἱ ὁποῖοι ὑπέφερον, κατεστράφησαν διὰ τὴν ἰδέαν τῆς ἑνώσεως· οὐδεὶς ἐφρόντισε νὰ ἐγερθῇ μία φωνὴ ἐν τῇ Βουλῇ ταύτῃ εἴτε ἐκ μέρους τῆς Βουλῆς, εἴτε ἐκ μέρους τῆς κυβερνήσεως· τί συνέβη μὲ τὸν ἀγῶνα αὐτὸν τῆς Ἑπτανήσου; μήπως οἱ ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι σήμερον ὑποφέρουν καὶ κατεστράφησαν, εἶναι πολλοί; δὲν εἶναι, κύριοι, πολλοὶ, εἶναι τέσσαρα, πέντε, ἓξ ὀνόματα, τὰ ὁποῖα διὰ τὸν ἀγῶνα καὶ τὸν ἔρωτα πρὸς τὴν ἰδιαιτέραν αὐτῶν πατρίδα ὑποφέρουν καὶ κατεστράφησαν, διότι ἐπέμενον εἰς τὸ νὰ ἑνωθῇ ἡ Ἑπτάνησος μὲ τὴν Ἑλλάδα. Ἀλλ’ ἂν δὲν θέλετε ὅλους αὐτοὺς νὰ δικαιώσητε, οἱ ὁποῖοι ὑπηρέτησαν τὴν Ἑλλάδα, ἐκείνους τοὐλάχιστον, οἵτινες ἀπ’ ἀρχῆς μέχρι τέλους ἐνεκαρτέρησαν, δὲν πρέπει νὰ τοὺς ἀφήσητε. Μία ταινία δὲν ἐστάλη, μία ταινία δὲν ἐδόθη, καὶ ἂν τυχὸν ἀργὰ ἔλθῃ ἡ ἰδέα αὕτη, θὰ γίνῃ ἐκείνη ἡ χρῆσις ἥτις ἔγεινε καὶ πάλιν ἐν Ἑπτανήσῳ, ῥιζοσπάστης δὲν ἠμπορεῖ νὰ τὴν φέρῃ. Ὁ ἀρχιεπίσκοπος Κυθήρων εἶναι γέρων ἄνθρωπος, ὁ ὁποῖος δὲν θὰ ζήσῃ, κύριοι, πολύ· ἄμποτε νὰ ἐζοῦσεν, ἀλλ’ ἀναντιῤῥήτως καὶ αὐτὸς ὡς ἄνθρωπος δὲν δύναται νὰ νικήσῃ τῆς φύσεως τὰς ἀπαιτήσεις καὶ θ’ ἀπέλθῃ ἐγκαίρως.

§169ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Εἶναι 85 ἐτῶν.

§170ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Εἶναι 85 ἐτῶν καὶ θὰ ζήσῃ δύο, τρία ἔτη τὸ πολὺ ἀκόμη καὶ ἔπρεπε νὰ φέρητε νόμον.

§171ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΤΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ. Διατί δὲν τὸν ἐφέρατε σεῖς, κ. Λομβάρδε;

§172ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Διότι καὶ ὅταν ἤμην εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῆς παιδείας καὶ ὅταν ἤμην εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῆς δικαιοσύνης, ἐστοχάσθην, ὅτι δὲν ἥρμοζεν εἰς ἐμὲ νὰ φέρω νόμον περὶ ἀνθρώπων, οἵτινες ἔπρεπε νὰ τιμηθῶσι δι’ αὐτὴν τὴν ἰδέαν.

§173ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ. Ὅταν σεῖς, οἵτινες γνωρίζετε τὰ δικαιώματα αὐτῶν τῶν ἀνθρώπων, δὲν τὸ ἐκάματε, πῶς παραπονεῖσθε, ὅτι δὲν τὸ ἔκαμα ἐγώ;

§174ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Τὰ γνωρίζετε αὐτὴν τὴν στιγμήν· πληροφορεῖσθε, τοὐτέστιν, ὅτι πρόκειται περὶ ἑνὸς γέροντος ἐργασθέντος ὑπὲρ τῆς ἰδέας τῆς ἐθνικῆς, καὶ εἶναι ὁ πρῶτος ὑπὲρ τοῦ ὁποίου ἐγείρεται φωνὴ, καὶ εἶναι ὁ πρῶτος ὑπὲρ τοῦ ὁποίου θὰ ἀναγνωρισθῇ δικαίωμα, τὸ ὁποῖον ἔχει δυνάμει τῶν ἀγώνων του, καὶ πρόκειται περὶ ὀγδοήκοντα δραχμῶν ἐντὸς δύο, τριῶν ἐτῶν, τὰ ὁποῖα θὰ ζήσῃ. Δὲν πιστεύω ν’ ἀρνηθῆτε καὶ τοῦτο, τὸ ὁποῖον ζητοῦμεν, διὰ τὸν λόγον, ὅτι καὶ οἱ τρεῖς βουλευταὶ τῆς ἐπαρχίας Κηθύρων εἶναι ἀντιπολιτευόμενοι, καὶ νομίζω, ὅτι διὰ τοῦτο δὲν πρέπει νὰ τιμωρηθῇ ὁ λάτρης τῆς ἑνώσεως τῆς Ἑπτανήσου μετὰ τῆς Ἑλλάδος, δὲν τὸ πιστεύω. Παραδέχομαι πληρέστατα ὅσα εἴπατε περὶ τοῦ ἀρχιεπισκόπου Κερκύρας, τὰ ὑποστηρίζω καὶ εἶναι ἀληθινά· μίαν μόνην ἀλήθειαν λέγω, ὅτι, ὁ ἐπίσκοπος Κυθήρων πολὺ πρότερον ὑπεστήριξε τὴν ἰδέαν τῆς ἑνώσεως· ἐὰν ὅμως νομίζητε, ὅτι πρέπει νὰ προταθῇ τι ὑπὲρ τοῦ ἀρχιεπισκόπου Κερκύρας, φέρετε τὸν νόμον καὶ τὴν πρότασιν, καὶ ἔχετε τὴν ἰδέαν, ὅτι δὲν θέλομεν τὸν ἀφήσει. Σήμερον ὅμως πρόκειται περὶ ἀναγνωρίσεως τῶν δικαιωμάτων αὐτοῦ τοῦ ἀρχιεπισκόπου.

§175ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ. Ἐγὼ σᾶς εἶπον ὅτι αὐτὸ δὲν εἰμπορεῖ νὰ γίνῃ διὰ τοῦ προϋπολογισμοῦ.

§176ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Κάμετε ὅ,τι ἔκαμεν ὁ ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης διὰ τοὺς ὑπαλλήλους του.

§177ΔΑΓΡΕΣ. Κύριε πρόεδρε, καθ’ ὅλον τὸ διάστημα, καθ’ ὃ εἰργάσθην εἰς τὴν ἐπιτροπὴν, ἀνέγραψα μίαν ἀρχὴν, τὴν ὁποίαν ἐπρέσβευσα πάντοτε· αὕτη δὲ εἶναι ἡ ἑξῆς· δὲν συγχωρῶ εἰς τὸν ἑαυτόν μου ὡς βουλευτὴς ἢ ὡς μέλος τῆς ἐπιτροπῆς νὰ προτείνω οἱανδήποτε δαπάνην, ἀκολουθῶν δὲ αὐτὴν τὴν ἀρχὴν ἐντὸς τῆς ἐπιτροπῆς ἐμειονοψήφισα ἐπὶ πάσης προσθήκης αὐτῆς. Ὁ κ. Λομβάρδος μὲ ἤκουσε καὶ τότε καὶ δὲν πιστεύω νὰ ἔχῃ ἄλλην ἰδέαν. Καθ’ ὅσον δ’ ἀφορᾷ τὸ ὅτι ὁ κ. Λομβάρδος ἔμεινεν ἐν τῇ ἐπιτροπῇ μόνον καὶ μόνον πρὸς αὔξησιν τοῦ ἐπιδόματος τοῦ ἀρχιεπισκόπου Κυθήρων, ὁμιλῶ ὅτι ἐν τῇ ἐπιτροπῇ ἔκαμε πολλὰς παρατηρήσεις καὶ ὅτι ἡ παρατήρησις τὴν ὁποίαν ἔκαμε περὶ τοῦ ἀρχιεπισκόπου μὲ ἐκλόνισε, καὶ ἂν δὲν ἐδυσκολευόμην ἀπὸ τὴν ἀρχὴν, τὴν ὁποίαν εἶχον, ὅτι θεωρῶ ἀσύμφορον εἰς τὰ συμφέροντα τοῦ κράτους νὰ προτείνῃ ἡ Βουλὴ προσθήκας, ἤθελον παραδεχθῆ τὴν ἰδέαν τοῦ κ. Λομβάρδου. Τὸ θεωρῶ λοιπὸν ὡς ἀντικείμενον καὶ εἰς τὸ Σύνταγμα καὶ εἰς τοὺς νόμους τοῦ κράτους, νὰ προτείνῃ ὁ βουλευτὴς αὔξησιν δαπάνης, καὶ δι’ αὐτὸ ἐμειονοψήφισα εἰς τὴν ἐπιτροπὴν εἰς τὴν πρότασιν τοῦ κ. Λομβάρδου· ἄλλως κατ’ οὐσίαν δὲν ἀποδίδω εἰς αὐτὸν ἄδικον. Κύριοι βουλευταί, βλέπω καὶ ἐξέφρασα πολλάκις τὴν λύπην μου, ὅτι τάσις τις ὑπάρχει νὰ αὐξήσουν αἱ δαπάναι τοῦ κράτους, καὶ ἂν ἐπιταθῇ αὐτὸ τὸ πνεῦμα, δὲν ἠξεύρω, ἐὰν εἰμπορῇ νὰ σταθῇ μία κυβέρνησις· νομίζω, μία κυβέρνησις ὀφείλει νὰ μεριμνᾷ περὶ τούτου· καὶ ὅταν ὁ βουλευτὴς ἔχῃ μίαν ἰδέαν, ὀφείλει ἰδιαιτέρως ν’ ἀνακοινώσῃ τὴν ἰδέαν του εἰς τὴν κυβέρνησιν, καὶ ἡ κυβέρνησις, ἅμα ἀκούσῃ ἰδέας σπουδαίας, δὲν πιστεύω νὰ τὰς ἀποκρούσῃ, καθ’ ὅσον δὲν εἰμπορεῖ νὰ πράξῃ τοῦτο· ἐὰν ἡ κυβέρνησις ἐκπροσωπεύῃ ὅλον τὸ ἔθνος, αὕτη θὰ ἦναι εἰς κατάστασιν νὰ προσδιορίζῃ τὰς ἀναγκαίας δαπάνας εἴτε διὰ τὴν κοινωνίαν, εἴτε διὰ τὴν ὑπηρεσίαν. Αὐτὴν τὴν ἰδέαν ἐνόμιζον, ὅτι ἔπρεπε νὰ ἐκθέσω ἅπαξ διὰ παντὸς καὶ ἐπαναλαμβάνω νὰ εἴπω, ὅτι ἐμειονοψήφισα εἰς τὰς προτάσεις τῆς ἐπιτροπῆς μόνον διὰ τοῦτο.

§178ΧΑΤΖΙΣΚΟΣ. Ἐν τῇ ἐπιτροπῇ, κύριοι, ἐπεκράτησεν εἴς τινα ἀντικείμενα ἡ ἰδέα τῆς αὐξήσεως, ὡς ἐν παραδείγματι νὰ ἐπανέλθουν τὰ καταργηθέντα ἐπαρχεῖα, τὰ εἰρηνοδικεῖα τὰ καταργηθέντα, τὰ σχολεῖα. Ὁ κύριος Δαγρὲς ὑπὸ τὸ κράτος τῆς ἀρχῆς τοῦ νὰ μὴ προτείνῃ ἡ ἐπιτροπὴ προσθήκην, σχεδὸν πάντοτε ἦτον ἐναντίος. Λοιπὸν, κύριε πρόεδρε, σᾶς παρακαλῶ· ἐκ μέρους τῶν βουλευτῶν καὶ ἐκ μέρους τῆς ἐπιτροπῆς δὲν δύναται νὰ προέλθῃ πρὸς ὠφέλειαν προσώπου πρότασις, κατὰ τὸ σύνταγμα καὶ τὸν κανονισμὸν, ἀλλὰ κάμνει τὴν παρατήρησιν ἡ ἐπιτροπὴ, ἔρχεται ὁ κύριος ὑπουργὸς, ἀναγνωρίζει αὐτὸ τὸ δίκαιον καὶ τὸ οἰκειοποιεῖται ὁ κ. ὑπουργὸς, καὶ τὸ προτείνει. Ἔρχομαι δὲ ν’ ἀπαντήσω εἰς τὸν ἔντιμον βουλευτὴν Ζακύνθου κύριον Λομβάρδον. Ὁ κύριος Λομβάρδος ἠδίκησεν ὁμολογουμένως καὶ τοὺς ἀγωνιστὰς καὶ τοὺς δυστυχήσαντας ὑπὲρ τῆς ἑνώσεως καὶ ἡμᾶς αὐτοὺς, ἂς μοὶ συγχωρηθῇ νὰ εἴπω καὶ διὰ τὸν ἑαυτόν του, διότι πολὺ ἀργὰ τὸ φέρει, ἀλλὰ κάλλιον ἀργὰ παρὰ ποτέ. Μὲ αὐτὴν τὴν εὐχὴν καὶ ἐγὼ ὑποστηρίζω τὴν πρότασιν αὐτοῦ, ἂν δέ που κωλύεται νὰ προτείνῃ τὴν αὔξησιν τῆς δαπάνης, συνιστῶ καὶ παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ συστήσῃ εἰς τὸ ὑπουργεῖον τὰ δίκαια τοῦ ἀρχιερέως τούτου καὶ νὰ φέρῃ συνάμα νόμον. Δι’ ὃ παρακαλῶ τὸν κύριον Λομβάρδον ν’ ἀναφέρῃ τὰ πρόσωπα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἐδυστύχησαν, καὶ νὰ συστηθῶσιν εἰς τὴν κυβέρνησιν τῆς Ἑλλάδος.

§179ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Τὰ ἠξεύρει ἡ κυβέρνησις (θόρυβος).

§180ΧΑΤΖΙΣΚΟΣ. Νὰ συστηθῶσι τὰ πρόσωπα αὐτὰ τὰ παθόντα ὑπὲρ τῆς ἑνώσεως διὰ ν’ ἀνταμειφθοῦν ἀπὸ τὴν πατρίδα (διάλογοι).

§181ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε πρόεδρε, ὁ κύριος ὑπουργὸς τῶν ἐκκλησιαστικῶν εἶπεν, ὅτι ὁ ἀρχιερεὺς Κυθήρων, ἂν καὶ φέρῃ τὸν τίτλον ἀρχιεπισκόπου, δὲν δικαιοῦται ὡς ἐκ τοῦ νόμου νὰ λαμβάνῃ τὸ ἐπίδομα τῶν ἄλλων ἀρχιεπισκόπων, διότι ὁ νόμος ἀποδίδει τὸ ἐπίδομα τοῦτο οὐχὶ εἰς πάντα ἀρχιεπίσκοπον, ἀλλ’ εἰς τοὺς ἑδρεύοντας ἐν ταῖς πρωτευούσαις τῶν νομῶν. Ἐγὼ ἔχων διαφορετικὴν ἰδέαν περὶ αὐτοῦ τοῦ ἀντικειμένου, φρονῶ ὅτι πάντες οἱ ἀρχιεπίσκοποι δικαιοῦνται νὰ λαμβάνωσι τὸ κανονισμένον ἐπίδομα. Ἀφοῦ ὅμως ἤκουσα τὸ ἐναντίον ἐζήτησα τὴν ἐφημερίδα τῆς κυβερνήσεως καὶ εἰς αὐτὴν δὲν βλέπω αὐτὸ τὸ ὁποῖον διαβεβαιοῖ ὁ κύριος ὑπουργός. Ἰδοὺ τί διαλαμβάνει ὁ νόμος. (Ἀναγινώσκει). Δὲν λέγει ὅτι ἕκαστος τῶν ἀρχιεπισκόπων τῶν ἑδρευόντων ἐν τῇ πρωτευούσῃ, ἀλλὰ λέγει ἕκαστος τῶν ἀρχιεπισκόπων, ὥστε καὶ ὁ ἀρχιεπίσκοπος Κορίνθου λαμβάνει τὸ αὐτὸ μὲ τοὺς ἄλλους ἐπίδομα.

§182Δ. ΣΑΡΑΒΑΣ (ὑπουργὸς ἐκκλησιαστικῶν). Ἀναγνώσατε τὸ τελευταῖον ἄρθρον, τὸ ὁποῖον λύει τὸ ζήτημα.

§183ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ δὲν βλέπω τίποτε, δεῖξατέ μου το ὑμεῖς διὰ νὰ πεισθῶ. Λοιπὸν φρονῶ, ὅτι ἐνόσω ζῇ ὁ σεβάσμιος αὐτὸς γέρων, ὅστις φέρει τὸν τίτλον τοῦ ἀρχιεπισκόπου δύναται νὰ λαμβάνῃ τὸ κανονισμένον διὰ τοὺς ἀρχιεπισκόπους ἐπίδομα, ἀφοῦ ὅμως ἀποθάνῃ οὗτος, ὁ διάδοχος θέλει φέρει τὸν τίτλον ἐπισκόπου καὶ θὰ λαμβάνῃ ὅσον καὶ οἱ ἄλλοι ἐπίσκοποι. Νομίζω λοιπὸν, ὅτι εἶναι ζήτημα προϋπολογισμοῦ καὶ δὲν εἶναι ἀνάγκη νόμου.

§184Δ. ΣΑΡΑΒΑΣ (Ὑπουργὸς Ἐκκλησιαστικῶν). Ἐκ τῆς ἀναγνώσεως αὐτῆς, τὴν ὁποίαν ὁ ἔντιμος ἐκ Τριφυλλίας βουλευτὴς ἔκαμε τοῦ ἄρθρου, ἐπείσθητε βεβαίως, ὅτι ἐσχημάτισε πολὺ ἐσφαλμένην ἰδέαν περὶ τῆς ἐννοίας τοῦ νόμου. Τί λέγει ὁ νόμος αὐτός; Ἐκ τῶν ἀρχιερέων τοῦ βασιλείου, εἷς εἶναι μητροπολίτης ἑδρεύων ἐν τῇ πρωτευούσῃ τοῦ βασιλείου, ἐννέα οἱ ἐν ταῖς πρωτευούσαις τῶν ἄλλων νομῶν ἑδρεύοντες εἶναι ἀρχιεπίσκοποι, καθὼς καὶ ὁ τῆς Κορίνθου, κατ’ ἐξαίρεσιν, καί τοι ἑδρεύων ἐν πρωτευούσῃ ἐπαρχίας. Ὁ νομοθέτης βεβαίως δὲν προέβλεψεν, ὅτι ἤθελε γεννηθῇ αὐτὴ ἡ ἀπορία εἰς τὸν κ. Σωτηρόπουλον, διὰ νὰ εἴπῃ. «Ἕκαστος ἀρχιερεὺς, ὅστις ἑδρεύει εἰς τὰς πρωτευούσας τῶν νομῶν ὀνομάζεται ἀρχιεπίσκοπος καὶ ἕκαστος τῶν ἀρχιερέων τῶν λοιπῶν ἐπαρχιῶν ἐπίσκοπος, ἐξαιρουμένου τοῦ ἐπισκόπου Κορίνθου». Ἔτσι ἔπρεπε νὰ τὸ εἴπῃ, μὲ τὸ χουλιάρι στὸ στόμα κατὰ τὴν κοινὴν ἔκφρασιν, διὰ νὰ ἐννοήσῃ ὁ κ. Σωτηρόπουλος, ὅτι ὁ νόμος ἐννοεῖ τοὺς ἀρχιεπισκόπους ὅσοι ἑδρεύουν εἰς τὴν πρωτεύουσαν τοῦ νομοῦ, καὶ οὐχὶ ἐκείνους, οἵτινες φέρουν μόνον τὸν τίτλον. Ἂν ᾖναι ὀρθὴ ἡ ἔννοια, τὴν ὁποίαν εὗρεν ἐν τῇ εὐφυΐᾳ του ὁ κ. Σωτηρόπουλος, διατί κατὰ μίαν ἀκροτελεύτιον διάταξιν τοῦ νόμου, τὴν ὁποίαν τῷ ὑπέδειξα, ἀλλὰ δὲν ἠθέλησε νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν, οἱ φέροντες τὸν τίτλον μητροπολῖται ἐξακολουθοῦν νὰ λαμβάνουν μόνον τὸν μισθὸν τῆς θέσεώς των; Ἀγνοεῖ τάχα ὁ κ. Σωτηρόπουλος ὅτι ὁ τίτλος τοῦ μητροπολίτου εἶναι ἀνώτερος τοῦ ἀρχιεπισκόπου; Καὶ ὁ Λευκάδος εἶναι μητροπολίτης καὶ μολαταῦτα λαμβάνει τὸν μισθὸν τοῦ ἐπισκόπου, διότι ἑδρεύει ἐν πρωτευούσῃ ἐπαρχίας.

§185ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ποῦ εἶναι λοιπὸν οἱ 13 ἀρχιεπίσκοποι ποῦ φέρετε εἰς τὸν προϋπολογισμόν;

§186Δ. ΣΑΡΑΒΑΣ (Ὑπουργὸς ἐκκλησιαστικῶν). Ὁ Κεφαλληνίας, ὁ Ζακύνθου, ὁ Κερκύρας, ὁ Κορίνθου, τέσσαρες, καὶ ἐννέα οἱ τῶν πρωτευουσῶν τῶν λοιπῶν νομῶν τὸ ὅλον δεκατρεῖς.

§187ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἰδοὺ, ὅτι καὶ ὁ Κορίνθου πληρώνεται.

§188Δ. ΣΑΡΑΒΑΣ (Ὑπουργὸς ἐκκλησιαστικῶν). Μὰ αὐτὸ εἶναι εἰς τὸν νόμον. — Ἐρωτήσατε τὸν γείτονά σας κ. Χριστόπουλον, ὅστις δὲν μοὶ φαίνεται νὰ εὑρεθῇ σύμφωνος μὲ ὑμᾶς.

§189ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἔχω ἀνάγκην νὰ ἐρωτήσω.

§190Δ. ΣΑΡΑΒΑΣ (Ὑπουργ. ἐκκλησιαστικῶν). Ὅταν ἐλάλησα πρότερον, ἐνθυμεῖσθε πολὺ καλὰ, δὲν ἠθέλησα νὰ ἀμφισβητήσω κατ’ οὐσίαν τὴν πρότασιν, οὔτε τὰ δικαιώματα, τὰ ὁποῖα ὁ ἀρχιεπίσκοπος Κυθήρων δύναται νὰ ἔχῃ, καὶ ἠμπορῶ νὰ εἴπω, ὅτι ἔχει ὁ ἀρχιεπίσκοπος Κυθήρων· λέγω μόνον, ὅτι δὲν ἐννοῶ πῶς δύνανται νὰ μεταβάλλωνται οἱ ὀργανικοὶ νόμοι διὰ τῶν πιστώσεων. Λοιπὸν ἐνόσῳ δὲν ὑπάρχει νόμος, ὅστις ὄχι μόνον περὶ αὐτῆς τῆς ὑποχρεώσεως, ἀλλὰ καὶ περὶ ἄλλων, τὰς ὁποίας μὲ ὅλας τὰς ἰδέας, τὰς ὁποίας ὁ κ. Λομβάρδος ἐξέφρασε, τὰς θεωρῶ πολὺ ὑπερτέρας, νομίζω, ὅτι ἤθελεν εἶσθαι ἄδικον νὰ προβλέψωμεν περὶ ἑνὸς μόνου προσώπου. Ἂς ἔχῃ λοιπὸν ὑπομονὴν ὁ κ. Λομβάρδος, καὶ δι’ ἑνὸς γενικοῦ μέτρου θέλουν ἱκανοποιηθῆ ὅλων τὰ δικαιώματα καὶ δὲν θὰ παραπονεθῇ βεβαίως νὰ τῷ εἴπω, ὅτι αὐτὸς κάλλιστα γνωρίζων τὰς ὑποχρεώσεις καὶ τὰ πρόσωπα δὲν ἐφρόντισε νὰ τὰ ἱκανοποιήσῃ.

§191ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Νομίζετε, ὅτι σᾶς ἐμποδίζει ἡ ὕπαρξις τοῦ νόμου; τί σᾶς ἐμποδίζει νὰ βάλετε τὴν πίστωσιν ἐν τῷ προϋπολογισμῷ καὶ φέρετε τὸν νόμον αὔριον;

§192Δ. ΣΑΡΑΒΑΣ. Διότι πρόκειται περὶ δικαιοσύνης, ἡ ὁποία δὲν ἀπονέμεται εἰς ἄλλους, οἵτινες εἶναι τῆς αὐτῆς κατηγορίας.

§193ΤΙΝΕΣ. Ἂς σταλῇ ἀντίγραφον τῶν πρακτικῶν εἰς τὸ ὑπουργεῖον.

§194ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Παρακαλῶ, κ. πρόεδρε, νὰ τεθῇ εἰς ψηφοφορίαν.

§195ΤΑΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Πῶς θὰ γίνῃ αὐτό!

§196ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Ὑποστηρίζω τὴν πρότασιν τῆς ἐπιτροπῆς.

§197Δ. ΣΑΡΑΒΑΣ. Πῶς ἠμπορεῖ νὰ προτείνῃ αὔξησιν ἐξόδων ὑπὲρ ὡρισμένου προσώπου;

§198Λ. ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Ἀντίκειται εἰς τὸ Σύνταγμα, τὸ ὁποῖον λέγει, ὅτι καμμία πρότασις ἀφορῶσα αὔξησιν προϋπολογισμοῦ πρὸς ὠφέλειαν προσώπου δὲν προέρχεται ἀπὸ τὴν Βουλήν.

§199ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Θέλω νὰ λάβω μίαν ἀπόφασιν ὁπωσδήποτε θέλετε.

§200ΧΑΤΖΙΣΚΟΣ. Παρακαλῶ ὁ κ. βουλευτὴς νὰ μὴ ἐπιμένῃ νὰ φέρῃ εἰς θέσιν τὴν Βουλὴν νὰ κατεδαφίσῃ καὶ νὰ ὑποτεθῇ, ὅτι ἡ Βουλὴ τῆς Ἑλλάδος τοῦ ἀπέῤῥιψεν αὐτοῦ τοῦ ἀρχιεπισκόπου μίαν δικαίαν ἀπαίτησιν. Ἡ ἐπιτροπὴ σᾶς εἶπε τὸν λόγον διὰ τὸν ὁποῖον ἔκαμεν αὐτὴν τὴν πρότασιν· ὁ κ. ὑπουργὸς τί λέγει; δὲν ἠμπορῶ ὡς ἐκ τοῦ νόμου, θέλω δὲ λάβει ὑπ’ ὄψιν τὴν πρότασιν τῆς ἐπιτροπῆς καὶ τὴν σύστασιν τῆς Βουλῆς καὶ φέρει νόμον. Παρακαλῶ λοιπὸν νὰ μὴ μάθῃ αὐτὸς ὁ σεβασμιώτατος ἀρχιεπίσκοπος αὐτὴν τὴν εἴδησιν.

§201ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κατὰ τῆς προτάσεως αὐτῆς ἐπροτάθη τὸ ἀπαράδεκτον, δὲν ἠμπορῶ παρὰ νὰ τὸ θέσω εἰς ψηφοφορίαν.

§202ΤΑΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ ἀπαράδεκτον δὲν ἠμπορεῖ νὰ τεθῇ εἰς ψηφοφορίαν. Ὀφείλει νὰ ἀποῤῥίψῃ τὴν πρότασιν τὸ προεδρεῖον, ὡς ἀντιβαίνουσαν εἰς τὸ Σύνταγμα.

§203ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σωτηρόπουλος εἶπεν, ὅτι δυνάμει τοῦ νόμου τὸ ζητεῖ, τώρα ἐπροτάθη τὸ ἀπαράδεκτον, θὰ θέσω εἰς ψηφοφορίαν τὸ ἀπαράδεκτον. Νὰ ἐξέλθωσιν ὅλοι ἐκ τῶν δωματίων. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἀπαράδεκτον τῆς προτάσεως τοῦ κ. Λομβάρδου νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Παρεδέχθη. Ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ ἄνευ ἀντιῤῥήσεως τὰ ἑπόμενα ἄρθρα ὡς ἔχουσιν ἐν τῷ προϋπολογισμῷ. «Ἄρθρον 4. Μισθοὶ ἱεροκηρύκων 28,860» «Ἄρθρον 5. Ἐκκλησιαστικαὶ καὶ ἐκπαιδευτικαὶ δαπάναι 15,000». «Ἄρθρον 6. Τύπωσις βιβλίων διὰ τὰ ἱερατικὰ σχολεῖα 0». «Ἄρθρον 7. Ἐκκλησιαστικαὶ ἐσωτερικαὶ δαπάναι 2,000».

§204ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (ἀναγινώσκει). «Κεφάλαιον 3. Ἀνωτέρα ἐκπαίδευσις. «Ἄρθρον 1. «Προσωπικὸν πανεπιστημίου 235,758».

§205Γ. ΡΟΥΦΟΣ. Ὑπάρχει μία γνωμοδότησις τῆς ἐπιτροπῆς κ. πρόεδρε! Ἀναγινώσκεται ὡς ἑξῆς. «Ἐπὶ τοῦ Κεφ. 3. ἐδάφ. δʹ. «Προσωπικὸν Ἀστυκλινικῆς» ἡ ἐπιτροπὴ προτείνει νὰ προστεθῇ καὶ εἷς ἐπισήμων ὀδοντοϊατρός, ὅστις νὰ ἐπισκέπτεται τοὺς ἀπόρους τῆς πόλεως ἐν τῇ Ἀστυκλινικῇ καὶ διδάσκῃ τοὺς ἐν αὐτῇ φοιτῶντας τὸ πρακτικὸν μέρος τῆς ὀδοντοϊατρικῆς.»

§206ΤΙΝΕΣ. Τί λέγει ὁ ὑπουργός; (θόρυβος).

§207ΜΙΛΗΣΗΣ. Παρακαλῶ κ. πρόεδρε. Κύριοι, πρὸ μιᾶς στιγμῆς ἡ Βουλὴ ἀπεφάνθη, ὅτι πρότασις περὶ αὐξήσεως ἐξόδων δὲν δύναται νὰ προέλθῃ ἐκ μέρους βουλευτῶν, καὶ ἑπομένως, οὔτε ἐκ μέρους τῆς ἐπιτροπῆς τοῦ προϋπολογισμοῦ.

§208ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὅτι δὲν στηρίζεται εἰς τὸν νόμον εἴπομεν.

§209ΜΙΛΗΣΗΣ. Δὲν μὲ ἐνοήσατε. Δὲν ὑπάρχει ὀργανικὸς νόμος, καθιερῶν τοιαύτην θέσιν· ὥστε εἴμεθα εἰς τὴν ἰδίαν κατηγορίαν. Παρακαλῶ λοιπὸν τὸν κ. ὑπουργὸν ν’ ἀποφανθῇ, ἂν υἱοθετῇ αὐτὴν τὴν πρότασιν.

§210Δ. ΣΑΡΑΒΑΣ (Ὑπουργὸς Παιδείας). Διόλου μὲ ἐπρολάβετε, δὲν μὲ ἀφήσατε νὰ ἐξηγηθῶ. — Κύριοι, καὶ ἐπ’ αὐτῆς τῆς προτάσεως τῆς ὑπὸ τῆς ἐπιτροπῆς τοῦ προϋπολογισμοῦ ὑποβαλλομένης, ἀναγκάζομαι νὰ κάμω τὴν αὐτὴν ἀντίῤῥησιν. Προτείνεται ἡ προσθήκη πιστώσεως διὰ νὰ δημιουργηθῇ μία θέσις, ἥτις εἰς τὸ ὀργανικὸν διάταγμα τῆς Ἀστυκλινικῆς δὲν ὑπάρχει. Κατ’ αὐτὸ ἡ Ἀστυκλινικὴ συνίσταται ἀπὸ τὸν διευθυντὴν καὶ 4 ἰατρούς, τώρα προτείνεται ἡ προσθήκη 5ου· δὲν ἠμπορῶ νὰ τὸ δεχθῶ· διότι ἀντίκειται εἰς τὸ ὀργανικὸν διάταγμα.

§211ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν εἶμαι εἰς θέσιν νὰ γνωμοδοτήσω, ἐὰν εἶναι ἀναγκαία ἢ ὄχι ἡ ἕδρα, περὶ ἧς πρόκειται, φρονῶ ὅμως, ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ δὲν παρεβίασε τὸν νόμον, φέρουσα τοιαύτην πρότασιν, διότι αὕτη διαφέρει πολὺ ἀπὸ τὴν ἄλλην, ἥτις ἀπέβλεπε τὴν ὠφέλειαν ὡρισμένων προσώπων. Ἐδῶ προτείνεται ἡ δημιουργία ἕδρας ὠφελίμου εἰς τὸν τόπον· ποῖον πρόσωπον θὰ καταλάβῃ τὴν θέσιν αὐτὴν, τοῦτο ἐξαρτᾶται ἀπὸ τὴν κυβέρνησιν νὰ τὸ ὁρίσῃ.

§212ΜΙΛΗΣΗΣ. Αἱ θέσεις δημιουργοῦνται εἴτε διὰ νόμου, εἴτε διὰ Διατάγματος, ὅταν ἡ νομοθετικὴ ἐξουσία ἔδωκεν εἰς τὴν ἐκτελεστικὴν τοιοῦτον ῥητὸν δικαίωμα. Ἂν ἡ ἐκτελεστικὴ ἐξουσία νομίζῃ, ὅτι εἶναι ἀνάγκη τοιαύτης θέσεως, πρέπει νὰ τὴν δημιουργήσῃ διὰ διατάγματος, ἂν ἔχῃ τὴν délégation ἀπὸ τὴν νομοθετικὴν ἢ ἂν δὲν ἔχῃ, νὰ φέρῃ ἕνα νόμον.

§213Δ. ΣΑΡΑΒΑΣ (ὑπουργὸς Ἐκκλησιαστικῶν). Σωστά.

§214ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παραδέχεται ἡ Βουλὴ τὴν γνώμην τῆς ἐπιτροπῆς;

§215ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§216ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη τὸ ἄρθρον τοῦ προϋπολολισμοῦ ὡς ἔχει (θόρυβος).

§217ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (Ἀναγινώσκει). «Ἄρθρον 2 ἔξοδα πανεπιστημίου 10,000».

§218ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις;

§219ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§220ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη.

§221ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (Ἀναγινώσκει). «Ἄρθρον 3 προσωπικὸν βιβλιοθήκης 21,483». Ὑπάρχει καὶ γνώμη τῆς ἐπιτροπῆς (ἀναγινώσκει). «Ἐπὶ τοῦ Κεφ. 3, ἄρθρου 3, «Προσωπικὸν βιβλιοθήκης» προτείνει κατὰ πλειονοψηφίαν ἀμφότεροι οἱ βιβλιοφύλακες νὰ ὦσι γραμματεῖς Βʹ. τάξεως»

§222Α. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Ἡ ἐπιτροπὴ ἠθέλησε νὰ δειχθῇ ὑπουργικωτέρα τῶν ὑπουργῶν, δὲν βλέπω ὅμως τὸν λόγον διὰ τὸ νὰ ᾖναι εἷς πρώτης καὶ εἷς δευτέρας. Εὑρίσκω μάλιστα μίαν ἀνωμαλίαν, διότι ἀρχίζει ἔρις ὅτι σὺ εἶσαι ἀνώτερος καὶ ἐγὼ εἶμαι κατώτερος. Φρονῶ λοιπόν, ὅτι ἡ πρότασις τῆς ἐπιτροπῆς δὲν εἶναι δικαία καὶ δὲν πρέπει νὰ γίνῃ δεκτή.

§223Δ. ΣΑΡΑΒΑΣ (ὑπουργὸς Ἐκκλησιαστικῶν). Κατὰ τὸν νόμον περὶ βιβλιοθήκης τὸ προσωπικὸν αὐτῆς συνίσταται ἐκ τοῦ ἐφόρου, δύω βιβλιοφυλάκων καὶ τεσσάρων γραφέων. Οἱ 2 βιβλιοφύλακες ἔχουσι βαθμὸν ὑπουργικοῦ γραμματέως πρώτης ἢ δευτέρας τάξεως· ὅταν παρέλαβον τὸ ὑπουργεῖον, εὗρον τὸν μὲν ἕνα πρώτης καὶ τὸν ἄλλον δευτέρας, δὲν ἔλαβον ἀφορμὴν νὰ καινοτομήσω. Τώρα δὲν ἐννοῶ διατὶ νὰ ὑποβιβάσω τὸν ἕνα ἢ διατί, ἂν δὲν ὑπάρχῃ λόγος, νὰ προβιβάσω καὶ τὸν ἄλλον. Νομίζω, ὅτι τοιαῦτα ζητήματα δὲν λύονται ὑπὸ τοῦ κοινοβουλίου. Ὁ ὑπουργὸς λαμβάνων ὑπ’ ὄψιν τὰς ὑπηρεσίας, τὴν ἱκανότητα ἑνὸς ἑκάστου καὶ τὴν χρησιμότητά του δύναται ν’ ἀπονείμῃ τὸν βαθμὸν πρώτης ἢ δευτέρας τάξεως. Ἂν τῳόντι ὑπάρχῃ δυσαναλογία, δύναμαι νὰ κάμω ὅ,τι εἶναι δίκαιον, ἀλλὰ θὰ ᾖναι ἐσπευσμένη ἀπόφασις ἂν ἡ Βουλὴ εἴπῃ νὰ ἐξισωθῶσι καὶ οἱ δύω· διατί;

§224Α. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Χάριν....... (θόρυβος).

§225ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὥστε μένει ὡς ἔχει.

§226ΠΟΛΛΟΙ. Βέβαια.

§227ΜΙΛΗΣΗΣ. Ἡ γνώμη τῆς ἐπιτροπῆς τοὐλάχιστον δὲν ἐκτίθεται εἰς ψηφοφορίαν;

§228ΧΑΤΖΙΣΚΟΣ. Ἡ ἐπιτροπὴ δὲν ἐπιμένει.

§229ΜΙΛΗΣΗΣ. Θαυμάσια (γέλως). Ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ ἄνευ ἀντιῤῥήσεως τὰ ἑπόμενα ἄρθρα ὡς ἔχουσιν ἐν τῷ προϋπολογισμῷ.

§230ΠΡΟΕΔΡΟΣ. «Ἄρθρον 11. Προσωπικὸν γυμνασίων δραχμαὶ 269,958»· ὑπάρχει ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ ἄρθρου μία ἀναφορὰ συστημένη ὑπὸ τοῦ κ. Κολιάτσου ἀπὸ τὸν δήμαρχον Πειραιῶς διὰ τῆς ὁποίας ζητεῖ τὴν σύστασιν γυμνασίου ἐν Πειραιεῖ ὡς λίαν ἀναγκαίου «τελευταῖον δὲ προσφέρεται ὁ δῆμος νὰ χορηγῇ......» Τώρα ἔρχεται ἡ γνώμη ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ ἄρθρου τῆς ἐπιτροπῆς. «Ἐπὶ δὲ τοῦ ἄρθρου 11. «Προσωπικὸν γυμνασίων» λαβοῦσα ὑπ’ ὄψιν, ὅτι τὸ ἐν Πειραιεῖ γυμνάσιον, καταργηθὲν κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος, διετήρησε δαπάναις δημοτικαῖς ὁ δῆμος Πειραιῶς ὡς ἐκ τῆς μεγάλης χρησιμότητος αὐτοῦ, ἀποκόψας ἄλλας ἴσως ἀναγκαίας δημοτικὰς δαπάνας ἐκ τοῦ προϋπολογισμοῦ του, προτείνει νὰ ἐγγραφῶσι δραχ. 6,000 ὡς συνδρομὴ ὑπὲρ τῆς διατηρήσεώς του, ἀποῤῥίψασα κατὰ πλειονοψηφίαν τὴν ἐν αὐτῇ γενομένην πρότασιν περὶ συστάσεως γυμνασίου ἐν Λευκάδι, ὡς καὶ τὴν περὶ μεταθέσεως τοῦ γυμνασίου Μεσολογγίου εἰς Λευκάδα. Ἐπίσης δὲ καὶ τὴν περὶ ἐπανόδου τῶν καθηγητῶν τῆς ἰχνογραφίας πρότασιν.

§231ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Λέκας ἔχει τὸν λόγον.

§232ΛΕΚΚΑΣ. Κύριοι, πάντες γνωρίζετε τὴν διάθεσιν ἣν ὅλοι οἱ Ἕλληνες ἔχουν πρὸς τὴν σπουδὴν τῶν γραμμάτων καὶ τῶν ἐπιστημῶν, καὶ αἱ Βουλαὶ καὶ αἱ κυβερνήσεις αἱ κατὰ καιροὺς ἔδωκαν ὅλα τὰ μέσα πρὸς εὐχαρίστησιν τῶν Ἑλλήνων. Πανεπιστήμιον ἔχομεν, Γυμνάσια συνεστήθησαν, σχολεῖα κτλ. Εἰς τὴν πρωτεύουσαν τοῦ κράτους εἴτε ἐκ τοῦ μεγάλου ἀριθμοῦ τῶν κατοίκων, εἴτε, διότι οἱ εὐποροῦντες ἐκ τῶν ἐπαρχιῶν ἐγκαθίστανται προσωρινῶς εἰς τὴν πρωτεύουσαν, τ’ ἀνώτερα ἐκπαιδευτήρια, ἤτοι τὰ Γυμνάσια κατήντησαν νὰ ἔχουν τόσον ἀριθμὸν μαθητῶν, ὥστε ἐὰν δὲν ληφθῶσι διαφορετικὰ μέτρα, ἐὰν εἰς τὸ μέλλον δὲν βιασθῶμεν ἡμεῖς οἱ ἴδιοι νὰ λάβωμεν ἄλλα μέτρα, πιστεύσατε ὅτι τὰ τέκνα μας θὰ μένωσιν ἀμαθῆ. Ἑκατὸν μαθηταὶ ὑπάρχουν εἰς μίαν τάξιν· ὑποθέσατε λοιπὸν μεταξὺ αὐτῶν τῶν 100 μαθητῶν πόσους θὰ δύναται νὰ ἐξετάζῃ ὁ καθηγητὴς τὸν μῆνα καὶ ποία ἐπιτήρησις ἐπιπόλαιος θὰ γίνεται καὶ ἐὰν εἶναι τελεσφόρος ἡ δαπάνη τὴν ὁποίαν τὸ ἔθνος παρέχει. Ὡς ἐκ τούτου ἀντὶ τοῦ ἑνὸς Γυμνασίου κατὰ τὸν νόμον ἔθεσαν κατ’ ἀρχὰς δύω, ἀλλὰ κατόπιν αἱ κυβερνήσεις ἐβιάσθησαν νὰ σχηματίσουν καὶ ἕτερον Γυμνάσιον εἰς τὸν Πειραιᾶ. Ἡ παρελθοῦσα κυβέρνησις ἐμβλέπουσα ἴσως εἰς ἄλλην ἀνάγκην, ὑποθέτουσα, ὅτι ἤδη θὰ ἤμεθα εἰς μάχας καὶ πολέμους, ἴσως ὑπέθεσεν ὅτι δύναται νὰ κάμῃ οἰκονομίας τινὰς ἀπὸ τὰ γράμματα· ἀλλ’ εὐτυχῶς ἢ δυστυχῶς διὰ τὴν Ἑλλάδα, ἡ ἐποχὴ ἐκείνη παρῆλθε, καὶ εἴμεθα βιασμένοι νὰ ἔλθωμεν εἰς τὴν τακτικήν μας πάλιν πορείαν εἰς τὴν σπουδὴν τῶν γραμμάτων. Δὲν πρόκειται περὶ νέας δαπάνης, πρόκειται περὶ δικαιώματος ἀνεγνωρισμένου, πραγματοποιηθέντος, ἀλλὰ προσωρινῶς διακοπέντος. Ἡ ἐκτίμησις τῆς παιδείας ἀπὸ τοὺς καλλίστους πολίτας τοῦ Πειραιῶς τοὺς ἔκαμε νὰ συνεισφέρωσιν οἱ ἴδιοι εἰς τὴν συντήρησιν τοῦ γυμνασίου ἐφ’ ὅλον τὸ 1869· καὶ βλέπετε πάλιν ἡ δημοτικὴ ἀρχὴ τί λέγει; καὶ διὰ τὴν πρώτην τριμηνίαν τοῦ 1870 ὡς καὶ διὰ τὴν πληρωμὴν τοῦ ἐνοικίου αὐτὴ καταβάλλει· βλέπετε πόσον αὐτὴ ἡ ὡραία τάξις ἡ βιομήχανος, ἡ ἐμπορικὴ, ἡ διψῶσα διὰ τὰ γράμματα, δὲν θέλει νὰ φέρῃ πρόσκομμα εἰς τὴν παιδείαν· ἀλλ’ ὅταν τὸ πνεῦμα ᾖναι πρόθυμον, ἡ δὲ σὰρξ ἀσθενὴς, τί νὰ σᾶς κάμουν; Ἐγὼ σᾶς ἱκετεύω νὰ παραδεχθῆτε τὴν ὕπαρξιν τοῦ Γυμνασίου αὐτοῦ, διότι ά) δὲν παραβαίνομεν οὐδένα νόμον, βʹ) ὑποστηρίζομεν τὴν τάσιν τῶν Ἑλλήνων πρὸς τὴν παιδείαν, γʹ) εὐκολύνομεν τὰς δυσκολίας τῶν 2 γυμνασίων τῶν Ἀθηνῶν, διότι οἱ 100 μαθηταὶ τοῦ Πειραιῶς θὰ ἔλθουν εἰς τὰς Ἀθήναις, καὶ τὸ κακὸν θὰ ἔλθῃ εἰς τὸ ἔπακρον· καὶ τελευταῖον περιποιούμεθα, ἂν ἀγαπᾶτε, μίαν ἀπὸ τὰς τρεῖς καλλιτέρας πόλεις τοῦ βασιλείου μας, ἥτις, ὡς γνωρίζετε, μόνη ἁμιλλᾶται μὲ τὴν Σύρον, μὲ τὰς Πάτρας, καὶ φέρει χρυσὸν εἰς τὸν τόπον μας. Ἐκτὸς τούτου ἡ ἀρίστη πόλις τοῦ Πειραιῶς εἶναι βεβαρυμένη καὶ ἀπὸ πολλὰ ἔξοδα, τὰ ὁποῖα πρὸς χάριν καὶ τιμὴν τοῦ ἔθνους ὑπέχει· ὁσάκις ἔρχονται εὐγενεῖς ξένοι νὰ μᾶς ἴδωσιν, ὁσάκις τιμῶσι διὰ τῆς παρουσίας των τὸν τόπον μας ὑψηλὰ ὑποκείμενα, πρῶτος ὁ Πειραιεὺς δαπανᾷ δι’ αὐτούς. Δι’ ὅλα λοιπὸν αὐτὰ φρονῶ, ὅτι ἡ Ἑλληνικὴ Βουλὴ θὰ εὐαρεστηθῇ νὰ παρέξῃ ἓν τοιοῦτον μικρὸν καλὸν εἰς τὴν ἀρίστην αὐτὴν πόλιν. Δὲν ἀμφιβάλλω δὲ, ὅτι ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Παιδείας θὰ ἔχῃ τὴν καλωσύνην νὰ μὲ ὑποστηρίξῃ πληρέστατα, καθόσον γνωρίζω τὴν περὶ τὰ καλὰ διάθεσίν του.

§233ΣΕΡΒΟΣ. Τὸ παρελθὸν ἔτος, κύριοι, κατ’ αὐτὴν τὴν ἐποχὴν ἢ ὀλίγον βραδύτερον, ὅτε συνετάσσομεν τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ 1869, ἐνθυμεῖσθε ὑπὸ ποίους οἰωνοὺς συνηρχόμεθα· συνηρχόμεθα περιστοιχοῦμενοι ἀπὸ ἐκτάκτους περιστάσεις, αἱ ὁποῖαι ἀπῄτουν μεγάλας θυσίας καὶ οἰκονομίας πανταχόθεν, ὅπως διὰ τῶν οἰκονομιῶν αὐτῶν καὶ ἄλλων θυσιῶν, τὰς ὁποίας ἐψήφισε τὸ ἔθνος, δυνηθῶμεν νὰ ἀντισταθῶμεν πρὸς ἐξωτερικὰς ἐπιδρομὰς, ἀπὸ τὰς ὁποίας ἠπειλούμεθα· τότε κατ’ ἐκείνην τὴν περίπτωσιν διάφοροι περικοπαὶ ἐγένοντο εἰς τὰς δαπάνας· αὗται δὲ ἐπέπεσαν καὶ ἐπὶ 2 γυμνασίων, τοῦ Πειραιῶς καὶ τῆς Λευκάδος. Καὶ τὰ δύο ταῦτα γυμνάσια ἐγκαθιδρύθησαν συνεπείᾳ νόμου καὶ προήχθησαν καὶ ἐξηκολούθουν ἐργαζόμενα· οὐχ ἧττον ὁ ὑπουργὸς ἔκρινε κατάλληλον νὰ οἰκονομήσῃ τὸ ποσὸν τῶν 2 γυμνασίων, διότι οὕτως ἐδύνατο νὰ βοηθήσῃ εἰς ἄλλας ἀνάγκας· συνεπείᾳ τούτου ἀφῄρεσε τὴν πίστωσιν. Μετὰ τὸ γεγονὸς τοῦτο πληροφοροῦμαι, ὅτι καθὼς ἐγένοντο ἀπὸ τὴν Λευκάδα παραστάσεις ἐκ μέρους τῶν δημοτικῶν συμβουλίων καὶ τῶν ἐπαρχιακῶν ἀρχῶν καὶ τῶν νομαρχιακῶν, ἐγένοντο ἐπίσης καὶ ἀπὸ τὸν δῆμον Πειραιῶς, καὶ αὗται αἱ παραστάσεις συνεκίνησαν τὴν καρδίαν τῆς τότε κυβερνήσεως, ἡ ὁποία ἀπεφάσισε νὰ ἔλθῃ εἰς ἐπικουρίαν τῶν δήμων· διότι καὶ ἡ Λευκὰς καὶ ὁ Πειραιεὺς ἐπροτίθεντο νὰ ὑποστῶσι τὴν δαπάνην τοῦ γυμνασίου δι’ ἓν ἔτος, ἡ δὲ κυβέρνησις νὰ ἔλθῃ μόνον εἰς ἐπικουρίαν, ὃ ἐστίν, ἐν ᾧ ἕκαστον τῶν γυμνασίων ἀπαιτεῖ δαπάνην 25,000 δραχ. ἡ κυβέρνησις νὰ καταβάλῃ μόνον τὸ ¼, 6,000 δρ. Ἡ κυβέρνησις ἐν ὑπουργικῷ συμβουλίῳ ἀπεφάσισε νὰ καταβάλῃ αὐτὸ τὸ ποσὸν μέχρις οὗ ἀποφασισθῇ ἄλλως πως. Ἡ ἀπόφασις ὅμως δὲν ἐξετελέσθη διὰ τὸν λόγον, ὅτι δὲν ὑπῆρχεν ἐψηφισμένον ποσὸν ἐν τῷ προϋπολογισμῷ, καὶ ἐπεφυλάσσετο νὰ προκαλέσῃ ἐπὶ τούτου τὴν πρόνοιαν τῆς Βουλῆς. Αὐτὰ τὰ γεγονότα δεικνύουσιν, ὅτι τὸ μέτρον, τὸ ὁποῖον ἐλήφθη τὸ παρελθὸν ἔτος, ἦτο μία οἰκονομία ὁπωσοῦν δικαιολογημένη, καὶ ὅτι τὸ μέλλον ἔπρεπε νὰ ὑπαγορεύσῃ μέτρα πρὸς θεραπείαν τοῦ κακοῦ. Ἐφέτος ὅμως τὸ ὑπουργεῖον ἐν γένει, καθὼς καὶ ὁ ὑπουργὸς τῆς παιδείας, ἐμφορεῖται ἐπίσης ἀπὸ αὐστηρὰν οἰκονομίαν, καὶ ἐμμένει εἰς τὰ κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος ἐψηφισμένα. Καὶ ἐγὼ εἶμαι πεπεισμένος πληρέστατα περὶ τῶν παραστάσεων τοῦ προλαλήσαντος, καὶ συμφωνῶ, ὅτι πρέπει νὰ δοθῇ οἱαδήποτε πίστωσις πρὸς σύστασιν τῶν δύο γυμνασίων, διότι πολλαὶ περιστάσεις καὶ λόγοι συνηγοροῦσιν ὑπὲρ αὐτῶν. Οὐχ ἧττον ἐπιθυμῶ νὰ ὑποβάλω ὀλίγας παρατηρήσεις ὡς πρὸς τὸ δίκαιον, τὸ ὁποῖον συνηγορεῖ ὑπὲρ τῆς Λευκάδος ἰδιαιτέρως. Τὸ γυμνάσιον συνεστήθη ἐν Λευκάδι πρὸ 44 ἐτῶν, καὶ διετηρήθη μέχρι τῆς ἀφομοιώσεως, ὅτε καὶ ἡ Ἑλληνικὴ κυβέρνησις μετὰ τοιοῦτον προηγούμενον διετήρησε τὸ γυμνάσιον. Εἰς αὐτὸ φοιτῶσι μαθηταὶ καὶ ἐκ τῆς Λευκάδος καὶ ἐκ τῆς Ἀκαρνανίας καὶ ἐκ τῆς Πρεβέζης καὶ τῶν περιχώρων αὐτῆς. Ἐν αὐτῷ ἐδίδαξαν διάσημοι καθηγηταὶ, ἐν οἷς καὶ ὁ ἀοίδιμος Ἀθανάσιος Ψαλλίδας. Ἀλλ’ ἂν ᾖναι ἀλγεινὸν νὰ ἐπιδιώκῃ τις σκοπὸν καὶ νὰ μὴ δύναται νὰ τὸν ἐπιτύχῃ, εἶναι λυπηρότατον νὰ ἀπολέσῃ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἀπέκτησε καὶ εἶχε διὰ 50 ἔτη, καὶ ὄχι μόνον τοῦτο, ἀλλὰ νὰ καταστραφοῦν καὶ αἱ πρόοδοι ἐκεῖναι, τὰς ὁποίας ἔκαμεν ἡ φοιτῶσα νεολαία· πολλοὶ τῶν νέων εὑρίσκονται εἰς τὴν πρώτην, εἰς τὴν δευτέραν, εἰς τὴν τρίτην, εἰς τὴν τετάρτην τάξιν τοῦ γυμνασίου, καὶ λέγω εἰς τὴν τετάρτην, διότι πέρυσιν ἐν τῷ μέσῳ τοῦ σταδίου των διεκόπησαν τὰ μαθήματα. Καταλαμβάνετε λοιπὸν, ὅτι δίκαια καὶ μεγάλα παράπονα ἐγείρονται εἰς αὐτὴν τὴν κοινωνίαν. Ὄχι μόνον ὑπάρχουσι πολλοὶ μαθηταὶ ἐν Λευκάδι, ἀλλὰ καὶ ἄλλοι μαθηταὶ προσέρχονται ἐκ τῆς Ἀκαρνανίας εὑρισκομένης εἰς τὰ πρόθυρα τῆς Λευκάδος καὶ τῆς Πρεβέζης, ἡ ὁποία ἔχει οὐκ ὀλίγον πληθυσμόν, ἀπαρτιζόμενον κατὰ τὰ 9/10 ἀπὸ χριστιανοὺς, μὴ ἔχοντας ἕτερον κέντρον μαθήσεως εἰμὴ τὴν Λευκάδα. Οἱ μαθηταὶ τώρα ἐσταύρωσαν τὰς χεῖρας. Δὲν ἐξετάζω τὸ πρᾶγμα ὑπὸ πολιτικὴν ἔποψιν, ἀλλὰ φρονῶ ὅτι δὲν εἶναι πρέπον νὰ ἀποτρέψωμεν αὐτοὺς τοὺς ἀνθρώπους καὶ νὰ τοὺς διώξωμεν· μᾶλλον δὲ πιστεύω, ὅτι ἀπαραίτητος ἀνάγκη εἶναι νὰ ὑπάρχῃ ἐκεῖ ἓν κέντρον μαθήσεως καὶ διὰ τὴν νῆσον καὶ διὰ τὴν Ἀκαρνανίαν καὶ τὴν Πρέβεζαν. Ἐννοῶ, ὅτι ὑπὸ ἓν σύστημα ἀπολύτου οἰκονομίας ἢ καθὼς λέγει ὁ κύριος ὑπουργὸς, αὐστηρᾶς οἰκονομίας, νὰ ἀπαιτήσωμεν νὰ δοθῇ ὅλη ἡ πίστωσις τῶν 25,000 δραχμῶν εἶναι πρᾶγμα ἀδύνατον, ἐπιθυμῶ ὅμως, ὥστε ἡ κυβέρνησις κατὰ τὰς ἐνεστώσας περιστάσεις νὰ ἔλθῃ εἰς ἐπικουρίαν καὶ συνδρομὴν ὑπὲρ τοῦ γυμνασίου, διότι κατὰ τὰς ἀναφορὰς, τὰς ὁποίας ἔκαμαν τὰ δημοτικὰ συμβούλια, καὶ οἱ πολῖται ὑπεσχέθησαν νὰ καταβάλωσι τὸ ἀναγκαῖον ποσόν, ἀρκεῖ μόνον νὰ δοθῇ ἀπὸ τὴν κυβέρνησιν τὸ οἴκημα, τὸ ὁποῖον μένει κενὸν καὶ εἶναι μεμισθωμένον ἀκόμη δι’ ἓξ ἔτη.

§234ΤΡΙΓΓΕΤΑΣ. Πῶς εἶναι κενόν;

§235ΣΕΡΒΟΣ. Διότι εἶναι μισθωμένον ἐπὶ 10 ὅλα ἔτη καὶ πρέπει νὰ διατηρηθῇ ἀκόμη ἐπὶ ἕξ. Βλέπετε λοιπὸν, ὅτι δὲν πρόκειται εἰμὴ περὶ δαπάνης 6,000 δραχμῶν· πᾶν τὸ περισσεῦον θέλουν καταθέτει οἱ πολῖται. Παρακαλῶ τὴν κυβέρνησιν νὰ παραδεχθῇ τὸ μέτρον, τὸ ὁποῖον ἀπαιτεῖ μικρὸν ποσὸν, καὶ ἐλπίζω, ὅτι δὲν θέλει μετανοήσει, διότι τὸ γυμνάσιον τῆς Λευκάδος εἶναι ἀπαραίτητον καὶ δι’ ἐσωτερικοὺς καὶ ἐξωτερικοὺς λόγους.

§236ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Κύριε πρόεδρε, τὸ νὰ ἔλθῃ ἡ κυβέρνησις εἰς ἐπικουρίαν καθὼς ὁ κύριος Σέρβος ὡμίλησε, καὶ πέρυσι τὸ ἐδέχθη, ἀλλ’ ἅμα δεχθῆτε τὴν ἀρχὴν νὰ γείνουν προσθῆκαι γυμνασίων τίς ἠξεύρει ποῖαι ἄλλαι προσθῆκαι ἠμποροῦν νὰ γίνουν. Αἱ ἀνάγκαι, αἱ ὁποῖαι ἦσαν πέρυσι τῆς οἰκονομίας, εἶναι μεγαλείτεραι ἐφέτος. Ἠξεύρετε ὅτι εἶναι περισσότερα ἀπὸ 100 σχολεῖα, τὰ ὁποῖα κατηργήθησαν πέρυσι· ὅταν μία ἐπαρχία δίδῃ 1½ ἑκατομμύριον φόρους καὶ ἔχει δύο σχολεῖα καὶ μία ἄλλη δίδουσα ὀλιγωτέρους φόρους ἔχει περισσότερα, συλλογισθῆτε (θόρυβος).

§237ΣΤΑΜΑΤΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε πρόεδρε, ὁ κ. Σέρβος ........

§238ΤΙΝΕΣ. Ἀπὸ τοῦ βήματος, δὲν ἀκούομεν.

§239ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τῷ ἔδωκα τὴν ἄδειαν νὰ ὁμιλήσῃ ἀπὸ τὴν θέσιν του.

§240ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἐὰν ὁ κ. Σταματόπουλος ἐπιθυμῇ νὰ ὁμιλήσῃ πρὸς τὴν Βουλὴν, ν’ ἀναβῇ ἐπὶ τοῦ βήματος (θόρυβος).

§241ΣΤΑΜΑΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ κ. Σέρβος ὑποστηρίζει μίαν γνώμην μὲ τὴν ὁποίαν εἶμαι σύμφωνος, μὲ αὐτὴν τὴν διαφορὰν, ὅτι ὁ κ. Σέρβος εἶναι ἐπαρκὴς, ζητεῖ 6,000 δρ. πρὸς ἐπικουρίαν τοῦ γυμνασίου Λευκάδος· ἐγὼ εἶμαι κατ’ ἄλλον τρόπον. Ἡ Λευκὰς ἀπὸ τοῦ 1866 εἶχε δημοτικὴν ἐκπαίδευσιν καὶ ἀνωτέραν ἐκπαίδευσιν· γυμνάσιον εἶχεν ἔκπαλαι, λεγόμενον τότε Λύκειον. Εἰς τὰ 1866 κακῶς ἔκαμεν ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς παιδείας τότε νὰ μὴ τὸ ἀφήσῃ, καὶ παρακαλῶ τὸν ὑπουργὸν τῆς παιδείας νὰ φέρῃ τὸ βιβλίον τοῦ γυμνασίου νὰ ἴδῃ, πόσοι ἦσαν καταγεγραμμένοι ὡς μαθηταί. Κατὰ δυστυχίαν οἱ κατὰ καιροὺς ὑπουργοὶ ἠθέλησαν νὰ τὸ καταργήσουν διορίσαντες καὶ καθηγητὰς ἀκαταλλήλους. Κανὲν γυμνάσιον δὲν ἠμπορεῖ νὰ ἔχῃ μέγαν ἀριθμὸν μαθητῶν δύο ἔτη μετὰ τὴν σύστασίν του. Ἐνθυμοῦμαι ἐγὼ εἰς τὰ 1844 εἰς τὸ πανεπιστήμιον ἦσαν 145 μαθηταί. Εἰς τὴν Λευκάδα πηγαίνει ἡ Ἤπειρος ὅλη, ἡ Ἄρτα, καὶ ἔχομεν ἀνάγκην νὰ ἐκπαιδεύσωμεν αὐτοὺς, ἔχουν ἀνάγκην αὐτὰ τὰ μέρη νὰ στέλλουν εἰς τὴν Λευκάδα τοὺς μαθητάς των. Εἶναι ἡ Ἀκαρνανία, ἡ ὁποία δὲν ἠμπορεῖ νὰ μεταβαίνῃ εἰς ἄλλο μέρος ἕνεκα τῆς λῃστείας, καὶ ἔχουν τὰ τέκνα των ἐκεῖ, διότι ἡ Βόνιτσα ἀπὸ τὴν Λευκάδα δὲν εἶναι παρὰ 1½ ὥραν μακράν. Διὰ τοῦτο νομίζω ἀναγκαῖον νὰ ἐπανορθωθῇ τὸ γυμνάσιον τοῦτο, διότι ἔχει τὸν αὐτὸν ἀριθμὸν μαθητῶν, ὁποῖον ἔχουν καὶ τὰ ἄλλα μέρη.

§242ΤΙΝΕΣ. Καλὰ, καλά.

§243ΛΕΚΚΑΣ. Λυποῦμαι, κύριοι, διότι μὲ ὅλον τὸ σύνηθες φλέγμα μου, μὲ ὅλην τὴν ἀπάθειαν, τὴν ὁποίαν ἐπὶ τοσοῦτον καιρὸν ἀνεγνωρίσατε, βιάζομαι νὰ πικράνω σεβαστὸν φίλον μου, τὸν κ. βουλευτὴν ἐξ Ἠλείας· μὲ ἐπείραξεν εἰς τὸ πλέον καίριον σημεῖον, καὶ δὲν δύναμαι παρὰ νὰ τοῦ ἐπαναδώσω, ἐὰν δυνηθῶ, τὰ ἴσα. Σεῖς, ἡ πρωτεύουσα, εἶσθε ἀνυπόφοροι, ζητεῖτε ὅλα τὰ καλὰ διὰ σᾶς, ζητεῖτε τὰ προνόμια, ζητεῖτε, ζητεῖτε, ζητεῖτε· εἶπεν αὐτολεξεὶ ὁ κ. Κρεστενίτης.

§244ΜΙΛΗΣΗΣ. Δὲν εἶναι αὐτό.

§245ΛΕΚΚΑΣ. Σᾶς παρακαλῶ νὰ συνεννοούμεθα, ἄλλως δὲν εἶναι συζήτησις. Ἐὰν ἀνατρέξωμεν ὀλίγον, ὄχι πολὺ, εἰς τὰ παρελθόντα, εἰς τὴν ἔναρξιν τοῦ κοινοβουλίου μας, θὰ ἐνθυμηθῆτε, ὅτι ὑπερασπίζων τὸ ζήτημα τῶν ἐπιλαχόντων, ἀπέδειξα τότε, ὅτι ἡ ἰδέα τῶν ἐπιλαχόντων δὲν εἶναι ἰδέα ἀτομικῆς φιλαυτίας, ἀλλὰ καθαρὰ παραβίασις τοῦ Συντάγματος, ὡρισμένου ἄρθρου τοῦ Συντάγματος. Ἐνθυμεῖσθε, τί εἶπον, κύριοι· δὲν ζητοῦμεν προνόμια, δὲν θέλομεν ἐξαιρέσεις, ἀλλὰ δὲν δυνάμεθα καὶ μὲ κτηνώδη βλακίαν ν’ ἀφίνωμεν τὰ δικαιώματά μας νὰ καταπατῶνται. Τὸ ἴδιον ἐπαναλαμβάνω καὶ σήμερον. Ἔχει ἡ πρωτεύουσα, μάλιστα, κύριοι, εὐγνωμοσύνας, διὰ τὰ καλὰ τὰ ὁποῖα ἔχει ἀπὸ τὴν Ἑλλάδα, ἢ ἀπὸ τοὺς ὁμογενεῖς, μάλιστα, οἱ πάντες συνέτρεξαν διὰ τὴν βελτίωσιν τοῦ τόπου μας· τὰ περικαλλῆ κτίριά μας, ἡ ὡραία πόλις μας, ἡ ἀνάπτυξίς μας μάλιστα ἔχει τὴν ὑποστήριξίν της εἰς τὸν ἑλληνισμόν· ἀλλ’ ἐγὼ νομίζω, ἡ πρωτεύουσα δύναται νὰ δικαιοῦται καὶ ἀπὸ τὴν κυβέρνησιν εἰς ὅ,τι ζητοῦσι καὶ ἀπολαμβάνουσι καὶ αἱ λοιπαὶ ἐπαρχίαι τοῦ κράτους.

§246ΤΙΝΕΣ. Ἔχει πολλά.

§247ΛΕΚΚΑΣ. Τὸ νὰ λέγωμεν πολλὰ, κύριοι, εἶναι λέξεις ἄνευ πραγμάτων. Εἶναι ἡ κυβέρνησις παροῦσα καὶ δύναται νὰ μαρτυρήσῃ· ἔχει τοὺς καταλόγους τῶν ἀξιωματικῶν, ἔχει τοὺς καταλόγους τῶν ὑπαλλήλων της. Ἂς εἴπῃ ἡ κυβέρνησις, κύριοι, ἐὰν ὁ νομὸς τῆς Ἀττικοβοιωτίας ἔχει τὸ δέκατον τῶν ὑπαλλήλων, τὸ δέκατον τῶν ἀξιωματικῶν, ἐξ ὅσων ἔχει ὁ νομὸς, εἰς τὸν ὁποῖον ἐμπεριέχεται ἡ ἐπαρχία τῆς Ἠλείας. Μάλιστα, εἶναι γυμνὴ, καὶ ἠξεύρετε διατί κύριοι; διότι οἱ συμπολῖταί μου, οἱ πράγματι ἀναγνωρίζοντες τὴν μεγάλην καλοσύνην τοῦ ἑλληνισμοῦ, καταγίνονται ἕνας ἕκαστος, ὅσον τῷ εἶναι ἐφικτὸν, εἰς τὸ ἔργον του, φροντίζει ὅσον ἔνεστι νὰ μὴ ἐνοχλῇ τὴν κυβέρνησιν. Μὰ, ἐὰν εἴχομεν τὴν εὐτυχίαν νὰ ἔχωμεν Φειδίας, νὰ ἔχωμεν Περικλεῖς, νὰ ἔχωμεν αὐτὰς τὰς πέτρας, αὐτὰ τὰ ἀριστουργήματα τῆς ἀρχαιότητος εἰς τὸν βράχον ἐκεῖνον, τὸν πρὸς νότον τῆς πόλεως κείμενον, καὶ ἐκαλλύνθημεν, καὶ ἔγινεν ὁ τόπος μας πρωτεύουσα, δι’ αὐτὸ καθεκάστην πρέπει νὰ ἐνοχλώμεθα, νὰ λέγετε, ὅτι μᾶς δίδουν προνόμια καὶ νὰ μᾶς ὑβρίζητε; τοῦτο μοὶ φαίνεται πῶς εἶναι λυπηρόν. Δὲν ἔχομεν προνόμια, ὄχι· τὸ βέβαιον εἶναι, ὅτι ἐνταῦθα ἔχει ὁ ἑλληνισμὸς τὸ κέντρον του. Δὲν θέλομεν ἴσως νὰ ἐννοήσωμεν τὰ πράγματα. Ἐὰν ἦναι μεγάλη ἡ πόλις τῶν Ἀθηνῶν, ἐὰν ἔχῃ ἐμπόριον, ἐὰν τὰ προϊόντα της ἔχουν μεγαλητέραν ἀξίαν, νομίζετε, ὅτι τοῦτο εἶναι δῶρον πρὸς τοὺς κατοίκους τῶν Ἀθηνῶν; ὄχι εἶναι φυσικὴ συνέπεια τῆς συγκεντρώσεως τοῦ ἑλληνισμοῦ. Σᾶς παρακαλῶ, μὲ ὁποίαν λογικὴν θέλετε νὰ συζητήσωμεν αὐτὰ τὰ πράγματα; Ἐὰν ἦτο ἡ πρωτεύουσα ἐν Ναυπλίῳ, δὲν θὰ ὑπῆρχον ἐκεῖ τὰ προνόμια τοῦ ἑλληνισμοῦ· τοῦτο εἶναι φυσικὰ ἁπλούστατον καὶ δὲν πρέπει φρονῶ νὰ συγχύζητε μὲ τὰ δικαιώματα τὰς ἐπαρχίας, μὲ τὰ δικαιώματα καὶ τὰς δικαίας, τὰς εὐλόγους ἀπαιτήσεις αὐτῶν. Ἀλλ’ εἰς τὸ προκείμενον. Πρόκειται περὶ γυμνασίου, καὶ διότι δὲν ἐπιθυμῶ τὰς ἔριδας, δὲν ἤγγιξα ἄλλας χορδάς. Πολὺ καλὰ ἔπραξεν ἡ Κυβέρνησις νὰ δώσῃ γυμνάσια εἰς τὰς ἐπαρχίας καὶ τοὺς νομούς. Ἀλλά, κύριοι, ὡς ἐκ τῆς ὑπηρεσίας διῆλθον τοὺς περισσοτέρους νομούς, καὶ διὰ τὰ πλεῖστα τῶν γυμνασίων παρετήρησα, ὅτι ἀδίκως γίνεται ἡ δαπάνη· διότι τὸ γυμνάσιον τῆς Λαμίας χάριν λόγου δὲν ἔχει πλέον τῶν ἑξήκοντα μαθητῶν καὶ τὰ πλεῖστα τῶν ἄλλων τὸ ἴδιον, ἐνῷ ἐκ τῶν δημοσίων βιβλίων θέλετε παρατηρήσει, ὅτι ὅλος ὁ Ἑλληνισμὸς εἰς τὰς Ἀθήνας συνέρχεται. Δὲν εἶναι ἴδιος ὑπολογισμός, κύριοι, ὄχι· τὰ γυμνάσια τῆς πόλεως τῶν Ἀθηνῶν εἶναι γυμνάσια τοῦ Ἑλληνισμοῦ, τῆς ὅλης Ἑλληνικῆς φυλῆς. Ἑπομένως καθαρῶς πρέπει σήμερον νὰ ἐκφρασθῶμεν δημοσίως πρὸς τὴν σπουδάζουσαν νεολαίαν, εἰς αὐτὸν τὸν Ἑλληνισμόν· φύγε, δὲν θέλω νὰ σπουδάσῃς, ἢ πρέπει ἡ κυβέρνησις νὰ δώσῃ διπλάσιον ἀριθμὸν καθηγητῶν, διότι 150 καὶ 160 μαθηταὶ εἰς μίαν τάξιν τῶν γυμασίων τῶν Ἀθηνῶν ὑπάρχουν, φίλτατε κ. Κρεστενίτα. Διὰ δύο γυμνάσια, ἕκαστον τῶν ὁποίων ἐπὶ ὑποθέσει ἔχει 10 καθηγητὰς, καὶ τὰ δύω ὁμοῦ 20, θὰ δώσωμεν 40, ἐὰν θέλωμεν ἡ νεολαία νὰ σπουδάζῃ. Ἀντὶ λοιπὸν 40 ἔρχεται ἓν ἐπιβοηθητικὸν μέρος, μία πόλις ἀξιόλογος, μία ἀπὸ τὰς καλλιτέρας πόλεις τοῦ Κράτους, καὶ σᾶς παρακαλεῖ, σᾶς ἱκετεύει, λέγουσα, συντρεξατέ με δι’ ἓν καλὸν, διότι δὲν δύναμαι ν’ ἀνθέξω περισσότερον, τὰ βάρη τῶν ξένων φέρουσα, καὶ ἔχουσα πλεῖστα ἄλλα βάρη πρὸς καλλωπισμὸν τοῦ τόπου, ὅστις φέρει τιμὴν εἰς τὴν Ἑλλάδα, (διότι ὁ ξένος ἐρχόμενος ἐν αὐτῇ καὶ ἐξερχόμενος πρῶτον εἰς τὸν Πειραιᾶ, βλέπει μίαν καλαισθησίαν σχεδὸν φραγκικὴν), δὲν ἀντέχω· ἔλθετε εἰς ἐπικουρίαν μου· σᾶς δίδω τὴν πρώτην τετραμηνίαν καὶ τὸ ἐνοίκιον, δηλαδὴ τὸ ⅓ τῆς δαπάνης· δώσατε καὶ σεῖς τὰ ⅔, διὰ νὰ οἰκονομήσω τὴν τοπικὴν καὶ ἐν μέρει τὴν ἐθνικὴν ἀνάγκην. Καὶ νὰ ἀκούω ἀντιῤῥήσεις, μοὶ φαίνεται παράδοξον! Δὲν θέλω νὰ προχωρήσω περισσότερον. Σᾶς παρακαλῶ θερμῶς νὰ παραδεχθῆτε τὴν πρότασίν μου, καὶ μάλιστα διὰ τὴν εὐκολίαν τοῦ δημοσίου, ὡς τὴν προτείνει ὁ δήμαρχος.

§248ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ. Κύριοι, εἶναι ἀληθὲς, ἀληθέστατον, ὡς οἱ πλεῖστοι εἶπον ἐδῶ, ὅτι ἔχει πολλὰ ἡ πρωτεύουσα· ἀληθέστατον εἶναι, ὅτι ἔχει πολλὰ, ἀλλ’ ἀληθέστατον εἶναι, ὅτι ἐὰν ἔχῃ πολλὰ ἡ πρωτεύουσα, δὲν τὰ ἔχει πρὸς χάριν τῶν πολιτῶν Ἀθηνῶν, τὰ ἔχει πρὸς χάριν ἑαυτῆς, πρὸς χάριν τοῦ ἔθνους· εἶναι ἀνάγκη, διὰ νὰ ἔχῃ. Βεβαίως δὲν ἠμπορεῖ αὐτὴ ἡ ἀναλογία νὰ ἐξετασθῇ, ὅταν ἐρχώμεθα περὶ καταστημάτων εἰς τὰς ἐπαρχίας· διότι ἡ πρωτεύουσα ἔχει καταστήματα, καὶ βλέπετε ἀπὸ τὴν μίαν ἄκραν ἕως τὴν ἄλλην, καταστήματα ὑπουργείων, κατάστημα πανεπιστημίου, τὰ ὁποῖα δὲν ἔχουν αἱ ἐπαρχίαι· ἀλλ’ ἐὰν τὰ ἔχουν ἐν Ἀθήναις, τὰ ἔχουν πρὸς τὸν σκοπὸν τῶν Ἀθηναίων; Ἔχουν στρατῶνας, βλέπετε, καὶ στρατῶνας πάντων τῶν σωμάτων, ὄχι διὰ τὴν ἐπαρχίαν, διότι ἡ ἐπαρχία δὲν ἔχει ἀνάγκην τόσης φρουρᾶς, οὔτε ἔχει ἀνάγκην πανεπιστημίου ἰδιαιτέρως δι’ ἑαυτὴν, διότι ἤθελεν εἶσθαι μάταιον, καὶ θὰ ἦτο κενόν. Λοιπὸν ἐὰν ἔχῃ πολλὰ ἡ πρωτεύουσα, καὶ ἔχει πολλὰ, πλεῖστα, ἀλλ’ ὅλα εἶναι πρὸς χάριν τοῦ ἔθνους, καὶ πρὸς χάριν κοινῶς ὅλων, καὶ τίποτε ὑπὲρ τῶν Ἀθηνῶν· καὶ διὰ νὰ ἴδητε μάλιστα, ὅτι δὲν εἶναι τίποτε ὑπὲρ τῶν Ἀθηνῶν, σᾶς λέγω, ἂς ἔλθωμεν εἰς τὸ κεφάλαιον αὐτὸ τῆς ἐκπαιδεύσεως. Τί ἔχει; Ἔχει δύο γυμνάσια συντηρούμενα παρὰ τοῦ δημοσίου, ἀλλὰ ἔχει τρία γυμνάσια συντηρούμενα παρὰ τῶν ἰδιωτῶν. Τὸ γυμνάσιον τοῦ Σουρμελῆ, εἰς τὴν ὁδὸν ὅπου πηγαίνετε περίπατον, εἶναι πολὺ μεγαλείτερον ἀπὸ τὸ γυμνάσιον τοῦ δημοσίου, πλέον ἐκτεταμένον, μέγαρον πολυτελέστατον καὶ εὐρυχωρότατον, εἶναι πολλὰ ἄλλα, τοῦ Παπαδοπούλου, τὰ ὁποῖα εἶναι ἀπέναντι τῶν γυμνασίων τοῦ δημοσίου μέγαρα, καὶ τὰ γυμνάσια τοῦ δημοσίου εἶναι μικροὶ οἰκίσκοι, ἐκεῖνα δὲ εἶναι μέγαρα καὶ συντηροῦνται ἰδιωτικῇ δαπάνῃ. Βλέπετε λοιπὸν, ὑπάρχουν εἰς τὰς ἐπαρχίας ἰδιοσυντήρητα τοιαῦτα γυμνάσια; Ὄχι· διατί; Διότι δὲν ἔχουν ὕλην, δὲν ἔχουν μαθητάς. Τί νὰ τὰ κάμουν; Καὶ ἓν γυμνάσιον ἐὰν ἔχουν, καὶ αὐτὸ εἶναι κενόν· οὔτε τὸ ἓν δέκατον τῶν μαθητῶν δὲν διδάσκονται ἐκεῖ. Λοιπὸν τοιαῦτα ἔχουν αἱ Ἀθῆναι· τίποτε δὲν ἔχουν πρὸς χάριν των, τίποτε δὲν ἔχουν περιπλέον· ἔχουν μάλιστα πολὺ ὀλιγώτερον· διότι, καθὼς εἶπον, ἐὰν ἔχουν δύο γυμνάσια τοῦ δημοσίου, ἔχουν ὅμως τρία ἰδιοσυντήρητα πολὺ ἀνώτερα καὶ πλέον πολυδάπανα. Λοιπὸν πᾶν, ὅ,τι γίνεται κατ’ ἀνάγκην, εἶναι ἀναμφισβήτητον, ἀδιαφιλονείκητον, εἶναι τις ἀνάγκη, καὶ ἡ ἀνάγκη εἶναι ὑπερτάτη θέλησις, ἐπιβολή. Ἡ ἀνάγκη λοιπὸν αὕτη ἔκαμεν, ὥστε τῶν γυμνασίων πρὸς χάριν τῶν ἐν Ἀθήναις μὴ ἐπαρκούντων, νὰ γίνουν ἰδιοσυντήρητα γυμνάσια, νὰ γίνῃ καὶ ἕτερον εἰς τὸν Πειραιᾶ, καὶ αὐτὴ ἡ ἀνάγκη ἀκόμη ἀπαιτεῖ, καὶ τὰ νῦν ὑπάρχοντα ἡ ἰδία κυβέρνησις νὰ ἐπαυξήσῃ, νὰ κάμῃ καὶ ἰδιαίτερον τμῆμα, διότι συνερχόμενοι οἱ μαθηταὶ μήτε ν’ ἀκροασθοῦν ἠμποροῦν, μήτε εὑρίσκουν χῶρον, εἰς τὸν ὁποῖον νὰ σταθοῦν, καὶ αὐτοὶ βεβαίως δὲν εἶναι μαθηταὶ τῶν Ἀθηνῶν, εἶναι οἱ πλεῖστοι τῶν ἐπαρχιῶν, εἶναι τῶν ἀλλοδαπῶν, εἶναι κοινὴ πατρὶς ὅλου τοῦ γένους. Ἀφοῦ λοιπὸν εἶναι ἡ ἀνάγκη, ἡ ὁποία προκαλεῖ τὴν αὔξησιν τῶν καταστημάτων, καὶ βεβαίως εἰς Πειραιᾶ ἔχουν σιδηρόδρομον, εἶναι πλησίον, ἀλλὰ καὶ ἔξωθεν τῆς πόλεως τῶν Ἀθηνῶν ἐὰν ἦτο, θὰ ἦτο ἡ αὐτὴ ἀνάγκη, δὲν εὑρίσκουν χωρητικότητα, θὰ ὑπάγουν εἰς τὰ ἰδιαίτερα, ἡμεῖς στέλλομεν εἰς τὰ ἰδιαίτερα τὰ τέκνα μας. Ἕνεκα τούτου λοιπὸν παρατηρεῖτε, ὅτι, ὅ,τι γίνεται, γίνεται κατ’ ἀνάγκην, ὅ,τι ὑπάρχει, ὑπάρχει πρὸς κοινὴν ὠφέλειαν, καὶ ὅ,τι ὑπάρχει πρὸς κοινὴν ὠφέλειαν, ὁ ὀρθὸς λόγος, ἡ δικαιοσύνη ἀπαιτεῖ, ἡ ὠφέλεια αὐτοῦ τοῦ πράγματος ἀπαιτεῖ τὴν ὕπαρξίν του, τὴν συντήρησίν του, τὴν ὑποστήριξίν του. Δὲν βλέπω λοιπὸν τὸν λόγον, ὁ ὁποῖος καθιστᾷ ἀμφισβητήσιμον τὴν ὕπαρξιν τοῦ γυμνασίου, εἰς τὴν ὁποίαν βλέπετε, ὅτι γίνεται καὶ συνδρομὴ, δὲν θὰ γίνῃ δι’ ὅλης τῆς δαπάνης τοῦ δημοσίου. Ἐὰν τὸ δημόσιον ἴσως δὲν ἠμπορῇ τὸ ὅλον, ἂς προσφέρῃ ὀλιγώτερον, διότι οἱ κάτοικοι εἶναι ἀρκετὰ πρόθυμοι, ὅπου δαπανοῦν τὸ πολὺ, ἠμποροῦν ἀκόμη νὰ προσθέσουν κάτι τι· ἀλλὰ ν’ ἀρνηθῇ, δὲν εἶναι ὀρθὸν, δὲν εἶναι δίκαιον. Ἠκούσατε λοιπὸν τοὺς λόγους καὶ ἀπὸ τὸν πρῶτον λαλήσαντα, καὶ ἀπὸ τὸν δεύτερον, ὁ ὁποῖος περιστατικώτερον ὡμίλησε περὶ Λευκάδος, διότι καὶ τῆς Λευκάδος τὸ ἐκπαιδευτήριον δὲν εἶναι μόνον διὰ τὴν Λευκάδα· εὑρίσκεται κοντὰ εἰς τὴν Ἤπειρον καὶ τὴν Ἀκαρνανίαν· λοιπὸν καὶ ἡ μικρὰ ἐκείνη προσθήκη τῶν 6,000 δραχ. δὲν μοὶ φαίνεται ἄδικος. Συνιστῶ λοιπὸν καὶ τὰ δύω.

§249ΣΑΡΑΒΑΣ (ὑπουργὸς παιδείας). Δὲν θέλω ν’ ἀρνηθῶ τὸ δικαίωμα τῆς Λευκάδος καὶ πολὺ περισσότερον τὸ τοῦ Πειραιῶς νὰ ἔχουν γυμνάσια, οὔτε νὰ παραγνωρίσω τὴν χρησιμότητα, τὴν ὁποίαν ἡ ἐγκαθίδρυσις τῶν γυμνασίων τούτων δύναται νὰ ἔχῃ· ἐπεθύμουν μάλιστα νὰ ἠδυνάμην ἀμέσως νὰ παραδεχθῶ τὰς προτάσεις τῶν προαγορευσάντων, οἵτινες ὑπεστήριξαν τὴν ἀνάγκην τῆς συστάσεως γυμνασίου ἐν Λευκάδι καὶ τῆς διατηρήσεως τοῦ ἐν Πειραιεῖ. Ἀτυχῶς ὅμως ἡ ἐπιθυμία μου αὕτη προσκόπτει ἀπέναντι μιᾶς ἀνυπερβλήτου δυσκολίας, τῆς δυσκολίας, κύριοι, ἐκείνης, εἰς τὴν ὁποίαν εὑρέθη ἕνας ἐφημέριος ἐν Ἀγγλίᾳ, ὅστις μετὰ τὴν παλινόρθωσιν τῶν Στουαρτῶν κατηγορούμενος, διατί δὲν ἐσήμανε τὸν κώδωνα τῆς ἐκκλησίας του, ὅπως ὅλοι οἱ ἄλλοι ἐφημέριοι, τὸ ὁποῖον, ὡς γνωρίζετε, εἰς τὴν Ἀγγλίαν εἶναι ἔκφρασις ἐθνικῆς χαρᾶς· ἀπήντησεν ἁπλούστατα· «δὲν εἶχον κώδωνα». Λοιπόν, κύριοι, καὶ ἡ ἰδική μου ἡ ἐπιθυμία προσκόπτει ἀπέναντι παρομοίας ἀνυπερβλήτου δυσκολίας· «δὲν ἔχομεν χρήματα,» ἀπαντῶ. Ἐν τῇ γενικῇ συζητήσει τοῦ προϋπολογισμοῦ πανταχόθεν ἐκφράζεται ἡ ἰδέα τῆς ἀνάγκης τῶν οἰκονομιῶν· μᾶς κατέκριναν μάλιστα, διατί δὲν ἐκάμαμεν περισσοτέρας οἰκονομίας. Μᾶς εἶπον, διατί ἡμεῖς, οἱ ὁποῖοι κατὰ τὰ 1869 ὑπεστηρίξαμεν τὸ πρόγραμμα τῶν οἰκονομιῶν, οἱ ὁποῖοι κατεκρίναμεν τὴν κυβέρνησιν τοῦ κ. Βούλγαρη, ὅτι δὲν ἔκαμεν οἰκονομίας, ἐνῷ ἡ κυβέρνησις ἐκείνη πιεσθεῖσα ἀπὸ τὴν ἀντιπολίτευσιν διὰ τῶν ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ 1868 γενομένων συζητήσεων, ἔφερεν εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ 1869 περὶ τὰ 2,000,000 οἰκονομίας, τὰς ὁποίας ἡ παροῦσα κυβέρνησις ἐτήρησε· λοιπὸν, ἐπαναλαμβάνω, ὅταν ἦναι ἡ γενικὴ συζήτησις τοῦ προϋπολογισμοῦ, ἔρχονται ὅλαι αἱ ὡραῖαι ἰδέαι περὶ οἰκονομιῶν· ὅταν δὲ ἔλθωμεν εἰς τὰ κατὰ μέρος ὑπουργεῖα, ὁ ἕνας θέλει πρωτοδικεῖον εἰς τὴν ἐπαρχίαν του, ὁ ἄλλος εἰρηνοδικεῖον, ὁ τρίτος τηλεγραφεῖον, ὁ ἄλλος γυμνάσιον, καὶ, ὡς κατωτέρω θέλετε ἀκούσει, πολλοὶ θὰ ζητήσουν νὰ ἐπανέλθωσι καὶ ὅλα τὰ σχολεῖα, τὰ ὁποῖα κατηργήθησαν διὰ τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ 1869. Εἶπον, κύριοι, καὶ πρότερον, ὅτι διὰ τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ 1869 ἐγένοντο πραγματικαὶ οἰκονομίαι εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῆς δημοσίας ἐκπαιδεύσεως ἐκ δραχμῶν 157,000, εἰς τὰς ὁποίας συμπεριλαμβάνονται τὰ δύω γυμνάσια, τὰ καταργηθέντα, τοῦ Πειραιῶς καὶ τῆς Λευκάδος, 28 Ἑλληνοδιδάσκαλοι, καὶ διάφοροι ἄλλαι δαπάναι. Θέλετε τώρα νὰ τὰ ἐπαναφέρωμεν ὅλα αὐτά;

§250ΤΙΝΕΣ. Μάλιστα.

§251ΣΑΡΑΒΑΣ. Λοιπὸν τότε ὅλαι αἱ περὶ οἰκονομιῶν συζητήσεις, τὰς ὁποίας ἐκάμαμεν μέχρι τοῦδε, ἐγένοντο εἰς μάτην.

§252ΤΙΝΕΣ. Νὰ τὰ φέρωμεν (Θόρυβος).

§253ΣΑΡΑΒΑΣ. Ἐγὼ, κύριοι, ἐσυνείθισα νὰ μένω πιστῶς καὶ ἀπαρεγκλήτως εἰς τὰς ἀρχὰς, τὰς ὁποίας ἐπρέσβευσα· παρεδέχθημεν νὰ ἐμμείνωμεν εἰς τὰς οἰκονομίας, τὰς ὁποίας ἡ κυβέρνησις ἡ προκάτοχος ἔκαμεν εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ 1868, καὶ αἱ ὁποῖαι ἀνέρχονται εἰς δύο ἑκατομμύρια δραχμῶν, ἐφήρμοσα ἀκριβέστατα αὐτὴν τὴν ἀρχὴν, τὴν ὁποίαν ἔθεσε τὸ ὑπουργικὸν συμβούλιον ὡς πρὸς τὸν καταρτισμὸν τοῦ προϋπολογισμοῦ, καὶ δὲν ὑπερέβην τὰς τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ 1869 δαπάνας οὐδὲ κατὰ δραχμήν. Μάλιστα, ὡς σᾶς ἀνέφερον πρότερον, δὲν ἐτόλμησα οὐδὲ τὴν θέσιν τοῦ τμηματάρχου, τὴν ὁποίαν ἐθεώρουν ἀναγκαιοτάτην, νὰ θέσω εἰς τὸν προϋπολογισμόν, διότι δὲν ἐπεθύμουν νὰ παρεκκλίνω ἀπὸ τὴν ἀρχὴν, τὴν ὁποίαν ἐθέσαμεν, νὰ μὴ γίνῃ οὐδεμία ὑπέρβασις ἀπὸ τὰς δαπάνας τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ 1869. Δὲν εἶναι λοιπὸν δυνατὸν σήμερον εἰς τὰς οἰκονομικὰς δυσχερείας, εἰς τὰς ὁποίας εὑρισκόμεθα, νὰ παραδεχθῶμεν τὴν ἐγκαθίδρυσιν γυμνασίων ἐν Λευκάδι καὶ τὴν διατήρησιν ἐκείνου τοῦ Πειραιῶς. Ἐὰν νομίζῃ ἡ Βουλὴ, ὅτι δύναται νὰ δώσῃ μικρόν τι βοήθημα, μέχρις ὅτου τὰ οἰκονομικά μας ἐπιτρέψουν ν’ ἀναλάβωμεν ὁλόκληρον τὴν δαπάνην, ἀναντιῤῥήτως ἡ κυβέρνησις δὲν δύναται ν’ ἀντιστῇ· ἀλλὰ νὰ παραδεχθῶμεν τήν δαπάνην ὁλοκλήρου τῆς πιστώσεως διὰ τὸ γυμνάσιον Λευκάδος καὶ Πειραιῶς, αὐτὸ εἶναι ἀδύνατον.

§254ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Φωνάζομεν εἰς τὴν γενικὴν συζήτησιν τοῦ προϋπολογισμοῦ περὶ οἰκονομιῶν, καὶ ἐρχόμεθα μετὰ ταῦτα νὰ προτείνωμεν ἔξοδα! Ὑποθέτω διὰ μίαν στιγμὴν, ὅτι εἶναι ἀληθὲς τὸ τοιοῦτον· τὸ ὑποθέτω· δὲν τὸ παραδέχομαι. Ἐὰν ἦναι ἀληθὲς τὸ τοιοῦτον, κ. ὑπουργὲ, ἠκολουθήσαμεν τὸ παράδειγμά σας· καὶ σεῖς ἐφωνάζετε ἐναντίον τῆς κυβερνήσεως τοῦ 1868 καὶ ἐθέσατε θέμα ἐμπιστοσύνης εἰς αὐτὴν, καὶ ἐψηφίσατε καὶ τὴν ἐῤῥίψατε, διότι ὑπερέβη τὰ ἔξοδα τοῦ 1867, καὶ ἐφέτος ἐρχόμενοι σήμερον σεῖς εἰς τὴν ἐφαρμογὴν τῶν ἰδεῶν σας παρουσιάζετε τὸν ἴδιον προϋπολογισμὸν, τὸν ὁποῖον σεῖς κατεψηφίσατε καὶ τὸν ἐθεωρήσατε ἄξιον νὰ πέσῃ μία κυβέρνησις.

§255ΣΑΡΑΒΑΣ. Μὲ συγχωρεῖτε νὰ κάμω μίαν παρατήρησιν· καὶ ἄλλοτε ἐλέχθη, ὅτι ἡ κυβέρνησις ἡ παροῦσα δὲν ἐνέμεινεν εἰς τὸ σύστημα τῶν οἰκονομιῶν, ὑπὲρ τοῦ ὁποίου ἐπολέμησεν ἐπὶ τοῦ ὑπουργείου Βούλγαρη, καὶ λυποῦμαι πολὺ, διότι δὲν ἔλαβον τὸν λόγον ν’ ἀναιρέσω αὐτὴν τὴν ἄδικον αἰτίασιν. Ἡ κυβέρνησις ἡ παροῦσα ὡς ἀντιπολίτευσις ἐπολέμησε τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ 1868, καὶ τότε ἔθεσε ζήτημα ἐμπιστοσύνης τὸ ζήτημα τῶν οἰκονομιῶν. Ἐκ τῶν συζητήσεων ἐκείνων, ὡς ἐνθυμοῦνται βεβαίως ὅσοι εἶχον μέρος εἰς ἐκείνην τὴν Βουλὴν, πεισθεῖσα ἡ προκάτοχος κυβέρνησις, ἐπήνεγκεν οἰκονομίας δύο ἑκατομμυρίων δραχμῶν εἰς τὸν καταρτισμὸν τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ 1869. Λοιπὸν ἡ κυβέρνησις ἡ παροῦσα, λαβοῦσα ὡς βάσιν τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ 1869, δὲν εἶναι οὔτε ἀντιφατικὴ, οὔτε ἀνακόλουθος πρὸς ἑαυτήν (θόρυβος).

§256ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Λέγω, κ. ὑπουργὲ, ὅτι τοῦτο τὸ ὁποῖον εἴπατε δὲν εἶναι ἀκριβὲς, ὅτι ἐνῷ φωνάζομεν οἰκονομίας ἐρχόμεθα νὰ προτείνωμεν ἔξοδα. Εἰς κανὲν ἄλλο μέρος δὲν εἴδατε νὰ ὑποστηριχθῇ ἡ ἰδέα μικρᾶς τινος αὐξήσεως παρὰ εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῆς παιδείας, εἰς ὅλα τ’ ἄλλα ὑπουργεῖα ἡ ἀντιπολίτευσις ὑπεστήριξεν ἐλαττώσεις εἰς ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἐπρότεινεν ἡ κυβέρνησις, ἀλλ’ αἱ ἐλαττώσεις δὲν ὑπεστηρίχθησαν ἀπὸ τὴν κυβέρνησιν καὶ τὴν πλειονοψηφίαν.

§257ΣΑΡΑΒΑΣ. Ἐγὼ γενικῶς ὡμίλησα.

§258ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Δὲν ὑπεστηρίξαμεν παρὰ μικρὰς αὐξήσεις εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῆς παιδείας, καθότι φρονοῦμεν, ὅτι ὀλίγαι χιλιάδες δραχμαὶ ἐξοδευόμεναι ὑπὲρ τῆς παιδείας τῆς μέσης καὶ τῆς ἀνωτέρας ἂν θέλετε, δὲν εἶναι κακῶς ἐξωδευμέναι· καθότι ἂν εἰς πᾶν ἄλλο ἠμποροῦν νὰ μᾶς ἀμφισβητήσουν, ὅτι δὲν ἐπροχωρήσαμεν, ἀλλὰ καθόσον ἀποβλέπει τὰ γράμματα, ἐπροχωρήσαμεν, καὶ τὴν τάσιν αὐτὴν τοῦ ἔθνους πρέπει νὰ τὴν βοηθήσωμεν καὶ εἰς αὐτὴν δὲν πρέπει νὰ θέτωμεν ἐμπόδια. Ἐσχάτως πολλὰ ἐσημειώθησαν ἐν τῷ προϋπολογισμῷ ὑπὲρ τῆς δημοτικῆς παιδείας καὶ ὑπὲρ τῆς μέσης, καὶ 6 ἢ 12 ἢ 15 χιλιάδες δραχμαὶ προσθετόμεναι, κύριε ὑπουργὲ τῆς παιδείας, διὰ νὰ ἐνισχυθῇ ἡ μέση ἢ ἡ κατωτέρα παιδεία, εἶναι δαπάνη ἡ ὁποία θὰ μᾶς καταστρέψῃ; τὴν ὁποίαν τὸ ἔθνος δὲν δύναται νὰ ὑποστῇ; (θόρυβος καὶ συνδιαλέξεις μεταξὺ τῶν βουλευτῶν).

§259ΣΑΡΑΒΑΣ. Τὰς ἓξ χιλιάδας διὰ τὸ γυμνάσιον τοῦ Πειραιῶς καὶ τῆς Λευκάδος τὰς παραδέχομαι (θόρυβος).

§260ΛΕΚΚΑΣ. Τὸ ἥμισυ τοὐλάχιστον τῆς δαπάνης.

§261ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι εἰς τὰ γυμνάσια τῆς Λευκάδος καὶ Πειραιῶς ἀνὰ 6,000 δραχμὰς νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη.

§262ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (Ἀναγινώσκει). «Ἔξοδα γυμνασίων 43,093. Ἡ ἔκθεσις τῆς ἐπιτροπῆς περιέχει τὰ ἑξῆς. «Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 12 «ἔξοδα γυμνασίων» προέτεινε μέλος τι τῆς ἐπιτροπῆς, ὅπως αὐξήσῃ ἡ ἐν τῷ ἐδαφ. δʹ. πίστωσις πρὸς ἀγορὰν ὀργάνων φυσικῆς κτλ. διὰ τὰ γυμνάσια ἐκεῖνα τοῦ κράτους, ἐν οἷς τοιαῦτα δὲν ὑπάρχουσιν. Ἀλλ’ ἡ πρότασις αὕτη κατὰ πλειονοψηφίαν ἀπεῤῥίφθη ὑπὸ τῆς ἐπιτροπῆς.»

§263Γ. ΡΟΥΦΟΣ. Θὰ παρακαλέσω τὸν κύριον ὑπουργὸν τῆς ἐκπαιδεύσεως νὰ παραδεχθῇ τὴν γνώμην τῆς μειοψηφίας τῆς ἐπιτροπῆς διὰ τὴν ἀγορὰν ἐργαλείων τῆς φυσικῆς — πειραματικῆς, διότι ἡ διδασκαλία αὐτῆς ἄνευ ἐργαλείων εἶναί τι γελοῖον, κωμικόν· ἀπαιτοῦνται μόνον ἕως 6 χιλ. δραχμαὶ δι’ ὅλα τὰ γυμνάσια τοῦ κράτους. Παρακαλεῖται ὁ κύριος ὑπουργὸς ν’ ἀποφανθῇ.

§264ΣΑΡΑΒΑΣ (ὑπουργὸς ἐκπαιδεύσεως). Κύριοι, ἡ ἀνάγκη νὰ προμηθευθῶσιν ὄργανα τῆς φυσικῆς — πειραματικῆς εἴς τινα γυμνάσια.

§265ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Εἰς ὅλα (θόρυβος).

§266ΣΑΡΑΒΑΣ. Ἀφήσατέ με νὰ τελειώσω, διατί μὲ προλαμβάνετε; ἤθελον νὰ εἴπω ὅτι ἡ ἀνάγκη μοὶ κατεδείχθη διά τινα γυμνάσια· εἰς τὸν καθηγητὴν τῆς φυσικῆς ἐν τῷ πανεπιστημείῳ ἔδοσα ἑπομένως παραγγελίαν νὰ ἐξετάσῃ καὶ μὲ πληροφορήσῃ πόση δαπάνη ἀπαιτεῖται, ὅπως προμηθευθῶμεν τ’ ἀπολύτως ἀναγκαῖα ὄργανα διὰ τὴν παράδοσιν τῆς πειραματικῆς — φυσικῆς εἰς ἕκαστον γυμνάσιον. Κατὰ τὴν ὁποίαν μοὶ ἔδωκε σημείωσιν δι’ ἕκαστον γυμνάσιον ἀπαιτεῖται δαπάνη τριῶν χιλιάδων δραχμῶν· ὅπως ὅμως ἔχουσι σήμερον τὰ οἰκονομικὰ τοῦ κράτους δὲν δυνάμεθα, φρονῶ, ν’ ἀναλάβωμεν τὸ ἔξοδον αὐτό, ἐκτὸς ἂν ἡ Βουλὴ νομίζῃ, ὅτι πρέπει νὰ δώσῃ εἴς τινα γυμνάσια ἐπὶ τοῦ παρόντος.

§267ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ἢ εἰς ὅλα, ἢ εἰς κανένα.

§268ΧΑΡ. ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Θεωρῶ ἔργον συνειδήσεως νὰ σᾶς δώσω πληροφορίας τινὰς περὶ τῆς παραδόσεως τῆς πειραματικῆς — φυσικῆς εἰς τὰ γυμνάσια τοῦ κράτους. Δὲν ἔλαβον τὸν λόγον παντάπασιν ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ, διότι ζητήματα δὲν ἠγέρθησαν. Τοπικὰ ζητήματα ἐσυζητήθησαν, τὰ ὁποῖα συνήθως συζητοῦνται εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ ὑπουργείου τῆς ἐκπαιδεύσεως, τοπικὰ ζητήματα, τὰ ὁποῖα δὲν λαμβάνουν ὑπ’ ὄψιν τὰ γενικὰ τῆς ἐκπαιδεύσεως ζητήματα. Ζητοῦμεν σύστασιν γυμνασίων καὶ σχολείων· ἐν τούτοις ἡ σύστασις αὐτῶν ἀντὶ ν’ αὐξάνῃ τὴν ἐκπαίδευσιν τὴν χαλαρώνει καὶ τὴν συντρίβει. Τὸ κατ’ ἐμέ, ἐξέφρασα ἄλλοτε τὴν γνώμην μου, κατὰ τὸ 1857, ὅτι προτιμῶ νὰ ὑπάρχουν εἰς τὸ κράτος ὀλιγώτερα σχολεῖα καὶ γυμνάσια, ἀλλ’ ἀληθὴς ἐκπαίδευσις. Ἀληθὴς ἐκπαίδευσις ὅμως εἰς τὸν τόπον μας δὲν ὑπάρχει. Ἤδη προτείνεται νὰ δοθῶσιν ὄργανα φυσικῆς εἰς τὰ γυμνάσια· σᾶς εἶπον ὅτι θεωρῶ ἔργον συνειδήσεως νὰ σᾶς δώσω πληροφορίας τινὰς ἐπὶ τοῦ ἀντικειμένου τούτου. Κατὰ τὸ 1857 ἢ 58, ὅτε εἶχον τὴν τιμὴν νὰ ἦμαι ὑπουργὸς τῆς ἐκπαιδεύσεως, ἐπρομήθευσα τοιαῦτα ὄργανα εἰς τὰ γυμνάσια, τὰ ὁποῖα ὑπῆρχον κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην· μεταξὺ τούτων ἦτο καὶ τὸ τῶν Πατρῶν· τὰ ἔξοδα δὲν ἐζήτησα ἀπὸ τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ κράτους, ἀλλὰ μετεχειρίσθην διὰ ταῦτα μέρος τῶν τόκων τῶν κληροδοτημάτων ἐκείνων, τὰ ὁποῖα ἐπέτρεπον τοιαύτην δαπάνην. Τί συνέβη, κύριοι; ἔστειλα ἐργαλεῖα εἰς ἄλλα μέρη, ὡς εἶπον, καὶ εἰς τὸ γυμνάσιον τοῦ Ναυπλίου· ὁ ἐκεῖ καθηγητὴς τῆς φυσικῆς, ὅστις δὲν εἶναι ἤδη εἰς τὴν ζωὴν, μοὶ ἐζήτησε νὰ τοῦ στείλω ἄνθρωπον νὰ τὸν διδάξῃ νὰ τὰ μεταχειρίζεται (γέλως). Ἔστειλα ὡς εἶπον καὶ εἰς τὸ γυμνάσιον τῆς Τριπόλεως, κατὰ δὲ τὸ 1859 μεταβαίνων εἰς τὴν Πατρίδα μου, ἐπισκεφθεὶς τὸ κατάστημα, εὗρον τὰ ὄργανα εἰς μίαν ἀποθήκην, διότι ὁ καθηγητὴς δὲν ἦτο εἰς κατάστασιν νὰ τὰ μεταχειρισθῇ, τὸ ἴδιον συνέβη καὶ εἰς τὰς Πάτρας. Τὰ ὄργανα ταῦτα, κύριοι, δὲν εἶναι ἀντικείμενα, τὰ ὁποῖα δύνασθε νὰ βάλλετε εἰς ἀποθήκας καὶ νὰ τὰ εὕρητε ὕστερον ἀπό τινα ἔτη, ὅταν τύχῃ νὰ προμηθευθῆτε καθηγητάς. Εἶναι λεπτότατα ὄργανα, εἶναι τινὰ αὐτῶν τριχοειδῆ, ἐκ λεπτοτάτης ὑέλου, ὥστε ὅταν δὲν ἔχωσιν ἄνθρωπον νὰ τὰ ἐπιτηρῇ καὶ νὰ τὰ μεταχειρίζεται ἀφανίζονται. Ζητεῖτε νὰ προμηθευθῆτε ὄργανα φυσικῆς, ἀλλ’ ἔχετε καθηγητάς; εὕρετε πρῶτον καθηγητὰς καὶ τότε δότε τους ὄργανα· (ἐπιδοκιμασίαι)· εἶμαι ἐναντίος τῆς προτάσεως τῆς μειονοψηφίας τῆς ἐπιτροπῆς, καὶ νομίζω, ὅτι ἐκπληρῶ ἔργον συνηδήσεως ἀντιτασσόμενος εἰς τὴν γνώμην της, διότι θὰ ἐπιβαρύνωμεν τὸν προϋπολογισμὸν μὲ μίαν ματαίαν δαπάνην, καὶ θέλομεν δώσει εἰς χεῖρας ἀνεπιτηδείους πολύτιμα ὄργανα, τὰ ὁποῖα θέλουν καταστραφῆ ἢ τοὐναντίον θέλουν παρακαλέσει οἱ γυμνασιάρχαι τὸν κ. Σαράβαν νὰ τοὺς πέμψῃ καθηγητὰς διὰ νὰ τοὺς διδάξουν νὰ τὰ μεταχειρίζωνται...

§269ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δὲν ὑποστηρίζεται.

§270ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (ἀναγινώσκει). «Προσωπικὸν ἑλληνικῶν σχολείων 394,910». Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου τούτου ἔχει ἡ ἐπιτροπὴ τὴν ἑξῆς παρατήρησιν «Ἐπὶ δὲ τοῦ ἄρθρ. 13. «Προσωπικὸν ἑλληνικῶν σχολείων» «κατὰ πλειοψηφίαν ἀπέῤῥιψε τὴν πρότασιν περὶ ἐπανόδου τῶν καταργηθέντων σχολείων, ὡς καὶ τὴν ἑτέραν περὶ καταργήσεως τῶν πλέον τῶν 3 ὑπαρχόντων εἰς ἐπαρχίας τινάς».

§271ΓΟΥΒΕΛΗΣ. Κύριοι, ἡ πρὸ ὀλίγου ἐμβριθὴς ἀπόφασις ὑμῶν διὰ τῆς ὁποίας ἡ Βουλὴ παρεδέχθη νὰ χορηγήσῃ συνδρομὴν εἰς τὰ γυμνάσια Πειραιῶς καὶ Λευκάδος, καθὼς καὶ τὸ βάσιμον καὶ δίκαιον τῆς προτάσεώς μου μὲ φέρει πάλιν εἰς τὸ βῆμα. Ἡ κυβέρνησις, εἴτε διάφοροι κυβερνήσεις προηγούμεναι, μετὰ πολλῆς ἀκριβείας ἐξήτασαν καὶ ἀνεγνώρισαν τὴν ἀνάγκην τοῦ νὰ συστηθῇ Ἑλληνικὸν σχολεῖον εἰς τὸν δῆμον Ἀγραίων καὶ εἰς τὸν δῆμον Καλλιδρομητῶν, καὶ ἡ κυβέρνησις ἑπομένως συνέστησε τοιαῦτα· ἀλλὰ δυστυχῶς οἰκονομικαὶ κρίσιμοι περιστάσεις, ὁ χείμαῤῥος τῶν οἰκονομικῶν μέτρων, ἐπέφερε τὸ λυπηρὸν ἀποτέλεσμα τοῦ νὰ καταργηθῶσι τὰ σχολεῖα ταῦτα ἀμφοτέρων τῶν δήμων, καὶ τὸ λυπηρὸν ἀποτέλεσμα νὰ καταργηθῇ— καὶ τὸ εὑρισκόμενον σχολεῖον εἰς τὴν ἐπαρχίαν Τριχωνίας, εἰς τὸ Κεφαλόβρυσον. Ἐκτὸς τοῦ ὅτι τὸ μέτρον τοῦ νὰ συστηθῇ σχολεῖον εἰς τὸν δῆμον Ἀγραίων καὶ εἰς τὸν δῆμον Καλλιδρομητῶν ὡς καὶ συνεστήθησαν τοιαῦτα, ἀποδεικνύει ἐναργῶς τὴν ἀνάγκην, ταύτην οὐχ ἧττον ν’ ἀναπτύξω τὴν ἀνάγκην εἶναι μάταιον, διότι εἶναι τόσον καταφανὴς καὶ ὁμολογουμένη, ὥστε πᾶς ὅστις ἐξετάζει καὶ τὰ προηγούμενα καὶ διερευνῶν τὴν γεωγραφικὴν θέσιν τοῦ τόπου θέλει παραδεχθῆ τὴν ἀνάγκην αὐτήν. Κύριοι, οἱ τόποι ἐκεῖνοι εἶναι ὀρεινοὶ, εἶναι τόποι μεθόριοι, εἶναι τόποι, οἱ ὁποῖοι πολλάκις εὑρίσκονται εἰς ἐντελῆ ἀποκλεισμὸν ἕνεκα τοῦ σφοδροῦ χειμῶνος καὶ τῶν ἀδιαβάτων ποταμῶν. Οἱ τόποι ἐκεῖνοι ἐμπεριέχουσι κατοίκους πτωχοὺς, ἐνδεεῖς, ἀλλ’ ἔχοντας ζῆλον πρὸς τὴν μάθησιν· ἡ ἔλλειψις τῶν μέσων ἀναγκάζει τοὺς ἀνθρώπους αὐτοὺς νὰ διψῶσι τὴν παιδείαν, καὶ ὅμως δὲν τὴν ἀπολαμβάνουν, καὶ μετὰ μόχθων καὶ δαπανῶν ἐγγίζουσι τὰ διψῶντα χείλη των εἰς τὴν φιάλην τὴν νοερὰν τῆς μαθήσεως, χωρὶς νὰ δύνανται νὰ πίωσι χορταστικῶς ἀπὸ τὰ ἱερὰ νάματα τῆς παιδείας. Ἡ σύστασις τῶν σχολείων τούτων κατὰ προγενεστέραν ἐποχὴν ἐπέφερε τὸ ἀποτέλεσμα, ὥστε οἱ δυστυχεῖς δῆμοι Ἀγραίων καὶ Καλλιδρομείων ν’ ἀνεγείρουν, ἰδίαις δαπάναις, κατάλληλον κατάστημα, ἀλλὰ τὰ καταστήματα ἀπέβησαν μάταια καὶ ἄχρηστα, ἀφοῦ ἐπῆλθε τὸ λυπηρὸν ἀποτέλεσμα τῆς καταργήσεως τῶν σχολείων αὐτῶν. Τίς δύναται νὰ ἀρνηθῇ, ὅτι οἱ κάτοικοι τῶν μερῶν ἐκείνων ἔχουν φιλομάθειαν, ἔχουν ζῆλον πρὸς τὴν παιδείαν, καὶ ὅτι στεροῦνται τῶν μέσων, καὶ δὲν δύνανται νὰ ὑπερβῶσι καὶ ὑπερπηδήσωσι τὰ φυσικὰ ἐμπόδια μὲ τὰ ὁποῖα περιστοιχεῖται ἡ ἐπαρχία ἐκείνη, καὶ οἱ δῆμοι Ἀγραίων καὶ Καλλιδρομιτῶν; Πρὸς ἐπικουρίαν μοι ἔρχεται μία ἰδέα πρακτικὴ, πραγματοποιηθεῖσα καὶ ὅτε ἦσαν ἐν ἐνεργείᾳ τὰ σχολεῖα ἐκεῖνα, τοῦ νὰ χορηγηθῇ μικρά τις ἀντιμισθία ἑνὸς διδασκάλου Βʹ. τάξεως μὲ ἐννενήκοντα δραχμὰς μηνιαῖον μισθὸν ὅπως, κύριοι, διαδώσωμεν καὶ ἐκεῖ τὰ φῶτα καὶ τὴν παιδείαν, καὶ ἐξημερώσωμεν καὶ τὰ μέρη ἐκεῖνα. Ἐπικαλοῦμαι τὴν δικαιοσύνην τῆς Βουλῆς ὑπὲρ τῆς προτάσεώς μου, (θόρυβος), διότι ἡ δαπάνη εἶναι ὅλως διόλου ἀσήμαντος.

§272ΣΤΕΡΓΙΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Μόλις κατὰ τὸ ἔτος 1863 ἐσυστήθη ἓν Ἑλληνικὸν σχολεῖον τελευταίας τάξεως εἰς τὴν πρωτεύουσαν τοῦ δήμου Παμφείας Κεφαλόβρυσον· τὸ σχολεῖον τοῦτο πέρισυ χάριν τῶν οἰκονομιῶν, τὰς ὁποίας αἱ περιστάσεις τοῦ ἔθνους ἐπέβαλον εἰς τὴν κυβέρνησιν, κατηργήθη· ἡ κατάργησις αὕτη εἶναι πολὺ ἄδικος, πρῶτον· διότι οἱ δῆμοι Παμφείας καὶ Ἀμβρακίας ἀπετέλουν τὸ πάλαι ἰδίαν ἐπαρχίαν ὑπὸ τὸ ὄνομα Κουρῆτες· δεύτερον διότι ἓν Ἑλληνικὸν σχολεῖον ὑπάρχει εἰς τὴν ἐπαρχίαν τῆς Τριχωνίας τῆς ὁποίας ἡ πρωτεύουσα ἀπέχει περισσότερον ἀπὸ δέκα πέντε ὥρας ἀπὸ τὰ διάφορα χωρία, καὶ διότι ὁ δῆμος Παμφείας ἔχει 5 μοναστήρια διαλελυμένα καὶ ἓν διατηρούμενον καὶ δίδει εἰς τὸ ἐκκλησιαστικὸν ταμεῖον περισσότερα ἀφ’ ὅσα δίδουν ἄλλαι ἐπαρχίαι ὁλόκληροι· παρακαλῶ λοιπὸν καὶ τὴν Κυβέρνησιν καὶ τὴν Βουλὴν νὰ ἐπανορθώσῃ τὴν ἀδικίαν ταύτην, ἡ ὁποία γίνεται εἰς τὴν κοινωνίαν ἐκείνην.

§273Θ. Α. ΖΑΪΜΗΣ (πρωθυπουργός). Ὑποθέτω, ὅτι δὲν εἶναι μόνον ἡ ἀπαίτησις τοῦ κ. Στεργιαλοπούλου ὑποστηριχθεῖσα ὑπὸ τοῦ κ. Γουβέλη, ἀλλ’ ὅτι θὰ ἐγερθῶσι καὶ ἄλλαι ἀπαιτήσεις πρὸς ἀνίδρυσιν ἄλλων σχολείων. Ἐπίστευον, κύριοι, ὅτι ἡ σπουδαία καὶ ἐμβριθὴς ὁμιλία τοῦ ἀξιοτίμου βουλευτοῦ Ὀλυμπίας κυρίου Χριστοπούλου, διευθύναντος ἄλλοτε ἐπὶ πολὺν καιρὸν καὶ μετ’ ἐπιτυχίας τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐκκλησιαστικῶν, ἤθελεν ἐλαττώσει κατὰ πολὺ τὴν ὁρμὴν πρὸς τὰς αἰτήσεις συστάσεως νέων Ἑλληνικῶν σχολείων· ὅ,τι, κύριοι, σᾶς εἶπεν ὁ κ. Χριστόπουλος πρὸ ὀλίγου, εἶναι ἀληθές, ἤτοι τὸ νὰ ἐπιζητῆτε σύστασιν ἡμιτελῶν Ἑλλην. σχολείων ἐν ταῖς ἐπαρχίαις δὲν δύναται ν’ ἀποφέρῃ καρποὺς ὠφελίμους καὶ τελεσφόρους. Τὰ Ἑλληνικὰ σχολεῖα πρέπει νὰ ἦναι πλήρη, ἄλλως οὐδὲν κατορθοῦται. Ἦτο δὲ ἐπιθυμητὸν οὐ μόνον νὰ ἔχωμεν προσωπικόν, τὸ ὁποῖον νὰ δύναται νὰ χρησιμεύσῃ εἰς τὴν συμπλήρωσιν ὅλων τῶν Ἑλληνικῶν σχολείων, ἀλλὰ καὶ τὰ μέσα τοῦ κράτους νὰ ἦσαν τοιαῦτα, ὥστε εἰς ἑκάστην ἐπαρχίαν νὰ συστηθῇ ἓν ἢ δύω Ἑλληνικὰ σχολεῖα, τοιαῦτα, ὁποῖα ἐννοεῖ ὁ κ. Χριστόπουλος, ὁποῖα ἐννοῶ καὶ ἐγώ· ἀλλ’ ἡ οἰκονομικὴ κατάστασις τοῦ τόπου δὲν εἶναι τοιαύτη. Ὁμολογῶ, ὅτι πολλαὶ ἐκ τῶν ἀπαιτήσεων, αἱ ὁποῖαι θὰ ἐγερθῶσι, θὰ ἦναι εὔλογοι, διὰ τοῦτο δὲν ἐπιθυμῶ νὰ παραταθῇ ἡ συζήτησις αὕτη περαιτέρω· ἔχων δὲ ὑπ’ ὄψιν τὸν προϋπολογισμόν, καὶ μὴ ἐπιθυμῶν νὰ παρουσιασθῇ προϋπολογισμὸς ἐξόδων ὅλως διόλου εἰς ἀντίφασιν μὲ τὸν προϋπολογισμὸν τῶν ἐσόδων, προτείνω εἰς τὴν Βουλὴν νὰ παραδεχθῇ πρὸς σύστασιν νέων Ἑλληνικῶν σχολείων τὸ ποσὸν 10,000 δραχμῶν, διότι τοῦτο καὶ μόνον δύναται νὰ γίνῃ δεκτὸν, διότι προχωροῦντες εἰς τὸν προϋπολογισμὸν θὰ εὑρεθῶμεν εἰς τὴν ἀνάγκην ν’ ἀναγράψωμεν καὶ νέας δαπάνας, διότι ἡ Βουλὴ ἐσύστησε συνδρομὴν διὰ τὴν ἔκδοσιν τῶν βιβλίων τοῦ κ. Σάθα, καθὼς καὶ τοῦ κ. Γοῦδα, καὶ ὡς βλέπετε εἴμεθα ἠναγκασμένοι νὰ ἀναγράψωμεν ταύτην τὴν δαπάνην ὡς ἀναπόφευκτον, καθὼς καὶ ἄλλας, π. χ. τὴν συνδρομὴν εἰς τὴν φιλεκπαιδευτικὴν ἑταιρίας πρὸς ἐξακολούθησιν τοῦ ἐν Κερκύρᾳ Παρθεναγωγείου, καὶ ἡ ὁποία δὲν ἐνεγράφη εἰς τὸν προϋπολογισμὸν καθ’ ἣν ὥραν συνετάσσετο, διότι ἠλπίζετο ὅτι ἡ Φιλεκπαιδευτικὴ Ἑταιρία ἤθελεν εὑρεθῆ εἰς θέσιν νὰ ἐξακολουθήσῃ καὶ κατὰ τὸ 1870 τὴν διατήρησιν τοῦ παρθεναγωγείου ἄνευ τῆς συνδρομῆς τῆς Κυβερνήσεως· ἀλλὰ παρέστησαν ὀρθὴν καὶ ἀναγκαίαν τὴν συνδρομὴν τῆς Φιλεκπαιδευτικῆς Ἑταιρίας ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως, καθόσον εἶναι ἀδύνατον νὰ διατηρηθῇ τὸ παρθεναγωγεῖον ἄνευ τῆς συνδρομῆς τῆς Κυβερνήσεως· λέγω δὲ, ὅτι εἶναι σπουδαιοτάτη ἡ ἐνίσχυσις τοῦ παρθεναγωγείου τούτου, διότι βεβαίως ἔχομεν νὰ ἀντιπαλαίσωμεν πρὸς ἱδρύματα τοῦ ὡραίου φύλλου, συντρεχόμενα ὑπὸ ξένων, ὑπὸ καθολικῶν. Βλέπετε λοιπὸν ὅτι ἡ κατάστασις τοῦ προϋπολογισμοῦ δὲν ἐπιτρέπει εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ ἔλθῃ εἰς συνδρομὴν ὅλων τῶν ἑλληνικῶν σχολείων διὰ τοὺς λόγους τοὺς ὁποίους σᾶς εἶπον. Λέγω λοιπὸν ὅτι, ἐὰν παραδεχθῆτε διὰ σύστασιν νέων ἑλληνικῶν σχολείων τὴν δαπάνην 10,000 δραχμῶν, τότε δύναμαι νὰ τὴν δεχθῶ.

§274ΤΙΝΕΣ. Εἶναι ὀλίγη.

§275ΔΑΓΡΕΣ. Ἡ ἐπιτροπὴ ἐν τῇ ἐκθέσει της ἔχει καὶ ἄλλην γνώμην, τὴν ὁποίαν δὲν πρέπει νὰ τὴν ἀφήσωμεν. Ἐγώ, θὰ μοὶ ἐπιτρέψουν οἱ προτείναντες τὴν σύστασιν νέων σχολείων νὰ τοὺς εἴπω, ὅτι δὲν ὑπηρετοῦν τὰ συμφέροντα τῶν συμπολιτῶν των. Ὁ πολλαπλασιασμὸς τῶν σχολείων ἐξησθένησε τὴν παιδείαν, ἀλλ’ ἐκτὸς τούτου μοὶ φαίνεται, ὅτι δὲν ὑπάρχει τὸ ἀπαιτούμενον προσωπικὸν πρὸς συγκρότησιν τῶν ἤδη ὑπαρχόντων, καὶ διὰ τοῦτο νομίζω, ὅτι πολὺ ὀλιγώτερα σχολεῖα ἔπρεπε νὰ ἔχωμεν, καὶ ὅμως σήμερον ζητοῦν τὴν αὔξησιν καὶ τὴν σύστασιν νέων σχολείων· μοὶ φαίνεται, ὅτι σπουδαίως, ἂς μοὶ συγχωρηθῇ ἡ ἔκφρασις, δὲν σκεπτόμεθα καὶ δὲν ἐκπληροῦμεν τὸ καθῆκόν μας. Κύριοι, μὲ λύπην μου δὲν βλέπω τίποτε ἄλλο παρὰ ἀγῶνας πῶς νὰ αὐξήσωμεν τὰς δαπάνας τοῦ Κράτους, καὶ δὲν σκέπτεται κἀνεὶς πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ καλυφθῶσιν αὐταί, καὶ ὁ εἷς ἀπὸ τὸ ἓν μέρος καὶ ὁ ἕτερος ἀπὸ τὸ ἄλλο ἐργαζόμεθα εἰς τὴν αὔξησιν τοῦ προϋπολογισμοῦ. Κύριοι, ἑκάστοτε, ὁσάκις προσετέθη ποσὸν πρὸς σύστασιν νέων σχολείων, εἴτε γυμνασίων, δὲν γίνεται τίποτε ἄλλο, εἰμὴ μία καθαρωτάτη ἐξαίρεσις, καὶ ἂν λάβητε τὸν κατάλογον τῶν σχολείων, θὰ ἰδῆτε, ὅτι ὑπάρχουν ἐξαιρέσεις εἴς τινας ἐπαρχίας, ἐνῷ ὅλαι αἱ ἐπαρχίαι συνεισφέρουν ἐξίσου, καὶ ὅμως τινὲς ἐπαρχίαι λαμβάνουσιν ἐξαιρετικὰ δικαιώματα, διότι εἰς πολλὰς ἐπαρχίας ὑπάρχουν πολλὰ ἑλληνικὰ σχολεῖα, ἐνῷ ἔπρεπε νὰ ὑπάρχουν ὀλιγώτερα. Λέγω λοιπόν, ὅτι διὰ τῆς συστάσεως τῶν σχολείων τίποτε ἄλλο δὲν κάμνετε παρὰ ἐξαίρεσιν καὶ δὲν ὠφελεῖτε τὴν κοινωνίαν. Θέλετε; κάμετε ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον εἶπεν ὁ κ. πρωθυπουργός, ἀλλὰ καὶ τοῦτο εἶναι ἀδύνατον νὰ ἐκπληρώσῃ τὸν σκοπόν του. Εἷς τῶν κ. βουλευτῶν εἶπεν, ὅτι εἰς τὴν ἐπαρχίαν του ἔχει δύο ἑλληνικὰ σχολεῖα καὶ θέλει καὶ ἄλλο, ἄλλος βουλευτὴς ἐπίσης ἐζήτησεν ἄλλο· νομίζετε, κύριοι βουλευταί, ὅτι ἐκπληροῦτε τὴν ἀποστολήν σας, τὸ καθῆκόν σας; Ὄχι· παρακαλῶ, κύριοι, νὰ τεθῇ εἰς ψηφοφορίαν ἡ γνώμη τῆς μειοψηφίας τῆς ἐπιτροπῆς· ἤμην μειοψηφῶν, κύριοι, εἰς ὅλα τὰ κονδύλια, τὰ ὁποῖα ἐξώγκωναν τὸν προϋπολογισμόν.

§276ΣΤΕΡΓΙΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ πρότασίς μας δὲν ἀποβλέπει τὴν σύστασιν νέων σχολείων, ἀλλὰ τὴν ἐξάλειψιν μιᾶς ἀδικίας· σχολεῖον ὑπῆρχε καὶ κατηργήθη μὴ ὑπαρχόντων ἐξόδων, ἀλλὰ εἶναι ἄδικον, νομίζω, νὰ ἐπιδιώκωμεν τὴν οἰκονομίαν εἰς τὰ μέσα τῆς διαδόσεως τῶν φώτων· ἠμπορεῖ ἡ οἰκονομία νὰ γείνῃ εἰς ἄλλο μέρος, ὄχι ὅμως καὶ εἰς τὴν παιδείαν. Εἶχον καὶ πολλὰ ἄλλα νὰ εἴπω, ἀλλὰ δὲν θέλω νὰ τὰ εἴπω.

§277ΓΙΟΛΔΑΣΗΣ. Ζητοῦμεν νὰ μὴ ἀδικηθῶμεν, διότι ὑπῆρχε καὶ τὸ κατήργησαν.

§278ΜΠΟΥΤΟΣ. Κύριοι, δὲν εἶμαι ἐναντίος εἰς ὅλας τὰς προτάσεις τῶν κυρίων βουλευτῶν, οἱ ὁποῖοι ἀπὸ πνεῦμα δικαιοσύνης, ἄλλοι θέλουν νὰ ἐπανέλθωσι τὰ καταργηθέντα σχολεῖα, ἄλλοι δὲ ζητοῦν τὴν σύστασιν σχολείων, τῶν ὁποίων ἔχουσιν ἀνάγκην. Ἀλλά, κύριοι, τοιαῦται συστάσεις σχολείων δὲν εἶναι οὔτε δύο, οὔτε τρεῖς, οὔτε τέσσαρες, οὔτε πέντε· ναί, κύριοι, σᾶς ὁμιλῶ περὶ τῆς ἐπαρχίας Μεσσήνης, ἥτις ἔχει καὶ πληθυσμὸν πολὺν καὶ εἰσοδήματα μεγάλα καὶ ἐν τούτοις ἔχει ἓν σχολεῖον, ἀλλὰ μὲ τοῦτο δὲν θὰ εἴπῃ, ὅτι σήμερον πρέπει νὰ ἔρχηταί τις ἐδῶ νὰ λέγῃ ἡ ἐπαρχία μου ἔχει ἓν ἑλληνικὸν σχολεῖον καὶ θέλω ἄλλα δύο, ἄλλα τρία, διότι ἤκουσα πρὸ μικροῦ τὸν φίλον μου Καβαλιεράτον, λέγοντα ὅτι ἡ ἐπαρχία τὴν ὁποίαν ἀντιπροσωπεύει δὲν ἔχει κανὲν σχολεῖον.

§279ΔΕΣΤΟΥΝΗΣ. Ὑπῆρχεν ἓν καὶ αὐτὸ δὲν κατηργήθη.

§280ΚΑΒΑΛΙΕΡΑΤΟΣ. Ἐχήρευσε καὶ δὲν ἐφροντίσατε νὰ ἀναπληρωθῇ, καὶ δι’ οὐδὲν ἄλλο φροντίζετε εἰμὴ διὰ ῥουσφέτια, καθότι καὶ κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος καὶ κατὰ τὸ ἐνεστὼς ὅπου ἤσασθε βουλευταὶ, ἂν ἐφροντίζατε διὰ τὴν ἐπαρχίαν, δὲν ἠθέλατε ψηφίσει ὑπὲρ τοῦ ὑπουργείου, ὅτι ἔκαμε καλὰ καὶ μετεχειρίσθη τὰ χρήματα τῶν ἐπαρχιακῶν ταμείων τῆς ὁδοποιΐας καὶ τὸ ἐθνικὸν, ἐνῷ ἔχομεν ἀνάγκην νὰ διορθωθῶσιν αἱ ἐπαρχιακοὶ ὁδοί.

§281ΜΠΟΥΤΟΣ. Τὸ αὐτὸ παράπονον ἤκουσα καὶ ἀπὸ τὸν κ. Παρίσην.

§282ΠΑΡΙΣΣΗΣ. Καὶ εἰς τὸν δῆμον Πανόρμου τῆς Τήνου κατηργήθη τὸ ἐκεῖ σχολεῖον, καὶ ὅλη ἡ ἐπαρχία ὅπου ἔχω τὴν τιμὴν ν’ ἀντιπροσωπεύω τώρα ἔχει ἓν μόνον σχολεῖον. Παρακαλῶ λοιπὸν τὴν κυβέρνησιν νὰ ἐπαναφέρῃ τὸ σχολεῖον, διότι ἡ ἀπόστασις τοῦ δήμου αὐτοῦ ἀπὸ τῆς πρωτευούσης εἶναι ἀρκετὰ μεγάλη, καὶ ὁ δῆμος ἐκεῖνος, κύριοι, εἶναι μεγαλείτερος κατὰ τὸν πληθυσμὸν καὶ τῆς πρωτευούσης αὐτῆς.

§283ΜΠΟΥΤΟΣ. Λοιπὸν ἐὰν ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐκκλησιαστικῶν σπουδαίως σκέπτεται νὰ ἐπαναφέρῃ τὰ σχολεῖα αὐτὰ ἢ νὰ συστήσῃ καὶ ἄλλα, διότι αὐτὸς εἶναι εἰς θέσιν καλλιτέραν νὰ γνωρίζῃ, διότι βεβαίως ἤθελεν ἔλθει ἐπὶ τοῦ βήματος τούτου νὰ σᾶς εἴπῃ, ὅτι ἐκεῖ ὑπάρχει ἐκείνη ἡ ἀνάγκη, ἐκεῖ ἡ ἄλλη καὶ ἑπομένως τί πρέπει νὰ γίνῃ· ἀλλ’ ὁ κ. ὑπουργὸς σᾶς εἶπε καθαρὰ, ὅτι ἔχει ὅλην τὴν διάθεσιν καὶ νὰ ἐπαναφέρῃ τὰ καταργηθέντα σχολεῖα καὶ νὰ συστήσῃ καὶ νέα, ἀλλὰ δὲν ἔχει χρήματα, καὶ, κύριοι, ὕστερον ἀπὸ τὴν βεβαίωσιν ταύτην ὁ κ. πρωθυπουργὸς καταβαίνων ἀπὸ τοῦ βήματος εἶπε, ζητῶν ἀπὸ τὴν Βουλὴν, πίστωσιν 10,000 δραχμῶν διὰ νὰ χρησιμεύσῃ εἰς σύστασιν σχολείων.

§284ΤΙΝΕΣ. Ὄχι, διὰ νὰ συστήσῃ νέα, ἀλλὰ νὰ ἐπαναφέρῃ τὰ καταργηθέντα.

§285ΜΠΟΥΤΟΣ. Ἐγὼ δὲν εἶμαι κατ’ ἀρχὴν κατὰ τῆς προτάσεως αὐτῆς, ἀλλὰ ὅπως ἐφέρθη νομίζω, ὅτι θὰ εὑρεθῶ εἰς τὴν δυσάρεστον ἀνάγκην νὰ ψηφίσω κατ’ αὐτῆς, διότι ὅταν σᾶς εἶπεν ζητεῖ 10,000 δραχμὰς διὰ σχολεῖα, ζητεῖ νὰ κάμῃ σχολεῖα, πλήρη ἢ ἀπὸ μίαν τάξιν;

§286ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Τριτοβάθμια.

§287ΜΠΟΥΤΟΣ. Ἐὰν θέλετε νὰ κάμετε τριτοβάθμια σχολεῖα, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐκπληρωθῶσιν ὅλαι αἱ ἀπαιτήσεις τῶν βουλευτῶν. Λοιπὸν, κύριοι, διὰ τοῦτο ἐγὼ πιστεύω νὰ ᾖναι σύμφωνος καὶ ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐκκλησιαστικῶν καθὼς καὶ ὁ κ. πρωθυπουργὸς, ὅτι ἐν ὅσῳ δὲν ἔχωμεν ἐνώπιόν μας ὡρισμένην δαπάνην διὰ πίστωσιν ὡρισμένων Ἑλληνικῶν σχολείων, μοὶ φαίνεται ὅτι δὲν εἶναι οὔτε ὀρθὸν οὔτε δίκαιον νὰ δώσωμεν πίστωσιν καὶ νὰ συστήσωμεν σχολεῖα, καὶ τὸ ποῦ δὲ νὰ συστηθῶσι νὰ μείνῃ εἰς τὴν κυβέρνησιν. Εἰς τὸν προϋπολογισμὸν δίδοντες πίστωσιν, πρέπει νὰ γινώσκωμεν διὰ ποῖα ὡρισμένως δίδεται. (θόρυβος). Ἀπαντῶ, κ. Ῥηγόπουλε, ὅτι ἡ ἐπαρχία σας ἔχει 5 καὶ περισσότερα σχολεῖα.

§288ΡΗΓΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ ἐπαρχία τῆς Γόρτυνος.....

§289ΜΠΟΥΤΟΣ. Θὰ ᾖμαι σύμφωνος, δὲν εἶμαι ἐναντίος, ὅτι ἡ ἐπαρχία τῆς Γόρτυνος ἔχει 7 Ἑλληνικὰ σχολεῖα, ἂς ἔχῃ 13, ἀλλ’ ἡ ἐπαρχία Μεσσήνης, ἥτις ἔχουσα 25,000 πληθυσμὸν ἔχει ἕν! Δι’ αὐτὸν τὸν λόγον, κύριοι, σᾶς λέγω, ὅτι πρέπει νὰ ὁρίσωμεν εἰς τὸν προϋπολογισμὸν καὶ νὰ μὴ δώσωμεν πίστωσιν ἀόριστον, χωρὶς νὰ εἴπωμεν, ὅτι τὴν δίδομεν διὰ τὸ δεῖνα ἢ δεῖνα σχολεῖον, καθ’ ὅσον ἄλλως καὶ ἐγὼ προτείνω νὰ συστηθῇ σχολεῖον δεύτερον εἰς τὴν ἐπαρχίαν Μεσσήνης.

§290ΤΙΝΕΣ. Ἀρκετά.

§291ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον τοῦ προϋπολογισμοῦ......

§292ΤΙΝΕΣ. Ὅπως ἔχει.

§293ΕΤΕΡΟΙ. Ὄχι ὅπως ἔχει, μὲ τὴν προσθήκην.

§294ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται πλεῖστοι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη τὸ ἄρθρον τοῦ προϋπολογισμοῦ ὅπως ἔχει.

§295ΜΙΛΗΣΗΣ. Τὸ παραδέχθη ἡ Βουλὴ, κ. πρόεδρε, τὸ ἄρθρον ὅπως ἔχει ἢ μὲ τὴν προσθήκην τῶν 10,000 δραχμῶν;

§296ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ἄρθρον ὅπως ἔχει.

§297ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. «Ἄρθρον 14. Ἔξοδα Ἑλληνικῶν σχολείων 50,000 (θόρυβος).

§298ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτὸ παρεδέχθη, κ. πρόεδρε.

§299ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ἄρθρον τοῦ προϋπολογισμοῦ.

§300ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἠκούσαμεν, κ. πρόεδρε.

§301ΔΑΓΡΕΣ. Ἔμεινε, κ. πρόεδρε, εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ καταργήσῃ σχολεῖα καὶ νὰ προσθέσῃ ἐκεῖ ὅπου νομίζει ἀναγκαῖον, χωρὶς ν’ αὐξήσῃ τὴν δαπάνην τοῦ προϋπολογισμοῦ.

§302ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. Ἄρθρον 15. «Ἀγορὰ βιβλίων.........

§303ΣΑΡΑΒΑΣ. Κύριοι, ἡ Βουλὴ ἐσύστησε τὴν πρότασιν τοῦ κ. Παπαμιχαλοπούλου νὰ δοθῇ συνδρομὴ εἰς τὴν ἔκδοσιν τῶν παραλλήλων βίων τῶν νεωτέρων ἀνδρῶν τῆς Ἑλλάδος ὑπὸ τοῦ κ. Γούδα. Σήμερον πρόκειται νὰ ἐγγραφῇ ἡ σχετικὴ πίστωσις· κατὰ τὴν πρότασιν τοῦ κ. Παπαμιχαλοπούλου, ἡ Βουλὴ εἶπε νὰ συστηθῇ εἰς τὴν Κυβέρνησιν ἡ αἴτησις ἵνα ληφθῶσι 400 ἀντίτυπα. Ὁ κ. Γούδας, ὡς γνωρίζετε, τὸν ἕνα τόμον τὸν ἐξέδωκε, μέλλει δὲ, ὡς μοὶ εἶπε, νὰ ἐκδώσῃ καὶ ἄλλους δύω προσεχῶς. Ἐρωτῶ τὴν Βουλὴν τί ἐννοεῖ; νὰ συστήσῃ τὴν συνδρομὴν τῶν 400 ἀντιτύπων διὰ τὸν πρῶτον ἤδη ἐκδοθέντα τόμον, ἢ καὶ διὰ τοὺς δύο ὅσον οὔπω ἐκδοθησομένους;

§304ΠΟΛΛΟΙ. Διὰ τοὺς τρεῖς τόμους.

§305Α. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ὑποθέτω, ὅτι ἐννοεῖ καὶ διὰ τοὺς τρεῖς τόμους καὶ δι’ ὅλους, διότι δὲν ἤθελον ὑποθέσει, ὅτι τοῦτο πρέπει νὰ τὸ κάμῃ μόνον διὰ νὰ ἀρχίσῃ τὸ ἔργον καὶ ὕστερον νὰ σταματίσῃ· καὶ αὐτὴ ἡ σύστασις ἔγινε καὶ διὰ τὸ σύγγραμμα τοῦ κ. Σάθα.

§306ΣΑΡΑΒΑΣ. Λοιπὸν τότε θέλει ἀναγραφῆ πίστωσις διὰ τὸν ἕνα τόμον, ὅστις ἐξεδόθη, καὶ διὰ τοὺς δύο, οἵτινες μέλλουν νὰ ἐκδοθῶσιν, ἐκ δραχμῶν 8,400.

§307ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§308ΣΑΡΑΒΑΣ (ὑπουργ. Παιδείας). Δευτέρα πίστωσις ἐγένετο διὰ τὸ πολλοῦ λόγου ἄξιον σύγγραμμα τοῦ κ. Σάθα, ὥστε πρέπει ν’ ἀναγραφῇ πίστωσις καὶ δι’ αὐτὸ ἐκ 4,000 δραχμῶν.

§309ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§310ΣΑΡΑΒΑΣ. Ὁ κ. πρόεδρος ἐξήγησε προηγουμένως τοὺς λόγους, διὰ τοὺς ὁποίους δὲν εἶχον καταχωρισθῆ εἰς τὸν προϋπολογισμόν.

§311ΚΑΤΡΙΒΑΝΟΣ. Ἐγὼ σᾶς ἐζήτησα τὸν λόγον, κ. πρόεδρε, ἰδοὺ τὶ τρέχει, ἤθελα νὰ μάθω ἀπὸ τὸν κ. ὑπουργὸν, εἰς τὸν ὁποῖον ἐστάλη ἡ ἀναφορὰ καὶ σύστασις τοῦ κ. Γούδα, εἰς πόσα ἔτη θὰ τελειώσῃ αὐτὴ ἡ ὑπόθεσις; διότι δὲν ἐννοοῦμεν νὰ δίδωμεν χρήματα καὶ νὰ ἐξακολουθῇ αὐτὴ ἡ κατάστασις 50 χρόνους, ἡμεῖς πρέπει νὰ γνωρίζωμεν ἐκ τῶν προτέρων πόσοι τόμοι θὰ ἐκδοθοῦν.

§312Α. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Κάμνω τὴν παρατήρησιν εἰς τὸν κ. βουλευτήν.......

§313ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ζήτημα εἶναι τετελεσμένον.

§314ΚΑΤΡΙΒΑΝΟΣ. Κ. πρόεδρε, παρῆλθεν ἡ συζήτησις διὰ τὰ Ἑλληνικὰ σχολεῖα καὶ δὲν ἔλαβον τὸν λόγον νὰ ὁμιλήσω, διότι ἤκουσα ὅλον τὸν κόσμον νὰ λέγῃ, ὅτι ἔχει ἀνάγκην σχολείων· ἡ ἐπαρχία Μεγαλουπόλεως, ἡ ὁποία δίδει 500,000 δραχ. εἰς τὸ δημόσιον, δὲν ἔχει παρὰ ἓν καὶ ὅμως δὲν ὡμίλησα τότε, ἔρχομαι ὅμως νὰ εἴπω εἰς τὸ κεφάλαιον αὐτὸ τοῦ κ. Γούδα, καὶ δὲν ἀνθίσταμαι εἰς αὐτὸ, ἀλλὰ θέλω νὰ μάθω ἂν ἡ κατάστασις αὕτη θὰ ἐξακολουθήσῃ ἐπὶ πολλὰ ἔτη, διότι δὲν ἐννοοῦμεν νὰ δίδωμεν ἐπὶ 50 ἔτη αὐτὴν τὴν συνδρομήν.

§315ΜΙΛΗΣΗΣ. Ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος ἐλησμόνησε τὴν ἀπόφασιν, τὴν ὁποίαν ἔκαμεν ἡ Βουλὴ περὶ τούτου.

§316ΚΑΤΡΙΒΑΝΟΣ. Δὲν ἐλησμόνησα, σύστασιν ἔκαμεν ἡ Βουλὴ καὶ ὄχι ἀπόφασιν.

§317ΜΙΛΗΣΗΣ. Ναὶ σύστασιν, ἀλλὰ τὴν σύστασιν ἔκαμεν ἡ Βουλὴ δι’ ἀποφάσεως ἢ πῶς ἄλλως; Ἡ Βουλὴ λοιπὸν ἀπεφάσισεν, εἴτε ἐσύστησεν εἰς τὴν κυβέρνησιν, διὰ νὰ μὴ σκανδαλίσω τὸν κ. Κατριβᾶνον, νὰ συντρέξῃ τὸν κ. Γούδαν εἰς τὸ σύγγραμμα, τὸ ὁποῖον ἐκδίδει, καὶ τὸ ὁποῖον δὲν θ’ ἀποτελέσῃ πλέον τῶν δέκα τόμων.

§318ΛΕΚΚΑΣ. Δὲν εἶναι ἀληθὲς, ὁ κ. Γούδας ἔχει ὁρίσει τὴν ὕλην.

§319ΜΙΛΗΣΗΣ. Δὲν ἤκουσα τὸν κ. Λέκαν, διὰ νὰ τῷ ἀπαντήσω. Λοιπὸν, κ. πρόεδρε, εἶναι γνωστὸν, ὅτι τὸ σύγγραμμα τοῦ κ. Γούδα δὲν θὰ ἀποτελέσῃ πλέον τῶν 10 τόμων, ὥστε ὅσα εἶπεν ὁ κ. Κατριβᾶνος δὲν ἔχουν τὸν τόπον των, ἐκτὸς ἂν ἐπεδίωκον ἄλλον σκοπόν. Εἶναι δὲ, κ. πρόεδρε, καὶ ἄτοπον, ἵνα μὴ τι ἄλλο εἴπω, νὰ ῥίπτωνται εἰς τὸ μέσον τῆς Βουλῆς ἄδικοι ὑπόνοιαι, προσβάλλουσαι τὴν εὐθύτητα καὶ τὴν καλὴν πίστιν τοῦ κ. Γούδα, διότι οἱ λόγοι τοῦ κ. Κατριβάνου δὲν δύνανται νὰ ἔχουν ἄλλον σκοπὸν, εἰμὴ νὰ παραστήσουν τὸν κ. Γούδαν κερδοσκοποῦντα ἀτόπως καὶ μὲ ζημίαν τῆς ἠθικῆς ὑπολήψεώς του.

§320ΚΑΤΡΙΒΑΝΟΣ. Παρακαλῶ, κ. πρόεδρε, νὰ ἐξηγήσω τοὺς λόγους μου, ὁ κ. Μίλησης δὲν ἔχει δίκαιον νὰ λέγῃ αὐτὰ τὰ πράγματα.

§321ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. «Ἄρθρον 16. Συνδρομὴ εἰς τὴν Φιλεκπαιδευτικὴν ἑταιρίαν 10,000 δραχ.»

§322ΠΟΛΛΟΙ. Δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις.

§323ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν παρεδέχθη (θόρυβος.)

§324ΚΑΤΡΙΒΑΝΟΣ. Δὲν ἐνόησα νὰ ῥίψω μομφὴν κατὰ τοῦ κ. Γούδα, ἀλλ’ ἠθέλησα νὰ δικαιολογήσω τὴν ψῆφόν μου. Δίδοντες αὐτὰς τὰς δραχμὰς ἕως πότε θὰ τὰς δίδωμεν καὶ πόσοι θὰ ᾖναι οἱ τόμοι; διότι ἡ Βουλὴ εἶπεν, ὅτι πρέπει νὰ λάβωμεν 400 σώματα. Δὲν εἶναι γνωστὸν λοιπὸν αὐτό· ὥστε ὁ κ. Μίλησης εἶπεν ὅτι τὸ ἔῤῥιψα ἀτόπως διὰ νὰ ἐπιῤῥίψω μομφὴν, ἔκαμε πολὺ ἄδικον εἰς ἐμὲ, διότι τὸν κ. Γούδαν τὸν τιμῶ καὶ τὸν ἐκτιμῶ. Ἐζήτησα λοιπὸν αὐτὰς τὰς πληροφορίας διὰ νὰ γνωρίζω καὶ πόσοι θὰ ᾖναι αὐτοὶ οἱ τόμοι, διὰ νὰ μὴ παρατείνεται αὐτὴ ἡ κατάστασις.

§325ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (Ἀναγινώσκει). «Κεφάλ. 4. Δημοτικὴ ἐκπαίδευσις». «Ἄρθρον 1. Προσωπικὸν δημοτικῶν σχολείων 148, 000». Ὑπάρχει γνώμη τῆς ἐπιτροπῆς. (Ἀναγινώσκει). «Ἐπὶ τοῦ Κεφ. 4, «Δημοτικὴ ἐκπαίδευσις» ἡ ἐπιτροπὴ συνίστησι πρὸς τὸν ὑπουργὸν, ὅπως ἡ κυβερνητικὴ συνδρομὴ πρὸς τοὺς δήμους ἀπονέμηται δικαιότερον, λαμβανομένων ὑπ’ ὄψιν τῶν πράγματι ἀπόρων δήμων».

§326Δ. ΣΑΡΑΒΑΣ (Ὑπουργὸς Ἐκκλησιαστικῶν). Μίαν παρατήρησιν ἔχω νὰ φέρω ἐπὶ τῆς γνώμης τῆς ἐπιτροπῆς. Ἡ διανομὴ τῶν συνδρομῶν εἰς τὰ δημοτικὰ σχολεῖα κανονίζεται κατὰ τὸ τέλος τοῦ ἔτους διὰ τὸ ἑπόμενον, ὥστε ἐγὼ εὗρον κανονισμένον τὸ ἀντικείμενον αὐτό. Ἂν ἑπομένως ἐννοῇ ἡ ἐπιτροπὴ νὰ λάβῃ ὁ ὑπουργὸς ὑπ’ ὄψιν τὴν παρ’ αὐτῆς ἐκφραζομένην εὐχὴν διὰ τὸ μέλλον, δὲν ἔχω τι νὰ εἴπω. Ἂν ἐννοῇ διὰ τὸ παρελθὸν, ἐγὼ οὐδόλως συμμετέσχον τούτου.

§327ΔΑΓΡΕΣ. Ἡ ἐπιτροπὴ ἐννοεῖ ὅτι ἔλαβον χώραν καταχρήσεις καὶ ἐννοεῖ νὰ συστήσῃ εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ μὴ ἐξακολουθήσῃ τὸ τοιοῦτον.

§328ΠΟΛΛΟΙ. Ἀρκετά. Δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις.

§329ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν ἡ Βουλὴ παρεδέχθη τὸ ἄρθρον 1 τοῦ προϋπολογισμοῦ ὡς ἔχει. Ἐνταῦθα ἐγένετο δεκτὸν καὶ τὸ ἄρθρον 2 «ἔξοδα δημοτικῶν σχολείων 4,800», ἄνευ ἀντιῤῥήσεως.

§330ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (Ἀναγινώσκει). «Κεφ. 5. Βοηθήματα 9,000».

§331ΜΙΛΗΣΗΣ. Εἶμαι ἐναντίος τῆς ἐν τῷ κεφαλαίῳ τούτῳ πιστώσεως τῶν βοηθημάτων. Ἐσυνειθίσαμεν, Κύριοι, νὰ ἀναθέτωμεν εἰς τὸ Κράτος τὰ πάντα· ἐν ἐπιμέτρῳ δὲ τὸ Κράτος δίδει ἐν ὀνόματι ἡμῶν καὶ ἐλεημοσύνας, αὐτὸ εἶναι ἄτοπον. Εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν ἐδώκαμεν ἤδη ποσὸν διὰ βοηθήματα ἱκανὸν, δίδομεν τώρα καὶ εἰς τὸ τῆς Ἐκπαιδεύσεως 9,000 δραχμάς. Καὶ τὸ Κράτος, Κύριοι, ὡς κακῶς διαχειρίζεται τὰ πάντα, οὕτω κακῶς διανέμει καὶ τὴν ἐλεημοσύνην. Δὲν θέλω ν’ ἀναφέρω εἰδικὰς περιστάσεις, ἀλλ’ ἐν γένει ὁμιλῶν, λέγω, ὅτι αὐτὸ τὸ δικαίωμα κακῶς τὸ μεταχειρίζεται τὸ Κράτος πάντοτε. Καὶ ὅταν, Κύριοι, φαινώμεθα τόσον φειδωλοὶ εἰς θεραπείαν ἀναγκῶν ἱερῶν διὰ τὸν πνευματικὸν φωτισμὸν τοῦ ἔθνους, μοὶ φαίνεται ὅτι πρέπει νὰ φαινώμεθα ἔτι φειδωλότεροι εἰς τὸ δίδειν ἐλεημοσύνας. Παρακαλῶ αὐτὸ τὸ κονδύλιον νὰ ἀφαιρεθῇ ἐντελῶς ἀπὸ τὸν προϋπολογισμόν.

§332Δ. ΣΑΡΑΒΑΣ (Ὑπουργὸς Ἐκκλησιαστικῶν). Δὲν γνωρίζω τί ἐγένετο κατὰ τὸ παρελθὸν, πιστεύω ὅμως ὅτι τόσον εὐτελοῦς ποσοῦ εἰς ἔργα φιλανθρωπίας προωρισμένου, οὐδεὶς ὑπουργὸς εὑρέθη, ὅστις νὰ κάμῃ κακὴν χρῆσιν. Εἰς 2,000 δραχμῶν προωρισμένας εἰς βοηθείας κληρικῶν γερόντων, ἀπόρων καὶ τῶν οἰκογενειῶν τῶν ἀποβιωσάντων, 4,000 προωρισμένας ἐπίσης διὰ ἀπόρους ἑλληνοδιδασκάλους, καθηγητὰς καὶ τὰς οἰκογενείας αὐτῶν, καὶ 3,000 διὰ δημοδιδασκάλους ὁμοίας κατηγορίας, ἰδοὺ εἰς τί συνίστανται τὰ πολύκροτα βοηθήματα τοῦ ὑπουργείου τῆς Παιδείας. Δύναμαι νὰ σᾶς βεβαιώσω, στηριζόμενος εἰς πληροφορίας τῆς ὑπηρεσίας, ὅτι ἐγένετο ἡ πλέον εὐσυνείδητος χρῆσις. Μάλιστα ἐπειδὴ ἡ ἐπιτροπὴ εἶχεν ἐκφράσει τὴν ἐπιθυμίαν νὰ ἴδῃ κατὰ ποῖον τρόπον διανέμονται τὰ βοηθήματα, καὶ μολονότι ἐφρόνουν ὅτι καὶ ἐπὶ τῶν ὑπὸ τοῦ δημοσίου ταμείου διδομένων ἐλεημοσυνῶν πρέπει νὰ τηρῆται τὸ θεῖον παράγγελμα «μὴ γνώτω ἡ δεξιά σου τί ποιεῖ ἡ ἀριστερὰ», ἔσπευσα νὰ ὑποβάλω ὀνομαστικὸν κατάλογον καθ’ ἡλικίαν ὅλων ὅσοι ἐβοηθήθησαν μέχρι τοῦδε· ἐξ αὐτοῦ θέλετε παρατηρήσει ποσάκις τὰ βοηθήματα ταῦτα ἐχρησίμευσαν διὰ νὰ σπογγίσωσι τὰ δάκρυα τῆς δυστυχίας. Θὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ φυλλολογήσητε τὸν κατάλογον τὸν ὁποῖον ἔδωσα εἰς τὸν πρόεδρον τῆς ἐπιτροπῆς καὶ νὰ μοὶ εἴπητε ἂν πρόσωπόν τι τὸ ὁποῖον δὲν ἦτο ἄξιον φιλανθρωπίας ἐβοηθήθη.

§333ΜΙΛΗΣΗΣ. Εἰς τὴν ἔκθεσίν της ἡ ἐπιτροπὴ λέγει, ὅτι δὲν ἔλαβε τοιοῦτον κατάλογον.

§334ΧΑΤΖΙΣΚΟΣ. Ὑπεγράφη ἡ ἔκθεσις καὶ τὴν δευτέραν ἡμέραν ἦλθεν ὁ κατάλογος.

§335Δ. ΣΑΡΑΒΑΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐκκλησιαστικῶν). Δὲν γνωρίζω πότε ὑπεγράφη ἡ ἔκθεσις, γινώσκω μόνον ὅτι τὴν 15ην μοὶ ἐδόθη τὸ ἔγγραφον τῆς ἐπιτροπῆς, καὶ τὴν 16ην ἐστάλη ὁ κατάλογος. Ἐκτὸς τούτου, λαμβάνουσι τακτικὰ βοηθήματα καθηγηταί τινες οἱ ὁποῖοι ὑπηρέτησαν ἱκανὰ ἔτη, δὲν ἠδυνήθησαν ὅμως νὰ συμπληρώσωσι τὰ ἔτη τῆς συντάξεώς των. Τὰ περισσότερα βοηθήματα δίδονται κατὰ τὰς ἡμέρας τοῦ Πάσχα καὶ τῶν Χριστουγέννων, ἀφοῦ συνταχθῇ κατάλογος ἐπὶ τῇ βάσει τῶν πληροφοριῶν τῆς ὑπηρεσίας.

§336ΠΟΛΛΟΙ. Ἀρκετὰ κ. πρόεδρε.

§337ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παραδέχεται ἡ Βουλὴ τὸ ἄρθρον ὡς ἔχει ἐν τῷ προϋπολογισμῷ;

§338ΠΟΛΛΟΙ. Δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις. Αὔριον κ. πρόεδρε. (Πολλοὶ ἐγείρονται ὅπως ἀναχωρήσωσι).

§339ΤΙΝΕΣ (ἐκ δεξιῶν). Ἔχομεν αὔριον;

§340ΠΟΛΛΟΙ (ἐξ ἀριστερῶν). Μάλιστα αὔριον (θόρυβος μέγας).

§341ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι, αὔριον ἔχει συνεδρίασιν.

§342ΤΙΝΕΣ (ἐκ δεξιῶν). Ὄχι δὲν ἔχομεν αὔριον, τὴν δευτέραν!

§343ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπαναλαμβάνω αὔριον ἔχομεν, νὰ μὴ φωνάζῃ κανεὶς ὅτι δὲν τὸ ἤκουσε. Λύεται ἡ συνεδρίασις. Ὥρα 6 μ. μ.