1869.07.17

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 29.

Τῆς 17 Ἰουλίου 1869.

(Πέμπτη).

Ὥρα 8 π. μ.

Μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν τοῦ ὀνομαστικοῦ καταλόγου εὑρεθείσης ἐν ἀπαρτίᾳ τῆς Βουλῆς, ἀνεγνώσθησαν τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως καὶ ἐπεκυρώθησαν.

§1ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ἡ κυβέρνησις, κύριε πρόεδρε, παρακαλῶ μετὰ τῶν ἄλλων ἐγγράφων, τῶν χρησίμων διὰ τὴν εἰς τὸν Β. λόγον ἀπάντησιν, νὰ ὑποβάλῃ συγχρόνως καὶ τὰ ἀποδεικνύοντα τὸ πολεμικὸν ὑλικόν, τὰ πλοῖα, καὶ τὰ παρόμοια ἐπὶ τοῦ ὑπουργείου Κουμουνδούρου κατὰ τὸ 1867.

§2Θ. ΖΑΙΜΗΣ (Πρωθυπουργός). Καταθέτω, κύριοι βουλευταί, εἰς τὸ προεδρεῖον τὰ ἑξῆς ἔγγραφα. 1) Πίνακας ἐμφαίνοντας τὸν ἀριθμόν, τὸ εἶδος τῶν πλοίων, τὸ ἐπ’ αὐτῶν ὑλικὸν καὶ τὰ λοιπά, ὅσα εὑρῆκεν ἡ παροῦσα κυβέρνησις ἐν τέλει τοῦ 1868. 2) Καταστάσεις α) περὶ τοῦ στρατοῦ, καὶ β) τοῦ ἐν ταῖς ἀποθήκαις τοῦ κράτους πολεμικοῦ ὑλικοῦ ἀπὸ τοῦ Ὀκτωβρίου τοῦ 1866 μέχρι τῆς 1 Φεβρουαρίου 1869.

§3ΤΙΝΕΣ. Τὰ ἔγγραφα ταῦτα, κ. πρόεδρε, καὶ τοῦ 1867 καὶ τοῦ 1868 πρέπει νὰ τυπωθῶσιν.

§4ΖΑΪΜΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἅπαντες βέβαια οἱ κύριοι βουλευταὶ ὀφείλουσι νὰ ἀναγνώσωσι τὰ ἔγγραφα ταῦτα ἐν προσοχῇ Φρονῶ ὅμως, κύριοι, ὅτι σπουδαῖοι λόγοι ἀπαγορεύουσι τὴν τύπωσιν, καὶ ὅτι περὶ τῆς σπουδαιότητος ταύτης θέλουσι πεισθῆ οἱ κύριοι βουλευταὶ, ἅμα τῇ ἀναγνώσει τῶν ἐγγράφων, ἅτινα διαφωτίζουσι μὲν πολλὰ σκοτεινὰ πράγματα, ἀλλὰ τῶν ὁποίων ἡ δημοσίευσις εἶναι ἀσύμφορος. Ὅθεν συνιστῶ εἰς τὴν Βουλὴν νὰ μὴ ἐπιμένῃ διὰ τὴν τύπωσιν.

§5ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ἠμποροῦν νὰ γίνουν μόνον, τρία ἢ τέσσαρα ἀντίγραφα. Αὐτὸ δὲν βλάπτει.

§6ΖΑΪΜΗΣ. Αὐτὸ βέβαια καὶ ἐγὼ λέγω ὅτι δύναται νὰ γίνῃ· τουτέστι νὰ γίνωσι 3, 4 ἀντίγραφα πρὸς εὐχερεστέραν καὶ ταχυτέραν ἀνάγνωσιν, ἀλλὰ βεβαίως ὑπὸ τὸν ὅρον νὰ μὴ περιέλθῃ τὸ κείμενον αὐτῶν εἰς τὴν δημοσιότητα.

§7ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα. Αὐτὸ νὰ γίνῃ. Τρία ἢ τέσσαρα ἀντίγραφα.

§8ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Κύριε πρόεδρε, νὰ κατατεθῶσι προσέτι πρὸ τῆς ἐνάρξεως τῶν συζητήσεων καὶ τὰ ἀποδεικτικὰ ἔγγραφα τῆς διαχειρίσεως τοῦ δανείου τῶν 28,000,000, κατά τε τὸ 1867 καὶ τὸ 1868.

§9ΖΑΪΜΗΣ. Καὶ ταῦτα θέλουσι κατατεθῆ, ἀφ’ οὗ προηγουμένως ἑτοιμασθῶσιν.

§10Α. ΑΥΓΕΡΙΝΟΣ (ὑπουργ. οἰκονομικῶν). Ἐπειδὴ πρώτην φορὰν προτείνεται ἡ αἴτησις αὕτη, σᾶς λέγω ὅτι δὲν δυσκολεύομαι μὲν νὰ καταθέσω τὰ ζητούμενα ἔγγραφα, ἀλλὰ δὲν δύναμαι νὰ ὑποσχεθῶ, τὴν εἰς ὡρισμένην ἡμέραν κατάθεσιν αὐτῶν.

§11ΠΟΛΛΟΙ. Πολὺ καλά.

§12ΚΑΤΣΙΚΑΠΗΣ. Ἡ κατάστασις τῆς δημοσίου ἀσφαλείας τοῦ κράτους εἶναι εἴπερ ποτὲ οἰκτρά· δὲν σᾶς κάμνω λόγον περὶ τῆς λυμαινομένης τὸ κράτος ληστείας, διότι ὅ,τι καὶ ἂν ἤθελεν εἴπῃ τις περὶ τοῦ ἀντικειμένου τῆς ληστείας, εἰσὶν ὀλιγώτερα τῶν ὅσων πρέπει νὰ εἴπῃ ἡ κυβέρνησις μολοντοῦτο ἔλαβε μέτρα τινά, ἅτινα ὡς ἀνεπαρκῆ, φαίνεται, οὐδὲν ἔφερον ἀποτέλεσμα κατὰ τῆς ληστείας· δὲν προτίθεμαι νὰ αἰτιαθῶ τὴν κυβέρνησιν, ἴσως λόγοι ἀνεξάρτητοι τῆς θελήσεώς της ἐπιπροσθοῦσιν εἰς τὴν πραγματοποίησιν τῶν ἀγαθῶν προαιρέσεών της. Ἰδίως σήμερον κρίνω ἀναγκαῖον νὰ σᾶς κάμω λόγον περὶ ἑνὸς ἑτέρου κακοῦ, ὅπερ ἀπό τινος καιροῦ λαμβάνει μεγάλην ἐπίτασιν, καὶ τοῦ ὁποίου ἡ παράτασις θὰ μᾶς κάμει ν’ ἀμφιβάλλωμεν ἂν δυνάμεθα ἐπὶ ὁλόκληρον ἡμέραν νὰ φέρωμεν ἀσφαλῶς τὰς κεφαλάς μας ἐπὶ τῶν ὤμων μας· τὸ κακὸν τοῦτο, κύριοι, εἶναι οἱ συνεχεῖς φόνοι καὶ αἱ δολοφονίαι· 5 φόνοι μοὶ ἠγγέλθησαν ἐκ τῆς ἐπαρχίας Δωρίδος ἐν μικρῷ διαστήματι χρόνου. Εἰς δὲ τὴν Ναυπακτίαν εἰσὶν ἀναρίθμητοι· δέον δι’ αὐστηρῶν μέτρων νὰ θέσωμεν φραγμὸν εἰς τὸ ἀποτρόπαιον τοῦτο ἔγκλημα· μεταξὺ τῶν συντελεστικῶν εἰς τοῦτο μέσων θεωρῶ, καὶ τὴν ὑπαγωγὴν τῶν ἐγκλημάτων τῆς ληστείας, τῶν φόνων καὶ τῶν δολοφονιῶν, εἰς τὴν δικαιοδοσίαν τῶν ἐφετείων, ὅπως ὑπήχθησαν ἐπί τινων χρόνων, ἐκεῖνα τῆς πειρατείας, ἥτις τοιουτοτρόπως ἐξηλείφθη σχεδὸν ἀπὸ τὸν τόπον μας· σέβομαι, κύριοι, εἴπερ τις καὶ ἄλλος τοὺς συνταγματικοὺς θεσμούς· ἀλλὰ πιστεύω ὅτι οὐδεὶς συνταγματικὸς θεσμὸς προσβάλλεται διὰ τῶν μέτρων τούτων· μολοντοῦτο ἐπικαλοῦμαι τὰς γνώσεις τῶν ἐχόντων πλειοτέραν ἐμοῦ συνταγματικὴν πεῖραν· ὁπωσδήποτε τέλος πάντων ἡ οἰκτρὰ τοῦ τόπου κατάστασις, ἧς οὐδόλως ἐμνήσθημεν ἐπὶ 45 ἤδη ἡμέρας καθ’ ἃς συνεδριάζομεν ἐνταῦθα, ἀπαιτεῖ μέτρα ἔντονα καὶ αὐστηρὰ· τὸ κατ’ ἐμὲ θέλω ὑποβάλει τοιαῦτα εἰς τὴν σκέψιν τῆς Βουλῆς, οὐχ ἧττον ὅμως παρακαλῶ τοὺς συναδέλφους μας ἐκείνους, οἵτινες δύνανται νὰ παρουσιάσωσι καλλίτερα τοιαῦτα, νὰ μὴ ὀκνήσωσι χάριν τῆς ἀναξιοπασχούσης κοινωνίας. Ἐν τέλει δὲ, ἐφιστῶ τὴν προσοχὴν τοῦ κυρίου ὑπουργοῦ τῆς δικαιοσύνης, καὶ τὸν παρακαλῶ νὰ ἐκδώσῃ αὐστηρὰς διαταγὰς πρὸς τοὺς κυρίους εἰσαγγελεῖς καὶ ἀνακριτὰς, ἵνα ἡ καταδίωξις τῶν περὶ ὧν ὁ λόγος ἐγκλημάτων, γίνεται δραστηριωτέρα καὶ ταχυτέρα.

§13ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀντικείμενον τῆς σημερινῆς συνεδριάσεως εἶναι ἡ ἐκλογὴ τῆς ἐπιτροπῆς, ἡ ὁποία θὰ παρευρεθῇ εἰς τὰς ἐκλογὰς τῶν πέντε δήμων τῆς Κορινθίας· θὰ ἐκλεχθῶσι δέκα πρόσωπα.

§14ΔΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Πρὸ τῆς ἐκλογῆς, ἔχω νὰ κάμω μερικὰς παρατηρήσεις. Ἐπειδὴ ἐλέχθησαν πολλὰ περὶ τοῦ δικαιώματος, τὸ ὁποῖον ἔχει ἡ Βουλὴ νὰ στείλῃ ἐπιτηρητικὴν ἐπιτροπὴν διὰ τὴν ἐπανάληψιν τῶν ἐκλογῶν τῶν πέντε δήμων τῆς Κορινθίας, ἐνόμισα λοιπὸν καλὸν νὰ εἴπω ὀλίγα τινὰ πρὸς γνῶσιν πάντων, καὶ εὐτυχὴς θέλω λογισθῆ, ἐὰν δυνηθῶ νὰ ἑρμηνεύσω τὸ πνεῦμα τῆς Βουλῆς ἐπὶ τοῦ ἀντικειμένου τούτου· ἄλλως δέ τις κατόπιν ἂς μὲ συμπληρώσῃ. Τὰ μέλη τῶν ἐπιτροπῶν, τὰ ὁποῖα θὰ μεταβῶσιν εἰς ἕκαστον δῆμον κατὰ τὴν ἐνέργειαν τῆς ἐκλογῆς, δὲν ἔχουν παρὰ δικαίωμα μόνον ἐπιτηρήσεως· εἰσὶ πρόσωπα, τὰ ὁποῖα ἐν καιρῷ θέλουν διαβεβαιώσει τὴν Βουλὴν, περὶ ὅλων τῶν διατρεξάντων κατὰ τὴν ἐκλογήν. Τὰ δικαιώματα δὲ τῶν ἐφορευτικῶν ἐπιτροπῶν, τὰ δικαιώματα τῶν ἐνδιαφερομένων εἰς τὴν ἐκλογὴν, μένουν ἀνέπαφα καὶ ἀνεπηρέαστα. Ἂν δὲ τυχὸν εἴπῃ ἐφορευτική τις ἐπιτροπὴ εἰς τὰ μέλη τῆς ἐπιτροπῆς τῆς Βουλῆς, ὅτι δὲν τὰ δέχεται ἐντὸς τοῦ τόπου τῆς ψηφοφορίας, δὲν ἔχουν δικαίωμα νὰ ἐπιμένουν, ἀλλὰ θὰ σταθῶσιν ἐκτὸς, καὶ θὰ κρατοῦν πρωτόκολλον περὶ ὅλων τῶν διατρεξάντων κατὰ τὰς τέσσαρας ἡμέρας τῆς ψηφοφορίας, καθὼς καὶ περὶ τῶν ἀξίων λόγου συμβαινόντων, καὶ θὰ ἐπιβλέπουν εἰς ὅλα τὰ γινόμενα, καὶ θὰ σπεύδουν νὰ λαμβάνουν διαφόρους πληροφορίας, π. χ. ὅτι εἰς ἓν μέρος διακωλύονται οἱ ψηφοφόροι, ὅτι εἰς ἄλλο μέρος συμβαίνουν ἀτοπήματα. Δὲν εἶναι δυνατὸν δὲ νὰ πιστεύσῃ τις, ὅτι οὕτω φερόμενα τὰ μέλη τῆς ἐπιτροπῆς, δύνανται νὰ παρεξηγηθῶσι, καὶ νὰ ὑποτεθῇ ὅτι ἐπεμβαίνουν εἰς τὰ δικαιώματα τῆς ἐφορευτικῆς ἐπιτροπῆς. Τὰ δικαιώματα τῶν ἐπιτροπῶν φαίνονται ἀρκούντως κεχωρισμένα, εἶμαι δὲ βέβαιος ὅτι αὐταὶ αἱ ἐφορευτικαὶ ἐπιτροπαὶ θὰ παρακαλέσουν τὰ μέλη τῆς ἐπιτροπῆς νὰ παρίστανται κατὰ τὴν ἐνέργειαν τῆς ἐκλογῆς. Ἡ ἐπιτροπὴ λοιπὸν ἔχει ἐπιτηρητικὰ μέτρα, δὲν ἔχει νὰ ἀναμιχθῇ εἰς ἄλλα δικαιώματα.

§15ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Βέβαια, βέβαια.

§16ΔΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπιθυμοῦμεν, αὐτὰ τὰ μέλη, ὅταν ἐπανέλθουν νὰ μᾶς φέρουν πρωτόκολλον, εἰς τὸ ὁποῖον νὰ καταχωρίσουν ὅλα τὰ συμβαίνοντα.

§17ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Αἱ πληροφορίαι τῶν μελῶν θὰ θεωρῶνται ὡς ἐξώδικοι.

§18ΔΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ ὑπόκεινται εἰς τὴν ἐκτίμησιν τῆς Βουλῆς. Φρονῶ ὅτι εἶναι καλὸν οἱ ἁρμόδιοι ὑπουργοὶ τῶν Ἐσωτερικῶν, Ναυτικῶν καὶ Στρατιωτικῶν, νὰ διατάξουν τὰς ἁρμοδίας ἀρχὰς, ὥστε νὰ ἀναγνωρίσουν τὰ μέλη τῆς ἐπιτροπῆς, καὶ νὰ δίδουν πᾶσαν συνδρομήν.

§19ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Δὲν πρόκειται νὰ συζητήσω, ἐφ’ ὅσων εἶπεν ὁ κ. Δανόπουλος, ἀλλὰ περὶ πραγματικοῦ τινος ζητήματος, ἀφορῶντος τὴν ἐκλογήν. Κατὰ τὸν κανονισμόν μας ἐξασφαλίζεται εἰς τὴν μειονοψηφίαν τῆς Βουλῆς, τοῦ νὰ ἔχῃ τὸν τρίτον εἰς ὅλας τὰς ἐπιτροπάς. Αὐτὴ ἡ διάταξις, ἡ ὁποία εἰσήχθη εἰς τὸν κανονισμὸν, ὅταν ἡμεῖς ἤμεθα πλειοψηφία καὶ κυβέρνησις, εἰσήχθη, διὰ νὰ ἐξασφαλίζηται εἰς τὴν μειοψηφίαν τὸ δικαίωμα τοῦ νὰ παρίσταται, τοῦ νὰ παρευρίσκηται εἰς ὅλα τὰ διατρέχοντα ἐν τῇ ἐπιτροπῇ. Μία ἐπιτροπὴ, ἡ ὁποία στέλλεται νὰ ἐπιτηρήσῃ μίαν ἐκλογὴν ἔχει νὰ ἐξασκήσῃ μίαν δικαιοδοσίαν, τῆς ὁποίας τ’ ἀποτελέσματα εἶναι μεγαλεῖτερα παρὰ τὰ ἀποτελέσματα οἱασδήποτε ἑτέρας ἐπιτροπῆς, ἡ ὁποία ἐργάζεται εἰς τὸ γραφεῖον. Μονομερῶς λοιπὸν δὲν πρέπει νὰ γίνῃ ἡ ἐκλογὴ, οὔτε ἔχετε δικαίωμα ν’ ἀποκρούσητε τὴν μειοψηφίαν, ὅπως στείλῃ ἕνα, ἵνα συμμαρτυρήσῃ μὲ τὰ δύω τὰ ἰδικά σας. Ἂν νομίζητε ὅτι δύνασθε νὰ τὸ κάμετε, κάμετέ το, ἡ πλειοψηφία εἶναι ἰδική σας· δὲν δύνασθε ὅμως νὰ στείλητε ὅσους ἀπεφασίσετε σεῖς, ἀλλὰ πρέπει νὰ δώσητε δικαίωμα καὶ εἰς τὴν μειονοψηφίαν, ὅπως μαζὺ μὲ τοὺς δύω συμπληροφορήσῃ τὴ Βουλὴν, διὰ νὰ λείψῃ πᾶσα παρεξήγησις καὶ ὑπόνοια· αὐτὴν τὴν παρατήρησιν ὑποβάλλω, καὶ προτείνω ἀντὶ 10 νὰ ἐκλεχθῶσι καὶ ἕτεροι πέντε.

§20ΔΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Εἰς τὴν ὑπόθεσιν περὶ ἧς ὁ λόγος, δὲν ὑπάρχει μειοψηφία καὶ πλειοψηφία. Ἡ Βουλὴ ἐκήρυξε τὴν ἐκλογὴν τῶν πέντε δήμων ἄκυρον· ἀπεφάσισε δὲ νὰ στείλῃ ἐπιτροπὴν δεκαμελῆ, ἥτις ἐκ τῶν προτέρων ἠνόησεν, ὅτι ἤθελε ν’ ἀποφύγῃ τὴν μειονοψηφίαν. Δύναται ὅμως καὶ μεταξὺ τῶν 10 μελῶν νὰ ὑπάρχῃ μειονοψηφία. Ἄλλως τε δὲν κινδυνεύει κανὲν δικαίωμα. Αἱ ἐπιτροπαὶ περὶ ὧν προβλέπει ὁ κανονισμὸς ἀποβλέπουν ἕτερα ἀντικείμενα. Ἡ Βουλὴ δι’ αὐτῆς τῆς ἐπιτροπῆς ἠθέλησε νὰ μάθῃ τί γίνεται, καὶ ἀπεφάσισε νὰ στείλῃ 10 ἐκ τῶν μελῶν της. Σήμερον δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ τροποποιήσῃ τὴν ἀπόφασίν της καὶ νὰ ἐκλέξῃ ἕτερα πέντε τῆς μειοψηφίας, ἥτις εἰς τὸ ζήτημα τοῦτο δὲν ὑπάρχει.

§21ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Τί κακὸν θὰ προκύψῃ;

§22ΔΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ δὲν ἀντιτείνω, δὲν ἔχω καμμίαν δυσκολίαν, ἀλλ’ ἐπειδὴ πρόκειται περὶ ἀντικειμένου, ἐφ’ οὗ ἀπεφάσισεν ἡ Βουλὴ, δὲν δυνάμεθα νὰ ὀπισθοδρομήσωμεν, ἵνα ὅμως ἀποφύγωμεν πᾶσαν παρεξήγησιν, διότι εἶπον τινες, ὅτι εἰσὶ προσδιωρισμένοι ποῖοι θὰ ὑπάγουν εἰς τὸν ἕνα ἢ τὸν ἕτερον δῆμον, προτείνω, ὁ κλῆρος περὶ τούτου ν’ ἀποφασίσῃ, ἀφοῦ ἐκλεχθῶσι τὰ μέλη.

§23Α. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἡ πρότασις, τὴν ὁποίαν ἔκαμεν ὁ κ. Λομβάρδος στηρίζεται εἰς μίαν ἀρχὴν, τὴν ὁποίαν καθιέρωσεν ὁ κανονισμός· ἀρχὴν τὴν ὁποίαν εἰς ἕτερα μέρη ἐπεξέτειναν ἀκόμη καὶ εἰς τὴν ἐκλογὴν τῶν βουλευτῶν, τόσον ὀρθὴν καὶ τόσον ἱερὰν ἐθεώρησαν τὴν ἀρχὴν αὐτήν. Ἡ ἐπιτροπὴ, ἡ ὁποία θὰ μεταβῇ εἰς τὴν Κόρινθον δὲν ἔχει κανὲν ἕτερον καθῆκον, οὐδεμίαν ἑτέραν ὑποχρέωσιν, παρὰ νὰ εἰσαγάγῃ εἰς τὴν Βουλὴν ὅλα τὰ γεγονότα, τὰ ὁποῖα θὰ λάβουν χώραν κατὰ τὴν ἐνέργειαν τῆς ἐκλογῆς. Ἑπομένως βλέπετε, ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ αὐτὴ δὲν εἶναι ἐξελεγκτικὴ, διότι ἔχει μόνον σκοπὸν νὰ μᾶς φέρῃ ἀκριβῆ ἔκθεσιν τῶν γεγονότων. Ἐρωτῶ λοιπὸν τοὺς θέλοντας νὰ ὑποστηρίξωσι σήμερον τὴν ἰδέαν, ὅτι ἡ πλειοψηφία ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ ἐγγράψῃ εἰς τὸ ψηφοδέλτιόν της καὶ τὰ 10 ὀνόματα τῶν βουλευτῶν, οἱ ὁποῖοι θὰ ἐκλέξωσιν, εἶναι συνεπεῖς πρὸς τὴν ἀρχὴν, τὴν ὁποίαν καθιέρωσεν ὁ κανονισμὸς, καὶ πρὸς τὴν ἀρχὴν, τὴν ὁποίαν ὑπεστήριξαν στεντορείως ἀπὸ τοῦ βήματος, ὅτε ἐπρόκειτο νὰ σχηματισθῇ ἡ ἐξελεγκτικὴ ἐπιτροπὴ, ἡ ὁποία εἰσήγαγε τὰς ἐκθέσεις; Μοὶ γίνεται ἡ παρατήρησις, ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ αὐτὴ εἶναι ἀνακριτικὴ, καὶ δὲν δύναται νὰ ἐκληφθῇ ὡς ἡ περυσινὴ ἐξελεγκτικὴ ἐπιτροπή. Κάμνω τὴν παρατήρησιν ὅτι μεταξὺ τῶν δύω ἐπιτροπῶν δὲν εὑρίσκω οὐδεμίαν διαφορὰν, μόνην διαφορὰν εὑρίσκω, ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ ἡ μία ἦτο ἔννομος καὶ ἡ ἑτέρα ἐκτὸς τοῦ νόμου, ἀλλ’ οὐχ ἧττον καὶ εἰς τὴν μίαν περίπτωσιν καὶ εἰς τὴν ἑτέραν, ἡ ἐργασία τῶν βουλευτῶν εἶναι ἐξελεγκτικὴ, διότι κανεὶς δὲν δύναται ν’ ἀρνηθῇ, ὅτι ἡ ἔκθεσις τῆς ἐπιτροπῆς τῆς μεταβησομένης εἰς Κόρινθον θὰ ἐπιδράσῃ σπουδαίως εἰς τὴν ἀπόφασιν τῆς Βουλῆς. Διὰ ποῖον λόγον ἡ πλειοψηφία σήμερον ἀνθίσταται εἰς τὸ νὰ μὴ ἐκλεχθῇ ἡ ἐπιτροπὴ κατὰ τὸν κανονισμόν; Ὁ φίλος μου κ. Δανόπουλος εἶπεν, ἡ ἐκλογὴ τῶν πέντε δήμων τῆς Κορινθίας ἠκυρώθη παμψηφεί, ἑπομένως πλειοψηφία καὶ μειοψηφία δὲν ὑπῆρχε, διαίρεσις δὲν ὑπῆρχε, πῶς θέλετε νὰ διαιρέσητε εἰς πλειοψηφίαν καὶ μειοψηφίαν ἐπὶ τοῦ ἀντικειμένου τούτου τὴν Βουλή; Μὰ, κ. Δανόπουλε, ὅταν πέρυσιν ὑπεστηρίζατε ὅτι εἰς τὴν ἐξ εἴκοσι καὶ ἑνὸς μέλους ἐπιτροπήν, πρέπει νὰ ἔχῃ τὸ μέρος της ἡ μειοψηφία, καὶ ἡμεῖς ὑπεστηρίζαμεν κατὰ τὸν κανονισμόν, ὅτι πρέπει ἐντὸς τῆς ἐπιτροπῆς νὰ ἀντιπροσωπευθῶσιν ὅλαι αἱ ἰδέαι, νομίζω ὅτι εἴχαμεν πληρέστατα δίκαιον· καὶ σήμερον ἢ πρέπει νὰ παραδεχθῶμεν τὸ σύστημα τῆς κληρώσεως, διότι ὁ κλῆρος εἶναι τυφλός, ἢ τὸ σύστημα τῆς ἐκλογῆς, καθ’ ὃ καὶ ἡ μειονοψηφία θὰ ἔχῃ μέρος κατὰ τὸ ⅓.

§24ΧΑΤΖΙΣΚΟΣ. Τὸ δίκαιον εἶναι ὑπὲρ τῆς προτάσεως τοῦ κ. Δανοπούλου, ἀλλ’ ἡ παρεξήγησις εἶναι ὑπὲρ τῶν ἐνισταμένων· ἑπομένως ἡ Βουλὴ ἔχει συμφέρον εἰς τὴν περίστασιν αὐτὴν νὰ ἀποφύγῃ τὰς παρεξηγήσεις. Πλειονοψηφίαν καὶ μειονοψηφίαν δὲν ἐννοῶ εἰς τὴν ἐξέλεγξιν, μολαταῦτα δὲν ἔχω δυσκολίαν νὰ προτείνω εἰς τὴν Βουλήν, ὥστε νὰ προστεθῶσι καὶ ἕτερα πέντε μέλη, ὥστε ἀντὶ δέκα νὰ γίνουν δεκαπέντε· οὕτω πως ἀποφεύγωμεν τὰς παρεξηγήσεις. Ἄλλως τε δὲ ἡ ἐπιτροπὴ αὐτὴ τί θὰ πράξῃ; Ἡ Βουλὴ εἶπεν ὅτι θέλω νὰ ἦμαι παροῦσα εἰς τὴν ἐκλογὴν τῶν πέντε δήμων διὰ νὰ ἰδῶ τί θὰ λάβῃ χώραν. Ἀλλ’ ἐπειδὴ δὲν δύναται ἡ Βουλὴ νὰ ᾖναι παροῦσα, εἶπεν ὅτι θὰ στείλῃ δέκα μέλη, τὰ ὁποῖα κατόπιν νὰ ἔλθουν νὰ μᾶς εἴπουν αὐτὰ εἴδομεν, αὐτὰ ἔλαβον χώραν. Ἡ ἐπιτροπὴ αὐτὴ δὲν θὰ ἔχῃ ἐξελεγκτικὰ καθήκοντα. Παρακαλῶ ἑπομένως τὴν Βουλὴν νὰ προσθέσῃ καὶ ἕτερα πέντε μέλη.

§25ΔΑΓΡΕΣ. Ἡ ἐπιτροπὴ αὐτὴ δὲν δύναται νὰ ὑπαχθῇ ὡς ἐκ τῆς φύσεώς της καὶ ὡς ἐκ τῆς ἀποστολῆς της εἰς τοὺς κανόνας, οἱ ὁποῖοι διέπουν τὰς λοιπὰς ἐπιτροπάς, αἱ ὁποῖαι ἐκλέγονται εἰς τὴν ἀρχὴν ἑκάστης συνόδου καὶ διαρκοῦν μέχρι τῆς λήξεως. Ἡ ἐπιτροπὴ αὐτὴ εἶναι πρωτότυπος. Τὰ καθήκοντα αὐτῆς εἶναι νὰ μεταβῇ εἰς τὸν τόπον τῆς ψηφοφορίας, νὰ διαιρεθῇ εἰς πέντε τμήματα, νὰ ἐπιτηρῇ, νὰ ἐπιβλέπῃ, νὰ κρατήσῃ σημειώσεις τῶν γενομένων καὶ ἐπανερχομένη ἐνταῦθα νὰ διαφωτίσῃ τὴν Βουλήν. Ἐννοεῖται δὲ, ὅτι ἔχει δικαίωμα νὰ συνεννοῆται μὲ τὰς ἀρχὰς, πρὸς πρόβλεψιν παντὸς ἀπευκταίου. Πέρυσιν ἐξελέξαμεν ἀνακριτικὴν ἐπιτροπὴν διὰ τὴν Τροιζηνίαν καὶ ἡ Βουλὴ ἀπεφάσισε ὅτι δὲν ὑπάγεται εἰς τοὺς κανόνας, τοὺς ὁποίους ἀναφέρει ὁ κανονισμός. Ἐξελέξαμεν προχθὲς ἑτέραν ἐπιτροπὴν, ἥτις ἔχει σπουδαιοτέραν ἐντολήν, ἔχει ἀνακριτικὰ καθήκοντα, θὰ ἐνεργήσῃ ἐξετάσεις καὶ θὰ συλλέξῃ πληροφορίας καὶ θὰ τὰς παρουσιάσῃ εἰς τὴν Βουλὴν, ἐκ τούτων δὲ ἐξαρτᾶται τὸ κῦρος τῆς ἐκλογῆς. Πιστεύω εἰς τὴν προκειμένην περίπτωσιν, ὅτι εἰς τὸ ψηφοδέλτιον δὲν θὰ ὑπάρχουν ἐκ μονομερείας τὰ ὀνόματα, καὶ ὡς ἐκ τούτου εἶναι περιττὸν ν’ ἀπασχοληθῶμεν εἰς τὴν συζήτησιν πλειότερον.

§26ΑΘ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Δύω λέξεις θὰ εἴπω εἰς τὸν κύριον Δαγρέ· ἂς ἐνθυμηθῇ ὁ κ. Δαγρὲς, ὅτι πέρυσιν εἶχεν αὐτὸς τὰς ἰδέας, τὰς ὁποίας ἔχω ἐγὼ σήμερον· ἂς ἐνθυμηθῇ μάλιστα ὅτι εἶχεν αὐτὰς τὰς ἰδέας, τὰς ὁποίας ἐγὼ ὑποστηρίζω, κατὰ τὴν ἀποστολὴν τῆς ἐπιτροπῆς εἰς Τροιζηνίαν, διότι ἐπίσης τότε παρουσιάσθη αὐτὸ τὸ ζήτημα, ὅτι πρέπει ν’ ἀντιπροσωπευθῇ εἰς τὴν ἐπιτροπὴν αὐτὴν καὶ ἡ μειοψηφία τῆς Βουλῆς, καὶ ἡ πλειοψηφία αὐτῆς τὸ ἀπέῤῥιψεν. Ὁ δὲ κ. Δαγρὲς ἦτον ὑπὲρ τῆς ἰδέας, τὴν ὁποίαν ἐγὼ καὶ τότε ἐπρέσβευον καὶ τώρα ὑποστηρίζω· ὁ κ. Δαγρὲς ἐπίσης ὅτε ἔγινε συζήτησις εἰς τὴν ἐπιτροπὴν, καὶ μακρὰ μάλιστα, ὑπεστήριξε τὴν ἰδέαν αὐτήν. Ὁ λόγος δὲ τὸν ὁποῖον ἰσχυρίζεται σήμερον, ὅτι αὕτη ἡ ἐπιτροπὴ εἶναι μία πρωτότυπος ἐπιτροπὴ, δὲν δύναται καθόλου νὰ μεταβάλῃ τὴν ἀρχὴν τὴν ἱερὰν, τὴν σπουδαίαν, τὴν παρέχουσαν ἐγγυήσεις, κ. Πρόεδρε, τὴν ὁποίαν παρεδέχθη ἡ Βουλὴ καὶ καθιέρωσεν ἐντὸς τοῦ κανονισμοῦ, αὐτὴν τὴν ἀρχὴν δὲν δύναται ποσῶς νὰ τὴν μεταβάλῃ ὁ χαρακτὴρ τῆς παρούσης ἐπιτροπῆς.

§27ΔΑΓΡΕΣ. Θέλετε τὸ ἓν τρίτον;

§28Α. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Μάλιστα.

§29ΔΑΓΡΕΣ. Ποῖον εἶναι; 3½;

§30Α. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἂς τοὺς κάμωμεν 12.

§31ΔΑΓΡΕΣ. Ἀλλὰ τότε μεταβάλλομεν τὴν ἀπόφασιν τῆς Βουλῆς.

§32ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Εἶναι ἀποφασισμένον λέγουν, καὶ νομίζουν ὅτι ἡ Βουλὴ δυνάμει αὐτῆς τῆς ἀρχῆς τῆς παρεχούσης ἐγγυήσεις, δὲν πρέπει νὰ ῥυθμίσῃ τὰς ἀποφάσεις της· καὶ ποία εἶναι ἡ ἀπόφασις; ἐνῷ ὑπάρχουν δέκα, νὰ εἴπωμεν σήμερον 12. Λοιπὸν ὁ λόγος, τὸν ὁποῖον φέρουν τινὲς καὶ ὁ κ. Δαγρές, ὅταν τὸ ψηφοδέλτιον τὸ ὁποῖον ἔγινεν ἀπὸ τὴν πλειοψηφίαν, τὸ ὁποῖον ἠξεύρει βεβαίως ὁ κ. Δαγρές, ἐγὼ ὅμως δὲν ἠξεύρω, φαίνεται ὅτι εἶναι ψηφοδέλτιον ὄχι ἀποκλειστικόν· τί θὰ εἴπῃ τοῦτο; ὅτι εἶναι ψηφοδέλτιον τὸ ὁποῖον περιέχει πρόσωπα ἐξ ἀμφοτέρων τῶν μερίδων, καὶ ἐκ τῆς πλειοψηφίας, καὶ ἐκ τῆς μειοψηφίας. Ἐρωτῶ τώρα τὸν κύριον Δαγρὲν, ὅταν κατ’ οὐσίαν παραδέχεται τὴν ἀρχὴν, διατί κατὰ τύπον δὲν τὴν παραδέχεται; διότι ἴσως ἡ πλειοψηφία θέλουσα νὰ εἴπῃ ὅτι κατ’ οὐσίαν παραδέχομαι τὴν ἀρχὴν αὐτὴν, ἐνῷ κατὰ τύπον δὲν τὴν παραδέχομαι, τί πράττει; κρατεῖ διὰ λογαριασμόν της τὴν ἐκλογὴν τῆς μειοψηφίας· ἀλλὰ αὐτὸ τὸ δικαίωμα δὲν ἀνήκει εἰς σὲ, διότι δὲν δύνασαι σὺ νὰ ἐκλέξῃς ὅλα τὰ μέλη, διότι ὅταν τὰ ἐκλέξῃς σὺ, τότε ἀφαιρεῖται ἀπὸ τὴν μειοψηφίαν τοῦτο. Τοῦτο λοιπὸν δὲν ἐφαρμόζεται εἰς τὴν προκειμένην περίστασιν· θὰ ἐπικαλεσθῶ δὲ τὴν μαρτυρίαν τοῦ πρωθυπουργοῦ κ. Ζαΐμη καὶ τοῦ βουλευτοῦ Παππαδαίου τὶ μᾶς συνέβη μίαν φορὰν, διὰ νὰ σᾶς ἀποδείξω ὅτι εἰς τὴν προκειμένην περίστασιν δὲν ἠμπορεῖ νὰ ἐφαρμοσθῇ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον εἶπεν ὁ κύριος Δαγρές. Ἐνθυμεῖσθε, κ. Πρόεδρε, ὅτι ἐπὶ τῆς ἄλλης δυναστείας, ἐπειδὴ ἐγίνοντο καταχρήσεις ἐπὶ τῶν δημαρχαιρεσιῶν, ἐξεδόθη ἐγκύκλιος τότε, ἥτις ἔλεγεν, ὅτι ὁσάκις ἡ ἐπιτροπὴ καὶ ὁ δημαρχιάρχης ἀνήκουν εἰς τὴν αὐτὴν μερίδα, ἡ μὴ ἔχουσα μέλος τι μερὶς διορίζει ἀντιδημαρχαιρεσιαρχικὴν ἀρχὴν, ἥτις νὰ ἐπιβλέπῃ. Κατὰ τὸ 1848 ἐπρόκειτο νὰ κάμωμεν ἐκλογὰς εἰς τὰ Καλάβρυτα· ἡ τότε ἐξουσία ἦτο διατεθειμένη ὄχι εὐνοϊκῶς πρὸς ἡμᾶς, εἴχομεν ἕνα ἔπαρχον Σπήλιον Ἀντωνόπουλον, ἢ Σπηλιαρᾶν καθὼς τὸν ἐπωνόμαζον. Ἐπῆγα λοιπὸν εἰς αὐτὸν καὶ τοῦ εἶπα ὅτι ἐγκύκλιος τοῦ ὑπουργείου μᾶς δίδει τὸ δικαίωμα νὰ διορίσωμεν ἀντιδημαρχαιρεσιαρχικὴν ἀρχήν· τί μᾶς λέγει; δὲν ἔχετε ἀνάγκην, διότι σᾶς διώρισα ἐγὼ ἀντιδημαρχαιρεσιαρχικὴν ἀρχήν· ποία δὲ ἦτον αὐτὴ ἡ ἀντιδημαρχαιρεσιαρχικὴ ἀρχή; τρία πρόσωπα εἴτε ἦσαν εἴτε δὲν ἦσαν, ἦτο τὸ ἴδιον πρᾶγμα. Τί! εἶπον· κύριε ἔπαρχε, δὲν εἶναι ὀρθὸν αὐτὸ, διότι τὰ πρόσωπα θὰ τὰ ἐκλέξωμεν ἡμεῖς, δὲν ἠμποροῦμεν νὰ δεχθῶμεν τὴν ἐκλογὴν τὴν ἰδικήν σας. Τὸ ἴδιον μᾶς λέγει ὁ κύριος Δαγρὲς σήμερον λέγων ὅτι τὸ ψηφοδέλτιον περιέχει πρόσωπα καὶ ἐκ τῆς μειοψηφίας· ναί, ἀλλὰ αὐτὰ τὰ πρόσωπα θὰ τὰ ἐκλέξῃ ἡ μειοψηφία καὶ ὄχι ὑμεῖς, διότι οὕτω δὲν θεραπεύεται ἡ ἀρχὴ ἥτις ἐτέθη ἐν τῷ κανονισμῷ. Βλέπετε λοιπὸν ὅτι ἡ ἀρχὴ αὕτη εἶναι ἱερὰ ὡς πηγάσασα ἐκ τῆς ἀνάγκης, ὅτι ὅλαι αἱ ἰδέαι καὶ ὅλα τὰ κόμματα, διότι κόμματα θὰ εἴπῃ σύνταγμα, πρέπει νὰ ἀντιπροσωπεύωνται εἰς ὅλας τὰς ἐπιτροπάς;

§33ΔΑΓΡΕΣ. Ὁ προαγορεύσας, ἤρχισεν ἀπὸ μίαν φράσιν ἰδικήν μου καὶ ἐπ’ αὐτῆς ἐστήριξε ὅλον του τὸ οἰκοδόμημα· ἀλλὰ φαίνεται ὅτι ἀπέτυχεν, καὶ ἴσα ἴσα διὰ τῶν σκέψεων, τὰς ὁποίας ἔκαμεν ὑποστηρίζων τὴν ἰδέαν ὅτι καὶ εἰς αὐτὴν τὴν ἐπιτροπὴν πρέπει νὰ ἐπικρατήσωσιν αἱ ἀρχαί, αἱ ὁποῖαι καὶ εἰς τὰς ἄλλας ἐπεκράτησαν, ἔπεσεν εἰς σύγχυσιν θέλων καὶ εἰς τὴν προκειμένην ἐπιτροπὴν ν’ ἀντιπροσωπευθῇ ἡ μειονοψηφία· διότι τὸν ἐρωτῶ, πόσους θέλει νὰ βάλῃ; κατὰ τὸν κανονισμὸν πρέπει νὰ βάλῃ τὸ ⅓, τὸ ὁποῖον ἐνταῦθα δὲν ἠμπορεῖ νὰ συμβιβασθῇ, διότι τὸ ⅓ πόσοι θὰ ἦναι 3 ἢ 4; ἐκτὸς δὲ τούτου, ἐὰν πρέπει νὰ γίνῃ τοῦτο, πρέπει νὰ γίνῃ εἰς ἕκαστον δῆμον ὥστε δύο μέλη νὰ ἦναι ἐκ τῆς πλειονοψηφίας καὶ ἓν μέλος ἐκ τῆς μειονοψηφίας· λοιπὸν πρέπει νὰ ἦναι 15 τὰ μέλη· πρέπει λοιπὸν νὰ ἀνατρέψωμεν τὴν ἀπόφασιν τῆς Βουλῆς ἥτις ἀπεφάνθη ὅτι δέκα μέλη θὰ ἀποσταλῶσιν. Βλέπετε λοιπὸν ὅτι καὶ οἱ ἴδιοι λόγοι ἀντιστρατεύονται εἰς τὴν πρότασιν τοῦ κυρίου Πετιμεζᾶ. Ἀλλὰ σᾶς λέγει ὅτι πρέπει νὰ ἀντιπροσωπεύωνται ὅλα τὰ κόμματα, διότι κόμματα θὰ εἴπῃ συνταγματικὸν πολίτευμα, ὡς νὰ πρόκειται ἐνταῦθα νὰ ὑπερασπίσῃ τὸ κόμμα μία ἀρχικὴ, μία ἰδέα πολιτική· ἡ πλειονοψηφία, πρόκειται νὰ ἐκφράσῃ μίαν ἀρχήν, μίαν πεποίθησιν, καὶ δὲν πρέπει νὰ ἀποκλεισθῇ καὶ ἡ μειονοψηφία· ὄχι δὲν ἔχει οὕτως, ἐδῶ εἶναι καθαρῶς δικαστικὴ ἡ ἐργασία τῆς Βουλῆς· ἡ Βουλὴ λαμβάνει ἓν ἔκτακτον πρότυπον μέσον καὶ λέγει, ὅτι θέλω νὰ στείλω δέκα ὀφθαλμούς· δὲν ἔχω πεποίθησιν εἰς τὰς ἄλλας ἐπιτροπὰς καὶ θέλω νὰ ἴδω τί θὰ γίνῃ κατὰ τὴν ἐπανάληψιν τῆς ἀκυρωθείσης ἐκλογῆς. Ἔρχομαι, κύριοι, ὅμως καὶ εἰς ἓν ἄλλο· εἴπετε ὅτι πρέπει ν’ ἀντιπροσωπευθῇ καὶ ἡ μειονοψηφία, ποία ὅμως εἶναι ἡ μειονοψηφία; ἐὰν παρουσιασθῇ καὶ μειοψηφία τῆς μειοψηφίας; ἀντιπροσωπεύεται καὶ αὐτὴ ὅπως λέγετε; ἡ πλειοψηφία εἶναι μία, ἀλλ’ αἱ μειοψηφίαι εἶναι δύο, τρεῖς, τέσσαρες· σεῖς εἶσθε 30 ἄλλοι 15.

§34Α. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἠξεύρετε τί θὰ εἴπῃ ἐκλογὴ μειονοψηφίας καὶ πλειονοψηφίας; ὅταν πρόκειται νὰ κάμωμεν δωδεκαμελῆ ἐπιτροπήν, ἕκαστος γράφει 8, τώρα ποῦ θὰ ἀνήκῃ τὸ ἀποτέλεσμα ἀδιάφορον, οἱ πρῶτοι 8 εἶναι μέλη, ἐκ δὲ τῶν ἄλλων οἱ ἔχοντες πλειοτέρας ψήφους 4.

§35ΔΑΓΡΕΣ. Λοιπὸν πρέπει ν’ ἀφήσωμεν ἕκαστος νὰ γράψῃ ὅ,τι θέλει, καὶ τότε θὰ ἤμεθα βέβαιοι ὅτι θὰ πλειοψηφήσουν τὰ καλλίτερα πρόσωπα. Δὲν βλέπω τί φόβους παρέχει αὐτὴ ἡ ἐπιτροπή, δὲν πρέπει νὰ δεικνύετε δυσπιστίαν πρὸς ἀνθρώπους, οἱ ὁποῖοι ἔδωσαν ψῆφον ἀποτελεσματικὴν ἐφ’ ὅλων τῶν ἐκλογῶν.

§36Π. ΠΕΤΡΑΚΗΣ. Διὰ νὰ μὴ ἔχωμεν καμμίαν ὑπόνοιαν, διὰ τοῦτο ζητοῦμεν ν’ ἀντιπροσωπευθῇ καὶ ἡ μειονοψηφία.

§37ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Ἔρχομαι ἐπὶ τοῦ βήματος διὰ νὰ ἐπικαλεσθῶ ἓν ἀνάλογον ἐπὶ τῆς παρούσης συζητήσεως, καὶ τὴν προσοχὴν οὐχὶ μόνον τῆς Βουλῆς, ἀλλὰ καὶ τῆς Κυβερνήσεως, ἐπειδὴ πρόκειται σήμερον περὶ ἐκτελέσεως προτάσεως ἥτις ἐσυζητήθη τῇ ὑποστηρίξει τῆς Κυβερνήσεως.

§38Θ. ΖΑΪΜΗΣ (πρωθυπουργός). Τῇ ἀποδοχῇ.

§39ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Δὲν εἶναι δικαία, λέγει, ὁ κύριος Χατζῖσκος αὐτὴ ἡ παρατήρησις, ἀλλὰ πρέπει νὰ τὴν δεχθῶμεν διὰ νὰ προλάβωμεν παρεξήγησιν· καὶ διατί τοῦτ; διότι εἰς τὸ ζήτημα τοῦτο κατὰ τὴν ἀκύρωσιν τῶν 5 δήμων δὲν ὑπῆρξεν πλειονοψηφία καὶ μειονοψηφία. Εἰς τὰς ἐξελέγξεις δὲν πρέπει νὰ ἦναι πλειονοψηφία καὶ μειονοψηφία, ἡ μὲν δηλαδὴ ἥτις νὰ ἀκυρόνῃ, ἡ δὲ διὰ νὰ ἐπικυρόνῃ, καὶ τ’ ἀνάπαλιν· ἀλλ’ ἠμπορεῖ ὁ κύριος Χατζῖσκος, νὰ λέγῃ τοῦτο· ἀλλ’ ἐπειδὴ ὅλοι ἐσυμφώνησαν περὶ τὴν ἀκύρωσιν, ὅλα τὰ μέλη τῆς Βουλῆς ἐπιθυμοῦν ν’ ἀνακαλύψουν τὴν ἀλήθειαν, ἐπειδὴ ὅλη ἡ Βουλὴ θέλει νὰ τιμωρήσῃ τὸ ἔγκλημα· ἀλλ’ ἐπειδὴ αὐτὸν τὸν σκοπὸν ἔχουν ὅλοι, διὰ τοῦτο πρέπει νὰ καταργηθῶσιν αἱ διατάξεις τοῦ κανονισμοῦ, αἱ ὁποῖαι καθιερώθησαν διὰ νὰ ἐξασφαλίσωσι τὰ δικαιώματα ὅλων τῶν μερίδων τῆς Βουλῆς. Δὲν ἠμπορεῖτε ν’ ἀρνηθῆτε, κύριοι, ὅτι αἱ ἐκθέσεις, τὰς ὁποίας θὰ σᾶς φέρουν τὰ πέντε τμήματα αὐτῆς τῆς ἐπιτροπῆς, ἤγουν αἱ ἐκθέσεις, τὰς ὁποίας θὰ σᾶς φέρουν δι’ ἕκαστον δῆμον, τὰς ὁποίας θὰ κάμουν τὰ δύο μέλη, ὅτι αὐταὶ θὰ ἐπικυρωθῶσιν ἀπὸ ἡμᾶς καὶ ὑμᾶς· τουτέστι τὴν Βουλήν. Δὲν ἠμπορεῖτε ν’ ἀντιτάξετε, κύριε Δαγρὲ, τίποτε, μάλιστα ἀφοῦ κάμετε τὰ ψηφοδέλτια, ὅπως τὰ ἐκάμετε, διότι αἱ ἐκθέσεις αὐταὶ θὰ ἦναι ὑποχρεωτικαὶ εἰς τὴν Βουλὴν καὶ ἐπὶ τῶν ἐκθέσεων αὐτῶν θὰ στηρίξῃ ἡ Βουλὴ τὴν ἀλήθειαν.

§40ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Διότι ἀναντιῤῥήτως θὰ περιέχουν τὴν ἀλήθειαν.

§41ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Μᾶς εἶπον δὲ προσέτι ὅτι δὲν πρέπει νὰ δυσπιστῶμεν εἰς ἐκείνους, οἵτινες θὰ σταλῶσιν.

§42ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Τὸ σύνταγμα εἶναι δυσπιστία.

§43ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Τὸ σύνταγμα εἶναι δυσπιστία, ὁ νόμος εἶναι δυσπιστία, αὐτὴ εἶναι ἡ φύσις τῆς πλειονοψηφίας καὶ μειονοψηφίας, θὰ ἀρνηθῆτε τὴν φύσιν αὐτήν; Σεῖς δυσπιστεῖτε πρὸς ἡμᾶς καὶ ἡμεῖς πρὸς σᾶς.

§44ΔΑΓΡΕΣ. Ἄλλοι πρὸς ἀμφοτέρους.

§45ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Αὐτὸ τὸ λύει ὁ κανονισμὸς καὶ προκειμένου νὰ ἐκλεχθῇ μία ἐπιτροπὴ, ἕκαστος θέλει βάλει τὰ δύο τρίτα καὶ ἐκεῖνα τὰ ὀνόματα τὰ ὁποῖα θὰ λάβουν τὴν πλειονοψηφίαν θὰ ἐκλεχθῶσι, τὸ δὲ ἓν τρίτον θὰ ληφθῇ ἀπὸ τὰ ἄλλα ὀκτὼ ὀνόματα, τὰ ὁποῖα ἀμέσως ἔχουν τὴν πλειονοψηφίαν.

§46ΔΑΓΡΕΣ. Τὸ τοιοῦτον δὲν ἔχει ἐφαρμογὴν ἐδῶ.

§47ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Διότι πρόκειται περὶ ἐκτάκτου πρωτοτύπου ἐργασίας, τὴν ὁποίαν θὰ κάμῃ ἡ Βουλὴ, πρωτοτύπου ἐργασίας εἰς πρότυπον Βασίλειον! Ἀλλὰ λέγω, πρόκειται νὰ κάμουν πρωτότυπον καὶ ἔκτακτον ἐργασίαν καὶ θέλετε νὰ τὴν κάμετε μόνοι σας; Καὶ αὐτὴν τὴν ἐργασίαν τὴν ἔκτακτον καὶ τὴν πρότυπον θέλετε νὰ τὴν κρύψητε ὄπισθεν τῆς πλειονοψηφίας; δύνασθε νὰ τὸ κάμετε· ἔχετε τὴν πλειονοψηφίαν, δύνασθε νὰ ψηφίσητε, δύνασθε νὰ τὸ ἀποφασίσητε. Ἀλλ’ ἀπευθύνομαι πρὸς τὴν κυβέρνησιν· νομίζω ὅτι ἡ κυβέρνησις, ἡ ὁποία υἱοθέτησεν αὐτὴν τὴν πρότασιν, τὴν ὑπεστήριξε διὰ μιᾶς ἀποφάσεως τῆς Βουλῆς, νομίζει ὅτι, ἐὰν ἐφαρμοσθῇ κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον, ἐλαττοῦνται τὰ δικαιώματά της, νομίζει ὅτι μὲ τὸν τρόπον, μὲ τὸν ὁποῖον προτείνει ὁ κύριος Δαγρὲς καὶ οἱ ὑποστηρίζοντες αὐτὸν, ὑποστηρίζονται τὰ προαποφασισθέντα, διατί ν’ ἀρνῆται τὸ δικαίωμα τῆς μειονοψηφίας; τί θὰ κάμετε, ἐὰν εἰς τοὺς δέκα στείλωμεν καὶ ἡμεῖς πέντε, ἐὰν εἰς τὰ δύω μέλη τὰ ὁποῖα θὰ σταλῶσιν εἰς ἕκαστον δῆμον ὑπάρξει καὶ εἷς ὀφθαλμὸς ἀπὸ τὸ μέρος τῆς μειονοψηφίας; Ἑπομένως, κύριοι, συμπεραίνων, λέγω, ὅτι ἔχετε ὅλον τὸ δικαίωμα ν’ ἀποφασίσητε, νὰ ψηφίσητε, καὶ ὁ ἀριθμὸς εἶναι ὑπὲρ ὑμῶν, τὸ δίκαιον ὅμως εἶναι ἡμῶν, ἠμπορεῖτε νὰ ἀποφασίσητε, διότι ἔχετε περισσότερας ψήφους, καὶ μᾶς ἀφαιρέσετε τὸ δικαίωμα νὰ λάβωμεν μέρος· ἐνθυμεῖσθε ὅμως, ὅτι ὅλοι ἐκεῖνοι ὅσοι ἄλλοτε ἀντετάχθησαν κατὰ τοῦ συστήματος αὐτοῦ καὶ σήμερον ὑποστηρίζουσι τὰ ἐναντία, σήμερον δὲν εὑρίσκονται τόσον σύμφωνοι καὶ συνεπεῖς μὲ ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἄλλοτε ὑπεστήριξαν. Σήμερον ἀκολουθεῖτε καὶ σεῖς τὸ πιεστικὸν, τὸ ἐξαιρετικὸν ἐκεῖνο σύστημα, τὸ ὁποῖον ἐπολεμήσατε· ψηφίσατε ὅπως θέλετε, προτείνομεν ὅμως αὐτὴ ἡ ψηφοφορία νὰ γίνῃ δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως.

§48Λ. ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Κύριοι βουλευταί, θὰ σᾶς εἴπω τὴν ἰδέαν μου, ἥτις ἴσως φανῇ παράδοξος καὶ μάλιστα κατόπιν ἐκείνων, τὰ ὁποῖα εἶπεν ὁ κύριος Κατσικαπῆς. Κύριε πρόεδρε, εἰς τὴν ἐκλογὴν τοῦ προέδρου ἦταν βουλευταὶ 163, εἰς τὴν ἐκλογὴν τῶν ἀντιπροέδρων 150, εἰς τὴν ἐκλογὴν τῶν τμημάτων 133, καὶ σήμερον 109· ἔχομεν ἀνάγκην συντηρήσεως τοῦ ἀριθμοῦ τῆς Βουλῆς διὰ νὰ ἐργασθῶμεν· ἰδοὺ λοιπὸν ὅτι οἱ λόγοι τῶν μὲν καὶ τῶν δὲ, δὲν συγκρούονται. Διατὶ νὰ ᾖναι δυσπιστία εἰς τοὺς βουλευτὰς, οἵτινες θὰ ὑπάγουν, καὶ νὰ νομίζουν ὅτι αὐτοὶ, οἵτινες θὰ ἔλθουν ἐδῶ, θὰ ᾖναι σύντροφοί των; Ἀντὶ λοιπὸν ν’ ἀποφασίσωμεν 10 καὶ 15, νὰ γίνουν 5 καὶ διὰ κλήρου, διότι τότε θὰ δείξωμεν εἰς τὴν κοινωνίαν ὅτι εἴμεθα δίκαιοι. Ἔχομεν ἀνάγκην νὰ ἐργασθῶμεν, πρέπει νὰ ἤμεθα παρόντες καὶ νὰ ἐργασθῶμεν, διότι πράγματι ἔχομεν εὐθύνην ἀπέναντι τοῦ κράτους, καὶ πρέπει νὰ ἐνισχύσωμεν τὴν τάξιν· διότι ἡ κοινωνία μαστίζεται ἀπὸ τὴν δολοφονίαν καὶ τοὺς φόνους, καὶ ἀπὸ τὰς ἐπιδρομὰς τῶν λῃστῶν, οἱ ὁποῖοι κατὰ μέγα μέρος εἶναι ἀπὸ τὸ Τούρκικο, οἱ ὁποῖοι μᾶς πολεμοῦν κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον διὰ νὰ μᾶς καταναλώσουν τὰ ἔξοδά μας. Αὐτοὶ κάμουν ἕνα μυστικὸν πόλεμον, καὶ αὐτοὶ εἶναι ἡ κυρία αἰτία τῆς λῃστείας. Αὐτὰ τὰ ὁποῖα γίνονται δὲν δύνανται παρὰ νὰ ἐπηρεάσωσι τὰς δυνάμεις, ὥστε νὰ παραστήσωσιν εἰς τὴν Τουρκίαν, ὅτι πρέπει νὰ βάλῃ τακτικὸν στρατὸν εἰς τὰ σύνορα, σύμφωνα μὲ τὴν συνθήκην. Διὰ τοῦτο ἔχω αὐτὴν τὴν γνώμην, ἐπειδὴ εἰς ὅλους ἔχομεν τὴν ἐμπιστοσύνην νὰ ἐκλέξωμεν 5 πρόσωπα, καὶ νὰ ὑπάγῃ ἀνὰ εἷς εἰς ἕκαστον δῆμον.

§49ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχει τις τὸν λόγον;

§50ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι· ἐξηντλήθη ἡ συζήτησις.

§51ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐκ τῶν λεχθέντων προῆλθον δύο γνῶμαι, οἱ μὲν λέγουν νὰ αὐξηθῇ ὁ ἀριθμὸς εἰς 15 ἀντὶ 10, ὅπως εἶχε προαποφασισθῆ εἰς προηγουμένην συνεδρίασιν, ὑποδεικνυομένων τῶν 5 μελῶν ὑπὸ τῆς ἀντιπολιτεύσεως.

§52ΤΙΝΕΣ. Μειοψηφίας.

§53ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ ἕτεροι θέλουν νὰ περιορισθῶσι τὰ μέλη τῆς ἐπιτροπῆς εἰς 5, ἐκλεγόμενα διὰ κλήρου. Λοιπὸν ἀπωτέρα νομίζω ὅτι εἶναι ἡ δευτέρα.

§54ΔΑΓΡΕΣ. Προτείνεται ἡ μεταβολὴ τῆς ἀποφάσεως.

§55ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἴπομεν, ὅτι προαπεφασίσθη νὰ σταλῇ ἐπιτροπὴ δεκαμελὴς καὶ ὅτι ἔγεινε πρότασις νὰ αὐξηθῇ εἰς 15, καὶ τὰ πέντε ν’ ἀποφασισθῶσι παρὰ τῆς ἀντιπολιτεύσεως. Δευτέρα γνώμη θέλει νὰ περιορισθοῦν εἰς 5 μόνον, καὶ αὐτοὶ νὰ ἐκλεχθῶσι διὰ κλήρου· αὗται αἱ γνῶμαι παρουσιάζονται.

§56ΔΑΓΡΕΣ. Πρῶτον πρέπει νὰ ἐρωτηθῇ ἡ Βουλὴ, ἐὰν θέλῃ νὰ μεταβάλῃ ἢ νὰ μεταῤῥυθμίσῃ τὴν ἀπόφασίν της. Λοιπὸν τὸ πρῶτον ζήτημα εἶναι, ἡ Βουλὴ θέλει τὴν μεταῤῥύθμισιν τῆς ἀποφάσεώς της; αὐτὴ εἶναι ἡ πρότασις, τὴν ὁποίαν θὰ θέσητε εἰς ψηφοφορίαν.

§57ΜΙΛΗΣΗΣ. Μοὶ φαίνεται, κύριε πρόεδρε, ὅτι ἡ πρότασις ἡ πρώτη, τὴν ὁποίαν ἀνεγνώσατε, συγχέει δύο πράγματα, τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ διαιρεθοῦν. Ἡμεῖς ἰσχυριζόμεθα κυρίως καὶ πρὸ πάντων, ὅτι πρέπει εἰς τὴν ἐπιτροπὴν νὰ ἀντιπροσωπευθῇ καὶ ἡ μειονοψηφία. Τὸ δεύτερον ζήτημα τὸ τοῦ ἀριθμοῦ τῆς ἐπιτροπῆς εἶναι ἄλλο, διάφορον. Ἠμπορῶ ἐγὼ, ὁ ὁποῖος παραδέχομαι τὴν ἰδέαν τῆς συμμετοχῆς τῆς μειοψηφίας νὰ μὴ θέλω νὰ μεταβάλω τὸν ἀριθμὸν τὸν ἀποφασισθέντα. Ἠμπορῶ δὲ νὰ ἔχω καὶ τὴν ἰδέαν νὰ ᾖναι ὀλιγώτερα τὰ μέλη· σᾶς παρακαλῶ, κύριε πρόεδρε, πῶς θὰ ψηφοφορήσω; εἶμαι ἠναγκασμένος νὰ ἀρνηθῶ ψῆφον, διότι τὸ μὲν ἀποδέχομαι, τὸ δὲ ἀποκρούω. Διὰ τοῦτο παρακαλῶ νὰ διαιρεθῇ ἡ πρότασις, εἰς δύο μέρη. Ἡ κυρία πρότασις εἶναι ἂν πρέπει νὰ συμμετάσχῃ ἡ μειονοψηφία εἰς τὴν ἐπιτροπὴν τὴν ἀποσταλησομένην εἰς Κόρινθον, τὸ δὲ ζήτημα τοῦ ἀριθμοῦ εἶναι ἄλλο. Παρακαλῶ λοιπὸν νὰ διατυπωθῇ κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον τὸ θέμα.

§58ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρῶτον πρέπει νὰ συζητηθῇ ἡ πρότασις τοῦ κυρίου Δαγρὲ, ἂν ἡ Βουλὴ συγκατατίθεται νὰ μεταῤῥυθμίσῃ τὴν ἀπόφασίν της.

§59ΜΙΛΗΣΗΣ. Κανεὶς δὲν ζητεῖ νὰ μεταβάλωμεν τὴν ἀπόφασίν μας. Ἡμεῖς ἰσχυριζόμεθα ὅτι ἡ μειονοψηφία πρέπει νὰ λάβῃ μέρος εἰς τὴν ἐπιτροπὴν, ἡ δὲ γνώμη αὕτη δὲν ἀντίκειται εἰς τὴν ἀπόφασιν τῆς Βουλῆς· διότι, κύριε πρόεδρε, μεταξὺ τῶν δέκα ἠμποροῦν νὰ ὑπάρχουν καὶ τρεῖς ἢ τέσσαρες ἐκ τῆς μειονοψηφίας, καὶ ἰδοὺ πῶς δύναται ν’ ἀντιπροσωπευθῇ ἡ μειονοψηφία. Διὰ τοῦτο παρακαλῶ νὰ διατυπωθῇ τὸ θέμα, ὡς ἑξῆς· «δέχεται ἡ Βουλὴ, σύμφωνα μὲ τὸν κανονισμὸν, νὰ ἐκλεχθῇ αὐτὴ ἡ ἐπιτροπὴ, ἢ ἐννοεῖ νὰ ἀκολουθήσῃ ἄλλας διατάξεις;»

§60ΔΑΓΡΕΣ. Καὶ ἡμεῖς ἰσχυρίσθημεν ὅτι ἀπεφάνθη ὅτι θέλει ν’ ἀποστείλῃ εἰς τὴν ἐκλογὴν δεκαμελῆ ἐπιτροπήν. Καὶ τότε ἐῤῥέθη ὅτι πρέπει ν’ ἀντιπροσωπευθῇ ἡ μειονοψηφία, ἀλλ’ ἡ Βουλὴ δὲν ἔδωκε καμμίαν προσοχὴν εἰς τοῦτο.

§61ΜΙΛΗΣΗΣ. Δὲν ἐῤῥέθη· φέρετε τὰ πρακτικὰ, κύριε πρόεδρε.

§62ΔΑΓΡΕΣ. Ἡ Βουλὴ ἔλυσεν ὅλα αὐτὰ τὰ ζητήματα. Ἀλλὰ τί συμβαίνει τώρα; ἔρχεται μία πρότασις ὅτι πρέπει νὰ ᾖναι δεκαπενταμελής. Ὅλαι αὐταὶ αἱ προτάσεις εἶναι περιτταὶ, ὅταν ἡ Βουλὴ εἴπῃ δὲν δέχομαι νὰ μεταβάλω τὴν ἀπόφασίν μου· ὅταν εἴπῃ ἡ Βουλὴ ὅτι δέχομαι νὰ μεταβάλω τὴν ἀπόφασίν μου, τότε ἔρχονται ὅλαι αὗται. Τώρα μᾶς λέγουν, ὅτι πρέπει νὰ τηρήσωμεν τὸν κανονισμὸν, ἐνῷ ὁ κανονισμὸς δὲν λέγει τίποτε περὶ αὐτῆς τῆς ἐπιτροπῆς· ὁ κανονισμὸς ἐφηρμόσθη χθὲς, σήμερον πρόκειται περὶ ἐπιτροπῆς ἐκτάκτου, αὐτὴν τὴν ἀπεφάσισεν ἡ Βουλὴ καθὼς καὶ τὸν τρόπον. Λοιπὸν πρέπει νὰ ἐρωτηθῇ ἡ Βουλὴ, πρέπει νὰ μεταβάλῃ τὴν ἀπόφασίν της καὶ νὰ τροποποιήσῃ αὐτήν;

§63ΜΑΝΤΖΑΒΙΝΟΣ. Στοχάζομαι, κύριε πρόεδρε, ὅτι πρέπει νὰ προηγηθῇ ἓν ἄλλο ζήτημα, ἂν θὰ γίνῃ κλήρωσις ἢ διὰ ψηφοδελτίων.

§64ΠΟΛΛΟΙ. Αὐτὸ εἶναι ἀποφασισμένον.

§65Α. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἡ συζήτησις ἥτις ἐγένετο, ἡ ὁποία ἔλαβε χώραν μετὰ τὴν ἀκύρωσιν τῆς ἐκλογῆς τῶν πέντε δήμων, περιεστράφη εἰς τὸ ἀκόλουθον θέμα, ἐὰν πρέπει νὰ ἀποσταλῇ ἢ ὄχι ἡ ἐπιτροπή· ἡμεῖς ἰσχυρίσθημεν ὅτι τοῦτο εἶναι καὶ ἀντισυνταγματικὸν καὶ ἐκτὸς τοῦ Νόμου, οἱ ἄλλοι ἰσχυρίσθησαν τὰ ἐναντία, τὴν ἀλήθειαν τῶν λόγων μου αὐτῶν....

§66ΤΙΝΕΣ. Τώρα πρόκειται περὶ τῆς θέσεως τοῦ ζητήματος.

§67ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Θὰ ἴδητε ὅτι εἶμαι καθαρὰ ἐντὸς τῆς θέσεως τοῦ ζητήματος. Δύναται νὰ μᾶς λύσῃ καθαρὰ τὴν ἀπορίαν ἡ ἀνάγνωσις τῶν πρακτικῶν τῆς ἡμέρας ἐκείνης. Σήμερον ἐφέρθη ἡ παρατήρησις ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ, ἡ ὁποία θ’ ἀποσταλῇ, πρέπει νὰ ἐκλεχθῇ σύμφωνα μὲ τὰς διατάξεις τοῦ κανονισμοῦ, καὶ μὲ τὰς ἀρχὰς, τὰς ὁποίας καθιέρωσεν ἡ Βουλή. Βλέπετε λοιπὸν πρὸ πάσης ἄλλης προτάσεως πρέπει νὰ ψηφοφορηθῇ ἡ ἀρχὴ αὐτὴ, δηλαδὴ ἐὰν ἡ Βουλὴ παραδέχεται τὴν ἀρχὴν, τὴν ὁποίαν καθιέρωσεν ἐν τῷ κανονισμῷ· ἅμα ἡ Βουλὴ εἴπῃ ὅτι τὴν ἀρχὴν αὐτὴν τὴν παραδέχεται, τότε ἐρχόμεθα νὰ συζητήσωμεν μεταξὺ τῶν δέκα, χωρὶς νὰ τροποποιήσωμεν τὴν ἀπόφασιν, πόσους πρέπει νὰ ἔχῃ ἡ μειονοψηφία καὶ πόσους ἡ πλειονοψηφία, διότι ὁ ἀριθμὸς αὐτῶν δὲν δύναται νὰ διαιρεθῇ εἰς τρία. Τότε ἠμπορεῖ νὰ ἔλθῃ εἰς ψηφοφορίαν καὶ ἡ πρότασις τοῦ κ. Χατζίσκου, καὶ κατόπιν ἡ τοῦ κ. Κρεστενίτου, τὰς ὁποίας καὶ τὰς δύω τὰς εὑρίσκω πολὺ ὀρθὰς, διότι αὗται αἱ δύο προτάσεις κατὰ τὴν ἀρχὴν τὴν ὁποίαν ἔχει ὁ κανονισμὸς ἀποκρούουν καθαρὰ τὴν ἀποκλειστικότητα. Λοιπὸν ἡ πρότασις τὴν ὁποίαν φέρει ὁ κ. Δαγρὲς, ἂν πρέπει νὰ μεταῤῥυθμισθῇ ἡ ἀπόφασις τῆς Βουλῆς ἢ ὄχι, εἶναι πρότασις ἡ ὁποία οὔτε συνεζητήθη κἄν.

§68ΔΑΓΡΕΣ. Τὴν εἶπα ἐγώ.

§69ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ὁ κ. Δαγρὲς δὲν τὴν συνεζήτησε, διότι εἰς τὴν σημερινὴν συζήτησιν δὲν εἶπεν, ὅτι πρέπει νὰ τροποποιηθῇ ἡ ἀπόφασις τῆς Βουλῆς· τὸ ἐναντίον μάλιστα εἶναι ὅτι δὲν πρέπει νὰ τροποποιηθῇ. Λοιπὸν, κ. πρόεδρε, πρῶτον θέμα, τὸ ὁποῖον θὰ θέσητε εἶναι τὸ ἀκόλουθον· ἡ Βουλὴ παραδέχεται καὶ ἡ ἀποσταλησομένη ἐπιτροπὴ ἐν Κορινθίᾳ νὰ ψηφισθῇ κατὰ τὴν ἀρχὴν, τὴν ὁποίαν ἔχει καθιερώσει ἡ Βουλὴ ἐν τῷ κανονισμῷ, ναὶ ἢ ὄχι; Μετὰ ταῦτα ἐκ τῆς λύσεως αὐτοῦ τοῦ ζητήματος λύονται καὶ τὰ ἄλλα, διότι ἂν εἴπῃ ὄχι ἡ Βουλὴ, ὅλα τὰ ἄλλα ζητήματα εἶναι λελυμένα.

§70ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρὸ παντὸς ἄλλου συγχωρήσατέ μοι νὰ σᾶς ἀναγνώσω ἓν μέρος τοῦ κανονισμοῦ τὸ ἀφορῶν τὴν ἀρχὴν, τὴν ὁποίαν εἴπετε, διὰ νὰ ἴδητε ὅτι ἡ ἀρχὴ αὕτη ἐτέθη ἀποκλειστικῶς καὶ ὡρισμένως διά τινας ἐπιτροπάς. Ἄρθρον 51. «Αἱ ἐπιτροπαὶ ἐκλέγονται διὰ μυστικῆς ψηφοφορίας, σχετικῆς πλειονοψηφίας καὶ διὰ ψηφοδελτίων, ἕκαστον τῶν ὁποίων περιλαμβάνει τὰ δύο τρίτα τῶν ἐκλεκτέων.» Τὴν ἀρχὴν ταύτην ῥητῶς ἐπιβάλλει ὁ κανονισμὸς καὶ εἰς τὴν ἐπιτροπὴν τῆς ἀπαντήσεως τοῦ Β. λόγου· ῥητῶς λέγει τὸ ἄρθρον 64. «Μετὰ τὸν καταρτισμὸν τοῦ Προεδρείου ἡ Βουλὴ ἐκλέγει κατὰ τὸ 51 ἄρθρον ἐννεαμελῆ ἐπιτροπὴν πρὸς σύνταξιν σχεδίου ἀπαντήσεως εἰς τὸν Β. λόγον·» ὥστε βλέπετε ἡ ἀρχὴ αὕτη ῥητῶς ὡρίσθη διὰ τὰς 12 ἐπιτροπὰς καὶ διὰ τὴν ἐπιτροπὴν τοῦ Β. λόγου. Αὐτὸ σᾶς τὸ ἔθεσα ὑπ’ ὄψιν, διὰ νὰ μὴ νομίζητε ὅτι ἠμπορεῖ νὰ ἐφαρμοσθῇ ἡ ἀρχὴ αὕτη εἰς πᾶσαν ἐπιτροπὴν, τὴν ὁποίαν ἐκτάκτως ἡ Βουλὴ ἤθελεν ἀποφασίσει, ἐκτὸς ἂν τώρα τὸ νομοθετήσῃ.

§71Α. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Κ. πρόεδρε, ὁ κανονισμός μας δὲν ἠμποροῦσε νὰ προΐδῃ ὅτι θὰ στείλωμεν εἰς τὴν Κόρινθον ἐπιτροπήν· δὲν ἠμποροῦσε παρὰ νὰ προΐδῃ περὶ τῶν μονίμων ἐπιτροπῶν, αἱ ὁποῖαι εἶναι ἀναγκαῖαι νὰ ἐκλέγωνται πάντοτε ὁσάκις ὑπάρχει Βουλή. Ἡμεῖς σήμερον τί ἰσχυρίσθημεν; Ἐπειδὴ πρόκειται ν’ ἀποστείλωμεν μίαν ἐπιτροπὴν, διὰ μίαν ὡρισμένην περίστασιν, εἰς τὴν Κόρινθον, ζητοῦμεν καὶ διὰ τὴν ἐπιτροπὴν αὐτὴν νὰ καθιερωθῇ ἡ ἀρχὴ, ἥτις εἶναι παραδεδεγμένη ἐν τῷ κανονισμῷ, τουτέστι καὶ εἰς τὴν ἐπιτροπὴν αὐτὴν ν’ ἀντιπροσωπεύηται καὶ ἡ μειοψηφία, καθὼς εἰς ὅλας τὰς λοιπὰς ἐπιτροπάς. Ὁ κανονισμὸς λοιπὸν καὶ αἱ διατάξεις τοῦ κανονισμοῦ, εἶναι στενώτατα συνδεδεμένος μὲ τὴν πρότασιν· καὶ τοῦτο ἴσα ἴσα ζητοῦμεν νὰ ψηφοφορηθῇ ἀπὸ τὴν Βουλὴν σήμερον, δηλ. ἡ Βουλὴ παραδέχεται εἰς τὴν ἐπιτροπὴν, τὴν ὁποίαν θ’ ἀποστείλωμεν εἰς Κόρινθον, ν’ ἀντιπροσωπεύηται καὶ ἡ μειοψηφία, ναὶ ἢ ὄχι;

§72ΔΑΓΡΕΣ. Αὐτὴ εἶναι πρότασις τροποποιοῦσα τὸν κανονισμόν.

§73ΕΥΘΥΜΙΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ ἐπιτροπὴ δὲν εἶναι δεκαμελὴς, εἶναι διμελής· διότι ἡ Βουλὴ εἶπεν ὅτι, 10 μέλη θὰ μεταβῶσιν εἰς 5 δήμους εἰς Κόρινθον· ὥστε εἰς ἕκαστον δῆμον θὰ ᾖναι ἀπὸ 2 μέλη. Δὲν ἠμποροῦν νὰ ψηφοφορηθῶσι τὰ 10 μέλη, ἀλλὰ τὰ 2 μέλη ἑκάστου δήμου· λοιπὸν ἂν θέλωμεν νὰ ἐφαρμόσωμεν τὸν κανονισμὸν, τότε αἱ ἐπιτροπαὶ αὐταὶ ἐκλέγουσι τὸν πρόεδρον, τὸν εἰσηγητὴν, τὸν γραμματέα των. Λοιπὸν ἀπ’ αὐτὰ τὰ δύο μέλη, ποῖος θὰ ᾖναι πρόεδρος, ἢ εἰσηγητὴς, ἢ γραμματεύς; Ἐδῶ λοιπὸν δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐφαρμοσθῇ ὁ κανονισμὸς, ἑπομένως ἀφ’ οὗ ὑπάρχουν δύο μέλη, δὲν ἐννοῶ ποῖον κανονισμὸν θὰ ἐπικαλεσθῶμεν.

§74ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἡ ἐπιτροπὴ, ἡ ὁποία στέλλεται εἰς Κόρινθον δὲν εἶναι ὑποχρεωμένη νὰ φέρῃ μίαν ἔκθεσιν· οἱ βουλευταὶ οἱ ὁποῖοι θὰ μεταβῶσιν εἰς Κόρινθον, καθὼς πᾶς ἄνθρωπος, ὁ ὁποῖος θὰ εὑρίσκεται ἐκεῖ, θὰ ᾖναι εἰς θέσιν νὰ σᾶς εἴπῃ, ποῖα καὶ ποῖα περιστατικὰ ἔλαβον χώραν εἰς ἕκαστον δῆμον· διότι πρὶν ἢ τελειώσῃ ἀκόμη ἡ ἐκλογὴ τῆς Κορινθίας, ὅλον τὸ κράτος ἐγνώριζε, χωρὶς νὰ ᾖναι ἀπεσταλμένη ἐπιτροπὴ ἀπὸ τὴν Βουλὴν, ὅτι εἰς τοὺς δήμους Σολυγείας, Κλεωνῶν, Πελλήνης, Στυμφαλίας καὶ Τρικάλων ἡ ἐκλογὴ ἔγινε παρανόμως. Τί θὰ γίνῃ μὲ τοῦτο, εἰς περίστασιν ἐναντίαν; ἕκαστος τῶν βουλευτῶν, κ. πρόεδρε, ἔχει εἰς πᾶσαν περίστασιν δικαίωμα νὰ ἐξετάσῃ περὶ ὅλων τῶν πράξεων, ἔχει δικαίωμα νὰ παρακαλέσῃ τοὺς ὑπουργοὺς νὰ φέρουν ἔγγραφα, νὰ ὑπάγῃ εἰς τὸ ὑπουργεῖον νὰ τῷ δώσουν ἔγγραφα, νομίζετε ὅτι ὅταν δὲν θελήσῃ ἡ Βουλὴ διὰ μιᾶς κανονικῆς ἀποφάσεως, ἥτις νὰ στηρίζηται ἐπάνω εἰς τὸν κανονισμόν, νὰ χορηγήσῃ τὸ δικαίωμα εἰς τὴν μειοψηφίαν νὰ ἐκλέξῃ, νομίζετε ὅτι ἡ μειοψηφία δὲν ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ στείλῃ 5 βουλευτάς; ἔχει τὸ δικαίωμα πληρέστατα, διότι τὸ ἔχει δικαίωμα ὁ βουλευτής. Σήμερον ὅμως συζητεῖται ἡ ἀρχή· ἡμεῖς σᾶς λέγομεν ὅτι ἐπιθυμοῦμεν καὶ ἡμεῖς ὡς μειοψηφία νὰ παρευρεθῶμεν εἰς τὴν ἐπαρχίαν Κορινθίας κατὰ τὴν ἀπόφασιν τῆς Βουλῆς, καὶ νὰ ἴδωμεν πῶς θὰ ἐνεργηθῶσιν αἱ ἐκλογαί. Θέλετε ὅμως ἓν περισσότερον; ἀφ’ οὗ ἡ ἰδία κυβέρνησις ἀπεδέχθη τὴν ἀρχὴν αὐτὴν τοῦ κανονισμοῦ, νὰ μεταβῇ ἐπιτροπὴ εἰς τὴν ἐπαρχίαν Κορινθίας, ἡ ἰδία κυβέρνησις ἔχει τὸ συμφέρον καὶ ὀφείλει νὰ ὑποστηρίξῃ ὅτι ἐκ τῆς ἀντιπολιτεύσεως πρὸ πάντων, πρέπει νὰ ᾖναι ἐκεῖ μέλη, διὰ νὰ ἴδωσι ποία θὰ ᾖναι ἡ ἐνέργεια τῆς ἐκλογῆς. Ὑποθέσατε διὰ μίαν στιγμήν.....

§75ΤΙΝΕΣ. Δὲν εἶναι ἐπὶ τῆς οὐσίας αὐτά!

§76ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Τὸ ἔφερεν ὁ κ. Εὐθυμιόπουλος.

§77ΜΙΛΗΣΗΣ. Ὁ κ. Πρόεδρος.

§78ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Λοιπὸν ὑποθέσατε ὅτι ἡ κυβέρνησις θέλει νὰ ἐπεμβῇ εἰς μίαν ἐκλογήν· ἡ πλειοψηφία ἀνήκουσα εἰς τὴν κυβέρνησιν δὲν ἠμπορεῖ νὰ ἔλθῃ νὰ εἴπῃ ὅτι, ἡ κυβέρνησις, τὴν ὁποίαν καὶ ὑποστηρίζω, ἐπεμβῆκεν εἰς τὰς ἐκλογάς. Ποία λοιπὸν εἶναι ἡ ἐγγύησις; πῶς ἀπεκδύεται ἡ κυβέρνησις πάσης μομφῆς ἢ συκοφαντίας ἀπὸ τοὺς κακοβούλους καὶ ἄλλους; εἰς περίστασιν, καθ’ ἣν ἡ μειοψηφία ἔλθῃ καὶ βεβαιώσῃ ὅτι, οἱ ἐνιστάμενοι ψεύδονται, ὅτι ἡ κυβέρνησις καὶ τὰ ὄργανά της δὲν ἐξεπλήρωσαν παρὰ τὸ καθῆκόν των. Βλέπετε λοιπὸν ὅτι ὑπὸ ὅλας τὰς ἐπόψεις ἂν ἐξετάσετε τὸ ζήτημα, ὀφείλετε ν’ ἀποφασίσητε, ὥστε ἡ μειοψηφία νὰ ἀντιπροσωπεύηται. Ἐπεθύμουν ὅμως, διότι εἶναι συναφὲς τὸ ζήτημα τοῦτο μὲ τὴν πρώτην συζήτησιν, καθ’ ἣν καὶ ὁ ἔντιμος πρωθυπουργὸς ἔλαβε μέρος εἰς τὴν συζήτησιν, νὰ ἀκούσω καὶ τὴν γνώμην τῆς κυβερνήσεως ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ ζητήματος σήμερον· ὁ κ. πρωθυπουργὸς εἶπεν ὅτι θεωρεῖ ἀναγκαῖον ν’ ἀποσταλῇ δεκαμελὴς ἐπιτροπή· σήμερον συζητεῖται ὁ τρόπος μὲ τὸν ὁποῖον θὰ ἐκλεχθῇ.

§79ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶναι ἀντικείμενον κανονισμοῦ, εἰς τὸ ὁποῖον νομίζω τὸ ὑπουργεῖον δὲν ἠμπορεῖ ν’ ἀναμιχθῇ. Τότε ἐπρόκειτο περὶ ἑνὸς μέτρου.

§80ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Μὲ συγχωρεῖτε, κ. πρόεδρε· δὲν ζητεῖται ἡ μεταβολὴ τοῦ κανονισμοῦ σήμερον· εἶναι μία περίστασις ἡ παροῦσα, τὴν ὁποίαν δὲν ἠδύνατο νὰ προΐδῃ ὁ νομοθέτης καὶ νὰ τὴν καθιερώσῃ εἰς τὸν κανονισμόν. Ὁ κ. πρωθυπουργὸς ὑπεστήριξε τὴν ἰδέαν ὅτι πρέπει νὰ ἀποσταλῇ δεκαμελὴς ἐπιτροπή· τὴν ἰδέαν αὐτὴν τὴν ὑπεστήριξε καὶ ἡ πλειοψηφία. Σήμερον συζητοῦμεν τὸν τρόπον μὲ τὸν ὁποῖον πρέπει νὰ ἐκλεχθῇ. Ἀφ’ οὗ λοιπὸν ἐθεώρησε καλὸν νὰ λάβῃ μέρος εἰς τὴν μίαν συζήτησιν, πρέπει νὰ λάβῃ καὶ εἰς τὴν ἄλλην, καὶ νὰ ἐκφράσῃ τὴν γνώμην της ἡ κυβέρνησις, διότι δὲν εἶναι τὸ κύριον ζήτημα ἀντικείμενον κανονισμοῦ.

§81ΜΙΛΗΣΗΣ. Δύο λέξεις θὰ εἴπω, κ. πρόεδρε, περὶ τῆς ἑρμηνείας, τὴν ὁποίαν ἐδώκατε εἰς τὸν κανονισμόν. Ἂν καλῶς σᾶς ἠννόησα, ἠθελήσατε νὰ δώσητε νὰ ἐννοήσῃ ἡ Βουλή, ὅτι ἡ ἐπιτροπή, περὶ ἧς πρόκειται, δὲν ὑπάγεται εἰς τὰς ἐπιτροπὰς τὰς ὁποίας ὁρίζει ὁ κανονισμός. Βεβαίως, κ. πρόεδρε, ἂν λάβωμεν κατὰ γράμμα τὸν κανονισμὸν καὶ τὸν ἐξηγήσωμεν, μὲ συγχωρεῖτε διὰ τὴν φράσιν διότι εἶναι καθιερωμένη, Ἰουδαϊκῶς, ἡ ἐπιτροπὴ αὐτὴ δὲν ὑπάγεται· ἂν θελήσωμεν ὅμως νὰ ἑρμηνεύσωμεν τὸ πνεῦμα τοῦ νόμου, καὶ ἐπειδὴ εἶμαι νομικός, σᾶς λέγω ὅτι οἱ νόμοι κατὰ τὸ πνεῦμα αὐτῶν ἐφαρμόζονται, τότε θέλετε ἰδεῖ ὅτι ἡ ἐπιτροπή, τὴν ὁποίαν πρόκειται νὰ ἐκλέξωμεν, ὑπάγεται εἰς τὰς ἐπιτροπὰς αὐτάς. Ποῖον εἶναι τὸ πνεῦμα, τὸ ὁποῖον προήδρευεν εἰς τὴν σύνταξιν τοῦ κανονισμοῦ, καὶ κυρίως εἰς τὰς διατάξεις περὶ ὧν ὁ λόγος; τὸ πνεῦμα εἶναι πρόδηλον. Ὅταν προεργασία τις κριθῇ ἀναγκαῖον νὰ ἀνατεθῇ εἰς ἐπιτροπὴν, οἱασδήποτε φύσεως καὶ ἂν ᾖναι ἡ προεξεργασία αὕτη, οἱονδήποτε καὶ ἂν ᾖναι τὸ ἀντικείμενον αὐτῆς, οἱοσδήποτε καὶ ἂν ᾖναι ὁ σκοπός της, ἐθεωρήθη ὅτι, καὶ μὲ τὴν ἀξιοπρέπειαν τῆς Βουλῆς καὶ μὲ τὴν δικαιοσύνην, ἦτο σύμφωνον νὰ λάβῃ μέρος εἰς ὅλας αὐτὰς τὰς ἐπιτροπὰς ἡ μειοψηφία. Ἡ ἐπιτροπὴ δὲ, περὶ ἧς ὁ λόγος, κύριε πρόεδρε, εἶναι, ἢ δὲν εἶναι μία ἐξ ἐκείνων, τὰς ὁποίας εἰς τὴν πορείαν της ἡ Βουλὴ δύναται νὰ κάμῃ; Ἔχει ἀνάγκην ἡ Βουλὴ νὰ ἐμπιστευθῇ μίαν ἐκλογὴν εἰς τὴν Κόρινθον, νὰ κάμῃ τουτέστι μίαν ἐξώδικον πρᾶξιν, ὅπως ἔχῃ ἀνάγκην νὰ κάμῃ ἄλλας προεξεργασίας εἰς τὰ τμήματα. Ὅ,τι κάμνει λοιπὸν εἰς τὴν κανονικήν της πορείαν, ὅταν ἐκλέγῃ τὰς ἐν τῷ κανονισμῷ ἐπιτροπὰς, διατὶ νὰ μὴ τὸ κάμῃ καὶ εἰς αὐτὴν τὴν ἔκνομον περίστασιν, καθ’ ἣν δὲν πρόκειται νὰ γίνῃ τίποτε ἄλλο, εἰμὴ μία προεξεργασία, μία προπαρασκευὴ διὰ τὴν μετὰ ταῦτα ἀπόφασιν τῆς Βουλῆς; Ποῖος ὁ λόγος παρακαλῶ, ὅστις θὰ μᾶς κάμῃ νὰ λάβωμεν μίαν τοιαύτην ἀπόφασιν; μήπως τάχα δὲν ἀπαιτεῖται ἡ αὐτὴ ἀμεροληψία νὰ προεδρεύσῃ καὶ εἰς τὴν ἐπιτροπήν; μήπως εἶναι ὀλιγώτερον σπουδαῖον τὸ ἔργον τῆς ἐπιτροπῆς αὐτῆς, ἀπὸ τὸ ἔργον τῶν λοιπῶν ἐπιτροπῶν, τὰς ὁποίας ἐκλέγει ἡ Βουλὴ εἰς τὰς προκαταρκτικὰς ἐργασίας της; Ἀλλὰ, κύριε πρόεδρε, ἐπειδὴ ἔλαβον ἅπαξ τὸν λόγον, συγχωρήσατέ μοι νὰ ἐκφράσω τὴν ἀπορίαν μου, διότι αὐτὴ ἡ τόσον μακρὰ συζήτησις περὶ ἑνὸς ἀντικειμένου, τοῦ ὁποίου δέχομαι τὴν καλὴν πίστιν, ἐπὶ τοῦ ὁποίου δὲν ἔπρεπεν οὐδεμίαν στιγμὴν νὰ συζητήσωμεν, ἔχομεν τὸ δικαίωμα κατὰ τὸν κανονισμὸν νὰ λάβωμεν μέρος εἰς τὰς ἐπιτροπάς· ἐὰν ἡ πλειοψηφία τῆς Βουλῆς εἴπῃ, ὅτι δὲν πρέπει ἡ μειοψηφία νὰ λάβῃ μέρος, ἀπὸ τοῦδε σᾶς λέγω, ὅτι ὑπάρχει εἰς τὴν διάνοιαν προαποφασισμένον, ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ αὕτη νὰ μὴ ἐκτελέσῃ ἀκριβῶς τὸ καθῆκόν της. Ἀπόκειται εἰς τὴν πλειοψηφίαν νὰ πράξῃ ὅ,τι θέλει.

§82ΔΑΓΡΕΣ. Κύριε πρόεδρε, δυστυχῶς βλέπω ὅτι, ἐνῷ ἔκλεισεν ἡ συζήτησις ἐπὶ τῆς οὐσίας, τὴν ἐπανεφέραμεν, ἐλέχθησαν καί τινα, τὰ ὁποῖα ἴσως δὲν ἔπρεπε νὰ λεχθῶσιν. Οἱ ἴδιοι ἀντιδοξοῦντες ὡμολόγησαν ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ αὕτη δὲν ἐμπεριλαμβάνεται εἰς τὰς ἐπιτροπὰς, τὰς ὁποίας ὁ κανονισμὸς προβλέπει. Θὰ τοὺς παρακαλέσω νὰ μοῦ ἀποδείξουν μίαν κἂν διάταξιν τοῦ κανονισμοῦ, λέγουσαν, ὅτι πᾶσα ἐπιτροπὴ ἐκλεγομένη παρὰ τῆς Βουλῆς, θὰ σχηματισθῇ οὕτω· δηλαδὴ τὸ τρίτον νὰ ἐκλέγηται παρὰ τῆς μειοψηφίας. Ὁ κανονισμὸς πολὺ ὀρθῶς ὠνόμασε τὰς ἐπιτροπὰς, περὶ τῶν ὁποίων ὁρίζει τὸν τρόπον τῆς ἐκλογῆς· ὁ κανονισμὸς δὲν προεῖδεν, ὅτι θὰ σταλῇ ἐπιτροπὴ εἰς τὴν Τροιζηνίαν πέρυσι, ἵνα καὶ περὶ αὐτῆς ὁρίσῃ ὁ φίλος μου κ. Πετιμεζᾶς ἀπατᾶται, διότι πρότασις τοιαύτη δὲν ἐγένετο· ἡ Βουλὴ δὲν προεῖδεν, ὅτι εἰς τὴν γʹ. περίοδον θὰ στείλῃ μίαν ἐπιτροπὴν εἰς τὴν Νάξον, ἵνα καὶ περὶ αὐτῆς ἀποφασίσῃ· ὅτε συνεζητεῖτο τοῦτο καὶ ἀπεφασίζετο, οἱ λαμβάνοντες τὸν λόγον, καὶ ὑποστηρίζοντες τόσον ἐνθέρμως, καὶ οἱ ὁποῖοι περιορίζουν τὴν εὐθύτητα καὶ εἰλικρίνειαν εἰς μόνον τὸν ἑαυτόν των, καὶ ἐκφράζουσι δυσπιστίαν εἰς τὸ πλεῖστον μέρος τῶν βουλευτῶν, μετὰ τῶν ὁποίων ἔχουν τὴν τιμὴν νὰ συγκάθηνται καὶ νὰ συνεδριάζουν, ἦσαν παρόντες εἰς τὴν συζήτησιν αὐτὴν καὶ ἀπόφασιν τῆς Βουλῆς, καὶ δὲν ἔφερον καμμίαν τότε πρότασιν. Τώρα ἀφοῦ ἡ Βουλὴ ἀπεφάσισε νὰ στείλῃ μίαν ἐπιτροπὴν κατὰ τὴν ἐπανάληψιν τῆς ἐκλογῆς εἰς τὴν Κόρινθον, καὶ ἡ ἐπιτροπὴ θὰ σύγκειται ἀπὸ δέκα μέλη, καὶ ἡ ἀπόφασίς της πρόκειται ἤδη νὰ ἐκτελεσθῇ, ἔρχονται καὶ ἐπαναφέρουν εἰς συζήτησιν αὐτὴν ταύτην τὴν ἀπόφασιν τῆς Βουλῆς· ἐρχόμεθα, λέγουν, νὰ φέρωμεν μετὰ τὴν συζήτησιν μίαν πρότασιν ὡς νέαν, διὰ τῆς ὁποίας θέλομεν νὰ καθιερώσωμεν μίαν νέαν διάταξιν τοῦ κανονισμοῦ. Λοιπὸν σήμερον, προκειμένου νὰ τεθῇ τὸ ζήτημα εἰς ψηφοφορίαν, ἐπανῆλθεν ἡ συζήτησις ἐπὶ τῆς οὐσίας. Ἤθελον παρακαλέσει τὸν κ. πρόεδρον, νὰ μὴ ἐπιτρέπῃ τὴν ἐπὶ τῆς οὐσίας ἐπανάληψιν τῆς συζητήσεως, καὶ ὅταν πρόκηται νὰ γίνῃ ψηφοφορία, ἡ συζήτησις πρέπει νὰ περιστρέφηται εἰς τὸ θέμα.

§83ΤΙΝΕΣ. Ὁ κ. πρόεδρος τὴν ἐπανέφερε.

§84ΔΑΓΡΕΣ. Σεῖς τὴν ἐπαναφέρετε. Λοιπὸν τὸ συμπέρασμα τῆς μακρᾶς αὐτῆς συζητήσεως ἐπὶ τοσοῦτον ἐπουσιώδους ἀντικειμένου, εἶναι, ὅτι οἱ κύριοι προτείνουν τὴν τροποποίησιν τοῦ κανονισμοῦ, καὶ τὴν μεταῤῥύθμισιν τῆς ἀποφάσεως τῆς Βουλῆς. Ἡμεῖς λέγομεν ὅτι, οὔτε τὴν ἀπόφασιν τῆς Βουλῆς, οὔτε τὸν κανονισμὸν θὰ τροποποιήσωμεν, διότι πρέπει νὰ ἔλθῃ ἐν καιρῷ ἡ τροποποίησις τοῦ κανονισμοῦ, νὰ ὑποβληθῇ, νὰ προεξετασθῇ καὶ νὰ γίνῃ ὅταν καὶ ὅπως ὁ κανονισμὸς αὐτὸς προβλέπῃ. Προτείνω νὰ τεθῇ εἰς ψηφοφορίαν τὸ ἑξῆς· ἐρωτᾶται ἡ Βουλὴ δέχεται νὰ μεταβάλῃ τὴν ἀπόφασίν της, καθόσον ἀφορᾷ τὴν ἐκλογὴν περὶ τῆς ἀποσταλησομένης ἐπιτροπῆς διὰ τὴν ἐκλογὴν Κορινθίας;

§85ΜΙΛΗΣΗΣ. Κάμετε, κύριε πρόεδρε, νὰ ἀναγνωσθοῦν τὰ πρακτικὰ διὰ νὰ πεισθοῦν, ὅτι τίποτε ἡ Βουλὴ δὲν ἀπεφάσισε τότε περὶ τοῦ τρόπου τῆς ἐκλογῆς. Κύριε πρόεδρε, ἔκαμα πρότασιν. Τὸ κύριον θέμα εἶναι, ἂν θὰ συμμετάσχωμεν εἰς τὴν ἐπιτροπὴν καὶ ἡμεῖς.

§86ΔΑΓΡΕΣ. Νὰ ἐρωτηθῇ ἡ Βουλὴ ποῖον θέμα πρέπει νὰ προταχθῇ.

§87ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ. Παρατηρῶ καὶ ἐγὼ ὅτι ἠγέρθη ἀμφισβήτησις, ἡ ὁποία ἐπεκτείνεται· καὶ δυστυχῶς, ἐπειδὴ δὲν ὁρίζεται ἀπὸ τὸν κανονισμὸν καὶ νὰ ᾖναι ὑποχρεωτικόν, ὥστε πᾶσα ἀπαίτησις νὰ παύῃ ἀπέναντι τῆς κυριαρχίας τοῦ κανονισμοῦ, μένει εἰς τὴν κυριαρχίαν τοῦ Σώματος. Πρέπει νὰ φέρουν τὰ πρακτικὰ νὰ ἐξετάσωμεν ἂν ᾖναι τετελεσμένον καὶ ὁ ἀριθμὸς καὶ ὁ σκοπός· δὲν βλέπω ὅτι ἠμπορεῖ νὰ ἐπανέλθῃ νέα συζήτησις, ὅσα καλὰ καὶ ἂν λεχθοῦν, δὲν ἠμποροῦν νὰ ᾖναι παραδεκτὰ εἰς πᾶσαν συζήτησιν, διότι ὁ κανονισμός, ὅστις κυριαρχεῖ καὶ ὑπὸ τὸν ὁποῖον ὑποτασσόμεθα, εἰς αὐτὴν τὴν περίστασιν δὲν ἔχει χώραν. Τοῦτο δὲ τὸ νέον γεγονὸς τῆς ἐπιτροπῆς εἶναι ἓν ὅλως διόλου νέον καὶ πολὺ ἀμφισβητήθη, ἂν αὐτὸ τὸ δικαίωμα ὑπάρχῃ εἰς τὴν Βουλὴν ἢ ὄχι, ἡ Βουλὴ τὸ παρεδέχθη· τώρα ἐν τῇ ἀποφάσει της, ἂς ἴδωμεν τὶ εἶπεν· ἀλλ’ εἰς κάθε περίστασιν νὰ προσθέσωμεν τοῦτο καὶ ἐκεῖνο, λέγω μάλιστα· ἀλλὰ δὲν ἠμποροῦμεν· πρέπει νὰ ἤμεθα συνεπεῖς εἰς τὴν ἀπόφασίν μας· ἂν ᾖναι ἐλλειπὴς νὰ τὴν συμπληρώσωμεν, ἂν ᾖναι πλήρης νὰ τὴν τηρήσωμεν. Λοιπὸν νὰ ἔλθουν τὰ πρακτικὰ (διάλογοι)

§88ΔΑΓΡΕΣ. Εἶδες λοιπὸν κ. Πετιμεζᾶ, ὅτι πέρυσι δὲν ἐγένετο λόγος εἰς τὰ πρακτικά;

§89Α. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Φέρετε τὰ ἐπίσημα πρακτικὰ διὰ νὰ ἴδητε ὅτι ἐψηφίσατε ὑπὲρ τῆς προτάσεως τότε, δύο ἡμέρας πρὸ τῆς ἐξελεγκτικῆς ἐπιτροπῆς (θόρυβος).

§90ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι, ἰδοὺ τὰ πρακτικὰ, τὰ ὁποῖα ζητεῖτε· (ἀναγινώσκει). Οἱ παραδεχόμενοι τὴν παραδοχὴν δεκαμελοῦς ἐπιτροπῆς εἰς τοὺς ἀκυρωθέντας δήμους τῆς ἐπαρχίας Κορινθίας λέγουν ναὶ, οἱ μὴ παραδεχόμενοι λέγουν ὄχι. Α. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Πρέπει νὰ προηγηθῇ ἡ ἰδική μου πρότασις, διότι ἐγὼ εἶπον τὸ μέτρον αὐτὸ νὰ ᾖναι γενικόν. ΠΟΛΛΟΙ. Ὕστερον ἡ ἰδική σου. (Γίνεται δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως κατὰ τὸν κανονισμὸν ἡ ψηφοφορία). ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη τὴν πρότασιν διὰ ψήφων 82 κατὰ 51 ἀρνηθέντος ἑνός».

§91ΔΑΓΡΕΣ. Λοιπὸν δὲν ἔχετε δίκαιον· ἐγὼ εἶπον ποία εἶναι ἡ ἀποστολὴ τῆς ἐπιτροπῆς καὶ πῶς θὰ διαιρεθῇ.

§92ΜΙΛΗΣΗΣ. Ἡμεῖς δὲν ἐψηφοφορήσαμεν κατὰ τὰς ἰδέας τὰς ἰδικάς σας.

§93ΔΑΓΡΕΣ. Οὔτε ἡμεῖς κατὰ τὴν ἰδικήν σας (θόρυβος). Εἴπομεν τότε ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ θὰ ἐπιτηρῇ, θὰ βαστᾷ σημειώσεις, καὶ ὅστις ἔδωκε ψῆφον ὑπὲρ τῆς ἐπιτροπῆς, αὐτὰς τὰς ἰδέας εἶχεν ὑπ’ ὄψιν του.

§94ΜΙΛΗΣΗΣ. Δεδικασμένον δὲν ἀποτελοῦν οὐδὲ αἱ σκέψεις τοῦ δικαστηρίου, πολλῷ μᾶλλον τὰ ἀπὸ τοῦ βήματος λεγόμενα· διότι ἠμπορεῖ ἕνας νὰ μᾶς εἶπεν ὁμιλῶν περὶ ἀστρονομίας, μόνον τὰ περιεχόμενα τῆς ἀποφάσεως τῆς Βουλῆς ἀποτελοῦν δεδικασμένον.

§95Κ. ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Ὁποιονδήποτε τύπον δώσετε, τὸ ἐξαγόμενον τῆς ψηφοφορίας θὰ ἦναι, δέχεσθε ἢ ὄχι, ν’ ἀντιπροσωπευθῇ καὶ ἡ μειοψηφία; Ἡμεῖς λέγομεν δὲν εἶναι δεδικασμένον· καὶ δεδικασμένον ἂν ἦτο, ἡ Βουλὴ δὲν εἶναι εἰρηνοδικεῖον νὰ δεσμεύηται ἀπὸ τὰς ἀποφάσεις της, ἠμπορεῖ ὁπότε θέλει νὰ τὰς μεταλλάσσῃ. Σᾶς λέγω πρὸς τούτοις ὅτι ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ ἀντικειμένου ἀπόφασιν δὲν ἔκαμεν ἡ Βουλὴ, πῶς ἔχει νὰ σχηματισθῇ ἡ ἐπιτροπή. Ὅταν ὑπάρχῃ μία γενικὴ ἀρχὴ τοῦ δικαίου καὶ παρουσιάζεται μία εἰδικὴ περίπτωσις, αὕτη λύεται κατὰ τὰς γενικὰς ἀρχὰς τὰς παραδεδεγμένας. Ὅταν ἡμεῖς ἤμεθα κυβέρνησις καὶ πλειοψηφία ἠθέλομεν παραδεχθῆ ν’ ἀντιπροσωπευθῇ καὶ ἡ μειοψηφία· σήμερον εἶσθε σεῖς πλειοψηφία καὶ κυβέρνησις καὶ σᾶς ζητοῦμεν ἡμεῖς, ἡ μειοψηφία ν’ ἀντιπροσωπευθῇ καὶ δὲν θέλετε νὰ τὸ κάμητε· ἡμεῖς ἂν θέλωμεν ἔλθῃ, θέλομεν σᾶς δείξει ὅτι ἐπιθυμοῦμεν αὐτὸ (θόρυβος).

§96ΔΑΓΡΕΣ. Μὲ ἀναγκάζετε νὰ λάβω τὸν λόγον.

§97ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἂς λείψουν αὐτά.

§98ΔΑΓΡΕΣ. Μὰ μᾶς προκαλοῦν.—Ποτὲ δὲν ἠννόησα ὅτι ἡ Βουλὴ εἶναι εἰρηνοδικεῖον.... (θόρυβος).

§99Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Ὑπουργὸς ἐξωτερικῶν). Ἂν γίνῃ συζήτησις ἐπὶ τῆς οὐσίας θὰ ὁμιλήσω καὶ ἐγώ. — Μίαν συμβουλὴν ἔδωκεν εἰς τὴν κυβέρνησιν ὁ ἔντιμος φίλος μου βουλευτὴς ἐκ Καλαβρύτων, ὅτι ἔπρεπε νὰ λάβῃ μέρος εἰς τὴν συζήτησιν ταύτην διὰ ν’ ἀποκρούσῃ τὰς προσάψεις, τὰς ὁποίας κακοβουλία ἐνδέχεται νὰ τῇ ἀπευθύνῃ· ὑπὲρ πάντα ἄλλον φοβοῦμαι τὰς προσάψεις κακοβουλίας. Ἐνόμισα, ὅτι δὲν ἔπρεπε ν’ ἀφήσω νὰ παρέλθῃ ἐν σιγῇ ἡ συζήτησις αὕτη, ἡ ὁποία λαμβάνει διαφόρους παρατάσεις, τόσῳ μᾶλλον, καθόσον ἔντιμα μέλη τῆς λεγομένης ἐν τῇ Βουλῇ μειονοψηφίας ἐξεδήλωσαν ζωηρὰν ἐπιθυμίαν νὰ ἐκφράσωμεν τὸ φρόνημά μας. Ἡ ἐπιθυμία των αὕτη δὲν εἶναι ἀπολύτως ἀναγκαία διὰ νὰ σχηματίσουν τὴν γνώμην των, διότι τὴν ἐσχημάτισαν καὶ τὴν ὑπεστήριξαν ἤδη· ἀλλ’ ἴσως, διότι ἡ ἔκφρασις τοῦ φρονήματος τῆς Κυβερνήσεως θ’ ἀνοίξῃ ἓν στάδιον περαιτέρω συζητήσεως. Τόσῳ μᾶλλον ἐχρεώστουν νὰ λάβω μέρος εἰς τὴν συζήτησιν, διότι ἐπανειλημμένως ἓν ἄλλο μέλος, τῆς Βουλῆς, ὁ ἐκ Ζακύνθου βουλευτὴς, ἠθέλησε νὰ κάμῃ ἔμμεσον παραβολὴν τῆς Κυβερνήσεως, τῆς ὁποίας ἀπετέλει μέρος μὲ τὴν Κυβέρνησιν τὴν ἐνεστῶσαν. Δὲν ἠννόουν μέχρι τοῦδε νὰ ῥίψω ψῆφον μέλαιναν κατ’ ἐκείνης, οὐδὲ κατ’ ἄλλης τινός· ἀλλὰ δὲν θέλω ἐπιτρέψει νὰ προσπαθῶσί τινες νὰ μεμφθῶσι Κυβέρνησιν, ὑπὲρ τῆς ὁποίας αὐτοὶ οἱ ἴδιοι μέχρι τῆς χθὲς ἐψηφοφόρουν καὶ ἀπεφαίνοντο. Τόσῳ μᾶλλον δὲν ἐπεθύμουν ν’ ἀφήσω ἄνευ ἀπαντήσεως τὰς ἐμμέσους ταύτας παραβολὰς, διότι οὔτε ἐν τῇ διανοίᾳ τοῦ προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, οὔτε ἐν τῇ διανοίᾳ τῶν μελῶν αὐτῆς εἰσῆλθέ ποτε ἰδέα, νὰ ζητήσῃ νὰ περιστείλῃ δικαιώματα νομίμως ἀνεγνωρισμένα ἢ ἐλευθερίας ἀναμφισβητήτους. Ἂν ὅμως εἶναι ἀνάγκη νὰ λέγωνται ὅλα ταῦτα διὰ νὰ προπαρασκευάζηται ἡ ὁδὸς, εἰς τὴν ὁποίαν πρόκειται νὰ εἰσέλθωμεν, εἴμεθα ἠναγκασμένοι νὰ συντελέσωμεν καὶ ἡμεῖς εἰς τὴν ἐκκαθάρισιν τῆς ὁδοῦ ταύτης· διότι ἐπιθυμοῦμεν, οὔτε τοὺς κακοβούλους ν’ ἀφήσωμεν νὰ ἐμπέσωσιν εἰς τὴν πλάνην ταύτην, οὔτε τοὺς ἄλλους νὰ πλανηθῶσιν παρ’ αὐτῶν. Ἐν προγενεστέρᾳ συνεδριάσει ἡ Βουλὴ ἀπεφάσισε ν’ ἀποσταλῇ δεκαμελὴς ἐπιτροπὴ εἰς 5 δήμους τῆς ἐπαρχίας Κορινθίας, τῶν ὁποίων αἱ ἐκλογαὶ εἶχον ἀκυρωθῆ, διὰ νὰ ἐπιτηρήσῃ τὴν ἐπαναληφθησομένην ἐκλογήν. Ὁ δὲ ἔντιμος ἐξ Ἄργους βουλευτὴς σήμερον, ἐξήγησεν εὐκρινῶς τὸ καθῆκον, τὸ ὁποῖον μέλλει ν’ ἀναλάβῃ καὶ ἐκπληρώσῃ. Ἐνῷ δὲ ἐπροτιθέμεθα νὰ προβῶμεν εἰς ψηφοφορίαν τῆς ἐπιτροπῆς, ἦλθεν ἡ πρότασις, ὅτι πρέπει νὰ σχηματισθῇ καθ’ ὃν τρόπον προσδιορίζει ὁ κανονισμὸς νὰ σχηματίζωνται ὡρισμέναι ἐπιτροπαί, καὶ τὴν πρότασιν ταύτην ὁ βουλευτὴς ἐκ Ζακύνθου ἦλθε νὰ ἑρμηνεύσῃ καὶ σᾶς εἶπεν, ὅτι δὲν εἶναι νομικός, ἀλλὰ καθὼς ἤκουσεν, ὅταν ὑπάρχουν γενικαὶ διατάξεις καὶ ὑπάρχουν καὶ περιπτώσεις, μὴ κανονισθεῖσαι, ἐφαρμόζονται ἐπ’ αὐτῶν αἱ γενικαὶ αὗται διατάξεις. Τῇ ἀληθείᾳ διατελῶ ἐν πλήρει συγχύσει. Ὁ κανονισμός, κανονίζων τὸν τρόπον, καθ’ ὃν συνιστῶνται αἱ ἐπιτροπαί, αἱ ἐν τῇ Βουλῇ σχηματιζόμεναι, ἀπήτησε καὶ ἐξέφρασε τὴν ἐπιθυμίαν, νὰ μὴ διερμηνεύηται ἐν αὐταῖς τὸ φρόνημα μόνον τῶν πλειόνων, ἀλλὰ καὶ τὸ φρόνημα τῆς μειοψηφίας. Ἂν πρόκειται περὶ ἐπεξεργασίας, βεβαίως εἰς ἓν σῶμα τόσον πολυμελὲς δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρχῃ ἓν καὶ τὸ αὐτὸ φρόνημα· εἰς τὴν μίαν φάλαγγα ὑπάρχει ἓν φρόνημα, περὶ τοῦ τρόπου τῆς κυβερνητικῆς διοικήσεως, καὶ εἰς τὴν ἑτέραν φάλαγγα, ἕτερον. Ἡ Βουλὴ δὲν εἶναι δυνατὸν ὅλη νὰ ἐπεξεργασθῇ τὸ ἔργον αὐτό. Ἐλύθη λοιπὸν κοινοβουλευτικῶς· εἶναι ἀδύνατον ν’ ἀντιπροσωπευθῇ μιᾶς μερίδος ἡ γνώμη. Ἐπεθύμησε λοιπὸν πολλὰ λογικῶς, ὅταν ἔρχεται εἰς συζήτησιν τὸ ἔργον του νὰ εὐκολύνῃ καὶ τὴν γνώμην τῶν μειόνων, διὰ νὰ ἐκφέρωσι τὰς σκέψεις των. Ἡ διάταξις αὕτη μοὶ φαίνεται πολλὰ λογική. Δὲν πρόκειται σήμερον νὰ φέρεται ἀποτέλεσμα τῆς ἀντιλήψεως τὸ ὁποῖον ἓν μέλος ὡς ἄνθρωπος κάμνει, ἀλλὰ τὴν κρίσιν καὶ τὸ συμπέρασμα τῆς διανοητικῆς ἐνεργείας· καὶ τὸ πόρισμα τῆς διανοητικῆς ἐνεργείας τοῦ μέλους τούτου τῆς Βουλῆς, εἶναι πόρισμα σκέψεων καὶ ἰδεῶν, τὰς ὁποίας ἀρχῆθεν ἔχει ἐν ἑαυτῷ. Πρόκειται νὰ δώσω τὴν γνώμην μου ἐπὶ ἑνὸς νόμου, καὶ ἡ μειοψηφία ἔχει ἰδέαν περὶ αὐτοδιοικήσεως· δὲν περιορίζεται λοιπὸν ἀπὸ τὰς ἰδέας αὐτῆς τῆς πλειοψηφίας· ἑπομένως ἡ Βουλὴ δὲν ἐπιθυμεῖ νὰ ἔχῃ μίαν ἔκθεσιν μόνον τῆς πλειοψηφίας, ἀλλὰ καὶ τὴν γνώμην ἐκείνων, οἵτινες νομίζουν, ὅτι συντελεστικώτερον σύστημα δημοτικὸν πρέπει νὰ εἰσαχθῇ ἐν τῷ τόπῳ. Ἀλλ’ ὁ κανονισμὸς σᾶς εἶπε περὶ τῶν ἐπιτροπῶν ἐκείνων, αἱ ὁποῖαι πρόκειται νὰ φέρουν πόρισμα μελέτης νόμου. Ὅταν πρόκειται περὶ ἐπιτροπῶν, αἱ ὁποῖαι πρόκειται νὰ ἐκπροσωπεύσουν τὴν Βουλήν, ἢ νὰ φέρουν μίαν γνώμην ὡς ἄτομα, σᾶς λέγει τι; οὐδόλως. Ἡμεῖς δὲν ἐλάβομεν μέρος κατὰ τὴν συζήτησιν, ἐνομίσαμεν ὅτι ἔπρεπε νὰ σκεφθῆτε ἀκωλύτως καὶ ἐλευθέρως, καθ’ ὅσον δὲν εἴχομεν ἀνάγκην νὰ ἐκφέρωμεν νόμον, διότι δὲν δίδομεν προσοχὴν εἰς τὸ ζήτημα τοῦτο, ἀλλ’ ὅταν ἀναγκαζώμεθα, ἐρχόμεθα νὰ σᾶς τὸ εἴπωμεν. Κύριοι, ἐκ τοῦ κανονισμοῦ εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ τηρήσωμεν τὰς διατάξεις, τὰς ὁποίας ἔθεσεν ὡς πρὸς τὸν κανονισμὸν τῶν ἄλλων ἐπιτροπῶν; Ἐγὼ δὲν τὸ βλέπω. Ἂν ἐπρόκειτο νὰ σταλῇ ἐπιτροπὴ εἰς τὴν Κόρινθον διὰ νὰ ἀντιληφθῇ τῶν γεγονότων, διὰ νὰ μᾶς φέρῃ μίαν ἔκθεσιν περὶ τοῦ νομίμου ἢ τοῦ κύρους τῆς ἐκλογῆς, δὲν ἤθελον ἀμφισβητήσει τὴν γνώμην του· ἀλλ’ αὐτὰ τὰ μέλη τῆς ἐπιτροπῆς ἔχουν νὰ σᾶς φέρουν γνώμην τινὰ, διὰ νὰ δυσπιστήσητε εἰς τὴν ἀλήθειαν τῆς κρίσεως αὐτῶν; πρόκειται νὰ σᾶς εἴπουν, ἂν ἡ ἐκλογὴ τῶν δήμων θὰ ἦναι νόμιμος ἢ παράνομος, ἔγκυρος ἢ ἀκυρωτέα; οὐδόλως· ἀλλὰ θὰ τηρήσωσιν ἓν ἡμερολόγιον, καθὼς ὁ βουλευτὴς Ἄργους σᾶς εἶπεν, ὅλων τῶν πραχθησομένων, τὸ ὁποῖον θὰ σᾶς ὑποβληθῇ διὰ νὰ κρίνητε, ἄν ἡ ἐκλογὴ ἐκείνη θὰ ἦναι ἔγκυρος ἢ ἄκυρος. Λοιπὸν θέλετε ν’ ἀντιπροσωπευθῇ ἡ μειονοψηφία, διότι δὲν πιστεύετε τὴν πλειοψηφίαν, διότι ἀμφιβάλλετε, ἂν τὰ γεγονότα, τὰ ὁποῖα θέλει ἀντιληφθῆ, θέλει παραστήσει πιστῶς, ἢ θέλει ἔλθει νὰ ψευσθῇ· καὶ μοὶ λέγετε ὅτι εἶναι ἀμφίβολον, διότι δυσπιστία ὑπάρχει ἐν τῷ νόμῳ, δυσπιστία ἐν τῷ Συντάγματι. Ἐννοῶ, ὅταν ὑποχρεοῦμαι νὰ ἐκπληρώσω καθῆκον, τὸ ὁποῖον μοὶ ἐπεβλήθη, ἐννοῶ ὅτι πρέπει νὰ ἐπιβλέπῃ ὁ ἄλλος, διὰ νὰ μὴ παραλείψῃ τις τὸ καθῆκόν του· ἀλλὰ δυσπιστία ἐν τῇ αἰσθήσει δὲν εἶναι δυσπιστία νόμιμος, ἀλλὰ δυσπιστία, ἥτις ταπεινώνει τὴν πλειοψηφίαν· καὶ δυσπιστίαν τοιαύτην, ἐνόμισα ὅτι δὲν ἔπρεπε ν’ ἀφήσω νὰ ἐπικρατήσῃ ἐν τῷ περιβόλῳ τούτῳ, διότι, ὡς γνωρίζετε, μεταξὺ τῆς πλειοψηφίας καὶ τοῦ ὑπουργείου ὑπάρχει μία ἀλληλεγγύη, τὴν ὁποίαν πρέπει ν’ ἀκολουθήσωμεν καὶ ν’ ἀναγνωρίσωμεν. Δὲν ἠξεύρω ἂν μέχρι τοῦδε ἡ κοινοβουλευτικὴ πεῖρα ἡμῶν δίδει ἀφορμὴν εἰς ἐπέκτασιν συζητήσεων τοιαύτην, ἡ ὁποία πρότινος παρατηρεῖται δυστυχῶς, τὸ νὰ δίδεται ἀφορμὴ εἰς τὸ νὰ δίδωνται εἰς τὰς συζητήσεις ταύτας, ὅσα ἤρχισαν νὰ δίδωνται. Ἀλλ’ ἕκαστος ὑποθέτω, ὅτι θέλει βεβαιωθῇ, ὅτι ἡμεῖς μὲν θέλομεν ἀποφύγει νὰ δίδωμεν τὰς ἀφορμὰς ταύτας. Ἂν ὅμως ἄλλοι σπεύδουν νὰ δίδουν τὰς διαστάσεις ταύτας εἰς τὴν συζήτησιν, θέλομεν τοὺς ἀκολουθήσει, πεποιθότες, ὅτι ἐκπληροῦμεν τὸ καθῆκόν μας.

§100Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Τὸ ζήτημα σήμερον μοὶ φαίνεται, ὅτι εἶναι ἄξιον ἐκτεταμένης συζητήσεως, διότι τὸ ζήτημα τῆς μειονοψηφίας, κατ’ ἐμὲ, πρέπει νὰ εἰσαχθῇ εἰς πᾶσαν πολιτικὴν ἐργασίαν· καὶ οὕτως ἡ κοινωνία θέλει εὕρει πάντοτε καὶ προστασίαν τῶν δικαιωμάτων της καὶ ἀντιπροσωπείαν γνησίαν. Ὅταν ἔλθωμεν εἰς τὰ πράγματα θ’ ἀναπτύξωμεν ἐντελέστερα τὸ ζήτημα τοῦτο. Νομίζω, κύριοι, ὅτι ὁ ὑπουργὸς τῶν ἐξωτερικῶν ὁ ἔντιμος φίλος μου κύριος Δηλιγιάννης εἶχεν ἄδικον, καὶ ἂν μοὶ χαρίζητε τὴν ὑπομονήν σας, θέλω κατορθώσει νὰ παραστήσω ἄλλως τὴν ἐκτίμησιν, τὴν ὁποίαν ἔκαμεν. Ἐνταῦθα, κύριοι, ἐπέρχεται μία ἀλλόκοτος σύγχυσις· μετὰ τὴν ἐπιψήφισιν τῆς ἐπιτροπῆς σχεδὸν παραιτεῖσθε τοῦ δικαιώματος, νὰ κρίνητε καὶ ἀποφασίσητε ἐπὶ τῆς ἐκλογῆς, ἥτις πρόκειται νὰ λάβῃ χώραν· διότι οὐδεὶς βεβαίως ἐξ ἡμῶν, καὶ ὅσον θέλετε συζητήσετε, θέλει ἀποφασίσει ἐν τῇ Βουλῇ ταύτῃ, ἅμα ἔλθῃ ἡ ἐπιτροπὴ, νὰ εἴπῃ, ὅτι ψεῦδος λέγει· ἐν ᾧ ἴσως αἱ ἀρχαὶ, αἱ νομίμως καθιερωθεῖσαι ἀπὸ τὸν νόμον, αἱ ὁποῖαι ἐννόμως δύνανται νὰ λέγουν περὶ τῆς νομιμότητος μιᾶς ἐκλογῆς, ἴσως δὲν θὰ εἰσακουσθῶσιν. Διὰ τῆς ἐπιτροπῆς ταύτης ἀνατρέπομεν ἕνα νόμον· ὁλοκλήρως ἀφαιροῦμεν τὰ δικαιώματα καὶ τὰ καθήκοντα ἀρχῶν καθιερωμένων καὶ, τὰ δίδωμεν εἰς ἐπιτροπὴν, ἡ ὁποία θὰ ἐνεργήσῃ ἄνευ εὐθύνης. Διότι ἐννοῶ ἐπιτροπὴν ἔχουσαν εὐθύνην, ἀλλ’ ἐπιτροπὴν ἐπιτηροῦσαν καὶ κρίνουσαν δὲν ἐννοῶ, θέλω ἔχει δύω δικαστὰς ἀνευθύνους, οἵτινες θὰ κανονίσουν τὰς κρίσεις μου· καὶ ὅταν πρόκειται τοῦτο, δὲν θέλετε ὥστε ὅλη ἡ Βουλὴ, ὅλος ὁ κόσμος νὰ λάβῃ γνῶσιν τῶν γεγονότων καὶ τῶν ἐλλείψεων, καὶ νὰ συμπληρώσῃ τὴν εὐθύνην τὸ πλῆθος τῶν πληροφοριῶν καὶ ἡ ἀκρίβεια τῶν ἐξετάσεων. Ὅταν αἱ ἐπιτροπαὶ κρίνουν ἁπλῶς, καὶ κρίνουν ὅπως συνήθως κρίνομεν καὶ χωρὶς νὰ ἔχωμεν τὸ δικαίωμα νὰ εἴπωμεν, διατί ἐπράξατε τοῦτο ἢ ἐκεῖνο, ὅταν ἡ ἐπιτροπὴ δὲν ἔχῃ ὑποχρέωσιν νὰ δώσῃ λόγον εἰς οὐδένα, δὲν θέλετε ὥστε αἱ ἀντιλήψεις νὰ προσβάλουν περισσοτέρας αἰσθήσεις; Τί θὰ βλάψῃ λέγουν; θὰ βλάψῃ κατὰ τοῦτο· διότι πρόκειται ἡ ἐπιτροπὴ οὐχὶ νὰ φέρῃ πόρισμα τῶν σκέψεών της, ἀλλὰ πόρισμα τῶν ἀντιλήψεών της· καὶ θέλετε νὰ ἐμπιστευθῆτε τὴν εἰλικρίνειαν τῶν ἐντυπώσεων εἰς μόνην τὴν πλειοψηφίαν! Σᾶς ἐρωτῶ, ἐν τῇ Βουλῇ ταύτῃ γεγονότα ἐκλογικὰ ἀνεπτύχθησαν, καὶ ἐν τούτοις, τὰ ἐκρίναμεν οἱ μὲν ἢ οἱ δὲ διαφορετικά, διότι εἴπομεν, ὅτι ἓν γεγονός, δίδει χώραν εἰς ἐπικύρωσιν, ἄλλο δέ, ὅτι δίδει χώραν εἰς ἀκύρωσιν. Βλέπετε λοιπόν, ὅτι ἡ ἐκτίμησις τῆς Βουλῆς ἐπὶ τῶν ἐκλογῶν, καὶ ἂν ᾖναι ἀληθὲς τοῦτο, καὶ ἂν ὑπάρχουν τινὰ γεγονότα, τὰ ὁποῖα τινὲς θεωροῦσιν ὡς παράνομα καὶ ἕτερα ὡς νόμιμα· δὲν πρέπει τοῦτο νὰ μᾶς κάμῃ νὰ προσέξωμεν πλειότερον; Ἐνδέχεται ἡ πλειονοψηφία, ἓν γεγονός, π. χ. μίαν δωροδοκίαν νὰ μὴ τὴν θεωρήσῃ παράνομον καὶ νὰ μὴ λάβῃ τὸ γεγονὸς ὑπ’ ὄψιν, ἡμεῖς ὅμως νὰ τὴν θεωρήσωμεν παράνομον, ἰδοὺ δύο γεγονότα, τὰ ὁποῖα δὲν ἀρνοῦνται οἱ μὲν καὶ οἱ δὲ, ἀλλ’ οἱ μὲν θεωροῦν ταῦτα ὡς περιττά, ἡμεῖς δὲ θεωροῦμεν ἄξια τῆς προσοχῆς τῆς Βουλῆς. Τώρα, κύριοι, ἂν τῷ ὄντι αὐτὸ ὑφίσταται, ἂν τῷ ὄντι εἰς τὰς ἐκλογικὰς ἐργασίας λαμβάνουν χώραν ποικίλα γεγονότα, τὰ γεγονότα αὐτὰ κατὰ τοὺς μὲν δίδουν χώραν εἰς ἀκύρωσιν, κατὰ τοὺς δὲ εἰς ἐπικύρωσιν· δὲν εἶναι ἀληθὲς, ὅτι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι τὰ θεωροῦν ὡς μὴ παράνομα δὲν θέλουν τὰ προσαγάγῃ ποσῶς; Βλέπετε λοιπόν, ὅτι ἡ μειονοψηφία παρευρισκομένη, θὰ προσθέσῃ περισσοτέραν πίστιν εἰς τὴν ἀντίληψιν τῆς πλειονοψηφίας, διότι ἡ μειοψηφία ἐκτιμᾷ ἄλλως πως τὰ γεγονότα αὐτὰ, καὶ πρέπει νὰ ᾖναι διὰ νὰ τὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν. Διὰ τοῦτο, κύριοι, νομίζω, ὅτι ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν ἐξωτερικῶν δὲν εἶχε δίκαιον· εἰς τὸ κοινοβούλιον πρέπει ν’ ἀντιπροσωπευθοῦν ὅλαι αἱ πεποιθήσεις καὶ ὅλαι αἱ δέουσαι πεποιθήσεις τῶν γεγονότων, διότι εἶναι μερικά, τὰ ὁποῖα δὲν θέλουν προταθῇ. Ἀλλά, κύριοι, ἐκτὸς τούτου ἀπορῶ πῶς τώρα ἀρνεῖσθε δικαίωμα ἐναντίον καθιερωθεισῶν ἀρχῶν. Ὁ πρώην κανονισμὸς εἶχε παραδεχθῇ μίαν ἀρχήν, τὴν ἀρχὴν τῆς πλειοψηφίας, ὁ νεώτερος κανονισμὸς τὴν ἀρχὴν αὐτὴν τὴν κατέστρεψε καὶ εἶπεν, ὅτι αἱ ἐπιτροπαὶ θὰ περιλαμβάνουν καὶ μέρος τῆς πλειονοψηφίας· καὶ αὐτὴ εἶναι ἡ ἀρχὴ, ἡ διέπουσα τὸν κανονισμόν. Ἐν τούτοις σήμερον ἔρχεται ἓν ἕτερον μάταιον γεγονός, τοῦ νὰ ἐκλεχθῇ δηλ ἐπιτροπὴ μόνον διὰ τῆς πλειονοψηφίας, ἡ ὁποία θὰ ἐκτιμήσῃ διάφορα γεγονότα καὶ θὰ κανονίσῃ πολὺ σπουδαῖα δικαιώματα· οὕτω πως ἀρνούμεθα τὸν κανόνα, τὸν ὁποῖον παρεδέχθη εἰς τὰς ἐπιτροπάς, τὰς ἐπιτροπὰς ἐκείνας, αἱ ὁποῖαι πρόκειται νὰ κανονίσουν καὶ νὰ ἐκτιμήσουν δικαιώματα. Ὅταν δὲν ὑπάρχῃ διάταξις δηλ. ἀλλ’ ὑπάρχουν καθιερωμέναι ἀρχαὶ, πρέπει νὰ ἐξηγῶμεν ταύτας εὐρύτατα, καὶ οὐχὶ νὰ τὰς περιορίζωμεν, καὶ ἀπὸ τὰς συνεπείας τῶν νόμων νὰ ἐξάγωμεν συμπεράσματα πρὸς περιορισμὸν τῆς ἐλευθερίας. Ἐγὼ νομίζω, κύριοι, ὅτι ὅσοι προτείνετε νὰ γίνῃ ἡ ἐπιτροπὴ, εἶναι κἄτι τι ἄτακτον· ἐπιτροπὴ ἄνευ καθηκόντων καὶ ἐναντίον τοῦ νόμου νὰ κάμῃ μίαν γνωμοδότησιν, ἡ ὁποία νὰ ἔχῃ κῦρος ἐνώπιόν μας, ἀπέναντι ἐπιτροπῆς, ἡ ὁποία δυνάμει τοῦ νόμου ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ ἐπιτηρῇ καὶ διεξαγάγῃ τὰς ἐκλογάς, εἶναι τι ἄτακτον· ἀλλ’ ἀφοῦ τέλος πάντων ἀπεφασίσθη, νομίζω, ὅτι δὲν πρέπει ν’ ἀρνηθῶμεν τὰς γενικὰς ἀρχὰς καὶ ν’ ἀρνηθῶμεν εἰς τὴν μειονοψηφίαν νὰ λάβῃ μέρος. Ἡ μειονοψηφία ἔχει δικαίωμα νὰ παρασταθῇ εἰς τὴν δικαίαν πρᾶξιν, ἡ ὁποία τείνει νὰ ἀντικαταστήσῃ μίαν ἀρχὴν εἰς ἑτέραν, καὶ τὸ ἀποτέλεσμα αὐτῆς τῆς ἀρχῆς, θὰ ᾖναι, νὰ κανονίσωμεν τὰ δικαιώματα μιᾶς ὁλοκλήρου ἐπαρχίας, τὴν ὁποίαν ἐκ τῶν προτέρων ἐκηρύξαμεν ἀναξίαν πίστεως. Τέλος προσθέτω, ὅτι ἡ δυσπιστία τῶν νόμων καὶ τοῦ Συντάγματος εἶναι γενικὴ καὶ ἀπόλυτος· ἡ δυσπιστία καὶ ἡ ἀντίθεσις χρησιμεύουν εἰς τὸ νὰ παραγάγουν τὴν ἀλήθειαν, ἀπὸ τὴν ἀντίθεσιν καὶ δυσπιστίαν παράγεται τὸ ἀληθὲς καὶ στερεοῦνται καὶ ἑδραιοῦνται αἱ κοινωνίαι καὶ οὐχὶ ἀπὸ τὸν ἀποκλεισμόν.

§101ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ. Θὰ εἴπω δύο λέξεις διὰ νὰ δικαιολογήσω τὴν ψῆφόν μου. Προσκαλούμεθα ἀπὸ τὸν κανονισμὸν σήμερον εἰς τὴν ἐκτέλεσιν μιᾶς ἀποφάσεως τῆς Βουλῆς. Τὰ λαβόντα σήμερον λόγον ἔντιμα μέλη, εἶχον ἀρνητικὴν γνώμην. Ἡ ἐπιτροπή, ἡ ὁποία θὰ ὑπάγῃ εἰς Κόρινθον λέγουν τινὲς, ὅτι ἀντιβαίνει εἰς τὸν κανονισμόν, τοῦτο, κύριοι, εἶναι σπουδαῖον, διότι ὅ,τι ἀντιβαίνει εἰς τὸν κανονισμὸν, δὲν δύναται νὰ λάβῃ χώραν· ὁ κανονισμὸς εἶναι ἡ κυριαρχία, ἀλλ’ ἂς ἴδωμεν μήπως παραβιάζομεν τὸν κανονισμόν; Ὁ παλαιὸς κανονισμὸς τῆς Βουλῆς ἐνθυμεῖσθε, ὅτι εἶχεν ἐπιτροπὰς καὶ τμήματα· καὶ τὰς μὲν ἐπιτροπὰς τὰς εἶχε πάντοτε διὰ τῆς πλειοψηφίας, οὕτως ἔκρινε ὅτι εἶναι σαφέστερον. Εἶχε δὲ καὶ τμήματα, ταῦτα ἐκληροῦντο. Ὁ νέος κανονισμὸς ἀντεκατέστησε τὰ τμήματα διὰ τῶν ἐπιτροπῶν. Αἱ ἐπιτροπαὶ αὗται πῶς θὰ σχηματίζωνται, κατὰ τὸν γενικὸν κανόνα ἢ κατὰ τὴν ἐξαίρεσιν; Ὁ γενικὸς κανὼν εἶναι ὅτι ὅλαι αἱ ἐπιτροπαὶ γίνονται διὰ τῆς πλειονοψηφίας, ὅπου ὑπῆρχον τμήματα ἠθέλησεν ὁ νέος κανονισμὸς νὰ τὰ μεταποιήσῃ εἰς ἐπιτροπὰς, ἀλλ’ ἔκαμεν ἐξαίρεσιν καὶ εἶδεν, ὅτι τὰ τμήματα ταῦτα δὲν ὑπῆρχον εἰς τὸν γενικὸν κανόνα· ἐξαίρεσιν λοιπὸν σήμερον δὲν δυνάμεθα νὰ παραδεχθῶμεν.

§102ΣΕΡΒΟΣ. Κύριοι, ὀλίγας λέξεις ἔχω νὰ εἴπω ἐπὶ τοῦ προκειμένου, διότι ἔχω συνειθίσει σχεδὸν πάντοτε νὰ περιστρέφωμαι εἰς τὸ κύριον μέρος τοῦ λόγου καὶ ν’ ἀποφεύγω πᾶν ὅ,τι εἶναι ἐκδρομή. Τὸ σημερινὸν ζήτημα εἶναι σύμφωνον μὲ τὸν κανονισμὸν ἢ ἀπάδει πρὸς αὐτόν; Αὐτὸ εἶναι τὸ ζήτημα, τὸ ὁποῖον πολυειδῶς καὶ πολυτρόπως συνεζητήθη. Ἐγὼ πρεσβεύω, ὅτι ἡ ἀρχὴ, τὴν ὁποίαν φέρουν τινὲς ὅτι πρέπει νὰ λάβῃ μέρος καὶ ἡ μειονοψηφία, οὐ μόνον δὲν ἀπάδει πρὸς τὸν κανονισμὸν ἀλλ’ εἶναι καὶ σύμφωνος πρὸς τὴν ἀρχὴν αὐτοῦ. Εἶναι ἀναντίῤῥητον, κύριοι, ὅτι δύω γενικαὶ ἀρχαὶ διέπουσι τὸν κανονισμὸν, ἡ μὲν τῶν τμημάτων, ἡ δὲ τῶν ἐπιτροπῶν. Ἀμφότεραι αἱ ἀρχαὶ ἔχουν ὡς βάσιν ὅτι πρέπει ν’ ἀντιπροσωπεύηται ἡ μειονοψηφία. Ἐννοοῦσα τὰς ἀντιῤῥήσεις τὰς ὁποίας ἔκαμαν ἐκεῖνοι, οἵτινες ἤλλαξαν τὸν κανονισμὸν καὶ ἔθεσαν ἑτέραν ἀρχὴν, καὶ ἐπρέσβευον, ὅτι ἡ ἐξέλεγξις τῶν ἐκλογῶν, ἔπρεπε νὰ γίνῃ μονομερῶς· ἀφοῦ ὅμως ἐφέτος κατηργήθη τὸ σύστημα ἐκεῖνο, καὶ ἐπανήλθομεν εἰς τὴν γενικὴν ἀρχὴν ὅτι ἡ Βουλὴ πᾶσα πρέπει νὰ λάβῃ μέρος εἰς τὴν προεξεργασίαν, ἕπεται ὅτι οἱ ἀντιτείνοντες εὑρίσκονται εἰς ἀσυνέπειαν προφανῆ. Τί γίνεται εἰς τὰς ἐξελέγξεις; ἡ Βουλὴ πᾶσα λαμβάνει μέρος κατὰ κλῆρον, ἑπομένως καὶ ἡ μειονοψηφία ἔστω καὶ κατὰ τὴν τύχην ἀντιπροσωπεύεται, διότι εἶναι ἀδύνατον νὰ μὴ λάβῃ μέρος. Εἰς τὸ ἕτερον σύστημα τῶν ἐπιτροπῶν ἀντιπροσωπεύεται ἡ μειονοψηφία ὡσαύτως δι’ ἑνὸς ὡρισμένου ἀριθμοῦ· ἂν λοιπὸν εἶναι γενικὴ ἡ ἀρχὴ ἡ διέπουσα τὸν κανονισμὸν, ὅτι ἡ μειονοψηφία πρέπει ν’ ἀντιπροσωπεύηται, ἕπεται ἀναγκαίως, ὅτι δὲν δυνάμεθα νὰ παρεκκλίνωμεν τῆς ἀρχῆς ταύτης, εἰμὴ ἂν ὑπάρχῃ ἐξαίρεσις εἰδικὴ, αἱ δ’ ἐξαιρέσεις κατὰ κανόνα γενικὸν, λογικῶς καὶ νομικῶς καὶ συνταγματικῶς, πρέπει νὰ ἐκφέρωνται ἐναργῶς, διαῤῥήδην. Ἔχετε ἀρχήν τινα, ἡ ὁποία νὰ σᾶς λέγῃ, ὅτι προκειμένου νὰ διορίσητε ἐπιτροπὴν, πρέπει ταύτην νὰ ἐκλέγητε διαφοροτρόπως, ἢ ὅπως ὥρισεν ὁ κανονισμός; οὐδόλως· τοὐναντίον ἔχετε τὴν ἐναντίαν ἀρχὴν, ὅτι ἂν εἰς 100 περιστάσεις ὁ νομοθέτης ὥρισεν οὕτω πως, ἀναγκαίως ἕπεται, ὅτι καὶ εἰς ἑτέραν περίπτωσιν παραπλησίαν, τὸν αὐτὸν κανόνα πρέπει ν’ ἀκολουθήσωμεν. Δὲν δύνασθε νὰ εἴπητε, ὅτι ἡ διάνοια τοῦ νομοθέτου ἦτο νὰ παρεκκλίνῃ τοῦ κανόνος, ἀφοῦ μάλιστα ἐφέτος κατηργήσαμεν τὴν ἐξαίρεσιν ἵνα ἐπανέλθωμεν εἰς τὴν γενικὴν ἀρχὴν τῆς ἀντιπροσωπείας πάσης τῆς Βουλῆς. Σήμερον ἀποκλείετε ἓν μέρος τῆς Βουλῆς τοῦ νὰ λάβῃ ἀντίληψιν καὶ νὰ φέρῃ κρίσιν ἐξ αὐτῆς ἐπὶ σημαντικῆς περιστάσεως, ἡ ὁποία θὰ ἐπιφέρῃ τὸ κῦρος ἢ μὴ μιᾶς ἐκλογῆς. Λέγω δὲ ἀντίληψιν καὶ κρίσιν, διότι εἶναι ἀδύνατον ν’ ἀποχωρίσῃ τις τὴν ἀντίληψιν τῶν γεγονότων, ἀπὸ τὴν κρίσιν. Ὡς εὐστόχως παρετήρησεν ὁ ἔντιμος βουλευτὴς Μεσσήνης κ. Κουμουνδοῦρος, ἓν οἱονδήποτε γεγονὸς δύναται νὰ ἐξασκήσῃ διάφορον ἐπιῤῥοὴν ἐπὶ τοῦ ἑνός, ἢ τοῦ ἑτέρου. Τὴν κίνησιν π. χ. ἑνὸς ἀποσπάσματος ὁ μὲν θὰ κρίνῃ, ὅτι ἔγινε ἵνα ἐμποδίσῃ τὴν ἔλευσιν τῶν ψηφοφόρων, ὁ δὲ ἵνα εὐκολύνῃ αὐτοὺς καὶ προστατεύσῃ. Πῶς θὰ κρίνητε τὰ γεγονότα χωρὶς νὰ ἔχητε καὶ διαφόρους ἀντιλήψεις; Ἡμεῖς, κύριοι, ζητοῦμεν νὰ ἔχωμεν περισσοτέρους ὀφθαλμοὺς ὁρῶντας. Ἡ ἐπιμονὴ ὑμῶν ἐπαυξάνει τὰς ἀμφιβολίας. Ἅμα ὡς ἀπηγγέλθη τὸ πρᾶγμα, ἔπρεπε νὰ γίνῃ δεκτόν. Ἐπαναλαμβάνω λοιπὸν λέγων, ὅτι δὲν δυνάμεθα νὰ παραδεχθῶμεν ἑτέραν ἀρχὴν ἢ τὴν διαγραφομένην ὑπὸ τοῦ κανονισμοῦ χωρὶς νὰ ἤμεθα ἀσυνεπεῖς. Αὐταὶ εἶναι αἱ παρατηρήσεις, ἃς ἔκρινα εὔλογον νὰ ὑποβάλω.

§103ΣΑΡΑΒΑΣ. (Ὑπουργὸς Ἐκπαιδεύσεως). Ὁ ἔντιμος ἐκ Καλαβρύτων βουλευτὴς ὑποστηρίζων τὴν γνώμην τῆς μειονοψηφίας εἰς τὴν ὁποίαν, ὡς εἶπεν, ἀνήκει, δὲν ἐδυσκολεύθη ν’ ἀναφέρῃ πρὸς ὑποστήριξιν τῶν προτάσεών του, ὅτι ἐκεῖνοι μετὰ τῶν ὁποίων συνέπραττε, σήμερον εὑρίσκονται εἰς τὸ ἀντίθετον σημεῖον. Ἰδοὺ ὁ λόγος διὰ τὸν ὁποῖον θεωρῶ καθῆκόν μου, προπάντων ὡς βουλευτὴς, νὰ μὴ ἀφήσω ἀπαρατήρητον τὴν ἀντίῤῥησιν ταύτην. Εἶναι πολὺ εὔκολον, κύριοι, νὰ καταφεύγῃ τις εἰς τὸ ἐπιχείρημα τοῦτο, ἐν ἐλλείψει ἑτέρου, ὅτι ὁ ὑποστηρίζων μίαν τινὰ πρότασιν, εὑρίσκεται εἰς ἀνακολουθίαν, καὶ ὅταν δὲν δύναται ν’ ἀναφέρῃ γεγονὸς, τὸ ὁποῖον δύναται νὰ ὑποστηρίξῃ τὴν μομφὴν ταύτην πρέπει νὰ προσέξῃ μήπως ὁ ἴδιος εὑρίσκεται εἰς τὸ παράπτωμα ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον θέλει ν’ ἀποδώσῃ εἰς ἄλλους. Δὲν θέλω ἐξετάσει τὸ ζήτημα ὑπὸ τὴν ἔποψιν, ὑπὸ τὴν ὁποίαν τὸ ἐξήτασε, διότι ἀρκούντως ἀνεπτύχθη· δὲν θέλω νὰ ἐπαναλάβω καὶ πάλιν τὰ ἐπιχειρήματα, τὰ ὁποῖα ὁ ἔντιμος βουλευτὴς Γορτυνίας καὶ συνάδελφός μου ἀνέπτυξε, ὅτι ἡ πρότασις, τὴν ὁποίαν φέρουν καὶ ὑποστηρίζουν, ἀντίκειται φανερὰ εἰς τὸν κανονισμόν· δὲν δύναμαι ὅμως ν’ ἀφήσω ἄνευ ἀντιῤῥήσεως τὸ ἐπιχείρημα τὸ ὁποῖον ὁ ἐκ Μεσσήνης ἔντιμος κύριος Κουμουνδοῦρος ἀντέταξεν εἰς τὸν ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν, ὅταν οὗτος ἰσχυρίσθη πολὺ εὐλόγως, ὅτι, διότι πρόκειται περὶ ἀποστολῆς προσώπων, τὰ ὁποῖα οὐδὲν ἄλλο καθῆκον, οὐδεμίαν ἄλλην ἐντολὴν ἔχουν εἰμὴ νὰ ἴδουν τὰ γεγονότα, δὲν εἶνε ἀνάγκη ν’ ἀντιπροσωπεύηται τὸ φρόνημα μιᾶς μερίδος· εἰς τὸ ἐπιχείρημα τοῦτο, ἀπήντησεν ὁ ἐκ Μεσσήνης Βουλευτὴς εἰπὼν, πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ χωρίσητε τὴν κρίσιν ἀπὸ τὰ γεγονότα, ἐνῷ εἶναι ἐνδεχόμενον νὰ παρουσιασθῇ τὸ γεγονὸς τῆς δωροδοκίας ἐπὶ τοῦ ὁποίου ἡ μία μερὶς τῆς Βουλῆς ἠμπορεῖ νὰ ἔχῃ ἐπιεικεστέραν κρίσιν, ἐνῷ ἡ ἑτέρα δύναται νὰ ἔχῃ τὴν ἐναντίαν· κατὰ συνέπειαν ἐὰν ἡ ἐπιτροπὴ ἐκλεχθῇ ἐκ μόνης τῆς πλειοψηφίας ἐνδεχόμενον εἶναι νὰ παρατρέξῃ τὸ γεγονὸς, τὸ ὁποῖον κατὰ τὴν γνώμην τῆς μειονοψηφίας εἶναι πολὺ οὐσιῶδες. Εἶναι εὔκολον, κύριοι, νὰ πλάττετε ὑποθέσεις, ἵνα φαίνεται, ὅτι ἐξ αὐτῶν συνάγετε ἐπιχειρήματα· τὰ ἐπιχειρήματά σας ὅμως πρέπει ν’ ἀρύεσθε ἀπὸ τοῦ ἀντικειμένου, τὸ ὁποῖον μᾶς ἀπασχολεῖ. Δὲν πρόκειται λοιπὸν περὶ κρίσεων, δὲν πρόκειται περὶ ἐκφράσεων φρονήματος. Δὲν εἶναι ἑπομένως ἀνάγκη ν’ ἀντιπροσωπευθοῦν ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἔχουν διάφορον γνώμην ἀπὸ τὴν γνώμην τῆς πλειονοψηφίας.

§104ΜΙΛΗΣΗΣ. Ἀντίληψιν τῶν γεγονότων ὅλοι οἱ ἀντιπρόσωποι τὴν ἰδίαν κάμουν;

§105ΣΑΡΑΒΑΣ. Λοιπὸν δὲν ἠμπορεῖ νὰ ὑποστηρίξῃ τις σπουδαίως, ὅτι προκειμένου περὶ βεβαιώσεως γεγονότων καὶ ἀντιλήψεως, ὅταν τὸ πρόσωπον, τὸ ὁποῖον ἀντιλαμβάνεται γεγονότος τινὸς ἔχει τὰ αἰσθητήρια τὰ ἀναγκαῖα καὶ τὴν θέλησιν, δὲν θὰ εἰπῇ ὅτι ἔχει ἀνάγκην νὰ ἔχῃ ἐπιτηρητήν. Ἐὰν ἔχητε αὐτὴν τὴν δυσπιστίαν θὰ τὴν ἔχητε διὰ λογαριασμόν σας, ἡμεῖς δὲν δυνάμεθα νὰ τὴν δεχθῶμεν· καὶ νομίζω ὅτι ἡ ἁβροφροσύνη, ἡ ὁποία πρέπει νὰ ᾖναι κανών, ὁ ὁποῖος πρέπει νὰ σταθμίζῃ τὰς πράξεις καὶ τοὺς λόγους μου, ἀπῄτει νὰ ἐσίγα ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ἡ δυσπιστία ὡς πρὸς τὴν βεβαίωσιν γεγονότων. Ἔρχομαι εἰς τὸ κύριον ἀντικείμενον διὰ τὸ ὁποῖον ἔλαβον τὸν λόγον, ὅπως εἶπον ἐν ἀρχῇ. Ὁ ἀξιότιμος κ. Πετιμεζᾶς μᾶς εἶπεν ὅτι εἴμεθα ἀνακόλουθοι, ὅτι πέρυσι συνεπράξαμεν μετ’ αὐτοῦ, ὅτε ἐπρόκειτο ν’ ἀποσταλῇ ἡ ἐπιτροπὴ εἰς Πόρον. Εἶπον, καὶ θέλετε πεισθῆ καὶ ἡμεῖς ὅτι, ἐὰν ἐσκέπτετο καλλίτερον, αὐτὴν τὴν μομφὴν ἤθελεν ἀποφύγει νὰ τὴν ἐπιῤῥίψῃ εἰς ἡμᾶς, διότι οὕτως ἤθελεν διαφύγει καὶ τὸν κίνδυνον τοῦ νὰ ἐπιστρέψῃ εἰς τὸν ἴδιον. Ἤθελον ἐρωτήσει τὸν ἀξιότιμον κ. Πετιμεζᾶν, διὰ τί, ὅταν ἐπρόκειτο περὶ τῆς ἐκλογῆς Νάξου, δὲν ἐστήριξε τὴν ἰδίαν γνώμην.

§106Α. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Παρακαλῶ νὰ ἔλθουν τὰ πρακτικὰ διὰ νὰ ἴδητε ὅτι τὴν ὑπεστήριξα καὶ εἴπομεν μάλιστα, ὅτι εἰς ἄλλην ἡμέραν θὰ συζητήσωμεν καὶ τὰ καθήκοντα τῆς ἐπιτροπῆς.

§107ΣΑΡΑΒΑΣ. Ἐπροτείνατε τοῦτο;

§108ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Μάλιστα.

§109ΣΑΡΑΒΑΣ. Ἐνομίζατε ὅτι θὰ εἴχετε τὴν πλειονοψηφίαν καὶ διὰ τοῦτο δὲν τὸ ἐπροτείνατε, αὐτὸς εἶναι ὁ λόγος, καὶ τὸ λέγω διὰ νὰ σᾶς λύσω ἐγὼ αὐτὸ τὸ αἴνιγμα.

§110ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Δὲν ἔχετε τὸ δικαίωμα νὰ ἐμβαίνητε εἰς τὴν διάνοιαν. Σᾶς λέγω ὅτι ἐγὼ ἐπὶ τῆς ἐκλογῆς Νάξου ἔφερα τὴν πρότασιν ν’ ἀντιπροσωπευθῇ ἡ μειονοψηφία καὶ τὰ πρακτικὰ εἶναι εἰς τὸ γραφεῖον καὶ θὰ ἰδῆτε ὅτι εἰς τὴν ὁμιλίαν μου ἔκαμα ῥητὴν πρότασιν ν’ ἀντιπροσωπευθῇ ἡ μειονοψηφία.

§111ΣΑΡΑΒΑΣ. Καὶ τὴν ὑπεστήριξαν οἱ σύντροφοί σου;

§112ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Τὴν ὑπεστήριξαν.

§113ΣΑΡΑΒΑΣ. Ἀλλά, πέρυσι, κύριοι, ἐπρόκειτο ἡ διάσημος καταστᾶσα ἐκλογὴ τῆς Τροιζηνίας καὶ ἐνθυμεῖσθε, κύριε πρόεδρε, ποῖον ἐνδιαφέρον ἀνέπτυξεν ἡ ἀντιπολίτευσις, τὴν ὁποίαν μία πλειονοψηφία ἤθελε νὰ οὐδετερώσῃ· καὶ ἐνθυμεῖσθε ποῖον ἐνδιαφέρον εἶχεν ἡ ἀντιπολίτευσις αὕτη, ἥτις καίτοι μὴ πιστεύουσα ὅτι θὰ ἐπιτύχῃ ν’ ἀποστείλῃ ἐκ τῆς μερίδος της ἀντιπρόσωπον καὶ μολονότι ἠδύνατο, βλέπουσα τὴν μεγάλην ὑπόθεσιν, νὰ κλείσῃ τοὺς ὀφθαλμούς της, εἶχεν ὑποστηρίξει τὴν ἀντιπροσωπείαν τῆς μειοψηφίας, δὲν τὸ ἔκαμε καὶ δὲν τὸ ἐκάματε καὶ σεῖς. Λοιπὸν ἀνακόλουθος εἶναι ἐκεῖνος, φρονῶ, ὁ ὁποῖος, ὅταν ἦλθε δὶς τὸ αὐτὸ ζήτημα εἰς τὴν Βουλήν, δὲν ὑπεστήριξε τὴν γνώμην, τὴν ὁποίαν ὑποστηρίζει σήμερον, καὶ τότε ἀνακόλουθος δὲν εἶναι ἐκεῖνος, ὅστις καὶ τότε δὲν ἔκαμεν ἀντίῤῥησιν καὶ σήμερον ἀκολουθεῖ τὴν ἰδίαν γνώμην. Ἀλλὰ λέγει δὲν εἶσθε σύμφωνοι μαζῆ μας εἰς τὴν ἐπιτροπήν; δὲν συνεπολεμήσατε ὑπὲρ τῆς ἀντιπροσωπείας τῆς μειονοψηφίας, καὶ πῶς τολμᾶτε νὰ λέγητε, ὅτι δὲν πρέπει ν’ ἀντιπροσωπευθῇ σήμερον; ἐγὼ δὲν δύναμαι νὰ εὕρω τὴν συνάφειαν ταύτην τὴν μεταξὺ τῆς ἐξελεγκτικῆς ἐπιτροπῆς, ἥτις δὲν ἔχει ἄλλο καθῆκον παρὰ νὰ πιστώσῃ μόνον τὰ γεγονότα, καὶ τῆς ἄλλης ἐπιτροπῆς. Καὶ ἐντεῦθεν λαμβάνω ἀφορμήν, ἐπειδὴ δὲν ἔλαβον τότε τὸν λόγον, νὰ κάμω μίαν παρατήρησιν, ὅτι τὸ γεγονὸς τοῦτο δὲν εἶναι ἐκτρωματικόν, δὲν εἶναι ἀλλόκοτον, ἐκτὸς ἐὰν ᾖναι ἀλλόκοτος ἡ ἐπιτροπή, ἥτις ἀπεστάλη νὰ παρέξῃ εἰς ἡμᾶς ἐγγυήσεις μετὰ τὴν ἀποπεράτωσιν τῆς ἐκλογῆς. Δὲν δύναμαι τοὐλάχιστον, τὸ ἐπ’ ἐμοί, νὰ παραδεχθῶ, ὅτι ὑπάρχει οὐδεμία διαφορὰ μεταξὺ τῆς ἐπιτροπῆς, τὴν ὁποίαν πέμπει μετὰ τὴν διεξαγωγὴν ἐκλογῆς τινος, καὶ μεταξὺ τῆς ἐπιτροπῆς, ἥτις θὰ πιστώσῃ τὰ γεγονότα καθ’ ὃν τρόπον γίνονται. Θὰ μοὶ εἴπητε, ὅτι ἄλλην ἐξουσίαν ἔχει ἐκεῖνος, ὅστις ὑπάγει πρὸς ἐξακρίβωσιν καὶ διαβεβαίωσιν τῶν γεγονότων, ἀφοῦ ἐπράχθησαν, καὶ ἄλλην ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος λαμβάνει αὐτὰς τὰς πληροφορίας, καθ’ ὃν χρόνον γίνονται· ἐὰν ὑπάρχῃ διαφορὰ, ἠμπορεῖτε νὰ μᾶς τὴν ἐξηγήσητε, ἄλλως ἐπιτρέψατε νὰ μὴ θεωρῶ τὸν τύπον αὐτὸν, οὔτε ἀλλόκοτον, οὔτε ἐκτρωματικὸν, ἀλλὰ σύμφωνον μὲ τὴν διάταξιν τοῦ συντάγματος ὅτι ἡ Βουλὴ δύναται νὰ πέμπῃ ἀνακριτικὰς ἐπιτροπὰς πρὸς ἐξακρίβωσιν τῶν γεγονότων. Λοιπὸν ὁ ἔντιμος ἐκ Ζακύνθου βουλευτὴς πρὸς ὑποστήριξιν τῆς γνώμης ὅτι εἶναι σύμφωνος μὲ τὸν κανονισμὸν ἡ ἀντιπροσωπεία τῆς μειοψηφίας, εἶπεν ὅτι, ἂν καὶ δὲν γνωρίζῃ νομικὰ, μολαταῦτα ἔχει ἀκούσει ὅτι ἐπὶ ὁμοίων περιπτώσεων ἐφαρμόζονται αἱ αὐταὶ ἀρχαί· ὅτι, ὅταν μία γενικὴ ἀρχὴ ἀναγράφεται καὶ ἀνάγεται εἰς ὡρισμένας περιπτώσεις, ἐν σιωπῇ, εἰς ὁμοίαν περίπτωσιν, ἐφαρμόζεται ἡ αὐτὴ ἀρχὴ, ὅταν αἱ περιπτώσεις, εἶναι νόμιμοι. Ἡ ἀρχὴ αὕτη εἶναι ἀναμφισβήτητος. Ἀλλὰ προκειμένου περὶ τῶν ἐργασιῶν τοῦ κοινοβουλίου, ἐδῶ ἤθελον εἴπει εἰς τὸν ἔντιμον φίλον μου κ. Λομβάρδον ὅτι ἤθελε κάμει καλὰ νὰ συμβουλεύηται τὰ προηγούμενα· διότι εἰς τὰ κοινοβούλια, οὐδέποτε παραβλέπετε ἡ λύσις τῶν ὁμοίων. Καὶ εἰς τὸ ἔθνος ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον παρουσιάζεται ὡς ὁ τύπος καὶ ὑπογραμμὸς τοῦ σεβασμοῦ πρὸς τοὺς συνταγματικοὺς θεσμοὺς, ἐκεῖ γνωρίζετε ὅτι τὰ συνταγματικὰ προηγούμενα εἶναι σεβαστά· ὅταν, κύριοι, ἐν τῷ Ἀγγλικῷ κοινοβουλίῳ ἀπορῶσι περί τινος πράγματος, τοῦτο λέγει ὁ διάσημος ἱστοριογράφος Μακώλεϋ, καὶ εὑρίσκονται εἰς σύγχυσιν, ἀμέσως σχηματίζουν μίαν ἐπιτροπὴν, ἥτις νὰ συμβουλευθῇ τὰ προηγούμενα· καὶ ὅταν αὐτὴ ἀναφέρῃ προηγούμενα, τότε οὐδεμία συζήτησις ἐπιτρέπεται. Λοιπὸν, ἀντὶ νὰ θέλετε νὰ συσχετίσητε τὴν περίπτωσιν ἐκείνην μὲ τὰς περιπτώσεις τοῦ κανονισμοῦ τῆς Βουλῆς, αἱ ὁποῖαι εἰδικῶς ἀναφέρονται εἰς τὰς περιπτώσεις, τὰς ὁποίας εἰδικῶς ὁ κανονισμὸς ἀναφέρει εἰς ὡρισμένας ἐπιτροπὰς, ἔπρεπε νὰ ἐξετάσιτε ἐὰν δὲν ὑπάρχουν προηγούμενα αὐτῆς τῆς Βουλῆς· καὶ ὅταν ἔχετε τὸ προχθεσινὸν προηγούμενον ἐπὶ τῆς ἐκλογῆς τῆς ἐπαρχίας Νάξου, ὅταν ἔχετε τὸ προηγούμενον τῆς παρελθούσης Βουλῆς, εἰς τὴν ὁποίαν μία ἀντιπολίτευσις, ἥτις δὲν ἐχάρισε τίποτε εἰς τὴν κυβέρνησιν ἐκείνην, δὲν ἐνόμισεν ἄξιον νὰ τὸ πολεμήσῃ, ἔπρεπε τὰ προηγούμενα αὐτὰ νὰ ἦναι σεβαστὰ διὰ νὰ μὴ φαίνεται μία σύγχυσις εἰς προαποφασισθέντα.

§114ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Ἀγνοῶ τί εἶπεν ὁ κύριος ὑπουργὸς τῶν ἐξωτερικῶν, συμπεραίνων ἂν αἱ διαστάσεις, τὰς ὁποίας λαμβάνουν αἱ συζητήσεις μας, εἶναι κανονικαί. Ἀλλ’ εἰς τοῦτο δὲν πταίομεν ἡμεῖς, διότι μᾶς προκαλοῦν εἰς τὰς διαστάσεις ταύτας, δὲν πταίομεν ἡμεῖς, ἂν ἡ κυβέρνησις ἤθελησε νὰ λάβῃ τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου ἀφοῦ ἤδη ἦτο θεμένον τὸ θέμα πρὸς ψηφοφορίαν καὶ νὰ φέρῃ τὴν συζήτησιν ἐν οὐσίᾳ, καὶ ἑπομένως ἡμεῖς νὰ ἤμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ τὴν ἀκολουθήσωμεν.

§115Θ. ΖΑΪΜΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὁ κ. Μίλησης ἐπανέφερε τὴν συζήτησιν.

§116ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Ἡμεῖς ἀκολουθοῦμεν τὴν στιγμὴν ταύτην τὴν ἀγόρευσιν τοῦ κυρίου ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν. Ὁ κύριος ὑπουργὸς τῶν ἐξωτερικῶν εὑρέθη ἐν συγχύσει πρὸς ἐκείνους, οἵτινες μέχρι προχθὲς, μέχρι πρὸ ὀλίγου, ὑπεστήριξαν διὰ τῆς ψήφου των τὴν κυβέρνησιν. Ἤθελον ἔχει τὴν μεγαλειτέραν εὐχαρίστησιν ν’ ἀφαιρέσουν τὴν σύγχυσιν ἀπὸ τὸν ἀξιότιμον ὑπουργὸν τῶν ἐξωτερικῶν καὶ νὰ ἠμπορέσουν εἰς τὸ ζήτημα τοῦτο νὰ ψηφίσουν ὑπὲρ τῆς γνώμης αὐτοῦ. Ἀλλ’, ἀξιότιμε ὑπουργὲ τῶν ἐξωτερικῶν, μὲ ἐμποδίζει ὁ πρόεδρος τῆς κυβερνήσεως διὰ τοῦ παραδείγματός του, ὅστις ἀντιπολιτευθεὶς τὴν κυβέρνησιν τοῦ 1867 δι’ ὁλόκληρον τὴν διάρκειαν τοῦ 1867 παρουσιασθεὶς ὡς ὑποστηρικτὴς τῆς κυβερνήσεως τοῦ 1868, εὐθὺς ἀπὸ τὰ πρῶτα βήματα τῆς κυβερνήσεως ἐκείνης, τὴν ἐγκατέλιπε, τὴν ἀντεπολιτεύθη ἐν τῇ Βουλῇ, ὅτε τὴν εἶδε ὅτι κατὰ τὰ πρῶτα ἐν τῇ Βουλῇ διαβήματά της, εἶδε νὰ ἐγκαινιάσῃ μίαν ἀρχὴν, ἥτις ἀπέκλειε τὴν μειονοψηφίαν νὰ λαμβάνῃ μέρος· μόλις ὁ ἀξιότιμος πρόεδρος τῆς νῦν κυβερνήσεως, καὶ τοῦτο τὸν κάμνει τιμὴν, εἶδεν ὅτι αἱ παραστάσεις τὰς ὁποίας ἔκαμεν εἰς τὸν πρόεδρον τῆς κυβερνήσεως, ὅπως καὶ ἡ μειονοψηφία ἀντιπροσωπεύηται ἐν τῇ ἐπιτροπῇ ἐκείνῃ, ὁ ἀξιότιμος κύριος Ζαΐμης δὲν ἐδίστασε νὰ ὑψώσῃ τὴν σημαίαν τῆς ἀντιπολιτεύσεως· ἐπιθυμῶ, κύριε ὑπουργὲ τῶν ἐξωτερικῶν, νὰ συμφωνήσω μὲ σὲ, ἀλλὰ μὲ ἐμποδίζει ὁ πρόεδρος τῆς κυβερνήσεως. Ἐπιθυμῶ, κύριε ὑπουργὲ τῶν ἐξωτερικῶν, νὰ συμφωνήσω μὲ τὴν γνώμην σας, ἀλλὰ μὲ ἐμποδίζει ὁ πρόεδρος τῆς κυβερνήσεως. Σήμερον εἶναι τοῦτο τὸ ζήτημα, ἂν πρέπῃ ν’ ἀποκλεισθῇ ἡ μειονοψηφία ἀπὸ μίαν ἐργασίαν, ἣν ἐπιχειρεῖ ἡ πλειονοψηφία, καὶ ἡ ὁποία δὲν εἶναι ἀδιάφορος, κύριε ὑπουργὲ τῶν ἐξωτερικῶν, διότι πρόκειται ν’ ἀφαιρεθῶσι ἀπὸ τὴν μίαν ἢ τὴν ἄλλην μερίδα πέντε ψῆφοι. Ἐπροσπάθησα νὰ ἐννοήσω τὴν διαφορὰν, ἣν προσδιώρισεν ὁ ἀξιότιμος ὑπουργὸς τῶν ἐξωτερικῶν μεταξὺ τῶν ἄλλων ἐπιτροπῶν καὶ τῆς ἐπιτροπῆς τῆς προκειμένης. Αἱ συνήθεις ἐπιτροπαὶ, λέγει, γίνονται διὰ νὰ δώσωσι γνώμην εἰς τὴν Βουλὴν, διὰ νὰ ἐκφράσωσι τὴν ἰδέαν των ἐπὶ ἀντικειμένων νομικῶν, ἢ ἄλλου εἴδους· ἡ παροῦσα ἐπιτροπὴ, εἶναι ἁπλῶς πληροφορητική. Μάλιστα, κύριε ὑπουργὲ τῶν ἐξωτερικῶν, εἶναι πληροφορητικὴ, ἀλλ’ αἱ πληροφορίαι τὰς ὁποίας θὰ φέρῃ, ἐπὶ τῶν πληροφοριῶν ἐκείνων θὰ ἀποφασίσῃ ἡ Βουλὴ, ἂν ἡ ἐκλογὴ τῆς Κορινθίας εἶναι ἔγκυρος ἢ ἄκυρος. Καὶ προσβάλλεται ἡ πλειονοψηφία, ἂν ἴσως ἡ μειονοψηφία εἰς αὐτὴν τὴν πρᾶξιν δὲν λάβῃ μέρος. Καὶ προσβάλλεται περισσότερον, κύριε ὑπουργὲ τῶν ἐξωτερικῶν, κατὰ τὴν ταπεινήν μου γνώμην, ὅταν μία κυβέρνησις ἔρχεται καὶ λέγῃ, ἀποκλείω τὴν μειονοψηφίαν ἀπὸ αὐτὴν τὴν ἐργασίαν, σὺ δὲ μόνη ἡ πλειονοψηφία πρέπει νὰ ὑπάγῃς νὰ ἐργασθῇς. Δὲν πρόκειται περὶ ἐξηγήσεως τοιαύτης οὐδὲ περὶ ἐξασκήσεως δικαιώματος, εἶπεν ὁ ὑπουργὸς τῶν ἐξωτερικῶν, διότι καὶ ἡμεῖς εἴμεθα ἐδῶ διὰ νὰ ὑποστηρίξωμεν πᾶν νόμιμον δικαίωμα. Δὲν πρόκειται περὶ ἐξασκήσεως νομίμου δικαιώματος, λοιπὸν αὐτὰς τὰς πληροφορίας ἃς θὰ λάβῃ ἡ ἐπιτροπὴ ἀπὸ αὐτὴν τὴν ἐργασίαν, ἣν θὰ κάμῃ, διατί θέλετε ν’ ἀποκλείσητε τὴν μειονοψηφίαν; Ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν ἐξωτερικῶν, ἂν τὸν ἠννόησα, εἶπε τοῦτο· ἂν δὲν σᾶς ἐννόησα, κύριε ὑπουργὲ, ἠμπορεῖτε νὰ μὲ διορθώσητε, θέλει νὰ συστήσωμεν καὶ ἐνταῦθα τὸ σύστημα τὸ Γαλλικόν.

§117Θ. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (ὑπουργὸς Ἐξωτερικῶν). Δὲν θέλω νὰ σᾶς διακόψω.

§118ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Τὰ προηγούμενα εἶπεν ὁ ἀξιότιμος ὑπουργὸς τῶν ἐκκλησιαστικῶν, τὰ κοινοβουλευτικὰ, πρέπει νὰ τὰ λαμβάνωμεν ὑπ’ ὄψιν, καὶ εἰς τὴν Ἀγγλίαν ὁσάκις παρουσιάζεται ἀμφισβήτησις ἀναφέρονται εἰς τὰ προηγούμενα καὶ δι’ αὐτῶν λύουν τὴν ἀμφισβήτησιν. Ἀλλὰ εἴθε νὰ ἐφθάναμεν καὶ ἡμεῖς μίαν ὥραν ταχύτερον εἰς αὐτὴν τῆς κατάστασιν.

§119ΣΑΡΑΒΑΣ (ὑπουργὸς Παιδείας). Ἂς ἐργασθῶμεν ἀπὸ σήμερον.

§120ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Εἴθε νὰ ἦναι ἡ πρώτη ἡμέρα τῆς ἐργασίας ἐκείνης καθ’ ἣν θὰ ἐφαρμοσθῶσι τὰ προηγούμενα, καὶ νὰ ὑπάρχῃ τὸ σέβας τῶν δικαιωμάτων ὅλων τῶν ἐν τῇ Βουλῇ ἑδρευόντων κομμάτων. Ἀλλὰ ἐπὶ τοῦ ζητήματος αὐτοῦ, ἂν θέλωμεν νὰ μιμηθῶμεν τὸ παράδειγμα τῆς Ἀγγλίας, ἠξεύρετε τί θὰ εὕρητε; ὄχι μόνον τὸ δικαίωμα τῆς μειονοψηφίας τοῦ νὰ λαμβάνῃ μέρος εἰς τὰς ἐπιτροπὰς, ἀλλὰ καὶ τὸ δικαίωμα τῆς μειονοψηφίας τῶν ἐκλογέων νὰ στέλλουν ἀντιπροσώπους ἐν τῇ Βουλῇ. Συμφωνῶ καὶ ἐγὼ νὰ μιμηθῶμεν τὴν Ἀγγλίαν καὶ νὰ ἀρχίσωμεν ἀπὸ αὐτὴν τὴν ἡμέραν νὰ μιμηθῶμεν τὰ παραδείγματα τὰ ὁποῖα μᾶς δίδει, ἀλλ’ ἂς ζητήσωμεν τὰ προηγούμενα, διότι εἰς τὰ προηγούμενα ἀναφέρονται· ναί, κύριε ὑπουργὲ τῆς παιδείας, βλέπω καὶ ἐγὼ ἓν προηγούμενον, τὸ ὁποῖον λύει τὸ ζήτημα τοῦτο· εἶναι τὸ προηγούμενον τῆς Βουλῆς τοῦ 1868· βλέπω τὸ προηγούμενον ὅτι ἀπεκλείσθη καὶ ἀπεκλείσθη ἐπιμόνως ἡ μειονοψηφία ἀπὸ πᾶσαν συμμετοχήν· ἡ διαφορὰ τῶν προηγουμένων αὐτῶν καὶ ἐδῶ εἶναι ἡ αὐτή· ἡ πλειονοψηφία ἐκείνη εἶπε φανερὰ βασίζομαι εἰς τὴν ἰσχύν μου, τροποποιῶ τὸν κανονισμόν, ἀρνοῦμαι πᾶσαν συμμετοχὴν τῆς μειοψηφίας εἰς τὰς ἐργασίας τῆς Βουλῆς, ἀλλὰ κατήργησε τὰ ἄρθρα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα σᾶς ἔδιδον τὸ δικαίωμα νὰ συμμετάσχετε.

§121ΔΑΓΡΕΣ. Διαβάσατε τὰ ἄρθρα.

§122ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Ἡ σημερινὴ πλειονοψηφία ἔρχεται καὶ λέγει· σέβομαι τὸν κανονισμόν, θέλω νὰ τηρήσω τὸν κανονισμόν, ἀλλὰ μολονότι ὁ κανονισμός, ῥητῶς ὡς γενικὴν ἀρχήν, ὡς βάσιν ἔχει, ὅτι ἡ μειονοψηφία, εἰς καμμίαν ἀπὸ τὰς ἐργασίας τῆς Βουλῆς δὲν ἠμπορεῖ νὰ ἐξαιρεθῇ, οὐχ ἧττον ὅμως ὑμεῖς σήμερον θέλετε νὰ τὴν ἐξαιρέσητε. Δὲν θέλω νὰ σᾶς ἀπασχολήσω περισσότερον, διότι παρὰ πολὺ ἐχρονοτρίβησα καὶ δὲν ἠξεύρω, ἐὰν καμμίαν φορὰν ἐξετάσῃ τις τὴν μακρὰν συζήτησιν, ἥτις μᾶς ἀπησχόλησεν ἐπὶ πέντε καὶ περισσοτέρας ὥρας, καὶ ζητήσῃ τὴν αἰτίαν καὶ εὕρῃ πρὸς ἀπάντησιν αὐτὰ τὰ πράγματα, αὐτὴν τὴν συζήτησίν μας, ὅτι ὅλη αὐτὴ ἡ παρατεταμένη συζήτησις δὲν ἔλαβε χώραν παρὰ διὰ τοῦτο· σᾶς λέγει ἡ μειονοψηφία, καὶ ὄχι 5 ἢ 10 ψῆφοι, ἔχετε ἐργασίαν, θέλω νὰ λάβω καὶ ἐγὼ μέρος καὶ νὰ ἐργασθῶ· σεῖς ἔχετε τὴν ἐπιμονὴν νὰ μᾶς ἀρνεῖσθε τὸ δικαίωμα τοῦτο· δὲν ἠξεύρω, λέγω, ἐὰν τὸ προηγούμενον τοῦτο, τὸ ὁποῖον ἀφίνομεν ὀπίσω, ἐὰν τὸ καθιερώσωμεν, δὲν θὰ βλάψῃ εἰς τὸ μέλλον αὐτοὺς τοὺς ἰδίους, οἵτινες τὸ καθιέρωσαν. Ἄλλην μίαν παρατήρησιν κάμνω εἰς τὸν ὑπουργὸν τῆς παιδείας, ὁ ὁποῖος μᾶς εἶπε ποία διαφορὰ ὑπάρχει μεταξὺ τῆς παρούσης ἐπιτροπῆς καὶ μιᾶς ἀνακριτικῆς ἐπιτροπῆς, τὴν ὁποίαν στέλει ἡ Βουλὴ μετὰ τὴν ἀποπεράτωσιν τῶν ἐκλογῶν· δὲν εἶναι τὸ ζήτημα τοῦτο, τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ λύσωμεν, τὸ ζήτημα εἶναι, ἂν εἰς τὴν ἐπιτροπὴν ἐκείνην, τὴν ὁποίαν ἀπεφάσισε νὰ στείλῃ ἡ Βουλὴ, πρέπει νὰ λάβῃ μέρος καὶ ἡ μειονοψηφία· ὡς πρὸς δὲ τὸ ἂν ὑπάρχῃ διαφορὰ μεταξὺ τῆς ἀνακριτικῆς ἐπιτροπῆς, καὶ αὐτῆς, τώρα ἐγὼ ὁ μὴ νομικός, ὁ ταπεινὸς ἰατρὸς μεταξὺ αὐτῶν τῶν ἐπιτροπῶν εὑρίσκω αὐτὴν τὴν διαφοράν· ἡ ἐπιτροπὴ τὴν ὁποίαν στέλλετε τώρα, τὴν στέλλετε πρὶν ἢ ἀποδειχθῇ ἔγκλημα· στέλλετε τὴν ἐπιτροπὴν ταύτην, ἡ ὁποία πηγαίνει καὶ εὑρίσκει νομίμους ἀρχάς, αἱ ὁποῖαι θὰ ἐκπληρώσωσι τὸ καθῆκόν των. Σεῖς λέγετε εἰς τὰς ἀρχὰς αὐτὰς δυσπιστοῦμεν, καὶ ἡμεῖς δὲν ἔχομεν τὸ δικαίωμα νὰ σᾶς εἴπωμεν δυσπιστοῦμεν πρὸς ὑμᾶς; Ἡ ἀνακριτικὴ ἐπιτροπὴ τὴν ὁποίαν στέλλει ἡ Βουλὴ μετὰ ταῦτα ὑπάγει νὰ ἀνακρίνῃ τὰ τετελεσμένα, ὑπάγει ὅταν δὲν εὑρίσκῃ ἐνώπιόν της οὐδεμίαν ἄλλην ἐξουσίαν εἰς τῆς ὁποίας τὰ ἔργα νὰ παρέμβῃ, νὰ τὰ ἐπηρεάσῃ· διότι μὴ ἀμφιβάλλετε, ὅτι μὲ κάθε μέσον καὶ ἡ μία καὶ ἡ ἄλλη μερὶς θὰ προσπαθήσῃ νὰ ἔχῃ ὑπὲρ ἑαυτῆς τὴν γνώμην τῶν μελῶν, τὰ ὁποῖα ἐκεῖ θὰ σταλῶσι. Τὸ προηγούμενον τῆς ἐκλογῆς Τροιζηνίας, ὅπερ ἀνέφερεν, ὅτι συνέβη πέρυσι, ὁ ὑπουργὸς τῆς παιδείας, δὲν ἔχει καμμίαν ἐπιῤῥοὴν εἰς ταύτην τὴν περίστασιν. Ἡ ἐκλογὴ Τροιζηνίας, ἢ μᾶλλον, ἡ ἐπιτροπὴ, ἡ ὁποία ἔμελλε ν’ ἀποσταλῇ ἀπὸ τὴν Βουλὴν πρὸς ἐξέτασιν τῆς ἐκλογῆς τῆς Τροιζηνίας, ἐστάλη ἀφοῦ προηγουμένως ἐγένετο ἀπόφασις τῆς Βουλῆς καὶ κατηργήθησαν τὰ ἄρθρα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα διαλαμβάνουσι περὶ αὐτοῦ. Ἀλλὰ τώρα τὰ θεωροῦν κατηργημένα τὰ ἄρθρα ταῦτα; ἕως ὅτου ὑπάρχουσι τὰ ἄρθρα ἐκεῖνα ἐν τῷ κανονισμῷ δὲν σᾶς ἐπιτρέπεται διὰ τῆς ψήφου σας ν’ ἀφαιρέσητε τὸ δικαίωμα ἀπὸ τὴν μειονοψηφίαν νὰ συμμετάσχῃ εἰς τὴν ἐπιτροπὴν αὐτήν.

§123ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Δύω λέξεις θ’ ἀπαντήσω εἰς τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς παιδείας· εἶναι προσωπικόν. Ὁ Κ. ὑπουργὸς τῆς παιδείας, τὸν ὁποῖον ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω, ὅτι ἀφ’ ἧς ἐγνωρίσθημεν καὶ ἐσχετίσθημεν σχεδὸν πάντοτε ἐψηφοφορούσαμεν μαζύ, πρώτη φορὰ εἶναι κατὰ τὴν ὁποίαν διαιρούμεθα εἰς αὐτὸ τὸ ζήτημα· ἴσως καὶ εἰς κἀνὲν παρεμπίπτον καὶ ἐπουσιῶδες θὰ διῃρέθησαν αἱ γνῶμαί μας, ἀλλὰ ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον μετὰ τοῦ ὑπουργοῦ τῆς παιδείας, ἀφ’ ἧς ἐγνωρίσθημεν καὶ συνειργάσθημεν ἐψηφοφορούσαμεν μαζύ. Ἔπρεπε λοιπὸν νὰ γνωρίζῃ ὁ ὑπουργὸς τῆς Παιδείας, ὅτι τοὐλάχιστον καθ’ ὅσον ἀφορᾷ ἐμὲ, μὲ τὸν ὁποῖον συνειργάσθη τόσον πολὺ, δὲν ἔπρεπε νὰ εἴπῃ, ὅτι παλινῳδῶ εὐκόλως· καὶ ἦτο τόσον νωπὸν τὸ γεγονὸς τῆς συζητήσεως ἐπὶ τῆς ἐπιτροπῆς τῆς Νάξου, ὥστε ἐπίστευα ὅτι δὲν ἦτον ἀνάγκη ν’ ἀναγνωσθοῦν τὰ πρακτικὰ αὐτὴν τὴν στιγμὴν, διὰ νὰ ἐπιβεβαιώσουν τὴν ἀλήθειαν· διότι ἐγὼ ἔφερον δύω ἀντιῤῥήσεις, τὴν πρώτην, ὅτι ἡ Βουλὴ δὲν πρέπει νὰ προβῇ εἰς τὴν ἐκλογὴν τῆς ἐπιτροπῆς τῆς ἀποσταλείσης ἤδη εἰς Νάξον πρὶν ἢ καταρτισθῇ τὸ προεδρεῖον, καὶ δεύτερον, ὅτι πρέπει νὰ συζητήσωμεν καὶ τὸν τρόπον μὲ τὸν ὁποῖον θὰ ἐκλεχθῇ αὐτὴ ἡ ἐπιτροπή. Καὶ ἰδοὺ ἐπὶ λέξει τί λέγω εἰς τὴν πρότασίν μου αὐτήν. (Ἀναγινώσκει τὴν πρότασιν.) Βλέπετε λοιπὸν, ὅτι τὴν πρότασιν ἐγὼ τὴν ἔκαμα λίαν ἐγκαίρως, καὶ δὲν εἶχον καμμίαν ἰδέαν ἀπὸ τὰς ἰδέας, τὰς ὁποίας ἐξέφερεν ἀπὸ τοῦ βήματος ὁ ὑπουργὸς τῆς Παιδείας, ὅτι εἶχον τὴν ἰδέαν, ὅτι ἠμποροῦμεν νὰ ἔχωμεν τὴν πλειοψηφίαν· ἡ ἰδέα ἦτο μόνιμος καὶ στερεά· ἀπεῤῥίφθη ὅμως διὰ μεγάλης πλειοψηφίας ἡ πρότασίς μου, ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ πρέπει νὰ ἐκλεχθῇ μετὰ τὸν καταρτισμὸν τοῦ προεδρείου, καὶ ἡ τάσις τῆς Βουλῆς ἦτο ν’ ἀποῤῥιφθοῦν καὶ αἱ ἄλλαι προτάσεις· ἐγὼ ἀπεσύρθην εἰς τὸ δωμάτιον.

§124ΣΑΡΑΒΑΣ. Ἐτέθη εἰς ψηφοφορίαν τὸ ζήτημα;

§125ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Μάλιστα, καὶ ἀπεῤῥίφθη ἡ πρότασίς μου καὶ εἴπομεν αὔριον θὰ κάμωμεν τὰς ἐπιτροπάς.

§126ΣΑΡΑΒΑΣ. Πρότασις τοιαύτη, ν’ ἀντιπροσωπευθῇ ἡ μειοψηφία εἰς τὴν ἐπιτροπὴν, ἐτέθη καὶ ἐψηφοφορήθη;

§127ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ὄχι· ὄχι δὲν ἐτέθη, ἀλλ’ ἐγὼ εἶμαι συνεπὴς μὲ τὸν ἑαυτόν μου.—Εἶπον ὅτι ἡ μειοψηφία, δὲν ἔχει τὴν ἀπαιτουμένην ἁβροφροσύνην πρὸς τὴν πλειοψηφίαν, διότι ἡ ἐπιτροπὴ, ἡ ὁποία θὰ ἀποσταλῇ δὲν θὰ φέρῃ ἐνώπιον τῆς Βουλῆς παρὰ τὴν ἀντίληψιν τῶν γεγονότων, τὰ ὁποῖα θὰ ἴδουν. Μάλιστα λέγω, ἀλλ’ ὅπως πολὺ ὀρθῶς σᾶς εἶπεν ὁ κ. Κουμουνδοῦρος, ἄλλως αἰσθάνομαι καὶ ἄλλην ἰδέαν ἔχω ἐγὼ, ἐπὶ τῆς ἄλφα περιστάσεως, καὶ ἄλλως αἰσθάνεται καὶ ἄλλην ἰδέαν ἔχει ὁ βῆτα ἐπὶ τῆς αὐτῆς περιστάσεως. Θὰ σᾶς ἀναφέρω συγκεκριμένα παραδείγματα, συμβάντα ἐπὶ τῶν ἐκλογῶν τὰς ὁποίας ἐξηλέγξατε. Τινὲς τῶν βουλευτῶν εἶπον, ὅτι καὶ ἂν ἐψηφοφόρησαν εἰς τὸν Α δῆμον πενῆντα ἀποθαμμένοι, ἐὰν τοὺς ἀφαιρέσωμεν τὸ ἀποτέλεσμα δὲν μεταβάλλεται, ἑπομένως ἡ ἐκλογὴ εἶναι νόμιμος. Ἄλλο περιστατικόν· ἐπὶ τῆς ἐκλογῆς τῆς Αἰγίνης ὑπῆρχεν ἡ ἔνστασις, ὅτι ὁ ἐπιτυχὼν Βενιζέλος δι’ ὁπλοφόρων μετὰ τοῦ Αʹ δημαρχιακοῦ παρέδρου ἐπετέθη κατὰ τοῦ δημάρχου, τὸν ἀπέβαλεν ἐκ τοῦ δημαρχείου, καὶ κατέλαβε τὸ δημαρχεῖον. Τὸ τμῆμα διῃρέθη, ὁ ἔντιμος βουλευτὴς Μεσολογγίου κ. Δεληγεώργης ἐθεώρησεν, ὅτι καὶ αὐτὸς ὁ λόγος εἶναι ἀπὸ τοὺς σπουδαιοτέρους, ὥστε νὰ ἀκυρωθῇ ἡ ἐκλογή· ἐγὼ εἶχον τὴν ἐναντίαν ἰδέαν, καὶ εἶπον, ὅτι, ὁ πρῶτος δημαρχιακὸς πάρεδρος, ὅστις διὰ τῆς βίας ἀφῄρεσε τὰ δημαρχιακὰ καθήκοντα ἀπὸ τὸν δήμαρχον, δὲν ἐξετέλεσε παρὰ νόμιμον πρᾶξιν, διότι ἦτο προσκεκλημένος ἀπὸ τὸν δήμαρχον, νὰ παραλάβῃ τὰ καθήκοντα τῆς δημαρχίας, ἦτον ὁ δήμαρχος διατεταγμένος ἀπὸ τὸν νομάρχην νὰ τὰ παραδώσῃ, καὶ ἂν ὁ δήμαρχος ἀνθίσταται εἰς τοῦτο, εὑρίσκεται ἐκτὸς τοῦ νόμου, διότι ὁ νόμος λέγει, ὅτι ἐν περιπτώσει καθ’ ἣν ἀπουσιάζει ὁ δήμαρχος ἀναπληρωτὴς αὐτοῦ εἶναι ὁ πρῶτος πάρεδρος. Βλέπετε λοιπὸν, ὅτι, ἂν ἤμην ἀπεσταλμένος εἰς τὴν Αἴγιναν, αὐτὸ τὸ περιστατικὸν ἤθελον ἐντελῶς τὸ παραλείψει, διότι τὸ ἐθεώρησα, ὅτι ὁ δημαρχιακὸς πάρεδρος ἐνήργει διὰ τῶν νομίμων πράξεων ἐντὸς τοῦ καθήκοντός του· ὁ δὲ κύριος Δεληγεώργης, ἂν ἦτο ἀπεσταλμένος, ἤθελεν ἔλθει, καὶ ἤθελε σᾶς εἰπεῖ ὅτι ἡ ἐκλογὴ εἶναι παράνομος, διότι ὁ δημαρχιακὸς πάρεδρος, ναὶ μὲν εἰσῆλθεν ἐντὸς τῶν νομίμων καθηκόντων του εἰς τὸ δημαρχεῖον, ἀλλὰ τοῦτο ἐξήσκησε μίαν μεγάλην ἐπιῤῥοὴν καὶ μετέβαλε τὸ ἀποτέλεσμα. Βλέπετε λοιπὸν, κύριοι, ὅτι αὐτοὶ εἶναι λόγοι συγκεκριμένοι, λαβόντες χώραν εἰς τὴν ἐξέλεγξιν τῶν ἐκλογῶν, τὰς ὁποίας χθὲς συνεζητήσαμεν, καὶ διὰ τὰς ὁποίας δὲν δύνασθε ν’ ἀμφισβητήσητε τίποτε; Ἑπομένως ἡ ἀρχὴ αὐτὴ, τὴν ὁποίαν καθιέρωσεν ὁ κανονισμὸς, εἶναι μία ἀρχὴ, ἡ ὁποία πρὸ ὀλίγων ἐτῶν καθιερώθη εἰς ὅλα τὰ πολιτισμένα κράτη. Τὰ προηγούμενα, τὰ ὁποῖα ἐπικαλεῖται ὁ κύριος ὑπουργὸς τῆς Παιδείας, δὲν δύναται νὰ τὰ ἐπικαλεσθῇ εἰς τὴν προκειμένην περίστασιν, διότι ἡ καθιέρωσις αὐτῆς τῆς ἀρχῆς εἶναι ἀπὸ τὸ 1865, καὶ ἀπὸ τὸ 1865 καὶ ἐντεῦθεν δὲν καθιερώθη κανὲν προηγούμενον. Τὸ προηγούμενον, τὸ ὁποῖον καθιερώθη εἰς τὴν ἐκλογὴν Τροιζηνίας, δὲν ἦτο προηγούμενον, ἀλλὰ συνεπὲς μὲ τὴν ἀπόφασιν τῆς Βουλῆς ἐκείνης καὶ πρὸς τὴν μεταβολὴν τοῦ κανονισμοῦ καὶ τὸν σχηματισμὸν τῆς ἐξελεγκτικῆς ἐπιτροπῆς. Λοιπὸν λέγω ὅτι εἶμαι καὶ ἔσομαι συνεπὴς διὰ τὸν ἑαυτόν μου, ἑπομένως ποτὲ δὲν πιστεύω ὅτι καὶ ἡ σημερινὴ πλειοψηφία θέλει ἀποκρούσει μίαν ἀρχὴν, εἰς τὴν ὁποίαν εὑρίσκει πάντοτε τὴν ἐγγύησιν ἡ μειοψηφία, ἐγγύησιν, ἡ ὁποία πάντοτε πρέπει νὰ ᾖναι γεγραμμένη διὰ τῆς ἀποφάσεως τῆς Βουλῆς, διότι ἡ ἐγγύησις αὕτη ἐτέθη μόνον καὶ μόνον πρὸς προασπισμὸν τῶν δικαιωμάτων τοῦ ἀδυνατωτέρου. Ἡ ὑποστήριξις λοιπὸν τῆς ἰδέας τῆς ἐδικῆς μας εἶναι ὑποστήριξις, τὴν ὁποίαν ζητοῦμεν νὰ εὕρωμεν ἐντὸς μιᾶς δικαίας ἀποφάσεως· ἡ ὑποστήριξις τῶν ἀρχῶν ἄλλων τινῶν, εἶναι ἡ ὑποστήριξις τοῦ ἰσχυροτέρου· καὶ ἠξεύρετε ὅτι τὸ δίκαιον τοῦ ἰσχυροτέρου δὲν εἶναι τὸ καλλίτερον, τὸ ὁποῖον ἐπικρατεῖ.

§128ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πιστεύω, κύριοι, ὅτι ἀρκετὰ ἐλέχθησαν.

§129ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§130ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Καὶ νὰ δώσωμεν ἓν πέρας εἰς αὐτὴν τὴν συζήτησιν. Δύο προτάσεις ὑπάρχουν, ἡ πρώτη τοῦ κυρίου Δαγρὲ, ἥτις λέγει «οἱ παραδεχόμενοι νὰ τροποποιηθῇ ἡ ἀπόφασις τῆς Βουλῆς ὡς πρὸς τὴν ἀποστολὴν τῆς ἐπιτροπῆς εἰς τοὺς ἀκυρωθέντας δήμους τῆς ἐπαρχίας Κορίνθου νὰ ἐγερθῶσιν» ἡ ἄλλη πρότασις λέγει «οἱ παραδεχόμενοι ν’ ἀντιπροσωπευθῇ ἡ μειονοψηφία εἰς τὴν ἀποσταλησομένην εἰς Κορινθίαν ἐπιτροπὴν κατὰ τὴν διεξαγωγὴν τῆς μετ’ ὀλίγον ἐνεργηθησομένης ἐκλογῆς, λέγουσι ναὶ, οἱ μὴ παραδεχόμενοι λέγουσιν ὄχι.» Νομίζω ἀπωτέρα εἶναι ἡ τοῦ κυρίου Δαγρὲ, διότι αὕτη δὲν θίγει τὸ ζήτημα.

§131Α. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Τώρα εἶναι ἡ θέσις τοῦ ζητήματος· σᾶς παρακαλῶ, κύριε πρόεδρε, τὸ θέμα τί πρᾶγμα εἶναι; τὸ ἀποτέλεσμα ἢ τὸ πόρισμα, τὸ ἐξαγόμενον τῆς συζητήσεως; Ποῦ συνεζητήσαμεν ἡμεῖς ἂν πρέπῃ νὰ καταργηθῇ ἡ ἀπόφασις ἢ ὄχι;

§132ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συνεζητήθη ἐν τῇ ἀρχῇ.

§133ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἡμεῖς συζητοῦμεν ἐπὶ τῆς ἀρχῆς, ὅτι πρέπει ἡ μειονοψηφία ν’ ἀντιπροσωπευθῇ· τίποτε ἄλλο δὲν ἐζητήσαμεν, οὔτε πόσοι θὰ μείνουν, οὔτε πῶς, οὔτε διατί.

§134ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ. Ὁ κ. Πετιμεζᾶς, ἔχει δίκαιον· ἀντηλλάχθησαν πολλαὶ ἰδέαι θεωρητικαὶ, πολλαὶ φιλοσοφικαὶ, ἀλλ’ ἐπὶ τοῦ ζητήματος ἡ συζήτησις περιεστράφη, ὅτι θέλουν νὰ ὑπάρχῃ καὶ ἡ μειοψηφία. Παρετήρησα, ὅτι ὁ γενικὸς κανὼν εἶναι, ὅτι αἱ ἐπιτροπαὶ ἐκλέγονται οὕτως, ἐξαίρεσις ἐγένετο ἐπὶ τῶν ἐπιτροπῶν ἐκείνων τῶν διαρκῶν, αἱ ὁποῖαι κατήρτισαν τὰ τμήματα. Τώρα λέγω καὶ ἐγώ, ὅτι ἡ παροῦσα ἐκλογὴ τῆς παρούσης ἐπιτροπῆς, ποῦ ὑπάγεται; εἰς τὴν ἐξαίρεσιν ἢ εἰς τὸν γενικὸν κανόνα; ἐὰν κατὰ τὸν γενικὸν κανόνα, θὰ γίνῃ κατὰ τὸ σύστημα τῆς ψηφοφορίας αὐτῆς· ἐὰν ὑπάγεται εἰς τὴν ἐξαίρεσιν, θὰ γίνῃ κατὰ τὰ δύω μέρη ἀπὸ τὴν πλειοψηφίαν καὶ κατὰ τὸ ἓν ἀπὸ τὴν μειοψηφίαν.

§135Θ. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐξωτερικῶν). Δηλαδὴ τὸ ἄρθρον 51 τοῦ κανονισμοῦ ἐφαρμόζεται καὶ ἐπὶ τῆς ἐπιτροπῆς ταύτης;

§136Κ. ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Εἶναι ἀληθές, ὅτι ὁ κ. Πετιμεζᾶς καὶ οἱ ἄλλοι ἐπρότειναν τὸν λόγον, ὅτι πρέπει νὰ συμμεθέξῃ καὶ ἡ μειονοψηφία, ἀλλ’ ὁ κ. Δαγρὲς ἀντέταξε τὸ δεδικασμένον· λοιπὸν πρέπει νὰ προηγηθῇ προηγουμένως, ἐὰν ἀπεφάσισεν ἡ Βουλὴ ἢ ὄχι· διὰ νὰ δυνηθῇ νὰ ἐπιληφθῇ τοῦ ζητήματος.

§137ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἐὰν πρόκηται νὰ συζητηθῇ ἡ πρότασις τοῦ κ. Δαγρὲ καὶ ψηφοφορηθῇ, λέγομεν, ὅτι δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ ψηφοφορηθῇ, διότι δὲν πολεμεῖται· ἐὰν τὸ δεδικασμένον, μάλιστα, διότι ἡμεῖς λέγομεν, ὅτι δὲν εἶναί τι τὸ δεδικασμένον. Ἐὰν φέρουν λοιπὸν μίαν πρότασιν τοῦ δεδικασμένου, τότε τὴν ψηφοφοροῦμεν, ἐὰν δὲν τὴν φέρουν καὶ αὐτὴν, ἔχομεν τὴν ἰδικήν μας.

§138ΔΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε πρόεδρε, μετὰ παρατεταμένην συζήτησιν ἡ Βουλὴ ἀπεφάσισεν εἰς προηγουμένην συνεδρίασιν νὰ σταλῇ ἐπιτροπὴ ἐκ δέκα μελῶν· ἐν τῇ ἀποφάσει τῆς Βουλῆς ταύτῃ ἔγκειται ἡ ἀπόφασις, ὅτι δὲν ἔχει χώραν ἡ μειοψηφία, διότι ἐὰν εἶχεν εἰς τὸν νοῦν της ἡ Βουλὴ, ὅτι πρέπει νὰ ἀντιπροσωπευθῇ ἡ λεγομένη μειοψηφία, ἔπρεπε νὰ ᾖναι ὁ ἀριθμὸς τοιοῦτος, ὥστε νὰ χωρίζηται. Τώρα λοιπὸν ζητοῦντες νὰ εἰσέλθῃ ἡ μειοψηφία εἰς τὴν ἐπιτροπὴν τὴν δεκαμελῆ, ζητοῦν τὴν τροποποίησιν τῆς ἀποφάσεως· ἀλλὰ πῶς; νὰ εἴπῃ, ὅτι πρέπει νὰ γίνουν δώδεκα ἢ ἐννέα τὰ μέλη· λοιπὸν ἐπειδὴ ζητεῖται ἡ τροποποίησις τῆς ἀποφάσεως τῆς ἡμέρας ἐκείνης, πρέπει νὰ ἐρωτηθῇ ἡ Βουλὴ ἐὰν δέχηται τὴν τροποποίησιν τῆς ἀποφάσεως ἐκείνης, ἐπὶ τῷ σκοπῷ τοῦ νὰ λάβῃ μέρος καὶ ἡ μειοψηφία. Αὐτὸς εἶναι ὁ σκοπὸς, καὶ διὰ νὰ φθάσωμεν εἰς αὐτὸν τὸν σκοπὸν πρέπει νὰ τροποποιήσωμεν τὴν ἀπόφασιν.

§139ΜΙΛΗΣΗΣ. Κύριε πρόεδρε, σᾶς παρακαλῶ· καθὼς καὶ ἄλλοτε εἶπον εἰς τὴν Βουλὴν τὰ ζητήματα πρέπει νὰ ᾖναι συγκεκριμένα. Ἡμεῖς ἰσχυριζόμεθα, ὅτι πρέπει ἡ μειοψηφία νὰ λάβῃ μέρος εἰς τὴν ἐπιτροπὴν, οἱ ἐναντίοι ἰσχυρίζονται ὅτι ὄχι.

§140ΤΙΝΕΣ. Αὐτὸ ἀπεφασίσθη.

§141ΜΙΛΗΣΗΣ. Σᾶς παρακαλῶ. Ὁ λόγος δὲ τῆς ἀντιθέτου γνώμης, κ. πρόεδρε, ἠμπορεῖ νὰ ᾖναι διάφορος, εἴτε διότι ἀπεφασίσθη ἀπὸ τὴν Βουλὴν, εἴτε διότι κατ’ οὐσίαν δὲν εἶναι σύμφωνος μὲ τὰς ἀρχὰς τῆς συμπολιτεύσεως, εἴτε δι’ οἱονδήποτε λόγον ἠμπορεῖ νὰ ἔχῃ τὴν γνώμην, ὅτι δὲν πρέπει νὰ λάβῃ μέρος ἡ μειοψηφία εἰς τὴν ἐπιτροπήν. Ὥστε ὅπως διατυποῦται ἡ πρότασις ἐκ μέρους μας, ἠμποροῦν ὅλοι οἱ ἔχοντες τὴν ἰδέαν νὰ μὴ λάβῃ μέρος ἡ μειοψηφία, νὰ τὴν ἀποκρούσουν, εἴτε ὑπὸ τὴν ἔνστασιν τοῦ ἀπαραδέκτου ἕνεκα τοῦ δεδικασμένου, εἴτε δι’ ἄλλον λόγον. Ἡμεῖς ἐπιθυμοῦμεν μόνον, κύριε πρόεδρε, ῥητῶς καὶ κατηγορητικῶς νὰ τεθῇ ἡ πρότασις· δὲν ψηφοφοροῦν τὰ νομοθετικὰ σώματα σκέψεις, διότι ἐγὼ σκέπτομαι, ὅτι ἀπεφάνθη ἡ Βουλὴ, δὲν ἠμπορῶ νὰ θέσω αὐτὴν τὴν σκέψιν μου ὡς θέμα. Αἱ σκέψεις φέρουν καὶ τὸ πόρισμα καὶ τὰ πορίσματα, τὰ συγκεκριμένα, τὰ γεγονότα αὐτὰ τίθενται εἰς ψηφοφορίαν. Δὲν ἐννοῶ λοιπὸν οἱ κύριοι διατὶ θέλουν νὰ φέρουν ἕνα νόημα, μίαν σκέψιν εἰς ψηφοφορίαν.

§142ΤΙΝΕΣ. Διότι εἶναι ἀποφασισμένον.

§143ΜΙΛΗΣΗΣ. Τότε δὲν σᾶς ἐμποδίζει δι’ αὐτὸν τὸν λόγον νὰ εἴπητε ὅτι δὲν πρέπει νὰ λάβῃ μέρος ἡ μειονοψηφία· ἄλλοι πολλοὶ ἠμποροῦν νὰ φρονοῦν ὅτι ἡ μειοψηφία εἰς τὴν ἐπιτροπὴν δὲν πρέπει νὰ ἀντιπροσωπευθῇ καὶ οὗτοι δύνανται ἄριστα νὰ διερμηνεύσουν τὴν γνώμην των, ἐὰν ψηφοφορηθῇ αὐτὴ ἡ γνώμη. Δὲν ἐννοῶ λοιπὸν διατί ἡ πλειοψηφία ἀποκρούει πρότασιν, ἥτις εἶναι ὑπὲρ αὐτῆς.

§144ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀποσύρετε, κύριε Δαγρὲ, τὴν πρότασίν σας;

§145ΔΑΓΡΕΣ. Ὄχι, παρακαλῶ· διατὶ νὰ τὴν ἀποσύρω ἀφοῦ ἐσυζητήθη ἐπανειλημμένως; ἐγὼ εἶπα, ὅπως ὁ κ. Δανόπουλος, ὅτι δὲν δυνάμεθα νὰ ἐπανέλθωμεν εἰς ζήτημα τὸ ὁποῖον ἡ Βουλὴ διὰ μακρᾶς συζητήσεως ἀπεφάσισε· ἤθελα ν’ ἀποφύγῃ ἡ Βουλὴ νὰ ἐπανέρχηται καθ’ ἑκάστην εἰς τὰ ἀποφασισθέντα, καὶ διὰ τοῦτο εἶπα, ὅτι τὸ ζήτημα τοῦτο θεωρῶ ἀπαράδεκτον, διότι ἡ Βουλὴ τὸ ἐσυζήτησε καὶ τὸ ἔλυσε.

§146Κ. ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Μία λογικὴ ἰσχύει, κύριοι, καὶ ἐνώπιον τῶν δικαστηρίων καὶ ἐνώπιον τῶν Βουλῶν ὡς πρὸς τὴν συζήτησιν· ἀπορῶ πῶς ὁ ἀξιότιμος συνάδελφός μου, ἠθέλησε ν’ ἀκολουθήσῃ ἐδῶ ἄλλην ὁδόν. Ὅταν πρόκειται ἓν ζήτημα, ἐγὼ δύναμαι νὰ τὸ ἀποκρούσω δι’ ἑνὸς ἀπαραδέκτου, καὶ θὰ συζητηθῇ αὐτὸ· διότι παραδεχομένου τοῦ ἀπαραδέκτου εἶναι περιττὴ ἡ λύσις τοῦ ζητήματος κατ’ οὐσίαν. Τὸ ζήτημα τὸ ὁποῖον προτείνουν οἱ ὑποστηρίζοντες ὅτι πρέπει νὰ λάβῃ μετοχὴν καὶ ἡ μειονοψηφία εἰς τὴν ἐπιτροπήν, εἶναι ζήτημα οὐσιαστικὸν, διότι ἅμα ἡ Βουλὴ ἀπεφάσισε τὴν ἀποστολὴν δεκαμελοῦς ἐπιτροπῆς, ἐντὸς αὐτῆς τῆς ἀποφάσεως ἐννοεῖται ὡς ἀποφασισμένον, ὅτι ἀποκλείεται πλέον ἡ μειοψηφία καὶ ἡ ἐκλογὴ θὰ γίνῃ ἀδιακρίτως. Αὐτὴ εἶναι ἡ πρότασίς μας. Πρέπει λοιπὸν νὰ προηγηθῇ ἡ λύσις τοῦ ζητήματος, εἶναι δεδικασμένον; καὶ διὰ τῆς ἀποφάσεως αὐτῆς, ἀπεφάσισεν ἡ Βουλὴ τὸ ζήτημα, τὸ ὁποῖον λέγουν οἱ ὑποστηρίζοντες, ὅτι πρέπει νὰ μεταβῇ καὶ ἡ μειονοψηφία;

§147Α. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Παρακαλῶ, κύριε πρόεδρε· δὲν ἠξεύρω νὰ ἀντιτάξω εἰς τὰ ἐπιχειρήματα τοῦ κ. Πετσάλη.......

§148ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Πόσαις φοραῖς ὁμιλοῦν, κ. πρόεδρε;

§149ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν πειράζει. Ὁρίστε, κύριε Πετιμεζᾶ.

§150ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Πρὸ τριῶν ὡρῶν ἐξακολουθεῖ μία συζήτησις, εἰς τὴν ὁποίαν εἶσθε μάρτυς, ὅτι ἔλαβον τὸν λόγον καὶ δύο ὑπουργοί. Οἱ δύο ὑπουργοὶ δι’ ἐπιχειρημάτων ἠθέλησαν ν’ ἀποδείξουν ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ αὐτὴ, δὲν ὑπάγεται εἰς τὰς διατάξεις τοῦ κανονισμοῦ τοῦ ὑφισταμένου· ἐπικαλοῦμαι καὶ τὴν ἰδικήν σας μαρτυρίαν, ἐὰν τὸ ζήτημα τοῦ δεδικασμένου ἢ τῆς τροποποιήσεως τῆς ἀποφάσεως ἐπροτάνθη· ἀλλ’ ἐπειδὴ ἐπιμένουν οἱ κύριοι, ἐγὼ συμφωνῶ μαζύ τους, θὰ ψηφοφορηθῇ ὅμως οὕτω τὸ ζήτημα· τὸ ζήτημα τοῦ νὰ λάβῃ μέρος καὶ ἡ μειονοψηφία εἰς τὴν ἀποστολὴν ἐπιτροπῆς εἰς τὴν Κόρινθον, κατὰ τὴν ἐνέργειαν τῆς μετ’ ὀλίγον προκειμένης ἐκλογῆς, αὐτὸ ἐδικάσθη ναὶ ἢ οὔ;

§151ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Καὶ ἡ Βουλὴ ἐπιμένει εἰς αὐτό;

§152ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἠμπορεῖ νὰ λέγῃ ὁ κύριος Δανόπουλος ὅτι εἰς τὴν ἀπόφασιν, τὴν ὁποίαν ἐκάμαμεν, ἔγκειται καὶ τὸ ζήτημα αὐτὸ, ἔγκειται καὶ ὁ προϋπολογισμὸς, καὶ ὁ προσδιορισμὸς τοῦ στρατοῦ καὶ ὅλα. Ἡμεῖς ὅμως θὰ τὰ ψηφίσωμεν.

§153ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι βουλευταί, δέχεσθε νὰ τροποποιηθῇ τὸ θέμα;

§154ΔΑΓΡΕΣ. Ἐγὼ τὸ εἶπα προτήτερα........

§155ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Παρακαλῶ μίαν λέξιν. Εἰς τὸ δεδικασμένον δὲν ἠμπορεῖ κανεὶς νὰ κάμῃ μίαν πρότασιν; Σεῖς λέγετε ὅτι εἶναι δεδικασμένον, ἡμεῖς λέγομεν, ἔχει δικαίωμα ν’ ἀντιπροσωπευθῇ καὶ ἡ μειοψηφία ναὶ ἢ ὄχι;

§156ΔΑΓΡΕΣ. Καὶ προτήτερα ἐζητήθη αὐτὴ ἡ ἐξήγησις, καὶ εἴπομεν ὅτι ἡ Βουλὴ ὡς πρὸς τὸ ζήτημα αὐτὸ, οὕτως ἠννόει ν’ ἀποφανθῇ· τώρα παρουσιάσθη μία πρότασις νὰ ἐπανέλθωμεν εἰς τὸ δεδικασμένον. Καὶ ποῖος ἠμπορεῖ νὰ δεσμεύσῃ τὴν Βουλὴν, ὅταν πεισθῇ περὶ μιᾶς ἀποφάσεως ὅτι δὲν ἔχει καλῶς, νὰ τὴν μεταβάλῃ; Ἡμεῖς ὅμως λέγομεν ὅτι, ἐπειδὴ εἶναι ἡ ἀπόφασις αὐτὴ καὶ ἔχει καλῶς, προτείνομεν τὸ ἀπαράδεκτον· διότι εἶναι δεδικασμένον. Ἂν ἀποῤῥιφθῇ ἡ πρότασίς μας, ἔρχεται ἡ ἰδική σας ἢ οἱαδήποτε ἄλλη. Καὶ θὰ προτιμηθῇ αὐτὴ, κύριε πρόεδρε, διότι εἶναι ἀπωτέρα πρότασις.

§157ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Δὲν εἶναι τοῦτο γεγονὸς· ἡ Βουλὴ δὲν δύναται νὰ δικάσῃ ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ ζητήματος νομίμως, διότι δὲν δύναται νὰ μεταβάλλῃ τὸν κανονισμόν. Πᾶσα πρότασις ἄλλη δὲν εἶναι, κύριε πρόεδρε, τὸ πόρισμα τῆς συζητήσεως ἀπὸ τὴν ἰδικήν μου· ἴσα ἴσα διὰ τοῦτο ἔμειναν ὅλα αὐτὰ τὰ ζητήματα, διὰ νὰ καταρτισθῇ νομίμως ἡ Βουλή.

§158Θ. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. (Ὑπουρ. τῶν Ἐξωτερικῶν). Ἴσως, κύριοι, εἶναι παράδοξον νὰ λάβω τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ θέματος, ἐνόμισα ὅμως ὅτι θὰ προσφέρω μίαν ὑπηρεσίαν διὰ νὰ εὐκολύνω τὸ πέρας μιᾶς ὑποθέσεως, καταστάσης τῳόντι ἀρκετὰ διεξοδικῆς. Ἰσχυρίσθησάν τινες, ὅτι ἐπὶ τῆς ἐκλογῆς τῆς ἐπιτροπῆς τῆς ἀποσταλησομένης εἰς Κόρινθον πρὸς ἐπιτήρησιν τῆς ἐκεῖ ἐνεργηθησομένης ψηφοφορίας, πρέπει νὰ ἐφαρμοσθοῦν αἱ διατάξεις τοῦ κανονισμοῦ, αἱ κανονίζουσαι τὸν τρόπον, καθ’ ὃν σχηματίζονται αἱ ἐπιτροπαὶ ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ, ἐπὶ τῶν οἰκονομικῶν, ἐσωτερικῶν, καὶ τῶν λοιπῶν κλάδων· ἄλλοι δέ τινες ἀντέτειναν, ὅτι αἱ διατάξεις αὗται δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐφαρμοσθῶσι, διότι ἡ Βουλὴ προσδιορίζουσα τὸν ἀριθμὸν τῶν μελῶν τῆς ἐπιτροπῆς, τὰ ὁποῖα θὰ μεταβῶσιν εἰς Κόρινθον, ἐμμέσως ἀπέκλεισε τὴν ἐφαρμογὴν αὐτῶν, διότι προσδιορίζει δέκα μέλη, καὶ οὕτω δὲν ἀφίνει δυνατὴν τὴν ἐκτέλεσιν τῶν διατάξεων τοῦ κανονισμοῦ. Ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ζητοῦν νὰ ἐφαρμοσθῶσιν αἱ διατάξεις τοῦ κανονισμοῦ, αἱ ἐπὶ τῶν ἄλλων ἐπιτροπῶν, νομίζω, ὅτι δὲν θέτουσι καλῶς τὸ θέμα, διότι ζητοῦσι, τί; ν’ ἀντιπροσωπευθῇ καὶ ἡ μειονοψηφία ἐπὶ τῆς ἐπιτροπῆς· ὑποθέτω ὅτι τὸ ζήτημα εἶναι· θὰ ἐφαρμοσθῶσιν αἱ διατάξεις, αἱ περὶ τοῦ σχηματισμοῦ τῶν ἐπιτροπῶν, τῶν ἐν τῷ ἄρθρῳ 48 τοῦ κανονισμοῦ μνημονευομένων, θὰ ἐφαρμοσθῶσι καὶ εἰς τὴν ἀποστολὴν τῆς ἐπιτροπῆς αὐτῆς; ἐκεῖνοι οἱ ἄλλοι, οἱ ὁποῖοι διατείνονται ὅτι ἡ Βουλὴ ἤδη τὸ ἔλυσεν ἐμμέσως ὑποδείξασα τὸν ἀριθμὸν αὐτῶν καὶ ἀποκλείσασα τὴν ἐφαρμογὴν τῶν διατάξεων, καὶ ἐκεῖνοι φέρουν μίαν πρότασιν. Ἀπωτέρα εἶναι ἡ ἰδική των· ψηφοφοροῦμεν αὐτὴν, ἀλλὰ πῶς; αἱ διατάξεις τοῦ κανονισμοῦ αἱ περὶ συγκροτήσεως τῶν ἐν τῷ ἄρθρῳ 48 τοῦ κανονισμοῦ μνημονευομένων ἐπιτροπῶν, ἐφαρμόζονται καὶ εἰς τὴν ἐπιτροπὴν αὐτήν; λοιπὸν αὐτὸ τὸ ζήτημα νὰ ψηφοφορηθῇ.

§159ΜΙΛΗΣΗΣ. Μεταβάλλομεν τὴν ἔννοιαν τῶν διατάξεων αὐτῶν· ὁποία εἶναι ἡ ἔννοιά των; ν’ ἀντιπροσωπεύηται εἰς τὰς ἐπιτροπὰς καὶ ἡ μειοψηφία.

§160ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Τὸ πρακτικὸν ζήτημα, κύριε πρόεδρε, εἶναι πάντοτε ὅτι ἡ μειονοψηφία φρονεῖ, ὅτι ἔχει δικαίωμα ν’ ἀντιπροσωπευθῇ· προσκαλεῖται ἡ πλειονοψηφία ν’ ἀποφανθῇ περὶ αὐτοῦ. Εἴτε τὸ φέρετε ὅτι εἶναι ἑρμηνεία τοῦ ἄρθρου τοῦ κανονισμοῦ, εἴτε ὅτι εἶναι δεδικασμένον, εἴτε ὑπὸ μίαν ἄλλην ἔποψιν, τὸ θέμα τὸ θετικὸν εἶναι τοῦτο, θ’ ἀποκλεισθῇ ἢ ὄχι ἡ μειονοψηφία;

§161ΔΑΓΡΕΣ. Ἀπεκλείσθη.

§162ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Ἀπεκλείσθη ἕνεκα τοῦ δεδικασμένου, καὶ δὲν τὸ ἀρνεῖσθε ἐμμέσως. Εἴπατε λοιπὸν, ἐπειδὴ εἶναι δεδικασμένον αὐτὸ τὸ πρᾶγμα, ἀποκλείομεν τὴν μειονοψηφίαν. Ἀλλὰ δὲν θὰ κάμητε μίαν κἄποιαν τιμὴν εἰς τὴν συζήτησιν ἐδῶ, ἥτις διαρκεῖ πρὸ τεσσάρων καὶ πέντε ὡρῶν, εἰς τὴν ὁποίαν ἔλαβε μέρος καὶ ἡ κυβέρνησις, ν’ ἀναφέρητε αὐτὴν τὴν συζήτησιν; Ἐξηγοῦμαι. Θέσατε τὸ ζήτημα, ἡ μειοψηφία δὲν ἔχει τὸ δικαίωμα ν’ ἀντιπροσωπευθῇ, ἐπειδὴ εἶναι δεδικασμένον καὶ ἡ Βουλὴ καὶ ἡ πλειοψηφία ἐμμένει εἰς τὴν ἀπόφασίν της αὐτὴν, διὰ νὰ μὴ καθιερώσητε τὴν ἄλλην ἀρχὴν ὅτι, ἀπ’ ἐδῶ καὶ εἰς τὸ ἑξῆς θέλετε νὰ ἀποκλείετε πᾶσαν πρότασιν ἐπὶ τοῦ δεδικασμένου· ἀλλὰ τὴν ἀρχὴν αὐτὴν ἔπρεπεν ἐξ ἀρχῆς νὰ τὴν λάβητε ὑπ’ ὄψιν, ἀλλ’ ἔπειτα ἀπὸ μίαν συζήτησιν πεντάωρον εἰς τὴν ὁποίαν ἔλαβε μέρος καὶ ἡ κυβέρνησις δὲν ἔχομεν δικαίωμα νὰ σᾶς ἐρωτήσωμεν, ἐμμένετε εἰς τὴν ἀπόφασίν σας; εἴπατέ το, ἐμμένομεν εἰς αὐτήν. Λοιπὸν δὲν εἰμπορεῖτε νὰ ἀποκλείσητε τὴν σημερινὴν συζήτησιν· εἶναι περὶ ἀντικειμένου συζητηθέντος τέσσαρας, πέντε ὥρας, καθ’ ἣν ἔλαβε μέρος ἡ κυβέρνησις, ὅτι δὲν ἠμπορεῖτε ν’ ἀποκλείσητε αὐτὴν τὴν συζήτησιν.

§163ΔΑΓΡΕΣ. Ὁμιλεῖτε ὡς νὰ πρόκειται νὰ καθιερώσωμεν γενικὰς ἀρχάς.

§164ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρέπει νὰ τελειώσωμεν· ἐδῶ ὑπάρχουν δύο προτάσεις, ὅπως ἐτέθησαν ἀπὸ τοὺς ἀγορεύσαντας.

§165ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Διατυπόνω ἐγὼ μίαν ἄλλην. Οὕτω θὰ τεθῇ τὸ θέμα κατ’ ἐμέ. Ἡ Βουλὴ ἀποῤῥίπτει τὴν πρότασιν νὰ συμμεθέξῃ καὶ ἡ μειοψηφία, ἐπειδὴ τοῦτο εἶναι δεδικασμένον, (θόρυβος). Ἂν ἔχετε τὸ θάῤῥος, πρέπει νὰ ψηφοφορήσητε καθαρά.

§166Κ. ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Ἂν ἐπρόκειτο εἰς τὸ δικαστήριον ν’ ἀποφανθῇ, τί ἤθελε ψηφοφορηθῆ; εἶναι δεδικασμένον ἢ ὄχι;

§167ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Ἡ Βουλὴ παραδέχεται τὸ ζήτημα ὡς δεδικασμένον καὶ μένει εἰς τὴν ἀπόφασίν της· αὐτὸ εἶναι τὸ θέμα.

§168ΜΙΛΗΣΗΣ. Ποῖον ζήτημα;

§169ΑΥΓΕΡΙΝΟΣ (ὑπουργὸς οἰκονομικῶν). Ἐκεῖνοι τὸ λέγουν καὶ ἔτσι, οἱ ἴδιοι τὸ λέγουν καὶ ἔτσι.

§170ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἰδοὺ ὁ κ. Λομβάρδος ἔκαμε μίαν τροποποίησιν (ἀναγινώσκει). «Ἡ Βουλὴ θεωρεῖ δεδικασμένον τὸ ζήτημα τοῦ νὰ μὴ λάβῃ μέρος ἡ μειοψηφία εἰς τὴν ἐκλογὴν τῆς ἐπιτροπῆς ἐπὶ τῆς ἐκλογῆς Κορινθίας καὶ ἐμμένει εἰς τὴν ἀπόφασίν της;»

§171ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ. Δύο τρόπους ἐκλογῆς ἔχομεν· ὁ ἕνας εἶναι κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ ἄρθρου 48, ἡ ὁποία εἶναι ἐξαίρεσις, καὶ ἡ ἄλλη εἶναι γενικὴ, κατὰ τὴν ὁποίαν δὲν λαμβάνεται ὑπ’ ὄψιν ἡ μειοψηφία· ἀπόδειξις εἶναι, κύριοι, εἰς τὸ προεδρεῖον ἔχομεν τρεῖς ἀντιπροέδρους· λαμβάνει μέρος ἡ μειοψηφία, ὄχι. Λοιπὸν θὰ ψηφοφορήσωμεν κατὰ τὸν γενικὸν κανόνα. Ἔχω καὶ ἐγὼ τὴν πρότασίν μου (Ἀναγινώσκεται).

§172ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Τώρα ἐλέγετε ὅτι εἶναι δεδικασμένον, τώρα ἐβάλετε ἄλλα· τί εἶναι αὐτά;

§173ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ἔχετε δικαίωμα νὰ ὑποχρεώσητε τὸν ἄλλον νὰ διατυπώσῃ τὴν πρότασίν του, ὅπως τὴν ἐννοεῖτε σεῖς.— Κύριοι βουλευταὶ, ἐδῶ εἶναι ἡ πρότασις τοῦ κ. Λομβάρδου εἰς τὴν ὁποίαν συνεχωνεύθη καὶ ἡ ἄλλη.

§174ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Καὶ ὁ κ. Δαγρὲς συγχωνεύει τὴν πρότασίν του μὲ ἐκείνην τοῦ κ. Καλλιφρονᾶ.

§175ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. Ἡ πρότασις τοῦ κ. Δαγρὲ ἔχει ὡς ἀκολούθως. «Οἱ παραδεχόμενοι νὰ τροποποιηθῇ ἡ ἀπόφασις τῆς Βουλῆς ὡς πρὸς τὴν ἀποστολὴν ἐπιτροπῆς εἰς τοὺς ἀκυρωθέντας δήμους τῆς ἐπαρχίας Κορινθίας νὰ ἐγερθῶσιν».

§176Κ. ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Ἡ διαφορὰ εἶναι ὅτι ἡ πρότασις τοῦ Λομβάρδου θεωρεῖ ὡς προαποφασισμένον τὸ ζήτημα.

§177ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶναι ἀρκεταὶ αἱ δοθεῖσαι ἐξηγήσεις· οἱ ἀγορεύσαντες ἐμμένουν εἰς δύο γνώμας, οἱ μὲν εἰς τὴν πρότασιν τοῦ κ. Δαγρὲ καὶ ἄλλοι εἰς τὴν ἄλλην τοῦ κ. Λομβάρδου.

§178ΓΡΗΓΟΡΙΑΔΗΣ. Τί μᾶς ἔφερες ἐδῶ, κ. πρόεδρε, σήμερον; νὰ ψηφίσωμεν τὴν ἐπιτροπήν· αὐτὸ νὰ κάμωμεν, τὰ λόγια εἶναι περιττά.

§179ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ ἀπωτέρα πρότασις εἶναι ἡ τοῦ κ. Δαγρέ.

§180ΜΙΛΗΣΗΣ. Αὐτὴ λύει ὅ,τι εἶναι ἀμφισβητούμενον. Τί λέγει ἡ πρότασις, «οἱ παραδεχόμενοι νὰ τροποποιηθῇ ἡ ἀπόφασις τῆς Βουλῆς» πῶς θὰ τροποποιηθῇ; ἀφ’ οὗ τὸ κύριον ζήτημα εἶναι, ἂν ἀπεφάνθη ἡ Βουλὴ ἢ ὄχι; Αὐτὴ δὲν εἶναι ἀξία τῆς ψήφου ἑνὸς κοινοβουλευτικοῦ σώματος· αὐτὴ εἶναι παραστατικὴ πρότασις. Τὸ ἀκριβὲς εἶναι, ὅτι δὲν ἀπεφάνθη ἡ Βουλὴ περὶ τοῦ τρόπου τῆς ἐκλογῆς τῆς ἐπιτροπῆς.

§181ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ (ἐξ ἀριστερῶν). Ἡμεῖς λέγομεν ὅτι ἀπεφάνθη.

§182Α. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἡμεῖς παραδεχόμεθα ὅτι δὲν συζητοῦμεν τροποποίησιν· ἡμεῖς λέγομεν ὅτι ἡ ἀπόφασις ἐκείνη δὲν ἐμπεριλαμβάνει τὸν τρόπον τῆς ἐκλογῆς, καὶ αὐτὸς θὰ ψηφοφορηθῇ (διάλογοι).

§183Θ. ΖΑΪΜΗΣ (πρωθυπουργός). Θέσατε, κ. πρόεδρε, εἰς ψηφοφορίαν τὴν πρότασιν τοῦ κ. Λομβάρδου νὰ τελειώσωμεν.

§184ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀκούσατε τὴν πρότασιν τοῦ κ. Λομβάρδου. «Ἡ Βουλὴ θεωρεῖ δεδικασμένον τὸ ζήτημα τοῦ νὰ μὴ λάβῃ μέρος ἡ μειοψηφία εἰς τὴν ἐκλογὴν τῆς ἐπιτροπῆς, ἐπὶ τῆς ἐκλογῆς Κορινθίας, καὶ ἐμμένει εἰς τὴν ἀπόφασίν της;» Οἱ παραδεχόμενοι λέγουσι ναὶ, οἱ μὴ παραδεχόμενοι λέγουσιν ὄχι. Ὁρίστε ψηφολέκται (προσέρχονται οἱ κύριοι Μποῦτος καὶ Γ. Ῥοῦφος). Γίνεται δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως ψηφοφορία.

§185ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐψηφοφόρησαν ἐν ὅλῳ 112· 74 εἶπον ναὶ, 36 ὄχι, καὶ 2 ἠρνήθησαν· ἑπομένως ἡ Βουλὴ παρεδέχθη τὸ δεδικασμένον τοῦ νὰ μὴ λάβῃ μέρος ἡ μειοψηφία.

§186ΠΟΛΛΟΙ (ἐγειρόμενοι). Αὔριον θὰ γίνῃ ἡ ἐκλογή.

§187ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι, παρακαλῶ μίαν στιγμήν. Ἡ ἐπιτροπὴ ἡ ἐπιφορτισθεῖσα τὴν σύνταξιν τῆς ἀπαντήσεως τοῦ Βασ. λόγου, παρακαλεῖται νὰ συνέλθῃ καὶ ἐκλέξῃ τὸν εἰσηγητήν της. Λύεται ἡ συνεδρίασις. (Ὥρα 1½ μ. μ.)