1869.10.14

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 49.

τῆς 14 Ὀκτωβρίου 1869.

(Τρίτη).

Ὥρα 12.

Μετὰ τὴν ἐκφώνησιν τοῦ ὀνομαστικοῦ καταλόγου, τῆς Βουλῆς εὑρεθείσης ἐν ἀπαρτίᾳ, ἀνεγνώσθησαν τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως καὶ ἐπεκυρώθησαν.

§1ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (ἀναγινώσκει). Ὁ πρόεδρος τοῦ ναυτικοῦ ἀπομαχικοῦ ταμείου ζητεῖ νὰ λάβῃ γνῶσιν τῶν εἰς τὴν Βουλὴν παρουσιασθεισῶν χθὲς ἀναφορῶν ναυτικῶν, ὅπως ἐξηγήσῃ εἰς τὴν Βουλὴν τίνες οἱ ὑπογράψαντες καὶ τίνα τὰ αἴτια.

§2ΤΙΝΕΣ. Εἰς τὴν ἐπιτροπὴν τῶν ναυτικῶν.

§3ΝΙΚΟΔΗΜΟΣ. Αὐτὸς εἶναι ὑπάλληλος, καὶ ὅ,τι ἐνεργεῖται εἰς τὸ ταμεῖον, ἐνεργεῖται ὑπὸ τὴν ἐποπτείαν τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Ναυτικῶν.

§4ΛΕΚΚΑΣ. Καὶ αὐτὸς διὰ τοῦ προϊσταμένου του ἔπρεπε νὰ ζητήσῃ, διότι ἄλλως θὰ ἔχωμεν ὅ,τι εἴχομεν περὶ τοῦ ὑπομοιράρχου.

§5ΝΙΚΟΔΗΜΟΣ. Ἔπρεπε νὰ ζητήσῃ διὰ τοῦ προϊσταμένου του τὰς πληροφορίας, διότι ἡ ὑπηρεσία ἐνεργεῖται διὰ τοῦ ὑπουργοῦ τῶν ναυτικῶν.

§6ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νὰ σταλῇ εἰς τὴν ἐπιτροπὴν τῆς Βουλῆς, καὶ αὐτὴ θὰ ἐξετάσῃ τὰ πάντα.

§7ΠΑΠΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ ἀναφορὰ πρέπει ν’ ἀποῤῥιφθῇ.

§8ΤΡΙΓΓΕΤΑΣ. (ὑπουργὸς Ναυτικῶν). Νὰ σταλῇ εἰς τὴν ἐπιτροπὴν τῶν ἀναφορῶν.

§9ΚΩΝΣΤΑΝΤΑΣ. Νὰ σταλῇ ἡ ἀναφορὰ εἰς τὴν ἐπιτροπὴν τῶν ναυτικῶν, καὶ νὰ προσκληθῇ ὁ κ. Ζωχιὸς νὰ δώσῃ πληροφορίας.

§10ΤΡΙΓΓΕΤΑΣ (ὑπουργὸς Ναυτικῶν). Τὸ ταμεῖον αὐτὸ τὸ ἀπομαχικὸν εἶναι σχεδὸν ἀνεξάρτητον ἀπὸ τὸ ὑπουργεῖον· ἔχει τὸ ὑπουργεῖον τὴν ἀνωτάτην ἐποπτείαν ἐπ’ αὐτοῦ, ἀλλ’ οὐχ ἧττον ἡ ἐπιτροπὴ ἐνεργεῖ ἐπ’ αὐτοῦ καὶ εἶναι ἀνεξάρτητος εἰς τὰς ἐργασίας της, ἔχει δικαιοδοσίαν λίαν ἐκτεταμένην, ὁ ὑπουργὸς δὲν ἔχει παρὰ νὰ θέσῃ τὸ ἐθεωρήθη. Ὁ πρόεδρος τῆς ἐπιτροπῆς ἐπληροφορήθη, φαίνεται, ὅτι ὑπεβλήθησαν κατ’ αὐτῆς ἀναφοραὶ εἰς τὴν Βουλὴν, καὶ διὰ τοῦτο ζητεῖ νὰ ἴδῃ τὰς ἀναφορᾶς· φρονῶ ὅτι τοῦτο δὲν εἶναι ἀντιπειθαρχικὸν, διότι δὲν εἶναι τοιαύτη ἡ ὑπηρεσία, ὥστε ν’ ἀντιβαίνῃ εἰς τοὺς κανόνας· δὲν ὑποβάλλει ἀξιωματικὸς εἰς τὴν Βουλὴν ἀναφορὰν ζητῶν ἕνα ὁποιονδήποτε ἀντικείμενον, ἢ παραπονούμενος διότι ἠδικήθη· ἡ ἐπιτροπὴ εἶναι ἀρχὴ σχεδὸν ἀνεξάρτητος. Φρονῶ λοιπὸν, ὅτι εἶναι δίκαιον νὰ στείλωμεν τὴν ἀναφορὰν αὐτὴν εἰς τὴν ἐπιτροπὴν τῶν ἀναφορῶν, καὶ νὰ ἐξετάσῃ τὴν ὑπόθεσιν· νομίζω δὲ ὅτι δὲν εἶναι κακὸν καὶ ἀντίγραφον νὰ δοθῇ εἰς τὸν πρόεδρον, ἵνα γνωρίζῃ καὶ αὐτὸς τί τρέχει.

§11ΝΙΚΟΔΗΜΟΣ (ἀναγινώσκει). «Τὸ Ναυτικὸν ἀπομαχικὸν Ταμεῖον εἶναι ἴδιον καὶ ἀναφαίρετον τῶν εἰρημένων προσώπων κτῆμα.»

§12ΠΟΛΛΟΙ. Δὲν πρόκειται περὶ τούτου.

§13ΝΙΚΟΔΗΜΟΣ. (ἀναγινώσκει). «Τὰ κεφάλαια τοῦ ἀπομαχικοῦ ταμείου κατατίθενται εἰς τὴν τράπεζαν ἐπὶ τόκῳ, διαχειρίζονται δὲ ὑπὸ τὴν ἐποπτείαν τοῦ ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν ὑπουργοῦ (θόρυβος)». Θέλετε νὰ ἴδητε καὶ τὰ καθήκοντα τῆς ἐπιτροπῆς; (θόρυβος). Σᾶς λέγω ὅτι δὲν ἔχει κανὲν δικαίωμα ὁ πρόεδρος. Θὰ ἔλθω εἰς τὸ βῆμα καὶ θὰ ἐκτανθῶ περισσότερον.

§14ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ ἐπιτροπὴ τῶν στρατιωτικῶν ὑπέβαλε τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ἀξιωματικῶν· ἡ αὐτὴ ἐπιτροπὴ ὑπέβαλε καὶ ἄλλην ἔκθεσιν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ στρατολογίας τοῦ ἔτους 1870, ὡσαύτως ἑτέραν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ τῆς δυνάμεως τοῦ κατὰ γῆν στρατοῦ τοῦ 1870.

§15ΠΟΛΛΟΙ. Νὰ τυπωθῶσιν.

§16Θ. Α. ΖΑΪΜΗΣ (πρωθυπουργός). Διάταξίς τις τοῦ περὶ δημοσίου λογιστικοῦ νόμου, ἡ τοῦ ἄρθρου 98, ἐπιβάλλει εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν τὸ καθῆκον νὰ παρουσιάζῃ κατ’ ἔτος εἰς τὴν Βουλὴν πίνακα τῶν προϋπολογισθέντων ἐσόδων καὶ ἐξόδων τῶν δήμων κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος. Ἡ διάταξις αὕτη, ἂν δὲν ἀπατῶμαι, ἅπαξ ἐξετελέσθη· τὸ ἔργον εἶναι οὐσιωδέστατον, διότι πρέπει οἱ ἀντιπρόσωποι τοῦ ἔθνους νὰ γνωρίζουν τὴν οἰκονομικὴν κατάστασιν τῶν δήμων. Τὸν πίνακα τοῦτον συνώδευσα καὶ μὲ μικρὰν ἔκθεσιν, διὰ νὰ καταστήσω πλέον εὐάρεστον τὴν ἀνάγνωσιν τῶν ἀριθμῶν. (Τὸν καταθέτει).

§17ΠΟΛΛΟΙ. Νὰ τυπωθῇ.

§18Θ. Α. ΖΑΪΜΗΣ. (πρωθυπουργός). Ὑποβάλλω ἕτερον νομοσχέδιον.

ΣΧΕΔΙΟΝ ΝΟΜΟΥ.

Ἄρθρον μόνον. Αἱ διατάξεις τοῦ ἀπὸ 10 Μαρτίου 1847 νόμου περὶ συνοικισμοῦ τῶν Ψαριανῶν εἰς Ἐρέτρειαν τίθενται ἐν ἰσχύϊ ἐπὶ μίαν ἔτι τριετίαν, ἀρχομένην ἀπὸ τῆς δημοσιεύσεως τοῦ παρόντος νόμου.

§19ΠΛΑΣΤΗΡΑΣ. Ὑποβάλλω μίαν πρότασιν, ἀλλὰ παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ μὴ βιασθῇ νὰ τὴν ἀποδοκιμάσῃ· (ψιθυρισμοί). παρακαλῶ νὰ θεωρήσητε τὰ πρακτικὰ ἀποτελέσματα, καὶ κατόπιν νὰ φέρετε τὴν γνώμην σας. Ὑπάρχει γνώμη τις, καὶ γνώμη κοινὴ, ὅτι ἡ Βουλὴ εἶναι τὰ πάντα, ὅτι ὑπὸ τῆς Βουλῆς περιμένονται τὰ πάντα καὶ ἐπὶ τῆς Βουλῆς ῥίπτονται τὰ πάντα. Διὰ νὰ ᾖναι εἰς κατάστασιν ἡ Βουλὴ ν’ ἀνταποκριθῇ εἰς τοιαύτας ὑψηλὰς ἀπαιτήσεις, πρέπει ὅσον τὸ δυνατὸν νὰ ᾖναι ἐλευθέρα. Ἔχω τὴν γνώμην ὅτι ἐν Ἀθήναις δυσκόλως πάντοτε ἡ Βουλὴ συνεδριάζει, δὲν δύναται νὰ ᾖναι πολὺ ἐλευθέρα, ὑπάρχουν αἴτια, τὰ ὁποῖα τὴν ἐπηρεάζουν, ὡς ἐπίσης τὴν ἀναγκάζουσι νὰ ἐπηρεάζῃ ἀκόμη καὶ αὐτὴ ἡ κυβέρνησις ἡ διοικοῦσα, ἂν ἦτο κάπως ὀλιγώτερον ἀπηλλαγμένη ἀπὸ τὸ φορτίον τῶν βουλευτῶν, ὅπως ἔχουσι τὰ πράγματα, ἤθελε μᾶλλον ἐλευθέρως ἐνεργεῖ τὴν διοίκησιν. Ἡ πρότασίς μου εἶναι ἡ ἑξῆς. «Ἡ Βουλὴ ἐν τῇ ἅ. αὐτῆς τῆς βʹ. συνόδου συνεδριάσει, θέλει προσδιορίσει τόπον τῶν συνεδριάσεών της δι’ ὁλόκληρον τὴν βʹ. σύνοδον, ἢ τὴν Αἴγιναν (γέλως), ἢ τὴν Σῦρον, ἢ τὸ Ναύπλιον, ἢ τὴν Τρίπολιν, ἢ τὰς Πάτρας, ἢ τὴν Κέρκυραν, ἢ τὴν Ζάκυνθον, ἢ τὴν Κεφαλληνίαν, ἢ τὸ Μεσολόγγιον ἢ τὴν Λαμίαν, ἢ ὅπου ἀλλοῦ ὑμεῖς θέλετε (θόρυβος)». Δὲν ἔχω περισσότερόν τι νὰ εἴπω, οὔτε μὲ πειράζει ὁ γέλως σας· ἀργότερα θέλετε ἰδεῖ ὅτι εἶναι καλὴ ἡ ἰδέα μου (θόρυβος).

§20ΤΙΝΕΣ. Νὰ τυπωθῇ.

§21ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Νομίζω ὅτι ἡ Βουλὴ ὅπου συνεδριάζει πρέπει νὰ ἔχῃ πλησίον της καὶ τὴν Κυβέρνησιν.

§22ΠΛΑΣΤΗΡΑΣ. Τὸ δεύτερον μέρος τῆς προτάσεώς μου τὸ λύει τοῦτο «Εἷς ὑπουργὸς ἀντιπρόσωπος τῆς Κυβερνήσεως, θέλει παραμένει εἰς τὸν τόπον ὅπου συνεδριάζει ἡ Βουλὴ.» (θόρυβος).

§23ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παραδέχεται ἡ Βουλὴ τὴν ἀρχήν; διότι παρατηρῶ ἀμφιβολίας καὶ κατὰ τὸν κανονισμὸν ἔχει τὸ δικαίωμα ἡ Βουλὴ ν’ ἀποφαίνηται.

§24ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Πρέπει νὰ τυπωθῇ διὰ νὰ ἤμεθα εἰς κατάστασιν νὰ κρίνωμεν.

§25ΠΟΛΛΟΙ. Νὰ τυπωθῇ.

§26ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Πολλὰ καὶ διάφορα εἶδον εἰς τὰς ἐφημερίδας, τὰ ὁποῖα μοῦ ἐφείλκυσαν τὴν προσοχὴν, κυβερνητικὰ καὶ διοικητικὰ, ὑποθέτω ὅτι δὲν εἶναι ὅλα ἀκριβῆ· ὅπως διαφωτισθῶμεν περὶ τῆς ἀληθείας καὶ ἵνα μὴ κυκλοφοροῦν φῆμαι, αἱ ὁποῖαι δὲν εἶναι ἀληθεῖς, κάμνω τὰς ἑπομένας ἐπερωτήσεις· εἰς τὸ δασονομεῖον τῆς ἁγίας Ἄννης κατὰ τὸν νόμον δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ᾖναι παρὰ ἕνας δασονόμος, εἶναι ἀληθὲς ὅτι ὑπάρχουν δύο; Ὑπάρχει διάταγμα Βασιλικὸν, τὸ ὁποῖον ἐσεβάσθησαν ὅλα τὰ ὑπουργεῖα, ὅτι δὲν διορίζονται ἐντόπιοι προϊστάμενοι ὑπηρεσιῶν, ἐν τούτοις τελώνης Κατακώλου εἶναι διωρισμένος εἷς κύριος ὀνόματι Κωτσάντης· ζητῶ λοιπὸν πληροφορίας, ἂν ᾖναι ἀληθὲς, διότι μοῦ λέγουν ὅτι εἶναι ἐντόπιος· ὑποτελώνης Κυλλήνης εἶναι διωρισμένος, ὡς μοὶ λέγουν, εἶναι ἐντόπιος· ζητῶ νὰ μάθω ἂν ᾖναι ἀληθές· προστεθήτω δὲ ὅτι αὐτοὶ οἱ δύο κύριοι εἶναι, ὡς λέγουσιν, ὀφειλέται τοῦ δημοσίου, δὲν τὸ πιστεύω, προστεθήτω ὅτι εἶναι διάφοροι διωρισμένοι ἐν Ἠλείᾳ, οἱ ὁποῖοι εἶναι ὀφειλέται τοῦ δημοσίου.

§27ΔΑΓΡΕΣ. Αὐτὸ δὲν τὸ ἀπαγορεύει ὁ νόμος.

§28ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Ζητῶ νὰ προσκληθῇ ὁ ταμίας τῆς Ἠλείας νὰ μᾶς εἴπῃ, εἶναι διωρισμένοι ἐν Ἠλείᾳ ὀφειλέται τοῦ δημοσίου, εἴτε ἐκ διαχειρίσεως, εἴτε ἐξ ἄλλης ὀφειλῆς, καὶ κατὰ πόσον εἶναι ὀφειλέται. Ἐγὼ δὲν τὸ πιστεύω, ἐπιθυμῶ μόνον νὰ μάθω. Διωρίσθη, λέγουσι, δασονόμος Καρύστου κἄποιος Κότζικας, περὶ τοῦ ὁποίου λέγουν, ὅτι εἶναι καταδεδικασμένος εἰς 15 ἐτῶν πρόσκαιρα δεσμὰ, διὰ καταχρήσεις δημοσίων χρημάτων· προσθέτω, ὅτι αὐτὸς λέγουσι, δὲν ἀνέλαβε τὰ πολιτικά του δικαιώματα· ἐρωτῶ εἶναι ἀληθὲς τοῦτο; Λέγουν, ὅτι διωρίσθη ἐπιστάτης τῶν φυλακῶν Σύρου εἷς Χαντζάρας, λέγουν, ὅτι ἦτο λῃστὴς, λέγουν, ὅτι συνελήφθη ἀπὸ χωροφύλακα, ὁ ὁποῖος ἑτοιμάζεται νὰ ζητήσῃ τὴν ἀμοιβὴν, ἡ ὁποία ἦτο προκεκηρυγμένη διὰ τὴν σύλληψιν τοῦ λῃστοῦ τούτου, (ψιθυρισμοὶ) Εἶναι φῆμαι, αἱ ὁποῖαι τριγυρίζουν, αἱ ὁποῖαι ἐπαναλαμβάνονται εἰς τὴν δημοσιότητα· ἂν ᾖναι ψεύματα, τὰ ὁποῖα θίγουν τόσον σοβαρὰ ζητήματα, πρέπει νὰ διαψευσθοῦν, ἵνα μὴ πλανᾶται ἡ κοινὴ γνώμη· λέγουν λοιπὸν, ὅτι ὁ ἀποκεκηρυγμένος αὐτὸς λῃστὴς διωρίσθη ἐπιστάτης τῶν φυλακῶν Σύρου. Τώρα δὲν λέγω πλέον ὅτι λέγουν, ἀλλὰ λέγω, λέγω ἐγὼ, ὅτι ἕνας ἀπὸ τοὺς διασημοτέρους ἢ τοὺς μᾶλλον διακριθέντας νομάρχας ἐπὶ αὐθαιρεσίᾳ κατὰ τὰ 68, ἦτο καὶ ἂν δὲν ἤρχετο πρῶτος ἤρχετο δεύτερος μετὰ τὸν Σακόῤῥαφον, ὁ πρώην νομάρχης Ζακύνθου Παγανέλης· δὲν ἐπαναλαμβάνω ὅσα λέγει ἡ σκανδαλώδης χρονικὴ τοῦ νήσου ἐκείνης, θέλω ν’ ἀναφέρω μόνον ἐπίσημον πρᾶγμα. Ὁ ἄνθρωπος οὗτος μετετέθη ἀπὸ νομάρχης Ζακύνθου, νομάρχης Τριπόλεως· ἀναχωρῶν δ’ ἐκεῖθεν ἐπῆρε μαζί του 400 δραχμὰς, τὰς ὁποίας ἐχρεωστοῦσε ἀπὸ χαρτόσημον διαβατηρίων, τὰ ὁποῖα εἶχε πάρει ἀπὸ τὸ ταμεῖον· ὁ ἄνθρωπος οὗτος, ἀναχωρῶν ἐκεῖθεν ἐπληρώθη τὸν μισθὸν τοῦ μηνὸς, τὸν ὁποῖον ὑπηρέτησε, πηγαίνει εἰς Τρίπολιν καὶ λαμβάνει ἐκ δευτέρου τὸν μισθὸν τοῦ αὐτοῦ μηνός. Ταῦτα τὰ λέγω ἐγὼ, καὶ δὲν τὰ λέγουν ἄλλοι. Περὶ τούτου ἠμείφθησαν ἐπίσημος ἀλληλογραφία μεταξὺ τοῦ ταμίου Ζακύνθου καὶ τοῦ ταμίου Τριπόλεως, ἔλαβε γνῶσιν καὶ τὸ ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν. Ζητῶ νὰ κατατεθῶσιν ὅλα τὰ ἔγγραφα, τὰ ὁποῖα ἀφορῶσιν αὐτὴν τὴν ὑπόθεσιν τῆς ἀφαιρέσεως τῶν δημοσίων χρημάτων ἐκ μέρους τοῦ Παγανέλη, τοῦ ἐξακολουθοῦντος ἀκόμη νὰ ὑπάρχῃ εἰς ἀνωτάτας διοικητικὰς θέσεις, καὶ λέγω νὰ κατατεθῶσι, διότι ὑποθέτω, ὅτι περὶ ὅλων αὐτῶν, ὁ ὑπουργὸς τῶν ἐσωτερικῶν καὶ πρωθυπουργὸς, δὲν ἔχει γνῶσιν· ἅμα κατατεθῶσι καὶ τὸ πρᾶγμα, φρονῶ, ὅτι εἶναι, ὡς τὸ παρέστησα, δὲν ἔχω ἀμφιβολίαν, ὅτι ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν ἐσωτερικῶν θέλει προκαλέσει τὴν παῦσιν τοῦ Παγανέλη, διότι δὲν νομίζω νὰ ᾖναι παράδειγμα ἠθικοποιήσεως τῆς κοινωνίας νὰ διατηροῦνται εἰς ἀνωτάτας θέσεις ἄνθρωποι τοιούτων προηγουμένων· ὅταν κατατεθοῦν τὰ ἔγγραφα, θέλω ἐπεκτανθῆ περισσότερον, καθόσον ἀφορᾷ τὴν ποιότητα τοῦ νομάρχου τούτου.

§29ΑΥΓΕΡΙΝΟΣ. (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Νὰ σταλοῦν τὰ πρακτικὰ εἰς τὸ ὑπουργεῖον καὶ θὰ δοθῶσιν αἱ δέουσαι πληροφορίαι.

§30Κ. ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Ἐπειδὴ ὁ ὑπουργὸς τῆς δικαιοσύνης δὲν εἶναι παρών.....

§31ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Θὰ ὁρισθῇ ἡμέρα.

§32Θ. Α. ΖΑΪΜΗΣ (Πρωθυπουργός). Παρατηρῶ εἰς τὴν Βουλὴν, ὅτι καὶ περὶ τοῦ Χαντζάρα, καίτοι ἀπουσιάζοντος τοῦ ὑπουργοῦ τῆς δικαιοσύνης, θέλουν δοθῆ ὅλαι αἱ πληροφορίαι· ἡ ἀπουσία τοῦ ὑπουργοῦ τῆς δικαιοσύνης δὲν θέλει ἐμποδίσει τὴν ἀπάντησιν.

§33ΔΑΓΡΕΣ. Νομίζω, ὅτι δὲν δυνάμεθα νὰ προβῶμεν εἰς ἀπόφασιν· ὁ ὑπουργὸς πρέπει ἁπλῶς μόνον νὰ προσκληθῇ νὰ δώσῃ πληροφορίας, καὶ ἂν δὲν ᾖναι ἀρκεταὶ, νὰ ζητηθῇ ἡ κατάθεσις τῶν ἐγγράφων.

§34ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Ἐγὼ ζητῶ τὰ ἔγγραφα, τὰ ὁποῖα ἀποβλέπουν τὸ χρηματικὸν τῶν διαβατηρίων, τὸ ὁποῖον ἐσφετερίσθη ὁ πρώην νομάρχης Ζακύνθου καὶ μετὰ ταῦτα Τριπόλεως καὶ νῦν Λακωνίας, καθὼς καὶ τὰ ἔγγραφα, τὰ ὁποῖα ἀφοροῦν τὴν διπλῆν πληρωμὴν τοῦ μισθοῦ του, παρακαλῶ λοιπὸν νὰ κατατεθοῦν.

§35Θ. Α. ΖΑΪΜΗΣ (πρωθυπουργός). Θὰ δοθῶσιν αἱ πληροφορίαι, αἱ ὁποῖαι θὰ στηρίζωνται ἐπὶ τῶν ἐγγράφων· ὅταν ἡ Βουλὴ πεισθῇ, ὅτι τὸ ὑπουργεῖον δὲν λέγει τὴν ἀλήθειαν, τότε δύναται ν’ ἀπαιτήσῃ τὴν κατάθεσιν τῶν ἐγγράφων αὐτῶν, διότι ἔγγραφα ὑπηρεσίας καὶ τὰ ἀρχεῖα τοῦ ὑπουργείου δὲν δύνανται νὰ κατατεθῶσιν εἰς τὴν Βουλήν· ἂν δὲν πεισθῆτε ἐκ τῶν πληροφοριῶν, τότε θέλομεν φέρει ἔγγραφα, ἀλλὰ δὲν δυνάμεθα ν’ ἀποδεχθῶμεν τὴν ἀρχὴν, ὅτι δι’ ἀντικείμενα τῆς ὑπηρεσίας δυνάμεθα νὰ φέρωμεν ἔγγραφα ἐκκρεμῆ πρὶν τελειώσῃ ὑπόθεσίς τις.

§36ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Τίποτε δὲν εἶναι μυστικὸν παρὰ τὰ διπλωματικὰ ἔγγραφα. Τὸ ζήτημα αὐτὸ δὲν πρέπει νὰ τὸ παρατρέξωμεν· ἕκαστος βουλευτὴς ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ ζητήσῃ πρὸς πληροφορίαν του ἔγγραφα ἀφορῶντα τὴν διαγωγὴν δημοσίων ὑπαλλήλων. Ὅταν τὸ θέμα, ἐπὶ τοῦ ὁποίου περιστρέφεται τὸ ζήτημα, δὲν ᾖναι διπλωματικὸν, ὅταν κατηγορῶ ἐπὶ τοιούτων ὡρισμένων γεγονότων ἕνα ὑπάλληλον κατέχοντα ἀνωτάτην διοικητικὴν θέσιν, καὶ ζητῶ νὰ κατατεθῶσι τὰ ἔγγραφα, νομίζω, ὅτι τοῦτο δὲν δύναται νὰ τὸ ἀρνηθῇ κανείς· πρέπει νὰ κατατεθῶσιν, ἵνα φωτισθῶμεν, διὰ νὰ μὴ ἀπατώμεθα, ἵνα φωτισθῇ ἡ Βουλὴ ἂν τὰ πράγματα εἶναι τοιαῦτα, οἷα παρεστάθησαν. Ἡ ἄρνησις αὕτη δὲν εἶναι σύμφωνος μὲ τὴν καθαρότητα, τὴν ὁποίαν θέλουν νὰ δείξουν ὅτι ἀκολουθοῦν εἰς ὅλα· δὲν εἶναι σύμφωνος μὲ τὴν ἐκπλήρωσιν τοῦ νόμου, τὴν ὁποίαν πρέπει ν’ ἀρχίσωμεν νὰ βάλωμεν εἰς ἐκτέλεσιν· δὲν εἶναι σύμφωνος μὲ τὰς ἀρχὰς τοῦ κοινοβουλευτικοῦ βίου, τὰς ἀρχὰς τοῦ κοινοβουλευτικοῦ συστήματος, εἶναι μία ἄρνησις τῶν δικαιωμάτων, οὐχὶ τῆς Βουλῆς, ἀλλὰ τοῦ βουλευτοῦ· ἐγὼ ζητῶ νὰ κατατεθοῦν, καὶ πρέπει νὰ κατατεθῶσιν, ἡ δὲ Βουλὴ ἂς κάμῃ ὁποίαν κρίσιν θέλει ἐπὶ τῶν ἐγγράφων αὐτῶν.

§37Θ. Α. ΖΑΪΜΗΣ (πρωθυπουργός). Δὲν ἠρνήθην τὴν κατάθεσιν τῶν ἐγγράφων· εἶπον ῥητῶς, ὅτι τὰ ἔγγραφα πρὶν ἢ ἡ ὑπόθεσις περαιωθῇ δὲν δύνανται νὰ κατατεθῶσι. Ζητεῖ ὁ κ. Λομβάρδος νὰ κατατεθῶσι τὰ ἔγγραφα, τὰ ἀφορῶντα τὸν νομάρχην Λακωνίας Παγανέλην. Ἡ ὑπόθεσις δὲν εἶναι περαιωμένη, δὲν εἶναι ὡς τὸ λέγουν· πρέπει νὰ τελειώσῃ ἡ ὑπόθεσις, καὶ τότε νὰ κατατεθοῦν· ἄλλως, ὅταν ὑπάρχῃ ἐκκρεμὴς ἀλληλογραφία περὶ τῆς ὑποθέσεως αὐτῆς μεταξὺ τοῦ νομάρχου καὶ τοῦ προϊσταμένου ὑπουργοῦ, ἡ ὑπόθεσις δὲν εἶναι περαιωμένη, ἑπομένως τὰ ἔγγραφα δὲν δύνανται νὰ κατατεθοῦν εἰς τὴν Βουλὴν, διότι ἐξ αὐτῶν ἡ Βουλὴ δὲν δύναται νὰ ἐξαγάγῃ τι θετικόν. Ἐπὶ τῆς ὑποθέσεως αὐτῆς σᾶς λέγω ἐν συντόμῳ τὶ τρέχει· ὁ κ. Παγανέλης εἶχε δικαίωμα νὰ λάβῃ παρὰ τοῦ δημοσίου 800 δραχμὰς δι’ ἔξοδα μεταθέσεως, ἐνόμισε λοιπὸν ὅτι, ἀντὶ νὰ ἐπιστρέψῃ τὰς 400 δραχμὰς τῶν διαβατηρίων, ὅτι δύναται νὰ συμψηφίσῃ τὸ ποσὸν αὐτὸ πρὸς τὸ ποσὸν, τὸ ὁποῖον ἐδικαιοῦτο νὰ λάβῃ· περὶ τούτου ἔγινεν ἐξέτασις· τί ἔγγραφα θέλετε τώρα νὰ φέρω, ὅταν ἡ ὑπόθεσις δὲν ᾖναι τελειωμένη; Πρὸ παντὸς ἄλλου γνωρίζω τὰ κοινοβουλευτικὰ ἔθιμα καὶ τοὺς κοινοβουλευτικοὺς τύπους, τοὺς ὁποίους ἐσεβάσθην καὶ σέβομαι καὶ θέλω σεβασθῆ.

§38ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Ἡ ὑπόθεσις εἶναι πρὸ 9 μηνῶν.

§39Θ. Α. ΖΑΪΜΗΣ (πρωθυπουργός). Δὲν εἶναι ἀληθές.

§40ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Πρὸ 9 μηνῶν εἶναι ἐκκρεμὴς· γνωρίζω δὲ, ὅτι ἐσχάτως ἤθελον νὰ τὸ καλύψουν, λέγοντες νὰ τὰ λογαριάσουν εἰς τὰ ἔξοδα τῆς μεταθέσεως, ἀπὸ Ζάκυνθον εἰς Τρίπολιν καὶ ἀπὸ Τριπόλεως εἰς Λακωνίαν. Ἀλλ’ εἶναι δυνατὸν 800 καὶ πλέον δραχ. νὰ δοθῶσιν εἰς ἔξοδα μεταθέσεως; Ζητῶ λοιπὸν νὰ κατατεθοῦν αὐτὰ τὰ ἔγγραφα. Ἡ κυβέρνησις αὐτὴ ἡ ἰδία ἔπρεπε νὰ ἔλθῃ εἰς βοήθειάν μου, καὶ ἂν ᾖναι τῷ ὄντι, ὡς ἀγαπῶ νὰ ὑποθέτω, ἂν ᾖναι ἀθῶον τὸ πρᾶγμα νὰ εἴπῃ, τί φωνάζετε; ἰδοὺ τὰ ἔγγραφα, ἰδοὺ ποῦ εἶναι ἡ ὑπόθεσις· διατί θέλετε νὰ τὰ καλύψητε διεγείρετε περισσοτέρας ὑπονοίας. Ἐπιμένω λοιπὸν νὰ κατατεθοῦν τὰ ἔγγραφα. Τὸ φῶς, ὅστις εἶναι εἰς τὴν ἀλήθειαν, δὲν τὸ φοβεῖταί ποτε· εἶναι δικαίωμα· ὡς βουλευτὴς ζητῶ τὴν ὁποίαν εἶπα ἀλληλογραφίαν μεταξὺ τῶν ταμιῶν Ζακύνθου καὶ Τριπόλεως καὶ τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν. Δὲν δύνασθε νὰ μοὶ τὸ ἀρνηθῆτε, ἐκτὸς ἂν θέλητε νὰ μείνητε ἐκτὸς τῶν ὁρίων τῶν κοινοβουλευτικῶν.

§41ΔΑΓΡΕΣ. Ἐγὼ ἀνθίσταμαι κατ’ ἀρχὴν, διότι βλέπω ὅτι παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν, τὴν ὁποίαν προτείνει ὁ κ. Λομβάρδος, δὲν θὰ κάμωμεν ἄλλο παρὰ καθ’ ἑκάστην νὰ ἐξετάζωμεν ἔγγραφα τῶν διαφόρων ὑπηρεσιῶν· ὁ κ. Λομβάρδος ἐδικαιοῦτο νὰ κάμῃ ἐπερώτησιν ὁποιανδήποτε, νὰ εἴπῃ ἔχω ἀμφιβολίαν ἐπὶ τῆς ἐνεργείας τῆς νομοτελεστικῆς ἐξουσίας, ζητῶ νὰ ἐκπληρώσῃ τὸ καθῆκόν της, ἐπῆλθε κατάχρησις τὴν ὁποίαν καταγγέλλω· λάβε λοιπὸν ὑπ’ ὄψιν τὰ πρακτικὰ τῆς ὑποθέσεως καὶ ἐλθὲ σὺ, Κυβέρνησις, ν’ ἀπολογηθῇς. Ὁ ὑπουργὸς θὰ ἐξετάσῃ τὰ ἔγγραφα, τοὺς λογαριασμοὺς καὶ θὰ ἔλθῃ, νὰ εἴπῃ εἰς τὴν Βουλὴν, αὐτὰ ἀνεκάλυψα ἐκ τῶν ἐγγράφων αὐτῶν, αὐτὸ ἐνόμισα ὀρθὸν καὶ δίκαιον νὰ κάμω. Ἂν δὲ αἱ πληροφορίαι δὲν εἶναι ἀρκοῦσαι, ἡ Βουλὴ ὀφείλει νὰ ζητήσῃ τὰ ἔγγραφα διὰ νὰ πληροφορηθῇ, ἂν ὁ ὑπουργὸς ἐξεπλήρωσε τὸ καθῆκόν του· ἄλλως δὲ ἐκ τῶν προτέρων νὰ λέγῃ τις, «ἔχω πληροφορίας, καὶ τὰς ἔχω ἐγὼ, ἔστω ἐπισήμως, αὐθεντικῶς, καὶ δὲν θέλω νὰ ἔλθῃ ὁ ὑπουργὸς νὰ δώσῃ πληροφορίας, ἀλλὰ θέλω τὰ ἔγγραφα», θὰ καταντήσωμεν εἰς λαβύρινθον. Ἀνθίσταμαι λοιπὸν κατ’ ἀρχὴν εἰς τὴν προσαγωγὴν τῶν ἐγγράφων πρὶν ἢ οἱ ἁρμόδιοι ὑπουργοὶ ἐξετάσουν καὶ δώσουν πληροφορίας.

§42ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Νομίζω, κύριοι, ὅτι σήμερον, καὶ λέγω ταῦτα ἀσχέτως πρὸς τὸ προκείμενον ζήτημα, ζητοῦν νὰ καθιερώσουν ἀρχὰς λίαν ἐπιβλαβεῖς καὶ λίαν ὀλεθρίας, αἱ ὁποῖαι ἀνατρέπουν ἄρδην τὸ δικαίωμα τοῦ ἐλέγχου, τὸ ὁποῖον ἔχει ἡ Βουλή· ἔχομεν δικαίωμα, καὶ δικαίωμα μέγιστον, ὡς τὸ οὐσιωδέστερον, τὸ τοῦ ἐλέγχου· πῶς θὰ κάμωμεν τὸν ἔλεγχον, ἂν δὲν μᾶς ἐπιτρέπουν νὰ ἐξετάσωμεν νὰ εὕρωμεν τὰ στοιχεῖα, ἀπὸ τὰ ὁποῖα θ’ ἀρυσθῶμεν τὰς πεποιθήσεις, τὰς πληροφορίας μας; Ἡ μειοψηφία ἔχει δικαιώματά τινα, τὰ ὁποῖα δὲν ἠμποροῦν νὰ ὑπαχθοῦν εἰς τὴν ἀπόφασιν τῆς πλειοψηφίας, διότι τότε, ἀλλοίμονον! Καὶ τὸ δικαίωμα τῆς μειοψηφίας εἶναι ἀπόλυτον, τοῦ νὰ εἰσέρχηται εἰς τὰ γραφεῖα καὶ νὰ βλέπῃ τὰ ἔγγραφα. Δὲν δεχόμεθα λοιπὸν νὰ λέγετε· ἀφήσατε νὰ σᾶς εἴπωμεν ὅ,τι θέλομεν καὶ ἔπειτα φέρομεν τὰ ἔγγραφα. Ἐὰν ἡ πλειοψηφία θέλῃ διότι ἐὰν ἔχῃ τὴν πλειοψηφίαν, καὶ ὡς ὑπουργὸς θὰ τὴν ἔχῃ, ἄλλως δὲν εἶναι ὑπουργός, ἡ μειοψηφία δὲν ἔχει τὰ μέσα ν’ ἀνακαλύψῃ τὴν ἀλήθειαν· ἑπομένως ἡ ἀλήθεια μένει κεκαλυμμένη, καὶ ὁ ἔλεγχος καταστρέφεται. Ἰδοὺ ποῦ τείνουν νὰ μᾶς φέρουν παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν, τὴν ὁποίαν προτείνουσιν.

§43ΔΑΓΡΕΣ. Ἔχομεν ἐμπιστοσύνην, ἀρκούμεθα εἰς τὰς ἐξηγήσεις.

§44ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἰδοὺ τί ζητεῖται. Ἡ πλειοψηφία δὲν ἔχει τὸ δικαίωμα ν’ ἀρνῆται τὰ πάντα εἰς τὴν μειοψηφίαν· δὲν ἠμπορεῖ νὰ λέγῃ ἔχω τὴν ἐμπιστοσύνην εἰς τὸν ὑπουργὸν, μὲ ἀρκοῦν ὅσα λέγει, ἀρκοῦν αἱ γνῶμαι, τὰς ὁποίας παρουσιάζει, δὲν ἐπιτρέπω εἰς κανένα νὰ εἰσέλθῃ εἰς τὸ γραφεῖον, νὰ ἐξετάσῃ. Ἐὰν αὐτὸ θέλετε νὰ καθιερώσητε, καταστρέφετε τὸ δικαίωμα, τὸ σημαντικὸν, τὸ ὁποῖον ἔχει ἡ Βουλὴ νὰ ἐξελέγχῃ. Μέχρι τοῦδε μόνον μία περίστασις ὑπῆρχε, κατὰ τὴν ὁποίαν ἀπαγορεύεται εἰς τὴν Βουλὴν νὰ ἐξετάσῃ τὰ ἔγγραφα, ἡ περίστασις τῶν διπλωματικῶν ὑποθέσεων, τῶν διπλωματικῶν ἐνεργειῶν, ἐπειδὴ συμφέροντα μεγάλα διαπραγματεύονται· εἶχε καὶ ὀρθῶς τὸ δικαίωμα ἡ κυβέρνησις νὰ λέγῃ, διαπραγματεύονται μεγάλα συμφέροντα, ἀφήσατέ μας ὑπ’ εὐθύνην μας, ἀφήσατέ μας νὰ τελειώσωμεν, καὶ εἰς τὸ τέλος παρουσιάζομεν τὰ ἔγγραφα. Ἤδη εἷς ὑπάλληλος ἐγκληματεῖ, λέγουσιν· εἶναι ἀληθές; ἀγνοῶ· θέλομεν νὰ τὸ ἐξετάσωμεν διὰ νὰ φωτισθῶμεν, φέρετε λοιπὸν τὰ ἔγγραφα διὰ νὰ ἐξετάσωμεν. Πλὴν μᾶς λέγουν ἀρκεσθῆτε εἰς τὰς πληροφορίας μας· ἀλλ’ αἱ πληροφορίαι σας εἶναι ὅτι μέχρι τοῦδε τὸν ἀφίνατε νὰ ἐγκληματῇ. Νομίζω διὰ τοῦτο ὅτι πρὸ πάντων ὁ κύριος πρωθυπουργὸς δὲν θὰ ἐπιμείνῃ εἰς αὐτὴν τὴν ἀρχὴν, διότι τὸ ἐν γένει συμφέρον καὶ τὸ συμφέρον τῆς κυβερνήσεως εἶναι ν’ ἀνακαλύπτηται ἡ ἀλήθεια πλήρης, ὅταν τὴν δύναμίν της ἡ κυβέρνησις στηρίζῃ εἰς τὴν ἀλήθειαν· ἑπομένως πιστεύω ὅτι ἄνευ περαιτέρω συζητήσεως, πρῶτος ὁ κύριος πρωθυπουργὸς θὰ εἴπῃ ὅτι παρουσιάζει αὐτὰ τὰ ἔγγραφα.

§45Θ. Α. ΖΑΪΜΗΣ (πρωθυπουργός). Κύριε πρόεδρε, ἐγὼ δὲν ἠρνήθην τὴν κατάθεσιν τῶν ἐγγράφων, καὶ ἀπορῶ πῶς στηρίζεται ἐπί τινος ἰδέας καὶ θέλει ν’ ἀνοικοδομήσῃ λόγον ὑπερασπίσεως δικαιωμάτων τῆς Βουλῆς· κατὰ τὴν πρώτην συντομωτάτην ὁμιλίαν μου δὲν ἠρνήθην νὰ καταθέσω τὰ ἔγγραφα, ἀλλ’ εἶπον, ὅτι τὰ ἔγγραφα ἀποβλέπουν ὑπόθεσιν, ἡ ὁποία εἶναι ἐκκρεμὴς καὶ ἡ ὁποία δὲν εἶναι πλήρης, ἑπομένως ὅταν τὰ ὑπουργεῖα τελειώσουν τὴν ὑπόθεσιν αὐτὴν, τότε θέλω καταθέσει τὰ ἔγγραφα, σήμερον δὲν εἶμαι εἰς κατάστασιν νὰ τὰ καταθέσω. Κατηγορεῖται ὁ κύριος Παγανέλης ὅτι κατεκράτησε τετρακοσίας δραχμὰς· τὸ ὑπουργεῖον πρέπει νὰ ἐξετάσῃ ἐὰν τῳόντι ἡ κατακράτησις αὕτη ἀποτελεῖ, ὡς εἶπεν ὁ κύριος Κουμουνδοῦρος, ἔγκλημα· διότι ἔχω τὴν τιμὴν νὰ τὸν βεβαιώσω, ὅτι πλῆθος ὑπαλλήλων ὑπὸ τὴν διοίκησίν του ἔκαμαν ὅμοια ἐγκλήματα, καὶ δὲν τὰ ἐθεώρησεν ὁ κύριος Κουμουνδοῦρος τοιαῦτα· δὲν πρόκειται λοιπὸν περὶ ἐγκλήματος· ἠμπορεῖ ἡ πρᾶξις νὰ καταλήξῃ εἰς ἔγκλημα, ἀλλὰ σήμερον δὲν εἶναι ἔγκλημα. Εἶπον λοιπὸν, ὅτι τὰ ἔγγραφα θέλω καταθέσει, ὅταν ἡ ὑπόθεσις αὕτη διεκπεραιωθῇ μεταξὺ τῶν ὑπουργείων καὶ τότε ἡ Βουλὴ θέλει εἶσθαι εἰς θέσιν νὰ ἔλθῃ νὰ κρίνῃ, καὶ ἐὰν ἡ κυβέρνησις ἔπραξε τὸ καθῆκόν της καὶ ἐὰν ὁ νομάρχης κ. Παγανέλης ἐγκλημάτησεν. Ἐπαναλαμβάνω δὲ ὅτι θὰ καταθέσω τὰ ἔγγραφα, ἀλλ’ ὅταν τελειώσῃ ἡ ὑπόθεσις, ἤτοι ὅταν τὸ ὑπουργεῖον φθάσῃ εἰς ἓν ἀποτέλεσμα. Τὰ προκαταρκτικὰ ἔγγραφα, τὰ ὁποῖα διαμείβονται μεταξὺ τῶν ὑπουργείων, καὶ τὰ ὁποῖα δὲν ἀποτελοῦν τὰ στοιχεῖα ἐκεῖνα, ἐκ τῶν ὁποίων δύναται νὰ κρίνῃ ἡ Βουλὴ, εἶναι περιττὸν νὰ κατατεθοῦν εἰς τὴν Βουλήν. Θὰ κατατεθοῦν λοιπὸν τὰ ἔγγραφα αὐτὰ, ὅταν ἡ ὑπόθεσις περαιωθῇ.

§46ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Παρακαλῶ τὸν κύριον ὑπουργὸν, ἐὰν ᾖναι δυνατὸν, νὰ διασαφίσῃ εἰς τὴν Βουλὴν ποία ζημία θὰ προέλθῃ εἰς τὴν ἐξακρίβωσιν τῆς ἀληθείας, ἐὰν κατατεθοῦν τὰ ἔγγραφα, ἔστω καὶ πρὶν περαιωθῇ ὁριστικῶς ἡ ὑπόθεσις; διότι ἐὰν τῳόντι ἠδύνατο νὰ πεισθῇ τις, ὅτι κατατιθεμένων τῶν ἐγγράφων μιᾶς ὑποθέσεως δύναται νὰ προσκόψῃ ἡ ἐξακρίβωσις τῆς ἀληθείας, εἶναι ἐνδεχόμενον νὰ συμβοῦν ζημίαι, εἴτε εἰς τὸ δημόσιον, εἴτε εἰς τοὺς πολίτας, εἴτε εἰς τοὺς ὑπαλλήλους, τότε βεβαίως καὶ ἐγὼ ἠδυνάμην νὰ παραδεχθῶ ὡς ὀρθὴν τὴν ἰδέαν τοῦ κυρίου πρωθυπουργοῦ, νὰ μὴ κατατίθενται εἰς τὴν Βουλὴν τὰ ἔγγραφα πρὶν περαιωθῇ ὁριστικῶς τὸ ζήτημα· ἀλλ’ ἐπὶ τοῦ προκειμένου, τὸ κατ’ ἐμὲ, δὲν λέγω ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ προκύψῃ ζημία ἐὰν ὁ κ. πρωθυπουργὸς εὐαρεστηθῇ νὰ καταθέσῃ εἰς τὴν Βουλὴν τὰ ἔγγραφα, καὶ τὰ ἔγγραφα αὐτὰ μείνουν μίαν, δύο, τρεῖς ἡμέρας, δύναται μάλιστα νὰ τὰ πάρῃ αὐθωρεὶ ἀπὸ τὸ γραφεῖον τῆς Βουλῆς, ἀφοῦ τὰ θεωρήσουν οἱ ἐνδιαφερόμενοι καὶ λάβουν τὰς σημειώσεις, τὰς ὁποίας νομίζουν ἀναγκαίας. Δὲν βλέπω λοιπὸν εὔλογον τὴν ἐπιμονὴν τοῦ κυρίου πρωθυπουργοῦ, ἀφοῦ παραδέχεται τὴν ἀρχὴν, ὅτι ἡ κυβέρνησις ὀφείλει νὰ παρουσιάζῃ τὰ ἔγγραφα ὁσάκις ταῦτα ζητοῦνται ἀπὸ τὴν Βουλὴν· δὲν βλέπω εὔλογον τὴν ὑποδιαστολὴν αὐτὴν, τὴν ὁποίαν ἔκαμε, καὶ τὸν παρακαλῶ νὰ φέρῃ τὰ ἔγγραφα αὐτὰ, νὰ τὰ ἴδῃ ὁ ἐνδιαφερόμενος ἀπευθύνας τὴν ἐπερώτησιν καὶ μετὰ τοῦτο νὰ τ’ ἀποσύρῃ. Καμμία ἀναβολὴ δὲν θὰ ἐπέλθῃ, ἐκ τούτου.

§47ΣΑΡΑΒΑΣ (ὑπουργ. παιδείας). Πρόκειται τῳόντι, κύριοι, περὶ τῆς μεγάλης ἀρχῆς τοῦ ἐλέγχου, τὸν ὁποῖον ἐξασκεῖ ἡ Βουλὴ ἐπὶ τῆς Κυβερνήσεως, καὶ τὸν ὁποῖον θέλει νὰ ἐξασκήσῃ σήμερον ὁ ἔντιμος κ. Λομβάρδος· ἀλλ’ ἀνθίσταται ἡ Κυβέρνησις; Μοὶ φαίνεται, ὅτι ἤθελεν εἶσθαι καλὸν, τὰ ζητήματα, τὰ ὁποῖα παρουσιάζουν οἱ κύριοι, νὰ μὴ τὰ παρουσιάζουν πάντοτε εἰς ὑπεράσπισιν προβαλλομένων ἐλευθεριῶν τοῦ Κοινοβουλίου, διότι γνωρίζουν πολὺ καλὰ, ὅτι ἡ παροῦσα κυβέρνησις ἔχει ἱκανὰ προηγούμενα, μαρτυροῦντα περὶ τοῦ σεβασμοῦ πρὸς τὰς ἐλευθερίας τοῦ κοινοβουλίου, τὸ ἀπέδειξε διὰ πραγμάτων καὶ οὐχὶ διὰ κενῶν λόγων ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, δύναται μάλιστα νὰ καυχᾶται, ὅτι ἐφάνη φειδωλὴ εἰς τοὺς λόγους, δὲν ὑπεσχέθη ὡς ἀντιπολίτευσις πράγματα, τὰ ὁποῖα δὲν διεννοεῖτο νὰ πραγματοποιήσῃ ὡς Κυβέρνησις, ἐνῷ ἄλλοι, ἐὰν ἤθελον ὑποβληθῆ εἰς τὴν δοκιμασίαν ταύτην, ἀμφιβάλλω, ἐὰν δύνανται νὰ ἔχωσιν ὑπὲρ ἑαυτῶν παρομοίαν κρίσιν. Τί ζητοῦσιν οἱ κύριοι σήμερον; ἔχουν ἀκριβῆ κἂν ἰδέαν τοῦ δικαιώματος τῆς ἐπιτηρήσεως καὶ τοῦ ἐλέγχου, τὸ ὁποῖον παραπονοῦνται, ὅτι παραγνωρίζεται σήμερον καὶ προσβάλλεται; Τί ἐστὶ δικαίωμα ἐλέγχου τῆς Βουλῆς ἐπὶ τὴν διαχείρισιν τῆς Κυβερνήσεως; τί ἐστὶ δικαίωμα τῆς ἐπιτηρήσεως; Ἡ νομοτελεστικὴ ἐξουσία ἐκτελεῖ τοὺς νόμους κατὰ τὴν ἰδίαν ἑαυτῆς πεποίθησιν, καὶ κατὰ τὸ συμφέρον τῆς κοινωνίας, ὅπως αὐτὴ τὸ ἐννοεῖ· ἡ Βουλὴ δύναται νὰ ζητήσῃ λόγον ἀπὸ τὴν νομοτελεστικὴν ἐξουσίαν, ἐὰν εἰς εἰδικήν τινα περίπτωσιν δὲν ἐφήρμοσε τὸν νόμον, ἢ ἐὰν ὅπως τὸν ἐφήρμοσε, προσέβαλε συμφέρον τι τῆς πολιτείας, νὰ προκαλέσῃ τὴν ἐξήγησιν τῆς Κυβερνήσεως, καὶ νὰ ἔλθῃ κατόπιν ἡ ἀπόφασις τῆς Βουλῆς ἐγκρίνουσα ἢ ἀποδοκιμάζουσα τὰ πεπραγμένα. Ὁ κ. Λομβάρδος χρώμενος τῷ δικαιώματι τούτῳ, ἔκαμε μίαν ἐπερώτησιν· ἡ Κυβέρνησις ἠρνήθη ν’ ἀπαντήσῃ εἰς τὴν ἐπερώτησιν; Οὐδαμῶς. Πῶς λοιπὸν ἔρχονται νὰ παραπονῶνται, ὅτι προσβάλλεται τὸ δικαίωμα τοῦ ἐλέγχου, τὸ ὁποῖον ἔλαβον ὑπὸ τὴν ἰδιαιτέραν αἰγίδα καὶ προστασίαν των οἱ κύριοι; Προσβάλλεται τὸ δικαίωμα τοῦ ἐλέγχου, διότι ὁ κ. Λομβάρδος παρεγνώρισε τὰ κοινοβουλευτικὰ ἔθιμα; καὶ διὰ τὸν κ. Λομβάρδον διόλου δὲν παραξενεύομαι, ἀλλὰ παραξενεύομαι διὰ τὸν ἔντιμον φίλον μου κ. Κουμουνδοῦρον, ὑποστηρίζοντα τὴν γνώμην τοῦ κ. Λομβάρδου.

§48ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Τὸν λόγον, κ. πρόεδρε.

§49ΣΑΡΑΒΑΣ. Ἔρχεται ὁ κ. Λομβάρδος, ἐπαναλαμβάνω, παραγνωρίζων τὰ κοινοβουλευτικὰ ἔθιμα καὶ ὑποβάλλων μίαν ἐπερώτησιν· ζητεῖ ἐκ τῶν προτέρων νὰ μεταφερθῇ τὸ ἀρχεῖον τοῦ ὑπουργείου ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, καὶ ἀπορεῖ, πῶς τὸ ὑπουργεῖον ἀμέσως δὲν συγκατετέθη εἰς τὴν πρότασίν του αὐτὴν, κατενεγκὸν οὕτω καίριον τραῦμα κατὰ τοῦ ἐλέγχου τοῦ κοινοβουλευτικοῦ. Ἔπρεπε νὰ ἔχῃ ὑπ’ ὄψιν του ὁ ἔντιμος ἐκ Ζακύνθου βουλευτὴς, ὅτι σήμερον διετύπωσεν ἁπλῶς τὴν ἐπερώτησιν, ὅτι θὰ ἔλθῃ κατόπιν ἡ ἐπ’ αὐτῆς συζήτησις, καὶ ἂν κατὰ τὴν ἡμέραν κατὰ τὴν ὁποίαν γίνῃ ἡ συζήτησις, ὁ ὑπουργὸς ὁ ἁρμόδιος δὲν δώσῃ τὴν προσήκουσαν ἀπάντησιν, ἐὰν δὲν προσαγάγῃ τὰ ἔγγραφα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ὁ ἐπερωτήσας θεωρεῖ ἀναγκαῖα, ὅπως διαφωτισθῇ τὸ ζήτημα, τὸ ὁποῖον ὑπέβαλεν εἰς τὸν ἔλεγχον τῆς Βουλῆς, δύναται ἀξιολογώτατα νὰ προκαλέσῃ τότε τὴν Βουλὴν, ἐν πλήρει γνώσει τῆς ὑποθέσεως οὖσαν, νὰ εἴπῃ, ἐὰν θεωρῇ ἀρκούσας τὰς ἐξηγήσεις, τὰς ὁποίας ἔδωκεν ὁ ὑπουργὸς, ἢ ζητεῖ νὰ φωτισθῇ ἔτι μᾶλλον, προσαγομένων τῶν ἐγγράφων· σήμερον ὅμως ζητοῦντες ἀορίστως νὰ ὑποβληθῶσιν ἔγγραφα, τὰ ὁποῖα οὐδὲ οἱ ἴδιοι γνωρίζουσιν, οὐδὲ τὸ περιεχόμενόν των προσδιορίζουσι, δεικνύουσιν, ὡς εἶπον ἐν ἀρχῇ, ὅτι ἔχουσι μίαν οὐχὶ εὐκρινῆ ἰδέαν τῶν δικαιωμάτων τοῦ ἐπερωτῶντος καὶ τῶν ὑποχρεώσεων τῆς Κυβερνήσεως. Ἔπειτα τί σᾶς εἶπεν ὁ ἁρμόδιος ὑπουργὸς, ἀπαντήσας εἰς τὴν ἐπερώτησιν τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Ζακύνθου βουλευτοῦ; ἠρνήθη νὰ προσαγάγῃ τὰ ἔγγραφα ταῦτα; ὄχι βεβαίως· εἶπεν ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον, μοὶ φαίνεται, ἔπρεπε νὰ ἦναι ἀποδεκτὸν καὶ νὰ μὴ δώσῃ ἀφορμὴν εἰς περαιτέρω συζήτησιν. Δὲν πρόκειται τῷ ὄντι περὶ διπλωματικῶν ἐγγράφων, ὁπότε ὁ ὑπουργὸς δύναται νὰ εἴπῃ ὅτι ἡ ὑπόθεσις εἶναι ἐκκρεμὴς καὶ δὲν δύναται νὰ προσαγάγῃ τὰ ἔγγραφα· πρόκειται ὅμως, ὅπως ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἶπε, περὶ ἀντικειμένου, τὸ ὁποῖον ἀκόμη δὲν ἀπεπερατώθη, καὶ ἔχει δίκαιον νὰ εἴπῃ ὅτι ἐνόσῳ δὲν ἀποπερατωθῇ, δὲν δύναται νὰ προσαγάγῃ τὰ ἔγγραφα, διότι φυσικῷ τῷ λόγῳ ἡ ἐπερώτησις καὶ συζήτησις πρέπει νὰ περιστραφῇ ἐπὶ πραγμάτων τετελεσμένων καὶ οὐχὶ μελλόντων νὰ τελεσθῶσιν. Ἡ ἐπερώτησις ἀφορᾷ πρᾶξιν τῆς Κυβερνήσεως ἢ παράλειψιν. Ὅταν ἡ Κυβέρνησις λέγῃ ὅτι αὐτὴν τὴν πρᾶξιν, τὴν ὁποίαν θέλετε νὰ ὑποβάλητε ὑπὸ τὸν ἔλεγχον τῆς Βουλῆς, ἀκόμη δὲν ἀπεπεράτωσα, ἐργάζομαι ἐπ’ αὐτῆς, πῶς θέλετε νὰ προλάβητε τὴν ἐνέργειαν τῆς ἐκτελεστικῆς ἐξουσίας; διότι εἶναι ἐνδεχόμενον, ἡ ἀποπεράτωσις τῆς ὑποθέσεως νὰ καταστήσῃ περιττὴν τὴν ἐπερώτησιν τοῦ κ. Λομβάρδου. Βλέπετε λοιπὸν ὅτι καὶ διὰ τὸν ἕνα λόγον καὶ διὰ τὸν ἄλλον ἡ συζήτησις ἡ σημερινὴ περὶ τῆς καταθέσεως τῶν ἐγγράφων, τὰ ὁποῖα ὁ κ. Λομβάρδος ἐζήτησεν, εἶναι πρόωρος. Ὅταν γίνῃ συζήτησις ἐπὶ τῆς οὐσίας τῆς ἐπερωτήσεώς του, τότε ἀναντιῤῥήτως ἡ Βουλὴ, ἀφοῦ ἀκούσῃ τὴν ἀπάντησιν τοῦ κ. ὑπουργοῦ καὶ τὴν ἀνταπάντησιν τοῦ κ. Λομβάρδου, καὶ ἴδῃ τὰ ἔγγραφα, τὰ ὁποῖα ὁ ἁρμόδιος ὑπουργὸς θεωρήσῃ ἀναγκαῖα νὰ ὑποβάλῃ, θ’ ἀποφασίσῃ, ἐὰν τὰ ἔγγραφα αὐτὰ ἦναι ἀρκοῦντα ἢ ἂν πρέπῃ νὰ ὑποβληθῶσι καὶ ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἐζήτησεν ὁ ὑποβαλὼν τὴν ἐπερώτησιν.

§50ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Δὲν παραξενεύομαι καὶ ἐγὼ, ἐὰν ὁ ἀξιότιμος ὑπουργὸς τῆς Παιδείας ἦλθε νὰ μοὶ δώσῃ μαθήματα κοινοβουλευτικά· ἐὰν ὁ ἀξιότιμος ὑπουργὸς τῆς Παιδείας ἦλθε νὰ διδάξῃ καὶ ἐμὲ καὶ σᾶς, πῶς ἐννοεῖ τὸ δικαίωμα τῆς ἐπερωτήσεως καὶ ποῖα εἶναι τὰ δικαιώματα, τὰ ὁποῖα ὁ βουλευτὴς ἐξασκεῖ συνεπείᾳ τοῦ δικαιώματος τούτου τῆς ἐπερωτήσεως. Ὅταν ὁ ἀξιότιμος ὑπουργὸς τῆς Παιδείας διατρίψῃ 20 ἔτη ἐντὸς τῶν κοινοβουλίων καὶ λευκανθῇ καὶ αὐτοῦ ὀλίγον ὁ μύσταξ, τότε θ’ ἀκούσω μετὰ μεγάλης προσοχῆς τὰ μαθήματά του περὶ ἐπερωτήσεων καὶ περὶ δικαιωμάτων καὶ καθηκόντων κοινοβουλευτικῶν. Δὲν παραξενεύομαι λοιπὸν ἐὰν ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Παιδείας τὴν γραμμὴν ταύτην ἐβάσταξε, παραξενεύομαι ὅμως, καὶ ἂς μοὶ συγχωρηθῇ νὰ μεταχειρισθῶ καὶ ἐγὼ τὰς αὐτὰς λέξεις, τὰς ὁποίας ὁ κ. ὑπουργὸς μετεχειρίσθη, παραξενεύομαι, λέγω, πῶς ὁ ἀξιότιμος πρωθυπουργὸς, ὁ ὁποῖος βεβαίως ἔχει ὕπαρξιν κοινοβουλευτικὴν χρονολογίας τοιαύτης, ἡ ὁποία τοῦ δίδει τὸ δικαίωμα ν’ ἀνταλλάξωμεν ἰδέας κοινοβουλευτικὰς, πῶς ὁ ἀξιότιμος πρωθυπουργὸς, λέγω, ἔφερε τὰς ἐνστάσεις, τὰς ὁποίας ἔφερεν ἐπὶ τῆς ἐπερωτήσεώς μου. Ἀφίνω λοιπὸν τὰς παρατηρήσεις τοῦ ἀξιοτίμου ὑπουργοῦ τῆς Παιδείας καὶ ἔρχομαι εἰς τὴν παρατήρησιν τοῦ ἐντίμου προέδρου τοῦ ὑπουργικοῦ Συμβουλίου. Δὲν εἶναι σήμερον ἡ συζήτησις τῆς ἐπερωτήσεως· μάλιστα· ἀλλ’ ἀκριβῶς, διότι σήμερον δὲν εἶναι ἡ συζήτησις τῆς ἐπερωτήσεως, ἔχω διὰ τοῦτο ἀνάγκην τῶν ἐγγράφων, διότι ἡ προσαγωγὴ τῶν ἐγγράφων ἠμπορεῖ νὰ φωτίσῃ καὶ ἐμὲ καὶ νὰ εἴπω· κύριοι, κακαὶ ἦσαν αἱ πληροφορίαι, τὰς ὁποίας εἶχον, δὲν εἶναι ἀνάγκη πλέον νὰ προχωρήσῃ ἡ συζήτησις αὕτη. Ἀκριβῶς λοιπόν, διότι δὲν εἶναι σήμερον ἡ συζήτησις τῆς ἐπερωτήσεως, ἔχω ἀνάγκην τῶν ἐγγράφων· δὲν εἶναι ὀρθὴ λοιπὸν ἡ ἰδέα ὅτι, ὅταν ἔλθῃ ὁ ὑπουργὸς κατὰ τὴν ἡμέραν, τὴν ὁποίαν θὰ προσδιορίσητε διὰ τὴν συζήτησιν τῆς ἐπερωτήσεως, καὶ εἴπῃ εἰς τὴν Βουλήν· τοῦτο καὶ τοῦτο πρόκειται περὶ αὐτῆς τῆς ὑποθέσεως, εἶσθε εὐχαριστημένοι εἰς αὐτὰ, τὰ ὁποῖα εἶπον, ἢ νομίζετε ὅτι πρέπει νὰ προσαγάγω τὰ ἔγγραφα τὰ ζητηθέντα; τότε καθὼς πολὺ ὀρθῶς παρετήρησε ὁ ἀξιότιμος κ. Κουμουνδοῦρος, ἕνας ὑπουργὸς, ὁ ὁποῖος ἔχει καὶ πρέπει νὰ ἔχῃ ἐξ ἀνάγκης τὴν πλειοψηφίαν, (διότι ἐὰν δὲν τὴν ἔχῃ δὲν ἠμπορεῖ νὰ μείνῃ ὑπουργός,) τότε ὁ ὑπουργὸς εἶναι βέβαιος ὅτι ἡ πλειοψηφία θὰ τοῦ εἴπῃ· μάλιστα, κύριε ὑπουργὲ, ἐπείσθημεν εἰς αὐτὰ, τὰ ὁποῖα εἶπες, εἶναι ὀρθὰ ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα λέγεις, δὲν ἔχομεν ἀνάγκην ἐξετάσεως. Ἀλλὰ τὸ Σύνταγμα μᾶς δίδει τὸ δικαίωμα νὰ δυσπιστῶμεν εἰς τοὺς λόγους σας καὶ θὰ παραβῶμεν τὸ καθῆκόν μας, ἐὰν δὲν δείξωμεν ἡμεῖς, ἡ ἀντιπολίτευσις, ὅτι δυσπιστῶμεν εἰς τοὺς λόγους σας. Αὐτὴ εἶναι ἡ τάσις μας, αὐτὸ εἶναι τὸ καθῆκόν μας, αὐτὴ εἶναι ἡ ὑποχρέωσις, τὴν ὁποίαν μᾶς ἐπιβάλλει ὁ θεμελιώδης Νόμος. Εἰς τοὺς λόγους σας λοιπὸν πρέπει νὰ δυσπιστῶμεν, καθὼς ἡ πλειοψηφία σας πρέπει νὰ σᾶς πιστεύῃ. Ἔχομεν ἔγγραφα περὶ τῆς πράξεως, τὴν ὁποίαν σᾶς κατήγγειλα ἀπὸ τοῦ βήματος, τὰ ζητῶ. Δὲν ἐξεπεραιώθη, λέγει, ἡ ὑπόθεσις· ἀφοῦ τὴν ἐκπεραιώσω τότε ζητήσατε λόγον· ἀφοῦ τελειώσω τὴν ὑπόθεσιν, τότε ἔχω νὰ σᾶς δώσω πληροφορίας, τότε ἔχω νὰ σᾶς δώσω εὐθύνην. Καὶ ἂν δὲν τὴν ἐκπεραιώσῃς, κύριε ὑπουργὲ, ποτέ! καὶ ἂν δὲν τὴν ἐκπεραιώσῃς δι’ ὅσον διάστημα μένεις εἰς τὸ Ὑπουργεῖον; ἂν κάθε φορὰν, ὅτε γίνεται ἡ ἐπερώτησις καὶ ζητηθῇ νὰ φέρῃς τὰ ἔγγραφα, λέγῃς, δὲν τὴν ἐξεπεραίωσα! εἶναι τοῦτο περίγελως ἀντικείμενος ἄντικρυ τῆς ἰδέας τοῦ Συνταγματισμοῦ; Ἀλλὰ διὰ νὰ σᾶς δείξω, κύριοι ὑπουργοὶ, ὅτι τὸ καθῆκον, τὸ ὁποῖον ἐπιβάλλει τὸ Σύνταγμα εἰς ἡμᾶς τὴν μειοψηφίαν νὰ μὴ πιστεύωμεν τοὺς λόγους τῶν ὑπουργῶν, ἔχει τὴν αἰτίαν του, ἔρχομαι εἰς τὸ σημερινὸν παράδειγμα. Μᾶς λέγετε δὲν πρέπει νὰ καταθέσητε τὰ ἔγγραφα, διότι ἡ ὑπόθεσις δὲν ἐξεπεραιώθη. Σᾶς κοινοποιῶ λοιπὸν (καὶ δὲν τὸ εἶπον προτήτερα, διότι ἤθελον ν’ ἀφήσω εἰς τὸ ὑπουργεῖον διέξοδον) ὅτι ἡ ὑπόθεσις εἶναι ἐκπεραιωμένη· διαταγὴ ἐστάλη εἰς τὸν ταμίαν Ζακύνθου λέγουσα· παῦσε πλέον νὰ προχωρῇς ἐπ’ αὐτῆς τῆς ὑποθέσεως, διότι ἡμεῖς ἐφροντίσαμεν νὰ τὰ οἰκονομήσωμεν, μὴ ζητῇς πλέον ἀπὸ τὸν Παγανέλην χρήματα, διότι ἡμεῖς τὰ ἐλογαριάσαμεν ὡς ἔξοδα ὁδοιπορικά. Εἶναι τοῦτο ἀληθὲς ἢ ὄχι; Ἐὰν δὲν ᾖναι ἀληθὲς διαψεύσατέ με· εἶναι διεκπεραιωμένη ἡ ὑπόθεσις, κύριε ὑπουργὲ, καὶ ἔρχεσθε ἐδῶ καὶ μᾶς λέγετε δὲν ἐξεπεραίωσα τὴν ὑπόθεσιν καὶ δὲν καταθέτω τὰ ἔγγραφα; καὶ ἔρχεσθε νὰ διαμφισβητήσητε τὸ δικαίωμα τὸ ἀπόλυτον τοῦ βουλευτοῦ νὰ πληροφορηθῇ, ἀρνούμενοι τὴν κατάθεσιν τῶν ἐγγράφων ἐπὶ μιᾶς ὡρισμένης πράξεως, ἐπὶ καταχρήσεως χρημάτων ἐκ μέρους ἑνὸς ἀνωτέρου διοικητικοῦ ὑπαλλήλου; Δὲν συλλογίζεσθε τὴν θέσιν, τὴν ὁποίαν δημιουργεῖτε διὰ τὸν ὑπάλληλόν σας; δὲν θέλω νὰ εἴπω διὰ σᾶς· εἶπον προτήτερα, καὶ τὸ πιστεύω ἀκόμη, ὅτι ὁ ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν δὲν εἶχε πλήρη γνῶσιν τῆς ὑποθέσεως ταύτης· κατηγορεῖται εἷς ἀνώτερος διοικητικὸς ὑπάλληλος ῥητῶς, ὡς καταχραστὴς χρημάτων, σᾶς ζητοῦμεν τὰ ἔγγραφα. Τὰ ἔγγραφα, τὰ ὁποῖα ἔχετε, ἢ τὸν ἀθωώνουν ἢ τὸν ἐνοχοποιοῦν, ἐὰν τὸν ἀθωώνουν πρὸς τί διστάζετε νὰ τὰ παρουσιάσητε; ἐὰν ὁ Νομάρχης, ὁ ὁποῖος κατηγορεῖται ὡς κλέπτης, ᾖναι ἀθῶος, διατί δὲν φέρετε τὰ ἔγγραφα ἐνώπιον τῆς δημοσιότητος νὰ εἴπητε, δὲν εἶναι κλέπτης, εἶναι τίμιος; Σύρατε, κύριοι τῆς πλειοψηφίας, τώρα τὰς συνεπείας ἐναντίον τοῦ ἀξιώματος μιᾶς τοιαύτης ἀρχῆς, τὴν ὁποίαν σήμερον θέλουν νὰ καθιερώσουν, ὅτι δὲν εἶναι ὑπόχρεοι νὰ φέρουν ἔγγραφα.

§51ΔΑΓΡΕΣ. Ἡ πλειοψηφία ἔχει πεποίθησιν εἰς τὴν Κυβέρνησιν, δὲν ἔχει ἀνάγκην ἐγγράφων, διότι πιστεύει τοὺς ὑπουργούς.

§52ΣΑΡΑΒΑΣ. Ὅταν ὁμιλῆτε νὰ μὴ μεταβάλλητε τοὺς λόγους τῆς Κυβερνήσεως· ἡ Κυβέρνησις δὲν εἶπεν ὅτι δὲν σᾶς ἀπαντᾷ, ἐκτὸς ἐὰν τὰ ἐννοῆτε ὡς ῥητορικὰ σχήματα· εἰς τὴν Ἑλλάδα δὲν εἴμεθα συνειθισμένοι εἰς τοιαῦτα ῥητορικὰ σχήματα.

§53ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Εἰς τὴν Ἑλλάδα νὰ συνειθίσητε καὶ νὰ συνειθίσωμεν νὰ λέγωμεν τὴν ἀλήθειαν.

§54ΣΑΡΑΒΑΣ. Σεῖς μεταβάλλετε τοὺς λόγους μας.

§55ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Εἰς τὴν Ἑλλάδα νὰ συνειθίσωμεν νὰ μὴ μετατρέπωμεν, ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον πρὸ ὀλίγου εἴπομεν· εἰς τὴν Ἑλλάδα νὰ συνειθίσωμεν νὰ ἐμμένωμεν εἰς ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα προκηρύττομεν καὶ τότε εἰς τὴν Ἑλλάδα θὰ διορθωθῶμεν. Πρὸ ὀλίγου μᾶς εἴπατε τὰ ἔγγραφα δὲν τὰ καταθέτομεν, διότι ἡ ὑπόθεσις εἶναι ἐκκρεμὴς, καὶ ἐγὼ σᾶς λέγω, ἡ ὑπόθεσις δὲν εἶναι ἐκκρεμὴς, τὴν ἐξεπεραιώσατε.

§56Κ. ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Ποῖον εἶναι τὸ ἀποτέλεσμα; διὰ νὰ τελειώσῃ μία ὑπόθεσις πρέπει νὰ ἔχῃ μίαν ἀπόδοσιν.

§57ΔΑΓΡΕΣ. Ἡ πλειοψηφία πείθεται ἄνευ ἐγγράφων.

§58ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Ἡ πλειοψηφία, λέγει ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς Καλαμῶν κ. Δαγρὲς, δὲν ἔχει ἀνάγκην ἐγγράφου διὰ νὰ πεισθῇ περὶ τῆς κυβερνήσεως καὶ τῶν ὅσα λέγει ἡ κυβέρνησις, διότι τὴν πιστεύει. Ναὶ, σᾶς λέγομεν, κύριε Δαγρὲ, αὐτὴ εἶναι ἡ θέσις σας, ἡ ἔντιμος θέσις σας, ἡ πηγάζουσα ἐξ αὐτοῦ τοῦ κοινοβουλευτικοῦ συστήματος καὶ ἐξ αὐτοῦ τοῦ κοινοβουλευτικοῦ πολιτεύματος, ἐξ αὐτοῦ τοῦ συντάγματος. Εἶσθε πλειοψηφία, ὑποστηρίζετε τὴν κυβέρνησιν, ὀφείλετε νὰ τὴν πιστεύητε εἰς ὅσα λέγει, ἄλλως ἡ θέσις σας, ὡς ὑποστηρικτῶν τῆς κυβερνήσεως, εἶναι θέσις ψευδής. Ἀλλ’ ἡ θέσις ἡμῶν, ἡ θέσις τῆς μειοψηφίας εἶναι νὰ μὴ πιστεύῃ· τῆς τὸ ἐπιβάλλει τὸ καθῆκόν της, τῆς τὸ ἐπιβάλλει τὸ σύνταγμα, τῆς τὸ ἐπιβάλλει ἡ ἰδέα τοῦ κοινοβουλευτικοῦ συστήματος. Ὅσα καὶ ἂν εἶπε ὁ κ. ὑπουργὸς, ἔχω τὸ καθῆκον ν’ ἀμφιβάλλω εἰς τοὺς λόγους του, προκειμένου περὶ ὑπαλλήλου, τὸν ὁποῖον ὑποστηρίζει καὶ θέλει νὰ καλύψῃ. Δὲν τὸ εἶπον προτήτερα, ὅτι ἐξεπεραιώθη ἡ ὑπόθεσις· ἰδοὺ διατὶ προχώρησα ἀκόμη περαιτέρω καὶ σᾶς εἶπον ὅτι ἔχω τὸ δικαίωμα νὰ μὴ πιστεύω εἰς τοὺς λόγους του, (συγχωρήσατέ μοι τὴν ἔκφρασιν, δὲν ἔχω ἄλλας λέξεις) ἀφοῦ ἔρχεται καὶ μοὶ λέγει, δὲν ἠμπορῶ νὰ σοῦ καταθέσω τὰ ἔγγραφα, διότι ἡ ὑπόθεσις αὐτὴ εἶναι ἐκκρεμὴς, καὶ ἐγὼ τοῦ λέγω, σταμάτα, κύριε ὑπουργὲ, ἐξεπεραιώθη, καὶ αὐτὴν τὴν διαταγὴν ἔστειλες ῥητῶς εἰς τὸν ταμίαν τῆς Ζακύνθου. Εἶναι λοιπὸν ἐκπεραιωμένη ἡ ὑπόθεσις, τὴν ἐτελειώσατε. Ζητοῦμεν νὰ μάθωμεν τώρα εἶναι ἀληθῆ αὐτὰ, τὰ ὁποῖα σᾶς λέγομεν; εἶναι ἀληθὲς ὅτι ὁ κ. Παγανέλης ἀναχωρῶν ἀπὸ Ζάκυνθον ὡς νομάρχης Τριπόλεως ἐπῆρε ἀπὸ τὸ ταμεῖον 460 δραχμὰς ἀπὸ τὰ διαβατήρια; εἶναι ἀληθὲς ὅτι ὁ κ. Παγανέλης προβιβαζόμενος ἐπῆρε τὸν μισθὸν τοῦ μηνὸς ἐκείνου δὶς καὶ τοῦτο πρὸ 9 μηνῶν;

§59ΔΑΓΡΕΣ. Δὲν ἐπροβιβάσθη, μετετέθη ἀπὸ Ζάκυνθον εἰς Τρίπολιν.

§60ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Μεταξὺ Ζακύνθου καὶ Τριπόλεως ὑπάρχει διαφορὰ, πολὺ μεγαλείτερα καθήκοντα ἔχει νὰ ἐκπληρώσῃ εἰς Τρίπολιν παρὰ εἰς Ζάκυνθον. — Ἀναχωρῶν λοιπὸν ἀπὸ Ζάκυνθον ἐπῆρε τὸν μισθὸν τοῦ μηνὸς ἐκείνου, τοῦ Φεβρουαρίου, καὶ πηγαίνων εἰς Τρίπολιν αὐτὸς ὁ νομάρχης, τὸν ὁποῖον ἐστείλατε νὰ ἠθικοποιήσῃ τὴν κοινωνίαν τῆς Τριπόλεως, ἐνώπιον τῆς κοινωνίας Τριπόλεως, πέρνει τὸν αὐτὸν μισθὸν τοῦ μηνὸς ἐκείνου καὶ πληρόνεται δύο μισθοὺς διὰ τὸν αὐτὸν μῆνα. Αὐτὰ καταγγέλλομεν ἀπὸ τοῦ βήματος καὶ σᾶς λέγομεν νὰ φέρητε τὰ ἔγγραφα νὰ μᾶς διαψεύσητε. Δὲν θέλομεν νὰ μᾶς ἀφήσητε μὲ αὐτὴν τὴν πεποίθησιν ὅτι ὑπάρχει ἀνώτερος ὑπάλληλος τοιοῦτος. Ἐὰν θελήσητε νὰ τὰ ἀφήσητε κεκαλυμμένα, παραβιάζετε τὰ δικαιώματα τῆς μειοψηφίας, τῆς ὁποίας αὔριον ἴσως θὰ ἦσθε μέλος.

§61ΔΑΓΡΕΣ. Τότε θὰ δυσπιστῶ καὶ ἐγώ.

§62ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Δι’ αὐτὸ δὲν ἔχεις τὸ δικαίωμα, ἐὰν μοῦ ἀφαιρέσῃς τὸ δικαίωμα νὰ ἐξετάσω. Σοῦ λέγω, κατάθεσε τὰ ἔγγραφα καὶ πρὸς τοῦτο ἐνῷ προσβάλλετε τὸ δικαίωμα τῆς μειοψηφίας, ἐνῷ προσβάλλετε τὴν βάσιν τοῦ κοινοβουλευτικοῦ πολιτεύματος, δὲν καλλιτερεύετε, χειροτερεύετε τὴν θέσιν τοῦ ὑπαλλήλου, τὸν ὁποῖον θέλετε νὰ προστατεύσητε.

§63ΔΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Νομίζω, ὅτι τὸ σύνταγμα εἶναι τέκνον τῆς δυσπιστίας, ἡ δυσπιστία εἶναι ἡ στερέωσις τοῦ συντάγματος· καὶ τοῦτο εἶναι καλὸν, τὸ ὁποῖον ὅμως τὸ οἰκτείρω, ὅταν θέλῃ νὰ ἐξασκηθῇ διὰ προφάσεως καὶ ἡ αἰτία εἶναι ἄλλη. Ἐζητήσατε, κύριοι, πληροφορίας περὶ αὐτῆς τῆς ὑποθέσεως, καὶ λέγει τὸ πρόσωπον τὸ ὑπεύθυνον, δὲν συνέλεξα ἀκόμη τὰ στοιχεῖα τὰ ἀπαιτούμενα, καὶ δὲν ἠμπορεῖ νὰ τὸ εἴπῃ τοῦτο διὰ νὰ μακρύνῃ τὰς πληροφορίας ἐπ’ ἄπειρον, οὔτε ἠμπορεῖτε νὰ τὸ ὑποθέσητε, ἡ ἁβρότης ἀπαιτεῖ νὰ τοῦ εἴπητε, λάβε 15 ἡμέρας, 20, προθεσμίαν, δὲν εἶναι δίκαιον ἕνας ἄνθρωπος, ὡς τὸν κ. Λομβάρδον, νὰ λέγῃ, ὅτι δὲν θὰ τὰ φέρετε. Ὁ κ. Λομβάρδος ἀπηύθυνεν ἐπερώτησιν, αὐτὴ θὰ διαβιβασθῇ εἰς τὸ ἁρμόδιον ὑπουργεῖον καὶ θὰ ἔλθῃ ὁ ἁρμόδιος ὑπουργὸς νὰ δώσῃ πληροφορίας· ἕκαστος μάλιστα τῶν ὑπουργῶν, τοὺς ὁποίους ἀφορᾷ ἡ ὑπόθεσις· καὶ τότε, ὅταν δὲν ᾖναι πλήρεις, τότε ζητεῖ τὴν συμπλήρωσιν ὁ κ. Λομβάρδος. Ἡ κατάθεσις τῶν ἐγγράφων δὲν ἠρνήθη εἰς κανένα· διότι πρῶτος ἐγὼ πιστεύω, ὅτι ὁ ἔλεγχος εἶναι ἀπόλυτος. Λέγω λοιπὸν, ὅτι ὁ κ. Λομβάρδος δὲν πρέπει νὰ ἐπιμένῃ, διότι, ὅταν ὁ κ. πρωθυπουργὸς σᾶς λέγῃ ὅτι δὲν ἔχει πλήρη τὰ στοιχεῖα, δὲν πρέπει ν’ ἀμφιβάλλετε, ὅταν δὲν ἔχετε ἀποδείξεις περὶ τοῦ ἐναντίου· διότι ἕνας ταμίας σᾶς εἶπεν ὅτι τοῦ ὑπῆγεν ἓν ἔγγραφον διὰ νὰ σταματήσῃ, δὲν θὰ εἴπῃ μὲ τοῦτο ὅτι ἐπεραιώθη ἡ ὑπόθεσις, ἀλλ’ ὅτι θὰ ἐξακολουθήσουν τὰς ἐνεργείας των τὰ δύο ἁρμόδια ὑπουργεῖα, καὶ ὅτι εἶναι ἐγγὺς ἡ ἀπόφασις. Ὁ ταμίας τῆς πατρίδος σας, κ. Λομβάρδε, εἴπετε ἀνήγγειλεν ὅτι αὐτὸ ἔλαβε χώραν.

§64ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Οὔτε ἀνταπόκρισιν ἔχω, οὔτε τὸν ἠξεύρω.

§65ΔΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ὄχι εἰς ἐσᾶς ἀλλ’ εἰς τὴν ὑπηρεσίαν. Ἡ ὑπηρεσία ἡ κεντρικὴ τοῦ εἶπεν, ὅτι ἡ ὑπόθεσις διεξάγεται μεταξὺ τῶν δύο ὑπουργείων, καὶ ἂν ἡ πρᾶξις φέρῃ καὶ βαρύτερον χαρακτῆρα, τὸ ὑπουργεῖον θὰ ἐφαρμόσῃ τοὺς νόμους καὶ μὴ ἔχετε καμμίαν ἀμφιβολίαν.

§66Λ. ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Κύριε πρόεδρε, ἐγὼ μάλιστα, δὲν βλέπω εἰς τὸ σύνταγμα παρὰ ἓν δικαίωμα (ἀναγινώσκει τὸ 58 ἄρθρον τοῦ συντάγματος). Τοῦτο, κύριοι, δὲν εἶναι ἄλλο, ἀλλ’ ἔχει τὰς συναρμολογίας του καὶ τὴν ἰσχὺν τοῦ νόμου, τὴν ὁποίαν ζητοῦν τινες. Ἀλλ’ ὁ κ. Λομβάρδος ὡς ἀγανακτησμένος ὁμιλῶν περὶ τῆς Ζακύνθου, ἔκαμε λόγον καὶ περὶ τῆς Ἠλείας· τὸν παρακαλῶ νὰ μοὶ εἴπῃ, ἂν οἱ ὑπάλληλοι, τοὺς ὁποίους ἀνέφερε, διευθύνουν λαόν. Ὁ κ. Λομβάρδος εἶχε τὸν γαμβρόν του εἰς Ζάκυνθον τελώνην.

§67ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Δὲν εἶναι ἀληθὲς (μέγας θόρυβος). Πρὶν τοῦ διατάγματος ἦτο· ἅμα ἐξεδόθη τὸ διάταγμα μετετέθη (διάλογος).

§68Λ. ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Βεβαιῶ τοὺς κ. βουλευτὰς ὅτι δὲν ἔχουν δίκαιον. Ἡ Βουλὴ πάντοτε ἀποφασίζει, δὲν ἠμπορεῖ κάθε βουλευτὴς νὰ εἴπῃ θέλω τὸν ὑπουργόν· δὲν στέκει εἰς αὐτὸν, ἂν δὲν ἀποφασίσῃ ἡ πλειοψηφία, καὶ ὅταν ἀποφασίσῃ ἡ πλειοψηφία, στέλλει ἐπιτροπὴν ἡ πλειοψηφία νὰ θεωρήσῃ τὰ ἔγγραφα καὶ ἐξετάσῃ τὴν ὑπόθεσιν. Τὸ ὑπουργεῖον εἶναι ὑπόλογον νὰ δώσῃ λόγον εἰς τὴν Βουλὴν καὶ ὄχι εἰς τὸν βουλευτήν· δὲν εἶναι ὑποκείμενον ν’ ἀκούσῃ τὸν τυχόντα βουλευτὴν, ὁ ὁποῖος ζητεῖ τὰ ἔγγραφα, ἂν ἡ Βουλὴ δὲν ἐγκρίνῃ. Ἂν νομίζετε ὅτι εἴμεθα πολὺ ἐλεύθεροι νὰ φέρωμεν ἄνω κάτω τοὺς ὑπουργοὺς, ἐγὼ σᾶς λέγω ὅτι δὲν ἠμποροῦμεν νὰ παραλύσωμεν καὶ τὴν ὑπηρεσίαν. Ἂς ἀποφασίσῃ ἡ Βουλὴ νὰ ὑπάγῃ νὰ ἴδῃ τὰ ἔγγραφα μία ἐπιτροπή· αὐτὸ εἶναι τὸ συνταγματικὸν, αὐτὴ εἶναι ἡ κοινοβουλευτικὴ συνήθεια. Ἀναγνώσατέ μου καὶ σεῖς ἓν ἄρθρον διὰ νὰ πεισθῶ ὑπὲρ τῆς γνώμης σας (θόρυβος).

§69ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Νὰ ὁρισθῇ ἡμέρα τέλος πάντων, κύριε πρόεδρε· πότε θέλουν ν’ ἀπαντήσουν οἱ ὑπουργοί;

§70ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ. Ὅσον τὸ δυνατὸν συντομώτερα.

§71ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Μὰ νὰ ὁρισθῇ ἡ ἡμέρα.

§72ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Μετὰ τὸν προϋπολογισμόν.

§73ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μία φωνὴ ἐβγῆκε, δὲν τὴν υἱοθετῶ ἀκόμη, μετὰ τὸν προϋπολογισμὸν (γέλως).

§74ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Μετὰ τὴν λῆξιν τῆς συνόδου καλλίτερα. Τὴν πέμπτην, κύριε πρόεδρε.

§75Θ. Α. ΖΑΪΜΗΣ (πρωθυπουργός). Κύριε πρόεδρε, ζητοῦνται πληροφορίαι αἱ ὁποῖαι διὰ νὰ ἔλθουν ἀπαιτεῖται χρόνος. Ἀνέφερεν ὁ κ. Λομβάρδος ὑπαλλήλους ὡς ὀφειλέτας τοῦ δημοσίου· πρέπει νὰ ζητηθῶσι παρὰ τοῦ ἁρμοδίου ταμίου πληροφορίαι, διὰ νὰ γίνῃ γνωστὸν, ἂν ᾖναι τῳόντι ὀφειλέται καὶ ἕνεκα τίνων λόγων ὀφείλουν. Ἑπομένως ἀπαιτεῖται χρονικὸν διάστημα, καὶ πρὸ τῆς ἄλλης τετάρτης δὲν θὰ ᾖναι δυνατὸν νὰ δοθῶσιν.

§76ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Διὰ τὴν ἐπερώτησιν περὶ Παγανέλη;

§77Θ. Α. ΖΑΪΜΗΣ. Εἶναι ἀδιάφορον, ἢ τὴν παρασκευὴν ἢ τὸ σάββατον, εἴμεθα ἕτοιμοι.

§78ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Ἀκούσατε, κ. πρόεδρε, δὲν ἔχει δυσκολίαν ν’ ἀπαντήσῃ διὰ τὸν Παγανέλην καὶ τὴν παρασκευήν.

§79ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ. Μία ἡμέρα νὰ ὁρισθῇ δι’ ὅλα.

§80ΠΟΛΛΟΙ. Τὴν ἄλλην τετάρτην.

§81ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν ἡ Βουλὴ παρεδέχθη μίαν ἡμέραν δι’ ὅλας τὰς ἐπερωτήσεις, τὴν ἄλλην τετάρτην.

§82ΚΑΡΑΛΙΒΑΝΟΣ. Κύριοι, ἔχω καὶ ἐγὼ νὰ κάμω μίαν ἐρώτησιν, συνοδευομένην μὲ ἓν ἐλαφρὸν παράπονον. Γνωρίζετε ὅλοι τὰ παθήματα τῆς ναυτιλίας μας. Ἡ ναυτιλία, ἥτις εἶναι τόσον προσοδοφόρος εἰς τὸ ἔθνος μας, καὶ ἡ ὁποία διὰ τῶν ἰδίων δυνάμεών της προήχθη ἐκεῖ ποῦ ἔφθασεν, αὕτη ὤφειλεν ἂν δὲν ἔχῃ τὴν κυβερνητικὴν ἀρωγὴν, νὰ ἔχῃ τοὐλάχιστον τὴν εὐκολίαν ἐκείνην, τὴν ὁποίαν τῆς ἐχορήγησεν ὁ νόμος. Νόμος, κύριοι, τὸν ὁποῖον, ὄχι βέβαια ἡ σημερινὴ κυβέρνησις, ἄλλος ὑπουργὸς δι’ ἁπλῆς ὑπογραφῆς κατέστρεψε· δὲν ἐσυλλογίσθη κἂν νὰ προκαλέσῃ ἓν Β. Διάταγμα πρὸς καταστροφὴν τοῦ νόμου ἐκείνου. Μὴ ἐκλάβητε τὸ πρᾶγμα, κύριοι, ὡς μικρὸν, διότι ἐξ αὐτοῦ θ’ ἀποδειχθῇ κατὰ πόσον εἶναι σεβαστοὶ οἱ νόμοι πλησίον ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἔρχονται νὰ τοὺς ἐφαρμόσουν. Εἶπον, ὅτι δὲν ἐννοῶ τὴν παροῦσαν κυβέρνησιν, ἀλλ’ ἀπ’ αὐτὴν ἀπαιτῶ τὴν διόρθωσιν. Μὴ ἐκλάβητε τὸ πρᾶγμα μικρὸν, διότι πρόκειται περὶ μιᾶς κοινωνίας, ἡ ὁποία, ὀφείλομεν νὰ τὸ ὁμολογήσωμεν, εὑρίσκεται σήμερον εἰς νέκρωσιν, καὶ διὰ τὴν ὁποίαν μάλιστα πρέπει καὶ ἡ κυβέρνησις νὰ φροντίσῃ δι’ ὅλων τῶν δυνατῶν μέσων ἵνα μὴ καταβληθῇ. Χθὲς ἰδιαιτέρως ἠρώτησα τὸν κύριον ὑπουργὸν τῶν ἐξωτερικῶν, ἂν ἐν Κωνσταντινουπόλει διωρίσθη λιμενάρχης, καὶ μοὶ εἶπεν, ὅτι εἰσέτι δὲν ἐγένετο ὁ διορισμός του. Δὲν θέλω νὰ ἐξετάσω τοὺς λόγους, διὰ τοὺς ὁποίους ἐμποδίσθη μέχρι τοῦδε ὁ διορισμὸς τοῦ λιμενάρχου, διότι δὲν ἐπιθυμῶ νὰ ἔμβω ἐγὼ εἰς τὴν ὑπηρεσίαν ἐκείνην, τὴν ὁποίαν ἔχει βεβαίως τὴν ἐπιθυμίαν ὁ ἴδιος ὑπουργὸς νὰ ἐξασκήσῃ καὶ ἐπιμελεῖται τὰ περὶ αὐτῆς, ἀφοῦ μάλιστα γνωρίζῃ κατὰ πόσον ἡ λιμενικὴ ἀρχὴ εἶναι οὐσιώδης εἰς τὴν ἑλληνικὴν ναυτιλίαν. Νομίζω λοιπὸν ὅτι ὁ διορισμὸς τοῦ κ. λιμενάρχου θέλει γίνει ὅσον τὸ ταχύτερον, καὶ περὶ τούτου δὲν ἔχω νὰ εἴπω τίποτε περισσότερον, παρὰ νὰ παρακαλέσω τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν ἐξωτερικῶν παρόντα ὄντα, νὰ σπεύσῃ ἵνα διορίσῃ ἕνα λιμενάρχην. Ἔρχομαι δὲ νὰ ὑπενθυμίσω ἓν ἕτερον εἰς τοὺς κ. ὑπουργοὺς τῶν ἐξωτερικῶν καὶ τῶν ναυτικῶν. Κατὰ τὸ 1858, κατὰ μάρτιον μῆνα, ἐψηφίσθη νόμος περὶ συστάσεως λιμενικοῦ τμήματος παρὰ τῷ ἐμπορικῷ γραφείῳ ἐν Κωνσταντινουπόλει (θόρυβος). περὶ συστάσεως, λέγω, λιμενικοῦ τμήματος ὡρισμένως ἐν Γαλατᾷ, καὶ κατὰ τὸ ἴδιον ἔτος νομίζω, τὸν ἀπρίλιον μῆνα, ἐξεδόθη Β. Διάταγμα περὶ ἐκτελέσεως, τὸ ὁποῖον καὶ ἐπραγματοποιήθη· ἐσυστήθη τὸ τμῆμα αὐτὸ ἐν Γαλατᾷ διευθυνόμενον, ὡς μὴ ὤφειλεν, ὑπὸ ἑνὸς γραφέως τοῦ ἐμπορικοῦ γραφείου καὶ τοῦ Λιμενάρχου μὴ ἔχοντος τὴν ἀξίαν ἐκείνην, τὴν ὁποίαν ὁ Λιμενάρχης φέρει εἰς τὸ ἐσωτερικὸν τοῦ Κράτους, εὑρισκόμενον κἄπως ἕνα βαθμὸν ἀνώτερον τοῦ κλητῆρος, καὶ ἐπικαλοῦμαι τὴν προσοχὴν τοῦ κυρίου Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν καὶ Ναυτικῶν, ὅπως διὰ Νόμου περιβληθῇ ἡ Λιμενικὴ ἀρχὴ ἐν Κωνσταντινουπόλει κἄπως εἰδικώτερον πρὸς τὸ συμφέρον τῆς ὑπηρεσίας, καὶ πρὸς τὸ συμφέρον τῶν ναυτιλλομένων. Τὸ τμῆμα ἐγκαθιδρύθη ἐν Γαλατᾷ, καὶ ὁμολογουμένως οἱ ναυτιλλόμενοι εὕρισκον τὴν εὐκολίαν· διότι, κύριοι, πρέπει νὰ γνωρίζητε καὶ νὰ πιστεύσητε, ὅτι ἀπὸ μίαν καὶ μόνην ὥραν δύναται ἓν πλοῖον νὰ χάσῃ ἓν ταξείδιον· ἀπαιτεῖται ἡ λιμενικὴ ἀρχὴ νὰ ᾖναι εἰς θέσιν ὅπως ἅμα φθάνῃ τὸ πλοῖον, ἐξέρχηται ὁ πλοίαρχος, ἑτοιμάζῃ τ’ ἀποδημητήριά του ἔγγραφα καὶ ἀναχωρῇ· διότι τοὐναντίον ἂν χάσῃ πολλάκις μίαν, δύω ἢ τρεῖς ὥρας μεταβάλλεται ὁ καιρὸς καὶ ἐμποδίζεται ἐπὶ ἕνα καὶ πλέον μῆνα, καὶ κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον καταστρέφεται. Τοῦτο τὸ γνωρίζουσιν ὅλοι οἱ ναυτικοὶ, ὅσοι εὑρίσκονται καὶ ἐντὸς ἀκόμη τῆς Βουλῆς, καὶ τοῦτο γνωρίζουσιν ὅλοι, ὅσοι ἐπεσκέφθησαν ἢ εἶδον τὴν Κωνσταντινούπολιν.

§83ΠΑΠΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν εἶναι ἐπερώτησις αὐτή.

§84ΚΑΡΑΛΙΒΑΝΟΣ. Αὐτὸ εἶναι πολὺ σπουδαῖον, κ. Παππαμιχαλόπουλε, δὲν εἶναι μικρὸν τὸ πρᾶγμα.

§85ΠΑΠΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ ἀπεναντίας ἀποδίδω ὅλην τὴν σπουδαιότητα εἰς τὸ ζήτημα αὐτό.

§86ΚΑΡΑΛΙΒΑΝΟΣ. Νομίζω, ὅτι δὲν ἠμποροῦν νὰ ᾖναι γνωστὰ αὐτὰ τὰ πράγματα, καὶ ὅταν ἔλθω ἐγὼ νὰ εἴπω μόνον, ὅτι μετετέθη ὁ Λιμενάρχης, τότε θὰ μοῦ εἴπητε· τί μὲ τοῦτο;

§87ΠΑΠΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Νὰ τὸ ἀναπτύξητε λοιπόν.

§88ΚΑΡΑΛΙΒΑΝΟΣ. Αὐτὸ λέγω λοιπόν. Κατὰ τὸ 1866 τὸ τμῆμα τοῦτο, τὸ ὁποῖον παρέσχεν τόσην εὐκολίαν εἰς τοὺς ναυτιλλομένους μετετέθη εἰς Πέρα, πολὺ μακρὰν ἀπὸ τοῦ τόπου ἐκείνου, ὅπου οἱ ναυτικοί μας ἔχουν τὴν μεγαλειτέραν εὐκολίαν καὶ πολλάκις συνέβησαν δυστυχήματα, συνέβησαν ζημίαι μεγάλαι, διότι δὲν ἠδύναντο οἱ ναυτικοί μας νὰ ἔχωσιν ἐν ὥρᾳ ὅλα τ’ ἀναγκαῖα ἔγγραφά των· ἐντεῦθεν συμβαίνουν πολλὰ παράπονα καὶ δίκαια παράπονα, καὶ καθ’ ἑκάστην ἔχομεν ἀλληλογραφίας σπουδαίας μὲ τοὺς ναυτικούς μας, μόνον καὶ μόνον διὰ τὸν λόγον τοῦτον, ὁ ὁποῖος διὰ τοὺς ναυτικούς μας εἶναι λίαν σημαντικός. Τὸ τμῆμα αὐτὸ, καθὼς εἶπον, ἐναντίον ῥητοῦ Νόμου, ὁ τότε ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν, νομίζω ὁ κ. Δρόσος, δι’ ἁπλῆς ὑπογραφῆς, ἐνδίδει καὶ μεταφέρεται εἰς Πέραν. Ἔκτοτε, ἀπὸ τὸ 1866, μένει τὸ τμῆμα αὐτὸ εἰς τὴν θέσιν ἐκείνην· ἐπειδὴ τὰ παράπονα ἐπαναλαμβάνονται, ἐπειδὴ παρέρχονται ἔτη καὶ ἐλησμονήθη ὅλως διόλου αὐτὴ ἡ ὑπόθεσις· πιθανὸν νὰ μὴ ἐλησμονήθη καὶ νὰ εὑρίσκεται καὶ εἰς ἀλληλογραφίαν τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν μὲ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν, οἱ ἁρμόδιοι ὑπουργοὶ εἶναι εἰς θέσιν νὰ μᾶς φωτίσουν περὶ τούτου· διὰ τοῦτο ἐγὼ σήμερον ἦλθον νὰ ὑπενθυμίσω τοὺς κ.κ. Ὑπουργούς, καὶ νὰ τοὺς παρακαλέσω ἐν ταὐτῷ, ὅπως ἐπαναφέρωσι τὸ τμῆμα αὐτὸ εἰς Γαλατᾶ, διότι ἂς ἦναι παρὰ βέβαιοι, ὅτι ἡ ἔλλειψις αὕτη ἡ τόσον σπουδαία, καὶ τόσον σημαντικὰ συμφέροντα βλάπτει, ὥστε μὰ τὴν ἀλήθειαν ἐκ τῆς τοιαύτης καταστάσεως πολλοὶ πλοίαρχοι μετέβαλον σημαίαν, καὶ σᾶς λέγω, ὅτι ἤρχισαν νὰ τὸ κάμνουν, νὰ μετέρχωνται τὴν ναυτιλίαν τῆς Γαλλίας, διὰ ν’ ἀποκτήσουν τὸ δικαίωμα μετὰ ἓν ἔτος νὰ ὑψώσουν Γαλλικὴν σημαίαν. Μὴ λοιπόν, πρὸς θεοῦ, ἀδιαφορῆτε· διότι βεβαιωθῆτε, διότι ἂν ὁ κλάδος αὐτὸς τῆς Ναυτιλίας παύσῃ ἀπὸ τοῦ νὰ κινῆται, καὶ ἡμεῖς δὲν θὰ εὑρεθῶμεν εἰς καλὴν καὶ εὐάρεστον θέσιν· ἐπιθύμουν λοιπόν, ὥστε ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν συνεννοούμενος μετὰ τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῶν Ναυτικῶν, νὰ ἐπαναφέρωσι τὰ πράγματα ἐκεῖ ὅπου ἦταν, καὶ νὰ ἔμβῃ εἰς τὴν ἐνέργειαν πάλιν ὁ κοιμώμενος νόμος.

§89Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (ὑπουρ. Ἐξωτερικῶν). Τὰ ὑπὸ τοῦ ἐντίμου βουλευτοῦ ἐκ Γαλαξειδίου προταθέντα, διαιροῦνται εἰς τρία τινά· εἰς ἐπερώτησιν διὰ παραβίασιν Νόμου γενομένην κατὰ τὸ 1866· ἑπομένως ἂν ὑπῆρξεν ἡ παραβίασις αὕτη δὲν βαρύνει τὸ ἐνεστὼς ὑπουργεῖον· εἰς σύστασιν εἰς τὸ ἐνεστὼς ὑπουργεῖον νὰ ἐπαναφέρῃ τὸ κῦρος τοῦ νόμου ἐκείνου· καὶ εἰς σύστασιν πρὸς τὸ ὑπουργεῖον, νὰ πληρώσῃ τὴν μέχρι τοῦδε κενὴν θέσιν τοῦ λιμενάρχου· ἑπομένως ἐπὶ τῶν δύο τούτων συστάσεων θέλω φέρει τὸν λόγον. Ὁ κ. Καραλίβανος εἶναι καλῶς πληροφορημένος, λέγων ὅτι τὸ ὑπουργεῖον τῶν ναυτικῶν εἶχε γράψει πρὸς τὸ ἐπὶ τῶν ἐξωτερικῶν ὑπουργεῖον περὶ τοιαύτης παραβάσεως. Βεβαίως ἔλαβον ἔγγραφον ἀπὸ τὸν ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν ὑπουργὸν καὶ ἔσπευσα νὰ ζητήσω τὰς ἀναγκαίας πληροφορίας παρὰ τῆς ἐν Κωνσταντινουπόλει Πρεσβείας, καὶ ὅταν λάβω αὐτὰς, ἂν ἀνακαλύψω παραβίασιν Νόμου, θέλω σπεύσει νὰ ἐπανορθώσω τὸν νόμον τοῦτον. Διὰ δὲ τὴν εὐθύνην, ἂν ὑπῆρξεν παράβασις νόμου, δὲν τὴν φέρω ἐγώ, ἔχετε τὸ καθῆκον νὰ τὴν ζητήσητε ἀπὸ ἐκεῖνον, ὅστις τὴν φέρει. Ἐπὶ δὲ τῆς πληρώσεως τῆς θέσεως τοῦ λιμενάρχου, ὅτε ἦλθα εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν ἐξωτερικῶν, εἶχον τὰς πληροφορίας, αἵτινες ὑπῆρχον ἐν διαδόσει εἰς Κωνσταντινούπολιν, ὅτι ἡ θέσις τοῦ λιμενάρχου εἶναι ἀξία πολλῆς προσοχῆς, διότι καὶ πολλὴν συνδρομὴν περιμένει ἡ ναυτιλία ἀπὸ αὐτόν, καὶ πολλὰ κατὰ τὸ παρελθὸν ἐλέχθησαν περὶ τῆς ἐξουσίας, τὴν ὁποίαν κατέχει ἡ θέσις αὕτη. Ἑπομένως ἐπέστησα τὴν προσοχήν μου διὰ νὰ εὕρω πρόσωπον, τὸ ὁποῖον ἢ δύνατο νὰ ἐκτελέσῃ τὸ καθῆκον, τὸ ὁποῖον ἐπιβάλλεται εἰς αὐτὸ, καὶ νὰ δίδῃ τὰς προσηκούσας ἐγγυήσεις ὅτι θέλει ἐκπληρώσει ἀκριβῶς τὸ καθῆκόν του. Ἡ βραδύτης λοιπὸν ἦτο διὰ νὰ προλάβω τὰς ἀφορμὰς, αἵτινες προὐκάλεσαν τὰς διαδόσεις ἐκείνας, αἱ ὁποῖαι κατὰ τὸ παρελθὸν ἐλάμβανον χώραν. Ἀλλ’ ἡ μὴ παρουσία τοῦ λιμενάρχου, ἐστὲ βέβαιοι, κύριοι, ὅτι δὲν ἀφίνει τὰ πράγματα ἐντελῶς ἐγκαταλελειμμένα· ἔχω τὴν τιμὴν νὰ διαβεβαιώσω τοὺς φίλους μου, διότι ὑπάρχει ἄνθρωπος ἐκπληρῶν τὰ ἔργα τοῦ λιμενάρχου. Καὶ ἂν ἕνεκα τῆς ἀπουσίας τοῦ λιμενάρχου καὶ τῆς ὑπὸ τοῦ εἰρημένου ὑπαλλήλου ἐκπληρώσεως τῶν λιμενικῶν, ἔλαβον χώραν ἐλλείψεις τινὲς, ἔχω τὴν προθυμίαν νὰ ἀναπληρώσω αὐτὰς εὐθὺς ὡς μὴ καταδειχθῶσι. Δὲν εἶναι ἡ συνδρομὴ αὐτὴ μόνη, τὴν ὁποίαν περιμένει ἡ ναυτιλία· ἡ κυβέρνησις, δὲν δύναμαι ὅμως ἀπὸ τοῦδε νὰ σᾶς ἀναγγείλω γεγονότα τετελεσμένα, θὰ σᾶς δώσω ὅμως τινὰς νύξεις, ἡ κυβέρνησις, λέγω, ἐφρόντισε καὶ περὶ ἄλλων, καὶ ἐλπίζω ὅτι θέλετε μάθει μετ’ οὐ πολὺ ὅτι καὶ ἄλλα μέτρα ἀφορῶντα τὴν διευκόλυνσιν τῆς ναυτιλίας καὶ τὸν κανονισμὸν τὸν προσήκοντα τοῦ εἴσπλου καὶ ἔκπλου τῶν στενῶν ἐλήφθησαν ὑπὸ τῆς ἐγχωρίου ἀρχῆς, τὰ μέγιστα εὐκολύνοντα τὴν ναυτιλίαν.

§90ΚΑΡΑΛΙΒΑΝΟΣ. Περὶ δὲ τῆς μεταθέσεως εἰς Γαλατᾶ;

§91ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Εἶπον ὅτι θέλω λάβει τὰς δεούσας πληροφορίας, καὶ τότε θέλω φέρει τὰς δεούσας θεραπείας.

§92Γ. ΙΑΚΩΒΑΤΟΣ. Χθὲς ἔλαβον τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω εἰς τὴν Βουλὴν ἓν νομοσχέδιον κατὰ τῶν καλπονοθεύσεων. Ἤδη ὅμως πρέπει νὰ εἴπωμεν καὶ νὰ φροντίσωμεν, νὰ ἐφαρμόσωμεν τὰ μέσα, δι’ ὧν δυνάμεθα ἐν γένει νὰ τὴν ἀποφύγωμεν. Σήμερον παροτρυνόμενος ἀπὸ τὴν χθεσινὴν διάθεσιν τῆς Βουλῆς, ὑποβάλλω εἰς τὰς σκέψεις της ἓν νέον νομοσχέδιον συμπληρωτικὸν τοῦ χθεσινοῦ· διότι καὶ παρατηρήσεις τῶν κ. κ. βουλευτῶν ὑπηγόρευσαν αὐτὸ τὸ νέον νομοσχέδιον Χθὲς τὸ νομοσχέδιον ἀπέβλεπε τὴν κυρίως καλπονόθευσιν, αἱ δὲ παρατηρήσεις τῶν κ. κ. βουλευτῶν ἀποβλέπουν εἰς ἄλλας νοθεύσεις, αἵτινες συμβαίνουν κατὰ τὰς ἐκλογάς. Αὗται αἱ ἄλλαι νοθεύσεις νοθεύουν τὰς ἐκλογὰς, καὶ εἶναι τοιαύτης φύσεως, ὥστε εἶναι δυσκολώτερον νὰ καταπολεμηθῶσιν. Ἐγὼ ἐπενόησα ἢ ἐδανείσθην ἕν νέον μέσον, τὸ ὁποῖον ἀσφαλέστερον ἢ τὸ χθεσινὸν, δύναται νὰ καταπολεμήσῃ τὸ νέον εἶδος τῆς νοθεύσεως· χθὲς μοὶ παρετηρήθη, πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρχουν γνήσιαι ἐκλογαὶ, ὅταν εἰς τοὺς ἐκλογικοὺς καταλόγους ὑπάρχῃ σωρεία ἀνηλίκων, ὅταν ἄλλοι προσέρχωνται καὶ ψηφοφορῶσιν ἀντὶ τῶν ἀποβιωσάντων, ὅταν ἄλλοι ψηφοφορῶσιν ἀντὶ τῶν ἀπόντων, καὶ ὅταν οἱ ἐγγεγραμμένοι ψηφίζωσι δὶς κατὰ τὴν αὐτὴν ἐκλογήν! ἐκεῖ πρέπει νὰ προσέξωμεν· τὸ δυσκολώτερον δὲ πάντων εἶναι, τὸ τῶν ἀνηλίκων· διότι ἐγγράφονται οἱ ἀνήλικοι εἰς τὸν ἐκλογικὸν κατάλογον, ἐπικυροῦται ὁ κατάλογος ἀπὸ τοῦ Πρωτοδικείου, γίνεται ὁριστικὸς καὶ ἀνάγκη πᾶσα, ὥστε αἱ ἐκλογαὶ νὰ ἐνεργηθῶσι μὲ τὸν ὁριστικὸν κατάλογον· ὑπάρχει ὅμως τρόπος νὰ ἐνεργηθῶσιν καὶ ἐκλογαὶ ἄνευ τῆς παρεμβάσεως τῶν ἀνηλίκων· ἐδῶ εἶναι αὐτὸς καὶ διὰ τοῦτο παρακαλῶ τὴν Βουλὴν ν’ ἀκροασθῇ εὐμενῶς τὴν προφορικὴν ἔκφρασιν, τὴν ὁποίαν ὑποβάλλω, ἥτις ἔχει μεγαλειτέραν δύναμιν, ἢ ἂν ὑπέβαλλον ἔγγραφον ἔκφρασιν. Προσέτρεξα εἰς νέας νομοθεσίας ἐκλογικὰς, παρετήρησα περὶ τούτου τὴν Ἀγγλικὴν νομοθεσίαν, καὶ εἶδον, ὅτι αἱ ἐκλογαὶ γίνονται ἐκεῖ φανερῶς καὶ δημοσίως, γίνονται διὰ χειροτονίας· καὶ σημειώσατε, ὅτι δὲν ὑπάρχει καθολικὴ ψῆφος ἐκεῖ, ἀλλὰ ψῆφος περιωρισμένη. Εἰς τὴν ἐκλογὴν ἐκείνην συνέρχονται οἱ ἐκλογεῖς καὶ μὴ ἐκλογεῖς, οἱ ἀνήλικοι καὶ ἐνήλικοι, καὶ ἄνδρες καὶ γυναῖκες, καὶ ὅλοι ψηφοφοροῦσι, διότι γίνεται ἡ ἐκλογὴ διὰ ψηφοφορίας. Ἐὰν ἡ ἐφορευτικὴ ἐπιτροπὴ, τοὐτέστιν ὁ Δήμαρχος, ἢ διότι ὑπάρχουν ἀμφιβολίαι, ἐὰν οἱ ψηφοφορήσαντες εἶναι ἐκλογεῖς, ἐὰν τις τῶν διαφερομένων παρατηρήσῃ καὶ τοῦτο, ὅτι ἐγένετο ἡ ἐκλογὴ ἀπὸ μὴ ἐκλογεῖς, τί ζητεῖ; Ζητεῖ τὴν ἔγγραφον ψηφοφορίαν, τὴν ὀνομαστικὴν κλῆσιν, καὶ ἑπομένως ὅλοι οἱ λαβόντες μέρος εἰς τὴν ἐκλογὴν οἱ μὴ ἔχοντες ψῆφον, οἱ ἄνδρες, οἱ ἀνήλικοι καὶ αἱ γυναῖκες, ἀπέρχονται. Ἓν τοιοῦτον μέσον πρέπει νὰ ἐφαρμόσωμεν, ὥστε οἱ ἐγγεγραμμένοι εἰς τὸν ἐκλογικὸν κατάλογον, ἂν παραβιάσωσι τὸν νόμον, οἱ μὴ δυνάμενοι νὰ τιμωρηθῶσι, διότι ὁ ἐκλογικὸς κατάλογος εἶναι ὁριστικὸς, οἱ τοιοῦτοι νὰ μὴ δύνανται νὰ λαμβάνωσι μέρος. Ἐὰν ἐπιτύχωμεν τοῦτο, βεβαίως αἱ ἐκλογαὶ γίνονται γνησιώτεραι παρά ποτε, καὶ ἂν ἡ κυβέρνησις παραφυλάττῃ τὰς ἐκλογὰς ἀπὸ τὴν βίαν, ὁ δὲ νόμος προφυλάττῃ αὐτὰς ἀπὸ τὰς νοθεύσεις. Ἰδοὺ, εἰς τοῦτο συνίσταται τὸ μέσον αὐτό. Δὲν δυνάμεθα νὰ ἐμποδίσωμεν τοὺς Δημάρχους ἢ ἐνδιαφερομένους νὰ ἐγγράψουν τοὺς ἐνήλικας ἢ τοὺς ἀνήλικας· ἂς τοὺς ἐγγράψουν, εἶναι ἀδιάφορον. Δὲν δυνάμεθα νὰ ἐμποδίσωμεν τοὺς δημάρχους ἢ ἐνδιαφερομένους νὰ ἐγγράψωσιν ἑτεροδημότας, οὐδὲ δυνάμεθα νὰ ἐμποδίσωμεν ὡς μέχρι τοῦδε ἀντὶ τῶν ἀποβιωσάντων καὶ ἀπόντων, ἢ καὶ αὐτοὶ νὰ ψηφοφορῶσιν· ἀλλὰ ἐὰν ἐμποδίσωμεν τὴν στιγμὴν τῆς ψηφοφορίας, ὁ ἀνῆλιξ, ὁ ἑτεροδημότης, ὁ ἀπὼν, νὰ μὴ δύναται νὰ ψηφοφορῇ οἰκειοθελῶς, νὰ ἀπέχῃ ἀπὸ τὴν ψηφοφορίαν, τότε κατωρθώσαμεν ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ζητοῦμεν, καὶ τοῦτο συνίσταται εἰς ἕνα ὅρκον ἐνώπιον τῆς ἐφορευτικῆς ἐπιτροπῆς.

§93Ι. ΦΛΕΣΣΑΣ. Ὅλοι ἐπίορκοι θὰ γίνουν.

§94ΙΑΚΩΒΑΤΟΣ. Ἂς ὑποθέσωμεν ὅτι προσέρχεται ὁ ἀνῆλιξ δεκαπενταετὴς καὶ θέλει νὰ ψηφίσῃ, ὁ ἐνδιαφερόμενος λέγει ἐσὺ εἶσαι ἀνῆλιξ· ἀλλὰ πῶς θὰ κριθῇ αὐτὴν τὴν στιγμὴν, ἐκεῖ δὲν ἔχομεν δικαστήριον νὰ δικάσῃ, οὐδὲ εἶναι δυνατὸν νὰ συστηθοῦν δικαστήρια· τί τὸ ποιητέον λοιπόν; Τὸ ποιητέον εἶναι νὰ προτιμήσωμεν τὴν ποινικὴν καταδίωξιν καὶ νὰ τοῦ εἴπωμεν, εἶσαι ἐσὺ ὑπεύθυνος τῆς πράξεως, ἐὰν ἦσαι ἀνῆλιξ καὶ ὁρκισθῇς, ἐὰν ἦσαι ἑτεροδημότης, ἐὰν παρουσιάζεσαι μὲ ἄλλον ὄνομα, ἐὰν ψηφοφορῇς ἀντὶ ἀποβιώσαντος ἢ ἀπόντος, ἢ δὶς ὑπὸ τὸ ἴδιόν σου ὄνομα· ὁρκίσου, ἀλλ’ ἤξευρε, ὅτι ἔχομεν τὰς ἀποδείξεις καὶ θὰ καταδιωχθῇς· εἶναι ἀδύνατον δι’ ἄλλων συμφέροντα νὰ γίνῃ τις ἐπίορκος.

§95Ι. ΦΛΕΣΣΑΣ. Ἐὰν ἦναι 5–6 ἐτῶν;

§96ΙΑΚΩΒΑΤΟΣ. Εἶναι ἔνστασις αὕτη, ἀλλὰ δὲν ἀκυροῖ αὐτὸ κατὰ μέγα μέρος· ὅταν θέτωμεν λοιπὸν τὸν ψηφοφόρον μεταξὺ τῆς καταδιώξεως καὶ οὐδενὸς συμφέροντος, οὗτος εἶναι ἀδύνατον νὰ προσέλθῃ καὶ διὰ τοῦτο μὲ ἕνα μόνον ὅρκον κατὰ τὴν πρότασιν ταύτην νομίζω, ὅτι θέλομεν ἀποφύγει, ὅ-

λας τὰς καλπονοθεύσεις. (Ἀναγινώσκεται τὸ νομοσχέδιον.)

ΝΟΜΟΣΧΕΔΙΟΝ

περὶ νοθεύσεως τῶν ἐκλογικῶν καταλόγων. Ἄρθρον 1. Ὁ κατὰ πᾶσαν βουλευτικὴν, ἐπαρχιακὴν καὶ δημοτικὴν ἐκλογὴν ὑποψήφιος, ἢ ὁ ἀντιπρόσωπος, ἢ ὁ ἀναπληρωτὴς αὐτοῦ ἔχει δικαίωμα νὰ ἐπιβάλλῃ τὸν ἑπόμενον ὅρκον εἰς πάντα προσερχόμενον εἰς ψηφοφορίαν. «Ὀμνύω ὅτι εἶμαι ὁ ἐγγεγραμμένος ἐκλογεὺς (δεῖνα), ὅτι εἶμαι ἡλικίας εἰκοσιενὸς ἐτῶν συμπεπληρωμένων, καὶ ὅτι κατὰ τὴν ἐνεργουμένην ἐκλογὴν δὲν ἐψήφισα, οὐδὲ θέλω ψηφίσει ἐν ἄλλῳ δήμῳ ἢ δὶς ἐν τῷ δήμῳ μου». Ὁ ὅρκος δίδεται ἐνώπιον τῆς ἐφορευτικῆς ἐπιτροπῆς, σημειούμενος ἐν τοῖς πρακτικοῖς καὶ ὑπογραφόμενος ὑπὸ τοῦ ὀμνύοντος, γινώσκοντος τυχὸν γράμματα. Ἄρθρον 2. Ἐὰν ὁ οὕτως ὁρκισθεὶς καταμηνυθῇ μὲν ἐντὸς ἑνὸς ἔτους ἀπὸ τῆς ὁρκωμοσίας, ἀποδειχθῇ δὲ, ἐναντίον τοῦ ὁριστικοῦ ἐκλογικοῦ καταλόγου, ψευδορκήσας ἢ ἐπιορκήσας κατά τι, τιμωρεῖται μὲ φυλάκισιν ἓξ μηνῶν μέχρις ἑνὸς ἔτους. Ἄρθρον 3. Ὅστις τῶν προσερχομένων εἰς ψηφοφορίαν ἀποποιηθῇ τὸν ἀνωτέρω ὅρκον τῆς ταὐτότητος τοῦ προσώπου, τῆς νομίμου ἡλικίας, καὶ τῆς μιᾶς μόνης ψηφοφορίας, ἀποπέμπεται παραχρῆμα χωρὶς νὰ ψηφίσῃ. Ἄρθρον 4. Καταμηνυθέντος τοῦ ἐκλογέως ἐπὶ ψευδορκίᾳ περὶ τὴν ἡλικίαν αὐτοῦ, ἡ ἀνακριτικὴ ἀρχὴ ὑποβάλλει αὐτεπαγγέλτως καὶ ἀπαραιτήτως καὶ συνάμα εἰς ἀνάκρισιν καὶ τὸν Δήμαρχον τὸν ἐγγράψαντα ὡς ἐκλογέα τὸν ἀνήλικα, μεθ’ οὗ καὶ συγκατηγορεῖ αὐτὸν ὡς συναίτιον, καταδικαζόμενον κατὰ τὰς ἀποδείξεις εἰς τὴν αὐτὴν ποινὴν τῆς φυλακίσεως, εἰς παῦσιν ἀπὸ τῆς δημοτικῆς ἀρχῆς καὶ εἰς στέρησιν τῶν πολιτικῶν δικαιωμάτων ἐπὶ τέσσαρα ἔτη. Ἄρθρον 5. Οἱ ἐπὶ τοῖς ἀνωτέρω ἀδικήματι μηνυθέντες ἢ καὶ κατηγορηθέντες οὐδέποτε προφυλακίζονται. Ἄρθρον 6. Ἡ ἀνάκρισις τῶν τοιούτων ἀδικημάτων γίνεται φανερὰ καὶ δημοσία, κλητευομένων ἑκάστοτε τοῦ τε μηνυτοῦ καὶ τοῦ μηνυθέντος, ἢ τούτου ἀπόντος, δύω ἐκ τῶν πλησιεστέρων συγγενῶν αὐτοῦ, γνωστῶν ἐν τῷ τόπῳ, καὶ δὲν δύναται νὰ διαρκέσῃ πλέον τῶν τριάκοντα ἡμερῶν. Ἐν Ἀθήναις, τὴν 14 Ὀκτωβρίου 1869. Οἱ Βουλευταὶ Γεώργιος Τυπάλδος Ἰακωβάτος, Χαραλάμπης Τυπάλδος Ἰακωβάτος. Παρακαλῶ λοιπὸν τὴν Βουλὴν νὰ διατάξῃ τὴν ταχεῖαν τύπωσιν αὐτοῦ τοῦ νομοσχεδίου καὶ ὑποβληθῇ εἰς τὴν συζήτησιν τῆς Βουλῆς.

§97ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐρχόμεθα, κύριοι, εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. Προσέξατε, διότι εἶναι τρίτη ἀνάγνωσις.

§98ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (Ἀναγινώσκει.)

ΣΧΕΔΙΟΝ ΝΟΜΟΥ.

Ἄρθρον 1. Ἐπιτρέπεται εἰς τὴν Κυβέρνησιν ν’ ἀγοράσῃ ἕτοιμον οἴκημα ὅπως χρησιμεύσῃ ὡς δημόσιον γραφεῖον τοῦ ἐπὶ τῶν ναυτικῶν ὑπουργείου. Ἄρθρον 2. Πρὸς ἀγορὰν τοῦ οἰκήματος αὐτοῦ ἡ κυβέρνησις δύναται νὰ συνομολογήσῃ δάνειον ἐπὶ τόκῳ οὐχὶ μείζονι τοῦ 8% εἴτε μετὰ τραπέζης, εἴτε μετὰ τῶν παρ’ ἡμῖν εὐεργετικῶν ταμείων, εἴτε μετὰ ἰδιωτῶν καὶ ἐπὶ ὑποθήκῃ τοῦ ἀγορασθησομένου οἰκήματος. Ἄρθρον 3. Πρὸς ἀπότισιν τῶν τόκων καὶ τοῦ χρεωλύτρου τοῦ δανείου αὐτοῦ ὁρίζονται δραχμαὶ ἑπτακισχίλιαι κατ’ ἔτος ἐκ τοῦ κεφαλαίου τῶν ἐνοικίων τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ ὑπουργείου τῶν ναυτικῶν.

Ὁ ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν

Δ. ΤΡΙΓΓΕΤΑΣ.

Ὁ ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν

Α. Δ. ΑΥΓΕΡΙΝΟΣ.

§99ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Μερικὰς παρατηρήσεις θὰ κάμω εἰς τὸν κ. ὑπουργόν. Πρῶτον, κύριοι, ἐγὼ προσωπικῶς προτιμῶ τὴν κατασκευὴν παρὰ τὴν ἀγορὰν οἰκιῶν· νομίζω, διότι καταλληλότερον καὶ ἐπωφελέστερον εἶναι τοῦτο, ὅταν ἡ οἰκία κατασκευάζεται νέα γίνεται ἀναλόγως τῶν ἀναγκῶν, ἐνῷ ἡ ἀγοραζομένη δὲν ἔχει τὰ πλεονεκτήματα ταῦτα. Ἠμπορεῖ νὰ ᾖναι μεγαλειτέρα διὰ τὴν ἀνάγκην, διὰ τὴν ὁποίαν θὰ χρησιμεύσῃ, ἀλλ’ ὄχι καὶ τοιαύτη, ὥστε νὰ χρησιμεύσῃ καὶ δι’ ἄλλην ἀνάγκην· ἰδοὺ ὁ λόγος δι’ ὃν ἐγὼ προτιμῶ τὴν κατασκευὴν τῆς ἀγορᾶς. Ἡ κατασκευὴ, ὅπως καὶ ἂν ᾖναι, καὶ καλλιτέραν καὶ στερεωτέραν καὶ συμφορωτέραν μὲ τὰς ἀνάγκας θέλει δώσει οἰκίαν. Ἀλλ’ ἐκτὸς τούτου νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ καθιερωθῇ ἡ ἀρχὴ ν’ ἀποφεύγωμεν ὅσον εἶναι δυνατὸν τὰ δάνεια. Οἱ αὐστηροὶ, κύριοι, δὲν συγχωροῦν τὰ δάνεια, οὔτε ὅταν πρόκειται — ὁ κύριος πρόεδρος γελᾷ, ἀλλ’ αὐτὸς θὰ δειχθῇ ἄλλοτε ὅτι εἶναι ἐπιῤῥεπέστερος τῶν ἄλλων εἰς τὰ δάνεια — οὔτε ὅταν πρόκειται περὶ ἔργων παραγωγικῶν. Ἀλλ’ ἐγὼ δὲν εἶμαι τόσον αὐστηρὸς, νομίζω ὅμως ὅτι ὅταν δὲν πρόκειται περὶ κατεπειγουσῶν καὶ ἀναποφεύκτων ἀναγκῶν καὶ σπουδαίων, δὲν πρέπει νὰ κάμνωμεν δάνεια. Τὰ δάνεια, κύριοι, ἔχουν αὐτὸ τὸ κακὸν, διότι εὐκόλως παρασύρουν πρὸς τὴν σπατάλην, ἀλλὰ πολὺ χειρότερον εἶναι τὸ νὰ κάμνωμεν δάνεια διὰ νὰ κατασκευάσωμεν οἰκοδομήματά τινα μικρᾶς ἀξίας. Εἶναι τάχα τόσον ἐλεεινὸς ὁ προϋπολογισμός μας καὶ ἡ κατάστασις τοῦ ταμείου, ὥστε δὲν ἠμποροῦν νὰ ἐξοδευθῶσιν ἑβδομήκοντα χιλιάδες δραχμῶν δι’ ἀγορὰν ἑνὸς καταστήματος, ἀλλὰ νὰ δανεισθῶμεν, καὶ οὕτως ἀντὶ ἑβδομήκοντα χιλιάδων νὰ πληρώσωμεν μέχρι τέλους ἑκατὸν τεσσαράκοντα χιλιάδας τόκον καὶ χρεωλύσιον; Τὰ χρήματα, τὰ ὁποῖα θὰ ἐξοδευθῶσιν, ἀπὸ τὸν προϋπολογισμὸν οὔτε μᾶς δίδουν οὔτε μᾶς ἐπιβάλλουν τόκον, ὥστε τὰ χρήματα μόνα αὐτὰ θὰ ἦναι, τὰ ὁποῖα θὰ πληρωθῶσιν, ἂν δι’ οἰκονομιῶν τοῦ προϋπολογισμοῦ ἀγοράσωμεν τὴν οἰκίαν. Νομίζω λοιπὸν καλλίτερα, ἐπειδὴ θέλετε ν’ ἀγοράσωμεν αὐτὴν τὴν οἰκίαν, ἀντὶ νὰ τὴν ἀγοράσωμεν διὰ δανείων, καὶ οὕτω νὰ πληρώσωμεν διπλάσιον, δι’ ἑνὸς ποσοῦ ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ νὰ τὴν ἀγοράσωμεν, τὸ ὁποῖον εὐκόλως δυνάμεθα νὰ οἰκονομήσωμεν καὶ νὰ πληρώσωμεν αὐτήν. Εἶμαι διὰ τοῦτο κατὰ τοῦ τρόπου, μὲ τὸν ὁποῖον πρόκειται νὰ ἀγορασθῇ ἡ οἰκία αὕτη, διότι πρῶτον, οὔτε πρέπει, ὡς ἐῤῥέθη, οὔτε συμφέρει νὰ δεικνύηται ὅτι ἑξήκοντα χιλιάδας δραχμῶν δὲν δύναται νὰ πληρώσωμεν ἐκ τοῦ προϋπολογισμοῦ, ἀλλ’ ἀναγκαζόμεθα νὰ δανεισθῶμεν τοκογλυφικῶς· νομίζω ὅτι εἰς αὐτὸ δὲν πρέπει νὰ ἐπιμένῃ ὁ κ. ὑπουργός. Ἐκτὸς δὲ τούτου κατὰ τὸν νόμον τὸν ἐν ἰσχύϊ περὶ ναυτικοῦ ἀπομαχικοῦ ταμείου δὲν δύναται νὰ πραγματοποιήσῃ καὶ τὸν σκοπόν του, ἐὰν σκέπτεται νὰ πράξῃ τοῦτο δανειζόμενος ἀπὸ τὸ ἀπομαχικὸν ταμεῖον. Κατὰ τὸ ἄρθρον 5 τοῦ νόμου περὶ ἀπομαχικοῦ ταμείου, τὰ κεφάλαια κατατίθενται εἰς τὴν τράπεζαν· ἑπομένως διὰ νὰ λάβῃ αὐτὰ ὁ κ. ὑπουργὸς πρὸς ἄλλον σκοπὸν, ἔχει ἀνάγκην ῥητοῦ νόμου. Ἡ ἄδεια, τὴν ὁποίαν λαμβάνει ὁ ὑπουργὸς διὰ νὰ δανεισθῇ κατὰ τὸν παρόντα νόμον, ἡ ἄδεια αὐτὴ δὲν ἀναιρεῖ τὸν νόμον τὸν ἄλλον, ὅστις κανονίζει πῶς διατίθενται τὰ κεφάλαια τοῦ ἀπομαχικοῦ ταμείου. Χρῄζει ἑπομένως ἄλλων νόμων καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν ὁ ὑπουργὸς νὰ δανεισθῇ ἀπὸ τὸ ἀπομαχικὸν ταμεῖον ἄνευ τοιούτων. Τὰς παρατηρήσεις αὐτὰς, αἱ ὁποῖαι, βλέπετε, ὅτι εἶναι λίαν φιλικαὶ, ὑποβάλλων εἰς τὸν ὑπουργὸν, πιστεύω, ὅτι θέλει τὰς ἐκτιμήσει· πιστεύω, ὅτι θέλει προτιμήσει καλλίτερα νὰ πληρώσῃ τὴν οἰκίαν ἀπὸ τὸν προϋπολογισμὸν, καὶ θέλει πεισθῆ, ὅτι εἶναι ἀδύνατον νὰ δανεισθῇ ἀπὸ τὸ ἀπομαχικὸν ταμεῖον, δυνάμει τοῦ νόμου, τὸ ὁποῖον ἐπαρουσίασεν.

§100ΝΙΚΟΔΗΜΟΣ. Κύριοι, προτιμότερον ἦτο νὰ συζητηθῇ τὸ περὶ Ναυστάθμου νομοσχέδιον, καὶ νὰ μὴ πέμπωμεν τὰ πλοῖά μας εἰς ἐπισκευὴν πρὸς τὸ ἐξωτερικὸν καὶ γενώμεθα γελοῖοι, ἢ νὰ φροντίζωμεν περὶ ἀγορᾶς καταστήματος διὰ τὸ ὑπουργεῖον, καὶ περὶ Ναυστάθμου νὰ μὴ γίνεται ὅλως διόλου λόγος· καὶ παύω ἕως ἐδῶ. Πρῶτον εἰς δύο νομοσχέδια βλέπω, ὅτι γίνεται λόγος νὰ ληφθοῦν δάνεια ἀπὸ τὸ ταμεῖον τὸ εὐεργετικὸν, ὁποῖον εἶναι τὸ ἀπομαχικὸν ταμεῖον, καὶ τὸ ταμεῖον τῶν χηρῶν καὶ ὀρφανῶν τοῦ ναυτικοῦ. Καὶ περὶ μὲν τοῦ ά. ἰδοὺ, κύριοι, τί λέγει τὸ 3 ἄρθρον τοῦ περὶ ἀπομαχικοῦ ταμείου νόμου. (Τὸ ἀναγινώσκει.) Ἰδοὺ δὲ τί τὸ ἄρθρον 5. (Τὸ ἀναγινώσκει.) Τὸ ἄλλο ταμεῖον τοῦ Βασιλικοῦ ναυτικοῦ τῶν χηρῶν καὶ ὀρφανῶν, ἰδοὺ τὶ λέγει. Ἄρθρον 2. (Τὸ ἀναγινώσκει.) Ἄρθρον 5. Τὰ κεφάλαια τοῦ ταμείου τῶν χηρῶν καὶ ὀρφανῶν τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ Βασιλικοῦ ναυτικοῦ μεταβάλλονται εἰς τράπεζαν ἐπὶ τόκῳ, διαχειρίζονται ὑπὸ τὴν ἐποπτείαν τοῦ ἐπὶ τῶν ναυτικῶν ὑπουργοῦ κτλ.» Λοιπὸν ἐκ τοῦ ά. βʹ. καὶ γʹ. ἄρθρου τῶν ταμείων αὐτοῦ βλέπετε, ὅτι εἶναι μετοχικὰ καὶ διὰ νὰ δαπανηθοῦν τὰ χρήματα ἐντὸς τοῦ νόμου, ἀπαιτεῖται ἡ συγκατάθεσις αὐτῶν.

§101ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν πρόκειται περὶ αὐτοῦ, κ. ναύαρχε.

§102ΝΙΚΟΔΗΜΟΣ. Πῶς; ὁ νόμος λέγει, ὅτι ἡ Κυβέρνησις δύναται νὰ συνομολογήσῃ δάνειον εἴτε ἀπὸ τράπεζάν τινα, εἴτε ἐκ τῶν παρ’ ἡμῖν εὐεργετικῶν ταμείων· ἀπὸ τὰ ταμεῖα ἐγὼ λέγω ὅτι δὲν δύναται νὰ δανεισθῇ κατὰ τοὺς νόμους· καὶ σᾶς φέρω παράδειγμα τὴν ἀτμοπλοϊκὴν ἑταιρίαν, μὲ τὴν ὁποίαν ἡ Κυβέρνησις ἔχει περισσοτέραν ἐξουσίαν, ἀλλὰ καὶ εἰς αὐτὴν ἐζητήθη ἡ συγκατάθεσις τῶν μετόχων. Ἐκτὸς τούτου, κύριοι, ἐγὼ εἶμαι μέτοχος εἰς τὸ τῶν χηρῶν καὶ ὀρφανῶν τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ Βασιλικοῦ ναυτικοῦ, εἶμαι καὶ ὁ μεγαλείτερος ἴσως, ἔχω ἐπάνω ἀπὸ 2000 δραχμὰς κατατεθειμένας καὶ δὲν ἐρωτῶμαι, λοιπὸν δὲν συγκατατίθεμαι. Ἄλλοτε τὰ χρήματα αὐτὰ τῶν ταμείων ἦσαν ἐπὶ τόκῳ εἰς τὴν τράπεζαν, καὶ εἰς τὴν μεταπολίτευσιν ἡ Κυβέρνησις ἠναγκασμένη τὰ ἔλαβε· σεῖς εἶσθε πληρεξούσιοι τότε καὶ ἐκάματε νόμον καὶ τὰ ἐπῆρε. Τώρα ὡς ἐνδιαφερόμενος ἐγὼ καὶ ὡς μέτοχος, κατὰ συνέπειαν τοῦ δευτέρου ἄρθρου τοῦ νόμου, λέγω ὅτι ἡ Κυβέρνησις δύναται νὰ δανεισθῇ ἀπὸ τράπεζαν καὶ ἀπὸ ἰδιώτας, ἀπ’ αὐτὰ ὅμως τὰ εὐεργετικὰ ταμεῖα δὲν ἔχει τὸ δικαίωμα.

§103Θ. Α. ΖΑΪΜΗΣ (πρωθυπουργός). Κύριοι, ὀλίγας παρατηρήσεις ἔχω ν’ ἀντιτάξω εἰς τὰς παρατηρήσεις τοῦ κ. Κουμουνδούρου ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου. Χαίρω ὅτι ὁ κ. Κουμουνδοῦρος κηρύττεται ἤδη κατὰ τῶν δανείων, καὶ θέλει μὲ ἔχει, ὡς μὲ εἶχε πάντοτε, σύμφωνον ὡς πρὸς τὴν ἀρχὴν ταύτην.

§104ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Μᾶς ὑπερέβητε.

§105ΖΑΪΜΗΣ. Ὅταν ἔλθῃ ὁ καιρὸς θὰ τὸ ἀποδείξωμεν, ἐπὶ τοῦ παρόντος εἴμεθα σύμφωνοι. Ὁ κ. Κουμουνδοῦρος σᾶς εἶπεν, ὅτι προτιμᾷ ἀντὶ νὰ καταφύγωμεν εἰς δάνεια πρὸς ἀπόκτησιν δημοσίων καταστημάτων, εἶναι καλλίτερον τὸ ποσὸν τοῦτο νὰ τὸ ἀντλῶμεν ἐκ τοῦ προϋπολογισμοῦ· τοῦτο εἶναι ἀναντίῤῥητον καὶ ἦτον εὐκταῖον, ἂν ὁ προϋπολογισμὸς παρεῖσχε τὰ μέσα, ν’ ἀποκτῶμεν κατ’ ἔτος οὐχὶ ἓν δημόσιον κατάστημα, ἀλλὰ τρία, τέσσαρα καὶ πέντε· ἀλλὰ κατὰ δυστυχίαν ὁ προϋπολογισμὸς δὲν χορηγεῖ εἰς τὴν Κυβέρνησιν τὰ μέσα πρὸς ἀπόκτησιν πολλῶν συνάμα καταστημάτων. Ἡ ἀνάγκη δὲ τῆς ἀποκτήσεως δημοσίων καταστημάτων εἶναι τόσον προφανὴς, ὥστε ὁ κ. Κουμουνδοῦρος, δὲν δύναμαι νὰ τὸ ἀρνηθῶ, πρῶτος ἐφρόντισε νὰ οἰκοδομηθῇ ἐν Ἀθήναις εὐπρεπὲς κατάστημα διὰ τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν. Ὅταν ὅμως ὁ προϋπολογισμὸς δὲν παρέχῃ εἰς τὴν Κυβέρνησιν τὰ μέσα πρὸς ἀπόκτησιν δημοσίων καταστημάτων, πρέπει νὰ εὑρεθῇ τρόπος τις, ὅπως τελειώσῃ τέλος πάντων ἡ ἱστορία τῶν καταστημάτων ἐν Ἑλλάδι· διότι τὸ δημόσιον, ὡς γνωρίζετε, δαπανᾷ ἄπειρα χρήματα εἰς ἐνοίκια, καὶ ἐν τούτοις αἱ δημόσιαι ἀρχαὶ διαμένουσιν εἰς καταστήματα, τὰ ὁποῖα καὶ δυσκολίαν φέρουν εἰς τὴν δημοσίαν ὑπηρεσίαν καὶ εὐπρεπῆ δὲν εἶναι διὰ τὰς ἀρχάς. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, τί εἴπομεν; ὅτι ἐπειδὴ δὲν δυνάμεθα διὰ τοῦ προϋπολογισμοῦ ν’ ἀποκτῶμεν κατ’ ἔτος δημόσια καταστήματα, εἶναι προτιμότερον νὰ βαρύνεται ὁ προϋπολογισμὸς μὲ ἐλάχιστον ποσὸν, ὥστε δι’ ἑνὸς συστήματος χρεωλυτικοῦ ἐντὸς 20, 25 ἢ 15 ἐτῶν, τὸ δημόσιον ν’ ἀποκτήσῃ καταστήματα διὰ τὰς κυριωτέρας ἀρχάς· ἰδοὺ ὁ λόγος διὰ τὸν ὁποῖον δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ καταχωρηθῇ τὸ ποσὸν τοῦτο εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ 1870, ὁ ὁποῖος περιέχει ποσά τινα διὰ δημόσια καταστήματα. Ὡς πρὸς τὴν δευτέραν παρατήρησιν τοῦ κ. Κουμουνδούρου, ὅτι ὁ νόμος περὶ ἀπομαχικοῦ ταμείου, ὡς καὶ οἱ νόμοι περὶ τῶν ἄλλων εὐεργετικῶν ταμείων ἀπαγορεύουσιν ἄλλην χρῆσιν τῶν χρημάτων αὐτῶν, παρὰ τὴν ἐν τραπέζαις κατάθεσιν τῶν χρημάτων. Ὡς πρὸς τοῦτο νομίζω, ὅτι ἡ διάταξις τοῦ ἄρθρου 2 τοῦ νομοσχεδίου ἐπιτρέπει εἰς τὰ ταμεῖα νὰ δανείσωσι τὴν Κυβέρνησιν· ἀλλ’ ἂν ὁ κ. Κουμουνδοῦρος δὲν νομίζῃ σαφῆ τὴν διάταξιν τοῦ ἄρθρου, ἠμπορεῖ νὰ διευκρινισθῇ ἔτι περισσότερον ὥστε διὰ τῆς μεταβολῆς δύναται νὰ ἐπιτραπῇ καθαρῶς εἰς τὰ ταμεῖα αὐτὰ νὰ δανείσωσι. Τὰ ταμεῖα ταῦτα, ἐννοεῖται, ὅτι δανείζοντα τὴν Κυβέρνησιν δὲν διακινδυνεύουσι τὰ χρήματά των, διότι, ὅπως καὶ ἂν ἦναι τὸ δημόσιον τῆς Ἑλλάδος παρέχει τὰς αὐτὰς ἐγγυήσεις, ὁποίας ἡ ἐθνικὴ τράπεζα ἢ ἕτερόν τι κατάστημα ἐντὸς τῆς Ἑλλάδος· ἐκτὸς τούτου τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ παρέχει καὶ περισσότερον τόκον εἰς τὰ ταμεῖα ταῦτα, παρὰ τὸν τόκον, τὸν ὁποῖον λαμβάνουσιν ἐκ τῆς ἐθνικῆς ἢ ἐξ ἄλλης τραπέζης, εἰς τὴν ὁποίαν δύνανται νὰ καταθέσωσιν τὰ χρήματα αὑτῶν. Αὐτὰ τὰ ὀλίγα εἶχον ν’ ἀντιτάξω εἰς τὰς παρατηρήσεις τοῦ κυρίου Κουμουνδούρου.

§106ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Τὸ ὑπουργεῖον ὑπέβαλεν ἕνα προϋπολογισμόν, τὸν ὁποῖον βεβαίως θεωρεῖ ἀκριβῆ καὶ ἀληθῆ· δὲν πρόκειται τώρα τί φρονοῦμεν ἡμεῖς, ὅ,τι φρονοῦμεν θὰ τὸ εἴπωμεν. Κατὰ τὸν προϋπολογισμὸν αὐτὸν τὸ ὑπουργεῖον δύναται νὰ οἰκονομήσῃ ἀκινδύνως καὶ χωρὶς βλάβην τῆς ὑπηρεσίας, ἀπὸ τὸ ὑπουργεῖον τῶν ναυτικῶν, τὸ ποσὸν, τὸ ὁποῖον ζητεῖ διὰ τὴν ἀγορὰν τοῦ καταστήματος. Ἂς περιμείνωμεν νὰ συζητήσωμεν τὸ πρᾶγμα καὶ θέλομεν τοὺς ἀποδείξει, ὅτι ἀπὸ τὸν προϋπολογισμὸν δύναται νὰ οἰκονομήσῃ τὸ ποσὸν τῆς οἰκίας, ἀρκεῖ νὰ ἐλαττώσῃ 50 ὑπολογιστὰς ἀχρήστους.

§107ΤΡΙΓΓΕΤΑΣ (ὑπουργὸς Ναυτικῶν). Παρελάβομεν 150.

§108ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Σεῖς εἴχετε τὸ δικαίωμα νὰ τοὺς ἐλαττώσητε εἰς 100.

§109ΛΕΚΚΑΣ. Κύριοι, ἐπὶ τοῦ προκειμένου ζητήματος πρὸ πολλῶν ἡμερῶν ἀπεφάνθην, ὅτι ἡ οἰκία συμφέρει ν’ ἀγορασθῇ καὶ μὲ τὸ ζητούμενον ποσόν. Σήμερον πρόκειται περὶ τοῦ τρόπου τῆς πληρωμῆς· δὲν θέλω νὰ θίξω ποσῶς τὴν χορδὴν τοῦ ἂν ἓν ἔθνος πρέπῃ νὰ διοικηθῇ διὰ δανείων· πόσα δάνεια ἔκαμεν ὁ ἀρχηγὸς τῆς παρούσης κυβερνήσεως, πόσα ὁ τῆς ἄλλης καὶ τῆς προγενεστέρας· θέλω νὰ φέρω τοὺς ἀντιμαχομένους εἰς ἕνα συμβιβασμὸν καὶ διὰ νὰ μιμηθῶ τὸν φίλον μου κ. Ἰακωβάτον, ὁ ὁποῖος διὰ τῆς εὐφυΐας του πράγματι μᾶς ἔδωκε μέσα τινὰ κατὰ τῆς καλπονοθεύσεως, θέλω σᾶς εἴπει ὀλίγα τινά. Ἐγὼ πιστεύω, ὅτι διὰ τοῦ ἰδίου προϋπολογισμοῦ τοῦ ὑπουργείου τῶν ναυτικῶν, μὲ μικρὰς οἰκονομίας, ὅτι δύναται ν’ ἀνευρεθῇ τὸ μέσον τῆς πληρωμῆς τῆς οἰκίας ἄνευ νέας δαπάνης. Εἰς τὴν πόλιν τοῦ Πειραιῶς ἔχομεν σχολεῖον στρατιωτικὸν, τοῦ ὁποίου τὸν διοργανισμὸν πρόκειται νὰ συζητήσωμεν. Ἐν τῇ σχολῇ αὐτῇ παραδίδονται ἡ Ἑλληνικὴ καὶ Γαλλικὴ γλῶσσα, τὰ μαθηματικὰ καὶ λοιπά· ὁ στρατιώτης, κύριοι, εἶναι εἷς καὶ ἀδιαίρετος, τόσον τῆς ξηρᾶς καθὼς καὶ τῆς θαλάσσης· πειθαρχία εἰς τὴν μίαν σχολὴν, πειθαρχία εἰς τὴν ἄλλην, τὰ προκαταρκτικὰ μαθήματα σχεδὸν τ’ αὐτὰ, δὲν διαφέρει ὁ ἀξιωματικὸς τοῦ ναυτικοῦ ἀπὸ τὸν τοῦ πυροβολικοῦ, καὶ τὸν τοῦ μηχανικοῦ, παρ’ ἐκτὸς μερικῶν ὅλως διόλου ἰδίων μαθημάτων· τὰς πλείστας τῶν γνώσεων τοῦ ἀξιωματικοῦ τοῦ μηχανικοῦ πρέπει νὰ τὰς ἔχῃ ὁ ἀξιωματικὸς τοῦ ναυτικοῦ μὲ τὴν προσθήκην γνώσεων τῆς κυβερνητικῆς καὶ τῆς ναυτικῆς. Ἂν, σᾶς παρακαλῶ, συμπεριλάβωμεν τὸ κονδύλιον, τὸ ὁποῖον εἶναι προσδιωρισμένον, εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν ναυτικῶν διὰ τὴν ναυτικὴν καὶ μεταφέρωμεν τοὺς νέους αὐτῆς εἰς τὴν στρατιωτικὴν σχολὴν ἐπὶ τρία ἢ τέσσαρα ἔτη, θὰ γίνουν ἄριστοι στρατιῶται, καλοὶ πυροβολισταὶ, καλοὶ μαθηματικοὶ· ἂν δὲ ἀκολούθως τεθῶσι δύο ἢ τρεῖς καθηγηταὶ τῆς ναυτικῆς κτλ. ἐπὶ τοῦ δρόμονος τοῦ Μεσολογγίου ἢ ἑτέρου πλοίου ἱστιοφόρου καὶ σταλῶσιν εἰς τὸν ὠκεανὸν εἰς ἕνα ἢ δύο ἔτη θὰ γίνουν ἄριστοι ναῦται καὶ ναυτικοί. Πρὸς τὶ νὰ ἔχωμεν διπλᾶ σχολεῖα, διπλοῦς καθηγητὰς; ἐνῷ τὸ ἔθνος εἶναι ἓν καὶ τὸ ταμεῖον ἕν; Δι’ αὐτοῦ τοῦ μέσου φρονῶ, ὅτι δυνάμεθα νὰ ἔλθωμεν εἰς τὸν προκείμενον σκοπόν. Τί ἀκόμη, κύριοι; ἵνα πεισθῆτε ὅτι λέγω πράγματα καὶ ὄχι λόγια, προσθέτω ὅτι οἱ εἰδημονέστεροι τῶν ἀνωτέρων ἀξιωματικῶν τοῦ ναυτικοῦ, ὁ Σταματέλος, ὁ Πιπῖνος, ὁ Κοκονέζης κλπ. οἵτινες προκαταρκτικῶς ἐδιδάχθησαν εἰς τὴν στρατιωτικὴν σχολὴν μεταβάντες δὲ ἓν ἢ δύο ἔτη εἰς τὸ Τουλὼν ἐγένοντο ὁποῖοι εἶναι ναυτικοί. Βλέπετε λοιπὸν ὅτι διὰ τῆς συμπτύξεως αὐτῆς ἢ τῆς συγχωνεύσεως ἔχομεν σπουδαίαν οἰκονομίαν. Προβαίνω προσέτι νὰ λύσω καὶ μίαν ἀπορίαν· λέγουν τινὲς, μήπως κεντηθῇ τινῶν ἡ φιλοτιμία· δὲν κεντᾶται, κύριοι, ἡ φιλοτιμία, διότι προλαμβάνω νὰ σᾶς εἴπω ὅτι ὁ στρατιώτης εἶναι εἷς καὶ ὁ αὐτός· συμφωνοῦμεν προσέτι καὶ κατὰ τὸν στρατιωτικὸν ποινικὸν νόμον· ἐπρόκειτο νὰ δικασθῇ εἷς ταγματάρχης ἢ λοχαγὸς τῆς ξηρᾶς, μὴ ὑπάρχοντος δὲ τοῦ ἁρμοδίου βαθμολόγου ἵνα καθέξῃ τὴν θέσιν τοῦ προέδρου, ἐλήφθη ἀξιωματικὸς τοῦ ναυτικοῦ· τὸ αὐτὸ γίνεται καὶ εἰς τὸ ναυτικόν. Βλέπετε ὅτι εἰς τοῦτο δὲν ἔχομεν παρὰ ὡς Ἕλληνες νὰ σκεφθῶμεν καὶ μὲ τὴν χεῖρα εἰς τὴν καρδίαν νὰ οἰκονομήσωμεν καὶ τὸν τελευταῖον ὀβολόν μας ἵνα ἐπαρκέσωμεν εἰς τὰς ἀνάγκας μας. Παρακαλῶ τέλος ἵνα ἡ οἰκία ἀγορασθῇ τοῖς μετρητοῖς· καὶ ἂν ἡ ἀγορὰ αὕτη ἀναβληθῇ ἐπὶ ἕνα ἢ δύο μῆνας μέχρι τῆς ἐγκρίσεως τοῦ σχετικοῦ προϋπολογισμοῦ, τὸ διάστημα δὲν εἶναι μέγα καὶ ὁ ἰδιοκτήτης δύναται νὰ μᾶς περιμείνῃ. Πιστεύω ὅτι ὁ κύριος ὑπουργὸς τῶν ναυτικῶν δὲν θὰ ἔχῃ ἀντίῤῥησιν εἰς τοὺς λόγους μου, διότι ἀγαπᾷ καὶ αὐτὸς τὸ δημόσιον συμφέρον ὡς ἐγώ.

§110ΚΑΡΑΛΙΒΑΝΟΣ. Ὀφείλω νὰ προσθέσω μίαν παρατήρησιν, ἐπειδὴ δὲν γνωρίζω ὁποῖον θά ᾖναι τὸ ἀποτέλεσμα τῆς ψηφοφορίας, ἂν ἡ οἰκία ἀγορασθῇ διὰ δανείων ἢ τὸ ποσὸν θὰ ἐξαχθῇ ἀπὸ τὸν προϋπολογισμόν. Ἡ παρατήρησίς μου εἶναι εἰς τὸ τελευταῖον μέρος τῆς ὁμιλίας τοῦ κυρίου προέδρου, ὁ ὁποῖος εἶπε, μὲ καταλληλότερον τρόπον παρ’ αὐτὸν δὲν δύνανται νὰ εὕρωσι τὰ ταμεῖα νὰ δανεισθῶσι. Καὶ καθ’ ὅσον μὲν ἀφορᾷ τὰ ἄλλα ταμεῖα, εἶναι ἀδιάφορον, καθ’ ὅσον ὅμως ἀφορᾷ τὸ ναυτικὸν ἀπομαχικὸν ταμεῖον ὁ κύριος ὑπουργὸς τῶν ναυτικῶν νὰ μὴ τὸ πειράξῃ διόλου, καὶ ἰδοὺ ὁ λόγος· πρὸ ὀλίγου εἰσήχθη ἓν νομοσχέδιον περὶ συστάσεως ναυτικῆς τραπέζης ἐκ τοῦ ναυτικοῦ ἀπομαχικοῦ ταμείου· τὰ κεφάλαια τοῦ ναυτικοῦ ἀπομαχικοῦ ταμείου δὲν εἶναι μεγάλα, ἠδύναντο νὰ ᾖναι, ἀλλ’ ἔλαβε μέρος εἰς πολλὰ δάνεια, πρὸ πάντων τῆς κυβερνήσεως· μένουσι νομίζω τετρακόσιαι ἕως πεντακόσιαι χιλ. δραχμαὶ ἐπὶ τοῦ παρόντος, αἱ ὁποῖαι δύνανται νὰ διατεθῶσιν εἰς θαλασσοδάνεια, ἂν πραγματοποιηθῇ ἡ ναυτικὴ τράπεζα καὶ εὔχομαι νὰ πραγματοποιηθῇ, διότι ἔχομεν μεγάλην ἀνάγκην μιᾶς τοιαύτης τραπέζης. Ἐπειδὴ λοιπὸν τὸ ποσὸν εἶναι ἐλάχιστον, ἂν ἀποφασισθῇ ἡ ἀγορὰ νὰ γίνῃ διὰ δανείου, τὰ χρήματα αὐτὰ νὰ μὴ ἀφαιρεθῶσιν ἀπὸ τὸ ναυτικὸν ἀπομαχικὸν ταμεῖον.

§111ΜΙΛΗΣΗΣ. Ὡς ἠκούσατε, κύριοι, τινὲς ἔχουν τὴν πεποίθησιν, καὶ ἐγὼ τὴν συμμερίζομαι, ὅτι δύναται ἐκ τοῦ προϋπολογισμοῦ νὰ οἰκονομηθῇ τὸ ἀναγκαιοῦν ποσόν, πρὸς ἀγορὰν τῆς προκειμένης οἰκίας. Διὰ τοῦτο φρονῶ, ὅτι ἡ Βουλὴ πρέπει ν’ ἀναβάλῃ τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ συζητουμένου νομοσχεδίου μέχρις οὗ ἐπιψηφισθῇ ὁριστικῶς ὁ προϋπολογισμὸς, ὅτε θὰ ἤμεθα εἰς θέσιν νὰ γνωρίζωμεν, ἂν δυνάμεθα νὰ ἐξοικονομήσωμεν τὸ ἀπαιτούμενον ποσὸν, διὰ νὰ μὴ ὑποχρεωθῶμεν δανειζόμενοι ἐν οὐ δέοντι νὰ πληρώσωμεν 70 χιλιάδες δραχμὰς περιπλέον· διότι, ὡς παρετηρήθη τὸ τίμημα τῆς οἰκίας θὰ πληρωθῇ ἐντὸς 20 ἐτῶν καὶ θὰ πληρώνωμεν κατ’ ἔτος 7,000 δραχμὰς, ὥστε ἡ οἰκία θὰ μᾶς κοστίσῃ 140 χιλιάδας δραχμῶν ἐν ὅλῳ. Ἂν δυνάμεθα λοιπὸν νὰ οἰκονομήσωμεν τὸ τίμημα τῆς οἰκίας εἴτε ἐκ τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ ὑπουργείου τῶν ναυτικῶν, εἴτε ἄλλοθεν δι’ οἱασδήποτε οἰκονομίας, νομίζω ὅτι δὲν πρέπει νὰ σπεύσωμεν δανειζόμενοι ἄνευ ἀνάγκης καὶ ἐπιβαρυνόμενοι μὲ τόκους. Διὰ τοῦτο προτείνω καὶ παρακαλῶ τὴν Βουλὴν ν’ ἀναβάλῃ τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου μέχρι τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ προϋπολογισμοῦ.

§112Λ. ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Ἐγὼ παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ ψηφίσῃ τὸ νομοσχέδιον, διότι προδικάζομεν ἀπὸ τοῦδε, ὅτι ὁ προϋπολογισμὸς δὲν εἶναι γραμμένος μὲ τὴν μεγαλειτέραν οἰκονομίαν· ἀκόμη ὅμως δὲν τὸν εἴδομεν· ἂν περιέχῃ περιττὰ καὶ θὰ μᾶς περισσεύσουν, δὲν θὰ τὰ πετάξωμεν· ὅταν ὁ ὑπουργὸς εὕρῃ χρήματα περισσότερα, ἆρά γε δὲν δύναται νὰ πληρώσῃ τὴν οἰκίαν;

§113ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δὲν ἠμπορεῖ.

§114ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Αἱ τράπεζαι ὅταν δέχωνται χρήματα δὲν τὰ λαμβάνουν περισσότερον ἀπὸ 5%. Τὸ λιμενικὸν ταμεῖον Ἠλείας ἐδάνεισε τὴν Κυβέρνησιν 150,000, διὰ τὰς ὁποίας ἔχομεν ἔντοκα γραμμάτια, τὰ ὁποῖα ὅταν θέλωμεν ἐξαργυρόνομεν. Εἶναι δυσπιστία ν’ ἀποδίδωμεν κακὴν πίστιν εἰς τὴν Κυβέρνησιν· ὅταν ἡ Κυβέρνησις χρεωκοπήσῃ, τότε ἀλλοίμονον ἀπὸ ἡμᾶς· τί προδικασία εἶναι αὐτὴ! ὅ,τι θὰ περισσεύσῃ ἀπὸ τὸν προϋπολογισμὸν δὲν θὰ χαθῇ. Ἐγὼ δὲ λέγω, ὅτι δὲν θὰ περισσεύσῃ, διότι ὁ προϋπολογισμὸς κάθε κονδύλιον τὸ ἔχει κατὰ κεφάλαιον καὶ ἄρθρον, ἐκτὸς ἂν φονεύσωμεν, ἂν χαλάσωμεν τὴν ὑπηρεσίαν, δηλαδὴ νὰ κάμωμεν ὥστε τὸ ἄλογον νὰ μὴ τρώγῃ καὶ νὰ ζῇ· ὅταν ἔλθῃ ἡ συζήτησις τοῦ προϋπολογισμοῦ, τότε βλέπομεν, ἂν θὰ περισσεύσουν χρήματα καὶ πῶς θὰ διατεθοῦν· καὶ μήπως τὰ χρήματα ἐκεῖνα δὲν ἔχουν τόκον; δὲν ἐννοῶ διὰ τί προδικάζετε, ὅταν ἔχετε βεβαιότητα, ὅτι δὲν θὰ περισσεύσουν χρήματα.

§115ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Δὲν ἔχομεν βεβαιότητα.

§116ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Παρουσιάζονταί τινες ἐνταῦθα ὡς οἰκονόμοι· ἕκαστος ἂς μὴ καταδικάζῃ τὸν ἄλλον, ἂς κρίνῃ τὸν ἑαυτόν του, καὶ ἀπὸ τὸν ἑαυτόν του ἂς κρίνῃ τοὺς ἄλλους, ὡς πρὸς τὰς οἰκονομίας· ὅλοι πρέπει νὰ κάμωμεν οἰκονομίας, διότι ἄλλως εἴμεθα χαμένοι· ποιεῖν καὶ διδάσκειν, λέγει τὸ ῥητὸν ὅσοι λέγουν τώρα τοιαῦτα πράγματα, ἔπρεπε νὰ τὰ κάμουν. Τώρα, κύριοι, ἂν δὲν κάμωμεν τὴν οἰκονομίαν ν’ ἀγοράσωμεν τὴν οἰκίαν θὰ ἐξοδεύσωμεν πολὺ περισσότερα, ἀφ’ ὅ,τι ἐπρόκειτο νὰ δώσωμεν, διότι καὶ τὰ ἐνοίκια ἔχουν τόκον. Ἐνταῦθα πολλοὶ θέλουν νὰ ὁμιλοῦν χωρὶς νὰ ἴδουν πρότερον τὰ πράγματα· ἐσηκώσαμεν βλέπω τὴν ποδιὰ χωρὶς νὰ ἰδοῦμε τὸ ποτάμι.

§117ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μίλησης ἔκαμε πρότασιν ἀναβολῆς.

§118ΜΙΛΗΣΗΣ. Ἐπεθύμουν ν’ ἀκούσω τὸν κύριον ὑπουργὸν, ἐκθέτοντα τοὺς λόγους, διὰ τοὺς ὁποίους ἀποκρούει τὴν ἀναβολήν.

§119ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΝΑΥΤΙΚΩΝ. Δὲν θέλω.

§120ΛΕΚΚΑΣ. Παρακαλῶ καὶ ἐγὼ τὸν κ. ὑπουργὸν νὰ λάβῃ τὴν καλοσύνην, ἐὰν ᾖναι δυνατὸν, ν’ ἀντικρούσῃ τὴν ἰδέαν μου κατὰ πόσον δὲν εἶναι ὀρθὴ, καθόσον ἀφορᾷ τὴν συγχώνευσιν τῶν δύω σχολῶν.

§121ΤΡΙΓΓΕΤΑΣ (ὑπουργὸς Ναυτικῶν). Ὅταν ἔλθῃ ἐκεῖνος ὁ καιρὸς, τότε θέλομεν συζητήσει κατὰ πόσον ἔχετε δίκαιον ἢ ἄδικον.

§122ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔρχεται ἡ πρότασις τῆς ἀναβολῆς. Προτείνει ὁ κ. Μίλησης· «ν’ ἀναβληθῇ ἡ ἐπιψήφισις τοῦ προκειμένου νομοσχεδίου, μέχρι τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ προϋπολογισμοῦ». Οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν τῆς ἀναβολῆς νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται οἱ ὀλιγώτεροι). Δὲν παρεδέχθη. Λοιπὸν τὸ νομοσχέδιον. Ἄρθρ. ά. Ἐπιτρέπεται εἰς τὴν Κυβέρνησιν ν’ ἀγοράσῃ ἕτοιμον οἴκημα.....

§123ΜΙΛΗΣΗΣ. Ἐδῶ πρέπει νὰ ὁρισθῇ ποῖον οἴκημα.

§124ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶναι καὶ τὸ βʹ. ἄρθρον.

§125ΜΙΛΗΣΗΣ. Πρέπει ἐδῶ νὰ τεθῇ, καὶ ὄχι εἰς τὸ βʹ. ἄρθρον.

§126ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν «ἐπιτρέπεται εἰς τὴν Κυβέρνησιν ν’ ἀγοράσῃ τὴν ἐν Ἀθήναις κειμένην παρὰ τῷ κήπῳ τοῦ ὑπουργείου τῶν οἰκονομικῶν οἰκίαν τοῦ Ἰω. Σκυλίτση, ὅπως χρησιμεύσῃ εἰς δημόσιον γραφεῖον τοῦ ἐπὶ τῶν Ναυτ. ὑπουργείου». Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις;

§127ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§128ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Μίαν παρατήρησιν. Ἠμπορεῖ μεθαύριον νὰ χρησιμεύσῃ εἰς ἄλλην ἀνάγκην. Δημόσιον γραφεῖον ἁπλῶς.

§129ΖΑΪΜΗΣ. Μάλιστα, αὐτὸ εἶναι ὀρθόν.

§130ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν εἰς δημόσιον κατάστημα. Ἔχει ἀντίῤῥησίν τις;

§131ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§132ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρ. βʹ. Πρὸς ἀγορὰν τοῦ οἰκήματος αὐτοῦ, ἡ Κυβέρνησις δύναται νὰ συνομολογήσῃ δάνειον ἐπὶ τόκῳ οὐχὶ μείζονι τῶν 8%, εἴτε μετὰ τραπέζης, εἴτε μετὰ τῶν παρ’ ἡμῖν εὐεργετικῶν ταμείων, εἴτε μετὰ ἰδιωτῶν καὶ ἐπὶ ὑποθήκῃ τοῦ ἀγορασθέντος οἰκήματος.

§133ΜΙΛΗΣΗΣ. Ἐγὼ προτείνω νὰ διαγραφῇ ἡ φράσις, «εἴτε μετὰ τῶν παρ’ ἡμῖν εὐεργετικῶν ταμείων» καὶ ἀναφέρομαι εἰς τὰς παρατηρήσεις, αἵτινες ἐγένοντο εἰς τὴν συζήτησιν τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου. Φρονῶ, ὅτι τὰ χρήματα πρὸς ἀγορὰν τοῦ οἰκήματος δὲν πρέπει νὰ λάβῃ ἡ κυβέρνησις ἀπὸ τὸ εὐεργετικὸν ταμεῖον, καὶ ἰδίως ἀπὸ τὸ ναυτικὸν ἀπομαχικὸν ταμεῖον.

§134ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Καὶ ἐγὼ φρονῶ, ὅτι αὐτὰ τὰ χρήματα πρέπει νὰ τοκίζωνται διὰ νὰ αὐξάνουν.

§135ΚΑΡΑΛΙΒΑΝΟΣ. Καὶ ἐγὼ λέγω, ὅτι αὐτὰ τὰ χρήματα δὲν ἀνήκουν παρὰ εἰς τοὺς ναυτικοὺς, δὲν πρέπει νὰ τὰ πειράζουν.

§136ΤΡΙΓΓΕΤΑΣ. Δὲν τὰ πειράζουν, αὐξάνει ὁ τόκος.

§137ΜΙΛΗΣΗΣ. Θαυμάζω μὲ τὸν κ. Κρεστενίτην, ὅστις ὁμολογουμένως εἶναι κοινοβουλευτικὸς ἄνθρωπος καὶ ἐγήρασεν εἰς τὸν κοινοβουλευτικὸν βίον. Ἔχω τὸ δικαίωμα νὰ προτείνω· ὁ δὲ κ. Κρεστενίτης, ἐὰν ᾖναι ἐναντίας γνώμης, δύναται νὰ καταψηφίσῃ τὴν πρότασίν μου, ἀλλ’ ὄχι καὶ νὰ μοὶ ἀρνηθῇ τὸ δικαίωμα τῆς προτάσεως. Λοιπὸν προτείνω νὰ διαγραφῇ ἐκ τοῦ βʹ. ἄρθρου ἡ φράσις «εἴτε μετὰ τῶν παρ’ ἡμῖν εὐεργετικῶν ταμείων,» διότι καὶ ἐγὼ, κ. πρόεδρε, φρονῶ, καὶ πολλοὶ ἐν τῇ Βουλῇ, ὅτι ἡ Κυβέρνησις, οὔτε δύναται, οὔτε πρέπει νὰ λάβῃ δάνειον ἀπὸ τὰ κεφάλαια τῶν εὐεργετικῶν ταμείων, διότι τὰ κεφάλαια τῶν ταμείων τούτων δυνάμει ῥητοῦ νόμου δὲν δύνανται νὰ διατεθῶσιν εἰς οὐδεμίαν ἄλλην δημοσίαν ἀνάγκην, ἀλλὰ κατατίθενται εἰς τράπεζάν τινα πρὸς φύλαξιν.

§138ΝΙΚΟΔΗΜΟΣ. Ἐγὼ ἔκαμα πρότασιν, ὅτι ὑπάρχει νόμος καὶ προσδιορίζει.

§139Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Ὑπουρ. Ἐξωτερικῶν). Ἐὰν ἐπρόκειτο ἡ συζήτησις νομοσχεδίου, διὰ τοῦ ὁποίου ἡ Κυβέρνησις ἐζήτει ἀπὸ τὸ κοινοβούλιον τὴν ἄδειαν διὰ νὰ ἁρπάσῃ τὰ χρήματα εὐεργετικοῦ τινος ταμείου, εὕρισκον πολλὰ εὐλόγους τὰς ἀντιῤῥήσεις, αἱ ὁποῖαι ἐγένοντο ἀπὸ τοὺς κυρίους. Ἀλλὰ δὲν πρόκειται περὶ τούτου· πρόκειται διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου νὰ δοθῇ ἄδεια εἰς τὴν κυβέρνησιν νὰ συνομολογήσῃ δάνειον ἑκούσιον, εἴτε μὲ τράπεζαν, εἴτε μὲ εὐεργετικὸν ταμεῖον, εἴτε μὲ ἰδιώτην, καὶ τὸ δάνειον τότε μόνον θὰ συνομολογηθῇ, ὅταν οἱ προϊστάμενοι, κατὰ τὰ καταστατικὰ τὰ ὑπὸ τοῦ νόμου ἐγκεκριμένα τῶν ταμείων τούτων, θέλουν ἴσως νὰ συνομολογήσουν τὸ δάνειον τοῦτο.

§140ΚΑΡΑΛΙΒΑΝΟΣ. Λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ κάμω τὴν παρατήρησιν εἰς τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν ἐξωτερικῶν, ὅτι καὶ ἄλλοτε ἐλήφθησαν ἐκ τῆς Κυβερνήσεως χρήματα ἀπ’ αὐτὸ τὸ ταμεῖον, μολονότι δὲν τὸ ἐπέτρεπον τὰ καταστατικά. Δι’ αὐτὸν τὸν λόγον, καὶ ἀπ’ αὐτὸν τὸν φόβον ὁρμώμεθα σήμερον νὰ κάμνωμεν αὐτὰς τὰς παρατηρήσεις· διότι γνωρίζομεν ἀκόμη ὅτι τοιαύτη εἶναι ἡ διάθεσις, αὐτὴ εἶναι ἡ πρόθεσις, τὰ χρήματα νὰ ληφθοῦν παρὰ τοῦ Ναυτ. ἀπομαχικοῦ ταμείου· τῶν χρημάτων αὐτῶν ἔχομεν ἀπόλυτον ἀνάγκην ἡμεῖς οἱ ναῦται, καὶ μάλιστα ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν, πρέπει νὰ τὸ λάβῃ πολὺ ὑπ’ ὄψιν, ἀφοῦ ὁ ἴδιος ἀνεγνώρισε τὴν ἀνάγκην καὶ ἔφερε πρὸ μικροῦ Νομοσχέδιον περὶ συστάσεως τῆς Ναυτ. Τραπέζης.

§141ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὰ εὐεργετικὰ ταμεῖα εἶναι ἰσόβια, ἑπομένως πρέπει νὰ ᾖναι πρόνοια καὶ περὶ τῆς ἐξασφαλίσεώς των, καὶ περὶ τῆς πολλαπλασιάσεως καὶ αὐξήσεώς των. Τὰ εὐεργετικὰ ταμεῖα δὲν ἐγένοντο διὰ τὸν σκοπὸν διὰ νὰ ᾖναι θησαυρὸς νεκρὸς ἀλλὰ διὰ νὰ αὐξάνουν ὀλίγον κατ’ ὀλίγον. Λοιπὸν ἡ αὔξησις πρέπει νὰ ἐπιζητῆται· διὰ τοῦτο βλέπετε, ὑπάρχει καὶ νόμος ὅτι νὰ κατατίθενται καὶ παρέχουν ὠφέλειαν ἐκ τοῦ τόκου, διότι ἄλλως δὲν ἤθελον ἐκτελέσει τὸν σκοπόν των. Ὁ σκοπὸς εἶναι ν’ ἀνταμείψουν ἐκείνους τοὺς δυστυχεῖς, οἱ ὁποῖοι θὰ λάβουν ἀνάγκην ἀμοιβῆς. Ὁ νόμος λοιπὸν, βλέπετε, ὅτι εἶχεν ὑπ’ ὄψιν τὰ κεφάλαια αὐτὰ νὰ μὴ μένουν στάσιμα, νὰ κατατίθενται ἐπὶ τόκῳ ῥητῷ εἰς μικρὰ ποσὰ, διότι ἐνόμιζεν, ὡς ἐξασφαλιστικώτερον αὐτό. Ἀλλ’ ὅταν ἡ τράπεζα παρέχῃ ἕνα πολὺ μικρὸν τόκον 4%, θέλετε κατὰ προτίμησιν νὰ μὴ προτιμηθῇ διὰ τὸ συμφέρον αὐτοῦ τοῦ ταμείου τὸ προσφερόμενον ὡς τόκος 8% ἐκ τοῦ δημοσίου ταμείου; καὶ ἔχει περισσοτέραν ἀσφάλειαν ἡ τράπεζα ἀπὸ τὸ δημότιον ταμεῖον; Ἡ τράπεζα δὲν ἔχει, καὶ ἦλθε περίστασις καθ’ ἣν ἐχρεωκόπει ἴσως ἐὰν ἡ κυβέρνησις δὲν ἤρχετο νὰ δώσῃ καὶ προνόμια ἀναπληρωτικὰ εἰς αὐτήν.

§142Λ. ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Ἀναστολὴν 30 ἡμερῶν ἔκαμε.

§143ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ. Ἓξ μῆνας ἔκαμεν. Ἦλθεν ἡμέρα ὅπου τὰ χρεώγραφά της δὲν ἠδυνήθη νὰ ἐξωφλήσῃ καὶ ἠναγκάσθησαν τότε αἱ Βουλαὶ νὰ κυρώσουν νόμον, διὰ τοῦ ὁποίου ἔλεγον δὲν παραβιάζεται ἡ τράπεζα, εἰ μὴ μετὰ ἓξ μῆνας νὰ ἐξαργυρώσῃ τὸ χαρτονόμισμά της. Λοιπὸν δὲν εἶναι ἀσφαλεστέρα ἡ τράπεζα, καὶ μάλιστα τώρα, καὶ τοῦτο εἶναι παρελθὸν, ἀλλ’ ἔχομεν τοιαῦτα παρελθόντα. Ἦλθε δὲ περίστασις, καθ’ ἣν ἡ κυβέρνησις καλῶς ἔπραξε νὰ πάρῃ τὰ χρήματα τοῦ ταμείου διὰ τὰς ἀνάγκας της, διότι ὅταν δὲν ὑπάρχῃ ἔθνος, δὲν ὑπάρχει κατάστασις. Ποῦ στέκονται τὰ εὐεργετικὰ χρήματα; Ἡ βάσις εἶναι τὸ δημόσιον καὶ κανεὶς δὲν ἠδικήθη ἀπὸ τὸ δημόσιον, ὄχι κατὰ τὸν παρελθόντα ἀγῶνα ἀλλὰ τώρα. Τὰ δικαστήρια τοὺς δικαιόνουν καὶ μὲ τὸ περισσότερον, καὶ καταχρήσεις καὶ ἁρπαγαὶ γίνονται κατὰ τοῦ δημοσίου, ὄχι δὲν εἶναι ἀσφαλὲς τὸ δημόσιον.

§144ΓΟΥΒΕΛΗΣ. Ὑπάρχει καὶ ἡ πραγματικὴ ἀσφάλεια τῆς ὑποθήκης.

§145ΜΙΛΗΣΗΣ. Κύριε νομικὲ, ὅταν λέγῃ ὁ νόμος δὲν διατίθενται, ἐννοεῖ οὔτε ἐπὶ ὑποθήκῃ, οὔτε ἐπὶ ἄλλῃ τινὶ ἀσφαλείᾳ. Ὁ νόμος θέλει κατάθεσιν καὶ ὄχι διάθεσιν. Αἱ δύω δὲ αὗται λέξεις γραμματικῶς μὲν κατὰ μίαν πρόθεσιν διαφέρουν, κατ’ οὐσίαν ὅμως διΐστανται ἐκ διαμέτρου, διότι ἡ μὲν διάθεσις συνεπάγεται τὴν διαχείρισιν, ἡ δὲ παρακαταθήκη τὴν ἀποκλείει.

§146Κ. ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Νομίζω ὅτι δὲν ἐννόησε καλῶς τὸν νόμον ὁ κ. Μίλησης, ὁ ἀξιότιμος συνάδελφός μου. Ὁ νόμος ἀπαγορεύει εἰς τὴν κυβέρνησιν νὰ διαθέσῃ, ἀλλ’ εἰς τὸ ἠθικὸν πρόσωπον δὲν ἠμποροῦσε ν’ ἀφαιρέσῃ τὸ δικαίωμα τοῦ συναλλάττεσθαι. Ὁ τρόπος κατὰ τὸν ὁποῖον ἐξασκεῖ τὰ δικαιώματα αὐτὰ ἓν ἠθικὸν πρόσωπον, καταρτίζεται ἀπὸ τὸ καταστατικόν. Ἐδῶ δύω πράγματα συγχύζουν, τὸ δικαίωμα τῆς κυβερνήσεως καὶ τὸ δικαίωμα τοῦ ἠθικοῦ προσώπου. Λέγει ὁ νόμος ὅτι τὸ ἠθικὸν πρόσωπον δὲν δύναται νὰ συναλλαχθῇ; Ὄχι· ἤθελεν εἰπεῖ παραλογισμὸν ὁ νόμος, καὶ παραλογισμοὺς οἱ νομοθέται δὲν κάμνουσιν. Τὰ ἠθικὰ πρόσωπα ἔχουν τὰ δικαιώματα τὰ ἐνεργητικὰ καὶ παθητικά. Εἰς τὴν Κυβέρνησιν δὲν ἤθελε νὰ δώσῃ ἄμεσον ἐξουσίαν νὰ διαθέτῃ τὰ χρήματα τοῦ ἀπομαχικοῦ ταμείου, ἀλλ’ αὐτὸ τὸ ἠθικὸν πρόσωπον δύναται ἐλευθέρως νὰ διαθέσῃ.

§147ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Κύριε πρόεδρε, τὸ ζήτημα αὐτὸ ἔχομεν φέρει καὶ ἄλλοτε ἐνώπιον τῆς Συνελεύσεως, νομίζω, καὶ ἂν δὲν μὲ ἀπατᾷ ἡ μνήμη, μετὰ τοῦ κ. προέδρου τότε ἠγωνίσθημεν συμφώνως κατὰ τῆς αἰτήσεως τοῦ νὰ διαθέσωσι αὐτὰ τὰ χρήματα.

§148ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα, ἡ Κυβέρνησις ὅμως....

§149ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἡ Κυβέρνησις τὰ ἤθελε τότε διὰ νὰ ἐνεργήσῃ τὴν δεῖνα ὑπηρεσίαν· ἡ Κυβέρνησις τὰ θέλει τώρα δι’ ἄλλην ὑπηρεσίαν. Τότε ὁ κ. πρόεδρος λίαν εὐγλώττως, ὅπως εἶναι γνωστὸν, ὅτι λίαν εὐγλώττως ὁμιλεῖ, λίαν εὐγλώττως ἐπολέμησε αὐτὸ τὸ μέτρον, καὶ ἐνθυμοῦμαι, λέγω ταῦτα πρὸς ἀπάντησιν τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν, ὅ,τι εἶπεν, ὅτι οἱ διευθύνοντες τὸ ταμεῖον ὅτι τότε ἦσαν ἐναντίοι, ἀλλ’ ἀφοῦ ὁ νόμος ἦλθεν καὶ ἡ Κυβέρνησις τὸ ἀπῄτει, οἱ διευθύνοντες ὑπέκυψαν. Ἠμποροῦν οἱ ὑπάλληλοι οἱ ἐνεργοῦντες ὑπὸ τὰς διαταγὰς τοῦ ὑπουργείου ν’ ἀντιταχθῶσι; ὄχι· ἀμφισβητεῖται ἐὰν ἠμποροῦν νὰ διαθέσουν τὰ χρήματα αὐτὰ, τὰ ὁποῖα δὲν διοικεῖ, οὔτε διαχειρίζεται ἡ διευθύνουσα ἐπιτροπὴ ὡς σωματεῖον ἢ ἠθικὸν πρόσωπον, ἀλλ’ ὡς ἁπλοῦς θεματοφύλαξ. Ὁ νόμος εἶναι μία συμφωνία μὲ τοὺς διαφόρους μετόχους νὰ συνεισφέρουν τὰ χρήματά των, διὰ νὰ χρησιμεύσουν εἰς ὡρισμένον σκοπὸν, καὶ ὑπ’ αὐτὸν τὸν ὅρον καταθέτουν τὰ χρήματά των οἱ ναῦται. Ἡ διαχειρίζουσα ἐπιτροπὴ δὲν εἶχε δικαίωμα νὰ διαθέσῃ τὰ χρήματα αὐτὰ, νομίζω τοῦτο ἐναντίον καὶ τῆς ἐννοίας καὶ τοῦ πνεύματος τοῦ νόμου. Ἀλλ’ ἐκτὸς τούτου ὑπάρχει καὶ ἄλλος λόγος λίαν σπουδαῖος, ὑποστηρίζων τὴν ἰδέαν μας. Αὐτὰ εἶναι χρήματα τῶν ναυτῶν, κατ’ ἀνάγκην λοιπὸν πρέπει νὰ χρησιμεύσουν ὑπὲρ τῶν ναυτῶν καὶ κανεὶς δὲν ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ πάρῃ τὴν περιουσίαν αὐτὴν καὶ νὰ τὴν διαθέσῃ ὅπως θέλῃ. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν λίαν ὀρθῶς, μολονότι εἰς μερικὰ θὰ διαφωνήσω, ὑπέβαλε νομοσχέδιον, καθ’ ὃ τὰ χρήματα αὐτὰ θὰ χρησιμεύσουν εἰς τὸ ἑξῆς, ἵνα δανείζωνται οἱ ναῦται. Τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ εἶναι λογικὸν σκοποῦν τὰ χρήματα αὐτὰ νὰ χρησιμεύσουν δι’ ἀνάγκην τῶν ναυτῶν. Τώρα ἔρχεται τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον εἶναι ἐντελῶς ἄτοπον, διότι δι’ αὐτοῦ θὰ ἀγοράσουν οἰκίαν.

§150ΤΡΙΓΓΕΤΑΣ. Μὰ δὲν σᾶς εἴπομεν ῥητῶς, ὅτι τὸ δάνειον θὰ γίνῃ ἀπὸ τὸ ναυτικὸν ταμεῖον.

§151ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἡ κυβέρνησις ἀντιφάσκει πρὸς ἑαυτὴν ζητοῦσα τὰ χρήματα τῶν ναυτῶν νὰ μὴ χρησιμεύσουν ὑπὲρ τῶν ναυτῶν καὶ νὰ μὴ ἔχουν τὸ δικαίωμα οἱ ναῦται ν’ ἀπαιτήσουν τὰ χρήματά των νὰ μὴ δοθοῦν εἰς οὐδένα ἄλλον σκοπὸν ἐν ὅσῳ ἔχουν ἀνάγκην αὐτοί· νὰ λέγουν ὅμως θέλομεν νὰ πάρωμεν τὰ χρήματά σας ν’ ἀγοράσωμεν οἰκίαν, αὐτὸ εἶναι ἀντίφασις, τὴν ὁποίαν ἡ Βουλὴ δὲν πρέπει νὰ παραδεχθῇ.

§152ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπιμένετε, κ. Βουλευτὰ Ἑρμιονίδος, εἰς τὴν τροπολογίαν σας.

§153ΜΙΛΗΣΗΣ. Ἐπιμένω! Πῶς ὄχι, κ. πρόεδρε, ἀφοῦ τόση συζήτησις ἔγινεν ἐπ’ αὐτῆς;

§154ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. βουλευτὴς Ἑρμιονίδος ἔκαμε τὴν ἑξῆς τροπολογίαν, νὰ διαγραφῶσιν αἱ λέξεις «εἴτε μετὰ τῶν παρ’ ἡμῖν εὐεργετικῶν ταμείων».

§155ΚΑΡΑΛΙΒΑΝΟΣ. Ἐγὼ κάμνω τροπολογίαν «πλὴν τοῦ Ναυτικοῦ ἀπομαχικοῦ ταμείου.»

§156ΜΙΛΗΣΗΣ. Καὶ ἐγὼ παραδέχομαι τὴν προσθήκην, προτείνων, νὰ προστεθοῦν εἰς τὴν φράσιν «εἴτε μετὰ τοῦ παρ’ ἡμῖν εὐεργετικοῦ ταμείου, αἱ λέξεις «πλὴν τοῦ ναυτικοῦ ἀπομαχικοῦ ταμείου.»

§157ΤΙΝΕΣ. Νὰ ἐρωτηθῇ ἡ Βουλή.

§158ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν ἢ τὴν προσθήκην τοῦ κ. Μίληση νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται οἱ ὀλιγώτεροι). Ἀπεῤῥίφθη.

§159ΚΑΡΑΛΙΒΑΝΟΣ. Θέλομεν ὀνομαστικὴν κλῆσιν.

§160ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μὰ δὲν ὑπάρχει ἀμφιβολία· ἀπεῤῥίφθη.

§161Θ. Α. ΖΑΪΜΗΣ. Δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως, κ. πρόεδρε, ἀφοῦ τὸ ἀπαιτοῦν.

§162ΚΑΡΑΛΙΒΑΝΟΣ. Πρέπει νὰ μάθῃ μία μεγάλη τάξις τῆς Ἑλλάδος κατὰ πόσον φείδονται τῶν χρημάτων της.

§163Θ. Α. ΖΑΪΜΗΣ. Αὐτὰ ἠμπορεῖτε νὰ τὰ εἴπητε ἔξω, δὲν περνοῦν ἐδῶ. Δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως, κ. πρόεδρε.

§164ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλετε δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως;

§165ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§166ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Μίλησης, λέγουν ναὶ, οἱ μὴ παραδεχόμενοι λέγουν ὄχι. (Ἐνταῦθα γίνεται ἡ ψηφοφορία δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως.)

§167ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι, ἐψηφοφόρησαν ἐν ὅλῳ 112· ἡ πρότασις ἀπεῤῥίφθη διὰ ψήφων 74 κατὰ 38. Ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ ἄνευ ἀντιῤῥήσεως διὰ τρίτην φορὰν τὸ 2 καὶ 3 ἄρθρον τοῦ ἐν λόγῳ νομοσχεδίου. Ἄρχεται ἡ ἀνάγνωσις διὰ τρίτην φορὰν τοῦ περὶ τῆς δυνάμεως τοῦ κατὰ θάλασσαν στρατοῦ νομοσχεδίου.

§168ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. ναύαρχος ἔχει τὸν λόγον. Ὁρίστε, κ. ναύαρχε.

§169ΝΙΚΟΔΗΜΟΣ. Κύριοι, τὰ πληρώματα τῶν Β. πλοίων ἐπεθύμουν νὰ μάθω εἶναι συμπληρωμένα ἀπὸ ἐθελοντὰς κληρούχους;

§170ΤΡΙΓΓΕΤΑΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Τελειώσατε καὶ σᾶς ἀπαντῶ.

§171ΝΙΚΟΔΗΜΟΣ. Οἱ 83 μαθητευόμενοι πόθεν εἶναι, κληροῦχοι ἢ ἐθελονταί;

§172ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΤΩΝ ΝΑΥΤΙΚΩΝ. Καὶ κληροῦχοι καὶ ἐθελονταί.

§173ΝΙΚΟΔΗΜΟΣ. Κύριοι, ὁ περὶ ναυτικῆς ἀπογραφῆς νόμος τῆς 20 Ἀπριλίου 1867 ἀπαγορεύει τοὺς ἐθελοντὰς νὰ ναυτολογοῦνται καὶ ἰδοὺ σᾶς ἀναγινώσκω τὸν νόμον (ἀναγινώσκει). Τώρα λοιπὸν τὰ πληρώματα τῶν Βασιλικῶν πλοίων κατ’ αὐτὸν τὸν νόμον δὲν πρέπει νὰ ναυτολογοῦνται ἀπὸ ἐθελοντὰς, ἀλλὰ ἀπὸ κληρούχους. Ὁ νόμος οὗτος εἶναι πολὺ συμφέρον διὰ νὰ ἦναι εἰς πλήρη ἐνέργειαν. Καὶ καθὼς φρονῶ, καὶ γνωρίζω, δι’ αὐτοῦ τοῦ νόμου δὲν γίνεται ναυτολόγιον τῶν κληρούχων διὰ τὰ πληρώματα τῶν Βασιλικῶν πλοίων, διότι κατὰ τὸ δεύτερον ἄρθρον γίνεται ἡ ναυτολόγησις ἀπὸ ναυτικοὺς, κατὰ τὸ ὄγδοον ἄρθρον εἶναι μόνον ἐθελονταί. Ἡ ναυτολόγησις λοιπὸν, ἀφοῦ ἐφαρμοσθῇ αὐτὸς ὁ νόμος, ἔχει τ’ ἀποτελέσματα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα προσδοκῶμεν, διὰ νὰ ἔχωμεν καλὰ πληρώματα εἰς μίαν ἀνάγκην· ὅταν αὐτὸς ὁ νόμος τεθῇ εἰς ἐνέργειαν, τότε τὰ πληρώματα τῶν πλοίων θὰ ἦναι ὅλως ναυτικοὶ, καὶ ἀφοῦ κάμουν τὴν θητείαν τους θὰ ἔμβουν εἰς τὴν ἐφεδρείαν κατατασσόμενοι εἰς τοὺς ἐλέγχους καὶ ὄντες πρόθυμοι εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τῆς Κυβερνήσεως. Ἐὰν ἔτζι, καθὼς λέγει ὁ ὑπουργὸς, δὲν πρέπει νὰ ἦναι ἐθελονταὶ, διότι τὸ δημόσιον πληρόνει περισσότερον, ἐνῷ εἰς τοὺς κληρούχους θὰ πληρόνῃ ὀλιγώτερον. Κατὰ τὸν νόμον αὐτὸν δὲν ζημιοῦνται τὰ πληρώματα, καὶ ὁ νόμος αὐτὸς, λέγω εἰς τὴν Βουλὴν, νὰ ἔμβῃ εἰς ἐφαρμογὴν, καὶ ἀφοῦ ἔμβῃ εἰς ἐφαρμογὴν νὰ προσκληθῇ ὁ κ. ὑπουργὸς νὰ φέρῃ ἕνα νόμον περὶ μισθοδοσίας, περὶ τῶν ἐθελοντῶν, νὰ ὁρίζῃ τὴν κατάταξιν τῆς μισθοδοσίας καὶ τὸν προβιβασμόν. Βλέπετε πόσον συντελεστικὸς εἶναι ὁ νόμος αὐτός; μέχρι τοῦδε δὲν ὑπάρχει εἰς ἐνέργειαν· μαζῆ μὲ τὸν νόμον αὐτὸν νὰ ἔλθῃ καὶ ὁ τῆς μισθοδοσίας καὶ τῶν προβιβασμῶν. Ὁ κ. Βουλευτὴς Πιπῖνος μὲ ἔκαμε πολλὰς παρατηρήσεις, ὅτι οἱ θερμασταὶ κατατάττονται μὲ 50 δραχμὰς καὶ ἔχουν παράπονον· ἐγὼ λέγω εἰς τὸ νομοσχέδιον, ὁ ὑπουργὸς τοὺς θερμαστὰς νὰ τοὺς διαιρέσῃ εἰς τρεῖς τάξεις, οἱ πρωτοκαταταττόμενοι νὰ λαμβάνουν 40, οἱ ἄλλοι 50, καὶ οἱ ἀνώτεροι 60· παρακαλῶ λοιπὸν τὴν Βουλὴν νὰ ἐφαρμόσῃ αὐτὸν τὸν νόμον διὰ ν’ ἀπολαύσῃ τὸ ἔθνος τὰ καλά του. Εἰς τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῶν ναυτικῶν ἔχει 171 ἀξιωματικούς, 229 ὑπαξιωματικοὺς καὶ λοιπούς· τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ συμπεριλαμβάνει καὶ τοὺς ἀξιωματικοὺς τοῦ Βασιλικοῦ ναυτικοῦ, τοὺς ἐπιτάκτους τοὺς πρεσβύτας καὶ τοὺς τῶν λιμεναρχείων καὶ τῶν φάρων, τοὺς ὑπαλλήλους καὶ τοὺς βοηθούς. Κατ’ ἐμὴν ἰδέαν φρονῶ, ὅτι πρέπει νὰ ᾖναι ἀπὸ τοὺς ἀξιωματικοὺς τοῦ νυατικοῦ καὶ τὰ πληρώματα τῶν πλοίων, καὶ τὰ πληρώματα τοῦ ναυστάθμου. Ἐξακολουθεῖ καὶ περαιοῦται ἡ ἀνάγνωσις τοῦ ἐν λόγῳ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον γίνεται δεκτὸν κατ’ ἄρθρον διὰ τρίτην φορὰν ὡς καὶ τὸ σύνολον. Ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον διὰ πρώτην φορὰν, τὸ περὶ γύψου καὶ μυλοπετρῶν καὶ τὸ περὶ τῶν ἐν Κύμῃ γαιανθράκων Νομοσχέδιον.

§174ΜΠΑΛΑΦΑΣ. Τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν θὰ ἐρωτήσω· ἡ ἐκμίσθωσις αὐτὴ γίνεται ὑπὸ τοῦ Δημοσίου, ἀλλ’ ἐντὸς τῶν ὁρίων αὐτῶν ἐμπεριέχονται ἰδιωτικαὶ γαῖαι πολλαὶ, ὡς δημόσιαι θὰ παραχωρηθοῦν ἢ ὡς ἰδιωτικαί;

§175ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ. Πᾶν ὅ,τι ἀνήκει εἰς τοὺς ἰδιώτας, ἀνήκει εἰς αὐτούς......

§176Κ. ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Ὅλα τὰ μεταλλεῖα εἶναι ἐθνικὰ καὶ ὁ ἰδιοκτήτης λαμβάνει ἓν ποσοστόν.

§177ΛΕΚΚΑΣ. Ὡς πρὸς τὸν φόρον ἐπιμένω ἐγὼ νὰ ᾖναι ἐπὶ τοῦ ἀκαθαρίστου διὰ νὰ μὴ ἐπαναληφθῇ τὸ σφάλμα, τὸ ὁποῖον ἔγινεν ἐπὶ τῆς ἑταιρίας τοῦ Ῥοῦ.

§178ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις. Αὔριον ἔχομεν συνεδρίασιν. (Ὥρα 4 μ. μ.)