1869.07.18

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 30

Τῆς 18 Ἰουλίου 1869.

(Παρασκευή.)

Ὥρα 9 π. μ.

Μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν τοῦ ὀνομαστικοῦ καταλόγου, εὑρεθείσης ἐν ἀπαρτίᾳ τῆς Βουλῆς, ἀνεγνώσθησαν τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως, καὶ ἐπεκυρώθησαν.

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχω, κύριοι, νὰ σᾶς κάμω μίαν ἀγγελίαν. Κύριοι! Εἶχον τὴν τιμὴν νὰ σᾶς δώσω προχθὲς τὴν εὐάρεστον ἀγγελίαν, ὅτι τὴν 24 τοῦ ἱσταμένου τελεῖται τὸ μυστήριον τῆς βαπτίσεως τοῦ δευτεροτόκου βασιλικοῦ πρίγκηπος.

§2ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ (ἐξ ἀριστερῶν). Βασιλόπαιδος.

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κάθε ἕνας θὰ ἐκφρασθῇ ὅπως θέλῃ. Σᾶς παρακαλῶ νὰ σέβεσθε τὴν ἐλευθερίαν τοῦ λόγου· σεῖς εἶσθε ἐλεύθεροι νὰ σκέπτεσθε, ὅπως θέλετε. Μὴ μὲ διακόπτετε. Σήμερον ἔρχομαι νὰ σᾶς πληροφορήσω, ὅτι τὴν προσεχῆ κυριακὴν ὁ ὑπουργὸς τῶν ἐκκλησιαστικῶν ἀπέρχεται εἰς Κέρκυραν, ὅπως παρασταθῇ κατὰ καθῆκον εἰς τὴν ἐθνικὴν ταύτην τελετήν. Κύριοι, ἡ φιλοβασιλικὴ, καὶ δὲν σφάλλω ἂν εἴπω ἡ φιλοβασιλικωτάτη καὶ ὀρθόδοξος Ἑλλάς, δὲν δύναται ἢ ν’ ἀπαριθμῇ εἰς πᾶσαν γέννησιν βασιλόπαιδος, καὶ εἰς πᾶσαν τέλεσιν τοῦ μυστηρίου τοῦ βαπτίσματος, μίαν νέαν ἐγγύησιν τῆς πολιτικῆς αὐτῆς ὑπάρξεως καὶ μίαν πάνδημον ἱκανοποίησιν τῶν θρησκευτικῶν τοῦ ἔθνους αἰσθημάτων. Ἐν τῇ περιστάσει ταύτῃ νομίζω, ὅτι ἡ Βουλὴ θέλει ἐκφράσει πιστῶς τὸ ἐθνικὸν αἴσθημα, ἂν διὰ τοῦ προεδρεῖον αὐτῆς σπεύσῃ νὰ συγχαρῇ ἐγκαρδίως τὸν λαοπόθητον τῆς Ἑλλάδος Βασιλέα καὶ τὴν σεπτὴν αὐτῆς Ἄνασσαν, ἐπὶ γεγονότος, τὸ ὁποῖον ἐπιδρᾷ βαθέως εἰς τὰς πατρικὰς καὶ φιλοστόργους καρδίας τῶν ἀγαπητῶν ἡμῶν ἡγεμόνων, καὶ συνδέεται στενῶς μὲ τὴν τύχην καὶ τὰ αἰσθήματα τοῦ τόπου μας. Ἂν δὲν ἦτο, κύριοι, κίνδυνος, ὡς ἐκ τῆς ἀπουσίας πολλῶν συνάμα συναδέλφων, νὰ καθυστερήσουν τὰ ἔργα τῆς Βουλῆς, περὶ τῆς προόδου τῶν ὁποίων ἐνδιαφέρεται μεγάλως καὶ ὁ Βασιλεὺς καὶ ἡ πατρίς, πιστεύω ὅτι ἐμάντευσα ὀρθῶς τὰς διαθέσεις σας, ἐὰν ἤθελον σπεύσῃ νὰ φέρω εἰς τὴν παραδοχὴν τῆς Βουλῆς τὴν πρότασιν, ἀντὶ συγχαρητηρίου ἐπιστολῆς, νὰ πέμψῃ μεγάλην πρέσβευσιν. Πιστεύω, ὅτι οὐδεμία ἀντίῤῥησις ὑπάρχει εἰς τὴν προκειμένην πρότασιν, τῆς ὁποίας σκοπὸς εἶναι, ὡς βλέπετε, ἁπλῆ ἔκφρασις ἁβροφροσύνης, ὀφειλομένη εἰς τὸν ἀνώτατον ἄρχοντα. Θέλετε μοὶ ἐπιτρέψει ἑπομένως νὰ προκαλέσω κατὰ τὴν εἰθισμένην τάξιν τὴν ὁμογνώμονα συναίνεσιν τῆς Βουλῆς διὰ τὰ περαιτέρω.

§4ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§5ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἔχω νὰ κάμω παρατήρησίν τινα. Τί εἴπατε, κ. πρόεδρε, δὲν ἠννόησα.

§6ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ πρόεδρος ἀνήγγειλε τὴν ἰδέαν του, τὴν ὁποίαν εἶχεν εἰς τὴν κεφαλήν του, ἕκαστος εἶναι ἐλεύθερος νὰ τὴν παραδεχθῇ ἢ μή.

§7ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Εἶμαι ἐναντίος εἰς τὴν ἰδέαν τῆς ἐπιστολῆς.

§8ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ἐκφράσῃ τὸ προεδρεῖον τὰ συγχαρητήρια δι’ ἐπιστολῆς, ἀλλ’ ἐν ὀνόματι τῆς Βουλῆς.

§9ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἐπειδὴ ἐκάματε πρότασιν, καὶ ἐπειδὴ εἶμαι ἐναντίος εἰς αὐτὴν, νομίζω, ὅτι ἕτερος πρέπει νὰ διευθύνῃ τὴν συνεδρίασιν.

§10ΔΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν εἶναι ἀπὸ ἐκείνας τὰς προτάσεις, αἵτινες ἀναγκάζουν τὸν πρόεδρον ν’ ἀφήσῃ τὴν ἕδραν του.

§11ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἔχετε ὑπομονὴν, κύριε Δανόπουλε.......

§12ΔΑΓΡΕΣ. Δὲν ὑπάρχει ἀντικείμενον συζητήσεως.......

§13ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Πῶς; ἔχω ἐναντίαν ἰδέαν. Κύριοι βουλευταί· εἶμαι συμφωνότατος, διότι μία ἀπὸ τὰς μεγαλειτέρας πανηγύρεις καὶ ἑορτὰς, τὰς ὁποίας πρέπει νὰ ἑορτάζῃ τὸ ἑλληνικὸν ἔθνος εἶναι, ἡ βάπτισις τῶν παίδων τοῦ βασιλέως ἐν τῷ ἀνατολικῷ δόγματι. Δὲν ἔχετε βεβαίως ἀνάγκην ἀπὸ ἐμὲ νὰ σᾶς ἀναπτύξω, ὁποῖος ὑπῆρξε πάντοτε ὁ πόθος τοῦ Ἑλληνικοῦ ἔθνους τοῦ νὰ ἴδῃ βασιλόπαιδας τοῦ ἀνατολικοῦ δόγματος. Ἴσα ἴσα δὲ, διότι ἡ ἑορτὴ εἶναι μεγάλη, ἡ Βουλὴ πρέπει ν’ ἀποδώσῃ τὴν σπουδαιότητα, τὴν ὁποίαν ὁ κ. πρόεδρος ἀπέδωκεν εἰς τὴν πανήγυριν τοῦ βαπτίσματος τοῦ δευτέρου βασιλόπαιδος. Πῶς παρίσταται ἡ Βουλὴ εἰς τὸν Βασιλέα καὶ ὁ Βασιλεὺς εἰς τὴν Βουλήν; Τοῦτο τὸ γνωρίζετε κάλλιον ἐμοῦ διότι τὸ καθιέρωσεν ἡ ψῆφός σας ἐν τῷ κανονισμῷ, τὸ καθιέρωσε τὸ Σύνταγμα, τὰ συνταγματικὰ ἔθιμα. Ὁ Βασιλεὺς δὲν δύναται νὰ ἔλθῃ αὐτοπροσώπως εἰς τὴν ἀντιπροσωπείαν τοῦ ἔθνους, παρίσταται διὰ τῶν ὑπουργῶν του, ἡ δὲ Βουλὴ παρίσταται διὰ τοῦ προεδρείου, τῆς μικρᾶς ἢ τῆς μεγάλης πρεσβεύσεως, ἡ ὁποία εἶναι ἐπίσης ἡ Βουλή. Αὐτοὶ εἶναι οἱ δύο δρόμοι, τοὺς ὁποίους ἀμοιβαίως αἱ δύο νομοθετικαὶ δυνάμεις ἀκολουθοῦσιν ὁσάκις πρόκειται νὰ συναντηθῶσιν, εἴτε εἰς ἑορτήν τινα, εἴτε εἰς ἑτέραν ὑπόθεσιν σπουδαίαν. Σήμερον δὲν δύνασθε νά καθιερώσητε τρίτον τινὰ τρόπον, τὸν ὁποῖον σᾶς προτείνει ὁ κ. πρόεδρος. Τί σᾶς εἶπε; θὰ γράψω μίαν ἐπιστολὴν καὶ θὰ συγχαρῶ τὸν Βασιλέα διὰ τὴν βάπτισιν τοῦ δευτέρου βασιλόπαιδος· εἰς ποῖον ὅμως κανονισμὸν, εἰς ποῖον νόμον στηρίζεται; Σήμερον τοιοῦτόν τι ἀποφασίζοντες καταργοῦμεν ῥητὰς διατάξεις τοῦ κανονισμοῦ, τὰς ὁποίας ὀφείλομεν ν’ ἀκολουθήσωμεν. Ποῖον λοιπὸν δικαίωμα ἔχομεν ἡμεῖς οἱ ἀντιπρόσωποι νὰ ἐρχόμεθα νὰ κατηγορῶμεν τὰ δικαστήρια, ὅτι παρηνόμησαν, ἢ ἐπάρχους, ὅτι παρηνόμησαν, ὅτι παρεβίασαν τὰς ἐλευθερίας, ὅταν ἡμεῖς κάμνωμεν ἀποφάσεις ἐναντίον τοῦ νόμου; — Ἄλλως, κύριοι, εἰς ὅλας τὰς περιστάσεις, ὁσάκις πρόκειται νὰ ἐκφράσῃ ἡ Βουλὴ εὐχαριστήρια εἰς τὸν Βασιλέα, προηγεῖται πρόγραμμα αὐλικόν, τὸ ὁποῖον κανονίζει τὰς ὥρας κατὰ τὰς ὁποίας εἶναι δεκταὶ οἱ διάφοροι ἐξουσίαι καὶ αἱ διάφοροι ἀρχαὶ εἰς τὴν Αὐλὴν· τὰ δὲ συγχαρητήρια γείνονται ἢ κατὰ τὴν πανήγυριν, ἢ μετ’ αὐτήν. Πῶς δυνάμεθα νὰ συγχαρῶμεν τὸν βασιλέα διὰ τὴν βάπτισιν τοῦ βασιλόπαιδος, ἐνῶ εἰσέτι δὲν ἐβαπτίσθη; Τί σπουδὴ εἶναι αὐτή; Ὁ βασιλεὺς μετ’ ὀλίγον ὅταν καταρτισθῇ ἡ ἀπάντησις τοῦ Βασιλικοῦ λόγου θὰ ἔλθῃ ἐδῶ· ἡ Βουλὴ τότε θὰ παρουσιασθῇ εἰς τὸν Βασιλέα κατὰ τὸ συνταγματικὸν ἔθιμον, διὰ τοῦ προεδρείου καὶ διὰ τῆς μεγάλης πρεσβείας νὰ δώσῃ τὴν ἀπάντησιν· ἐγὼ νομίζω ὅτι τότε εἶναι καταλληλοτέρα θέσις, ὅπως ἡ Βουλὴ συγχαρῇ τὸν Βασιλέα καὶ διὰ τὴν γέννησιν τοῦ δευτέρου βασιλόπαιδος, καὶ διὰ τὴν βάπτισιν. Οὔτε ὁ κανονισμός, οὔτε τὸ σύνταγμα καθιέρωσαν τὴν ἀρχὴν, τοῦ ν’ ἀνταποκρίνηται τὸ νομοθετικὸν σῶμα μετὰ τοῦ βασιλέως, καὶ τ’ ἀνάπαλιν, δι’ ἐπιστολῶν· ἀλλὰ τὸ μὲν νομοθετικὸν Σῶμα διὰ τοῦ προεδρείου καὶ διὰ μιᾶς μεγάλης πρεσβεύσεως, ὁ δὲ βασιλεὺς διὰ τῶν ὑπουργῶν· πᾶσα ἄλλη ἀπόφασις ἀντίκειται εἰς τὰ συνταγματικὰ ἔθιμα καὶ εἰς τὸν κανονισμόν· πράξετε ὅ,τι θέλετε. Ἐκηρύχθην ἐναντίον, διότι θεωρῶ ὡς μὴ ἐπαρκῆ τὴν ἔκφρασιν τῶν εὐχαριστηρίων δι’ ἐπιστολῆς. Τὴν θεωρῶ μάλιστα ὡς προσβλητικὴν εἰς τὸν Βασιλέα. Δι’ αὐτοὺς τοὺς λόγους κηρύττομαι ἐναντίος τῆς προτάσεως τοῦ κ. προέδρου.

§14ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑποστηρίζει κανεὶς τὴν πρότασιν;

§15ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ὑποστηρίζει κανεὶς τὴν ἰδικήν σας;

§16ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ (ἐξ ἀριστερῶν). Ὅλοι.

§17ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Θὰ εἴπω δύω λέξεις, διὰ νὰ εὐχαριστήσω τὸν Κ. Πετιμεζᾶν· ἐὰν ὁ βασιλόπαις ἐγεννᾶτο ἐν Ἀθήναις καὶ ὑπῆρχεν ἡ Βουλὴ, ἠθέλαμεν συγχαρεῖ αὐτὸν διὰ μιᾶς πρεσβεύσεως, καὶ ἀπὸ εὐχαρίστησιν ἠδύναντο νὰ ὑπάγουν ὅλοι οἱ βουλευταί· ἐδῶ ὅμως παρουσιάζεται ἀνάγκη, «καὶ ἐξ ἀνάγκης, καὶ νόμου μετάθεσις γίνεται» Ἡ Βουλὴ ὅμως διὰ πρεσβεύσεως δὲν δύναται. Θὰ συμπληρώσῃ λοιπὸν τὸν νόμον, διότι ἦλθεν οὐχὶ νὰ καταλύσῃ ἀλλὰ νὰ πληρώσῃ τὸν νόμον· διὰ τοῦτο λέγω νὰ κληρωθῇ μία μεγάλη πρέσβευσις ἐκ δέκα μελῶν, ἡ ὁποία νὰ συντάξῃ τὸ ἔγγραφον, καὶ νὰ τὸ ὑπογράψῃ ὡς μεγάλη πρέσβευσις· τοῦτο θὰ φανῇ καλὸν καὶ εἰς τὸν βασιλέα καὶ εἰς τὴν κυβέρνησιν, διότι ἔγεινεν ἐξ ἀνάγκης, ἵνα μὴ ἐπέλθῃ ἐμπόδιον εἰς τὰς ἐργασίας. Ἰδοὺ ὅτι καὶ αἱ δύο γνῶμαι οἰκονομοῦνται. Ὁ βασιλεὺς θὰ λυπηθῇ πολὺ, ἂν διαλύσωμεν τὰς συνεδριάσεις τῆς Βουλῆς, διὰ νὰ ἀπέλθῃ ἐκεῖ ἡ πρέσβευσις· ἂν μείνωμεν ἐδῶ νὰ ἐκπληρώσωμεν τὸ καθῆκόν μας, καὶ ὁ βασιλεὺς θὰ εὐχαριστηθῇ, καὶ ἡ κυβέρνησις καὶ τὸ ἔθνος.

§18ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἴσα ἴσα, διότι εἶναι ἐνδεχόμενον πραγματικῶς διὰ μιᾶς πρεσβεύσεως νὰ μὴ συμπληρωθῇ ἡ Βουλὴ καὶ νὰ μὴ προβῇ εἰς τὰ ἔργα της, διὰ τοῦτο ἴσα ἴσα λέγω, ὅτι, ἂν περιμείνωμεν κατὰ τὴν ἀπάντησιν τοῦ βασιλικοῦ λόγου νὰ συγχαρῶμεν τὸν βασιλέα διὰ τοῦ προεδρείου καὶ τῆς μεγάλης πρεσβεύσεως, εἶναι καλλίτερον. Ἐπειδὴ ὅμως αἱ περιστάσεις καὶ τὰ καθήκοντά μας εἰσὶ λίαν κατεπείγοντα, καὶ ἐπειδὴ ἐκ τῆς ἀπουσίας δέκα πέντε μελῶν ἐνδεχόμενον νὰ μὴ ὑπάρχῃ ἀπαρτία, διὰ τοῦτο τὰ συγχαρητήρια, τὰ ὁποῖα ὀφείλομεν νὰ προσφέρωμεν εἰς τὴν Μεγαλειότητά του διὰ τὴν βάπτισιν τοῦ δευτέρου βασιλόπαιδος, τὰ προσφέρομεν ἐδῶ. Ἂς εἶναι δὲ βέβαιος ὁ κ. Κρεστενίτης, ὅτι ἐπίσης ὁ βασιλεὺς ἤθελε χαρῆ καὶ τότε, διότι δὲν δυνάμεθα δι’ ἐπιστολῆς ν’ ἀνταποκρινώμεθα. Ἂς μὲ συγχωρήσῃ δὲ ὁ κ. Κρεστενίτης, νὰ τοῦ εἴπω, ὅτι ἤλθομεν νὰ καταλύσωμεν τοὺς νόμους καὶ οὐχὶ νὰ πληρώσωμεν αὐτούς.

§19Θ. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. (Ὑπουργὸς ἐξωτερικῶν). Ὁ κ. πρόεδρος τῆς Βουλῆς, ἔχων ὑπ’ ὄψιν ἓν δικαίωμα ἢ καθῆκον, τὸ ὁποῖον τῷ ἀνέθηκε τὸ ἄρθρον 12 τοῦ κανονισμοῦ τῆς Βουλῆς, τὸ καθῆκον ν’ ἀγορεύῃ ἐν ὀνόματι αὐτῆς, καὶ νὰ διερμηνεύῃ τὸ φρόνημά της, ἐνόμισεν, ὅτι διερμηνεύει τὸ φρόνημα ὑμῶν καὶ τὴν ἐπιθυμίαν ὑμῶν ἂν συναινῆτε νὰ γράψῃ ἐπιστολὴν πρὸς τὴν Αὐτοῦ Μεγαλειότητα τὸν Βασιλέα, καὶ νὰ συγχαρῇ τὴν Μεγαλειότητά του καὶ τὴν Σεβαστὴν Βασίλισσαν διὰ τὴν βάπτισιν τοῦ Βασιλικοῦ Πρίγκηπος. Ὁ ἔντιμος βουλευτὴς ἐκ Καλαβρύτων, μηδόλως καθυστερῶν τοῦ ζήλου καὶ τῆς ἐπιθυμίας, τὴν ὁποίαν ὅλα τὰ μέλη τῆς Βουλῆς αἰσθάνονται νὰ ἐκφράσωσι τὰς συγχαρητηρίους εὐχάς των εἰς τὸν Βασιλέα καὶ τὴν Βασίλισσαν, ἔκαμε τὴν παρατήρησιν ὅτι, ἂν καὶ δὲν ἀμφισβητεῖ παντάπασι τὸ φρόνημα καὶ τὴν ἐπιθυμίαν τῆς Βουλῆς, νομίζει ὅμως, ὅτι ὁ τύπος διὰ τοῦ ὁποίου πρέπει νὰ ἐκφρασθῇ τὸ φρόνημα τοῦτο τῆς Βουλῆς δὲν εἶναι συγκεχωρημένος ὑπὸ τοῦ κανονισμοῦ, καὶ προέβη νὰ παραστήσῃ εἰς ὑμᾶς, ὅτι πολὺ ἐνδεχόμενον εἶναι ὁ τρόπος οὗτος, τὸν ὁποῖον ὁ κ. πρόεδρος σᾶς ἐπρόβαλε, νὰ μὴ ᾖναι ἐπαρκής. Προσέθηκε μάλιστα, ὅτι πανταχοῦ, ὅπου τὸ συνταγματικὸν σύστημα ὑπάρχει, δὲν ὑπάρχει ἡ συνήθεια ν’ ἀνακοινῶνται μεταξὺ τῶν διαφόρων ἐξουσιῶν τῶν ἐν τῇ πολιτείᾳ ὑπαρχουσῶν, τὰ φρονήματα, ἢ αἱ ἀνάγκαι δι’ ἐπιστολῶν. Ἐγὼ λαμβάνων τὸν λόγον ἐπὶ τῆς ἀμφισβητήσεως ταύτης δὲν προτίθεμαι βεβαίως νὰ συντελέσω κατὰ τι εἰς τὸ νὰ ἐπηρεάσω τὸ φρόνημα τῆς Βουλῆς, ὡς πρὸς τὴν ἀνάγκην τῆς ἐκφράσεως τῶν συγχαρητηρίων εὐχῶν, διότι ὁ κ. Πετιμεζᾶς δὲν ἠμφισβήτησε τοῦτο, ἑπομένως ἡ θέσις μου ὡς συμβούλου τοῦ Στέματος, δὲν μοὶ φέρει δυσκολίαν. Λαμβάνω τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ τρόπου, τὸν ὁποῖον ὁ κ. πρόεδρος προτείνει, καὶ ἐπὶ τοῦ ὁποίου ὁ κύριος Πετιμεζᾶς ἐπρόβαλεν ἀντιῤῥήσεις. Εἰς ἄλλα κράτη πρὸ ἡμῶν συνταγματισθέντα, καὶ δύναμαι νὰ σᾶς ἀναφέρω τὴν Γαλλίαν, ὅτε εἰσήχθη ἐκεῖ τὸ κοινοβουλευτικὸν σύστημα, ἐξεδόθη νόμος, ὁ ὁποῖος ἐκανόνιζε τὰς σχέσεις τῶν νομοθετικῶν σωμάτων πρὸς ἄλληλα, καὶ διέγραφε τὰς περιπτώσεις κατὰ τὰς ὁποίας ἀντηλλάσσοντο διακοινώσεις, προερχόμεναι, εἴτε ἐκ τῆς ἐκπληρώσεως τοῦ καθήκοντος τῶν ἐξουσιῶν τῶν καθισταμένων ἐν τῇ πολιτείᾳ, ἢ ἀνακοινώσεις προερχόμεναι, ἐκ τῆς ἀνάγκης καθήκοντος παραπλησίου πρὸς αὐτὸ, τὸ ὁποῖον ἐπροτάθη σήμερον νὰ γένηται. Ὑπῆρχεν εἰδικὸς νόμος κανονίζων τὴν περίπτωσιν ταύτην καὶ τὴν θεραπείαν, οὗτος ἦτο ὁ περὶ σχέσεως τῶν νομοθετικῶν σωμάτων πρὸς ἄλληλα, καὶ πρὸς τὴν βασιλικὴν ἀρχήν. Ὑπάρχουσιν ἐν τῷ περιβόλῳ τούτῳ πολλοὶ, οἵτινες ἐνθυμοῦνται καλλίτερον ἐμοῦ, καὶ οἵτινες γνωρίζουσι καλλίτερον ἐμοῦ τὰς συζητήσεις, αἵτινες ἔλαβον χώραν κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην τοῦ 1830, κατὰ τὴν ψήφισιν καὶ ἔκδοσιν τοῦ γαλλικοῦ νόμου τούτου· εἰς ἡμᾶς, ὅτε εἰσήχθη τὸ συνταγματικὸν πολίτευμα, δὲν ἐπληρώθη ἡ ἀνάγκη αὕτη διὰ νόμου, ἑπομένως δὲν ὑπάρχουν κανονισμέναι αἱ περιπτώσεις, κατὰ τὰς ὁποίας λαμβάνουσι χώραν ἀνακοινώσεις παραπλήσιαι, οὐδὲ ὁ τρόπος κατὰ τὸν ὁποῖον, κατὰ γενικὸν κανόνα, πρέπει νὰ γίνωνται. Ὁ κανονισμὸς τοῦ 1844 τῆς Βουλῆς, περιέλαβε διάταξιν ἀφῃρημένην, διὰ τῆς ὁποίας εἶπεν, ὅτι, ἄν ποτε προτεθῇ ἀνάγκη μεγάλης πρεσβεύσεως, αὕτη γίνεται οὕτω πως· ἀλλὰ κατὰ ποίαν ἐποχὴν, εἰς ποίας περιστάσεις, ὑπάρχει ἀνάγκη μεγάλης πρεσβεύσεως; πρὸς θεραπείαν τίνων ἀναγκῶν; ὁ κανονισμὸς οὐδὲ τοῦ 1844, οὐδὲ τῆς Συνελεύσεως τοῦ 1862, οὐδὲ τῆς Βουλῆς τοῦ 1865 διέλαβεν· ὁ κανονισμὸς ἡμῶν ἔχει κεφάλαιον περὶ τῶν πρεσβεύσεων πρὸς τὸν βασιλέα ἐκ δύω ἄρθρων, ὧν τὸ μὲν κανονίζει πῶς σχηματίζεται ἡ μεγάλη πρέσβευσις, τὸ δὲ κανονίζει ὅτι τὸ προεδρεῖον τῆς Βουλῆς, εὐθὺς ὡς ἐκλεχθῇ, παρουσιάζεται εἰς τὸν βασιλέα καὶ ἀναγγέλλει τὴν ἐκλογήν του. Οὐδὲν δ’ ἄλλο διὰ τοῦ ἰσχύοντος κανονισμοῦ διετάχθη, οὐδὲ περὶ τοῦ πότε ἀποστέλλονται αἱ μεγάλαι πρεσβεύσεις, οὐδὲ περὶ τοῦ πῶς πληροῦνται ἀνάγκαι ὡς ἡ προκειμένη. Βλέπετε ὅτι δὲν ὑπάρχει ὡρισμένος κανὼν, ἀλλ’ ἑκάστοτε ἡ Βουλὴ δι’ εἰδικῶν ἀποφάσεων παραδέχεται τοῦτον ἢ ἐκεῖνον τὸν τρόπον· ἂς ᾖναι δὲ βεβαία ὅτι, ὅπως ἐπροτάθη σήμερον, δὲν ἀθετεῖται οὐδεμία τοῦ κανονισμοῦ διάταξις, καὶ δὲν ἀνατρέπεται οὐδὲν συνταγματικὸν ἔθιμον. Ἀλλὰ τώρα γεννᾶται καὶ ἑτέρα ἀπορία, τὴν ὁποίαν ὑπέβαλεν ὁ ἔντιμος φίλος Πετιμεζᾶς, ὅτι τὸ μέσον τῆς δι’ ἐπιστολῆς ἀνακοινώσεως πρὸς τὴν Μεγαλειότητά του δὲν εἶναι ἐπαρκές. Ὑπάρχουν κατὰ φυσικὴν ἀνάγκην τῶν συμβεβηκότων δύο περιστάσεις, ἡ περίστασις κατὰ τὴν ὁποίαν αἱ ἄλλαι ἐν τῇ πολιτείᾳ ἐξουσίαι, ὑπάρχουν ἐν τῷ αὐτῷ τόπῳ, ἐν ᾧ συνεδριάζει ἡ Βουλὴ, καὶ ἡ περίστασις καθ’ ἣν εἶναι ἀποῦσαι· ἂν ὁ Βασιλεὺς ἦτο παρὼν ἐν Ἀθήναις, βεβαίως ἡ πρότασις τοῦ κυρίου Πετιμεζᾶ ἦτον ὀρθὴ, ἡ δὲ μεγάλη πρέσβευσις, ἦτο τὸ μόνον μέσον διὰ τοῦ ὁποίου ἡ Βουλὴ ἠδύνατο νὰ ἐκφράσῃ τὰ αἰσθήματά της πρὸς τὴν Μεγαλειότητά του· ἀλλ’ ὅταν ὁ Βασιλεὺς δὲν ᾖναι παρὼν, ὅταν αἱ ἐργασίαι τῆς Βουλῆς, αἱ ὁποῖαι ἤρξαντο πρὸ μικροῦ, ἀλλ’ ἀκόμη δὲν ἤρχισαν πράγματι, ἀπαιτῶσι τὴν παρουσίαν τῶν μελῶν αὐτῆς εἰς τὰς θέσεις των, διὰ νὰ δυνηθῇ ἡ Βουλὴ νὰ προβῇ εἰς τὴν ἐκπλήρωσιν τῶν ἔργων της, δὲν βλέπω οὐδὲν ἄτοπον, ἂν ὁ πρόεδρος διερμηνεύων τὸ φρόνημα τῆς Βουλῆς, ἐκφράσῃ παρὰ τῷ Βασιλεῖ δι’ ἐπιστολῆς τὰς συγχαρητηρίους εὐχάς. Ἂν ἡ Βουλὴ θέλει κατόπιν νὰ στείλῃ πρέσβευσιν, οὐδὲν τὸ κωλύον. Ταῦτα ἐνόμισα ὅτι εἶχον καθῆκον νὰ σᾶς ἐκθέσω.

§20ΑΘ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Παρακαλῶ, κύριε πρόεδρε.

§21ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶναι τρίτη φορά.

§22ΑΘ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Εἶναι δεύτερον ζήτημα τοῦτο· ἐγὼ θὰ συμφωνήσω μὲ τὸν κύριον....

§23ΕΥΘΥΜΙΟΠΟΥΛΟΣ. Νὰ τηρηθῇ ὁ κανονισμός· νὰ ἐρωτηθῇ τὸ σῶμα ἂν πρέπει νὰ ἀγορεύσῃ ὁ κύριος Πετιμεζᾶς καὶ τρίτην φοράν.

§24ΑΘ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Εἶναι δευτέρα πρότασις· ἐγὼ θὰ σᾶς εἴπω ὅτι συμφωνῶ μὲ τὸν κύριον.....

§25ΕΥΘΥΜΙΟΠΟΥΛΟΣ. Νὰ τηρηθῇ ὁ κανονισμὸς, κύριε πρόεδρε, νὰ ἐρωτηθῇ τὸ Σῶμα.

§26ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὅταν γίνεται λόγος περὶ κανονισμοῦ παύει πᾶσα ἄλλη πρότασις.

§27ΑΘ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἐγὼ εἶπον ὅτι συμφωνῶ πληρέστατα, ἀλλ’ ἡ συγχαρητήριος ἐπιστολὴ νὰ γίνῃ ἀπὸ τὸ προεδρεῖον καὶ τὴν μεγάλην πρέσβευσιν κληρωθησομένην.

§28Λ. ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Μάλιστα εἰς τὸ τέλος νὰ λέγῃ, ἐπιφυλάσσεται νὰ συγχαρῇ καὶ προσωπικῶς.

§29Θ. Α. ΖΑΪΜΗΣ (πρωθυπουργός). Κύριοι, δὲν ἤμην ἐξ ἀρχῆς εἰς τὴν συζήτησιν περὶ ἀντικειμένου, τὸ ὁποῖον δὲν ἐπίστευον, ὅτι ἤθελε διεγείρει συζήτησιν, καὶ συζήτησιν ἐκτεταμένην. Ἡ Βουλὴ ἐπρόκειτο ἁπλῶς νὰ ἐκπληρώσῃ ἓν καθῆκον ἁβροφροσύνης πρὸς τὸν ἀνώτατον ἄρχοντα· ὁ τρόπος, ὁ ὁποῖος ὑπεδείχθη παρὰ τοῦ κυρίου προέδρου, ἦτον ὁ μόνος τρόπος, ὅστις εἶναι δυνατὸς σήμερον ἕνεκα τῆς ἀπουσίας τῆς Αὐτοῦ Μεγαλειότητος. Ἐννοῶ κάλλιστα ὅτι ὁ πρόεδρος, ὅστις κατὰ τὸν κανονισμὸν διερμηνεύει τὸ αἴσθημα τῆς Βουλῆς, ἐννοῶ ὅτι ἠδύνατο κάλλιστα ἐξ ὀνόματος τῆς Βουλῆς ν’ ἀποτείνῃ τὰς συγχαρητηρίους εὐχὰς αὐτῆς πρὸς τὸν Βασιλέα, ἐπὶ τῇ βαπτίσει τοῦ δευτέρου Βασιλόπαιδος. Ἀλλὰ, κύριοι, δὲν ἐννοῶ τὴν πρότασιν νὰ κληρωθῇ πρέσβευσις, ἥτις νὰ συγχαρῇ τὸν Βασιλέα· τοῦτο ἤθελεν εἶσθαι μάλιστα προσβλητικὸν, διότι ἡ πρέσβευσις κληροῦται διὰ νὰ παρουσιασθῇ προσωπικῶς ἐνώπιον τοῦ ἀνωτάτου ἄρχοντος· ἐπειδὴ δὲ ἡ πρέσβευσις δὲν δύναται νὰ παρουσιασθῇ προσωπικῶς, διότι ὁ Βασιλεὺς εἶναι εἰς τὴν Κέρκυραν, 10 δὲ μέλη ἀπόντα ἤθελον φέρει χαλάρωσιν εἰς τὰς ἐργασίας τῆς Βουλῆς, καὶ διὰ τοῦτο δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ μεταβῇ εἰς τὴν Κέρκυραν πρέσβευσις, ἡ κλήρωσις αὐτῆς δὲν ἔχει κανένα σκοπόν. Τὸ κατ’ ἐμὲ, θεωρῶ τοῦτο μάλιστα προσβλητικὸν νὰ ἐκλέξωμεν πρέσβευσιν, ἵνα γράψῃ τὴν ἐπιστολήν· εἶναι ἄηθες εἰς ὅλα τὰ συνταγματικὰ ἔθιμα καὶ τὰς παραδόσεις. Μόνον ὁ πρόεδρος δύναται ν’ ἀποτείνῃ τὰς συγχαρητηρίους εὐχὰς τῆς Βουλῆς πρὸς τὴν

Α. Μ.

§30ΔΑΓΡΕΣ. Θέλω νὰ προσθέσω κἄτι.

§31ΤΙΝΕΣ. Εἶναι περιττόν.

§32ΔΑΓΡΕΣ. Ὅτι ἔλαβε χώραν τοιοῦτον καὶ ἄλλοτε.

§33ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ἠξεύρομεν. — Ἔχει κανεὶς ἄλλος τὸν λόγον;

§34ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§35ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δέχεται ἡ Βουλὴ τὴν ἀποστολὴν συγχαρητηρίου ἐπιστολῆς ἐκ μέρους τοῦ προεδρείου τῆς Βουλῆς πρὸς τὸν Βασιλέα ἐπὶ τῇ βαπτίσει τοῦ δευτέρου Βασιλόπαιδος κατὰ τὴν πρότασιν τοῦ προέδρου, ναὶ ἢ ὄχι;

§36ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§37ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται σχεδὸν πάντες). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρχεται ἡ ἐκλογὴ τῆς ἐπιτροπῆς τῆς ἀποσταλησομένης εἰς Κόρινθον.

§38ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Πρὶν τούτου, κύριε πρόεδρε, ἔχω νὰ εἴπω τι. Ἔχω ἀνάγκην κατὰ τὴν συζήτησιν τῆς ἀπαντήσεως νὰ ἔχω τὰς ἑξῆς πληροφορίας ἐκ τοῦ ὑπουργείου τῆς Δικαιοσύνης· πόσοι δικασταὶ καὶ δικαστικοὶ ὑπάλληλοι, ἀνώτεροι· δηλ. ὄχι εἰρηνοδίκαι, ἐπαύθησαν, μετετέθησαν καὶ διωρίσθησαν ἐπὶ τοῦ ὑπουργείου τοῦ κυρίου Βούλγαρη, ἀφ’ ὅτου ἔλαβε τὴν ἐξουσίαν μέχρις ἀποπερατώσεως τῶν ἐκλογῶν, καὶ ἀπὸ περατώσεως τῶν ἐκλογῶν ἕως ὅτου τὸ ὑπουργεῖον ἐκεῖνο εἶχε τὴν ἐξουσίαν· ἔχω ἀνάγκην νὰ λάβω δευτέραν πληροφορίαν, πόσοι εἰρηνοδίκαι καὶ εἰρηνοδικειακοὶ ὑπάλληλοι, ἐπαύθησαν μετετέθησαν καὶ διωρίσθησαν κατὰ τὸ διάστημα αὐτό. Αὐτὴ εἶναι μία ἐργασία, ἥτις κατ’ ἐμὲ γίνεται πολὺ εὐκόλως, διότι ἀρκεῖ νὰ διατάξῃ ὁ ὑπουργὸς εἰς τὴν διεκπεραίωσιν καὶ μετ’ ὀλίγον ἡ ἐργασία αὕτη εἶναι τελειωμένη. Ἔχω δὲ πρὸς τούτοις ἀνάγκην, ἀλλὰ τοῦτο τὸ χωρίζω ἀπὸ τ’ ἄλλα, διότι ἴσως ἀπαιτεῖ ὀλίγον περισσοτέραν ἐργασίαν, νὰ μάθω, ἐὰν αἱ παύσεις, μεταθέσεις, διορισμοὶ ἐβασίζοντο εἰς προτάσεις τῶν ἁρμοδίων δικαστικῶν ἀρχῶν κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ νόμου.

§39ΤΙΝΕΣ. Ν’ ἀνακοινωθῇ τὸ πρακτικὸν τοῦτο εἰς τὸν ἁρμόδιον ὑπουργόν. Λοιπὸν τώρα ἔχομεν τὴν ἐκλογήν. (Γίνεται διὰ ψηφοδελτίων ψηφοφορία ὑπὸ τὴν ἐποπτείαν τοῦ Ἀντιπροέδρου κυρίου Κολιάτσου καὶ τῶν ψηφολεκτῶν Τζαμοπούλου καὶ Ῥούφου).

§40ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι, ἐψηφοφόρησαν ἐν ὅλῳ 112, ἑπτὰ ἠρνήθησαν ψῆφον, ἔλαβον δὲ ὁ κύριος Ῥοῦφος 80 ψήφους, ὁ κ. Σαφάκας 78, ὁ κ. Χριστόπουλος 77, ὁ κ. Ῥηγόπουλος 78, ὁ κ. Φλέσσας 78, ὁ κ. Ἀβέρωφ 78, ὁ κ. Μήτσας 78, ὁ κ. Καλαμογδάρτης 77, ὁ κ. Ταμπακόπουλος 78, ἐπιλαχόντες ὁ κ. Πανούσης 2, ὁ κύριος Σκαλτσᾶς 1, καὶ ὁ κ. Δαγρὲς 1, εὑρέθησαν δὲ καὶ λευκὰ ψηφοδέλτια 32. — Αὔριον θὰ ἔχωμεν συνεδρίασιν.

§41ΠΑΠΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐὰν εἶναι Βουλὴ, κύριε πρόεδρε, θὰ κάμω μίαν πρότασιν· ἐπειδὴ παρατηρῶ ὅτι πρέπει νὰ γίνῃ μία ἐξέλεγξις τῶν κυβερνητικῶν πράξεων ἀπὸ τοῦ 1864 καὶ ἐντεῦθεν, ὅ,τι ἐζήτησεν ὁ βουλευτὴς Ζακύνθου νὰ κατατεθῇ, παρακαλῶ νὰ γίνῃ δι’ ὅλους.

§42ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τίποτε ἀπὸ αὐτὰ δὲν ἀκούομεν τώρα, δὲν εἶναι ἀπαρτία. — Ὅσοι εἶσθε παρόντες, κύριοι, σᾶς παρακαλῶ αὔριον νὰ γίνῃ συνεδρίασις καὶ νὰ γίνῃ ἀπαρτία διὰ νὰ ἀναγνωσθῶσι τὰ πρακτικά. Λύεται ἡ συνεδρίασις. (Ὥρα 11 10|60.)