1868.12.09

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 19

Τῆς 9 Δεκεμβρίου 1868.

(Δευτέρα).

Ὥρα 1 Μ. Μ. Μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν τοῦ ὀνομαστικοῦ καταλόγου εὑρεθείσης ἐν ἀπαρτίᾳ τῆς Βουλῆς, ἀνεγνώσθησαν τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως.

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μία μικρὰ διόρθωσις θὰ γίνῃ εἰς τὰ πρακτικά. Ἡ πρότασις, τὴν ὁποίαν ὑποστηρίζει ὁ κ. Μαυρομμάτης, δὲν ἦτο ἐδική του πρότασις μόνον· ἀντὶ τοῦ «ὑποβληθέντος» θὰ τεθῇ «ὑποστηριχθέντος ὑπὸ τοῦ κ. Μαυρομμάτη».

§2ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις ἐπὶ τῶν πρακτικῶν;

§4ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§5ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κ. πρόεδρε, διὰ τὴν πρότασιν ἐκείνην ἐθεωρήθη ὅτι ἔγεινε πρώτη ἀνάγνωσις;

§6ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα.

§7ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ν’ ἀναγνωσθῇ διὰ δευτέραν φορὰν σήμερον.

§8ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μᾶς παρουσιάσθησαν προτάσεις καὶ τροπολογίαι διάφοροι. Περὶ ἀναδιοργανώσεως τῆς στρατιωτικῆς σχολῆς. (Ἀναγινώσκεται). «Ἄρθρον μοναδικόν. Ἡ Κυβέρνησις ὑποχρεοῦται ἐντὸς τοῦ μηνὸς Ἰανουαρίου τοῦ ἔτους 1869 νὰ διοργανίσῃ ἐκ νέου τὴν στρατιωτικὴν σχολήν. Ἐν Ἀθήναις, τῇ 9 δεκεμβρίου 1868.

Ὁ βουλευτὴς Τριχωνίας

Γ. ΣΤΑΪΚΟΣ».

§9ΤΙΝΕΣ. Εἰς τὴν ἐπιτροπήν.

§10ΕΤΕΡΟΙ. Ὄχι. (θόρυβος).

§11ΔΟΣΙΟΣ. Τὸν κανονικὸν δρόμον. Δὲν εἶναι ὅλα κατεπείγοντα· μόνον ὅσα ἡ Κυβέρνησις θεωρήσῃ ἀναγκαῖα, αὐτὰ δύνανται νὰ θεωρηθῶσι κατεπείγοντα.

§12ΣΤΑΪΚΟΣ. Ἂς τυπωθῇ, κ. πρόεδρε.

§13ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ πρότασις θὰ τυπωθῇ, θὰ διανεμηθῇ καὶ τότε θὰ ἀποφασίσῃ ἡ Βουλή. Ἑτέρα πρότασις τῶν κ. κ. Λιμπεροπούλου, Νικολαΐδου, Πετραλιᾶ, Φλέσσα καὶ Μοναστηριώτου. (Ἀναγινώσκεται). «Ἄρθρον μοναδικόν. Ὅστις τῶν πολιτῶν Ἑλλήνων, κατοικῶν ἐν Ἑλλάδι, καταλιμπάνει αὐτὴν ἐν καιρῷ πολέμου, οὗτινος ἀρχὴ εἶναι ἡ διακοπὴ τῶν σχέσεων, καὶ μεταβαίνει εἰς τὴν ἀλλοδαπὴν ἢ τὰς ἐν οὐδετερότητι διατελούσας νήσους Κερκύρας καὶ Παξῶν, εἶναι προδότης τῆς πατρίδος καὶ τιμωρεῖται μὲ θάνατον· ἡ δὲ κινητὴ καὶ ἀκίνητος αὐτοῦ περιουσία δημεύεται καὶ ἐκποιεῖται ὑπὲρ τῶν ἐξόδων τοῦ πολέμου. Ἡ πρᾶξις αὕτη δὲν ὑπόκειται εἰς παραγραφήν. Ἐν Ἀθήναις, τῇ 9 Νοεμβρίου 1868. Οἱ βουλευταὶ Κ. Λιμπερόπουλος Α. Πετραλιᾶς Α. Μοναστηριώτης Δ. Νικολαΐδης Ι. Ν. Φλέσσας.» Ἡ πρότασις θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ.

§14ΤΙΝΕΣ. Ὄχι, νὰ γίνῃ πρώτη ἀνάγνωσις.

§15ΚΑΤΣΑΝΔΡΗΣ. Κ. πρόεδρε, νὰ ἐρωτηθῇ ἡ Βουλὴ, ἐὰν θεωρῇ τὴν πρότασιν ταύτην κατεπείγουσαν, καὶ νὰ θεωρηθῇ ὡς πρώτη ἀνάγνωσις (θόρυβος).

§16ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι βουλευταὶ, κατὰ τὸν κανονισμὸν πρέπει νὰ τυπωθῇ, νὰ διανεμηθῇ καὶ τότε θ’ ἀποφασίσῃ ἡ Βουλὴ, ἐὰν ᾖναι κατεπείγουσα ἢ μή.

§17ΟΙΚΟΝΟΜΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ Βουλὴ ἀπεφάσισε προχθὲς διὰ τὸ νομοσχέδιον τοῦ δανείου ὡς πρὸς τὸν πόλεμον· λοιπὸν νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν καὶ αὐτὸ, διότι θὰ φύγουν οἱ βουλευταὶ ἀπὸ τοῦδε.

§18ΚΑΤΣΑΝΔΡΗΣ. Κ. πρόεδρε, ἐγένοντο τρεῖς συζητήσεις πραγματικῶς σπουδαῖαι, καὶ ὅλων αἱ ἰδέαι ἐξεφράσθησαν· καὶ τοῦτο, διότι ὑπάρχουν κρίσιμοι περιστάσεις διὰ τὴν πατρίδα. Εἴπομεν λοιπὸν, ὅτι ὁ κανονισμὸς δὲν πρέπει νὰ ἰσχύσῃ διὰ τὰς προτάσεις ἐκείνας, αἱ ὁποῖαι πράγματι συντελοῦσι διὰ τὸν σκοπὸν αὐτόν. Παρουσιάζεται τώρα αὐτὴ ἡ πρότασις, καὶ αὐτὴ τί ἀποβλέπει; Ἀφορᾷ τὸν πόλεμον καὶ λέγει, ὅποιος ἐκ τῶν Ἑλλήνων θέλει νὰ φύγῃ τὸν πόλεμον, αὐτὸς ἐννοεῖται ὅτι δὲν εἶμαι σύμφωνος νὰ καταδικασθῇ εἰς θάνατον, καὶ θὰ φέρωμεν τροποποιήσεις· ἀλλὰ πρέπει νὰ ἐρωτηθῇ ἡ Βουλή, ἐὰν ἡ παροῦσα πρότασις ᾖναι διὰ τὰς παρούσας περιστάσεις ἢ οὔ· ἐὰν δὲ ᾖναι, νὰ θεωρηθῇ κατεπείγουσα, ν’ ἀναγνωσθῇ διὰ πρώτην φορὰν καὶ νὰ τυπωθῇ διὰ τὴν δευτέραν ἀνάγνωσιν.

§19ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι βουλευταί, ἐγὼ ἔκαμα τὴν παρατήρησιν, διότι ὁ κανονισμὸς τὸ ἀπαγορεύει· ἐὰν ὅμως ἡ Βουλὴ θέλῃ ν’ ἀναγνωσθῇ καὶ συζητηθῇ κατὰ πρώτην φορὰν σήμερον, ἠμπορεῖ νὰ τὸ ἀποφασίσῃ. Ὁ κ. Μαυρομμάτης ἐζήτησε τὸν λόγον.

§20ΑΥΓΕΡΙΝΟΣ. Μὰ δι’ ὄνομα Θεοῦ! ἀντίκειται προφανῶς εἰς τὸ Σύνταγμα, εἶναι περιορισμὸς τῆς προσωπικῆς ἐλευθερίας καὶ δήμευσις τῆς περιουσίας.

§21ΜΑΥΡΟΜΜΑΤΗΣ. Κ. Πρόεδρε, ἐκτιμῶ τὰ αἰσθήματα, ἀπὸ τὰ ὁποῖα ὡρμήθησαν οἱ ὑποβαλόντες τὴν πρότασιν. Εἶναι αἰσθήματα ἀνθρώπων, οἱ ὁποῖοι εἶναι διατεθειμένοι νὰ ἐκπληρώσουν τὸ καθῆκόν των ἐν αὐταῖς ταῖς κρισίμοις περιστάσεσιν. Ἀλλὰ κατ’ αὐτῆς τῆς προτάσεως καὶ ἴσως ἴσως καὶ κατὰ τῶν ἐκτάκτων μέτρων εἶμαι ἐναντίος, διότι, κ. πρόεδρε, ὡς ἐῤῥέθη ἀπὸ τοῦ βήματος, ὁ πόλεμος αὐτὸς θ’ ἀντλήσῃ τὰς δυνάμεις του ἀπὸ τὸν πατριωτισμὸν τῶν Ἑλλήνων. Ὁ πατριωτισμὸς πρέπει νὰ ᾖναι αὐθόρμητος, δὲν πρέπει νὰ ἐπιβληθῇ εἰς αὐτὸν βίᾳ. Δι’ αὐτὸν τὸν λόγον δὲν πρέπει οὐδὲ νὰ προταθῇ, ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ ἐπιβληθῇ εἰς τὸν Ἕλληνα ὁ πατριωτισμὸς διὰ νόμου. Ἤθελα λοιπὸν παρακαλέσει τὴν Βουλὴν ν’ ἀποῤῥίψῃ τὴν πρότασιν ταύτην.

§22ΜΑΚΡΗΣ. Κ. πρόεδρε, καὶ εἰς τοὺς ἀρχαίους χρόνους ὑπῆρχε λέξις ὡρισμένη, καὶ ὠνομάζοντο ῥιψάσπιδες ἢ ὅπως ἄλλως οἱ ἐγκαταλείποντες ἐν ὥρᾳ κινδύνου τὴν πατρίδα των. Δὲν ἐνόησάν ποτε οἱ πολῖται τῶν ἐπαρχιῶν νὰ προσφέρωσι τὰς ἐπαρχίας των ὁλοκαύτωμα, τὰ σώματά των εἰς στρατολογίαν, καὶ ἐν ὥρᾳ κινδύνου νὰ εὑρεθῶσιν ἄνθρωποι νὰ ἐγκαταλίπωσι τὴν πατρίδα των, καὶ νὰ γράφωσι τὸ συνήθως περιαδόμενον κατὰ τὴν ἐπανάστασιν· «ἢ ὅλοι νὰ χαθῆτε ἢ ὅλοι νὰ ἐλευθερωθῶμεν.» Ἐννοῶ, ὅτι πρέπει νὰ ὑποστῇ τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ ὅλην τὴν βάσανον τὴν ὀφειλομένην, καὶ δὲν ἐννοῶ μάλιστα νὰ ἐξαιρεθῇ ἡ Κέρκυρα τῆς κατηγορίας αὐτῆς, διότι εἶναι ἐντὸς τοῦ ἔθνους. Ἐννοῶ νὰ ὑποβληθῶσιν εἰς τὴν κατηγορίαν αὐτὴν οἱ δυνάμενοι νὰ φέρωσιν ὅπλα· δὲν ἐννοῶ νὰ γίνῃ καταφύγιον διὰ τοὺς ἀνικάνους, διὰ τοὺς γέροντας, διὰ τοὺς ὑπερήλικας.

§23ΤΙΝΕΣ. Διὰ τὰς γυναίκας;

§24ΜΑΚΡΗΣ. Δὲν εἶμαι σύμφωνος νὰ κηρυχθῇ κατεπεῖγον καὶ νὰ γίνῃ πρώτη ἀνάγνωσις, ἀλλὰ πρέπει νὰ διέλθῃ ὅλην τὴν βάσανον, τὴν ὁποίαν ἀπαιτεῖ ὁ κανονισμός, καὶ τότε μετὰ ὥριμον σκέψιν ν’ ἀποφασίσωμεν τί εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπιβληθῇ. Ἀπὸ τοῦ 18ου μέχρι τοῦ 40ου, ἢ ὅλαι αἱ ἡλικίαι πρέπει νὰ ὑποβληθῶσι· διὰ τοῦτο λοιπὸν ἐπιμένω νὰ παραπεμφθῇ εἰς τὴν ἐπιτροπὴν καὶ νὰ συζητηθῇ.

§25ΔΑΓΡΕΣ. Ἀλλὰ πότε νὰ συζητηθῇ; εἰς τὴν ἄλλην σύνοδον;

§26ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν θὰ ἐρωτήσω τὴν Βουλήν.

§27ΔΑΓΡΕΣ. Κύριε πρόεδρε, θὰ μὲ συγχωρήσητε νὰ εἴπω καὶ ἐγὼ δύω λέξεις. Ὁποιανδήποτε τροποποίησιν ἠμπορεῖ νὰ ὑποστῇ ἡ πρότασις αὕτη, ἀλλ’ ἐγὼ ἐννοῶ νὰ συζητηθῇ πρὶν ἡ Βουλὴ ἀποχωρήσῃ ἐντεῦθεν. Δὲν εἶναι ἐξευτελιστικὴ ἡ πρότασις αὕτη· ἡ κοινωνία, τὸ ἔθνος, ἡ πατρὶς ἔχει τὸ δικαίωμα ν’ ἀπαιτήσῃ ἀπὸ τὰ τέκνα της ὑπεράσπισιν. Ὅταν τὰ τέκνα της τὴν ἐγκαταλείπουν ἐν ὥρᾳ κινδύνου, δύναται νὰ τὰ ἀποκηρύξῃ καὶ νὰ τὰ ἀποκαλέσῃ προδότας καὶ ἀτίμους καὶ νὰ μὴ τὰ θεωρῇ Ἕλληνας. Οἱ νόμοι καὶ τὰ νομοθετήματα δὲν ἔγεινάν ποτε διὰ τοὺς πατριώτας, ἔγειναν διὰ τοὺς δειλούς, διὰ τοὺς προδότας. Λοιπὸν ἐὰν ᾖναι δυνατὸν νὰ διαρκέσῃ ἐπὶ τρεῖς ἡμέρας ἀκόμη ἡ Βουλή, τότε, μάλιστα, νὰ ὑποστῇ ὅλας τὰς διατυπώσεις· ἄλλως, νὰ θεωρηθῇ ὡς πρώτη ἀνάγνωσις σήμερον.

§28ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι νὰ ἀναγνωσθῇ σήμερον καὶ νὰ συζητηθῇ κατὰ πρώτην φορὰν ἡ πρότασις αὕτη νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται πολλοί). Τὸ προεδρεῖον ἀμφιβάλλει· καθήσατε νὰ ἐρωτήσω τὸ ἀνάπαλιν.

§29ΣΠΥΡΟΠΟΥΛΟΣ ΚΑΙ ΕΤΕΡΟΙ. Δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως, κ. πρόεδρε (θόρυβος).

§30ΤΙΝΕΣ. Τὸ ἀνάπαλιν.

§31ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Κύριε πρόεδρε, παρακαλοῦμεν· δὲν ἔχομεν σκοπὸν νὰ φύγωμεν, ἀλλ’ ἡ πρότασις εἶναι ἐναντία τοῦ συντάγματος (θόρυβος).

§32ΠΕΤΡΑΛΙΑΣ. Αὔριον φεύγουν οἱ.... καὶ ἔρχονται οἱ Τοῦρκοι· ἐδὼ θὰ ἀποθάνωμεν ὅλοι (θόρυβος).

§33ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε πρόεδρε, εἶναι μία πρότασις, ἡ ὁποία προσβάλλει τὸν πατριωτισμὸν ὅλων τῶν Ἑλλήνων (θόρυβος).

§34ΠΕΤΡΑΛΙΑΣ. Δὲν τὸν προσβάλλει.

§35ΖΕΡΒΑΣ. Τότε λοιπόν, κ. πρόεδρε, ὁ ποινικὸς νόμος προσβάλλει τὴν τιμὴν τῶν Ἑλλήνων (θόρυβος).

§36ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Καθήσατε, κ. βουλευταί, ἡσυχάσατε· ὁ κ. Κρεστενίτης ἔχει τὸν λόγον.

§37ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Κύριε πρόεδρε, καὶ πάλιν εὔχομαι νὰ παραπεμφθῇ ἡ πρότασις αὕτη.....

§38ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ πατριωτισμὸς δὲν ἐπιβάλλεται· ἐμπνέεται, εἶναι αὐθόρμητος.

§39ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Παρακαλῶ· καὶ ὅσοι ψηφίσωμεν νὰ μὴ γίνῃ ἡ πρώτη συζήτησις πρὶν τυπωθῇ, δὲν ἐννοοῦμεν, ὅτι δὲν θέλομεν τὸ νομοσχέδιον, παρὰ θέλομεν νὰ γίνῃ μετὰ ὥριμον σκέψιν (θόρυβος.)

§40ΠΕΤΡΑΛΙΑΣ. Μετ’ ὀλίγας ἡμέρας ἠμπορεῖ νὰ μὴ ᾖναι ἡ Βουλὴ ἐδῶ· εἶναι κατεπεῖγον· ἡ πρότασις εἶναι πατριωτικωτάτη (θόρυβος).

§41ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Καθήσατε, κύριοι βουλευταί, ἡσυχάσατε.

§42ΑΥΓΕΡΙΝΟΣ. Κύριε πρόεδρε, ἐν ὅσῳ δὲν γίνῃ τάξις νὰ καθήσουν ὅλοι οἱ βουλευταὶ κάτω, πάντοτε αὐτὰ θὰ γίνωνται· ὅταν σηκωθῶμεν ὅλοι, τότε τί θὰ γίνῃ; ὁρίστε καὶ ἐγὼ ὀρθός.

§43ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Οὔτε εἶδον τὴν ὑπὸ συζήτησιν πρότασιν, οὔτε ἔλαβον καιρὸν νὰ σκεφθῶ τὸ περιεχόμενον αὐτῆς (θόρυβος), ἴσως δέ, ὅταν συζητηθῇ κατ’ οὐσίαν, καὶ νὰ τὴν καταψηφίσω. Ἀλλ’ ἐπειδὴ ἡ πρότασις ἔχει σχέσιν μὲ τὰς παρούσας περιστάσεις, ἐπειδὴ εἶναι ἐνδεχόμενον νὰ λήξῃ ἡ σύνοδος μετ’ ὀλίγας ἡμέρας, νομίζω, ὅτι δὲν εἶναι δίκαιον, ἀφοῦ ἔρχονται τόσοι συνάδελφοι ἡμῶν καὶ ὑποβάλλουν αὐτὴν τὴν πρότασιν καὶ τὴν θεωροῦν ὡς κατεπείγουσαν, νομίζω, ὅτι δὲν εἶναι δίκαιον νὰ τοὺς ἀρνηθῶμεν τὴν συζήτησιν. Ἑπομένως φρονῶ, ὅτι πρέπει νὰ παραδεχθῶμεν τὴν πρότασιν εἰς πρώτην συζήτησιν, ἐπιφυλαττομένου ἑκάστου κατόπιν νὰ τὴν ἐπιψηφίσῃ ἢ καταψηφίσῃ. Διὰ τοῦτο εἶμαι ὑπὲρ τοῦ κατεπείγοντος.

§44ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπιθυμεῖ λοιπὸν ἡ Βουλὴ ν’ ἀναγνωσθῇ τώρα;

§45ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§46ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἰδοὺ ἡ πρότασις....

§47ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Νὰ ἐρωτηθῇ ἡ Βουλὴ πρῶτον, ἂν τὴν θεωρῇ κατεπείγουσαν.

§48ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ κατεπεῖγον νὰ ἐγερθῶσιν· (ἀμφίβολον τὸ ἀποτέλεσμα). Θὰ ἐρωτήσω τὸ ἀνάπαλιν. Οἱ μὴ παραδεχόμενοι τὸ κατεπεῖγον νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται ὀλίγοι). Παρεδέχθη τὸ κατεπεῖγον. Ἀκούσατε τὴν πρότασιν. (Ἀναγινώσκεται αὖθις).

§49Θ. ΚΟΛΟΚΟΤΡΩΝΗΣ. Ζητῶ τὸν λόγον ἐπ’ αὐτοῦ. Κύριοι, τὸ βέβαιον εἶναι, ὅτι αἱ περιστάσεις τῆς πατρίδος εἶναι κρίσιμοι, εἴτε γίνῃ πόλεμος εἴτε μὴ, διότι καὶ ἐσωτερικῶς εἴμεθα εἰς ἀθλίαν κατάστασιν· νομίζω ὅμως, ὅτι ἡ πρότασις αὕτη δὲν πραγματοποιεῖται, ἵνα μὴ εἴπω τι περισσότερον. Τί θέλετε; ὅταν τελειώσουν αἱ περιστάσεις, νὰ ἔχωμεν αἰωνίως δίκας καὶ ἀντεγκλήσεις; Εἶναι ἄτιμος ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος φεύγει ἀπὸ τὴν πατρίδα του κατὰ τὰς κρισίμους περιστάσεις, ἀλλὰ τοῦτο εἶναι ἀπ’ ἐκεῖνα τὰ ἐγκλήματα, εἰς τὰ ὁποῖα δὲν ἐπιβάλλεται ποινή. Ἀρκεῖ ἡ ἀτιμία, ἡ ὁποία μένει εἰς ἐκεῖνον, ὁ ὁποῖος θὰ φύγῃ.

§50ΦΛΕΣΣΑΣ. Δὲν τὸν θέλω ὅμως πλέον νὰ γυρίσῃ ὀπίσω.

§51ΚΟΛΟΚΟΤΡΩΝΗΣ. Ἐὰν, κύριοι, μετὰ τὴν παρέλευσιν τῶν περιστάσεων ἔχωμεν Βουλὴν ἐπίσης ὡς αὐτὴν, συναισθανομένην τὸ καθῆκόν της, βεβαίως ὁ ἄτιμος δὲν θὰ ἔλθῃ νὰ μᾶς καβαλικεύσῃ· ἐὰν ὅμως ἔχωμεν Βουλὴν ἀθλίαν καὶ ἐλεεινὴν, θὰ ἔλθῃ.

§52ΦΛΕΣΣΑΣ. Παρατηρῆστε τὰ ψηφίσματα τῶν Συνελεύσεων τῆς Ἑλλάδος.

§53ΚΟΛΟΚΟΤΡΩΝΗΣ. Ἂς μοὶ συγχωρήσῃ ὁ κ. Φλέσσας, (διότι εἶναι ἀγωνιστὴς καὶ εἶμαι βέβαιος, ὅτι ὡς ἄλλοτε καὶ σήμερον θέλει ἐκπληρώσει τὸ καθῆκόν του), νὰ τοῦ εἴπω, ὅτι ἀπὸ ἡμᾶς αὐτοὺς ἐξαρτᾶται καὶ μετὰ τὴν παρέλευσιν τῶν περιστάσεων καὶ ἀπ’ αὐτῆς τῆς στιγμῆς τὸ τοιοῦτον. Εἶμαι κατὰ τῆς προτάσεως.

§54ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι)· παρεδέχθη. Ὑπάρχει ἑτέρα πρότασις νόμου, ἡ ἑξῆς· «Ἄρθρ. 1. Κηρυχθέντος πολέμου, ἀπαλλάσσονται πάσης δημοσίας ἢ δημοτικῆς ὑπηρεσίας, ἐξαιρουμένης τῆς στρατιωτικῆς, πάντες οἱ μὴ ἔχοντες ἡλικίαν ἑξήκοντα ἐτῶν. Ἄρθρ. 2. Οὐδεὶς, ἔχων ἡλικίαν κατωτέραν τῶν 60 ἐτῶν, δύναται νὰ διορισθῇ ἢ ἐκλεχθῇ εἰς δημοσίαν ἢ δημοτικὴν ὑπηρεσίαν, ἢ νὰ λάβῃ σύνταξιν οἱανδήποτε, ἐὰν δὲν ἀποδείξῃ δι’ ἐπισήμων ἐγγράφων τῆς ὑπηρεσίας του, ὅτι ὑπηρέτησε στρατιωτικῶς τὴν πατρίδα ὁπωσδήποτε. Ἄρθρ. 3. Ἐν ὅσῳ τὸ ἔθνος διατελεῖ ἐν πολέμῳ μετ’ ἄλλου τινὸς κράτους, τὰ γυμνάσια καὶ τὸ πανεπιστήμιον μένουν κατάκλειστα. Ἄρθρ. 4. Ἐξαιροῦνται τοῦ πρώτου ἄρθρου οἱ ὑπουργοὶ καὶ ὁ κλῆρος. Ἐν Ἀθήναις, τῇ 9 Δεκεμβρίου 1868.

Ὁ βουλευτὴς Ἑρμιονίδος

Α. ΖΕΡΒΑΣ.»

§55ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Εἶναι ἀπαράδεκτος.

§56ΖΕΡΒΑΣ. Ἰδοὺ ὁ λόγος τῆς προτάσεώς μου· ἐν ἀρχῇ τοῦ πολέμου τοῦ 1821 ὁ λαὸς τῆς Ἑλλάδος ἦτον ὅλος στρατὸς, οἱ κάτοικοι πανταχοῦ ἔλαβον τὰ ὅπλα καὶ ἔφεραν τὸ ἀποτέλεσμα, τὸ ὁποῖον γνωρίζετε· ἀλλὰ κατόπιν, ἀφοῦ ἔπαυσεν ὁ ἀγὼν, ἦλθον καὶ ἐπλημμύρησαν τὴν Ἑλλάδα ὅλοι οἱ τυχοδιῶκται τῶν ἑλληνικῶν μερῶν καὶ ἐχώθησαν εἰς τὰς θέσεις καὶ ἔγειναν συνταξιοῦχοι.... (θόρυβος). Σήμερον εὑρισκόμεθα εἰς τὴν αὐτὴν κατάστασιν. Ὁ πόλεμος, τὸν ὁποῖον θ’ ἀναλάβωμεν, δὲν θὰ ᾖναι πόλεμος τακτικὸς κατὰ τακτικῶν· θὰ ᾖναι ἐξέγερσις παντὸς τοῦ ἑλληνισμοῦ κατὰ τῶν βαρβάρων καὶ πρέπει ὅλοι νὰ συντρέξωμεν. Ἐννοῶ διὰ τῆς προτάσεως αὐτῆς νὰ μείνουν διὰ τὴν δημοσίαν ὑπηρεσίαν μόνον οἱ γέροντες, οἱ μὴ δυνάμενοι νὰ φέρουν ὅπλα, οἱ δὲ νέοι νὰ μὴ κάθηνται νὰ πέρνουν 200 καὶ 300 δραχμάς. Ἅμα τελειώσῃ, ὅστις θέλει γίνεται ὑπάλληλος, ἀρκεῖ ν’ ἀποδείξῃ, ὅτι κατετάχθη εἰς τὸν στρατὸν καὶ ὑπηρέτησε τὴν πατρίδα (θόρυβος).

§57ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Προτείνεται τὸ κατεπεῖγον ἵνα ἀναγνωσθῇ διὰ πρώτην φοράν. Οἱ παραδεχόμενοι νὰ ἐγερθῶσιν, (οὐδεὶς ἐγείρεται). Ἀπεῤῥίφθη. Ὑπάρχει ἑτέρα πρότασις, ἡ ἑξῆς· «Ἄρθρ. 1. Χορηγεῖται ἐκ τοῦ δημοσίου ταμείου εἰς τὸν δῆμον Πειραιῶς διὰ τὸ ἔτος 1869 βοήθημα ἐκ δραχμῶν 5,500, ὑπὸ τὸν ὅρον ν’ ἀναλάβῃ ὁ δῆμος οὗτος νὰ διατηρήσῃ ἰδίαις δαπάναις κατὰ τὸ αὐτὸ ἔτος τὸ μέχρι τοῦδε ὑπάρχον ἐκεῖ Γυμνάσιον. Ἄρθρ. 2. Πρὸς τὸν σκοπὸν τοῦτον ἀνοίγεται παρὰ τῷ ὑπουργείῳ τῶν Ἐκκλησιαστικῶν καὶ τῆς δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως εἰδικὴ πίστωσις τῆς χρήσεως 1869, καταλογισθησομένη εἰς τὸν προϋπολογισμὸν αὐτοῦ ἐν Κεφ. Γʹ. ἄρθρ. 12. Ὁ παρὼν νόμος κλπ. Ἐν Ἀθήναις, τῇ 9 Δεκεμβρίου 1868. Οἱ βουλευταὶ Εὐϛ. Σῖμος, Α. Κατσανδρῆς, Σ. Σοῦτσος, Τιμ. Φιλήμων, Π. Κορωναῖος.» Ἐκτὸς τῆς προτάσεως αὐτῆς ὑπάρχει καὶ ἀναφορὰ διαφόρων κατοίκων Πειραιῶς, οἵτινες ζητοῦν συνδρομὴν, ἡ ἑξῆς· (Ἀναγινώσκεται ἡ ἀναφορά).

§58ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Εἶναι βέβαιον, ὅτι κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ ὑπουργείου τῆς Ἐκπαιδεύσεως ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη τὴν πρότασιν τοῦ νὰ χορηγηθῇ βοήθεια 6 χιλιάδων δραχμῶν· ἀλλ’ ἂν μὲ ἐρωτήσητε καλῶς, ἦτο ἴσως ἀμφιβολία κατὰ τὴν διάκρισιν τῆς ψηφοφορίας· διότι πολλοὶ εἶπον νὰ μὴ δεχθῶμεν μὲν τὸ κονδύλιον ὁλόκληρον ἐν τῷ προϋπολογισμῷ εἰς λογαριασμὸν τοῦ δημοσίου ταμείου, πλὴν διὰ τὸν δῆμον Πειραιῶς, ὅστις ἀνέλαβε πολλὰ βάρη ὡς ἐκ τῆς φιλοκαλίας του, ἤθελεν εἶσθαι ἄδικον διὰ τὸν δῆμον τοῦτον εὑρισκόμενον εἰς τὰ πρόθυρα τῆς πρωτευούσης νὰ μὴ δοθῇ τοιαύτη μικρὰ βοήθεια. Πολλοὶ μαθηταὶ, μὴ εὐκολυνόμενοι εἰς τὰ γυμνάσια τῶν Ἀθηνῶν καὶ μάλιστα τὸ δεύτερον, ἐπροτίμων τὸν Πειραιᾶ. Ἀφοῦ ὅμως ἀπεῤῥίφθη εἰς τὸν προϋπολογισμὸν αὐτὴ ἡ συνδρομὴ, νομίζω, ὅτι δὲν μᾶς κωλύει, ἐρχομένης νέας προτάσεως ὑπὸ ἕτερον τύπον συνδρομῆς, νὰ τὴν παραδεχθῶμεν. Διὰ τοῦτο παρακαλῶ, ἐπειδὴ ἐπείγει ὁ καιρὸς τοῦ ἔτους, νὰ θεωρηθῇ κατεπείγουσα, ἵνα μὴ καταργηθῇ τὸ γυμνάσιον, καὶ συζητηθῇ σήμερον διὰ πρώτην φοράν.

§59Τ. ΜΑΥΡΟΜΜΑΤΗΣ. Δὶς διετέλεσα ὡς νομάρχης Ἀττικῆς καὶ θεωρῶ καθῆκόν μου ἐπισήμως ν’ ἀπονείμω τὸν ἔπαινον οὐ μόνον εἰς τὴν σημερινὴν δημοτικὴν ἀρχὴν Πειραιῶς, ἀλλὰ καὶ εἰς τὴν παρελθοῦσαν καὶ ἐν γένει εἰς ὅλον τὸν δῆμον. Διακρίνεται ὁ δῆμος αὐτὸς ἐπὶ φιλοκαλίᾳ, ἐπὶ συνδρομῇ παντὸς ἔργου καὶ πάσης προόδου. Νομίζω ἑπομένως, ὅτι εἶναι καθῆκον τῆς Βουλῆς καὶ τῆς Κυβερνήσεως, ἀφοῦ εἰς ἄλλας περιστάσεις ἐχορήγησε συνδρομὴν εἰς δήμους μὴ παρέχοντας κᾀμμίαν ἐγγύησιν εἰς τὴν διαχείρισιν τῶν δημοτικῶν περιουσιῶν, νὰ χορηγήσῃ εἰς τὸν δῆμον Πειραιῶς τὴν συνδρομήν της, ὁ ὁποῖος εἰς ὅλας τὰς περιστάσεις ἐφάνη ἄξιος καὶ εἰς ἔργα καὶ εἰς λόγους.

§60ΜΑΚΡΗΣ. Πῶς δύναται νὰ τεθῇ πρότασις ἐναντίον τοῦ Συντάγματος; Τὸ Σύνταγμα λέγει, ὅτι οὐδεμία πρότασις δύναται νὰ ἔλθῃ πρὸς ὄφελος προσώπου.

§61ΒΟΥΛΓΑΡΗΣ (πρωθυπουργός). Μετὰ τὰς παραστάσεις, αἱ ὁποῖαι ἐγένοντο ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ ζητήματος, μετὰ τὴν ἐξέτασιν τῶν συνδρομῶν, αἱ ὁποῖαι γίνονται εἰς τὴν πόλιν τοῦ Πειραιῶς, πιστεύω, ὅτι διὰ μίαν αἴτησιν περὶ συνδρομῆς οὐχὶ πολὺ σημαντικῆς δὲν εἶναι δίκαιον νὰ ἔλθωσι τόσαι ἀντιῤῥήσεις καὶ ν’ ἀποποιηθῇ ἡ Βουλὴ αὐτὸ τὸ μικρὸν βοήθημα διὰ νὰ γίνῃ τὸ μεγαλείτερον καλὸν, νὰ μὴ παύσῃ τὸ κατάστημα αὐτὸ τὸ ἐκπαιδευτικὸν ἐν τῷ τόπῳ ἐκείνῳ, διὰ τὸ ὁποῖον δαπανῶνται 20 χιλιάδες δραχμαὶ, μόνον καὶ μόνον διότι τὸ δημόσιον θ’ ἀρνηθῇ τὰς 5 ἢ 6 χιλιάδας δραχμάς. Ἡ κυβέρνησις χάριν οἰκονομίας εἶχε καταργήσει τὸ κατάστημα τοῦτο, καὶ συνεπεία τοῦ μέτρου, τὸ ὁποῖον ἐν γένει ἔλαβε δι’ ὅλον τὸ κράτος· ἀλλ’ ἀφοῦ παρεστάθη τόσον μεγάλη ἡ ἀνάγκη τῆς ὑπάρξεως τοῦ καταστήματος, παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ ψηφίσῃ τὴν δαπάνην, καθόσον πρόκειται μόνον διὰ 5 χιλιάδας δραχμάς.

§62ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρατηρῶ, ὅτι ἡ πρότασις δὲν ἀντιβαίνει εἰς τὸ Σύνταγμα, διότι δὲν ἀφορᾷ πρόσωπον.

§63ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Κύριοι, κατ’ ἀρχὰς ἐνόμισα, ὅτι δὲν ἔμελλε νὰ γίνῃ σοβαρὰ συζήτησις ἐπὶ τῆς αἰτήσεως τοῦ δήμου Πειραιῶς. Ἐνόμισεν ὅμως καὶ ἡ δημοτικὴ ἀρχὴ, ὅτι ὤφειλε νὰ κάμῃ κἄποιαν ἐνέργειαν ἵνα δείξῃ, ὅτι φροντίζει περὶ τῶν συμφερόντων τοῦ δήμου, καὶ οἱ βουλευταὶ τῆς ἐπαρχίας ταύτης καθῆκον εἶχον νὰ δείξωσιν ὅτι ὑποστηρίζουν ἀπαίτησιν δημοτῶν, μὲ τὰς ψήφους τῶν ὁποίων ἐστάλησαν ἐδῶ βουλευταί.

§64ΚΑΤΣΑΝΔΡΗΣ. Εἶναι ἀνάγκη, δὲν τὸ κάμνομεν διὰ τὰς ψήφους (θόρυβος).

§65ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Ἀλλὰ, κύριοι, βλέπω, ὅτι ἡ ὑπόθεσις λαμβάνει σπουδαῖον χαρακτῆρα. Ὑψώνεται φωνὴ ὑπὲρ τῆς συνδρομῆς ἑνὸς δήμου, ἑνὸς ἐκ τῶν δήμων τῆς ἐπικρατείας, οἱ ὁποῖοι εὐποροῦν. Οἱ δῆμοι Σύρου, Πειραιῶς εἶναι οἱ εὐπορώτεροι δῆμοι τοῦ κράτους· εἶναι δύω δῆμοι, εἰς τοὺς ὁποίους ἀποκατεστάθησαν τὰ πάντα ἕνεκα τῆς εὐνομίας τῆς Ἑλλάδος καὶ οἱ πολῖται καὶ τὰ δημοτικὰ ταμεῖα εἶναι εἰς καλλίστην κατάστασιν, ἐνῷ τοιαύτης συνδρομῆς δὲν ἔτυχον δῆμοι, οἱ ὁποῖοι κατεστράφησαν κατὰ τὸν ἀγῶνα καὶ οἱ ὁποῖοι μεγάλα δικαιώματα εἶχον καὶ μετὰ τὴν ἀποκατάστασιν τῶν πραγμάτων εὑρίσκονται ὑπὸ τὰ αὐτὰ βάρη καὶ τὰς ὑποχρεώσεις, συνεισφέροντες ὑπὲρ τῆς ἀποκαταστάσεως καὶ τῆς διοικήσεως τοῦ κράτους. Τρέξατε νὰ συστήσητε γυμνάσιον εἰς τόπον μόλις ἀπέχοντα δεκαπέντε λεπτὰ τῆς πρωτευούσης, ὅπου εἶναι συστημένα δύω γυμνάσια, ἓν πανεπιστήμιον καὶ πέντε ἰδιωτικὰ γυμνάσια, ἀφοῦ δὲν ηὐτύχησαν ἕτεροι οὔτε ἑλληνικὸν σχολεῖον νὰ ἔχουν. Σᾶς ἐρωτῶ, ἀξιότιμε κ. Πρωθυπουργὲ, ηὐτύχησε τοιούτου προνομίου ἡ πατρίς σας, ἥτις ἔχυσε θησαυροὺς μεγάλους διὰ τὴν ἀπελευθέρωσιν τοῦ ἔθνους; Δὲν ηὐτύχησαν ἡ Καρύταινα, τὰ Καλάβρυτα καὶ τόσαι ἄλλαι ἐπίσημοι ἐπαρχίαι τῆς Ἑλλάδος, διότι δὲν ἔτυχον νὰ ᾖναι πρωτεύουσαι νομῶν, καὶ πρέπει νὰ κάμωμεν γυμνάσιον εἰς τὸν Πειραιᾶ, ὁ ὁποῖος εἶχε καὶ ἔχει μερικοὺς δημάρχους περιποιουμένους, πότε τὸν ἕνα ὑπουργὸν, πότε τὸν ἄλλον νομάρχην καὶ βουλευτήν; Εἶναι αἰσχύνη νὰ ἐρχώμεθα ἡμεῖς νὰ δεικνύωμεν τοιαῦτα αἰσθήματα. Τίς ἡ ἀνάγκη νὰ συστηθῇ γυμνάσιον εἰς τὸν Πειραιᾶ, ἀπέχοντα εἴκοσι λεπτὰ τῆς ὥρας τῶν Ἀθηνῶν, ἐνῷ διὰ νὰ ἔλθῃ τις ἀπὸ τὴν Μάνην εἰς τὴν Σπάρτην χρειάζεται ἡμέρας ὁλοκλήρους; ἵνα ἔλθῃ ἀπὸ τὸ Καρπενήσι εἰς τὸ Μεσολόγγιον, ἵνα ὑπάγῃ εἰς τὴν Λαμίαν ἀπὸ τὸ Λιδωρίκιον θέλει ἡμέρας πολλάς· ὑπάρχουσι δῆμοι, τῶν ὁποίων οἱ κάτοικοι εἰσὶ πτωχοὶ, καὶ ἐν τούτοις εἶναι καταδεδικασμένοι νὰ μὴ ἔχωσιν οὔτε σχολεῖα, διότι δὲν λαμβάνουσι κᾀμμίαν συνδρομήν. Τὸ ζήτημα, κύριοι, εἶναι δεδικασμένον εἰς τὴν σύνοδον αὐτὴν, καὶ ἴσως ἔπρεπεν οὔτε πρότασις νὰ γίνῃ. — Ἔρχομαι ἤδη νὰ συζητήσω τὸ ζήτημα οὐσιαστικῶς, ἂν πρέπει νὰ γίνῃ λόγος διὰ τὸ γυμνάσιον Πειραιῶς, ἢ ἂν πρέπει νὰ ληφθῇ μία γενικὴ φροντὶς περὶ μιᾶς ἐξαιρέσεως διὰ τὸν δῆμον Πειραιῶς. Εἶναι ἐντροπὴ, κύριοι, νὰ καθήμεθα νὰ φροντίζωμεν διὰ μίαν πόλιν, ἡ ὁποία εἶναι εἰς τὰ πρόθυρα τῶν Ἀθηνῶν. Καὶ τί ἐφρόντισες, κύριε πρωθυπουργὲ, διὰ τὴν ἰδικήν σου ἐπαρχίαν, ἡ ὁποία σχεδὸν κατεστράφη; — Τί εἶναι πέντε χιλιάδες δραχμαί; λέγουν διὰ τὸν δῆμον Πειραιῶς· τότε, διατί ὁ δῆμος δὲν δίδει ὁλόκληρον τὸ ποσόν; Ἀποτείνομαι εἰς τὸν πρώην νομάρχην, νῦν δὲ ἀξιότιμον βουλευτὴν Ἀκαρνανίας, ὅστις διατελέσας ὑπάλληλος, δὲν ἔκαμε τίποτε ἄλλο παρὰ νὰ φέρηται ἁβροφρόνως διὰ τὰς ὁποίας τῷ ἔκαμνεν ὁ δήμαρχος περιποιήσεις. Πρέπει νὰ τὸ εἴπω δημοσίω, ἐδῶ διὰ νὰ ἠξεύρῃ πᾶς βουλευτὴς, ὅταν θέλῃ νὰ ὁμιλήσῃ ἐδῶ, τί πρέπει νὰ λέγῃ.

§66ΜΑΥΡΟΜΜΑΤΗΣ. Ἔκαμα τραπέζια, δὲν ἔφαγον τραπέζια.

§67ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Κύριοι, πολλαὶ πρωτεύουσαι τῶν νομῶν δὲν ἔχουν φυλακὰς, καὶ ἐνῷ πληρώνει τὸ δημόσιον κατ’ ἔτος πολλὰ, αἱ φυλακαὶ εἶναι εἰς κάθυγρα καταστήματα. Ἀφοῦ ἐξεπληρώσαμεν καὶ ἱκανοποιήσαμεν ὅλας μας τὰς ἄλλας ἀνάγκας, δὲν μᾶς μένει τίποτε ἄλλο, παρὰ νὰ βοηθῶμεν καὶ τὸν δῆμον τοῦ Πειραιῶς. Αὐτὸ ἔπρεπε νὰ γίνῃ πρὸ τῆς 10 Ὀκτωβρίου, διότι τοιαύτη πρότασις δὲν πρέπει νὰ λαμβάνῃ χώραν εἰς μίαν Βουλὴν, ἥτις σκέπτεται σοβαρὰ πράγματα.

§68Κ. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Κύριε πρόεδρε, ὁ κύριος Δημητρακάκης εἶναι ἀξιέπαινος διὰ τὸ ἐνδιαφέρον, τὸ ὁποῖον δεικνύει (θόρυβος) ὑπὲρ τῶν ἀπωτέρων ἐπαρχιῶν τοῦ κράτους. Ἔπρεπε νὰ ᾖναι βέβαιος, ὅτι αὐτὸ τὸ ἐνδιαφέρον ἔδειξα πάντοτε καὶ ἐγώ· καὶ δὲν ἔπρεπε, λέγω, ν’ ἀγνοῇ αὐτὸ οὐ μόνον ὑπὲρ τῆς ἰδιαιτέρας ἐπαρχίας, τὴν ὁποίαν ἔχω τὴν τιμὴν ν’ ἀντιπροσωπεύω, ἂν καὶ ὁ βουλευτὴς ἀντιπροσωπεύει ὁλόκληρον τὸ ἔθνος καὶ ὄχι μόνον τὴν ἐπαρχίαν, ἐξ ἧς ἐκλέγεται. Ἐννοῶ τὸ νὰ προτείνῃ τις συνδρομὴν ὑπὲρ δήμου καὶ νὰ συντρέξῃ καὶ τὸ δημόσιον δι’ ἔργα καλὰ, τοῦτο νομίζω, ὅτι δὲν δύναται νὰ θεωρηθῇ ὡς ἀντιβαῖνον εἰς τὸ πολίτευμά μας, διότι ἡ Κυβέρνησις ἔχει τὴν ἀνωτάτην ἐκπαίδευσιν καὶ τὸ δημόσιον συντρέχει εἰς αὐτήν. Εἶχε καθιερωθῆ νὰ ὑπάρχῃ γυμνάσιον εἰς τὸν Πειραιᾶ, καὶ μόνον τώρα παρουσιάσθησαν λόγοι οἰκονομίας· παρουσιάσθη δὲ μία αἴτησις νὰ χορηγηθῇ μία συνδρομή. Μοὶ φαίνεται, ὅτι εἶναι καθῆκόν μας νὰ πράξωμεν τοῦτο, διότι προχθὲς ἐψηφίσαμεν δι’ ἄλλον δῆμον ὁμοίαν συνδρομήν (θόρυβος).

§69ΚΑΤΣΑΝΔΡΗΣ. Κύριοι, δὲν ἔχω νὰ σᾶς εἴπω πολλὰ, θὰ ἐπικαλεσθῶ μόνον τὴν προσοχὴν τῆς Βουλῆς ἐπὶ 5,000 δραχ.

§70Κ. ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Νὰ φέρουν τὰ πρακτικὰ διὰ νὰ ἰδῆτε ὅτι ἀπεῤῥίφθη.

§71ΚΑΤΣΑΝΔΡΗΣ. Κύριοι, μία τῶν παρουσιαζομένων ἐνστάσεων εἶναι, ὅτι ἡ πρότασις ἡ ἐρχομένη ἐκ μέρους τῶν βουλευτῶν τῆς Ἀττικῆς καθὼς καὶ ἡ ἀναφορὰ ἐκ μέρους τοῦ δήμου Πειραιῶς εἶναι ἀπαράδεκτος. Τοῦτο, κατ’ ἐμὲ, εἶναι στρεψοδικία, καὶ δὲν πιστεύω νὰ μὴ ἐνόησαν τὴν πρότασιν ὅπως τὴν ἐγράψαμεν. Λέγω δὲ ἤδη, ὅτι δὲν εἶναι δεδικασμένον· ἀπέῤῥιψεν ἡ Βουλὴ τὴν πίστωσιν, καὶ τότε ἐζητήσαμεν ὡρισμένως νὰ δεχθῇ ἓν ποσὸν πρὸς διατήρησιν τοῦ γυμνασίου. Τώρα τί ζητοῦμεν; βοήθειαν· εἶναι τὸ αὐτὸ ἀντικείμενον; Περὶ αὐτοῦ πρόκειται ἤδη, ὥστε δὲν εἶναι ὀρθὴ ἡ ἔνστασις τοῦ δεδικασμένου. Ἀλλ’ εἶπον, ὅτι πρότασις ἐπιβαρύνουσα τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ κράτους δὲν δύναται νὰ προταθῇ, καὶ μολαταῦτα ἡ Βουλὴ ἀπεφάσισε καὶ ἄλλοτε τοιαῦτα ποσὰ καὶ δὲν ἦσαν ἐναντίον τοῦ Συντάγματος. Βλέπετε λοιπὸν ὅτι ἡ ἔνστασις τοῦ ἀπαραδέκτου δὲν ἰσχύει. Ἔρχομαι τώρα εἰς τὴν οὐσίαν· εἶναι ἀναγκαῖον τὸ γυμνάσιον τοῦ Πειραιῶς, ναὶ ἢ ὄχι; Εἶναι ἀναγκαιότατον· ἐσυστήθη πρὸ 9 χρόνων, καὶ σήμερον λέγει ἡ Βουλὴ, δὲν πρέπει νὰ ὑπάρχῃ! Αὐτοὶ οἱ μαθηταὶ, οἵτινες δὲν ἔχουν τὰ μέσα νὰ ἔλθουν ἐδῶ, τί θὰ γίνουν; καὶ ἐπὶ τῇ ὑποθέσει δὲ ὅτι εἶναι εἰς κατάστασιν νὰ ἔλθουν, δύω Γυμνάσια εἶναι ἐδῶ καὶ δὲν ἔχουν τόπον νὰ χωρέσουν ὅσοι εἶναι ἐδῶ. Ἔπειτα δὲν εἶναι ἀδικία εἰς ἕνα δῆμον, ὅστις φροντίζει καὶ περὶ τῆς ἐκπαιδεύσεως, ὁ ὁποῖος ἔχει τὸ ἑλληνικὸν Σχολεῖον καὶ τὸ πληρόνει ἐξ ἰδίων του καὶ διὰ τὸ γυμνάσιον ζητεῖ μόνον 5,500 δραχμὰς, δὲν εἶναι ἀδικία μεγάλη, λέγω, εἰς αὐτὸν νὰ μὴ γίνῃ τοῦτο; Ὅσα εἶπεν ὁ κύριος Δημητρακάκης τὰ λέγει μόνον διὰ νὰ τὰ λέγῃ, καὶ δὲν πρέπει νὰ τὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν ἡ Βουλὴ (θόρυβος).

§72ΑΘ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Κύριε πρόεδρε, κάμνω τὴν παρατήρησιν αὐτὴν πρὸ πάντων εἰς τὸν κύριον πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι σήμερον ὡς πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως; δὲν ὤφειλε νὰ ἔλθῃ νὰ ὑποστηρίξῃ τόσον τὴν πρότασιν τῶν κυρίων βουλευτῶν τῆς Ἀττικῆς καθὼς καὶ τὴν ἀναφορὰν τῶν δημοτῶν τοῦ Πειραιῶς· δὲν ὤφειλε, λέγω, νὰ ὑποστηρίξῃ τὴν πρότασιν αὐτὴν, διότι ὑποθέτω ὅτι, ὅταν τὸ ὑπουργικὸν Συμβούλιον ἐμελέτησε τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ κράτους καὶ ἔφερεν αὐτὸν μετὰ προηγουμένην μελέτην, καὶ μελέτην, τὴν ὁποίαν ἐξήγαγεν ἐκ τῆς ἀνάγκης τῆς οἰκονομικῆς, εἰς τὴν ὁποίαν εὑρίσκεται τὸ κράτος, ἐννοεῖται ὅτι τὸ τοιοῦτον ἔργον τοῦ ὑπουργικοῦ συμβουλίου πρέπει νὰ τὸ ὑποθέσωμεν ὅτι εἶναι σπουδαῖον. Ὁ λόγος, τὸν ὁποῖον ὁ κύριος πρωθυπουργὸς ἔφερε πρὸς ὑποστήριξιν τοῦ γυμνασίου ἐν Πειραιεῖ, εἶναι λόγος ἐπιπόλαιος, διότι ὁ κύριος πρωθυπουργὸς ὡς καὶ οἱ ἄλλοι δὲν ἦλθον νὰ μᾶς εἴπωσι παρὰ τὴν καλὴν δημοτικὴν κατάστασιν τοῦ δήμου Πειραιῶς, τὴν ὁποίαν πάντες γνωρίζομεν, καὶ τοὺς λόγους μάλιστα, διὰ τοὺς ὁποίους εὑρίσκεται ἐν καλῇ καταστάσει. Ἀλλ’ ἡ κατάστασις τοῦ δήμου Πειραιῶς δὲν εἶναι σήμερον, δὲν παρουσιάσθη ἀπὸ τῆς προχθὲς μέχρι σήμερον διὰ νὰ μεταβάλῃ καὶ ἀνατρέψῃ τὰς ἰδέας, τὰς ὁποίας εἶχεν ὁ πρωθυπουργὸς ὅταν ἐσυζητήθη ὁ προϋπολογισμός· ἡ κατάστασις αὕτη εἶναι παλαιοτέρα, καὶ αὐτὴν τὴν κατάστασιν εἶχεν ὑπ’ ὄψιν του τὸ ὑπουργεῖον ὅταν ἐξήτασε τὸν προϋπολογισμὸν, καὶ σύμφωνα μὲ τὴν οἰκονομικὴν κατάστασιν, εἰς τὴν ὁποίαν εὑρίσκετο ὁ τόπος, εἶχεν ἀποφασίσει τὴν κατάργησιν τοῦ γυμνασίου. Ὅλοι οἱ λόγοι, τοὺς ὁποίους ἀνέφερεν ὁ κύριος Δημητρακάκης καὶ κατέκρινεν ὁ κύριος Κατσανδρῆς, εἶναι ἰσχυροὶ, ἰσχυρότατοι. Ἐὰν πράγματι τὸ σύνταγμα ᾖναι σύνταγμα καὶ λογιζώμεθα καὶ πράγματι ἤμεθα ὅλοι ἴσοι ἐνώπιον τῶν νόμων τῆς πολιτείας καὶ πρέπει νὰ ἔχωμεν καὶ τὰ αὐτὰ βάρη καὶ τὰ αὐτὰ δικαιώματα, νομίζω, ὅτι οὔτε οἱ κάτοικοι τῶν Ἀθηνῶν, οὔτε οἱ κάτοικοι τοῦ Πειραιῶς πρέπει νὰ ἔχουν προνόμιον. Ὅταν ἐπαρχίαι ὁλόκληροι δὲν ἔχουν δημοτικὰ σχολεῖα ἵνα στείλουν τὰ τέκνα των νὰ σπουδάσουν τὰ πρῶτα γράμματα, ζητοῦμεν διὰ τὴν πρωτεύουσαν, ὡς πολὺ δικαίως εἶπεν ὁ κύριος Δημητρακάκης, διὰ τὸν δῆμον τοῦ Πειραιῶς, ὅστις ἀπέχει ὀλίγον τῆς πρωτευούσης, νὰ συγκροτήσωμεν ἓν γυμνάσιον, καὶ πότε; μετὰ παρέλευσιν 4–15 ἡμερῶν τῆς καταργήσεως αὐτοῦ τοῦ γυμνασίου! Ἀλλ’ ἂς ἐξετάσωμεν τὸ ζήτημα ὑπὸ τὴν ἔποψιν τοῦ Συντάγματος. Τὸ Σύνταγμα λέγει, ὅταν πρότασίς τις ἀποῤῥιφθῇ ἐν μιᾷ Συνόδῳ, δὲν δύναται νὰ ἐπανέλθῃ. Τώρα τὸ νὰ διϊσχυρίζωνταί τινες, ὅτι τότε παρουσιάσθη πρότασις κατὰ 6,000 καὶ τώρα παρουσιάζεται διὰ 5,500, δὲν εἶναι στρεψοδικία τοῦτο; Ἡ πρότασις εἰς τὴν βάσιν της, εἰς τὴν ἀρχήν της εἶναι μία καὶ ἡ αὐτὴ, εἶναι ἀδιάφορον τὸ ποσόν. Συγχέετε αὐτὸ μὲ τὴν τροπολογίαν, ἀλλ’ ἄλλο εἶναι τροπολογία καὶ ἄλλο πρότασις· διότι ὅταν συζητῆται μία πρότασις καθὼς αὐτὴ, δύνανται νὰ παρουσιασθῶσιν 6,000 τροπολογίαι καὶ ἐπιψηφισθῶσι καὶ νὰ ἀρχίσωμεν ἀπὸ τὰς 6,000–1,000, τὸ ὁποῖον δὲν δυνάμεθα ποτὲ νὰ τὸ ὑποθέσωμεν, διότι δὲν εἶναι ὀρθόν. Πᾶσα ἄλλη πρότασις, ἅμα κλείσῃ ἡ συζήτησις, εἴτε τὸ αὐτὸ ποσὸν φέρει εἴτε μικρότερον, εἶναι αὐτοτελὴς πρότασις. Δι’ ὅλους αὐτοὺς τοὺς λόγους καὶ διότι εἶναι ἄπορον πῶς μετὰ τόσα νομοσχέδια καὶ τόσας περιστάσεις, ἐντὸς τῶν ὁποίων, ὡς μᾶς ἐξέθεσαν οἱ κύριοι ὑπουργοὶ, εὑρισκόμεθα, πῶς ἐπιμένουν νὰ καθήμεθα καὶ ἐξοδεύωμεν ἐπὶ ματαίῳ τὸν καιρόν μας εἰς τοιαῦτα ἀντικείμενα, τὰ ὁποῖα ἐνῷ ἀφ’ ἑνὸς εἶναι ἀντισυνταγματικὰ, ἀφ’ ἑτέρου καὶ ἄδικα. Αὐτοὶ εἶναι οἱ λόγοι, κύριοι, οἵτινες μὲ ἠνάγκασαν νὰ ἀναφέρω ὅσα ἀνέφερα, ἂν καὶ ἤμην πέρυσι νομάρχης εἰς τὰς Ἀθήνας, καὶ αὐτοὶ εἶναι οἱ λόγοι, οἵτινες μὲ ἔκαμαν νὰ ὁμιλήσω ἐναντίον καὶ τοῦ φίλου μου κ. Δανοπούλου, ὅστις ἐθυμώθη πολύ.

§73Α. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Κύριοι, δὲν δύναμαι ἢ συνεπὴς εἰς τὴν τελευταίαν ἀγόρευσίν μου ἐπὶ τοῦ γυμνασίου Πειραιῶς νὰ φανῶ, χωρὶς νὰ ἐξετάσω καὶ ἐὰν ἐσυζητήθη διὰ μακρῶν ἂν τὸ ζητούμενον ᾖναι ἀντισυνταγματικὸν, διότι αὐταὶ αἱ ἰδέαι ἀνηρέθησαν παρ’ ἄλλων ἀγορευσάντων. Λέγω μόνον, ὅτι ὡς ὑπουργὸς τῆς Παιδείας ἔρχομαι νὰ ὑποστηρίξω τὴν πρότασιν αὐτὴν καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὴν συνδρομὴν τὴν αἰτουμένην διὰ τὴν περαιτέρω ὕπαρξιν τοῦ γυμνασίου αὐτοῦ. Καὶ εἶναι μὲν ἀληθὲς, κύριοι, ὅτι πιέζομαι ἀπὸ τὴν ἀπόφασιν τοῦ σώματος, διότι ἐθεώρησεν ἀναγκαίαν τὴν κατάργησιν, τὸ ἔπραξεν ὅμως τοῦτο ἀπέναντι τῆς δαπάνης, ἥτις ἦτο ἀναγκαία νὰ πληρόνηται, τῶν 22,000 δραχμῶν· ἡ συνδρομὴ ὅμως τὴν ὁποίαν ζητοῦσι βεβαίως νομίζω ὅτι εἶναι ὄχι μεγάλη, ἀλλὰ μικρὰ ἀπέναντι τῶν καρπῶν, τοὺς ὁποίους θὰ δώσῃ αὐτὸ τὸ κατάστημα. Ἐκτὸς τούτου καταγινόμενος εἰς τὴν προπαρασκευὴν τῶν μέτρων, τὰ ὁποῖα ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ 1869 ἔλαβεν, ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω, ὅτι καὶ τὸ προσωπικὸν τῶν καθηγητῶν τοῦ γυμνασίου Πειραιῶς εἶναι ἐκ τῶν ἐκλεκτοτέρων, τὰ ὁποῖα ὑπάρχουσι· πρὸς τούτοις δὲ ὁ χῶρος, ὁ ὁποῖος πρόκειται νὰ περιλάβῃ τοὺς μαθητὰς τοῦ γυμνασίου τούτου, δὲν εἶναι ἐπαρκὴς νὰ τοὺς συμπεριλάβῃ, διότι ἔχω γνῶσιν, ὅτι τὰ καταστήματα αὐτὰ δὲν εἶναι λίαν ἐπαρκῆ. Ἀφ’ ἑτέρου ἐρχόμεθα νὰ συντρέξωμεν ὑπὲρ τοῦ δήμου αὐτοῦ. Ἐὰν εἰς τὸν δῆμον αὐτὸν γίνεται τοῦτο, αὐτὸ εἶναι, διότι εἰς τὴν κοινότητα αὐτὴν ἐτέθησαν πολλαὶ ὑποχρεώσεις τοῦ δημοσίου, τὰς ὁποίας δὲν ὑφίστανται οἱ ἄλλοι δῆμοι. Διὰ τοῦτο, ἐπειδὴ αὐτὸ τὸ ποσὸν εἶναι ἐλάχιστον, ἡ Βουλὴ, ἥτις καὶ ἄλλοτε συνέτρεξεν εἰς κοινωφελεῖς σκοποὺς, θὰ συντρέξῃ καὶ ἐδῶ.

§74Α. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Πρῶτον θὰ κάμω μίαν παρατήρησιν εἰς τὸν κ. ὑπουργὸν, ὅτι, ἐὰν τὰ σήμερον λεγόμενα ᾖναι σπουδαῖα, λίαν ἐπιπολαίως συνετάχθη ὁ προϋπολογισμὸς καὶ ἑπομένως τὸ ἔργον του εἶναι ἐπιπόλαιον καὶ δὲν ἔπρεπε νὰ ζητήσῃ τὴν κατεσπευσμένην συζήτησιν τοῦ ἔργου αὐτοῦ, διότι ἐξ ὅσων ὡμίλησεν ὑποθέτω ὅτι, ὅταν ἐζήτησε τὴν κατάργησιν τοῦ γυμνασίου Πειραιῶς, δὲν εἶχε σκεφθῆ οὔτε ἐὰν πρέπει νὰ ᾖναι, οὔτε ποῖον εἶναι τὸ προσωπικὸν, ἐκ τοῦ ὁποίου συνίσταται· διότι προϋποτίθεται, ὅτι ὁ ὑπουργὸς τῆς Παιδείας γνωρίζει τὸ προσωπικὸν ὅλων τῶν γυμνασίων τοῦ κράτους, πολὺ δὲ περισσότερον τῶν γυμνασίων, τὰ ὁποῖα εἶναι πρὸ τῶν ὀφθαλμῶν του. Οἱ λόγοι τοῦ κ. ὑπουργοῦ δὲν εἶναι οἱ λόγοι οἱ πραγματικοί· ἴσως ἐνέδωκεν εἰς τὰς ἀπαιτήσεις τὰς προσωπικὰς ἄλλων. Ἑπομένως ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Παιδείας ὤφειλε νὰ μᾶς εἴπῃ, 1) ἂν τὴν πρότασιν τῶν βουλευτῶν τῆς Ἀττικῆς τὴν θεωρῇ ὡς νέαν πρότασιν ἢ ὄχι· ἐὰν αὐτὴ δὲν ἐσυζητήθη κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ προϋπολογισμοῦ καὶ δὲν ἀπεῤῥίφθη, καὶ πῶς, ἐὰν ᾖναι νέα, ἔρχεται ὁ συνταγματικὸς ὑπουργὸς καὶ τὴν ὑποστηρίζει· 2) ἐὰν ἡ Βουλὴ, καὶ ἂν ἤθελεν ὑποτεθῆ ὅτι θὰ ἐθεώρει ὡς δυναμένην νὰ συζητηθῇ αὐτὴν τὴν πρότασιν, ἐννοῇ ὅτι δὲν ἠδύνατο νὰ ὑπαχθῇ αὐτὴ εἰς τὰς διατυπώσεις τοῦ κανονισμοῦ. Διότι δὲν δύνανται οἱ κύριοι ὑπουργοὶ νὰ μᾶς ὑπαγάγουν καὶ νὰ μᾶς ὑποχρεώσουν νὰ συζητήσωμεν αὐτὴν τὴν πρότασιν, ὅπως τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ἔφεραν προχθές. Καὶ ἦτον συγχωρημένον τότε καὶ ὤφειλεν ἡ Βουλὴ νὰ παρίδῃ τὴν διάταξιν τοῦ κανονισμοῦ καὶ προβῇ ἀμέσως εἰς τὴν συζήτησιν. Ὤφειλε τὸ παρὸν νομοσχέδιον, ἐπειδὴ ἀπαρτίζει μέρος τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ κράτους, νὰ τυπωθῇ, διανεμηθῇ καὶ ὑποβληθῇ εἰς τὴν ἐπιτροπὴν τοῦ προϋπολογισμοῦ καὶ τῶν οἰκονομικῶν καὶ νὰ ἔλθῃ συνωδευμένον μὲ τὰς ἐκθέσεις, σύμφωνα μὲ τὰς διατάξεις τοῦ Συντάγματος, καὶ συζητηθῇ.

§75Α. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Νομίζω ὅτι πρέπει ν’ ἀπαντήσω εἰς τὴν τελευταίαν ὁμιλίαν καθόσον ἀφορᾷ τὴν ἰδέαν, ὅτι συνετάξαμεν ἐπιπολαίως τὸν προϋπολογισμόν, ἀλλὰ λίαν συντόμως. Κύριοι, ἐγὼ καὶ τότε καὶ σήμερον ὑπεστήριξα νὰ χορηγήσῃ τὸ δημόσιον 6,000 δραχμὰς χάριν τῆς παρατάσεως τοῦ γυμνασίου, καὶ τοῦτο χάριν οἰκονομίας· καὶ ὅταν ἡ κοινότης σήμερον παρουσιάσθη διὰ τοῦ προϊσταμένου καὶ τῶν ἀντιπροσώπων της, καὶ ἀναλαμβάνει ὁλόκληρον τὴν συντήρησιν τοῦ γυμνασίου, νομίζω, ὅτι δὲν ὤφειλον, ὡς καὶ τότε, νὰ μὴ ὑποστηρίξω τὴν ἰδέαν τῆς συνδρομῆς. Ὅτι δὲ κύριοι δὲν ἐκανόνισα τὰς ἰδέας μου ἐκ τῶν προσωπικῶν, ἀλλ’ ἀνώτερα συμφέροντα μὲ ἔκαμαν νὰ κανονίσω αὐτὰς, περὶ τούτου δὲν πρέπει ν’ ἀμφιβάλλητε. Ὅταν ἠναγκάσθην νὰ σκεφθῶ περὶ τῶν μαθητῶν, οἱ ὁποῖοι ἔπρεπε νὰ μεταφερθῶσι, καὶ νὰ ἐξετάσω κατὰ πόσον τὰ καταστήματα αὐτὰ δύνανται νὰ περιλάβωσι τοὺς μαθητὰς, οἵτινες ἠμποροῦν νὰ μεταφερθῶσιν, ἠδυνάμην νὰ κάμω ταύτην τὴν παρατήρησιν, διότι τὰ αὐτὰ ἦσαν γεγονότα, τὰ ὁποῖα ἔπρεπε νὰ ἔλθωσι κατόπιν. Σήμερον λοιπὸν δύναμαι νὰ ἔχω αὐτὰς τὰς πληροφορίας. Καθόσον δὲ ἀφορᾷ τὸ ζήτημα, ἐὰν πρόκειται νὰ ἔλθῃ αὐτοτελὴς πρότασις ἢ προσθήκη εἰς τὸν προϋπολογισμὸν, ἂν καὶ περὶ αὐτοῦ δὲν ἀπεφάνθην, ἐγὼ μόνον μένω εἰς τὴν ἰδέαν, ὅτι τὴν συνδρομὴν τὴν δέχομαι· καθόσον δὲ ἀφορᾷ τὸ ἄλλο, τίθεμαι εἰς τὴν ἰδέαν ἐκείνων, οἵτινες προτείνουν αὐτὴν τὴν πρότασιν.

§76ΣΙΜΟΣ. Μίαν καὶ μόνην θὰ κάμω παρατήρησιν, ἐὰν ᾖναι ἀντισυνταγματικόν. Προτείνουν, κύριοι, τὸ δεδικασμένον, ἀλλ’ ἀριθμητικὰ ζητήματα δὲν θεωροῦνται δεδικασμένα· διότι ὅταν προτείνουν εἰς τὴν Βουλὴν νὰ δώσῃ βοήθειαν 100,000 δραχμῶν καὶ ἡ Βουλὴ λέγει ὄχι, ἐὰν κατόπιν προτείνουν 10,000, ἡ Βουλὴ ἠμπορεῖ νὰ εἴπῃ ναί.

§77Σ. ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Τὴν πρότασιν τῶν 10,000 χιλιάδων ἠμποροῦν νὰ τὴν προτείνουν ὡς τροπολογίαν, καὶ ἑπομένως ψηφίζεται μὲ τὴν πρότασιν.

§78ΣΙΜΟΣ. Ἐγὼ νομίζω ὅτι πρέπει νὰ μένωμεν εἰς ὅ,τι εἶναι ἐγκεκριμένον· «Πρότασις ἀποῤῥιφθεῖσα ἅπαξ, δὲν ἐπανέρχεται·» ἀπεῤῥίφθη αὕτη; Ὄχι (θόρυβος).

§79Κ. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Διατί δὲν ἔλεγαν τὰ αὐτὰ, ὅταν ἐπαρουσίασαν τὴν πρότασιν τῆς σταφίδος καὶ ἐψηφοφορήθη; (θόρυβος).

§80ΣΙΜΟΣ. Λοιπὸν αὐτὰ τὰ ὁποῖα λέγετε εἶναι τροπολογία, νέα πρότασις· αὐτὰ δὲν ἔχουν νὰ κάμουν τίποτε μὲ τὸ σύνταγμα. Τὸ σύνταγμα δὲν ἀπαγορεύει εἰμὴ τοῦτο μόνον, «πρότασις ἀποῤῥιφθεῖσα δὲν ἐπανέρχεται πλέον αὐτὴ ἡ ἰδία». Εἰπέτε ὅτι ἄλλο θέλετε, καὶ ὄχι ὅτι ἀπαγορεύεται τοῦτο ἀπὸ τὸ σύνταγμα. Εἶπον διατί οἱ κύριοι ὑπουργοὶ φέρουν αὐτὸ τὸ ζήτημα. Ἔπρεπε τὸ ὑπουργεῖον νὰ μὴ δώσῃ μίαν μικρὰν βοήθειαν εἰς ἕνα δῆμον, ὁ ὁποῖος παρουσιάσθη καὶ ζητεῖ αὐτὴν, ὁ ὁποῖος συντρέχει εἰς ὅλα τὰ καλὰ ἔργα; Ἀλλὰ, κύριοι, τὸ σπουδαιότερον ὅλων τούτων ἦτον, ὅτι ἠμποροῦν νὰ ἔλθουν εἰς τὰς Ἀθήνας, διότι αὐτοὶ εἶναι πλησίον τῶν Ἀθηνῶν· ἀλλ’ ὡς πρὸς τοῦτο σᾶς εἶπεν ὁ κ. ὑπουργὸς, ὅτι τὸ γυμνάσιον τοῦ Πειραιῶς εἶναι πλῆρες, καὶ ὅτι ἐὰν μεταφερθῶσιν οἱ μαθηταὶ ἐνταῦθα, εἶναι ἠναγκασμένος νὰ διαιρέσῃ τὰς τάξεις καὶ νὰ διορίσῃ καὶ ἄλλους διδασκάλους. Λοιπὸν, κύριοι, ἐπειδὴ πρόκειται περὶ μικροῦ ποσοῦ καὶ δι’ ὅλους τοὺς ἄλλους λόγους, τοὺς ὁποίους σᾶς εἶπον, σᾶς παρακαλῶ καὶ πάλιν νὰ παραδεχθῆτε αὐτὴν τὴν πρότασιν.

§81Α. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἀπαντήσας ὁ ὑπουργὸς εἶπεν, ὅτι ἐξετάσας τὴν ὑπηρεσίαν προέβη εἰς τὸ μέτρον τοῦτο τῆς καταργήσεως, καὶ ὅτι ὁ ἀριθμὸς τῶν μὲν ἐν Πειραιεῖ μαθητῶν εἶναι 70, τῶν δὲ ἐν Λευκάδι 17, καὶ ὅτι ἦτο ἀδύνατον νὰ πράξῃ ἄλλως· νῦν δὲ λέγει, ὅτι ἡ ἐπὶ καλῷ σκοπῷ δαπάνη δὲν εἶναι σπατάλη καὶ ὑποστηρίζει τὰς 6,000 δραχμάς.

§82ΤΑΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν εἶχον καθόλου σκοπὸν νὰ λάβω τὸν λόγον ἐπὶ τῆς ὑποθέσεως αὐτῆς, ἀναγκάζομαι ὅμως νὰ εἴπω ὀλίγα τινα, ἂν καὶ εἰς τὴν βάσιν αὐτοῦ τοῦ ζητήματος δὲν εἶμαι καθόλου ἀντίθετος νὰ ὑπάρξῃ ἐν Πειραιεῖ ἓν γυμνάσιον. Εἶναι βέβαιον, κύριοι, ὅτι διαλυθέντος τοῦ γυμνασίου Πειραιῶς, δὲν θὰ ἐπαρκέσωσιν οὔτε οἱ ὑπάρχοντες καθηγηταὶ, οὔτε τὰ ὑπάρχοντα καταστήματα· ἀλλ’ ἐδῶ δὲν εἶναι τὸ ζήτημα, εἰμὴ ἐὰν μᾶς ἐπιτρέπηται νὰ κάμωμεν μίαν τοιαύτην πρᾶξιν, καὶ μοὶ φαίνεται, ὅτι ὁ κ. Σίμος σφάλλει, ἐκτὸς ἐὰν σφάλλουν οἱ νόμοι, διότι εἰς τὸ πολὺ ὑπάρχει καὶ τὸ ὀλίγον. Ἀφοῦ ἀπεῤῥίφθησαν αἱ 6,000, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἔλθῃ καὶ ἄλλη πρότασις τοιαύτη· ἑπομένως δὲν δυνάμεθα νὰ ὠφεληθῶμεν κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον, χωρὶς νὰ προσβάλωμεν ῥητὴν διάταξιν. Ἡ Κυβέρνησις ἠδύνατο νὰ οἰκονομήσῃ ἄλλως τὸ πρᾶγμα αὐτό· σήμερον ἡ πρότασις αὕτη πρέπει νὰ ἀποῤῥιφθῇ· δύναται δὲ νὰ ἔλθῃ μία πρότασις κατόπιν, ἐπειδὴ ὁ δῆμος τοῦ Πειραιῶς ἔχει λ. χ. ἀνάγκην τῆς συνδρομῆς τῆς Κυβερνήσεως, χωρὶς νὰ εἴπωμεν διατί, καὶ νὰ χορηγήσωμεν αὐτὸ τὸ ποσόν· ὅπως ὅμως προτείνεται δὲν ἠμποροῦμεν νὰ ψηφίσωμεν τοῦτο.

§83ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ἐρωτήσω τὴν Βουλὴν πρῶτον περὶ τοῦ κατεπείγοντος.

§84ΤΙΝΕΣ. Περὶ τοῦ ἀπαραδέκτου πρῶτον, καὶ ὕστερον περὶ τοῦ κατεπείγοντος.

§85ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ἐρωτήσω τὴν Βουλὴν περὶ τοῦ ἀπαραδέκτου. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἀπαράδεκτον νὰ ἐγερθῶσι. (Τὸ ἀποτέλεσμα ἀμφίβολον)· τ’ ἀνάπαλιν, κύριοι· οἱ μὴ παραδεχόμενοι τὸ ἀπαράδεκτον νὰ ἐγερθῶσι.

§86ΤΙΝΕΣ. Παρεδέχθη.

§87ΕΤΕΡΟΙ. Ὄχι.

§88ΤΙΝΕΣ. Δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως.

§89ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἀπαράδεκτον λέγουσι ναὶ, οἱ μὴ παραδεχόμενοι λέγουσιν ὄχι. (Γίνεται δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως ψηφοφορία ὑπὸ τὴν ἐπιτήρησιν τῶν βουλευτῶν Θωμᾶ καὶ Δοσίου). Ἡ Βουλὴ ἀπέῤῥιψε τὸ ἀπαράδεκτον διὰ ψήφων 84 κατὰ 29· ἀναγινώσκεται τὸ νομοσχέδιον.

§90ΑΘ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Τί νομοσχέδιον; τὸ ἀπαράδεκτον ἔπεσε.

§91ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νὰ ἐρωτήσω περὶ τοῦ κατεπείγοντος;

§92ΑΘ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ὄχι, δὲν εἶναι κανεὶς κατὰ τοῦ κατεπείγοντος, ἀλλὰ νὰ ἀκολουθήσῃ τὰς διατυπώσεις τοῦ κανονισμοῦ.

§93ΖΕΡΒΑΣ. Ἀφοῦ ἡ Βουλὴ παρεδέχθη νὰ προβῶμεν εἰς τὴν οὐσίαν....

§94ΤΙΝΕΣ. Δὲν παρεδέχθη (θόρυβος).

§95ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Καθήσατε, κύριοι. Οἱ παραδεχόμενοι νὰ ἀναγνωσθῇ τώρα καὶ νὰ συζητηθῇ κατὰ πρώτην φορὰν....

§96ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Διατί τάχα νὰ μὴ τυπωθῇ;

§97ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐζητήθη, ἂς τὸ εἴπῃ ἡ Βουλή.

§98ΔΑΓΡΕΣ. Κύριε πρόεδρε, ἐπὶ τοῦ κατεπείγοντος ἔχω τὸν λόγον.

§99ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐτελείωσε.

§100ΔΑΓΡΕΣ. Τὸ ἀπαράδεκτον ἐτελείωσε· κατεπεῖγον θὰ βάλωμεν καὶ αὐτὸ μὲ τὸ νομοσχέδιον τῶν 100,000,000;

§101ΣΤΑΪΚΟΣ. Ἐὰν ᾖναι αὐτὸ κατεπεῖγον, διατί νὰ μὴ ᾖναι καὶ τῆς στρατιωτικῆς Σχολῆς;

§102Κ. ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Προκειμένου περὶ δωρεᾶς, περὶ διασκορπίσεως τοῦ ἐθνικοῦ πλούτου, ἁρμόζει νὰ ζητῆται τὸ κατεπεῖγον;

§103ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι, ἐγένετο ἤδη εὐρεῖα συζήτησις ὄχι μόνον περὶ τοῦ κατεπείγοντος, ἀλλὰ καὶ περὶ τῆς οὐσίας· ἀφοῦ ἔκλεισεν ἡ συζήτησις, ἐπροτάθη τὸ ἀπαράδεκτον· ἡ Βουλὴ ἀπέῤῥιψε τὴν πρότασιν περὶ τοῦ ἀπαραδέκτου· τώρα ἔρχεται ἡ ἑτέρα πρότασις, ἐὰν θέλῃ νὰ συζητηθῇ σήμερον.

§104ΑΘ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Δὲν ἐσυζητήθη ὅπως θέτετε τὸ ζήτημα σεῖς, δὲν ἐσυζητήθη ἐὰν ᾖναι τόσον κατεπεῖγον, ὥστε νὰ παραβιάσωμεν τὸν κανονισμόν.

§105ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Καὶ ἡ οὐσία ἐσυζητήθη.

§106Α. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἐσυζητήθη ἡ οὐσία διὰ ν’ ἀποδειχθῇ τὸ ἀπαράδεκτον.

§107ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ. Κύριε πρόεδρε, μαζῆ μὲ τὴν οὐσίαν ἐσυζητήθη καὶ τὸ κατεπεῖγον, ὥστε τώρα θὰ ἐρωτηθῇ ἡ Βουλή, ἐὰν τὸ θεωρῇ ὡς κατεπεῖγον ἢ ὄχι.

§108ΔΑΓΡΕΣ. Κύριε πρόεδρε, ἐτσαλαπατήσαμεν τὸν κανονισμόν· τὸ ἐννοῶ δι’ ἓν μέγα καὶ σπουδαῖον νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον λαμβάνει μέτρα περὶ σωτηρίας τοῦ κράτους, περὶ ὑπερασπίσεως τῆς ἀκεραιότητος τῆς χώρας. Νὰ τσαλαπατήσωμεν ὅμως τὸν κανονισμὸν διὰ 5,000 δραχ. διὰ νὰ τηρηθῇ ἓν γυμνάσιον ὅπως ἀνεξόδως τῳόντι οἱ πλούσιοι τοῦ Πειραιῶς ἐκπαιδεύουν τὰ τέκνα των, αὐτὸ δὲν τὸ ἐννοῶ, ἀφοῦ ὅλος ὁ κόσμος ἠξεύρει, ὅτι ὑπάρχουν καὶ δύω ἕτερα γυμνάσια ἐντὸς τῆς αὐτῆς ἐπαρχίας. Εἶναι ἄξιον περιεργείας πῶς οἱ κύριοι ὑπουργοὶ εἰς τοιαύτας περιστάσεις ἀναμιγνύουν αὐτὰ τὰ πράγματα. Δι’ αὐτὸ χάνετε τὴν ἀξίαν σας, διότι εἰς ὅλα τὰ πράγματα δίδετε τὴν αὐτὴν ἀξίαν, ἀρκεῖ νὰ ἐνδιαφέρεσθε κομματικῶς ἢ φατριαστικῶς.

§109ΜΑΥΡΟΜΜΑΤΗΣ. Κύριοι βουλευταὶ, τῳόντι ἡ προκειμένη πρότασις δὲν φέρει οὐδὲν συστατικὸν, τὸ ὁποῖον νὰ δικαιολογήσῃ τὸ κατεπεῖγον, ἀλλ’ ἔρχεται ἄλλοθεν τὸ κατεπεῖγον· ἔρχεται ἐκ τοῦ χρονικοῦ διαστήματος, τὸ ὁποῖον μᾶς ἀπολείπεται.

§110ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ. Κ. πρόεδρε, πάλιν ἀρχήσατε τὴν συζήτησιν τοῦ κατεπείγοντος;

§111ΜΑΥΡΟΜΜΑΤΗΣ. Μὰ ἐγὼ θὰ ὁμιλήσω ὑπὲρ τοῦ κατεπείγοντος.

§112ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ. Μὰ ἐτελείωσε ἡ συζήτησις.

§113ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Μὰ δὲν ἐτελείωσε.

§114ΜΑΥΡΟΜΜΑΤΗΣ. Ἐγὼ δὲν καταβαίνω, ἀφοῦ ὁ κ. πρόεδρος μοῦ ἔδωκε τὸν λόγον. Ἐπαναλαμβάνω, τὸ κατεπεῖγον δὲν ἔγκειται ἐντὸς τοῦ νομοσχεδίου, περιέχεται ὅμως εἰς τὰς περιστάσεις, εἰς τὰς ὁποίας εὑρισκόμεθα. Δὲν ἠξεύρομεν, ἐὰν θὰ ἤμεθα αὔριον, δὲν γνωρίζομεν ἐὰν θὰ ὑπάρξῃ χρονικὸν διάστημα διὰ νὰ διέλθῃ τὰς διατυπώσεις, τὰς ὁποίας ἀπαιτεῖ ὁ κανονισμός. Ἐὰν οἱ προλαλήσαντες ἔχουν κἀνὲν ἄλλο διδόμενον, ἔχουν ἄλλην ἀφορμὴν, ἄλλην πεποίθησιν εἰς τὴν ἐπιθυμίαν τοῦ ὑπουργείου νὰ παραμείνῃ ἡ Βουλὴ ἀκόμη ἀρκετὰς ἡμέρας, εἶναι ἄλλο ζήτημα. Ἐγὼ δὲν ἔχω αὐτὴν τὴν πεποίθησιν· διὰ τοῦτο ἐπαναλαμβάνω, ὅτι τὸ νομοσχέδιον τοῦτο πρέπει νὰ θεωρηθῇ κατεπεῖγον διὰ τὸν λόγον, ὅτι δὲν ὑπάρχει χρονικὸν διάστημα νὰ ὑπαχθῇ εἰς τὰς διατυπώσεις τοῦ κανονισμοῦ.

§115ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Δὲν ἐμβαίνω εἰς τὸ ζήτημα, ἐὰν ἔχωμεν καιρὸν ἢ ὄχι νὰ συζητήσωμεν, ἐὰν θὰ παραμείνωμεν πολὺν ἢ ὀλίγον καιρὸν, ἀλλὰ λέγω, ἐπὶ τῇ ὑποθέσει ὅτι δὲν ἔχομεν καιρὸν νὰ τὸ συζητήσωμεν, τί κίνδυνον τρέχει τὸ κράτος ἐὰν δὲν δώσωμεν 5,000 δραχμὰς εἰς τὸν δῆμον Πειραιῶς διὰ νὰ συντηρήσῃ τὸ γυμνάσιον; Καὶ νομίζετε σεῖς, ὅτι θὰ ἀφήσῃ ὁ δῆμος Πειραιῶς νὰ χαλάσῃ τὸ γυμνάσιον διὰ 5,000 δραχμάς; Εἶσθε ἠπατημένοι. Ὁ σκοπὸς εἶναι νὰ φανῇ καὶ ἐκεῖ ἕνας ὑπάλληλος, ὁ ὁποῖος ἔχει κἄποιαν ὑπόληψιν παρὰ τῇ κυβερνήσει, διότι 4–5 βουλευταὶ μᾶς ἐζήτησαν κἄτι τι καὶ δὲν τὸ παρεχωρήσαμεν· τώρα ὅπου τὸ ἐζήτησεν ἕνας δημοτικὸς ὑπάλληλος τοῦ Πειραιῶς, εἶναι κἄτι τι μεγαλεῖτερος καὶ πρέπει νὰ γίνῃ ὅ,τι θέλει. Λοιπόν, κύριοι, εἶναι ζήτημα, δι’ ὄνομα τοῦ Θεοῦ! νὰ τὸ ἀκούσῃ πᾶς ἄνθρωπος, ὁ ὁποῖος γνωρίζει τί ἔστι κανονισμὸς σοβαροῦ σώματος, τὸ νὰ παραβῶμεν τὸν κανονισμὸν αὐτοῦ διὰ νὰ τρέξωμεν εἰς συνδρομὴν ἑνὸς δήμου; Μήπως ὁ δῆμος αὐτὸς πάσχει ἀπὸ χολέραν καὶ πρέπει νὰ σχηματίσωμεν νοσοκομεῖον; μήπως ἐπίκειται νὰ εἰσβάλῃ ὁ ἐχθρὸς καὶ πρόκειται νὰ δώσωμεν ἓν ποσὸν διὰ νὰ προλάβωμεν τὴν εἴσοδον τοῦ ἐχθροῦ; μήπως πρόκειται νὰ σώσωμεν αὐτὸν τὸν δῆμον; Πρόκειται νὰ δώσωμεν ἕνα στέφανον εἰς ἕνα δημοτικὸν ὑπάλληλον, ὅτι κατώρθωσεν ὅ,τι δὲν κατώρθωσαν 5 βουλευταί. Πρόκειται λοιπὸν νὰ παραβιάσωμεν τὸν κανονισμόν, νὰ δείξωμεν ὅτι θέτομεν εἰς τὴν αὐτὴν γραμμὴν τὰ ζητήματα, τὰ ὁποῖα χθὲς καὶ προχθὲς ἐσυζητήσαμεν μὲ τόσην σοβαρότητα ἐπὶ τῶν μεγάλων ὑποθέσεων τοῦ κράτους, μὲ μίαν τόσον μικρὰν ὑπόθεσιν χάριν ἱκανοποιήσεως ἑνὸς προσώπου, οἱαςδήποτε ἀξίας καὶ ἂν ᾖναι. Λοιπόν, κύριοι, ὑποστηρίζω, ὅτι δὲν πρέπει νὰ παραβῶμεν τὸν κανονισμόν μας δι’ αὐτὸ τὸ ζήτημα· πρέπει νὰ τυπωθῇ καὶ αὔριον ὁ κ. πρόεδρος μᾶς ἐρωτᾷ ἐὰν ᾖναι κατεπεῖγον ἢ ὄχι καὶ ἀποφασίζομεν· καὶ ἂς βεβαιωθῇ ὁ ἀξιότιμος φίλος μου κ. Μουρμμάτης ὅτι, ἐὰν δὲν ἀνοίξῃ ἡ Βουλὴ τὴν Τετάρτην, ἀφοῦ διὰ τὸ χατῆρί του γίνεται τόσος θόρυβος, θὰ ἀνοίξῃ ἐπίτηδες δι’ αὐτὸν τὸν σκοπόν. Ἂς μὴ λυπῆται λοιπὸν δι’ αὐτὸν τὸν δῆμον, τὸν ὁποῖον ἐδιοίκησεν ὡς νομάρχης.

§116ΖΑΪΜΗΣ. Ἀρκετά.

§117ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Ὄχι, δὲν εἶναι ἀρκετά· νὰ μάθουν οἱ ὑπουργοὶ νὰ διακρίνουν τὰ σπουδαῖα ἀπὸ τὰ ἐπουσιώδη. Λοιπόν, κύριοι, ὑποστηρίζω, ὅτι δὲν εἶναι—διότι διαφέρει κατεπεῖγον ἀπὸ κατεπεῖγον—δὲν εἶναι ἐκ τῶν κατεπειγόντων, τὰ ὁποῖα προβλέπει ὁ κανονισμός, οὔτε πρόκειται περὶ κοινῆς σωτηρίας· εἶναι ζήτημα, τὸ ὁποῖον ἠμποροῦμεν νὰ συζητήσωμεν, ἀλλὰ νὰ ὑπαχθῇ εἰς τὸν κανόνα τῆς τυπώσεως. Λοιπὸν προτείνω πρὶν ἢ τυπωθῇ νὰ μὴ ἀποφασίσωμεν περὶ τοῦ κατεπείγοντος ἢ μή.

§118ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι, θὰ ἐρωτήσω τὴν Βουλὴν περὶ τοῦ κατεπείγοντος. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ κατεπεῖγον νὰ ἐγερθῶσιν, (ἐγείρονται πολλοὶ)· παρεδέχθη.

§119ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ ΚΑΙ ΕΤΕΡΟΙ. Δὲν παρεδέχθη· νὰ κάμητε τὸ ἀνάπαλιν (θόρυβος).

§120ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Καλά. Καθήσατε, θὰ γίνῃ τὸ ἀνάπαλιν· οἱ παραδεχόμενοι τὸ κατεπεῖγον νὰ μὴ ἐγερθῶσιν, (ἐγείρονται οἱ ὀλιγώτεροι)· παρεδέχθη τὸ κατεπεῖγον. Ἀναγινώσκεται τὸ νομοσχέδιον.

§121ΑΘ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Κύριε πρόεδρε, τὸν λόγον.

§122ΔΑΓΡΕΣ. Ἕως τὸ πρωΐ θὰ συζητήσωμεν.

§123Α. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Κύριοι, δὲν ἔχετε ἀνάγκην νὰ σᾶς ἀποδείξω, ὅτι τὸ προκείμενον νομοσχέδιον δὲν τὸ ὑπηγόρευσεν ἡ ἀνάγκη, δὲν τὸ ὑπηγόρευσεν ἡ ὑπηρεσία, τὸ ὑπηγόρευσαν προσωπικαὶ συμπάθειαι, προσωπικαὶ συστάσεις, αἱ ὁποῖαι ἴσως ἀπὸ προχθὲς παρουσιάσθησαν εἰς τοὺς κ. κ. ὑπουργούς. Πρὸ ὀλίγου, κύριοι, σᾶς ἀνέγνωσα τὰ ἐπίσημα πρακτικά, τὰ ὁποῖα εὑρίσκονται εἰς ὅλως διόλου ἀντίθετον θέσιν μὲ ὅσα σήμερον σᾶς ἐξέθεσεν ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Παιδείας. Ὁ κύριος ὑπουργὸς τῆς Παιδείας, ὅταν ἐσυζητεῖτο τὸ ἀντικείμενον αὐτό, καὶ ὅταν οἱ βουλευταὶ τῆς ἐπαρχίας Ἀττικῆς ἔφεραν τὴν ἔνστασιν ὅτι εἶναι ἀναγκαῖον τὸ γυμνάσιον τοῦ Πειραιῶς, εἶπεν ἀπὸ τοῦ βήματος αὐτοῦ, ὅτι ἐμελέτησεν ἐπισταμένως τὸ ἀντικείμενον καὶ ὅτι εὗρεν ἐν τῇ συνέσει του, ἐν τῇ μακρᾷ του πείρᾳ, ἐν τῷ ὑπουργείῳ τῆς Ἐκπαιδεύσεως καὶ τῶν Ἐκκλησιαστικῶν εὑρισκόμενος, εἶδεν ὅτι τὸ γυμνάσιον τοῦ Πειραιῶς εἶναι ἐντελῶς περιττόν· σᾶς εἶπεν ὁ ἴδιος, ὁ ὁποῖος ἀπὸ τοῦ βήματος αὐτοῦ σᾶς ὡμολόγησεν, ὅτι τὰ παιδιὰ δὲν χωροῦσιν ἐντὸς τοῦ καταστήματος, σᾶς εἶπεν ὁ ἴδιος, ὅτι δὲν ὑπάρχουν εἰς τὸ γυμνάσιον τοῦ Πειραιῶς πλείονες τῶν 80 μαθητῶν, καὶ ἐνῷ τοῦ ἐγένετο τότε ἡ παρατήρησις ἀπὸ τοὺς ἐντίμους βουλευτὰς Ἀττικῆς, ὅτι οἱ φοιτῶντες εἰς τὸ γυμνάσιον τοῦ Πειραιῶς μαθηταὶ εἶναι 200, ὁ κ. ὑπουργὸς εἶπεν ὅτι εἶναι εἰς θέσιν ὡς ἐκ τῆς θέσεως, τὴν ὁποίαν κατέχει σήμερον, νὰ γνωρίζῃ, ὅτι μόνον 80 φοιτῶσι καὶ ὅτι τὸ γυμνάσιον τοῦ Πειραιῶς οὐδόλως εἶναι ἀναγκαῖον· καὶ πότε ἔλεγε, κύριοι, αὐτά; Μήπως ἀπὸ τῆς ἐποχῆς ἐκείνης μέχρι σήμερον ἐμεσολάβησε κἀνὲν χρονικὸν διάστημα τόσῳ μεμακρυσμένον, ὥστε νὰ μεταβάλῃ τὴν κατάστασιν τοῦ Πειραιῶς καὶ τῶν Ἀθηνῶν; Τρεῖς μόλις ἡμέραι παρῆλθον ἀπὸ τῆς συζητήσεως τοῦ προϋπολογισμοῦ, καὶ ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Παιδείας ἀπὸ τοῦ βήματος φαίνεται ἀντιφάσκων πρὸς ἑαυτόν, καὶ ἀντιφάσκων ἐπισήμως. Ὅσα θέλει ἂς εἴπῃ· ἐδῶ εἶναι ἐπίσημα ἔγγραφα, εἶναι documenta, εἶναι τὰ ἐπίσημα πρακτικὰ τῆς Βουλῆς, τὰ ὁποῖα τὸν διαψεύδουν. Ὅ,τι ὅμως εἶναι ἄπορον δι’ ἐμὲ, ὅ,τι πρέπει νὰ ᾖναι ἄπορον δι’ ὅλους ὑμᾶς, εἶναι ὅτι προχθὲς οἱ κύριοι ὑπουργοὶ ἀπὸ τοῦ βήματος αὐτοῦ ἦλθον καὶ μᾶς εἶπον, ὅτι ἡ ταχύτης, τὴν ὁποίαν πρὸ πάντων πρέπει νὰ λάβῃ εἰς τὰς προκειμένας περιστάσεις ὑπ’ ὄψιν ἡ Βουλὴ, εἶναι πολλάκις τόσον ἀναγκαία, ὥστε ἔσωσε τὴν ὕπαρξιν τῶν ἐθνῶν. Καὶ πραγματικῶς ἡ πρότασίς των αὕτη ἦτον ὀρθὴ, διότι καὶ ἐκ τῆς ἱστορίας γνωρίζομεν ὅλοι, ὅτι εἰς πλείστας ὅσας περιστάσεις διεσώθησαν ὄχι μόνον ἄτομα, ὄχι μόνον πόλεις, ἀλλ’ ὁλόκληροι ἐπικράτειαι ἐκ τῆς ταχύτητος· καὶ ἐκ τῆς ἰδέας αὐτῆς ὁρμώμενοι ἐπεψηφίσαμεν ἕνα νόμον καὶ ἐδώκαμεν μίαν δικτατορικὴν οἰκονομικὴν διαχείρισιν εἰς τὰς χεῖρας τῆς κυβερνήσεως, ἀλλ’ ἐπὶ τῇ ἰδέᾳ καὶ ἐπὶ τῇ ἐλπίδι, ὅτι τὸ ποσὸν ἐκεῖνο ἤθελε χρησιμεύσει, καὶ πιστεύομεν ἀκόμη, ὅτι θέλει χρησιμεύσει πρὸς ὑπεράσπισιν τῆς τιμῆς καὶ τῆς ἀνεξαρτησίας τῆς πατρίδος. Σήμερον μεθ’ ὅλην αὐτὴν τὴν ἐπισημότητα, μετὰ τῆς ὁποίας ἐσυζητήσαμεν ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ νομοσχεδίου, ποῦ ἐξωδεύσαμεν ὅλην τὴν ἡμέραν; Εἰς παιδιάς, διότι τίποτε ἄλλο δὲν εἶναι αὐτὴ ἡ πρότασις ἡ ὑποστηριχθεῖσα ἀπὸ τοὺς ὑπουργοὺς, ὄχι ἀπὸ τοὺς κ. κ. βουλευτὰς τῆς Ἀττικῆς, (διότι καὶ ἐγὼ, ἐὰν ἤμουν βουλευτὴς Ἀττικῆς, ἤθελον κάμει τὸ αὐτὸ), διὰ νὰ ἔλθουν σήμερον νὰ ὑποστηρίξουν μίαν πρότασιν, τὴν ὁποίαν χθὲς ἐπολέμησαν. Καὶ λοιπὸν, κ. κ. ὑπουργοί, θέλετε πλέον νὰ σᾶς πιστεύωμεν ὅτι σπουδαιολογεῖτε, ὁσάκις ὁμιλεῖτε, ὁσάκις συζητεῖτε ἀπὸ τοῦ βήματος αὐτοῦ; Λέγω λοιπὸν, κύριοι, ὅτι καὶ κατ’ ἀρχὴν εἶμαι ἐναντίος τοῦ νομοσχεδίου· ἐννοεῖται δὲ, ὅτι ὁ λόγος, ὁ ὁποῖος πρὸ πάντων μὲ ἐκάλεσεν αὐτὴν τὴν στιγμὴν εἰς τὸ βῆμα, δὲν ἦτο κυρίως ὁ τοῦ νομοσχεδίου· ἔκαμα χρῆσιν τοῦ δικαιώματος αὐτοῦ διὰ νὰ ὁμιλήσω ἐπὶ τῆς θέσεως αὐτῆς, ἐπὶ τοῦ προσώπου αὐτοῦ, τὸ ὁποῖον παρουσιάζουν ἑκάστοτε οἱ κ. κ. ὑπουργοί μας. Εἶμαι λοιπὸν κατὰ τοῦ νομοσχεδίου διὰ τοὺς λόγους, τοὺς ὁποίους καὶ ἐν ἐκτάσει ἐξέθεσεν ὁ κ. Δημητρακάκης καὶ ἐν ἐκτάσει ἀνέπτυξα καὶ ἐγώ.

§124ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙΚΩΝ. Βεβαίως, κύριοι, δὲν προτίθεμαι νὰ μετέλθω τὸν ἐνθουσιασμὸν τοῦ προαγορεύσαντος ἐπὶ τοιούτου ἀντικειμένου, τὸ ὁποῖον βεβαίως κἄθε ἄλλο δύναται νὰ προκαλέσῃ παρὰ τὸν ἐνθουσιασμὸν τοῦ ῥήτορος ἢ καὶ νὰ συγκινήσῃ καὶ τὴν Βουλὴν καὶ τὸ ἀκροατήριον.—Κύριοι, ἐγὼ ἐνόμισα καὶ εἶχον καθῆκον νὰ ὑποστηρίξω μίαν πρότασιν, τὴν ὁποίαν ὑπεστήριξα καὶ ὅταν ἐσυζήτησα τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ ὑπουργείου τῆς Παιδείας. Ἡ πρότασις σήμερον ἔρχεται ὅπως τότε τὴν ὑπεστήριξα· τότε ὅμως ἐπειδὴ εἶδον ὅτι ἡ Βουλὴ δὲν τὴν παραδέχεται καὶ ἐπροτάθη μάλιστα καθ’ ὁλοκληρίαν ἡ κατάργησις, κατὰ συνέπειαν δὲν ἐνόμισα καλὸν νὰ ἐμμείνω, τοσούτῳ μᾶλλον, καθόσον οὐδὲν ἐπίσημον γεγονὸς εἶχε λάβει χώραν· ὅταν ὅμως τὸ τοιοῦτον σήμερον λαμβάνει χώραν ἐκ μέρους τῆς κοινότητος διὰ μιᾶς ἀναφορᾶς, ὑποστηριζομένης καὶ ὑπὸ τοῦ πλείστου μέρους μιᾶς Βουλῆς, ἐθεώρησα συνεπῶς πρὸς ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα εἶπον τότε νὰ ἐπαναλάβω καὶ σήμερον, ὅτι συνδρομὴ διδομένη ἐκ μέρους τοῦ δημοσίου 5,000 δραχμῶν πρὸς μίαν κοινότητα, διὰ νὰ διατηρήσῃ ἓν γυμνάσιον, δὲν εἶναι τοιαύτη δαπάνη, ἥτις δύναται νὰ προσκόψῃ εἰς τὰς μεγάλας οἰκονομίας, αἱ ὁποῖαι σχετικῶς ἐπηνέχθησαν ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ ὑπουργείου τῆς Παιδείας. Δι’ αὐτὸν τὸν λόγον ἐθεώρησα καλὸν νὰ συνδράμω αὐτὸν τὸν δῆμον· διαβεβαιῶ δὲ τὴν Βουλὴν καὶ τὸν ἔντιμον προαγορεύσαντα, ὅτι οὐδεμία προσωπικὴ ἐνέργεια μοὶ ἐγένετο ἀπ’ εὐθείας, οὔτε ἀμέσως, οὔτε ἐμμέσως, παρὰ τῶν ἐντίμων βουλευτῶν τῆς ἐπαρχίας Ἀττικῆς, οἵτινες βεβαίως καὶ ἔχουν περισσότερον τὸ ἐνδιαφέρον ἐνώπιον ὅλου τοῦ κόσμου. Δὲν ἔλαβα οὔτε κἂν γνῶσιν τοιαύτης προτάσεως, ὅτι ἐπρόκειτο σήμερον νὰ ὑποβληθῇ· κατὰ συνέπειαν ἂς πιστεύσῃ ὁ κ. προαγορεύσας, ὅτι οὐδεμίαν προσωπικὴν συμπάθειαν, οὐδεμίαν γνῶσιν τῆς προτάσεως ἐκείνης εἶχα. Ὅταν ἦλθον εἰς τὴν Βουλὴν, εἶδον τὴν πρότασιν αὐτὴν καὶ ἐνόμισα σχετικῶς πρὸς τὴν ὁμιλίαν μου ἐκείνην νὰ τὴν ὑποστηρίξω. Τίποτε ἄλλο δὲν ἔπραξα. Καθόσον δὲ ἀφορᾷ τὰς ἄλλας ἰδέας, νομίζω, δὲν ὀφείλω νὰ ἀπαντήσω.

§125Κ. ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Κύριε ὑπουργὲ, τὰ οἰκονομικὰ τοῦ δήμου δὲν δύνανται μόνα νὰ ἐπαρκέσουν εἰς τὴν διατήρησιν τοῦ γυμνασίου αὐτοῦ;

§126ΥΠΟΥΡΓ. ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙΚΩΝ. Ἐγὼ δὲν εἶμαι εἰς κατάστασιν νὰ γνωρίζω ἐὰν ὁ προϋπολογισμὸς τῆς κοινότητος ᾖναι ἀνθηρός· γνωρίζω μόνον ὅτι ὁ δῆμος ὑποβάλλεται εἰς τὴν δαπάνην τῆς διατηρήσεως τοῦ καταστήματος ἐκτὸς τῶν ἄλλων δαπανῶν.

§127ΚΑΤΡΙΒΑΝΟΣ. Ἐγὼ δὲν εἶμαι ἐναντίος τῆς πιστώσεως, ἀλλ’ ὑπάρχει μία σχετικὴ πρότασις μὲ τὸ παρὸν ζήτημα, νὰ δοθῇ πίστωσις ἀνάλογος πρὸς διατήρησιν τῶν σχολείων τῶν ἐπαρχιῶν.

§128ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι λοιπὸν εἰς πρώτην συζήτησιν τὴν πρότασιν τῆς πιστώσεως περὶ συνδρομῆς εἰς τὸν δῆμον τοῦ Πειραιῶς νὰ ἐγερθῶσιν, (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Παρεδέχθη.

§129ΥΠΟΥΡΓ. ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ. Νὰ ἀρχίσῃ ἡ συζήτησις τῶν τακτικῶν ἐργασιῶν.

§130ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι βουλευταὶ, χθὲς ἐκ μιᾶς τροπολογίας, ἡ ὁποία ἐπροτάθη ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου τῶν 100 ἑκατομμυρίων, ἀπεχωρίσθη μία τροπολογία, ἡ ὁποία ἀπετέλεσεν ἴδιον νομοσχέδιον καὶ ἐγένετο χθὲς παραδεκτὴ εἰς πρώτην συζήτησιν· τώρα θὰ ἀναγνωσθῇ εἰς δευτέραν. (Ἀναγινώσκεται).

§131ΚΑΤΡΙΒΑΝΟΣ. Τί θὰ γίνῃ ἡ ἄλλη πρότασις, κ. πρόεδρε, ἡ ἰδική μας;

§132ΥΠΟΥΡΓ. ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ. Νὰ προηγηθῶσι τὰ ἄλλα νομοσχέδια καὶ κατόπιν ἔρχεται.

§133ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν φαίνεται τί ποσὸν θέλετε;

§134ΚΑΤΡΙΒΑΝΟΣ. Τὸ ἀνάλογον ποσὸν, τὸ ὁποῖον ἀπηλείψαμεν ἀπὸ τὸν προϋπολογισμόν.

§135ΥΠΟΥΡΓ. ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ. Κ. πρόεδρε, ἐχάσαμεν ὅλην τὴν ἡμέραν μὲ προτάσεις.

§136ΚΑΤΣΙΚΑΠΗΣ. Κ. πρόεδρε, ἔχω νὰ ἀναγνώσω μίαν ἔκθεσιν τῆς ἐπὶ τῶν ἀναφορῶν ἐπιτροπῆς.

§137ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἂς τελειώσῃ πρῶτον αὐτὸ τὸ ὁποῖον ἀρχίσαμεν. Αὐτὴ ἡ πρότασις, ἡ ὁποία ἐγένετο χθὲς παραδεκτὴ, διετυπώθη σήμερον παρὰ τῶν ἰδίων καλλίτερα καὶ ἀναγινώσκεται. «Ἄρθρον μοναδικόν. Βαθμολογίαι στρατιωτικαὶ καὶ ναυτικαὶ ἢ προβιβασμοὶ γενόμενοι ἕνεκα τῶν ἐκτάκτων περιστάσεων καὶ κατὰ τὴν διάρκειαν αὐτῶν θεωροῦνται ἀνακεκλημένοι αὐτοδικαίως καὶ δὲν παρέχουσιν οὐδὲν δικαίωμα ἀποδοχῆς τινος μετὰ τὴν ἐπάνοδον τῶν διακοπεισῶν σχέσεων, ἐκτὸς ἂν ἐπέλθῃ πόλεμος καὶ μεθέξωσιν αὐτοῦ πραγματικῶς οἱ προβιβασθέντες ἢ βαθμολογηθέντες. Τ. Μαυρομμάτης, Θ. Κανακάρης, Ἰω. Καραγιαννόπουλος, Α. Αὐγερινὸς, Δ. Σαράβας, Ν. Παπαμιχαλόπουλος, Ν. Νικολαΐδης.» Εἶναι δευτέρα συζήτησις· οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν εἰς βʹ. συζήτησιν νὰ ἐγερθῶσιν, (ἐγείρονται σχεδὸν ὅλοι)· παρεδέχθη.

§138ΥΠΟΥΡΓ. ΠΑΙΔΕΙΑΣ. Ἡ πρότασις καθὼς καὶ ἡ τροπολογία νὰ τυπωθῶσιν ἀμέσως καὶ νὰ διανεμηθῶσιν αὔριον κατὰ τὴν γʹ. συζήτησιν, καὶ νὰ τὴν ἔχωμεν πρὸ τῆς συνεδριάσεως.

§139Κ. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Νὰ μὴ συμβῇ εἰς αὐτὴν ὅ,τι καὶ εἰς τὴν πρότασιν τοῦ κ. Πετιμεζᾶ· νὰ λάβῃ τὸν τύπον τοῦ νόμου.

§140ΚΑΤΣΙΚΑΠΗΣ. Παρακαλῶ, κ. πρόεδρε, νὰ ἀναγνώσω τὴν ἔκθεσιν. Αἱ ὑφιστάμεναι περιστάσεις, κύριοι, ὑπαγορεύουν ὥστε νὰ ὠφελούμεθα ἐκ παντὸς μέσου καὶ τρόπου. Ὁ κ. Γούδας.... (θόρυβος· καταθέτει τὴν ἔκθεσιν εἰς τὸ προεδρεῖον).

§141ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ τυπωθῇ. — Τώρα, κύριοι, ἔχομεν τὸ νομοσχέδιον περὶ τροπολογίας τοῦ 220 ἄρθρου τοῦ ποινικοῦ στρατιωτικοῦ νόμου. Τὸ ἄρθρον 220 τοῦ ΦΥΒʹ. νόμου περὶ τῆς ποινικῆς στρατιωτικῆς νομοθεσίας τροποποιεῖται ὡς ἑξῆς· «Θεωρεῖται ὡς φυγόστρατος καὶ τιμωρεῖται μὲ φυλάκισιν ἓξ ἡμερῶν μέχρις ἑνὸς ἔτους πᾶς ἔφεδρος, νεοσύλλεκτος, κληροῦχος ἢ ἐθελοντὴς ἢ ἀντικαταστάτης γενόμενος δεκτὸς διὰ τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ στρατοῦ, ὅστις λαβὼν διαταγὴν δὲν προσέλθῃ εἰς τὸν πρὸς ὃν ὅρον του ἐντὸς τριάκοντα ἡμερῶν ἀπὸ τῆς ἐν τῇ διαταγῇ ὁρισθείσης ἡμέρας, ἐκτὸς τῆς περιπτώσεως ἀνωτέρας βίας. Ἐν καιρῷ δὲ πολέμου τιμωρεῖται μὲ φυλάκισιν ἑνὸς μηνὸς μέχρι δύω ἐτῶν.» Εἶναι εἰς τρίτην ἀνάγνωσιν καὶ συζήτησιν.

§142ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Νὰ μᾶς δώσῃ πληροφορίας ὁ κ. ὑπουργὸς, ἐὰν ἀφοῦ δώσῃ τὸν ὅρκον ἢ πρίν.

§143ΥΠΟΥΡΓ. ΠΑΙΔΕΙΑΣ. Ἠμπορῶ νὰ σᾶς εἴπω, καθὼς σᾶς εἶπε καὶ ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν στρατιωτικῶν, ὅστις δὲν εἶναι ἐδῶ, ὅτι ἡ τροπολογία τοῦ ἄρθρου αὐτοῦ δὲν ἀφορᾷ παρὰ μόνον τὴν κατάταξιν ἐφέδρων· καθ’ ὅλα τὰ ἄλλα ὑπάρχει νομοθεσία, ἡ ὁποία εἶναι εἰς πλήρη ἐνέργειαν καὶ διὰ τὸ παρὸν καὶ διὰ τὸ μέλλον. Ἐπειδὴ ὁ νόμος, ὅταν συνετάχθη, δὲν εἶχε τὸ σύστημα τῶν ἐφέδρων, προσετέθη ἡ λέξις αὕτη.

§144ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Πολὺ καλὰ, ἀλλ’ ἐὰν ἐννοῇ μετὰ τὴν ὁρκωμοσίαν ἢ πρίν.

§145ΥΠΟΥΡΓ. ΠΑΙΔΕΙΑΣ. Ἠξεύρετε, ὅτι ἡ ὁρκωμοσία ὑπάγεται ἐνώπιον τῆς στρατιωτικῆς ἐπιτροπῆς, ἡ ὁποία εἶναι διττὴ, ἐπαρχιακὴ καὶ νομαρχιακὴ, καὶ ἀφ’ ἧς στιγμῆς ὁ πολίτης λάβῃ τὸν ὅρκον ὑπάγεται εἰς τὸν νόμον τὸν στρατιωτικὸν, ὁπουδήποτε λάβῃ τὸν ὅρκον, εἴτε εἰς τὴν ἐπαρχιακὴν ἐπιτροπὴν εἴτε ἀλλοῦ.

§146ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἠκούσατε, κύριοι, τὸ νομοσχέδιον. Οἱ παραδεχόμενοι αὐτὸ νὰ ἐγερθῶσιν, (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι)· παρεδέχθη. Τώρα, κύριοι, θὰ ἀναγνώσωμεν κατὰ πρῶτον τὸ περὶ μετατροπῆς τοῦ ὑποπροξενείου τοῦ Βώλου ἀπὸ ά. εἰς γʹ. κατηγορίαν.

§147ΠΟΛΛΟΙ. Δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις.

§148ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρεδέχθη διὰ πρώτην φοράν. — Ἔχομεν ἓν ἄλλο νομοσχέδιον περὶ πιστώσεως 10,000 δραχμῶν εἰς δευτέραν ἀνάγνωσιν. (Ἀναγινώσκεται). «Ἄρθρον μοναδικόν. Ἐπὶ τοῦ εἰδικοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐξόδων τοῦ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν ὑπουργείου τῆς χρήσεως 1868 χορηγεῖται ἔκτακτος πίστωσις δραχ. δεκακισχιλίων, ἀριθ. 10,000, καταλογιζομένη ὑπὸ εἰδικὸν κεφάλαιον «Συνδρομὴ ὑπὲρ τῶν ἐκ τοῦ σεισμοῦ παθόντων κατοίκων Σκιάθου. Ἐν Ἀθήναις, τῇ 6 Δεκεμβρίου 1868. Οἱ ὑπουργοὶ

Τῶν Ἐσωτερικῶν

Δ. Γ. ΒΟΥΛΓΑΡΗΣ.

Τῶν Οἰκονομικῶν

Ι. ΒΑΛΑΣΣΟΠΟΥΛΟΣ.»

§149ΠΟΛΛΟΙ. Δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις.

§150ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρεδέχθη εἰς δευτέραν συζήτησιν. — Δευτέρα ἀνάγνωσις τοῦ περὶ τῆς ὁδοῦ Πατρῶν διὰ Καλαβρύτων εἰς Τρίπολιν. (Ἀναγινώσκεται).

§151ΣΤΑΪΚΟΣ. Κύριε πρόεδρε, ἡ Βουλὴ προχθὲς ἀπεφάνθη θεωρήσασα ὡς σπουδαῖον τὸ νομοσχέδιον περὶ ποτίσματος καὶ κατὰ συνέπειαν τὸ ἐθέσατε εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν· εἶναι τρεῖς κατὰ συνέχειαν συζητήσεις καὶ δὲν τὸ ἐφέρατε. Σᾶς παρακαλῶ νὰ θεωρήσητε καὶ αὐτὸ ὡς κατεπεῖγον καὶ νὰ ἔλθῃ εἰς πρώτην ἀνάγνωσιν.

§152ΥΠΟΥΡΓ. ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ. Θὰ ἀναγνωσθῇ καὶ αὐτό.

§153ΣΤΑΪΚΟΣ. Δὲν πρόκειται νὰ ψηφίσωμεν φόρους, οὔτε νὰ κανονίσωμεν θέσεις· μόνον θὰ δώσωμεν μίαν ἐποπτείαν εἰς τὴν δημοτικὴν ἀρχὴν νὰ ποτίζουν οἱ ἄνθρωποι. Ἐπειδὴ βλέπω αὐτὸ, κρίνω καθῆκόν μου νὰ σᾶς τὸ εἴπω. Κύριοι, τὸν Μάϊον ἐφέτος τρεῖς ἄνθρωποι εἶναι φονευμένοι καὶ 18 εἰς τὸ κακουργοδικεῖον χωρὶς λόγον.

§154ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τώρα ἀμέσως τὸ ἀναγινώσκομεν. — Ἔχομεν ἕτερον νομοσχέδιον περὶ χορηγίας ἐκτάκτου πιστώσεως 6,200,000 ἐπὶ τῆς χρήσεως τοῦ 1869. Εἶναι εἰς τρίτην ἀνάγνωσιν. «Ἄρθρον μόνον. Ἐπὶ τοῦ εἰδικοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν ὑπουργείου τῆς χρήσεως 1869 χορηγεῖται ἔκτακτος πίστωσις δραχ. ἓξ ἑκατομμυρίων καὶ διακοσίων χιλιάδων, ἀριθ. 6,200,000, καταλογιζομένη ὑπὸ τὰ ἑξῆς κεφάλαια.

§155ΠΟΛΛΟΙ. Δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις.

§156ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρεδέχθη. Τώρα ἀναγινώσκομεν τὴν πρότασιν τοῦ κ. Σταΐκου (Ἀναγινώσκεται). Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις;

§157ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι, ὄχι.

§158ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρεδέχθη εἰς πρώτην ἀνάγνωσιν. — Ὑπάρχει μία ἄλλη πρότασις περὶ ἀποξηράνσεως τῶν ἑλῶν Βονίτσης. (Ἀναγινώσκεται). Εἶναι εἰς πρώτην ἀνάγνωσιν.

§159ΠΟΛΛΟΙ. Δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις.

§160ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρεδέχθη. — Τώρα ἔχομεν τὸ περὶ κρατήσεως τῶν μισθῶν.

§161ΥΠΟΥΡΓ. ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ. Ἂς ἔλθῃ τὸ περὶ τῶν 28000000.

§162ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἰδοὺ, ἀναγινώσκεται. «Ἄρθρον μόνον. Κυροῦται τὸ ἀπὸ 6 Νοεμβρ. ε. ε. Β. Διάταγμα περὶ αὐξήσεως τοῦ ἐτησίου χρεωλύτρου τῶν κατὰ τὸν νόμον ΡΜʹ. τοῦ 1886 συνομολογουμένων δανείων, ἔχον ὡς ἕπεται. Τὸ κατὰ τὸ ἄρθρον 1 τοῦ ἀνωτέρω νόμου χρεώλυτρον ἐπὶ τῶν συνομολογηθέντων κατὰ τὸ ἐνεστὼς ἔτος ἐκ δραχ. 1,500,000 δανείων δύναται νὰ ὁρισθῇ μέχρι τῶν 10% ἐπὶ τοῦ κεφαλαίου ἐτησίως.» Εἶναι εἰς τρίτην ἀνάγνωσιν.

§163Α. ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Αὐτὸ ἦτον εἰς τὴν ἐπιτροπὴν καὶ δὲν προσεκλήθην διόλου.

§164ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀνεγνώσθη εἰς πρώτην καὶ δευτέραν συζήτησιν.

§165Α. ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Ἀπεφάσισεν ἡ Βουλὴ νὰ τὸ ἀφαιρέσῃ ἀπὸ τὴν ἐπιτροπήν;

§166ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα· ἰδοὺ περὶ τίνος πρόκειται (θόρυβος καὶ διάφοροι συνδιαλέξεις μεταξὺ διαφόρων βουλευτῶν).

§167ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Αὔριον, κ. πρόεδρε· βλέπετε, ὅτι ἡ Βουλὴ δὲν εἶναι εἰς κατάστασιν νὰ συζητήσῃ (θόρυβος).

§168ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡσυχάσατε, κύριοι, σᾶς παρακαλῶ.

§169ΠΟΛΛΟΙ. Αὔριον, αὔριον.

§170ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Καθήσατε, κύριοι, παρακαλῶ· λάβετε τὰς θέσεις σας.

§171Θ. ΚΟΛΟΚΟΤΡΩΝΗΣ. Κύριοι, ὅταν τὰ ἔθνη εὑρίσκωνται εἰς τοιαύτην κατάστασιν, πάντοτε ὑπάρχουν ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι διαδίδουν διαφόρους φήμας· τὰς φήμας τὰς διαδιδομένας, εἴτε ἀληθεῖς εἴτε ψευδεῖς εἶναι, πρέπει νὰ τὰς δέχωνται τὰ ἔθνη μὲ ἀταραξίαν, καὶ ὅσον περισσότερον μὲ ἀταραξίαν τὰς δέχονται, τοσοῦτον εἶναι ἄξια ἐπαίνου. Δὲν θέλω νὰ εἴπω τὰς φήμας, αἱ ὁποῖαι θὰ διαδοθοῦν εἰς τὴν πόλιν αὐτὴν τὴν ἑσπέραν, φήμας, αἱ ὁποῖαι δύνανται νὰ γεννήσωσι τὴν ταραχὴν, καθόσον ἕκαστος ἄνθρωπος δὲν ἔχει τὴν αὐτὴν ἀνεξαρτησίαν τοῦ σκέπτεσθαι καὶ τοῦ συλλογίζεσθαι· ἕκαστος ἄνθρωπος, ὅστις δὲν ἔχει παιδιὰ, (μὲ συγχωρεῖτε, διότι δὲν ἠμπορῶ νὰ ἐκφρασθῶ καλλίτερα), δὲν ἔχει ἀνάγκην, ἀλλ’ ὁ οἰκογενειάρχης, ὄχι· ὅστις δὲν ἔχει παιδιὰ πιθανὸν νὰ συλλογίζεται ὀλιγώτερον ἀταράχως. Θὰ παρακαλέσω τοὺς συμπατριώτας μου ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου (θόρυβος) νὰ ἐξακολουθήσωμεν ἀπαθῶς τὴν ἐργασίαν μας.

§172ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Πετσάλης ἔχει τὸν λόγον.

§173Α. ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Ἀποτελῶ, κύριοι, μέρος τῆς ἐπιτροπῆς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, εἰς τὴν ὁποίαν ὑπεβλήθησαν τὰ δύω ἀναγνωσθέντα νομοσχέδια· τὸ μὲν ἓν ἀφορῶν τὸ παλαιὸν δάνειον τῶν 28,000,000 δραχμῶν τὸ ψηφισθὲν ἐπὶ τοῦ ὑπουργείου τοῦ κυρίου Κουμουνδούρου καὶ ἐπὶ τοῦ ὁποίου ζητεῖται μία τροποποίησις, μία προσθήκη ἑνὸς ἐπὶ τοῖς ἑκατὸν τόκου περιπλέον, τουτέστιν ἀπὸ 10 εἰς 11· τὸ δὲ ἕτερον, τὸ ἐπὶ τοῦ ὑπουργείου Ῥούφου ψηφισθὲν ἐκ 15,000,000 δραχμ., περὶ τοῦ ὁποίου ζητεῖται τὸ χρεωλύσιον νὰ περιορισθῇ ἐντὸς μικροτέρας προθεσμίας. Ἐπερίμενα ἄρα νὰ προσκληθῶ εἰς τὴν ἐπιτροπὴν ἵνα δώσω ἐκεῖ τὴν γνώμην μου, ἡ δὲ ἐπιτροπὴ νὰ ἐξετάσῃ σπουδαίως τὰ νομοσχέδια αὐτά. Ἐν τούτοις σήμερον ἀκούω ὅτι ἀναγινώσκεται τρίτην φορὰν κατὰ ταύτην τὴν στιγμὴν τὸ δεύτερον νομοσχέδιον τῶν 15,000,000 δραχμῶν, τὸ ψηφισθὲν ἐπὶ τῆς ὑπουργείας τοῦ κ. Ῥούφου, διὰ τοῦ ὁποίου ἐδόθη τὸ δικαίωμα εἰς τὴν κυβέρνησιν νὰ δανεισθῇ χρεωλυτικῶς, πληρόνουσα 2% χρεωλύσιον κατ’ ἔτος. Ἡ σημερινὴ κυβέρνησις ζητεῖ τὴν αὔξησιν τοῦ χρεωλυσίου ἀπὸ 2 εἰς 10. Ὅταν ἀνέγνωσα τὰ δύω αὐτὰ νομοσχέδια, εἶχον ὑπ’ ὄψιν τὰς ἀνάγκας τῆς κυβερνήσεως, ἀνάγκας προερχομένας ἀπὸ τὸ ἔλλειμμα τῆς παρελθούσης κυβερνήσεως, τὸ ὁποῖον ἐνθυμεῖσθε ὅτι ὁ ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν κ. Βαλασόπουλος ἐπὶ τῆς συζητήσεως τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ 1868 ἀνεβίβαζεν εἰς 7,000,000 καὶ κατόπιν εἰς 6,000,000 μόνον. Εἶπα λοιπὸν κατ’ ἐμαυτὸν πρὶν προσκληθῶ νὰ δώσω τὴν ψῆφόν μου εἰς τὴν ἐπιτροπὴν, ὅτι ὑφίσταται κατεπείγουσα ἀνάγκη νὰ παραχωρηθῶσι τὰ μέσα εἰς τὴν κυβέρνησιν, ὅπως δυνηθῇ νὰ καλύψῃ τὸ ἔλλειμμα τοῦ προλαβόντος προϋπολογισμοῦ, καὶ συγχρόνως ἐσκέφθην, ὅτι τὸ ἔλλειμμα αὐτὸ ἐκαλύπτετο διὰ τῆς παραδοχῆς τῆς τροποποιήσεως μόνον τοῦ νόμου τῶν 28,000,000, διότι μόνον τὸ ἥμισυ αὐτοῦ ὑπάρχει πραγματοποιημένον.

§174ΥΠΟΥΡΓ. ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ. Αὐτὸ δὲν εἶναι διὰ τὸ μέλλον...

§175Α. ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Βλέπω ἀνυπομονησίαν, δὲν προσμένετε νὰ ἀκούσητε· θέλετε νὰ μὴ ὑπάρξῃ συζήτησις. Γνωρίζω, ὅτι ἔπεα πτερόεντα εἶναι αὐτὰ, τὰ ὁποῖα λέγω ἀπὸ τοῦ βήματος.

§176ΤΙΝΕΣ. Ὄχι, ὄχι.

§177Α. ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Ἀλλ’ ἀδιάφορον· ἐπειδὴ εἶμαι μέλος τῆς ἐπιτροπῆς, θὰ ἐκφράσω τὴν γνώμην μου καὶ ἂς ὑπάρχῃ καταχωρισμένη. Μὴ ἔχετε τὴν ἀνυπομονησίαν καὶ θὰ φθάσητε εἰς τὸ ἀποτέλεσμα, ὅπερ ἐπιθυμεῖτε· θὰ λάβητε καὶ τὰ δύω νομοσχέδια ὅπως τὰ θέλετε. Ἐπαναλαμβάνω λοιπὸν, ὅτι ἐθεώρησα ὅτι ἡ ἀνάγκη ἐκείνη ἐκαλύπτετο καὶ ὑπερεκαλύπτετο διὰ μόνης τῆς μεταβολῆς τοῦ νόμου τῶν 28 ἑκατομμυρίων, διότι ἡ κυβέρνησις, ἥτις ἦλθεν εἰς συνεννόησιν μετὰ τῆς Τραπέζης, μέλλει νὰ πραγματοποιήσῃ ἓν ποσὸν, ἀφαιρουμένων τῶν δαπανῶν, ὡς ἔγγιστα 11 ἑκατομμυρίων. Ἑπομένως, ἐὰν παραδεχθῶμεν εἰς τὸν ἀνώτατον ὅρον τὸ ἔλλειμμα τὸ προκύπτον ἐκ τῆς διαχειρίσεως τοῦ 1868, ὡς ἐκ τῶν ἐκτάκτων δαπανῶν, εἰς τὸ ποσὸν τῶν 7 ἑκατομμυρίων ἀκριβῶς καὶ οὐχὶ ὀλιγώτερον, ἔχομεν καὶ περίσσευμα, τὸ ὁποῖον μέλλει νὰ συνάξῃ ἡ Κυβέρνησις, ἐκ 4 ἑκατομμυρίων περίπου. Ἐὰν ἐπροκαλούμεθα ὑπὸ τὸ κράτος τοῦ πολέμου, ἢ ὡς πιθανοῦ αὐτοῦ, νὰ ψηφίσωμεν τὸ νομοσχέδιον τοῦτο ὅπως παραχωρήσωμεν εἰς τὴν Κυβέρνησιν διὰ τῆς ψήφου μας τὰ μέσα ἐπὶ τῆς πιστώσεως τῶν 100 ἑκατομμυρίων, δὲν ἠθέλαμεν δυσκολευθῆ κλείοντες τοὺς ὀφθαλμοὺς νὰ ψηφίσωμεν καὶ τὰ δύω αὐτὰ νομοσχέδια· ἀλλὰ δὲν πρόκειται νὰ ψηφίσωμεν δαπάνας διὰ τὸν πόλεμον, εἰμὴ νόμον διὰ δαπάνας τῆς τακτικῆς ὑπηρεσίας. Ἐγὼ μάλιστα, κύριοι, ἔλαβον ὑπ’ ὄψιν τὰς ἐκτάκτους δαπάνας ἐπί τινα χρόνον καὶ κατὰ τὸ 1869, παραδεχόμενος ὅτι αὗται θὰ ἐξακολουθήσωσιν ἀκόμη ἐπὶ ἓξ μῆνας κατὰ τὸ 1869, καὶ ὑπελόγισα, ὅτι ἤθελε χρειασθῆ κατὰ τὸ διάστημα αὐτὸ δαπάνη ἓξ ἔτι ἑκατομμυρίων. Λοιπὸν, ὡς ἀπέδειξα, ὑπάρχει περιπλέον ποσὸν 4 ἑκατομμυρίων ἐκ τῆς πραγματοποιήσεως 11 ἑκατομμυρίων, ἐξ ὧν πρόκειται μόνον 7 νὰ καλύψουν τὸ παλαιὸν ἔλλειμμα. Εἰς αὐτὰ προσέθηκα καὶ τὰ 2 ἑκατομμύρια, τὸ περίσσευμα τὸ ὁποῖον ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ 1869 θὰ φέρῃ κατὰ τὴν περὶ αὐτοῦ ἔκθεσιν τοῦ νῦν ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, ἀφοῦ ἐκπεσθῶσιν ὅλαι αἱ δαπάναι. Λοιπὸν παρατηρῶ, ὅτι ὅλαι αἱ ἔκτακτοι δαπάναι, τόσον τὸ ἔλλειμμα τοῦ παρελθόντος προϋπολογισμοῦ τοῦ 1868, καθὼς καὶ αἱ μέλλουσαι τοῦ ἔτους 1869, διότι δὲν πιστεύω αὐταὶ αἱ ἀνάγκαι νὰ παραταθῶσι πέραν τοῦ Μαΐου, ὅπως τὰ πράγματα σήμερον παρίστανται, θέλουσι καλυφθῆ διὰ τοῦ νομοσχεδίου τῶν 28 ἐλατομμυρίων μετὰ τῆς παραδοχῆς τῆς ζητουμένης τροποποιήσεως· ἑπομένως δὲν ἐννοῶ εἰς τί χρειάζονται ἕτερα χρήματα. Περὶ δὲ τοῦ νομοσχεδίου ἐκείνου τῶν 15 ἑκατομμυρίων, τοῦτο ἔμεινεν ἀνεκτέλεστον, ὡς μὴ πραγματοποιηθέντος εἰμὴ ἐλαχίστου μόνον μέρους, ἡ δὲ Κυβέρνησις ζητεῖ καὶ ἐπ’ αὐτοῦ εὐκολίας σήμερον ἀπὸ τὴν Βουλὴν ἵνα τὸ πραγματοποιήσῃ.

§178ΒΑΛΑΣΟΠΟΥΛΟΣ (ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Δὲν ζητοῦμεν νέον δάνειον....

§179Α. ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Τὸ νομοσχέδιον λέγει τὸ ἐναντίον.

§180ΒΑΛΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Ἂς ἀναγνωσθῇ τὸ νομοσχέδιον.

§181ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἰδοὺ τί λέγει τὸ νομοσχέδιον, (Ἀναγινώσκεται). «Ἄρθρον μόνον. Κυροῦται τὸ ἀπὸ 6 Νοεμβρίου ε. ε. Β. διάταγμα περὶ αὐξήσεως τοῦ ἐτησίου χρεωλύτρου τῶν κατὰ τὸν νόμον ΡΜʹ τοῦ 1866 συνομολογουμένων δανείων, ἔχον ὡς ἕπεται. «Τὸ κατὰ τὸ ἄρθρον 1 τοῦ ἀνωτέρω νόμου χρεώλυτρον ἐπὶ τῶν συνομολογουμένων δανείων δύναται νὰ ὁρισθῇ μέχρι τῶν 10% ἐπὶ τοῦ κεφαλαίου ἐτησίως».

«ΓΕΩΡΓΙΟΣ Αʹ.

ΒΑΣΙΛΕΥΣ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ.

Ἔχοντες ὑπ’ ὄψιν τὸν ἀπὸ 5 Ἰανουαρίου 1866 ὑπὸ στοιχ. ΡΜʹ. νόμον, γνωμοδοτήσει τοῦ Ἡμετέρου ὑπουργικοῦ συμβουλίου ἀπεφασίσαμεν καὶ διατάσσομεν. Ἄρθρον 1. Τὸ κατὰ τὸ ἄρθρον 1 τοῦ ἀνωτέρω νόμου χρεώλυτρον ἐπὶ τῶν συνομολογουμένων δανείων δύναται νὰ ὁρισθῇ μέχρι τῶν 10% ἐπὶ τοῦ κεφαλαίου ἐτησίως. Ἄρθρον 2. Τὸ παρὸν διάταγμα ὑποβληθήσεται εἰς τὴν κύρωσιν τῆς προσεχοῦς ἐκτάκτου συνόδου τῆς Βουλῆς. Εἰς τὸν Ἡμέτερον ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν ὑπουργὸν ἀνατίθεται ἡ δημοσίευσις τοῦ παρόντος διατάγματος. Ἐν Ἀθήναις, τῇ 6 Νοεμβρίου 1868.

ΓΕΩΡΓΙΟΣ

Δ. Γ. ΒΟΥΛΓΑΡΗΣ, Ι. ΒΑΛΑΣΟΠΟΥΛΟΣ, Σ. ΜΙΛΙΟΣ, Μ.

Κ. ΚΑΝΑΡΗΣ, Π. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ, Σ. ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ, Α.

ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ.»

§182ΒΑΛΑΣΟΠΟΥΛΟΣ (ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Ἂς ἀναγνωσθῇ καὶ ἡ ἔκθεσις.

§183Α. ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Ἐγὼ ἐξετάζω τί λέγει τὸ νομοσχέδιον καὶ ὄχι ἡ ἔκθεσις. Εἶναι μάλιστα γελοῖον πρᾶγμα νὰ λέγῃ ὁ ὑπουργός, ὅτι ἡ ἔκθεσίς του εἶναι διαφορετικὴ ἀπὸ τὸ νομοσχέδιόν του.

§184ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἰδοὺ καὶ ἡ ἔκθεσις. «Πρὸς τὴν Βουλὴν. Κύριοι! Κατὰ τὸ ἄρθρον 1 τοῦ ἀπὸ 5 Ἰανουαρίου 1868 νόμου περὶ δανείων 15,000,000, τὸ ἐπὶ τοῦ δανείου τούτου χρεώλυτρον ὁρίζεται εἰς 2% ἐτησίως. Ἐπειδὴ διὰ τοῦ περιορισμοῦ τούτου ἀπεδείχθη, ὅτι παρεμβάλλεται σπουδαῖον πρόσκομμα πρὸς συνομολόγησιν δανείων, τῶν δανειστῶν ἀπαιτούντων τὴν ἐξόφλησιν τοῦ κεφαλαίου ἐν βραχυτέρῳ διαστήματι, καὶ ἐπειδὴ τελευταῖον ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα πρὸς πραγματοποίησιν ἑνὸς δανείου δραχ. 500,000 ἀπήτησε προηγουμένως τὴν αὔξησιν τοῦ χρεωλύτρου ἀπὸ 2 εἰς 10% ἐτησίως διά τε τὸ ποσὸν αὐτὸ καὶ διὰ τὸ ὑπόλοιπον τοῦ κεφαλαίου τοῦ κατὰ τὸν Μάρτιον ε. ε. συνομολογηθέντος δανείου τῶν δραχ. 1,000,000, ἣν ἀξίωσιν ὑπέδειξεν ἀπὸ τῆς συνομολογήσεως τοῦ δανείου τούτου· Διὰ ταῦτα καὶ διότι ἐκ τῆς μεταβολῆς τοῦ ὅρου τοῦ χρεωλύτρου δὲν ἐπιβαρύνεται τὸ δημόσιον μὲ πρόσθετόν τι βάρος, ἐκρίθη ἀναγκαῖον ἵνα, ἀπούσης τῆς Βουλῆς καὶ γνωμοδοτήσει τοῦ ὑπουργικοῦ συμβουλίου, ἐπιτραπῇ διὰ Β. διατάγματος ἡ αὔξησις τοῦ ἐτησίου χρεωλύτρου τῶν κατὰ τὸν ἀνωτέρω νόμον συνομολογουμένων δανείων ἀπὸ 2 εἰς 10%. Τοῦ διατάγματος τούτου τὴν νομοθετικὴν κύρωσιν ὑποβάλλων εἰς τὴν Βουλὴν παρακαλῶ αὐτὴν νὰ ἐπιψηφίσῃ. Ἐν Ἀθήναις, τῇ 20 Νοεμβρίου 1868.

Ὁ ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν

Ι. ΒΑΛΑΣΣΟΠΟΥΛΟΣ.»

§185Α. ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Ἐγὼ, κύριοι, εἶχον ὑπ’ ὄψιν τὸν νόμον καὶ ἐπ’ αὐτοῦ ὡμίλησα. Τώρα ἀκούω τὸ περιεχόμενον τῆς ἐκθέσεως, εἰς ὃ γίνεται ἡ διάκρισις, ὅτι ἐπραγματοποιήθη ἓν ἑκατομμύριον τὸν Μάρτιον καὶ ἕτεραι 500,000 δραχμῶν ἀρτίως ἐπὶ τῇ βάσει τῆς ζητουμένης τροποποιήσεως, καὶ περὶ αὐτῶν μόνον πρόκειται.

§186ΒΑΛΑΣΟΠΟΥΛΟΣ (ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Ἦτο συμπεφωνημένον ἀπὸ τότε.

§187Α. ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Ὤφειλε λοιπὸν ὁ κύριος ὑπουργὸς νὰ παρουσιάσῃ τὰς συμφωνίας, οὕτω πράττουν εἰς ὅλα τὰ κοινοβούλια· διότι τίς δύναται νὰ μοὶ ἐγγυηθῇ περὶ τῆς εἰλικρινείας; Ἔχω πλήρη ἐμπιστοσύνην εἰς τὴν τιμιότητα τοῦ κ. Βαλασοπούλου, ἀλλ’ ὁ ὑπουργὸς δύναται νὰ καταχρασθῇ καὶ νὰ φανῇ ἐνδίδων εἰς ἀπαιτήσεις τῆς Τραπέζης διὰ τὸ παλαιὸν δάνειον, χωρὶς νὰ προϋπῆρξεν ἔκτοτε τοιαύτη συμφωνία· διότι, δοθέντος πρὸ τόσων μηνῶν καὶ ὑπαρχουσῶν τοιούτων συμφωνιῶν, ὤφειλε τὸ ὑπουργεῖον νὰ εἰσαγάγῃ τὴν τροποποίησιν ἐπὶ τῆς παρελθούσης συνόδου καὶ οὐχὶ σήμερον. Λέγω λοιπὸν, ὅτι διακρίνω τὰ δύω αὐτὰ δάνεια· καὶ καθόσον μὲν ἀφορᾷ τὸ δάνειον τῶν 500,000, δὲν ἀντιλέγω ἵνα γίνῃ ἡ μεταῤῥύθμισις, τὴν ὁποίαν ζητεῖ ὁ κύριος ὑπουργὸς καὶ προτείνει ἡ Τράπεζα· διότι βεβαίως ἡ Κυβέρνησις εὑρέθη ἤδη εἰς στενοχωρίαν νὰ συνάψῃ τοιαύτην συμφωνίαν ὡς ἐκ τοῦ ἐλλείμματος τοῦ προερχομένου ἐκ τῆς προηγουμένης διαχειρίσεως. Δὲν δύναμαι ὅμως νὰ ἐκτείνω τὴν μεταῤῥύθμισιν τοῦ νόμου καὶ ἐπὶ τοῦ δανείου τοῦ ἑνὸς ἑκατομμυρίου, τοῦ λαβόντος χώραν κατὰ τὸν παρελθόντα Μάρτιον, καθόσον δὲν δικαιολογεῖται ἡ ἐπέκτασις τοῦ νόμου εἰς αὐτὸ διὰ τῆς παρουσιάσεως τῆς συμφωνίας.

§188ΣΙΜΟΣ. Δόσατέ μοι τὸν λόγον, κύριε πρόεδρε.

§189Α. ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Τὸ πρᾶγμα δὲν εἶναι τόσον εὔκολον ὡς ἐκ πρώτης ὄψεως παρουσιάζεται. Μᾶς ζητεῖτε ν’ αὐξήσωμεν τὸ χρεωλύσιον ἀπὸ δύω εἰς δέκα· φαίνεται δὲ, ὅτι εἶναι μόνον ἀριθμητικὴ ἐργασία, ἥτις πρόκειται νὰ γίνῃ. Θὰ εἴπωσιν ὅτι ἓν χρέος, τὸ ὁποῖον ὀφείλει ἡ Ἑλλὰς, ἂν τὸ πληρώσῃ ταχύτερον, τόσον καλλίτερα δι’ αὐτὴν, παρ’ ἂν τὸ πληρώσῃ ἀργότερα. Παρουσιάζεται ὅμως ἕτερον ζήτημα, τὸ σπουδαιότερον, ὅτι διὰ ν’ αὐξήσωμεν τὸ ποσὸν ἀπὸ δύω εἰς δέκα εἶναι ἀνάγκη νὰ προσθέσωμεν νέαν δαπάνην εἰς τὸν προϋπολογισμόν. Ἂν ἐπρόκειτο νὰ πραγματοποιηθῇ ὁλόκληρον τὸ δάνειον τῶν 15 ἑκατομμυρίων, ὡς ὑπάρχει τὸ νομοσχέδιον, ἔπρεπε νὰ προστεθῇ εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ 1870 τὸ ποσὸν τοῦ ἑνὸς ἑκατομμυρίου καὶ 300,000 δραχμῶν διὰ τὴν πληρωμὴν τοῦ νέου χρεωλυσίου. Βλέπετε πῶς βαθμηδὸν καὶ ἀνεπαισθήτως προχωροῦμεν αὐξάνοντες τὸ ποσὸν τῶν δαπανῶν, Εἶναι ναὶ, δαπάνη νόμιμος, ἀλλὰ πόθεν θὰ τὴν λάβητε; Ὑμεῖς ἀνεβιβάσατε τοὺς φόρους τῆς Ἑλλάδος εἰς τοιοῦτον βαθμὸν, πέραν τοῦ ὁποίου δὲν δύναται νὰ ὑποστῇ μεγαλείτερον φορτίον. Τὸ λέγω ἐκ πεποιθήσεως γνωρίζων τὴν κατάστασιν τῶν ἐπαρχιῶν, τὸ γενικὸν φρόνημα, τὴν μεγάλην στενοχωρίαν τὴν χρηματικὴν, ἡ ὁποία μαστίζει τὸν τόπον πρὸ τριῶν ἐτῶν καὶ εἰς τὴν ὁποίαν φρονῶ, κύριοι, (ἐλευθέρως θὰ ἐκφράσω τὴν γνώμην μου), συνετέλεσεν οὐκ ὀλίγον ἡ αὔξησις τῶν φόρων ἐπὶ τοῦ παρελθόντος ὑπουργείου· διότι, ὅταν ἀφῃρέθησαν 8 καὶ 10 ἑκατομμύρια ἀπὸ τὴν παραγωγικὴν κυκλοφορίαν τοῦ τόπου, ἑπόμενον ἦτο νὰ αἰσθανθῶμεν αὐτὰς τὰς συνεπείας. Πόθεν λοιπὸν ὑμεῖς θὰ λάβετε αὐτὰ τὰ χρήματα πρὸς ἐξίσωσιν τοῦ προϋπολογισμοῦ; Πρέπει νὰ τὸ εἴπωμεν σαφῶς, ὅτι ὑμεῖς ὅλας τὰς δαπάνας τοῦ συζητηθέντος προϋπολογισμοῦ θεωρεῖτε ἀναγκαίας καὶ ἀπαραιτήτους. Θὰ ἐπιβάλητε νέους φόρους; Τοῦτο δὲν εἶναι δυνατόν· φόροι νέοι εἰς μίαν καὶ μόνην περίπτωσιν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπιβληθῶσι, περίπτωσιν, τὴν ὁποίαν ἐγὼ δὲν πιστεύω, ἐννοῶ τὴν τοῦ πολέμου. Τότε βεβαίως οἱ ἄνθρωποι εἶναι ἠναγκασμένοι νὰ ὑποστῶσι τὰς μεγαλειτέρας θυσίας χάριν τῆς ὑπερασπίσεως τῆς Πατρίδος, χάριν τῆς ὑπερασπίσεως τῶν ἐλευθεριῶν των, ἀλλὰ νέοι φόροι δὲν δύνανται νὰ ἐπιβληθῶσιν εἰς τακτικὴν κατάστασιν πραγμάτων, ὅτε ἡ Ἑλλὰς θὰ ἐξακολουθῇ τὴν βιομηχανίαν καὶ τὸν ἥσυχον βίον τοῦ ἐμπορίου, τῆς γεωργίας κτλ. Πόθεν θὰ λάβετε, λέγω πάλιν, τὰ χρήματα; Οἰκονομίας ὑμεῖς δὲν δύνασθε νὰ κάμητε καὶ τὸ γνωρίζομεν ὅλοι, διότι ὁ προϋπολογισμὸς τῶν τακτικῶν ἐξόδων ἔφθασεν ἀπὸ 12½ ἑκατομμύρια κατὰ τὸ 1843 εἰς 37 κατὰ τὸ 1869. Βαθμηδὸν κατὰ τοὺς φυσικοὺς νόμους τῶν ἐλαττωμάτων, ἂν ὑποθέσωμεν καὶ βαθμιαίαν πρόοδον εἰς τὴν σπατάλην, ὡς ἄχρι τοῦδε ἐκ τῆς πείρας ἐπείσθημεν, προσδοκῶμεν τὸ προσεχὲς ἔτος ἑτέραν αὔξησιν, οὐχὶ δὲ ποτὲ ἐλάττωσιν. Θὰ καταφύγετε εἰς νέα δάνεια; ἡμεῖς πίστιν δὲν ἔχομεν· ἐννοῶ ὅλοι μας, ἐκτὸς μόνον ἂν ἀποφασίσωμεν νὰ κάμωμεν ταῦτα μὲ μεγάλην θυσίαν. Ποῖον θὰ βαρύνῃ δὲ αὐτὴ ἡ θυσία; τὸ ἑλληνικὸν ἔθνος. Δὲν εἶσθε λοιπὸν προνοητικοὶ, θέλοντες ν’ αὐξήσητε τὰς δαπάνας χωρὶς νὰ γνωρίζετε πόθεν θὰ δυνηθῆτε νὰ τὰς πληρώσητε. Τὸ ζήτημα ἔχασε τὴν ἀξίαν του ἀφοῦ ὁ κύριος ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν τὸ περιώρισεν εἰς τὰ τετελεσμένα γεγονότα. Καὶ ἐπὶ τῶν δύω δανείων τοῦ ἑνὸς ἑκατομμυρίου καὶ τῶν πεντακοσίων χιλιάδων πολὺ πιθανὸν δὲν ἤθελον ζητήσει τὸν λόγον, ἂν τοῦτο παρουσιάζετο ἐκ πρώτης ὄψεως ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου· οὐχ ἧττον δὲν μεταμέλομαι ὡς λαβὼν τὸν λόγον, διότι καὶ μικρὰν ἀξίαν ἂν ἔχουν αἱ παρατηρήσεις, τὰς ὁποίας ὑπέβαλα εἰς τὴν Βουλὴν, ὁ κόπος δὲν εἶναι χαμένος. (Θόρυβος καὶ ταραχὴ ἐν τῇ αἰθούσῃ τῆς Βουλῆς, προερχόμενος ἐκ συνδιαλέξεων τῶν βουλευτῶν ἐπὶ τῶν εἰδήσεων, ἃς ἐκόμισε κατὰ τὴν στιγμὴν τῆς ἀγορεύσεως τοῦ κ. Πετσάλη τὸ ἐκ Σύρου ἀτμοκίνητον περὶ τοῦ ἀποκλεισμοῦ τοῦ λιμένος τῆς Σύρου ὑπὸ τοῦ Τούρκου ναυάρχου).

§190ΒΕΑΚΗΣ. Δὲν θὰ σᾶς ἀπασχολήσω πολύ. Τὰ ἐν Σύρῳ συμβαίνοντα φαίνεται ὅτι παρεστάθησαν οὐχὶ ὑπὸ τὴν ἀληθῆ αὑτῶν ἔποψιν. Ἐξῆλθον μίαν στιγμὴν ἔξω καὶ μὲ περικύκλωσαν ὅλοι οἱ ἄνθρωποι ἐρωτῶντές με τὶ τρέχει εἰς τὴν Σῦρον. Σᾶς λέγω ὡς ἀντιπρόσωπος τῆς Σύρου, ὡς ἔχων ἄμεσον ἀλληλογραφίαν μὲ τοὺς συμπατριώτας μου, ὅτι ἐκεῖ τὰ πράγματα δὲν μετεβλήθησαν ποσῶς· ὡς ἠκούσατε, προσετέθη καὶ ἑτέρα δύναμις καὶ ἦλθον καὶ ἄλλα τουρκικὰ μὲ ἄλλον ναύαρχον. Πράγματι ἦλθεν εἷς ἀρχιναύαρχος, ὁ ὁποῖος ἀντικατέστησε τὸν ἄγγλον Χόβαρτ καὶ ὁ ὁποῖος φέρει καὶ ἄλλα δύω πλοῖα περιπλέοντα καὶ αὐτά. Τὰ λοιπὰ πλοῖα κἀνὲν βῆμα δὲν ἔκαμαν ἄχρι τοῦδε, ὥστε ν’ ἀνησυχήσῃ ὁ λαός· ὁ λαὸς μένει ἥσυχος, καταγινόμενος εἰς τὰ ἔργα του.

§191ΠΟΛΛΟΙ. Ἀρκετὰ, ἀρκετά.

§192ΒΑΛΑΣΟΠΟΥΛΟΣ (ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Ἡ παροῦσα κυβέρνησις, κύριοι, κατὰ τὸν Μάρτιον ἔλαβεν ἀνάγκην νὰ συνομολογήσῃ δάνειον ἑνὸς ἑκατομμυρίου καὶ ἡμίσεως ἀπὸ τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν, ἡ ὁποία ἔκαμε μίαν πρᾶξιν καὶ εἶπε, σοὶ χορηγῶ σήμερον ἓν ἑκατομμύριον, τὸ ἕτερον ὅμως ἥμισυ θέλω σοὶ χορηγήσει ὅταν προκαλέσῃς νόμον, ὁ ὁποῖος ν’ αὐξάνῃ τὸ χρεωλύσιον. Ὑπ’ αὐτὴν τὴν αἵρεσιν ἐγένετο συμβιβασμὸς μεταξὺ τῆς Κυβερνήσεως καὶ τῆς Τραπέζης. Εἶχε λάβει τὸ ἓν ἑκατομμύριον· ἐσχάτως δὲ εὑρεθεῖσα εἰς ἀνάγκην, ἔλαβε καὶ τὸ ἕτερον ἥμισυ μὲ τὴν ὑποχρέωσιν νὰ ἐκτελέσῃ ἐκείνην τὴν συμφωνίαν καὶ ἐπειδὴ ἀπουσίαζεν ἡ Βουλὴ, ἐπροκαλέσαμεν τὸ ὑποβληθὲν Βασιλ. Διάταγμα καὶ παρακαλοῦμεν νὰ τὸ κυρώσητε. Ὑπερέβη τὸ χρεωλύσιον, ὁ τόκος ὅμως μένει ὁ αὐτός. Ἡ θεωρία τοῦ κ. Πετσάλη, ὅτι ἡ αὔξησις τοῦ χρεωλυσίου ἐπιβαρύνει τοὺς παρόντας προϋπολογισμοὺς, δὲν εἶναι ὀρθή· ὅταν εὑρισκόμεθα εἰς ἀνάγκην, τὸ ὀλιγώτερον κακὸν εἶναι νὰ πληρόνωμεν ταχύτερον, παρὰ νὰ μὴ ἔχωμεν νὰ πληρόνωμεν τὰ καθημερινὰ ἔξοδα.

§193ΑΘ. ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Νὰ διορθώσητε τὸ νομοσχέδιον.

§194ΒΑΛΑΣΟΠΟΥΛΟΣ (ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Αὐτὸ εἶναι διάταγμα.

§195Ε. ΣΙΜΟΣ. Πρῶτον ἀπ’ ὅλα λέγω εἰς τὸν ἔντιμον φίλον μου, ὅτι ἡ Τράπεζα δὲν ἤθελε νὰ δώσῃ καὶ τὰς 500 χιλιάδας εἰμὴ ὑπὸ τὸν ὅρον τῆς αὐξήσεως τοῦ χρεωλυσίου. Τὸ ζήτημα ὅμως φέρεται ἀνάποδα καὶ φαίνεται ὅτι ἡμεῖς θέλομεν νὰ φέρωμεν δυσκολίας εἰς τὴν Κυβέρνησιν. Ἂν ἡ Κυβέρνησις ἔλεγε, δότε μοι τὴν ἄδειαν νὰ δανεισθῶ χρήματα μὲ τόσον χρεωλύσιον, ἂν δὲ πληρώσω περισσότερον χρεωλύσιον, θέλω πληρώσει τὸ χρέος εἰς ὀλιγώτερον χρόνον, θὰ ἀντελέγομεν; Εἶπεν ὁ κ. Πετσάλης, ὅτι ἔχομεν νόμον ἄλλου δανείου καὶ ὅτι ἠδυνάμεθα νὰ δανεισθῶμεν κατὰ τὸν νόμον τῶν 28 ἑκατομμυρίων. Ὁ νόμος τῶν 15 ἑκατομμυρίων ὑπάρχει, ὡς ὑπάρχει καὶ ὁ τῶν 28, καὶ ἡ Κυβέρνησις ἠδύνατο καὶ κατὰ τὸν ἕνα καὶ κατὰ τὸν ἄλλον νὰ δανεισθῇ. Εἶναι ὅμως συμφέρον τῆς Βουλῆς νὰ εἴπῃ κατὰ τίνα νόμον πρέπει νὰ δανεισθῇ ἡ Κυβέρνησις, διότι ὁ τόκος τοῦ δανείου τῶν 15 ἑκατομμυρίων εἶναι 8%, ὁ δὲ τῶν 28 εἶναι μὲν κατὰ τὸ φαινόμενον τόκος πρὸς 8%, ἀλλὰ κυρίως εἶναι 10% καὶ ἑπομένως ἂν δανεισθῆτε κατὰ τὸν δεύτερον νόμον, θὰ πληρώσητε τόκον μεγαλείτερον. Ὅταν ἐγὼ ἔκαμα αὐτὸ, ἡ Τράπεζα μοὶ εἶπεν ὅτι δέχεται κατὰ τὸν νόμον τῶν 28 ἑκατομμυρίων, καὶ ἐγὼ ἐπέμενα μὲ τὸν νόμον τῶν 15 ἑκατομμυρίων. Δὲν βλέπω λοιπὸν τὸ ἐνδιαφέρον νὰ θέλῃ ἡ Βουλὴ νὰ φέρῃ πρόσκομμα νὰ μὴ γίνῃ μὲ τὸν νόμον τῶν 15 ἑκατομμυρίων, ἀλλὰ μὲ τὸν τῶν 28 (θόρυβος καὶ συνδιαλέξεις βουλευτῶν περὶ τὴν τράπεζαν τῶν στενογράφων).

§196ΑΘ. ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Ἡ Κυβέρνησις ἐδανείσθη παρὰ τῆς Τραπέζης ἓν ἑκατομμύριον δραχμῶν ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ νόμου τῶν 15 ἑκατομμυρίων, ἐπὶ τῇ συμφωνίᾳ νὰ δίδῃ 2% χρεώλυτρον· μετὰ ταῦτα ἔλαβεν ἀνάγκην νὰ δανεισθῇ ἑτέρας 500 χιλιάδας καὶ τότε ἡ Τράπεζα ἐπρότεινεν εἰς τὴν κυβέρνησιν, ὅτι δίδει καὶ τὰς 500 χιλιάδας, ἀλλὰ τὸ χρεώλυτρον τῶν 500 χιλιάδων καὶ τοῦ ἑνὸς ἑκατομμυρίου θ’ ἀναβιβασθῇ εἰς 10% ἀντὶ δύω. Τοῦτο παρεδέχθη καὶ ἡ κυβέρνησις. Τῆς συμφωνίας ταύτης ζητεῖ ἡ κυβέρνησις τὴν κύρωσιν ἀπὸ τὴν Βουλήν. Δὲν πρόκειται περὶ τοῦ μέλλοντος. Ἂν εἰς τὸ ἑξῆς λάβῃ ἀνάγκην, θὰ ᾖναι ἄλλο ζήτημα· πρόκειται μόνον περὶ εἰδικῆς συμφωνίας, ἀρτίως γενομένης μεταξὺ Κυβερνήσεως καὶ τῆς Τραπέζης. Βλέπετε, κύριοι, ὅτι εἶχον ἐντελῶς δίκαιον ὅταν ἐξέφρασα ἀμφιβολίας πρὸς τὸν κύριον ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, συγχύσαντα τὰ δύω δάνεια, ὅτι ἐγένοντο ὑπὸ τὴν αὐτὴν συμφωνίαν. Ὁ παλαιότερος ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἀντεῖπε καὶ ἀντεῖπεν ἰσχυρῶς· ὁ νῦν ὑπουργὸς ἴσως δὲν εἶχεν ἀκριβεῖς πληροφορίας.

§197ΣΙΜΟΣ. Μὲ συγχωρεῖτε δύω λέξεις· λέγω ὅτι εἶναι πολὺ πιθανὸν νὰ ᾖναι τὸ πρᾶγμα ὅπως λέγει ὁ νῦν ὑπουργός....

§198ΒΑΛΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. ... (θόρυβος).

§199ΑΘ. ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Τώρα λοιπὸν νὰ συμφωνήσητε οἱ δύω σας.

§200ΣΙΜΟΣ. Λέγω λοιπὸν, ὅτι, ἐπειδὴ δὲν εἶχον σκοπὸν νὰ κάμω χρῆσιν αὐτοῦ τοῦ ἑκατομμυρίου, διὰ τοῦτο τὸ ἐθεώρησα ὅλως διόλου ἀδιάφορον... (θόρυβος).

§201ΑΘ. ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Τέλος πάντων βλέπετε, ὅτι ματαιόνεται καὶ ἡ ὁμιλία τοῦ προέδρου τῆς Βουλῆς, ὅστις ἔδωκεν ἐξήγησιν ἀνατρεπομένην ὑπὸ τῆς ἐξηγήσεως τοῦ κ. Σίμου· ἐγὼ θεωρῶ ἀνάξια συζητήσεως καὶ τὸ ἓν καὶ τὸ ἄλλο, ἀρκεῖ νὰ ἠξεύρητε, ὅτι πρόκειται περὶ αὐξήσεως τοῦ χρεωλύτρου. Ἀλλ’ ἔρχομαι, κύριοι, νὰ ἀντικρούσω μὲ ὅλην τὴν δύναμιν τῆς πεποιθήσεώς μου τὰς δυσκολίας, τὰς ὁποίας ἐξέφρασεν ὁ κ. Σῖμος καθόσον ἀφορᾷ τὴν οἰκονομικὴν διαχείρισιν. Ὁ νόμος τῶν 15,000,000, ὡς οἱ περισσότεροι ἐξ ὑμῶν γινώσκετε, ἐδόθη τότε εἰς τὴν κυβέρνησιν οὐχὶ διὰ νὰ δαπανήσῃ χρήματα ἐξ αὐτοῦ εἰς τὰς τακτικὰς δαπάνας, ἀλλὰ διὰ νὰ τακτοποιήσῃ τὸ κινητὸν χρέος, τὸ ὁποῖον ἀναβιβάζεται σήμερον εἰς 18,000,000 καὶ τότε ὑπελογίζετο ὀλιγώτερον. Αὐτὸ ἔφερεν οὐσιώδη δυσκολίαν ἐπὶ τῆς οἰκονομικῆς διαχειρίσεως, ἥτις δὲν ἠδύνατο νὰ ᾖναι ἐνήμερος εἰς τὴν πληρωμήν. Βλέπετε λοιπὸν πῶς οἱ κύριοι ὑπουργοὶ τῶν Οἰκονομικῶν μὲ ἀναπαυμένην συνείδησιν, χωρὶς νὰ τοὺς μέλῃ ὅτι μετέβαλον τὸν σκοπὸν τοῦ νόμου, σᾶς λέγουν ὁ μὲν εἷς, ἔκαμα τοῦτο, ὁ ἄλλος, ἔκαμα ἐκεῖνο, ἀλλὰ πρὸς ποῖον σκοπόν; Ὄχι βεβαίως διὰ νὰ ἀφαιρέσουν τὸ κινητὸν χρέος ἐκ τῆς κυκλοφορίας, ὄχι, ἀλλὰ διὰ νὰ τὸ κατασωρεύσουν ἀλλοῦ. Παρατηρήσατε πόσον εὐκόλως ματαπίπτομεν ἐν Ἑλλάδι ἀπὸ τὴν χρῆσιν εἰς τὴν κατάχρησιν καὶ διὰ τοῦτο μία Βουλὴ ὀφείλει νὰ ᾖναι προσεκτική, ὁσάκις παραχωρεῖ δικαιώματα εἰς τὴν κυβέρνησιν. Δυστυχῶς εἰς αὐτὸν τὸν τόπον οὔτε νομικὴ οὔτε ἠθικὴ εὐθύνη ὑπῆρξε τῶν ὑπουργῶν· καθεὶς ἔχει οἴκοθεν τὴν ἄφεσιν τῶν ἁμαρτιῶν, δὲν χρεωστεῖ χάριν εἰς κἀνένα· ἠμπορεῖ νὰ κάμῃ ὅ,τι θέλει καὶ ὅλος ὁ κόσμος ν’ ἀποκαλύπτῃ τὴν κεφαλὴν ἐνώπιόν του, ἀρκεῖ νὰ ᾖναι εἰς τὴν ἐξουσίαν· καὶ διὰ τοῦτο πολλάκις ἀδημονῶ, ὅταν βλέπω, ὅτι τινὲς τῶν ἀντιπροσώπων καὶ ὑπουργοὶ θέλουν νὰ ἐμποδίσουν καὶ τὴν συζήτησιν λέγοντες, ἔχετε εἰς ἡμᾶς ἐμπιστοσύνην ἄπειρον, εἴμεθα ἄξιοι αὐτῆς· ἀλλὰ χωρὶς νὰ στηρίζωσι τὴν ἀπαίτησιν ἐπὶ πράγματός τινος εἰμὴ ἐπὶ ἐγωϊσμοῦ, ὅστις ὑπάρχει κατὰ δυστυχίαν πάντων ἡμῶν. Τὸ γνῶθι σαυτὸν εἰς αὐτὸν τὸν τόπον δὲν ἐξελέγχεται παῤῥησίᾳ. Ἰδοὺ ὁ λόγος, διὰ τὸν ὁποῖον εἶπον, ὅτι δὲν πρέπει νὰ γίνῃ ἡ αὐτὴ παραχώρησις εἰς τὴν κυβέρνησιν καὶ περὶ τοῦ δανείου τῶν 15,000,000 διὰ νὰ δυνηθῇ νὰ λάβῃ καὶ τὸ ὑπόλοιπον αὐτοῦ, διότι ἡ αὐτὴ χρῆσις ἤθελε γίνει καὶ εἰς τοῦ ἑνὸς καὶ εἰς τοῦ ἄλλου, ὄχι πρὸς τὸν εἰδικὸν σκοπὸν τοῦ νόμου. Καὶ εἶναι ὁμολογούμενον καὶ ἀποδεδειγμένον, ὅτι παρ’ ἡμῖν ὅσον περισσότερα χρήματα ἔχει διαθέσιμα μία κυβέρνησις, τόσον περισσότερα δαπανᾷ καὶ τόσον περισσότερον καταχρᾶται. Ἐκτὸς λοιπὸν ῥητῶν περιστάσεων, εἰς τὰς ὁποίας ἔχομεν τὴν πεποίθησιν περὶ τῆς καλῶς γενησομένης χρήσεως τοῦ παραχωρουμένου δικαιώματος, καθ’ ὅλας τὰς λοιπὰς ὀφείλομεν νὰ ἐρωτῶμεν προηγουμένως τὴν συνείδησίν μας καὶ ὡρίμως νὰ σκεπτώμεθα, νὰ μὴ ἤμεθα δὲ καὶ τόσον γενναῖοι, οἷοι ἐφάνημεν. Ἀλλά, κύριοι, ἔρχομαι κατὰ δεύτερον λόγον νὰ ἀναιρέσω μίαν ἄλλην θεωρίαν τοῦ κ. πρώην ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, ὅστις εἶπε, διατί νὰ μὴ παραχωρήσωμεν ὅλας τὰς εὐκολίας εἰς τὴν κυβέρνησιν διὰ νὰ πραγματοποιήσῃ καὶ τὸ δάνειον τῶν 15, 000,000; Εἰς αὐτό, εἶπεν, ἡ ὠφέλεια εἶναι μεγαλειτέρα, καθ’ ὅσον εἰς τὸ τῶν 28,000,000 ἡ κυβέρνησις ἀποβάλλει 20% ἐπὶ τοῦ κεφαλαίου, ἐνῷ εἰς ἐκεῖνο, ἀναβιβαζομένου καὶ τοῦ τόκου ἀπὸ 8 εἰς 10, πάλιν τὸ ἔθνος κερδαίνει. Τῳόντι, ἂν ἐπρόκειτο νὰ γίνῃ παραλληλισμὸς μεταξὺ τῶν δύω νόμων, μεταβαλλομένου τοῦ σκοποῦ τοῦ δανείου τῶν 15,000,000, τότε ἤθελον προτιμήσει καὶ ἐγὼ διὰ τὸν λόγον, τὸν ὁποῖον εἶπεν ὁ κ. Σῖμος, νὰ ψηφίσωμεν τὸν νόμον τῶν 15,000,000 καὶ νὰ μὴ ψηφίσωμεν τὸν τῶν 28 ἑκατομμυρίων. Ἀλλ’ ὁ κ. Σῖμος δύω ἀντικείμενα ὁμοῦ δὲν ἠμπορεῖ νὰ τὰ συσχετίσῃ· τὸ ἄτοπον τῆς ἰδέας του εἶναι τόσον καταφανές, ὥστε δὲν χρειάζεται νὰ ᾖναι κἀνεὶς οὔτε οἰκονομολόγος, οὔτε πολὺ ἰσχυρὸς εἰς τοὺς λογαριασμοὺς διὰ νὰ ἐννοήσῃ, ὅτι τὸ 100 εἶναι περισσότερα ἀπὸ τὸ 80· ἔκαμε δὲ μεγάλον ἄδικον νὰ νομίσῃ, ὅτι εἴμεθα ἀνίκανοι νὰ τὸ ἐννοήσωμεν. Τὸ ζήτημα λοιπὸν δὲν ἦτον ἐκεῖ ὅπου τὸ ἔθεσεν, ἀλλ’ ἂν ἔπρεπεν ἀμφότερα τὰ δάνεια νὰ τὰ παραχωρήσωμεν· καὶ λέγω, προκειμένου λόγου νὰ τὰ παραχωρήσωμεν ἀμφότερα, ἀφοῦ πρόκειται νὰ παραχωρήσωμεν τὸ ἓν, δὲν πρόκειται νὰ παραχωρήσωμεν τὸ ἄλλο. Ἡ κυβέρνησις δὲν εὐχαριστήθη νὰ ψηφισθῇ τὸ τῶν 28,000,000 καὶ περιορισθῇ τὸ τῶν 15,000,000 εἰς μόνον 1,500,000, ὅσα εἶναι τὰ δύω δοθέντα ἐπὶ τοῦ νόμου αὐτοῦ δάνεια τῆς Τραπέζης, ἐπὶ τῇ ὑποσχέσει τῆς προτεινομένης μεταῤῥυθμίσεως. Ἀλλὰ, κύριοι, δὲν δύναμαι νὰ καταβῶ ἐκ τοῦ βήματος τούτου χωρὶς νὰ μὴ ἐκφράσω τὴν ἀπορίαν μου διὰ τὰς οἰκονομικὰς ἰδέας τοῦ κ. Σίμου, ὁ ὁποῖος θεωρεῖ ἀδιάφορον ἂν ἔθνος τι ἐπιφορτίζεται νὰ πληρώσῃ ταχύτερον τὰ χρέη του ἢ ἀργότερον· καὶ αὐτοῦ ὁ κ. Σίμος ἀδικεῖ καὶ ἐμὲ καὶ ὅλους τοὺς ἄλλους, ὑποθέτων ὅτι δὲν ἐννοοῦμεν τὴν διαφορὰν τοῦ νὰ πληρωθῇ ἓν χρέος συντόμως ἢ ἀργότερον. Νομίζω ὅτι εἶναι ἀναμφίλεκτον, ὅτι πάντες ἐπιθυμοῦν, ὅσα ὀφείλουν νὰ τὰ ἀποδίδουν εἰς τὴν στιγμὴν, ἀλλὰ τὸ ζήτημα εἶναι ἂν ἔχουν τὴν δύναμιν. Αὐτὸ εἶναι τὸ ζήτημα, τὸ ὁποῖον δὲν ἐστοχάσθη. Ἂν τὰ πρᾶγμα θεωρῆται τόσον ἁπλοῦν, ὅλοι οἱ ὀφειλέται ἤθελον πληρώσει διὰ μιᾶς τὰ χρέη των. Λέγω λοιπὸν, ὅτι καλὸν ἤθελεν εἶναι ἂν εὑρίσκετο εἰς κατάστασιν ἡ Ἑλλὰς νὰ πληρώσῃ τάχιστα ὄχι μόνον αὐτὸ τὸ χρέος τῶν 15,000,000, ἀλλ’ ἂν ἦτο δυνατὸν καὶ ὅλα της τὰ χρέη· τὰ γεγονότα ὅμως ἀποδεικνύουν, ὅτι ἡ Ἑλλὰς ἔχει ἄπειρα χρέη, τὰ ὁποῖα συνωμολόγησε, παλαιὰ καὶ νεώτερα ἀπὸ τῆς ἐγκαταστάσεως τῆς Βασιλείας, τὰ ὁποῖα δὲν ἠδυνήθη νὰ ἱκανοποιήσῃ. Τί θὰ εἰπῇ τοῦτο; ὅτι δὲν εἴμεθα εἰς θέσιν εἴτε διότι δὲν ἔχομεν μέσα, εἴτε διότι αἱ διαχειρίσεις ὑπῆρξαν κακαί· τέλος πάντων εἶναι πραγματικὸν, ὅτι δὲν εἴμεθα εἰς καλὴν κατάστασιν διὰ τὸν σκοπὸν αὐτόν. Ὅθεν πρέπει νὰ στιγματίσω αὐτὸ τὸ σύστημα τῆς ἀπρονοησίας καὶ τῆς ἀδιαφορίας, διὰ τοῦ ὁποίου ἐπισωρεύονται καθ’ ἑκάστην δαπάναι ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ· ἐπαναλέγω, ὅτι πρέπει νὰ σταθῶμεν ἐπὶ τοῦ ὁρίου τῶν δύω τοῖς ἑκατὸν, διότι ἄλλως θὰ ἀναδεχθῇ τὸ δημόσιον μίαν νέαν πληρωμὴν, τὴν ὁποίαν ὀφείλει νὰ θέσῃ εἰς τὸ κεφάλαιον τῶν ἐξόδων τοῦ προϋπολογισμοῦ, καὶ τότε ἢ πρέπει νὰ αὐξηθοῦν οἱ φόροι ἢ νὰ γίνουν νέα δάνεια. Εἰς αὐτὸ δὲν ἀπήντησεν ὁ κ. Σῖμος, ἀλλὰ περιωρίσθη νὰ ἀποδείξῃ τὸ θάῤῥος του, εἰπὼν, ὅλα δόσατέ τα. Ἐγὼ δὲν τὸν καταδικάζω διὰ τοῦτο, ἀλλὰ λέγω ὅτι ἐνδίδει εἰς αἴσθημα ἀτομικὸν, τὸ ὁποῖον δὲν δύνανται πάντες νὰ παραδεχθοῦν (θόρυβος). Ἀφοῦ λοιπὸν ἐτροποποιήθη ἡ περὶ τῆς μεταῤῥυθμίσεως πρότασις, δὲν ἔχω κᾀμμίαν ἀντίῤῥησιν.

§202ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὡς δεύτερον ἄρθρον εἰς τὸ νομοσχέδιον....

§203ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ποῦ εἶναι ἡ Βουλή; (θόρυβος).

§204ΑΘ. ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Ἐγὼ πολλάκις ὡμίλησα χωρὶς νὰ ᾖναι παροῦσα ἡ Βουλή· ἀρκοῦν δι’ ἐμὲ τὰ στενογραφήματα· διότι διὰ νὰ ἀποφύγω τὸ σκάνδαλον ἐπιμένω νὰ ὁμιλῶ ἐνώπιον μὴ κατηρτισμένης Βουλῆς, καὶ μόλα ταῦτα ἐπῆλθον αὐτὰ τὰ σκάνδαλα.

§205ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Γίνεται δευτέρα διάταξις· «Ἡ ἀνωτέρω διάταξις διὰ τὸ κατὰ τὸ ἐνεστὼς ἔτος συνομολογηθὲν δάνειον εἰς ἓν καὶ ἥμισυ ἑκατομμύριον... κτλ.» ὑπάρχει ἀντίῤῥησις;

§206ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι, οὐδεμία.

§207ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τροποποίησις ἐπὶ τοῦ ἄλλου νόμου τῶν 28,000,000. (Ἀναγινώσκεται):

§208Δ. ΒΟΥΛΓΑΡΗΣ (πρωθυπουργός). Παρακαλῶ, κύριε πρόεδρε. Κύριοι, ἔχομεν, ὡς εἶπον πολλάκις, κατεπείγουσαν ἀνάγκην νὰ ἐργασθῶμεν καὶ λυποῦμαι διότι ἀναγκάζομαι νὰ ἐπαναλάβω καὶ σήμερον τὸ αὐτό. Εἷς τῶν κυρίων βουλευτῶν λέγει, ὅτι δὲν εἶναι πλῆρες τὸ σῶμα· ὁ κύριος πρόεδρος θὰ παρακαλέσῃ τοὺς κυρίους βουλευτὰς, ὅσοι ἀνεχώρησαν δι’ ἀνάγκην, νὰ ἐπιστρέψωσι, διότι ἔχομεν τὰ φορολογικὰ νομοσχέδια καὶ πᾶσα ἀναβολὴ θὰ ἔχῃ συνεπείας κακάς. Θέλετε νὰ μείνωμεν ἐδῶ χωρὶς φορολογικὸν νόμον;

§209ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι (θόρυβος).

§210Δ. ΒΟΥΛΓΑΡΗΣ (πρωθυπουργός). Ἔχομεν, κύριοι, καὶ ἄλλας ἐργασίας. Φρονῶ ὅτι ἕκαστος, εἴτε ἰδιώτης εἴτε τὰ δημόσια πράττων, καὶ πᾶς τις οἱοσδήποτε κατὰ πᾶσαν ἑσπέραν πρέπει νὰ ἀναλογίζηται τί ἔπραξε τὴν ἡμέραν, καὶ ἂν ἀνεύρῃ ὅτι εἰργάσθη προσηκόντως, ἀναπαύεται εὐχαριστημένος· ἄλλως, ἡ συναίσθησις ὅτι δὲν ἔπραξέ τις τὸ ὀφειλόμενον, νομίζω ὅτι δὲν δύναται νὰ ἀναπαύσῃ τὴν συνείδησιν δημοσίου σώματος, ἔχοντος πολλὰ σπουδαῖα καθήκοντα νὰ ἐκπληρώσῃ, ἀλλ’ οὔτε ἰδιώτου. Ἡ Κυβέρνησις, κύριοι, ζητεῖ τὴν συνδρομήν σας, ἔχομεν ἀνάγκην αὐτῆς· εἶναι δυνατόν ποτε νὰ ἀπέλθωμεν ἐγκαταλείποντες ἀτελῆ τὰ κυριώτερα τῶν ἔργων μας; Ὁ κ. Δόσιος, μὲ συγχωρεῖ, λέγει, ὅτι δὲν εἶναι παροῦσα ἡ Βουλή. Ἂν λείπουν 5 ἢ 10, θὰ τοὺς προσκαλέσῃ ὁ κ. πρόεδρος νὰ ἔλθουν· ἴσως ἔχουν ἀνάγκην καὶ ἔφυγον πρὸς στιγμὴν διὰ νὰ φάγωσιν ἢ δι’ ἄλλην ἀνάγκην. Τί ἐκάμαμεν σήμερον; ἂς ἐξετάσωμεν. Συγχωρήσατε τὴν ἐπιμονὴν μεθ’ ἧς ὁμιλῶ, διότι αἰσθάνομαι τὴν ἀνάγκην τῶν πραγμάτων. Κύριοι, ἔχετε σκοπὸν ν’ ἀφήσητε τὴν Κυβέρνησιν χωρὶς φορολογικὸν νόμον;

§211ΔΟΣΙΟΣ. Παρακαλῶ δύω λέξεις, κύριε πρόεδρε.

§212Δ. ΒΟΥΛΓΑΡΗΣ. Τί ἐπράξαμεν σήμερον, κύριε Δόσιε; Ἂν πεινᾶτε, δύνασθε νὰ ὑπάγητε νὰ φάγητε (θόρυβος).

§213ΣΑΡΑΒΑΣ. Δὲν ἔχετε παιδιὰ, τὰ ὁποῖα νὰ διδάξητε καὶ συμβουλεύσητε· εἶσθε πρωθυπουργὸς, δὲν εἶσθε παιδαγωγός· εἶσθε ὑποτελὴς τῆς Βουλῆς (θόρυβος).

§214Δ. ΒΟΥΛΓΑΡΗΣ. Παρακαλῶ νὰ ἡσυχάσητε, κύριε! Ἔχω καθῆκον νὰ τὰ εἴπῳ αὐτά. (Θόρυβος μέγας καὶ διαπληκτισμοὶ).

§215ΣΑΡΑΒΑΣ. Αὐτὰ δὲν λέγονται ἐδῶ ἀπὸ τοῦ βήματος καὶ μάλιστα....

§216ΣΩΤ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Τί εἶναι αὐτά; πῶς τολμᾷς νὰ ἀποτείνησαι;... (θόρυβος). Ὁ κ. Σαράβας ἀπέρχεται.

§217ΤΙΝΕΣ. Νὰ ὑποχρεωθῇ νὰ τ’ ἀνακαλέσῃ.

§218ΕΤΕΡΟΙ. Νὰ τὰ ἀνακαλέσῃ.

§219Α. ΡΟΥΚΗΣ. Ἄλλως, θὰ τὸν ἀποδοκιμάσωμεν ἐπισήμως (θόρυβος).

§220ΤΑΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπειδὴ ὁ παρεκτραπεὶς ἀνεχώρησε καὶ δὲν εἶναι ἐδῶ νὰ τοῦ ἐπιβάλωμεν τὴν ὑποχρέωσιν νὰ τ’ ἀνακαλέσῃ, προτείνω νὰ τὰ ἀποδοκιμάσῃ ἡ Βουλὴ καὶ νὰ σημειωθῇ καὶ εἰς τὰ πρακτικά.

§221ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα. Ὁ κύριος πρωθυπουργὸς καταβαίνει τοῦ βήματος.

§222ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Προτείνεται, κύριοι, ν’ ἀποδοκιμάσῃ ἡ Βουλὴ τὸν ἀπρεπῆ τρόπον....

§223ΒΟΥΛΓΑΡΗΣ ΚΑΙ ΕΤΕΡΟΙ. Τὸν αὐθάδη.

§224ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸν ἀπρεπῆ καὶ αὐθάδη τρόπον, μὲ τὸν ὁποῖον ἐφέρθη ὁ βουλευτὴς Σαράβας πρὸς τὸν πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως· οἱ παραδεχόμενοι νὰ ἐγερθῶσιν, (ἐγείρονται σχεδὸν ὅλοι). Παρεδέχθη.

§225Δ. ΒΟΥΛΓΑΡΗΣ (πρωθυπουργὸς). (ἐπανερχόμενος εἰς τὸ βῆμα). Λέγω λοιπὸν καὶ σᾶς παρακαλῶ νὰ ἐργασθῶμεν· ἔχομεν ἀνάγκην τοῦ φορολογικοῦ νόμου καὶ ἄλλων νομοσχεδίων, καὶ ὅταν παρέλθῃ πολὺ ἡ ὥρα καὶ δὲν ἀντέχομεν, βέβαια θὰ ἀναχωρήσωμεν· ἀλλ’ ὅταν ἕνας ἔχῃ ἀνάγκην ν’ ἀναχωρήσῃ ἐπ’ ὀλίγον, ἡμεῖς νὰ λέγωμεν, ὅτι δὲν εἶναι πλῆρες τὸ σῶμα, αὐτὰ δὲν εἶναι πράγματα πρέποντα εἰς ἓν σπουδαῖον σῶμα.

§226ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ φαίνεται ὅτι εἶναι πλήρης.

§227Λ. ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Κύριοι, δὲν εἶναι λάθος τινῶν, εἶναι λάθος πολλῶν. Δὲν ἠμποροῦν νὰ ἀνθέξουν ὅσοι ἔρχονται ἐγκαίρως· ὅσοι ἔρχονται εἰς τὰς 12 δὲν ἠμποροῦν ν’ ἀνθέξουν καθὼς οἱ ἄλλοι, οἱ ὁποῖοι ἔρχονται εἰς τὰς 2· καὶ, κύριε πρόεδρε, αὐτὸ πρέπει νὰ τὸ ἐξετάσητε, καὶ ἐγὼ σᾶς λέγω, ὅτι καὶ τώρα δὲν εἴμεθα πλήρεις. Ἄλλοι νὰ ἔρχωνται εἰς τὰς 12 καὶ ἄλλοι νὰ κάθηνται νὰ τρώγουν καὶ νὰ πίνουν καὶ νὰ λέγουν ἔπειτα, ὅτι θὰ μείνωμεν ἕως τὰ μεσάνυκτα...! Ἔχομεν, κύριοι, ὅλως ἐπουσιώδη ἀντικείμενα εἰς συζήτησιν καὶ ἀφήσαμεν τὰ οὐσιώδη.

§228ΚΑΤΣΑΝΔΡΗΣ. Δὲν ἔρχομαι νὰ ἀποδοκιμάσω τὸν κύριον πρωθυπουργὸν, ἀλλὰ τοὺς λόγους του. Ἀφ’ ἧς στιγμῆς ἤρχισαν τὰ περιστατικὰ νὰ δεινοῦνται, ἀμέσως εἰς τὴν φωνὴν τοῦ κυρίου πρωθυπουργοῦ ὅτι πρέπει νὰ ἐργασθῶμεν ἡ Βουλὴ ἀνταπεκρίθη καὶ εἰργάσθη, διενυκτέρευσε καὶ ἔκαμεν ἑσπερίδας. Ἀλλὰ ἐπὶ ματαίῳ χάνεται ὁ χρόνος καὶ χάνεται διότι τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ἦτον ὑπὸ συζήτησιν, παρηγκωνίσθη καὶ παρεισέδυσαν ἄλλα, τὰ ὁποῖα δὲν εἶχον τὴν αὐτὴν σπουδαιότητα. Ἐρχόμεθα, κύριοι, πρῶτοι καὶ φεύγομεν τελευταῖοι. Ποῖον πρόσκομμα ἐφέραμεν εἰς τὴν Κυβέρνησιν; δὲν ἐνοήσαμεν τὰς περιστάσεις; καὶ τί ἠρνήθημεν εἰς τὸν κύριον Βούλγαρην διὰ νὰ πραγματοποιήσῃ τὰ μεγάλα σχέδια, τὰ ὁποῖα ὡμολόγησεν; Ἀπ’ ἐναντίας εἶμαι ἐξ ἐκείνων οἱ ὁποῖοι δὲν ἐζητήσαμεν οὔτε ἐξηγήσεις (θόρυβος). Ἔρχεται σήμερον μία διάδοσις, ἡ ὁποία σκανδαλίζει πραγματικῶς ὄχι ἀντιπρόσωπον μιᾶς ἐπαρχίας, ἀλλὰ καὶ τὸν τελευταῖον Ἕλληνα. Λέγεται ὅτι τουρκικὸς στόλος πολιορκεῖ τὴν Σῦρον, ὅτι τὰ καταστήματα εἶναι κεκλεισμένα, ὅτι ἡ ἐμπορικὴ σχέσις διεκόπη, ὅτι ἀτμόπλοια τῆς γαλλικῆς ἑταιρίας ἐπῆγαν ν’ ἀποβιβάσουν ἐμπορεύματα καὶ δὲν τὰ ἐδέχθησαν οἱ ἔμποροι, διότι δὲν εἶχον ἀσφάλειαν.

§229Δ. ΒΟΥΛΓΑΡΗΣ. Ψευδές.

§230ΚΑΤΣΑΝΔΡΗΣ. Ποῖος, κύριοι, ἔχει ἥσυχον τὸν νοῦν, καὶ τίνος Ἕλληνος ἡ καρδία δὲν πάλλει καὶ πνέει ἐκδίκησιν;

§231ΤΙΝΕΣ. Νὰ τελειώσωμεν λοιπόν.

§232ΚΑΤΣΑΝΔΡΗΣ. Σᾶς παρακαλῶ μὴ μὲ διακόπτετε. Ἕκαστος τῶν ἀντιπροσώπων, κύριοι, ἐρχόμενος ἐδῶ πρέπει νὰ σέβηται πρῶτον τὸν ἑαυτόν του καὶ ἔπειτα ν’ ἀντιπροσωπεύῃ τὸ ἔθνος. Ἂν πραγματικῶς παρεκκλίνῃ καὶ τοῦ φύγουν φράσεις ἀπρεπεῖς, δὲν ἐξυβρίζει τὸν ἄλλον, ἀλλὰ τὸν ἑαυτόν του· ἀλλ’ ὅταν τὰ συμφέροντα τοῦ ἀτόμου προστατεύονται, εἴτε τῆς μιᾶς μερίδος εἴτε τῆς ἄλλης, καὶ διὰ τὰ ἄλλα καμαρώνομεν..... Πρέπει λοιπὸν ὅλα τὰ πράγματα νὰ τὰ ἐξετάζωμεν μὲ ψυχρὸν αἷμα. Ἔπειτα, κύριοι, ἀπὸ τὰς ἓξ ἕως τὰς 12 εἴμεθα εἰς κατάστασιν νὰ συζητήσωμεν καὶ ἀποφανθῶμεν; Ἂν τινὲς ἠμποροῦν νὰ συζητοῦν, ἂς μὲ συγχωρήσουν νὰ τοῖς εἴπω, ὅτι ὁ νοῦς των εἶναι μεγαλείτερος τοῦ ἐδικοῦ μας· ἡμεῖς δὲν ἔχομεν νοῦν μεγάλον. Πρόκειται νὰ ψηφίσωμεν ἑκατομμύρια καὶ ὁ κ. Πετσάλης ἐπὶ ὥραν ἐσυζήτησεν· ἐξορκίζω πολλοὺς ἀπὸ σᾶς ἂν ἠννόησαν τί εἶπε (θόρυβος). Ἔρχεται, κύριοι, κατόπιν ἡ κυβέρνησις καὶ μᾶς λέγει νὰ συζητήσωμεν φορολογικὸν νόμον· πάλιν ἐπαναλέγω, ὅτι αἱ περιστάσεις... (θόρυβος)· πῶς θέλετε ἀσυζητητεὶ ἐν διαστήματι μιᾶς ἢ δύω ὡρῶν νὰ διέλθωμεν τοὺς φορολογικοὺς νόμους; Καὶ ἐγὼ, κύριοι, εἶχον τὴν τιμὴν νὰ ᾖμαι μέλος τῆς ἐπιτροπῆς, ὅλοι μας εἴχομεν τροποποιήσεις, καὶ καθὼς εἴδατε, πολλάς. Θέλετε νὰ μὴ ὑποστηρίξωμεν αὐτὰς; θέλετε νὰ μᾶς εἴπητε, ὅτι θὰ τὰς διέλθητε ἀσυζητητεὶ, καὶ τοῦτο διότι ἐδώκαμεν προϋπολογισμὸν 100,000,000; ἀλλ’ ἐδῶ δὲν πρόκειται περὶ τῶν ἐκτάκτων ἀναγκῶν, ἀλλὰ περὶ τῶν τακτικῶν· ἐνταῦθα θὰ συζητήσωμεν καὶ τὸ ζήτημα τῆς ἀφομοιώσεως τῆς ἑπτανήσου· ἐκτὸς δὲ τούτου ἔχομεν καὶ ἄλλα νομοσχέδια, τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ τὰ συζητήσωμεν καὶ δὲν ἠμποροῦμεν παρὰ νὰ τὰ συζητήσωμεν λεπτομερῶς.

§233ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι βουλευταὶ, δὲν δύναμαι νὰ ἐννοήσω διὰ ποῖον λόγον πρέπει νὰ καθήσωμεν ἕως τὰ μεσάνυκτα νὰ συζητήσωμεν τὸν φορολογικὸν νόμον. Ἐρωτῶ τὸν κ. πρωθυπουργὸν καὶ τοὺς ὑποστηρίζοντας τὴν γνώμην αὐτοῦ, ὁ φορολογικὸς νόμος θέλει ἐφαρμοσθῆ αὔριον, καὶ εἶναι πολὺ κατεπεῖγον, ὅπω ἔλεγε πολὺ δικαίως, ὅτι ἡ πίστωσις εἶναι κατεπείγουσα; Βεβαίως ὑπὸ τὴν ἔποψιν αὐτὴν δὲν δύναται νὰ θεωρηθῇ κατεπεῖγον· διότι ὁ νόμος δὲν δύναται νὰ λάβῃ ἐφαρμογὴν, παρὰ ὅταν παρέλθουν πολλοὶ μῆνες· διότι ἠξεύρετε, ὅτι οἱ φορολογικοὶ νόμοι δὲν ἄρχονται ἀπὸ τὰς ἀρχὰς τοῦ ἔτους. Ἀλλὰ διατί εἶναι κατεπεῖγον; διότι πρόκειται νὰ λήξῃ ἡ σύνοδος· θὰ λήξῃ ἀπόψε; Δὲν πιστεύω νὰ ᾖναι τοῦτο ἀληθές· διότι οἱ κ. ὑπουργοὶ δὲν ἤθελον κάμει τοσαύτην συζήτησιν καὶ δὲν ἤθελον ἐπιμείνει ν’ ἀναγνωσθῇ μία πρότασις εἰς πρώτην ἀνάγνωσιν. Παραδεχθέντες τοῦτο, βεβαίως εἶναι ὑποχρεωμένοι νὰ κρατήσωσι τὴν Βουλὴν μίαν ἢ δύω ἡμέρας ἀκόμη ἵνα συζητήσῃ εἰς δευτέραν καὶ τρίτην ἀνάγνωσιν τὴν πρότασιν, ἥτις ἐσυζητήθη κατὰ πρώτην φοράν. Ἰδοὺ λοιπὸν, ὅσον καὶ ἂν σπεύδωσιν, εἶναι ἠναγκασμένοι διὰ τὰ ἔργα, τὰ ὁποῖα ὑπεστήριξαν πρὸ μικροῦ, νὰ μᾶς κρατήσωσι δύω ἡμέρας ἐνταῦθα. Διατί νὰ μὴ κάμωμεν τὴν συζήτησιν αὔριον; δὲν βλέπω τὸ κατεπεῖγον· νομίζει ἡ κυβέρνησις, ὅτι εἶναι εἰς ἕκαστον δυνατὸν νὰ εἰσέλθῃ εἰς συζήτησιν κατ’ αὐτὴν τὴν ὥραν καὶ ἐπὶ τοσούτων γνωμῶν, ἐπὶ τοῦ φορολογικοῦ νόμου, τόσον ἐκ μέρους τῆς ἐπιτροπῆς καθὼς καὶ τοσούτων ἄλλων βουλευτῶν; Ἐὰν ἡ κυβέρνησις θέλει ἀπόψε κηρύξει τὴν λῆξιν τῆς συνόδου καὶ ἂν νομίζῃ τοῦτο ἀναγκαῖον, ἡ ἐπιτροπὴ ἤθελεν ἀποσύρει τὴν πρότασίν της καὶ πᾶς βουλευτὴς ἤθελε προτείνει νὰ παραδεχθῶμεν ἄνευ συζητήσεως τὸν φορολογικὸν νόμον ὅπως τὸν ὑπέβαλεν ἡ κυβέρνησις, διότι ἀφοῦ ἐκάμαμεν καὶ ἄλλα, ἂς γίνῃ καὶ τοῦτο. Ἐὰν ὅμως ἡ κυβέρνησις δὲν προτίθεται νὰ κηρύξῃ τὴν λῆξιν τῆς Συνόδου ἀπόψε καὶ μείνωμεν μίαν ἢ δύω ἡμέρας ἀκόμη, νομίζω, ὅτι θὰ μεταμεληθῶσι παρὰ πολὺ τινὲς τῶν ἐντίμων κ. βουλευτῶν, ἐὰν δὲν θελήσωσι νὰ ὑποστηρίξωσι τὰς τροπολογίας των καὶ γίνῃ ἡ δέουσα συζήτησις.

§234ΒΑΛΑΣΟΠΟΥΛΟΣ (ὑπουργ. Οἰκονομικῶν). Δὲν πρόκειται σήμερον περὶ τῆς λήξεως τῆς συνόδου, ἀλλ’ ὁ κύριος Σωτηρόπουλος καὶ ὁ προλαλήσας κ. Κατσανδρῆς ἔδωκαν διαστάσεις τοιαύτας εἰς τὸν φορολογικὸν νόμον, ὥστε ἐὰν ἀρχήσωμεν νὰ συζητήσωμεν τὰ συστήματα τὰ φορολογικὰ τῆς Ἑλλάδος καὶ τῆς Ἑπτανήσου, καὶ ἐπαναλάβωμεν ὅσα καὶ εἰς τὴν Συνέλευσιν καὶ εἰς τὰς ἄλλας Βουλὰς ἐῤῥέθησαν περὶ αὐτῶν τῶν συστημάτων, ὄχι μόνον μίαν ἡμέραν καὶ δύω, ἀλλὰ καὶ ὁλόκληρον ἑβδομάδα δύνανται νὰ μᾶς κρατήσουν. Πρέπει λοιπὸν νὰ συζητήσωμεν αὐτὰς τὰς λεπτομερείας; Ἠκούσατε ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα συμβαίνουν καὶ θέλετε νὰ ἔχητε ἐδῶ μίαν Κυβέρνησιν καθημένην ἀπὸ τὴν ἡμέραν ἕως τὴν νύκτα; πῶς θὰ ἐργασθῇ εἰς τὰς περιστάσεις ταύτας; Πρὸ ἑνὸς μηνὸς κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ φορολογικοῦ νόμου ὅλα αὐτὰ τὰ ζητήματα ἐξηντλήθησαν· δὲν σᾶς ἐφέραμεν κἀνένα ἄλλον φορολογικὸν νόμον, παρὰ ἐκεῖνον τὸν ὁποῖον πρὸ ὀλίγου ἐσυζητήσατε, ὅτι ὁ φορολογικὸς νόμος τοῦ 1868 ἰσχύει καὶ διὰ τὸ 1869· δὲν μᾶς ἐπιτρέπουν αἱ περιστάσεις νὰ παρατείνωμεν τὰς συνεδριάσεις. Λοιπὸν προτείνω, ὅτι ὁ φορολογικὸς νόμος τοῦ 1868 εἶναι καὶ διὰ τὸ 1869.

§235ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Δὲν εἶναι ἀπαρτία. (Πολλοὶ τῶν βουλευτῶν ἐκ τῶν δωματίων καταλαμβάνουσι τὰς ἕδρας των).

§236ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἠμπορῶ νὰ διαβεβαιώσω τώρα τὸν κ. Κρεστενίτην, ὅτι εἶναι πλήρης ἡ Βουλὴ.

§237ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Ἐγὼ, κύριοι βουλευταὶ, θὰ προσθέσω κἄτι τι· ἐγὼ δὲν ἔφερον κἀνὲν νέον σύστημα φορολογίας, ἔφερα ὅμως ἐλάττωσιν ἐπὶ τῶν κονδυλίων τῆς φορολογίας. Ὁ προλαλήσας κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν εἶπεν, ὅτι δὲν φέρει ἐλαττώσεις, ἀλλὰ δὲν ἔπεται ὅτι ὁ φορολογικὸς νόμος τοῦ ἑνὸς ἔτους, εἶναι ὁ αὐτὸς μὲ τὸν τοῦ ἑπομένου. Τί εἶπεν ὅμως; Ἐπειδὴ παρῆλθεν ὁ καιρὸς νὰ φέρωμεν ἐλαττώσεις, διότι εἰσεπράχθησαν τὰ εἰσοδήματα τοῦ κράτους, ὑποσχόμεθα νὰ φέρωμεν ἐλαττώσεις νέας. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν εἶπεν, ὅτι θὰ φέρῃ μίαν πρότασιν, ὅτι ὁ φορολογικὸς νόμος τοῦ 1868 ἰσχύει καὶ διὰ τὸ 1869 τότε λοιπὸν εἶναι περιττὴ ἡ συζήτησις καὶ ἡ μειονοψηφία εἶναι περιττὸν νὰ ἔρχεται ἐδῶ. Τί εἶναι αὐτά; διατί λοιπὸν, κύριοι, δὲν φέρετε ἕνα νόμον ὑπογεγραμμένον καὶ νὰ τὸν δημοσιεύσητε μάλιστα καὶ εἰς ξένας ἐφημερίδας, ἀφοῦ ἡ γνώμη τῆς μειονοψηφίας δὲν ἔχει κἀμμίαν ἀξίαν;

§238ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι, πρὸ τοῦ φορολογικοῦ νόμου εἶναι τὸ νομοσχέδιον ἐπὶ τῆς πιστώσεως τῶν 28,000,000 εἰς τρίτην συζήτησιν. (Ἀναγινώσκεται). «Ἄρθρον 1. Καθ’ ἣν περίπτωσιν πραγματοποιηθῇ μέρος ἢ τὸ ὅλον τοῦ ὑπολοίπου τοῦ κατὰ τὸν ἀπὸ 12 Ἀπριλίου 1867 νόμον δανείου τῶν δραχμῶν 28,000,000 ὑπὸ τὴν ἐγγύησιν τῆς ἐθνικῆς τραπέζης τῆς Ἑλλάδος, ἢ παρ’ αὐτῆς τῆς ἰδίας, πλὴν τοῦ κατὰ τὸ ἄρθρον 1 τοῦ νόμου τούτου ὁρισθέντος τόκου ὑπὲρ τῶν ὁμολογιούχων, ἐπιτρέπεται εἰς τὴν κυβέρνησιν νὰ παραχωρήσῃ εἰς τὴν ἐθνικὴν τράπεζαν ἓν τοῖς ἑκατὸν ἐτησίως (ἀποδοτέον κατὰ τὰς πρὸς πληρωμὴν τῶν τόκων ὡρισμένας προθεσμίας) ἐπὶ τοῦ ὀνοματικοῦ κεφαλαίου τῶν ὑπὸ τὴν ἐγγύησιν αὐτῆς ἢ παρ’ αὐτῆς τῆς ἰδίας πραγματοποιηθησομένων ὁμολογιῶν. Οἱ ἀριθμοὶ καὶ τὸ ποσὸν τῶν ὁμολογιῶν τούτων θέλουσι σημειωθῇ ἐν συμβάσει μεταξὺ τῆς κυβερνήσεως καὶ τῆς ἐθνικῆς τραπέζης, δημοσιευθησομένη διὰ τῆς ἐφημερίδος τῆς κυβερνήσεως. Ἄρθρον 2. Ἐπιτρέπεται ὡσαύτως εἰς τὴν κυβέρνησιν ν’ αὐξήσῃ ἀπὸ τοῦδε καθ’ 1% τὸν τόκον ἐπὶ τοῦ ὀνομαστικοῦ κεφαλαίου τῶν ὁμολογιῶν τοῦ εἰρημένου δανείου ὑπὲρ τῶν ἐγγραφησομένων ὁμολογιούχων, ἄνευ τῆς κατὰ τὸ προηγούμενον ἄρθρον ἐγγυήσεως τῆς ἐθνικῆς τραπέζης. Ἄρθρον 3. Τὸ ἄρθρον 12 τοῦ εἰρημένου ἀπὸ 12 Ἀπριλίου 1867 νόμου καταργεῖται.»

§239ΠΟΛΛΟΙ. Δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις.

§240ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρεδέχθη ἡ τροπολογία τοῦ νόμου περὶ τοῦ δανείου τῶν 28,000,000. Τώρα ἔχομεν τὸ περὶ τελωνοφυλακῆς εἰς τρίτην συζήτησιν. (Ἀναγινώσκεται). «Ἄρθρ. 1. Οἱ ἑξηκοντάρχαι τῆς τελωνοφυλακῆς καταργοῦνται, αἱ δὲ θέσεις αὐτῶν ἀναπληροῦνται ὑπὸ δεκάρχων. Ὁ ἀριθμὸς τῶν μὲν δεκάρχων περιορίζεται εἰς εἴκοσι ὀκτὼ (28) μόνον, τῶν δὲ τῶν τελωνοφυλάκων εἰς τετρακοσίους. Ἄρθρ. 2. Ὁ ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ὀφείλει ἐντὸς εἴκοσι ἡμερῶν ἀπὸ τῆς δημοσιεύσεως τοῦ παρόντος νόμου νὰ ἀπολύσῃ τοὺς πλεονάζοντας τῶν δεκάρχων καὶ τελωνοφυλάκων».

§241ΠΟΛΛΟΙ. Δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις.

§242ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρεδέχθη. Τώρα ἔχομεν τὸ περὶ κρατήσεως τῶν μισθῶν. (Ἀναγινώσκεται). Ὑπάρχουν δύω τροπολογίαι, ἡ μὲν τῆς ἐπιτροπῆς, ἡ δὲ τοῦ κ. Ἀνδρίτσου. (Ἀναγινώσκονται). Ἡ δευτέρα, κύριοι, τροπολογία βλέπω ὅτι ἐπεκτείνει τὰς κρατήσεις· ὑποστηρίζεται;

§243ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§244Α. ΡΟΥΚΗΣ. Ἐγὼ μάλιστα ὑποστηρίζω νὰ αὐξηθῶσι, διότι εἶναι ἄδικον....

§245ΑΝΔΡΙΤΣΟΣ. Κύριοι, διὰ τῆς ὑποβληθείσης τροπολογίας αὐξάνεται ἡ κράτησις ἐπὶ τοῦ μισθοῦ τῶν ὑπαλλήλων εἰς 16% ἀντὶ τῆς μέχρι τοῦδε κρατήσεως εἰς 8% κατὰ μέσον ὅρον, διότι κατὰ τὸ ψήφισμα τοῦ 1863, κατὰ τὸ ὁποῖον ἐγίνετο ἡ κράτησις, εἶναι κλιμακωτόν. Τὴν τροπολογίαν αὐτὴν ἐθεώρησα ἀναγκαῖον νὰ ὑποβάλω εἰς τὴν σκέψιν καὶ ἀπόφασιν τῆς Βουλῆς ἕνεκα τῶν οἰκονομικῶν δυσχερειῶν τοῦ κράτους καὶ τῶν ἐκτάκτων περιστάσεων. Ὅλοι γνωρίζετε, ὅτι πρὸ δύω ἐτῶν οἱ φόροι τοῦ λαοῦ ηὐξήθησαν κατὰ 5%, κύριοι, καὶ ὁ λόγος τῆς αὐξήσεως τῶν φόρων εἶναι αἱ οἰκονομικαὶ δυσχέρειαι τοῦ κράτους, καὶ ὅμως ἡ μισθοδοσία τῶν ὑπαλλήλων εἶναι ἡ αὐτὴ ὡς καὶ πρότερον. Ὅλοι γνωρίζετε καὶ ἐνθυμεῖσθε, ὅτι ἡ Συνέλευσις κατὰ τὸ 1863 ἀνεβίβασε τὴν κράτησιν τῶν ὑπαλλήλων εἰς 20%, τοὺς δὲ φόρους τοῦ λαοῦ ἠλάττωσεν εἰς 5%. Δὲν πρέπει, κύριοι, ὅλα τὰ βάρη νὰ τὰ ῥίπτωμεν εἰς τὸν φορολογούμενον λαὸν καὶ μόνον. Συλλογισθῆτε, ὅτι μετ’ οὐ πολὺ αὐτὸν τὸν φορολογούμενον λαὸν θὰ τὸν ζητήσωμεν καὶ στρατιώτην καὶ δὲν πρέπει νὰ λέγωμεν, ὁ ὑπάλληλος ὁ λαμβάνων 250 δραχμὰς πῶς θὰ διατηρηθῇ λαμβάνων 150. Δὲν πρέπει νὰ συνεισφέρῃ κἄτι τι καὶ αὐτὸς, ἀλλ’ ὅλα τὰ θέλομεν ἀπὸ τὸν φορολογούμενον λαὸν, τὸν ὁποῖον θὰ ζητήσωμεν μετ’ ὀλίγον καὶ ὡς στρατιώτην; φρονῶ ὅτι ἡ πρότασίς μου εἶναι δικαία καὶ τὴν συνιστῶ εἰς τὴν παραδοχὴν τῆς Βουλῆς, ἂν καὶ γνωρίζω ὅτι δὲν θὰ τὴν παραδεχθῇ.

§246ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ἐρωτήσω τὴν Βουλὴν, ἐὰν παραδέχηται τὴν τροπολογίαν, τὴν ὁποίαν ἠκούσατε, τοῦ Κ. Ἀνδρίτσου. Οἱ παραδεχόμενοι αὐτὴν νὰ ἐγερθῶσιν, (ἐγείρονται ὀλίγοι)· ἀπεῤῥίφθη.

§247ΤΙΝΕΣ. Τῆς ἐπιτροπῆς, κ. πρόεδρε.

§248ΒΑΛΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι, νομίζω ὅτι αἱ παροῦσαι περιστάσεις δὲν ἐπιτρέπουσι νὰ ἐλαττώσωμεν τὰς συντάξεις τῶν πολιτικῶν καὶ στρατιωτικῶν, τὰς συντάξεις τῶν ἀνθρώπων ἐκείνων οἱ ὁποῖοι ὑπηρέτησαν τὴν πατρίδα κατὰ τὸν ἀγῶνα τοῦ 1821. Εἰς τὰς περιστάσεις τὰς ὁποίας εὑρισκόμεθα, καθ’ ἃς θέλομεν προκαλέσει τὴν ὑπηρεσίαν τῶν Ἑλλήνων ὅλων, ἤθελεν εἶσθαι τοῦτο ἓν κακὸν παράδειγμα, τὸ νὰ ἔλθῃ ἡ Βουλὴ εἰς τοιαύτας περιστάσεις νὰ κόψῃ τὴν σύνταξιν τῶν ἀγωνισαμένων. Ἀλλ’ ἐκτὸς τούτου νομίζω ὅτι ἡ ὠφέλεια, ἥτις θὰ προκύψῃ ἐντεῦθεν, εἶναι πολλὰ μικρὰ, διότι κατὰ τὴν πρότασιν τῆς ἐπιτροπῆς δὲν ἔχομεν ὠφέλειαν πλέον τῶν 67,659. Δι’ αὐτὸ τὸ μικρὸν ποσὸν, ἕνεκα τῶν περιστάσεων, νομίζω ὅτι δὲν πρέπει νὰ γίνῃ ἐλάττωσις δι’ αὐτοὺς τοὺς ἀνθρώπους, οἵτινες εἶναι ἐπιφορτισμένοι νὰ προστατεύσωσι τὰ συμφέροντα τῆς πατρίδος.

§249ΤΑΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Δύω λέξεις ἀναγκάζομαι νὰ προθέσω καὶ ὡς μέλος τῆς ἐπιτροπῆς καὶ ὡς ἀντιπρόσωπος. Σήμερον ἡ ἐπιτροπὴ δὲν προέβη εἰς τὴν πρότασιν αὐτὴ ἕνεκα τοῦ πνεύματος τῶν οἰκονομιῶν, ἀλλὰ προέβη ἀπὸ μίαν ἄλλην ἀρχὴν ὅλως διόλου διαφορετικὴν, τὴν ὁποίαν ἠκολούθησεν εἰς ὅλας τὰς προτάσεις, τὰς ὁποίας ὑπέβαλε διὰ τῆς ἐκθέσεώς της εἰς τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ σώματος, τὸ νὰ φέρῃ εἰς ἕνα ἰσολογισμὸν τὰς διαφόρους διατάξεις τῶν συντάξεων, τὰς ὁποίας ἐθεώρησεν ὡς στηριζομένας εἰς τὴν μισθοδοσίαν. Ὅταν, κύριοι, ἡ μισθοδοσία ἐλαττοῦται, κατ’ ἀνάγκην ἐλαττοῦται καὶ ἡ σύνταξις, ἥτις ἀποῤῥέει καὶ στηρίζεται εἰς αὐτήν. Ἐπ’ αὐτῆς λοιπὸν τῆς ἀρχῆς στηριζομένη ἡ ἐπιτροπὴ, προέβη εἰς τὸ μέτρον αὐτό· διότι ὅταν ἡ μισθοδοσία ἐλαττοῦται, ἡ δὲ σύνταξις δὲν ἐλαττοῦται, ἡ διαφορὰ αὐτὴ ἀποβαίνει τοιαύτη, ὥστε πολλοὶ ἀξιωματικοὶ δικαίως ἐζήτησαν νὰ τεθῶσιν εἰς αὐτὴν τὴν κατάστασιν καὶ ἠναγκάσθη εἷς ἀξιωματικὸς βουλευτὴς νὰ θέσῃ πρότασιν τὸ νὰ δικαιοῦνται νὰ ἐπανέρχωνται αὐτοὶ εἰς τὴν ὑπηρεσίαν, διότι πολλοὶ ἐξ αὐτῶν εἶναι ἱκανοὶ καὶ λίαν ὠφέλιμοι εἰς τὰς περιστάσεις. Λοιπὸν δὲν προέβη ἡ ἐπιτροπὴ ἀπὸ πνεῦμα οἰκονομίας, ἀλλ’ ἀπὸ πνεῦμα δικαιοσύνης, διότι ἡ σύνταξις πρέπει ν’ ἀκολουθῇ τὴν μισθοδοσίαν, ἀπὸ τὴν ὁποίαν ἀποῤῥέει. Ὅταν ἐλαττοῦται ἡ μισθοδοσία, πρέπει νὰ αὐξηθῇ ἡ σύνταξις; οὐχί. Αὐτὸ λοιπὸν εἶναι τὸ πνεῦμα, ἀπὸ τὸ ὁποῖον ὡρμήθη ἡ ἐπιτροπὴ καὶ οὐχὶ ἀπὸ τὸ πνεῦμα τῶν οἰκονομιῶν, διότι καὶ ἂν ἀκόμη τὸ ἀποτέλεσμα ἤθελεν εἶναι βαρύτερον, ἡ ἐπιτροπὴ ὤφειλε νὰ προβῇ εἰς αὐτό.

§250Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Δὲν πιστεύω, ὅτι ἡ Βουλὴ θὰ ἔλθῃ εἰς τὸ μέτρον νὰ ἐλαττώσῃ τὰς συντάξεις, αἵτινες θεωροῦνται ὡς ἀμοιβαὶ πρὸς τοὺς ἀνθρώπους, οἵτινες ὑπηρέτησαν κατὰ τὸν ἀγῶνα. Σᾶς παρακαλῶ, πόσοι ἐξ αὐτῶν ἐπιζῶσιν ἀκόμη; πολλὰ ὀλίγοι. Νομίζω λοιπὸν, ὅτι δὲν εἶναι δίκαιον τοῦτο, διότι πικραίνομεν τοὺς ἀνθρώπους αὐτοὺς καὶ θέτομεν εἰς ἀμφιβολίαν τὰς ὑποχρεώσεις καὶ τὰ δικαιώματα, τὰ ὁποῖα ἀπέκτησαν. Διὰ ταῦτα παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ μὴ δώσῃ καμμίαν προσοχὴν εἰς αὐτό.

§251ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι βουλευταί, θὰ ἐρωτήσω τὴν Βουλήν· ἠκούσατε ὅτι ἡ πρότασις εἶναι νὰ ἐπεκταθῇ ἡ κράτησις καὶ ἐπὶ τῶν στρατιωτικῶν, πολιτικῶν καὶ ναυτικῶν συντάξεων (θόρυβος). Θὰ ἀναγνωσθῇ τὸ νομοσχέδιον ὅπως ἔχει. (Ἀναγινώσκεται). Οἱ παραδεχόμενοι τὸ νομοσχέδιον ὅπως ἔχει παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται πάντες)· παρεδέχθη. Τώρα θὰ παρακαλέσω τὴν Βουλὴν νὰ συζητήσωμεν μόνον τὸν νόμον περὶ τοῦ φόρου τῶν ζώων.

§252ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Δέχεται ὁ ὑπουργὸς τὴν τροπολογίαν;

§253ΒΑΛΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ νομίζω ὅτι σήμερον ἐλαττώσεις δὲν πρέπει νὰ φέρωμεν, ἀφοῦ ἐθέσαμεν τόσα βάρη εἰς τὸν λαόν· διότι ἄλλως θὰ καταντήσωμεν νὰ φέρωμεν πλείστας ἐλαττώσεις. Ἡ Βουλὴ ἂς κάμῃ ὅ,τι θέλει· ἀλλὰ ποῖος θὰ ὑποσχεθῇ ὅτι ἕκαστος βουλευτὴς, ὅταν ἔχῃ νὰ συνδράμῃ τὴν ἐπαρχίαν του προτείνων μίαν ἐλάττωσιν, δὲν θέλει τὸ πράξει; Θὰ καθιερώσωμεν μίαν κακὴν ἀρχήν. Ἐγὼ, κύριοι, δὲν τολμῶ νὰ φέρω ἐλάττωσιν, ἡ δὲ Βουλὴ ἐν τῇ συνέσει της ἂς ἀποφασίσῃ ὅ,τι θέλει.

§254ΤΑΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι, ὁ αὐτὸς λόγος, ὅστις μὲ ἔφερεν εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ ἑτέρου νόμου, ὁ αὐτὸς μὲ φέρει εἰς τὴν συζήτησιν καὶ τοῦ παρόντος, διότι εἶμαι μέλος τῆς ἐπιτροπῆς. Ἡ ἐπιτροπή σας, κύριοι, δὲν προέβη εἰς τὴν πρότασιν τῆς ἐλαττώσεως τοῦ φόρου αὐτοῦ, διότι συνίσταται ἐκ προϊόντων προερχομένων ἐξ ἐπαρχιῶν ἐχουσῶν αὐτά. Ἐὰν, κύριοι, θελήσῃ τις νὰ ἀναχωρήσῃ ἀπὸ τῆς προσόδου, τὴν ὁποίαν τὰ ποίμνια ἀποφέρουσι, νεμόμενα εἰς παράλια μέρη καὶ μεγαλοπόλεις, βεβαίως ὁ φόρος τῶν 30 λεπτῶν εἶναι πολὺ μικρὸς, ἐκτὸς ἂν θελήσετε νὰ συμπεριλάβητε εἰς τὸν φόρον αὐτὸν διαφόρους ζημίας, τὰς ὁποίας οἱ ποιμένες ὑφίστανται κατ’ ἀνάγκην ὡς ἐκ τῆς ὑπαρχούσης καταστάσεως τοῦ τόπου. Ὅταν ὅμως ὑπολογίσῃ τις τὴν πρόσοδον τῶν ποιμένων, οἵτινες νέμουν τὰ ποίμνια εἰς μέρη, ὅπου δὲν ἔχουν τὴν εὐκολίαν οὔτε τὸ γάλα νὰ πωλοῦν, οὔτε τοὺς καρπούς των, εἶναι ἑπόμενον ὅτι πληρόνουν διπλάσιον ἀφ’ ὅ,τι πληρόνουν. Ἀλλὰ δὲν ἔπρεπε νὰ μᾶς φέρουν εἰς ἀντίκρουσιν τὰς παρούσας περιστάσεις, διότι οἱ ποιμένες εἶναι, οἱ ὁποῖοι θὰ δώσωσι τὸν μεγάλον φόρον εἰς αὐτὰς τὰς περιστάσεις. Διὰ τοῦτο συνιστῶ αὐτὴν τὴν ἐλάττωσιν, ἡ ὁποία θὰ ὠφελήσῃ παρὰ πολὺ τὸν λαὸν, καὶ παρακαλῶ τὴν κυβέρνησιν ἐν τῷ συμφέροντί της νὰ τὴν ὑποστηρίξῃ.

§255ΠΛΑΣΤΗΡΑΣ. Κύριοι, δὲν ἔχω σκοπὸν νὰ σᾶς ἀποδείξω ὅτι ὁ φόρος ὁ ποιμνιακὸς σχετικῶς πρὸς τὰς ἄλλας τάξεις εἶναι βαρύς. Ἔρχομαι μόνον νὰ δώσω μίαν πληροφορίαν καὶ εἰς τὴν Βουλὴν καὶ τὴν κυβέρνησιν, ὅτι, ἂν θελήσῃ νὰ ἐπιτείνῃ τὸν φόρον αὐτὸν, τὸν ὁποῖον βαρέως φέρει ὁ ποιμνιακὸς λαὸς, θὰ συμβῇ τὸ ἑξῆς κακὸν, τὸ ὁποῖον καὶ πέρυσιν. Αἱ δηλώσεις δὲν θὰ γίνουν, πλεῖστοι ἄνθρωποι θὰ ἀπαυδήσουν (θόρυβος)· περιπλέον ἐνθυμηθῆτε τὰς καταχρήσεις, αἱ ὁποῖαι θὰ συμβῶσιν. Ἐπιθυμῶ λοιπὸν νὰ πιστεύσῃ ὁ κ. ὑπουργὸς ὅσα τῷ λέγω, διότι εἶναι συμφέρον τοῦ δημοσίου νὰ δεχθῇ τὴν γνώμην τῆς ἐπιτροπῆς, διὰ νὰ ᾖναι εὐχαριστημένος καὶ ὁ κόσμος καὶ νὰ ᾖναι ἀκριβέστεροι εἰς τὰς δηλώσεις των.

§256Τ. ΡΟΥΚΗΣ. Θὰ παρακαλέσω τὸν ὑπουργὸν νὰ δεχθῇ αὐτὴν τὴν ἐλάττωσιν.

§257ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ. Ἐγὼ εἶπα τοὺς λόγους μου καὶ ἡ Βουλὴ ἂς ἀποφασίσῃ.

§258ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Κύριοι, οἱ ποιμένες, ἂν θὰ γίνῃ πόλεμος, δὲν θὰ πληρώσουν μόνον τὸν ποιμνιακὸν φόρον. Ἂν γίνῃ πόλεμος, οὔτε δέκατον δὲν πρέπει νὰ πληρώσουν, διότι θὰ φάγουν ὅλα τὰ πρόβατα ἔτσι. Διὰ τοῦτο λέγω, κατ’ ἐμὲ, νὰ τεθοῦν ὅροι.

§259ΤΑΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Φορολογία ὑπὸ ὅρους δὲν ἠμπορεῖ νὰ γίνῃ.

§260ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι, ἡ ἐπιτροπὴ προτείνει τὴν ἐλάττωσιν τοῦ φόρου τῶν μικρῶν ζώων κατὰ 5 λεπτὰ, ἀπὸ 35 εἰς 30.

§261ΠΟΛΛΟΙ. Τῶν προβάτων καὶ αἰγῶν.

§262ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ἐρωτήσω τὴν Βουλήν. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἐλάττωσιν νὰ ἐγερθῶσιν, (ἐγείρονται σχεδὸν ὅλοι)· παρεδέχθη.

§263ΤΙΝΕΣ. Αὔριον πλέον, κ. πρόεδρε.

§264ΕΤΕΡΟΙ. Ὄχι, ὄχι· νὰ τελειώσῃ ὁ νόμος.

§265ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ ΚΑΙ ΕΤΕΡΟΙ. Κατὰ τὰ λοιπὰ δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις· τὸ δεχόμεθα τὸ νομοσχέδιον ὡς ἔχει.

§266ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι βουλευταὶ, ὑπάρχουν καὶ ἄλλαι προτάσεις περὶ ἐλαττώσεως τοῦ φόρου τῶν μεγάλων ζώων· ἡ πρότασις αὕτη...

§267ΠΟΛΛΟΙ. Τὴν ἀποκρούομεν ὅλοι.

§268ΤΑΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ πρότασις αὕτη δὲν εἶναι πρότασις τῆς ἐπιτροπῆς, ἀλλὰ μελῶν τῆς μειοψηφίας τῆς ἐπιτροπῆς· ὥστε δὲν ἠμπορεῖτε νὰ τὴν φέρητε ὡς πρότασιν τῆς ἐπιτροπῆς.

§269ΠΟΛΛΟΙ. Τὸ δεχόμεθα ὡς ἔχει τὸ νομοσχέδιον, ὡς ἔχει.

§270ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει μία τροπολογία ἐπὶ τοῦ 4 ἄρθρου τοῦ νόμου· ἀκούσατέ την· «Τὰ ἔξοδα τῆς ἀπαριθμήσεως, συμπεριλαμβανομένης καὶ τῆς ἀντιμισθίας τοῦ κατὰ τὸ προηγούμενον ἄρθρον δημοτικοῦ ὑπαλλήλου, εἶναι εἰς βάρος τοῦ δημοσίου.»

§271ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ. Δὲν ἠμποροῦμεν νὰ τὴν παραδεχθῶμεν, διότι αὐτὸ φέρει τὴν γνώμην νὰ ἐλαττώσωμεν τὰς δηλώσεις.

§272ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα, ἀποῤῥίπτεται.

§273ΤΑΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ ἐπιτροπὴ προέβη εἰς τὴν γνώμην αὐτὴν ὄχι διότι δὲν πρέπει νὰ πληρώνωνται τὰ ἔξοδα ἀπὸ τοὺς ὑποκρύπτοντας, ἀλλὰ διότι πολὺ πιθανὸν οἱ ἀπαριθμηταὶ νὰ τοὺς καταπιέζουν ὅταν δὲν εὑρίσκουν ζῶα ὑποκεκρυμμένα παρὰ ἓν ἢ δύω πρόβατα, τὰ ὁποῖα εἴτε κατὰ συνήθειαν εἴτε ἄλλως πως κρατοῦν οἱ ποιμένες, διότι περνοῦν οἱ λῃσταὶ καὶ τοὺς τὰ τρώγουν· ἐκ τούτου κἄποιος εἰς τὴν ἐπιτροπὴν ἔφερε τὸ παράδειγμα ὅτι ἕνας ποιμὴν ἐπλήρωσε 300 δρ. φόρον μίαν φοράν. Διὰ τοῦτο ἠθέλησεν ἡ ἐπιτροπὴ νὰ αὐξήσῃ τὸ πρόστιμον, διὰ νὰ ᾖναι μᾶλλον προσεκτικοὶ οἱ ἀπαριθμηταί. Ὑπάρχουν, κ. πρόεδρε, ἀποφάσεις τῶν δικαστηρίων (θόρυβος).

§274ΥΠΟΥΡΓ. ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ. Ὁ κ. βουλευτής...

§275ΠΟΛΛΟΙ. Εἶναι περιττόν· εἴμεθα σύμφωνοι.

§276ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν ἡ Βουλὴ παραδέχεται τὸ νομοσχέδιον ὅπως ἔχει;

§277ΣΧΕΔΟΝ ΟΛΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§278ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι βουλευταὶ, πρότερον σᾶς εἶπον τὴν γνώμην μου νὰ συζητήσωμεν τὸ νομοσχέδιον τοῦ φόρου τῶν ζώων καὶ μελισσίων καὶ νὰ μείνωμεν ἕως αὐτοῦ. Ἀλλὰ θεωρῶ χρέος μου νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι ἡ κυβέρνησις ἐπιμένει καὶ παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ προχωρήσωμεν.

§279ΠΟΛΛΟΙ. Ἐμπρός.

§280ΠΡΟΕΔΡΟΣ. «Ἄρθρον 1. Διὰ τὸ ἔτος 1869, ὅ τε ἔγγειος φόρος καὶ τὸ δικαίωμα τῆς ἐπικαρπίας ὁρίζεται ὡς ἀκολούθως. Περὶ τῶν δι’ ἐνοικιάσεως διατιθεμένων. Ἄρθρον 2. Οἱ δι’ ἐνοικιάσεως διατιθέμενοι ὅ,τε ἔγγειος φόρος καὶ τὸ δικαίωμα τῆς ἐπικαρπίας προσδιορίζονται· ά.) Ἐπὶ τῶν δημητριακῶν ἔγγειος φόρος 8%, δικαίωμα τῆς ἐπικαρπίας 15%». Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις;

§281ΠΟΛΛΟΙ. Δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις.

§282ΠΡΟΕΔΡΟΣ. «βʹ.) Ἐπὶ τῶν ἐλαιῶν ἔγγειος φόρος, ἐπὶ μὲν τοῦ ἐλαίου 10%, ἐπὶ δὲ τῶν ἐλαιῶν, ὅσαι χρησιμεύουσιν εἰς βρῶσιν ἢ παράγονται εἰς δήμους, ἔνθα δὲν ὑπάρχουσιν ἐλαιοτριβεῖα, λεπτὰ 3 τὴν ὀκᾶν. Δικαίωμα ἐπικαρπίας λεπτὰ 3 ἐφ’ ἑκάστης ὀκᾶς ἐλαιῶν. Ὅταν ὁ ἐπὶ τοῦ ἐλαίου ἔγγειος φόρος εἰσπράττηται διὰ λογαριασμὸν τοῦ δημοσίου, ὁρίζεται οὗτος εἰς λεπτὰ 12 τὴν ὀκᾶν.» Ἰδοὺ ἡ γνώμη τῆς ἐπιτροπῆς ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 2. «1. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 2, ἐδάφ. βʹ. ἡ ἐπιτροπὴ προτείνει κατὰ πλειονοψηφίαν νὰ προστεθῇ ὡς τελευταία § συμφώνως μὲ τὸ ἀπὸ 24 Μαΐου 1863 ΛΔʹ ψήφισμα τῆς Βʹ ἐν Ἀθήναις ἐθνικῆς Συνελεύσεως, ἐν ἰσχύϊ διατελοῦν ὡς πρὸς τὴν διάταξιν ταύτην κατά τε τοὺς φορολογικοὺς νόμους τῶν παρελθόντων ἐτῶν καὶ κατὰ τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον (ἄρθρ. 11), ἡ ἑξῆς· «Ἡ βεβαίωσις τοῦ ἐγγείου φόρου τῶν πρὸς βρῶσιν ἐλαιῶν γίνεται κατὰ τὴν ἐξαγωγὴν ἢ τὴν μεταφορὰν αὐτῶν διὰ ξηρᾶς ἢ διὰ θαλάσσης· ἡ δὲ βεβαίωσις τῆς ἐπικαρπίας τῶν πρὸς βρῶσιν ἐλαιῶν γίνεται δι’ ἐκτιμήσεως ἐπὶ τῶν δένδρων». Δύω μέλη τῆς ἐπιτροπῆς προτείνουσιν, ὅτι ἡ φορολογία τῶν πρὸς βρῶσιν ἐλαιῶν πρέπει νὰ ἐνεργηθῇ ὡς ἐνηργεῖτο καὶ πρὸ τοῦ 1863 καὶ μόνον πεντήκοντα ὀκάδες ἐλαιῶν δ’ ἑκάστην οἰκογένειαν παραγωγοῦ ἢ συλλέκτου ν’ ἀπαλλαγῶσι τῆς φορολογίας ὡς πρὸς τὸν ἔγγειον φόρον».

§283ΥΠΟΥΡΓ. ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ. Αὐτὸ ὑπάρχει εἰς τὸν πάγιον νόμον. Οἱ κύριοι βουλευταὶ προτείνουν ἐλάττωσιν εἰς 10%, ἀλλὰ νομίζω ὅτι αὐτὸς ὁ τρόπος τῆς φορολογίας δὲν συνᾴδει μὲ τὸν περυσινὸν, διότι πέρυσιν οἱ ἐνοικιασταὶ ἔπερναν λάδι· ἐφέτος ὅπου εἶναι εὐθηνὸν τὸ λάδι, λαμβάνουν ἐλαίας. Καὶ ἀφοῦ δὲν ἠθέλησαν νὰ ἐπικαλεσθοῦν τὸν νόμον οἱ φορολογούμενοι, τί πταίουν οἱ ἐνοικιασταί; Οἱ ἐνοικιασταὶ ἐφέτος ἐπικαλοῦνται τὸν νόμον (θόρυβος).

§284ΛΥΜΠΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ δὲν ἔχω κἀμμίαν δυσκολίαν, διότι ποτὲ δὲν ἐφηρμόσθη αὐτὸς ὁ νόμος.

§285Κ. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Κ. πρόεδρε, εἶναι ἤδη ἀδιαφιλονείκητον ὅτι αἱ περιστάσεις τῆς πατρίδος ἀπαιτοῦν τὴν ταχεῖαν ἐπιψήφισιν αὐτοῦ τοῦ νόμου καὶ ἕνεκα τούτου ἐμμένομεν ἐνταῦθα καὶ μέχρις αὐτῆς τῆς ὥρας. Ἂν ἀρχίσωμεν τοῦτο εἰς τὴν μίαν ἐπαρχίαν καὶ τὸ ἄλλο εἰς τὴν ἄλλην, τότε θὰ ἐγείρωμεν τὰς δικαίας ἀξιώσεις καὶ τῶν λοιπῶν ἐπαρχιῶν καὶ δὲν θὰ φθάσωμεν εἰς κἀνὲν ἀποτέλεσμα. Πάντοτε ἤμην ὑπὲρ τῆς ἐλαττώσεως τῶν φόρων, ἀλλ’ ἕνεκα τῶν περιστάσεων συγκατατίθεμαι καὶ ἐγὼ ἤδη νὰ μὴ ἐπιφέρω κἀμμίαν ἀντίῤῥησιν· ἀλλὰ παρακαλῶ τὴν Βουλὴν καὶ τὴν κυβέρνησιν νὰ μὴ δεχθῇ οὐδὲ τὴν ἐλαχίστην διάκρισιν.

§286ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§287ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Ἐπομένως νὰ ψηφίσωμεν τὸν νόμον ὅπως ὑπεβλήθη ὑπὸ τῆς κυβερνήσεως.

§288ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα· ὅπως ἔχει.

§289ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν γίνεται παραδεκτὸν ὅπως ἔχει. «γʹ.) Δικαίωμα ἐπικαρπίας ἐπὶ τοῦ προϊόντος τῶν ἐθνικοϊδιοκτήτων σταφιδαμπέλων 10%.»

§290ΠΟΛΛΟΙ. Δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις.

§291ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρεδέχθη. «δʹ.) Δικαίωμα ἐπικαρπίας ἐπὶ τοῦ προϊόντος τῶν ἐθνικοϊδιοκτήτων συκοδένδρων τῶν ἐπαρχιῶν Καλαμῶν, Μεσσήνης καὶ Ἐπιδαύρου Λιμηρᾶς πρὸς δραχ. 1 καὶ λεπτὰ 50 κατὰ στατῆρα (καντάριον), εἰσπραττόμενον εἰς τὰ τελωνεῖα κατὰ τὴν ἐξαγωγὴν ἢ τὴν διὰ θαλάσσης μεταφοράν. Ἡ ἐνεργηθεῖσα κατὰ τὸ 1867 ἐκτίμησις τῶν παραχθέντων ἀπὸ ἰδιόκτητα συκόδενδρα σύκων κατὰ τὰς ἐπαρχίας Καλαμῶν, Μεσσήνης καὶ Ἐπιδαύρου Λιμηρᾶς ἰσχύει καὶ διὰ τὸ 1869. Ἐπιτρέπεται μ’ ὅλον τοῦτο τοῖς ἰδιοκτήταις νὰ ζητήσωσι νέαν ἐκτίμησιν, ἀναφερόμενοι ἐνώπιον τῆς διοικητικῆς ἀρχῆς μέχρι τῆς 30 Ἰουνίου. Γενικὴν ἢ καὶ σποραδικὴν ἐκτίμησιν ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ ἐνεργήσῃ καὶ τὸ δημόσιον κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ ἄρθρου 1 τοῦ ΡΜΑʹ νόμου καὶ ἐντὸς τῆς ὁριζομένης ὑπ’ αὐτοῦ προθεσμίας, ἥτις ἐν ἀνάγκῃ, τῇ προτάσει τοῦ ἐφόρου, δύναται νὰ παραταθῇ δι’ ἀποφάσεως τοῦ ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν».

§292ΠΟΛΛΟΙ. Δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις.

§293ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρεδέχθη. «εʹ.) Ἐπὶ τῆς ῥητίνης, κατράμης, ἀσβέστου καὶ λοιπῶν δασικῶν προϊόντων, πλὴν τοῦ πρινοκοκκίου, ἔγγειος φόρος 10%. Δικαίωμα ἐπικαρπίας ἐπὶ τῆς ἐξ ἐθνικῶν δασῶν παραγομένης ῥητίνης 15%. Ὁ κατὰ τὸ ἄρθρον 33 τοῦ ΣΟΖʹ νόμου προσδιορισμὸς τῆς τιμῆς τῆς ῥητίνης γίνεται κατὰ μῆνα, τὸ δὲ ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν δύναται ἐξ ἐπαγγέλματος ἢ κατ’ αἴτησιν τῶν ἐχόντων συμφέρον νὰ μεταῤῥυθμίσῃ τὴν τιμὴν ταύτην».

§294ΠΟΛΛΟΙ. Δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις.

§295ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρεδέχθη. «ϛʹ.) Ὁ φόρος ἐπὶ τῶν οἰκοδομῶν προσδιορίζεται εἰς 5%».

§296ΣΙΜΟΣ. Ἡ ἐπιτροπὴ ἐδῶ ἔχει μίαν γνώμην καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὸν φόρον τῶν οἰκοδομῶν. Πολλὰ ἐλέχθησαν ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ πράγματος. Ἡ ἐπιτροπὴ ἐνόμισε πολὺ δίκαιον, λαμβάνουσα ὑπ’ ὄψιν καὶ τὸ συμφέρον τοῦ δημοσίου, νὰ προτείνῃ αὐτὴν τὴν ἰδέαν· καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὰς ἐνοικιαζομένας οἰκίας νὰ ἦναι 5%, καθ’ ὅσον ὅμως ἀφορᾷ τὰς κατοικουμένας ὑπὸ ἰδιοκτητῶν... (θόρυβος).

§297ΠΟΛΛΟΙ. Ὡς ἔχει, ὡς ἔχει.

§298ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις· παρεδέχθη ὡς ἔχει. Ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ καὶ τὰ ἑπόμενα ἐδάφια καὶ ἄρθρα ἄνευ ἀντιῤῥήσεως, ἔχοντα ὡς ἑξῆς· «ζʹ.) Ἐπὶ τῶν μεταλλείων 5%, ἐπὶ δὲ τῶν ὀρυχείων καὶ λατομείων 10%, ἁπάντων δὲ ἐπὶ τῆς καθαρᾶς προσόδου κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ ΧΚʹ νόμου τῆς 22 Αὐγούστου 1861. Ὁ προσδιορισμὸς τῆς καθαρᾶς προσόδου, ἐφ’ ἧς ἐπιβάλλεται ὁ φόρος, κανονίζεται διὰ Β. Διατάγματος. Περὶ τῆς κατὰ δένδρον εἰσπραττομένης ἐπικαρπίας. Ἄρθρον 3. Τὸ δικαίωμα τῆς ἐπικαρπίας τῶν ἐθνικοϊδιοκτήτων μορεοδένδρων, τῶν συμπληρωσάντων τὸ 5 ἔτος τῆς ἡλικίας, ὁρίζεται εἰς λεπτὰ 5 κατὰ δένδρον. Περὶ τῶν κατὰ στρέμμα φορολογουμένων κτημάτων. Ἄρθρον 4. Ὁ ἔγγειος φόρος καὶ τὸ δικαίωμα τῆς ἐπικαρπίας ἐπὶ τῶν κατὰ στρέμμα φορολογουμένων κτημάτων κανονίζονται ἀναλόγως τῆς κατὰ μέσον ὅρον ἐτησίας προσόδου ὡς ἑξῆς.

§299ΠΡΟΕΔΡΟΣ. (Ἀναγινώσκει). Περὶ τῶν εἰς τὰ τελωνεῖα εἰσπραττομένων φόρων. «Ἄρθρ. 5. Ὁ ἐπὶ τῶν κατωτέρω προϊόντων ἔγγειος φόρος καὶ τὸ δικαίωμα τῆς ἐπικαρπίας κανονίζονται κατὰ τὸν ἑπόμενον πίνακα. Σταφὶς δι’ ἑκάστην χιλιάδα ἑνετικῶν λιτρῶν δραχ. 13».

§300ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Ἔπρεπε νὰ ᾖναι οἱ βουλευταὶ περισσότεροι ἀπὸ 120 παρόντες, διότι τώρα μόλις εἴμεθα ὁ ἀπαιτούμενος ἀριθμὸς, καὶ ἂν ἀναγνωσθῇ ὁ κατάλογος, μόλις 100 θὰ εὑρεθῶμεν. Ὁ φόρος τῆς σταφίδος, κύριοι, παρουσιάζεται ἐν δυσαναλογίᾳ. Ἡ γνώμη τῆς ἐπιτροπῆς, ἐπληροφορήθην καὶ ἀπὸ τὸν ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, εἶναι ὅτι ὑπάρχει δυσαναλογία. Ἔχω γράμμα, ἠμπορεῖτε νὰ μὴ μὲ πιστεύητε, χθεσινὸν τοῦ υἱοῦ μου ἀπὸ τὸν Πύργον, ὅστις μοὶ λέγει ὅτι ἔδωκεν ἓν μέρος σταφίδος 45 δραχμὰς τὴν χιλιάδα. Σᾶς λέγω ὡς τίμιος ἄνθρωπος, μοῦ ἔχει καὶ ἓν ἀστεῖον μάλιστα καὶ μοῦ λέγει, ὅτι εὔχεται ὥστε ἡ κυβέρνησις νὰ ἔχῃ πολεμικὰ πλοῖα, διότι εἶναι νέος, ὅστις, κατὰ τὸν Θουκυδίδην, τὸν θεωρεῖ τὸν πόλεμον εὔκολον· οἱ γέροντες ὅμως ἡμεῖς, δύσκολον. Ἰδοὺ, κύριοι, τὶ τρέχει· σᾶς εἶπα καὶ πέρυσιν, ὅτι ἡ σταφὶς ἦτο χέρσον, καὶ ἐμείναμεν σύμφωνοι μὲ τὴν κυβέρνησιν, διὰ νὰ λείψωμεν ἀπὸ τὴν καταπίεσιν τῶν ἐνοικιαστῶν, νὰ τὰς πάρωμεν, νὰ τὰς φυτεύσωμεν καὶ δίδωμεν εἰς χρήματα 3%. Τὰς ἐπήραμεν, τὰς ἐκαλλιεργήσαμεν 6 ἔτη ἕως νὰ μᾶς δώσουν καρπόν· ὥστε τὸ κάθε στρέμμα μᾶς κοστίζει 300 δραχμάς· ὥστε ἔχομεν 36 μόνον τόκον (θόρυβος). Ὁ ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν γνωρίζει· ἂς δώσῃ πληροφορίας ἐν τῇ τιμῇ του, ἂν εἰς τὴν Ἠλείαν ἐπωλήθη περισσότερον ὁ καρπὸς τῶν 70 δραχμῶν (θόρυβος). Πέρυσιν ἔκαμα 60,000 σταφίδα· 3–4 = 12 χιλιάδας δραχμὰς ἔχω ἀγορασμένην τὴν γῆν ἐκείνην. Ἐφέτος ἔκαμα 26,000 εἰς 100 στρέμματα, τὰ ὁποῖα ἐκαλλιέργησα, καὶ ἐν τούτοις ἔδωκα πλέον τῶν 300 δραχ. ἀντὶ τῶν 120. Αὐτὸ τὸ πρᾶγμα εἶναι ἄδικον. Βάλετέ μας διὰ τὴν Ἠλείαν καὶ τὴν Ὀλυμπίαν νὰ δώσωμεν 30% διὰ τὰς ἀνάγκας τῆς πατρίδος· ὄχι νὰ μᾶς λέγετε 10 καὶ νὰ μᾶς πάρετε 30 (θόρυβος). Δὲν ἠμποροῦμεν νὰ πωλήσωμεν περισσότερον ἀπὸ 60· ἂς πωλήσωμεν καὶ 60· εἶναι 3+30 = 90· δίδομεν πολὺ περισσότερον ἀπὸ 90. Δὲν εὐχαριστεῖσθε εἰς τοῦτο; Νομίζω ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ ἐσκέφθη ἐν τῇ συνειδήσει της καὶ τοὐλάχιστον ἠλάττωσε καὶ εἶπεν 11 δραχμὰς (θόρυβος). Λοιπὸν νομίζω, κύριοι, ὅτι ὁ λόγος δὲν εἶναι ἐδῶ περὶ ἐλαττώσεως φόρου, ἀλλὰ περὶ δικαιοσύνης καὶ ἰσότητος. Κάμετε, κύριοι, τὰ πρωτόκολλα, καὶ βάλετέ μας 20%.

§301ΜΑΥΡΟΜΜΑΤΗΣ. Οἱ αὐτοὶ λόγοι, κ. Πρόεδρε, ὑπάρχουσι καὶ διὰ τὴν σταφίδα Μεσολογγίου καὶ Αἰτωλικοῦ, καὶ θὰ παρακαλέσω τὴν Βουλὴν ὅ,τι μέτρον λάβῃ περὶ Ἠλείας νὰ λάβῃ καὶ περὶ Μεσολογγίου.

§302ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΤΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ. Κύριοι βουλευταὶ, δὲν ἠμπορεῖ κἀνεὶς νὰ ἀρνηθῇ, ὅτι ἐντὸς τοῦ παρελθόντος φορολογικοῦ νόμου τῷ ὄντι εἶναι μία ἀδικία καὶ ὅτι μερικαὶ ἐπαρχίαι πληρόνουν περισσότερον ἀφ’ ὅ,τι ἔπρεπε νὰ πληρόνουν. Διότι τῷ ὄντι ἡ Ἠλεία δὲν ἀνταποκρίνεται εἰς 150 δραχμὰς τὴν χιλιάδα, ἄλλαι ἐπαρχίαι ὠφελήθησαν, διότι ἐπώλησαν ἀκριβώτερα· ἀλλὰ δυστυχῶς πολὺ ἀργὰ ἠγέρθη εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ φορολογικοῦ νόμου τοῦ 1868. Ὡς πρὸς τὸ δικαίωμα τῆς μεταφορᾶς, ὅλαι αἱ ἄλλαι ἐπαρχίαι πρέπει νὰ πληρώσωσι τὸ δικαίωμα τῆς μεταφορᾶς· ἂν θέλῃ τις νὰ ἀποδώσῃ μίαν δικαιοσύνην, χωρὶς νὰ βλάψῃ τὰ δημόσια συμφέροντα, ἠμπορεῖ νὰ δεχθῇ τὴν συμβιβαστικὴν πρότασιν τῆς ἐπιτροπῆς, διότι θέτει δύο τάξεις, 11 δραχμὰς νὰ πληρόνουν τῆς κατωτέρας τιμῆς καὶ 15 τῆς μεγαλειτέρας τιμῆς. Τοιουτοτρόπως δὲν ζημιόνονται· διότι ὅσοι ἐπώλησαν 300 δραχμὰς τὴν χιλιάδα ἔπρεπε νὰ πληρώσουν 25, 30 δραχ. τὴν χιλιάδα· ἂν τοὺς βάλωμεν λοιπὸν 15 δραχμὰς, ὠφελοῦνται. Οἱ ἄλλοι, οἱ ὁποῖοι πωλοῦν ὀλιγώτερον τῶν 100 δραχμῶν, πάλιν ὠφελοῦνται· διότι ὅταν τὸ δημόσιον τοὺς διαιρέσῃ εἰς δύω κατηγορίας, 11 καὶ 15 κάμουν 26 καὶ τὸ ἥμισυ εἶναι 13 δραχμαί. Διὰ τοῦτο παραδέχομαι τὴν γνώμην τῆς ἐπιτροπῆς καὶ φαίνεται κἄποια δικαιοσύνη ὡς ἔγγιστα.

§303ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Κ. ὑπουργὲ, μίαν διασάφησιν· ἔχετε στατιστικὴν νὰ μᾶς εἴπητε, πόσον ἐπωλήθη κατὰ μέσον ὅρον ἡ σταφὶς τῶν ἐπαρχιῶν ἐκείνων, ὅπου τίθεται 11 δραχμάς;

§304ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ. 80, 90, 120 δραχμάς. (Ἀναγινώσκεται ἡ ἔκθεσις τῆς ἐπιτροπῆς ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 5). «4. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 5. Ὡς πρὸς τὴν φορολογίαν τῆς σταφίδος ἡ ἐπιτροπὴ, μετὰ μακρὰν συζήτησιν καὶ ἐξέτασιν τοῦ ἀντικειμένου τούτου, προτείνει κατὰ πλειονοψηφίαν τὴν ἑξῆς τροποποίησιν. «Σταφὶς δι’ ἑκάστην χιλιάδα ἑνετικῶν λιτρῶν διὰ μὲν τὰς ἐπαρχίας Καλαμῶν, Μεσσήνης, Πύλου, Ὀλυμπίας καὶ Ἠλείας ἀνὰ δραχμὰς ἕνδεκα, ὁσάκις ἡ φόρτωσις γίνεται ἔν τινι λιμένι τῆς οἰκείας ἐπαρχίας διὰ τὸ ἐξωτερικὸν, ἀλλ’ ἐξαιρετικῶς ἡ φόρτωσις τῆς σταφίδος τῆς ἐπαρχίας Ὀλυμπίας δύναται νὰ γίνεται καὶ ἐν Κατακώλῳ τῆς Ἠλείας. «Δι’ ὅλας δὲ τὰς λοιπὰς ἐπαρχίας ἀνὰ δραχμὰς δεκαπέντε». Ἡ μειονοψηφία ὅμως τῆς ἐπιτροπῆς προτείνει νὰ μείνῃ ὁ φόρος τῆς σταφίδος δι’ ὅλας τὰς ἐπαρχίας τοῦ κράτους ὡς ἔχει ἐν τῷ νομοσχεδίῳ, διότι ἡ εἰς δύω τάξεις διάκρισις οὐ μόνον θέλει συνεπάγει μεγάλας καταχρήσεις ἐπὶ βλάβῃ τοῦ δημοσίου, καθ’ ὅσον εἶναι λίαν πιθανὸν οἱ σταφιδοῦχοι τῶν ἐπαρχιῶν ἐκείνων, ὧν ὁ φόρος τῆς σταφίδος προσδιορίζεται εἰς δραχ. 15, νὰ μεταφέρωσι τὸν σταφιδοκαρπόν των πρὸς φόρτωσιν εἰς τοὺς λιμένας τῶν ἄλλων ἐπαρχιῶν, ὧν ὁ φόρος τῆς σταφίδος προσδιορίζεται εἰς δραχ. 11, ἀλλὰ καὶ δυσκολίας μεγάλας ἐπίσης θέλει ἐπιφέρει εἰς αὐτοὺς τοὺς σταφιδοκτήμονας ἕνεκα τῶν ἐπιτηρητικῶν καὶ ἐκτάκτων μέτρων, τὰ ὁποῖα κατ’ ἀνάγκην θὰ λάβῃ ἡ κυβέρνησις πρὸς πρόληψιν τῶν τοιούτων καταχρήσεων».

§305ΤΑΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἤθελον ἀπασχολήσει τὴν Βουλὴν ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου, ἀφοῦ ὁ κ. ὑπουργὸς παρεδέχθη τὴν γνώμην τῆς ἐπιτροπῆς, ἂν ὁ ἀξιότιμος φίλος μου κ. Μαυρομμάτης δὲν ἐξεδήλου, ὅτι σκοπεῖ νὰ φέρῃ τροπολογίαν ἐπὶ τῆς προτάσεως ταύτης, ὅπως ὑπαχθῶσι καὶ αἱ ἐπαρχίαι τοῦ Μεσολογγίου καὶ τῆς Ναυπακτίας εἰς τὴν δευτέραν κατηγορίαν. Ἡ ἐπιτροπὴ ἔλαβεν ὑπὸ σκέψιν τὸ ἀντικείμενον αὐτὸ, τὸ ὁποῖον ὑπέβαλεν ὁ κ. Μαυρομμάτης οὐχὶ ἀπ’ εὐθείας, ἀλλὰ κατὰ τὸν προσδιορισμὸν τῶν εἰς τὴν δευτέραν κατηγορίαν ὑπαχθησομένων, καὶ ἀπεδέχθη αὐτὴν ὡς ἔχει ἐν τῇ προτάσει ὡς ἐκ τοῦ φόβου μήπως ὑποβληθῇ προϊὸν καλλιτέρας ποιότητος εἰς τὴν ποιότητα τῆς σταφίδος τῶν ἐπαρχιῶν ἐκείνων, τὰς ὁποίας περιλαμβάνει ἡ πρότασις ὡς ἐκ τῆς ἕνεκα τῆς γειτνιάσεως εὐκόλου μεταφορᾶς. Ἐπείσθη ὅμως ὅτι τοῦτο ἤθελεν εἶσθαι ὅλως ἀδύνατον ὡς πρὸς τὰς ἐν τῇ ἐκθέσει της κατονομαζομένας ἐπαρχίας, διότι αἱ δαπάναι τῆς μεταφορᾶς τοῦ καρποῦ τῶν ἐπαρχιῶν αὐτῶν εἰς μίαν τῶν ἐπαρχιῶν ἐκείνων, αἵτινες ὑπάγονται εἰς τὴν δευτέραν κατηγορίαν, εἶναι πολὺ ἀνώτεραι τῆς διαφορᾶς τοῦ φόρου. Διὰ τοῦτο δὲν προέβην εἰς τὴν ἐξέλεγξιν τῆς ποιότητος καὶ ἑτέρων ἐπαρχιῶν, διότι θὰ ἐπέλθουν πλεῖσται ὅσαι καταχρήσεις, καθόσον θὰ ὑποβάλληται ὁ καρπὸς τῶν Πατρῶν, τοῦ Αἰγίου, τῆς Κορίνθου εἰς τὴν ποιότητα τῆς δευτέρας κατηγορίας. Προτείνω λοιπὸν διὰ τοῦτο ὡς μέλος τῆς ἐπιτροπῆς νὰ μὴ ὑπαχθῇ.

§306ΕΥΘΥΜΙΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ πλειοψηφία τῆς ἐπιτροπῆς παρεδέχθη ὅτι πρέπει νὰ ἐλαττωθῇ ὁ φόρος ἐπὶ τῆς σταφίδος τῶν ἐπαρχιῶν τῆς Ἠλείας, τῶν Καλαμῶν, τῆς Πύλου· ὁ αὐτὸς ὅμως λόγος ὑπάρχει καὶ διὰ τὴν ἐπαρχίαν Ἄργους. Εἰς ἐκεῖνα τὰ μέρη τῆς Ἠλείας, τῆς Μεσσηνίας, τῆς Πυλίας μεταβαίνουν οἱ ἔμποροι ἐπιτοπίως καὶ ἀγοράζουν τὸν σταφιδοκαρπὸν, ἐνῷ εἰς τὴν ἐπαρχίαν Ἄργους καὶ Ναυπλίας, ἐπειδὴ δὲν παράγεται πολὺς σταφιδοκαρπὸς, δὲν προσελκύονται ἀγορασταὶ καὶ πωλεῖται εἰς εὐτελεστάτην τιμήν. Ἡ δικαιοσύνη πρέπει νὰ μὴ ᾖναι προνομιακὴ, πρέπει νὰ ᾖναι δι’ ὅλας τὰς ἐπαρχίας. Ἡμεῖς ζητοῦμεν δικαιοσύνην· πολλάκις ὁ σταφιδοκαρπὸς τῶν ἐπαρχιῶν ἡμῶν ἔμεινεν ἐντελῶς ἀπώλητος, διότι δὲν ἔρχονται ἀγορασταί. Διὰ ταῦτα λέγω ὅτι ἡ δικαιοσύνη πρέπει νὰ τηρηθῇ δι’ ὅλας τὰς ἐπαρχίας τοῦ κράτους.

§307ΔΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Εἰς συμπλήρωσιν τῶν ὅσων ἀνέφερεν ὁ κ. Εὐθυμιόπουλος προσθέτω τοῦτο· ὅτι εἶναι ὁμολογούμενον, ὅτι ἡ ποιότης τῆς σταφίδος Ἀργολίδος, εἶναι κἄτι τι καλλιτέρα τῆς Ἠλείας· ἀλλ’ ὡς ἐκ τῆς γεωγραφικῆς θέσεως, εἰς τὴν ὁποίαν κεῖται τὸ Ἄργος, πάντοτε πωλοῦμεν ὀλιγώτερον τῶν ἄλλων ἐπαρχιῶν 4 ἢ 5 τάλληρα, διότι πλὴν τοῦ λόγου, ὃν εἶπεν ὁ κ. Εὐθυμιόπουλος, ὅτι εἶναι ὀλίγον τὸ ποσὸν καὶ δὲν τρέχουν οἱ ἔμποροι, ὑπάρχουν καὶ αἱ δαπάναι, τὰς ὁποίας ὑποφέρει ὁ ἔμπορος. Διὰ τοῦτο παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ ἐπιτρέψῃ, ὥστε καὶ ἡ σταφὶς τοῦ Ἄργους νὰ ὑπαχθῇ εἰς τὴν αὐτὴν κατηγορίαν ὡς αἱ λοιπαί.

§308ΠΛΑΣΤΗΡΑΣ. Ἐμὲ, κύριοι, θὰ μὲ συγχωρήσουν οἱ κύριοι ἀντιπρόσωποι τῶν σταφιδοφόρων ἐπαρχιῶν· ἐγὼ δὲν εὑρίσκω δικαίαν ἢ ὀρθὴν αὐτὴν τὴν κλιμακωτὴν φορολογίαν. Θέλοντες νὰ εὕρωμεν δικαιοσύνην λαμβάνομεν ὑπ’ ὄψιν μόνον τὴν πώλησιν. Ἀλλὰ διὰ νὰ εὕρωμεν τὴν ἀλήθειαν πρέπει νὰ λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν καὶ τὴν παραγωγὴν, καὶ ἀπὸ ἐπαρχίαν εἰς ἐπαρχίαν ἡ παραγωγὴ διαφέρει. Εἰς μίαν ἐπαρχίαν ἓν στρέμμα δύναται νὰ παράγῃ 200 λίτρας, εἰς ἄλλας 250 καὶ καθεξῆς, ὥστε δὲν εὑρίσκετε δικαιοσύνην εἰς τὴν διάκρισιν, τὴν ὁποίαν θέλετε νὰ καθιερώσητε, καὶ κηρύττομαι ὑπὲρ τοῦ νομοσχεδίου.

§309Κ. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Ἰδού, κύριοι, ὅτι φθάνομεν εἰς ὅ,τι διὰ τῆς προηγουμένης συντόμου ἀγορεύσεώς μου εἶπον, ὅτι ἐὰν ἀρχίσωμεν ἐλαττώσεις ἀπὸ ἀδῶ καὶ ἀπὸ ἐκεῖ....

§310ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δὲν εἶναι ἐλάττωσις (θόρυβος).

§311ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Δὲν θὰ φθάσωμεν εἰς ἓν ἀποτέλεσμα· ἰδοὺ δὲ ἡ ἀπόδειξις. Ἡ ἐπιτροπὴ προτείνει 5 ἐπαρχίας, ἔρχεται ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς Ἀργολίδος καὶ προσθέτει καὶ τὴν ἐδικήν του, ὁ βουλευτὴς Ναυπλίας τὴν ἐδικήν του, ὁ βουλευτὴς Μεσολογγίου τὴν ἐδικήν του. Τώρα σᾶς παρακαλῶ νὰ μοὶ εἰπῆτε, αὐτῶν τῶν βουλευτῶν τὰς προτάσεις ἀνεξετάστως θὰ τὰς ἀποῤῥίψητε ἢ αὐθαιρέτως; διατί; πῶς θὰ παραδεχθῆτε τὰς τῶν ἄλλων; Ἐπειδὴ τὸ εἶπεν ἡ ἐπιτροπή, ἄρα ἡ γνώμη τῆς ἐπιτροπῆς εἶναι ὑποχρεωτική;

§312ΛΥΜΠΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι τὸ πρᾶγμα, εἶναι ἡ τιμή, εἰς τὴν ὁποίαν ἐπωλήθη.

§313ΠΕΤΡΑΛΙΑΣ. Ἔπρεπε νὰ ἔχῃς σταφίδα νὰ ἐξοδεύῃς καὶ τότε ἔβλεπες (θόρυβος).

§314ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Βεβαίως ἡ γνώμη τῆς ἐπιτροπῆς, ἐπειδὴ δὲν εἶναι αὐθεντική, δὲν παρουσιάζει οὐδεμίαν σύγχυσιν. Πρέπει ἤδη νὰ ἐπεκτείνωμεν τὸ εὐεργέτημα αὐτὸ εἰς ἄλλας ἐπαρχίας; ἀλλ’ οὕτω θὰ καταντήσωμεν, οὕτως εἰπεῖν, γενικὴν τὴν ἐλάττωσιν εἰς τὰς πλείστας ἐπαρχίας καὶ θὰ μείνῃ μόνη ἡ τοῦ Αἰγίου καὶ δὲν ἠξεύρω τίνος ἄλλης ἐπαρχίας. Ἐξέτασα ἀκριβῶς τὸ νομοσχέδιον τοῦ ὑπουργοῦ καὶ τὴν γνώμην τῆς ἐπιτροπῆς· καὶ εἰς μὲν τὸ νομοσχέδιον τοῦ ὑπουργοῦ δὲν εὑρίσκω οὐδένα λόγον διὰ νὰ ἐλαττώσωμεν τὸν φόρον τῆς σταφίδος (θόρυβος). Ἐξέτασα τὸν κύριον ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν καὶ μοὶ εἶπεν, ἔχω ...... (θόρυβος), διότι τὸ σύστημα, τὸ ὁποῖον παραδέχεται τὸ νομοσχέδιον εἶναι τὸ τῆς κατ’ ἀποκοπὴν φορολογίας, καὶ αὐτὴ ἔχει ὑπ’ ὄψιν τὸν ἀνώτατον καὶ κατώτατον ὅρον καὶ παραδέχεται τὸν μέσον· διότι ἠμπορεῖ νὰ πωλήσῃ τις εἰς τὸ αὐτὸ μέρος σταφίδα, ὁ μὲν 100 δραχ., ὁ ἄλλος 400. Ἐγὼ ἐπληροφορήθην ἐξωδίκως, ὅτι οἱ Ἠλεῖοι ἐπώλησαν σταφίδα πρὸς 180 δραχμάς.

§315ΠΕΤΡΑΛΙΑΣ. Ἂν μὲ νομίζετε ἄνθρωπον τίμιον καὶ δὲν ἀμφιβάλλετε εἰς τοὺς λόγους μου, σᾶς λέγω ὅτι καλλιτέρα τιμή, καθ’ ἣν ἐπώλησα εἰς τὴν Ἠλείαν, εἶναι 80 δραχ. (θόρυβος).

§316ΜΑΚΡΗΣ. Κύριε Δημητριάδη, ὡς τίμιος ἄνθρωπος σὲ λέγω, ὅτι ἐπωλήσαμεν τὴν σταφίδα πρὸς 86 δραχ. (θόρυβος)· ἄλλος λοιπὸν ἐπώλησε πρὸς 80 δραχ. καὶ ἄλλος πρὸς 120.

§317ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Ἀλλ’ αὐτὰ εἶναι, κύριοι, πληροφορίαι ἐξώδικοι· ὁ κύριος ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, καὶ ἂς μὲ συγχωρήσῃ διότι τοῦ κάμνω τὴν παρατήρησιν, ἀφοῦ εἶχε τὴν διάθεσιν νὰ δεχθῇ τὴν τροπολογίαν τῆς ἐπιτροπῆς, ὤφειλε νὰ παρουσιασθῇ μὲ τὸν στατιστικὸν πίνακα, ὅστις ἐμφαίνει τὸν μέσον ὅρον τῆς πωλήσεως· ἀλλ’ ἐρωτηθεὶς δὲν εἶπε τίποτε. Βλέπετε ἑπομένως, ὅτι δὲν ἔχομεν οὐδεμίαν ἀπόδειξιν ἀποχρῶσαν διὰ νὰ δεχθῶμεν τὴν ἐλάττωσιν τοῦ φόρου τῆς σταφίδος. Ἔρχεται ἤδη ἡ γνώμη τῆς ἐπιτροπῆς καὶ αὐτὴ διαιρεῖται εἰς δύω· ἡ μὲν γνώμη τῆς πλειοψηφίας παραδέχεται τὴν ἐλάττωσιν καὶ κανονίζει αὕτη νὰ ἐφαρμοσθῇ ὅταν τὸ πρᾶγμα ἐξάγεται ἀπὸ τὰς ἰδίας ἐπαρχίας διὰ τὸ ἐξωτερικόν, τὸ ὑπαγάγει δὲ εἰς τὴν ἀνωτέραν φορολογίαν, ἂν τυχὸν ἤθελε μεταφερθῇ εἰς ἄλλας ἐπαρχίας (θόρυβος). Ἡ μειονοψηφία τῆς ἐπιτροπῆς προτείνει νὰ μείνῃ ὁ φόρος τῆς σταφίδος δι’ ὅλας τὰς ἐπαρχίας ὡς ἔχει ἐν τῷ νομοσχεδίῳ, διότι ἡ εἰς δύω τάξεις διάκρισις οὐ μόνον θέλει συνεπαγάγει μεγάλας καταχρήσεις ἐπὶ βλάβῃ τοῦ δημοσίου, καθόσον εἶναι λίαν πιθανὸν οἱ σταφιδοῦχοι τῶν ἐπαρχιῶν ἐκείνων, ὧν ὁ φόρος τῆς σταφίδος προσδιορίζεται εἰς δραχμὰς 15, νὰ μεταφέρωσι τὸν σταφιδόκαρπόν των πρὸς φόρτωσιν εἰς τοὺς λιμένας τῶν ἄλλων ἐπαρχιῶν, ὧν ὁ φόρος τῆς σταφίδος προσδιορίζεται εἰς δραχμὰς 11, ἀλλὰ καὶ δυσκολίας μεγάλας ἐπίσης θέλει ἐπιφέρει εἰς αὐτοὺς τοὺς σταφιδοκτήμονας ἕνεκα τῶν ἐπιτηρητικῶν καὶ ἐκτάκτων μέτρων, τὰ ὁποῖα κατ’ ἀνάγκην θὰ λάβῃ ἡ Κυβέρνησις πρὸς πρόληψιν τῶν τοιούτων καταχρήσεων. Εἶναι ὑπογεγραμμένοι οἱ κύριοι Ταμπακόπουλος, Νικολόπουλος, Ἀθ. Πετσάλης, Ν. Τσικλητήρας, Κεχαγιᾶς, Κατσανδρῆς καὶ Ν. Παπαμιχαλόπουλος. Βλέπετε ὅτι οἱ ἄνθρωποι οἱ ἐκ τῶν μερῶν ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι γνωρίζουν πολὺ καλὰ τί ἤθελε συμβῆ, προτείνουν ὅτι, ἂν παραδεχθῶμεν αὐτὴν τὴν διάκρισιν, θὰ συμβοῦν καταχρήσεις. Ὕστερον ἀπὸ αὐτὴν τὴν ἀμφιβολίαν, τὴν ὁποίαν μᾶς παρουσιάζει ἡ διχογνωμία τῆς ἐπιτροπῆς, ὕστερον ἀπὸ ἔλλειψιν ἀποδεικτικῶν μέσων τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι ὁ φόρος ὁ περυσινὸς ἐπέφερεν ἀδικίας εἴς τινας ἐπαρχίας, εἶναι δίκαιον νὰ παραδεχθῶμεν ἀνεξετάστως τὴν ἐλάττωσιν καὶ νὰ μὴ παραδεχθῶμεν γενικῶς; Ὄχι. Ἔπειτα, κύριοι, τί ἐπαραδέχθημεν προτήτερα; ὅτι ἕνεκα τῶν περιστάσεων πρέπει ν’ ἀφήσωμεν τὸ νομοσχέδιον ὅπως ἔχει, διότι δὲν εἶναι καιρὸς μεμελετημένοι νὰ ἐπιφέρωμεν τροποποιήσεις τοιαύτας, αἱ ὁποῖαι νὰ ἱκανοποιοῦν τὰς δικαίας ἀπαιτήσεις ὅλων τῶν ἐπαρχιῶν. Πέρυσι κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον ἤλθομεν διὰ θορύβου καὶ ἠλαττώσαμεν ἀπὸ 15 εἰς 13, ἐφέτος ἐρχόμεθα καὶ εἰς διακρίσεις. Μὰ, κύριοι, διατί τέλος πάντων ὅλα τὰ προνόμια διὰ τὴν σταφίδα; (θόρυβος).

§318ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ἀρκετά, ἀρκετά.

§319Κ. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Κύριοι, ἀδιαφορῶ εἰς τί θὰ καταλήξῃ ἡ Βουλὴ· συμφέρον οὐδὲν ἔχω οὔτε νὰ βλάψω, οὔτε νὰ περιποιηθῶ τινά. Ὕψωσα φωνὴν ὑπὲρ τῆς ἰσότητος· συλλογισθῆτε, καὶ δὲν θέλω νὰ μεμφθῶ τοὺς ἔχοντας φόρους νὰ πληρώσωσι, συλλογισθῆτε ὅτι αἱ διακρίσεις βλάπτουν καὶ ἑπομένως θέλουν βλαφθῆ καὶ τὰ συμφέροντα τοῦ δημοσίου.

§320ΤΑΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Μὴ σᾶς φανῇ διόλου παράδοξον, ἂν κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ φόρου τῆς σταφίδος γίνεται σύγχυσις καὶ διακοπή· τοῦτο ἀποδεικνύει ἴσα ἴσα τὸν δίκαιον λόγον, ἀπὸ τὸν ὁποῖον ἡ ἐπιτροπὴ ὁρμωμένη ὑπέβαλε τὴν ἐν τῇ ἐκθέσει της γνώμην. Ὑπάρχουν συμφέροντα, τὰ ὁποῖα προσβάλλονται ῥιζηδὸν καὶ διὰ τῆς μὴ ἐλαττώσεως τῶν φόρων θὰ ἔλθῃ μία στιγμὴ, κατὰ τὴν ὁποίαν δὲν θὰ ἔχετε φόρον ἀπὸ τὴν σταφίδα. Δὲν ἐπίστευα, κύριοι, ὅτι ἤθελεν ἐγερθῆ ἀντίῤῥησις εἰς τὴν γνώμην τῆς ἐπιτροπῆς, ἀφοῦ καὶ ὁ κύριος ὑπουργὸς παρεδέχθη καὶ ὑπεστήριξεν αὐτὴν, οὐχὶ διότι δὲν εἶχε δικαίωμα, ἀλλὰ διότι ἐθεώρει ἀνακόλουθον τὴν πρᾶξιν αὐτήν. Προσέβαλεν ὁ προαγορεύσας τὴν ἐπιτροπὴν εἰπὼν ὅτι ἡ ἔκθεσίς της δὲν εἶναι αὐθεντική. Ἐὰν αἱ ἐκθέσεις τῶν ἐπιτροπῶν δὲν ἔχουν κἀνένα σκοπὸν, τότε ματαίως ὁ κανονισμὸς ὥρισε τὴν ὕπαρξιν αὐτῶν καὶ ἑκάστη ἔκθεσις εἶναι ματαιοπονία νὰ συντάσσηται καὶ τότε τὰ νομοσχέδια πρέπει νὰ συζητῶνται ὡς ὑποβάλλονται καὶ ἕκαστος νὰ λέγῃ τὴν γνώμην του ἀλληλοδιαδόχως. Οἱ συντάξαντες τὸν κανονισμὸν δὲν τὸν ἐγέννησαν ἀπὸ τὴν κεφαλήν των, ἀλλὰ τὸν συνήγαγον ἀπὸ κανονισμοὺς ἄλλων ἐθνῶν ἐχόντων μεγάλην πρακτικὴν πεῖραν. Ἡ ἐπιτροπὴ, κύριοι, διεῖδε καὶ τὰ δικαιώματα τῶν ἄλλων ἐπαρχιῶν πρὸς ἐλάττωσιν τοῦ φόρου καὶ κατ’ ἀρχὰς ἤθελε νὰ κάμῃ τρεῖς κατηγορίας· ἐπικαλοῦμαι τὴν μαρτυρίαν τῶν μελῶν τῆς ἐπιτροπῆς, τὰ ὁποῖα εἶναι παρόντα. Ἀλλ’ εἶδεν ὅτι εἰς τὴν τρίτην κατηγορίαν ἤθελε ναυαγήσει πᾶσα πρότασις καὶ ἀπόφασις. Διὰ τοῦτο ἐφέραμεν τὴν πρότασιν, ἡ ὁποία εἶναι δικαιοτέρα, καὶ, ὡς εἶπεν ὁ ἀξιότιμος κύριος ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, μόνον ἠλάττωσε τὸν φόρον τινῶν ἐπαρχιῶν εἰς ἕνδεκα δραχμάς. Σᾶς εἶπεν ὁ προαγορεύσας, ὅτι θὰ μεταφέρεται σταφὶς ἀπὸ ἄλλας ἐπαρχίας εἰς ἐκείνας, τὰς ὁποίας προτείνει ἡ ἐπιτροπὴ νὰ ὑπαχθῶσιν εἰς τὴν δευτέραν κατηγορίαν καὶ οὕτω θὰ ζημιωθῇ τὸ δημόσιον. Ἡ πλησιεστέρα ἐπαρχία τῶν ἐξαιρουμένων πρὸς τὰς μὴ ἐξαιρουμένας εἶναι ἡ Ἠλεία καὶ εἶναι πλησιεστέρα πρὸς τὰς Πάτρας. Παραδέχομαι διὰ μίαν στιγμήν, ὅτι ἔμπορος Πατραῖος θέλει μεταφέρει τὴν σταφίδα του ἀπὸ τὰς Πάτρας εἰς τὴν Ἠλείαν ἵνα ὠφεληθῇ 4 δραχμὰς τὴν χιλιάδα (θόρυβος); ἐνῷ θὰ ἐξοδεύσῃ διὰ ναύλους καὶ λιμενικὰ δικαιώματα πολὺ περισσότερα· ποῖος θὰ ᾖναι τόσον μωρὸς ἵνα κερδήσῃ 4 δραχμὰς νὰ πληρώσῃ ὀκτώ; (θόρυβος). Ἑπομένως ὁ φόβος αὐτὸς ἐκλείπει· ἂν θέλετε νὰ φέρητε δικαιοσύνην, πρέπει νὰ τὴν φέρητε ὡς λέγει ἡ ἐπιτροπή. Σήμερον δὲν πρόκειται νὰ φέρητε καὶ προτείνητε ἔκτακτα μέτρα φορολογικά (θόρυβος).

§321ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ἀρκετὰ, ἀρκετά. (Συνδιαλέξεις ταραχώδεις μεταξὺ πολλῶν βουλευτῶν· θόρυβος).

§322ΜΑΥΡΟΜΜΑΤΗΣ. Δὲν εἶμαι βουλευτὴς οὔτε τοῦ Μεσολογγίου, οὔτε ἔχω σταφίδα, ὥστε δὲν δύνανται νὰ παρεξηγηθοῦν οἱ λόγοι μου· δὲν δίδω δὲ οὐδεμίαν παρεξήγησιν καὶ εἰς τοὺς λόγους τῶν ἄλλων ἀντιπροσώπων. Τοῦτο σᾶς λέγω μόνον περὶ τῆς σταφίδος Μεσολογγίου καὶ Αἰτωλικοῦ... (Συνδιαλέξεις βουλευτῶν περὶ τὴν τράπεζαν τῶν στενογράφων).

§323ΥΠΟΥΡΓ. ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ. Κύριοι βουλευταὶ, ἐγὼ ἀνήκω εἰς ἐπαρχίαν ὅπου ἔχει σταφίδα, καὶ ἐγὼ ὁ ἴδιος ἔχω σταφίδα εἰς τὴν πατρίδα μου. Δὲν πωλεῖται οὔτε 60 δραχ. μολαταῦτα δὲν φέρω αὐτὴν τὴν ἀντίῤῥησιν, διότι τὸ παραγόμενον εἶναι πολὺ ὀλίγον· καὶ διὰ τὸ Μεσολόγγιον καὶ τὸ Αἰτωλικὸν δὲν ἠμποροῦσεν ἡ κυβέρνησις νὰ φέρῃ ἰδίαν φορολογίαν, διότι τὸ ποσὸν εἶναι μικρόν. Δὲν ἐπιμένω εἰς τὴν γνώμην τῆς ἐπιτροπῆς. Ἐγὼ ἔφερα ἓν ὡρισμένον ποσὸν δι’ ὅλα καὶ δὲν ἐπιμένω νὰ ψηφίσητε τὴν γνώμην τῆς ἐπιτροπῆς. Εἶπον τοὺς λόγους, ἡ Βουλὴ εἶναι ἁρμοδία νὰ ἀποφασίσῃ ὅ,τι θέλει.

§324ΤΙΝΕΣ. Κύριε πρόεδρε, ἐρωτήσατε τὴν Βουλήν.

§325ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἰδοὺ ἡ γνώμη τῆς ἐπιτροπῆς ἐπὶ τοῦ σχετικοῦ ἄρθρου. (Ἀναγινώσκεται).

§326ΚΑΛΑΝΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Φρονῶ, ὅτι δὲν εἶναι δίκαιον κατ’ οὐδένα λόγον ἡ Βουλὴ νὰ αὐξήσῃ τὸν φόρον τῆς σταφίδος τῶν ἐπαρχιῶν ἐναντίον τοῦ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον ὁ κ. ὑπουργὸς ἔφερε, καὶ νὰ ἐλαττώσῃ ἄλλων ἐπαρχιῶν. Ἐὰν ἡ Βουλὴ ἐπιμένῃ νὰ ἐλαττώσῃ ἢ νὰ παραδεχθῇ τὴν γνώμην τῆς ἐπιτροπῆς, φρονῶ μᾶλλον ὅτι τὸ νομοσχέδιον τοῦ ὑπουργοῦ πρέπει νὰ παραδεχθῇ ὅπως ἔχει, δηλ. νὰ γίνῃ 13 δρ., διότι ἡ ἐπαρχία τῆς Ναυπακτίας, ὅπου ὑπάρχει ποσὸν μικρὸν, δὲν πωλεῖ περισσότερον ἀπὸ 80 δραχ. Συμφωνῶ καθ’ ὁλοκληρίαν νὰ ἐλαττωθῇ τῶν ἐπαρχιῶν αὐτῶν, νὰ μείνῃ δὲ ἡ πρότασις τοῦ ὑπουργοῦ 13 δραχμάς.

§327ΥΠΟΥΡΓ. ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ. Δὲν παραδέχομαι διόλου τὴν γνώμην τῆς ἐπιτροπῆς τοῦ νὰ ἐλαττωθῇ τῶν ἐπαρχιῶν αὐτῶν, τῶν δὲ ἄλλων νὰ μείνῃ ὅπως ἔχει.

§328ΠΟΛΛΟΙ. Ὅπως ἔχει τὸ νομοσχέδιον, ὅπως ἔχει.

§329ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Καθήσατε, κύριοι. Θὰ θέσω εἰς ψηφοφορίαν τὴν γνώμην τῆς ἐπιτροπῆς.

§330ΜΑΥΡΟΜΜΑΤΗΣ. Καὶ ἔπειτα θὰ ψηφοφορηθοῦν ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἐπροτείναμεν ἡμεῖς.

§331ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν οἱ παραδεχόμενοι τὴν γνώμην τῆς ἐπιτροπῆς νὰ ἐγερθοῦν, (ἐγείρονται πολλοί).

§332ΠΕΤΡΑΛΙΑΣ. Κύριε πρόεδρε, θέλω ὀνομαστικὴν κλῆσιν θόρυβος).

§333ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Καθήσατε, κύριοι· θὰ ἐρωτήσω τὸ ἀνάπαλιν.

§334ΔΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Πῶς θὰ αὐξήσωμεν τὸν φόρον, ἀφοῦ δὲν τὸ ἐζήτησαν οἱ ὑπουργοί; Ἐλαττώσεις ἂς κάμωμεν, μάλιστα.

§335ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ἐρωτήσω, κύριοι, τὸ ἀντίστροφον· καθήσατε. Οἱ μὴ παραδεχόμενο τὴν γνώμην τῆς ἐπιτροπῆς νὰ ἐγερθῶσιν, (ἐγείρονται πολλοὶ, θόρυβος).

§336ΔΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἂς διαιρεθῇ τὸ ζήτημα, κύριε πρόεδρε.

§337ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Νὰ ἐρωτηθῇ ἡ Βουλὴ, ἂν δέχηται τὸ νομοσχέδιον.

§338ΤΑΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε πρόεδρε, τί ἀποτέλεσμα ἔχει ἡ ψηφοφορία;

§339ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀμφίβολον.

§340ΣΙΜΟΣ. Δὲν ἠμπορεῖ νὰ ἀφήσῃ πλέον ἡ Βουλὴ αὐτὸ τὸ θέμα· ὁ κ. πρόεδρος ἠμπορεῖ νὰ μεταχειρισθῇ ὅλα τὰ μέσα τοῦ κανονισμοῦ. Ἡ πρότασις ἡ ὁποία γίνεται τώρα, νὰ ἐπανέλθωμεν εἰς τὸ νομοσχέδιον, δὲν εἶναι σωστή· πρέπει νὰ ἴδωμεν τί θὰ γίνῃ ἐπὶ τῆς γνώμης τῆς ἐπιτροπῆς.

§341ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ θέσω πάλιν εἰς ψηφοφορίαν τὴν γνώμην τῆς ἐπιτροπῆς. Λοιπὸν θὰ ἐρωτήσω τὴν Βουλὴν καὶ θὰ παρακαλέσω ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι θὰ ἐγερθῶσι, νὰ μείνωσιν ὀλίγον διὰ νὰ διακρίνωμεν.

§342ΤΑΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐξηγήσατε, κ. πρόεδρε, ἄλλην μίαν φορὰν τὸ ζήτημα αὐτὸ, διὰ νὰ μὴ ἔχουν παράπονα.

§343ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἰδοῦ. «Σταφὶς δι’ ἑκάστην χιλιάδα ἑνετικῶν λιτρῶν....»

§344ΠΟΛΛΟΙ. Τὸ ἠξεύρομεν, εἶναι περιττόν.

§345ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πολὺ καλά. Λοιπὸν οἱ παραδεχόμενοι τὴν γνώμην τῆς ἐπιτροπῆς νὰ ἐγερθῶσιν, (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι)· παρεδέχθη.

§346ΔΑΝΟΠΟΥΛΟΣ ΚΑΙ ΕΤΕΡΟΙ. Δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως, κύριε πρόεδρε.

§347ΘΩΜΑΣ. Πάρα κάτω, κ. πρόεδρε, νὰ προχωρήσωμεν.

§348Α. ΡΟΥΚΗΣ. Λυποῦμαι, ὅτι ἡ ἐπαρχία μου δὲν ἔχει σταφίδα νὰ ὁμιλήσω καὶ ἐγώ.

§349ΔΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Παραπονούμεθα δι’ αὐτὸ τὸ πρᾶγμα· 13 δραχ. τὴν χιλιάδα νὰ μὴ δίδουν καὶ νὰ ἔρχεται τώρα ἡ ἐπιτροπὴ νὰ προτείνῃ αὔξησιν καὶ ἐλάττωσιν δὲν εἶναι δίκαιον. Ὁ κ. ὑπουργὸς δέχεται αὐτὸ τὸ σύστημα τῆς αὐξομειώσεως, διότι θὰ λαμβάνῃ περισσότερα.

§350ΕΥΘΥΜΙΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι αἱ τροπολογίαι αἱ ἰδικαί μας, κύριε πρόεδρε.

§351ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐκτὸς, κύριοι, τῆς μεταβολῆς, τὴν ὁποίαν ἐπέφερεν ἡ ἐπιτροπὴ, ὑπάρχουν καὶ ἄλλαι προτάσεις. Προτείνεται ἡ σταφὶς τοῦ Μεσολογγίου καὶ Αἰτωλικοῦ....

§352ΤΙΝΕΣ. Κορινθίας, Τριφυλίας.

§353Α. ΡΟΥΚΗΣ. Λοιπὸν νὰ μὴ πληρόνῃ κἀνεὶς καὶ νὰ περιορισθῇ ἡ φορολογία μόνον εἰς τὸ σιτάρι καὶ τὰ ζῶα (θόρυβος).

§354ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγένετο πρότασις διὰ τὴν σταφίδα Μεσολογγίου, Αἰτωλικοῦ, Ναυπλίας καὶ Ἄργους (θόρυβος).

§355ΥΠΟΥΡΓ. ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ. Ὅταν φέρεται τροπολογία, ἐφέρθη ὡρισμένως δι’ αὐτὰς τὰς ἐπαρχίας, καὶ ἐννοεῖται πῶς αἱ ἄλλαι ἐπαρχίαι ἐμπεριέχονται εἰς τὴν κατηγορίαν τῶν 15. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἀπόφασις τῆς Βουλῆς. Τώρα δὲν ἠμπορεῖ νὰ ἔλθῃ ἄλλη τροπολογία, καὶ ἐγὼ δὲν τὸ παραδέχομαι, ἂν θὰ γίνῃ. Παρακαλῶ νὰ δεχθῆτε τὸ νομοσχέδιον καθὼς εἶναι· ὅταν ἡ Βουλὴ ἀπεφάσισε νὰ κάμῃ δύω κατηγορίας, ἐννοεῖται, εἰς τὴν μίαν κατηγορίαν ὥρισε τοὺς τόπους, τοὺς ὁποίους περιέλαβε, καὶ ἐπίσης τοὺς ἄλλους εἰς τὴν ἄλλην κατηγορίαν.

§356ΜΑΥΡΟΜΜΑΤΗΣ. Ὄχι, κύριε ὑπουργέ.

§357ΥΠΟΥΡΓ. ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ. Ἔτσι εἶναι, καὶ δὲν ἀποφασίζομεν καὶ ξαναποφασίζομεν. Εἶναι λυμένον τὸ ζήτημα.

§358ΚΟΥΣΤΑΣ. Δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως, κ. πρόεδρε.

§359ΕΥΘΥΜΙΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ κανονισμὸς καθιστᾷ τὸν κ. πρόεδρον ὑπεύθυνον διὰ τὴν θέσιν τῶν ζητημάτων· δὲν δύναταί ποτε ὁ κ. πρόεδρος νὰ θέσῃ ζήτημα σύνθετον εἰς ψηφοφορίαν. Ἑπομένως ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἡ Βουλὴ ἐψήφισε δὲν ἦτο παρὰ ἁπλοῦν· ἐὰν δηλ. ἡ Βουλὴ παραδέχεται τὴν γνώμην τῆς ἐπιτροπῆς ὡς πρὸς τὴν ἐλάττωσιν τοῦ φόρου τῆς σταφίδος διὰ τὰς ἐπαρχίας ἐκείνας, τὰς ὁποίας περιέχει. Δὲν ἠμποροῦσεν ἡ Βουλὴ νὰ εἴπῃ, ὡς πρὸς ἐκείνας παραδέχομαι τὴν αὔξησιν, διὰ δὲ τὰς ἄλλας τὴν ἐλάττωσιν. Πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ λυθῶσι δύω ζητήματα περιέχοντα ἀντίθεσιν; τὸ πρῶτον περιέχει αὔξησιν, τὸ ἄλλο ἐλάττωσιν. Ἐπομένως φρονῶ, ὅτι ἐντὸς τοῦ δικαίου, ἐντὸς τῶν ὅρων τοῦ κανονισμοῦ καὶ τῆς λογικῆς ὑπάρχει ἡ πρότασις, τὴν ὁποίαν ἤδη ἡμεῖς φέρομεν· ζητοῦμεν δηλαδὴ νὰ ψηφοφορηθῇ καὶ ἡ τροπολογία ἡ ἰδική μας, καθ’ ὅσον ἡμεῖς ἐννοοῦμεν ὅτι δὲν ἀπεῤῥίφθη διὰ τῆς ψηφοφορίας, ἥτις ἐγένετο, καὶ δὲν ἠμπορεῖ κἀνεὶς νὰ μᾶς ἀπαγορεύσῃ τὸ δικαίωμα, τὸ ὁποῖον ἔχομεν νὰ ἀπευθυνθῶμεν εἰς τὴν Βουλὴν, ἡ δὲ Βουλὴ εἶναι κυρία νὰ παραδεχθῇ ἢ ὄχι. Ταῦτα καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὴν πρότασιν, τὴν ὁποίαν ἐφέραμεν, ὅτι δὲν ἐξηντλήθη τὸ ζήτημα αὐτὸ διὰ τῆς προηγουμένης ψηφοφορίας. Ἤδη ἐγὼ τροπολογῶ τὴν πρότασίν μου· δὲν θέλω νὰ ἐλαττωθῇ ὅπως ἄλλων ἐπαρχιῶν ὁ φόρος τῆς ἐπαρχίας Ναυπλίας, ἀλλ’ ἐννοῶ νὰ παραδεχθῇ ὁ φόρος ἐκεῖνος, τὸν ὁποῖον ἡ κυβέρνησις διὰ τοῦ νομοσχεδίου της ἔθεσε.

§360ΠΛΑΣΤΗΡΑΣ. Μάλιστα, αὐτὸ θέλομεν καὶ ἡμεῖς.

§361ΥΠΟΥΡΓ. ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ. Ἰδοὺ, κύριοι, καθαρὰ ἡ πρότασις τῆς ἐπιτροπῆς, τὴν ὁποίαν ἐψηφίσατε καὶ τὴν ὁποίαν ἔθεσεν ὁ κ. πρόεδρος· «Σταφὶς δι’ ἑκάστην χιλιάδα ἐνετικῶν λιτρῶν, διὰ μὲν τὰς ἐπαρχίας Καλαμῶν κτλ.» Ἰδοὺ ἡ μία κατηγορία. Ἰδοὺ δὲ καὶ ἡ ἄλλη κατηγορία· «Δι’ ὅλας δὲ τὰς λοιπὰς ἐπαρχίας κτλ.» Τί ἐψηφίσατε, κύριοι; τὴν γνώμην τῆς ἐπιτροπῆς.

§362ΤΙΝΕΣ. Ἐζητήσαμεν τὴν ὀνομαστικὴν κλῆσιν, κ. πρόεδρε.

§363ΥΠΟΥΡΓ. ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ. Ἡ γνώμη τῆς ἐπιτροπῆς διῄρεσε τὰς σταφίδας ὅλου τοῦ κράτους· δὲν ἔχουν πλέον οὔτε ἡ Ναυπακτία, οὔτε τὸ Ναύπλιον, οὔτε τὸ Μεσολόγγιον νὰ ὑπαχθοῦν εἰς κἀμμίαν ἐξαίρεσιν.

§364ΔΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀπηγγείλατε, κύριε πρόεδρε, ὡς ἀποτέλεσμα ὅτι παρεδέχθη ἡ γνώμη τῆς ἐπιτροπῆς;

§365ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα.

§366ΔΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Τώρα ζητοῦμεν τὴν ὀνομαστικὴν κλῆσιν, διότι δὲν πιστεύω νὰ συνεκλήθημεν ἵνα δώσωμεν περισσοτέρους φόρους ἀφ’ ὅ,τι ζητεῖ ἡ κυβέρνησις.

§367ΜΑΥΡΟΜΜΑΤΗΣ. Ἐκτὸς τῶν ὀρθοτάτων παρατηρήσεων, τὰς ὁποίας ὁ ἔντιμος βουλευτὴς Ναυπλίας ἔφερε, δυνάμει τῶν ὁποίων δὲν δυνάμεθα ποτὲ, οὔτε μᾶς ἐπιτρέπεται ἀπὸ τὸν κανονισμὸν νὰ ψηφίσωμεν πρότασιν σύμμικτον, ἐπικαλοῦμαι τὴν μαρτυρίαν ὑμῶν, κ. πρόεδρε, εἰς τοῦ ὁποίου τὴν τιμιότητα ἔχω ἄπειρον ὑπόληψιν, νὰ ἐπαναλάβητε τί εἴπατε, ὅταν εἶπον προηγουμένως ἀπὸ τῆς θέσεώς μου, τί θὰ γίνουν αἱ τροπολογίαι; Μὲ εἴπετε, θὰ ψηφοφορηθοῦν μετὰ ταῦτα. Ἂν ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἔχῃ τὸ θάῤῥος νὰ διαγράψῃ ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἐῤῥέθησαν ἀπὸ τὸ Προεδρεῖον δημοσίᾳ, μένει εἰς σᾶς νὰ ἀποφασίσητε. Ἐπιμένομεν λοιπὸν, κ. πρόεδρε, νὰ ψηφοφορηθῇ, ὅπως μᾶς εἶπε τὸ Προεδρεῖον ῥητῶς, ἡ τροπολογία μας.

§368ΥΠΟΥΡΓ. ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ. Ἐγὼ λέγω τί ἀπεφασίσθη· ἂν ἔχῃ ἰδίαν γνώμην ὁ κ. πρόεδρος ....

§369ΜΑΥΡΟΜΜΑΤΗΣ. Θὰ εἴπητε τὸ Προεδρεῖον κακῆς πίστεως;

§370ΥΠΟΥΡΓ. ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ. Ὄχι, ἀλλ’ ἐὰν ἔχῃ γνώμην ἰδιαιτέραν, εἶναι ὁ κανονισμός.

§371ΔΑΝΟΠΟΥΛΟΣ, ΚΟΥΣΤΑΣ ΚΑΙ ΕΤΕΡΟΙ (ἐγειρόμενοι ὑπὲρ τοὺς 15). Δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως, κ. πρόεδρε.

§372ΥΠΟΥΡΓ. ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ. Ἂν ψηφοφορηθῇ πάλιν, πρέπει νὰ καθαρισθῇ, ὅτι νέα τροπολογία καὶ ψηφοφορία δὲν γίνεται. Αἱ ἐπαρχίαι, αἱ ὁποῖαι δὲν περιλαμβάνονται, θὰ πληρόνουν 15 δραχμάς· αἱ ἐπαρχίαι, αἱ ὁποῖαι περιλαμβάνονται, θὰ πληρόνουν 11. Θέλουν νὰ τὸ ἀποῤῥίψουν; ἂς τὸ ἀποῤῥίψουν.

§373ΤΑΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι παράδοξος ἡ ἀπαίτησις, ἡ ὁποία αὐτὴν τὴν στιγμὴν γίνεται· παραδέχομαι ὡς ὀρθοτάτην τὴν γνώμην τοῦ ἀξιοτίμου βουλευτοῦ Ναυπλίας, ἀλλὰ τὴν φέρει πολὺ ἀργά. Τὸ ζήτημα ἐτέθη σύνθετον καὶ σύνθετον ἐψηφοφορήθη. Δὲν δυνάμεθα λοιπὸν τώρα νὰ τὸ διαιρέσωμεν. Ὁ κ. πρόεδρος ἔθεσε τὸ ζήτημα καὶ εἶπεν, οἱ παραδεχόμενοι τὴν γνώμην τῆς ἐπιτροπῆς· ποία εἶναι ἡ γνώμη τῆς ἐπιτροπῆς; αἱ μὲν ἐπαρχίαι δεῖνα, ὡρισμένως, πληρόνουν τόσον, αἱ δὲ ἄλλαι, ὡρισμένως ἐπίσης, πληρόνουν τόσον (θόρυβος καὶ διάφοροι συνομιλίαι καὶ συνδιαλέξεις μεταξὺ τῶν βουλευτῶν).

§374ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι, ὁ κανονισμὸς λέγει, ὅτι καὶ μετὰ τὴν ψηφοφορίαν καὶ ἀφ’ οὗ ἀπαγγείλῃ τὸ Προεδρεῖον τὸ ἀποτέλεσμα, ἐὰν ζητηθῇ ψηφοφορία δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως, γίνεται.

§375ΔΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ ἐζητήθη.

§376ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἰδοὺ τί λέγει τὸ ἄρθρον 59 τοῦ κανονισμοῦ...

§377ΥΠΟΥΡΓ. ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ. Ἰδοὺ λοιπὸν, κύριοι, τί λέγω. Διὰ τὰς ἐπαρχίας, περὶ ὧν ἡ Βουλὴ ἀπεφάνθη νὰ πληρόνουν 11 δραχμὰς, νὰ μείνῃ 11, διὰ δὲ τὰς λοιπὰς νὰ γίνῃ κατὰ τὸ νομοσχέδιον, δηλ. 13 δραχμάς.

§378ΟΛΟΙ ΣΧΕΔΟΝ. Πολὺ καλά· τώρα τὸ δεχόμεθα.

§379ΠΡΟΕΔΡΟΣ. «Βαμβάκια κατὰ καντάριον, ἐπὶ μὲν τοῦ καθαροῦ δρ. 9, ἐπὶ δὲ τοῦ ἀκαθαρίστου δρ. 3.»

§380ΣΠΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι βουλευταὶ, ἐκάμαμεν μίαν τροπολογίαν διὰ τὸν βάμβακα. Ἠξεύρετε, ὅτι πρὶν ἀρχίσῃ ὁ πόλεμος ὁ ἀμερικανικὸς, ἦτο εὐθηνὸς ὁ βάμβαξ καὶ κατὰ συνέπειαν τότε ὁ δασμὸς ἦτο 1 δραχμή. Ὅταν ἦτον ὁ πόλεμος, ἡ τιμὴ τοῦ βάμβακος ἦτο μεγάλη καὶ ἀνεβιβάσθη ὁ δασμὸς εἰς δραχ. 9. Ἀφίνω, καὶ δὲν θέλω νὰ σᾶς ἀπασχολήσω, πόσας ζημίας ὑπέστη ἀπὸ τὸ 1864· σᾶς λέγω μόνον, ὅτι ἐπωλήθη ὁ βάμβαξ εἰς τὴν ἀξίαν ἐκείνην, ὅπου ἦτο κατὰ τὴν πρώτην τιμήν. Νομίζω, ὅτι ὁ τελωνειακὸς δασμὸς ἂν ἐπανέλθῃ εἰς δύω δραχμὰς, δὲν εἶναι ἄδικον (θόρυβος). Περὶ τούτου δὲν ἔχω νὰ σᾶς ἀναπτύξω πολλά· ὀλίγα μόνον δύναμαι νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι ὁ βάμβαξ εἶναι προϊὸν, τὸ ὁποῖον δὲν καλλιεργεῖται μόνον εἰς 4 ἢ 5 ἐπαρχίας, ὅτι ὁ βάμβαξ.... (θόρυβος).

§381ΒΑΛΑΣΟΠΟΥΛΟΣ (ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Κύριοι βουλευταὶ, ἡ κυβέρνησις διὰ νὰ ἐμψυχώσῃ τὴν καλλιέργειαν τοῦ βάμβακος εἶχε καταβιβάσει τὸν δασμὸν ἐπὶ τοῦ προϊόντος τούτου. Σήμερον ὁ ἐκκοκκισμένος βάμβαξ ἔχει 2,50 ἡ ὀκᾶ, 110 δραχμὰς τὸ καντάρι, καὶ ἡ φορολογία ἔχει βάσιν τὸ 10%, ὀλιγώτερον δηλ. παρ’ ὅ,τι πρέπει· ἀλλὰ πάλιν διὰ προστασίαν τῆς καλλιεργείας μένω εἰς τὰς 9 δραχμάς. Ὁ φόρος αὐτὸς δὲν εἶναι βαρὺς, εἶναι μάλιστα πολὺ ἐλαφρός.

§382ΣΠΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν θέλω σᾶς ἀπασχολήσει πολύ· σᾶς λέγω, ὅτι ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, δὲν θέλω νὰ εἴπω ὅτι δὲν λέγει τὴν ἀλήθειαν, ἀλλ’ ὅτι ἔχει κακὰς πληροφορίας. Ὁ βάμβαξ πωλεῖται πρὸς 35 λεπτὰ, πρὸς 55. Ἡ μεγαλειτέρα τιμὴ, εἰς τὴν ὁποίαν ἔφθασεν, εἶναι 65–68· ἀλλ’ ἤδη κατέβη πολὺ καὶ ὁ κ. συνάδελφός μου ἦλθεν ἐσχάτως ἀπ’ ἐκεῖ καὶ τὸ γνωρίζω.... (θόρυβος). Ὁ φόρος εἶναι πολὺ βαρὺς, μάλιστα ἂν προσθέσητε καὶ τὸν φόρον τῆς ἐπικαρπίας. Αὐτὴ εἶναι λοιπὸν ἡ ἐμψύχωσις, τὴν ὁποίαν θέλετε νὰ φέρετε;.... (θόρυβος).

§383ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ἐπιβάλλετε ἡσυχίαν, κύριε πρόεδρε, δὲν ἀκούομεν.

§384ΕΤΕΡΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δὲν εἶναι συζήτησις αὐτὴ (θόρυβος).

§385ΤΑΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ ἐπιτροπὴ ἐσκέφθη περὶ τούτου καὶ δὲν ἔφερε καμμίαν ἀντίῤῥησιν ἐπὶ τοῦ ἀντικειμένου τούτου, διότι εἶχεν ὑπ’ ὄψιν οὐ μόνον τὴν ἀξίαν τοῦ βάμβακος, εἰς ἣν πωλεῖται, ἀλλὰ καὶ τὸ μέγα ποσὸν τῆς καταναλώσεως τῆς ἐσωτερικῆς, τὸ ὁποῖον μένει ἀφορολόγητον. Ἐὰν ἐπεβάλλετε φόρους τοιούτους, ὥστε νὰ φορολογῆται πᾶσα δρὰξ βάμβακος παραγομένου, ἤθελεν ἔχει δίκαιον ὁ προαγορεύσας· ὁ φόρος ἤθελεν εἶναι μέγας. Ἀλλ’ εἶναι εἰς θέσιν νὰ μᾶς διαβεβαιώσωσι σήμερον πόσον ποσὸν ἐξάγεται τοῦ κράτους καὶ πόσον παράγεται ἵνα ἴδωμεν τὴν διαφορὰν καὶ φέρωμεν δικαιοσύνην; Εἶναι ἀναμφισβήτητον σήμερον, ὅτι βάμβαξ ἐξωτερικὸς εἰς τὴν Ἑλλάδα ἢ δὲν ἔρχεται ἢ ἔρχεται ὀλίγος. Ὅσου βάμβακος ἔχει ἀνάγκην ὁ τόπος τὸν δαπανᾷ ἀπὸ τὸν τόπον καὶ δὲν πληρόνει τίποτε· διὰ τοῦτο λέγω, ὅτι καὶ ὁ φόρος εἶναι δίκαιος καὶ ἀκριβής. Ὁ φόρος, βλέπετε, εἰς ὅλα τὰ εἴδη, εἰς τὰ ὁποῖα ἐπιβάλλεται, μόνον εἰς τὴν ἐξαγωγὴν εἶναι ἄνισος, διότι ὑπολογίζεται κατὰ τὸ δυνατὸν καὶ ἡ δαπάνη, ἡ ὁποία γίνεται εἰς τὸν τόπον, καὶ διὰ τοῦτο δικαιολογεῖται.

§386ΣΠΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ κ. Ταμπακόπουλος δὲν πιστεύω, ὅτι ἔχει εἰδικότητα ἐπὶ τοῦ βάμβακος καὶ ἀμφιβάλλω ἂν εἶδε καλλιέργειαν βάμβακος. Ἐσωτερικὴ κατανάλωσις γίνεται μόνον ἀπὸ τοὺς ἐργάτας, ἀλλοῦ ὅμως εἶναι ἐλαχίστη, διότι ὅλοι ἐνεδύθησαν μὲ πανιὰ εὐρωπαϊκά.

§387ΤΑΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Εἰς ὅλα τὰ ὀρεινὰ μέρη γίνεται κατανάλωσις βάμβακος, ὅλοι μεταχειρίζονται βάμβακα (θόρυβος).

§388ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ἀρκετά, ἀρκετά.

§389ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι, καθήσατε νὰ ψηφίσωμεν. Προτείνεται ἡ ἐλάττωσις τοῦ φόρου τοῦ βάμβακος ἀπὸ 9 εἰς δύω δραχμὰς λοιπὸν οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἐλάττωσιν ταύτην παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν, (ἐγείρονται ὀλίγοι). Δὲν παρεδέχθη.

§390ΣΠΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Κάμνω τὴν πρότασιν εἰς τέσσαρας· ὀφείλω, νομίζω, κύριοι βουλευταί, νὰ παραπονεθῶ. Ἀφοῦ ἔγεινε τόσος λόγος διὰ τὴν σταφίδα καὶ ὅλοι ἡμεῖς σᾶς ἠνέχθημεν ἐπὶ τόσην ὥραν διαλεγομένους πρὸς ἀλλήλους, δὲν δύνασθε νὰ ἐννοήσητε, ὅτι γίνεται ἤδη καὶ μία μεγάλη ἀδικία εἰς αὐτὸ τὸ προϊόν; Φαίνεται, ὅτι ἐδῶ ἕκαστος ἔρχεται διὰ τὰ ἴδια ἑαυτοῦ. Ἀποφασίσετε ὅ,τι θέλετε. Προτείνω 4½ δραχμὰς, τοὐλάχιστον πέντε.

§391Τ. ΡΟΥΚΗΣ. Ἐγὼ νομίζω, ὅτι ἡ ἐν μέρει ἐλάττωσις τοῦ φόρου εἶναι δικαία, διότι εἰς ὅλον τὸ κράτος, ὅπου γίνεται ἡ παραγωγὴ, γίνεται καὶ ἡ κατανάλωσις, οὐχὶ δὲ καὶ ἐξαγωγὴ· μόνον ἡ ἐπαρχία Λεβαδείας ἔχει τὸ πλεονέκτημα νὰ καταναλίσκῃ κατὰ μέγα μέρος. Προτείνω ἡ ἐλάττωσις νὰ γίνῃ εἰς ἑπτὰ καὶ οὐχὶ πέντε (θόρυβος).

§392ΒΑΛΑΣΟΠΟΥΛΟΣ (ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Ἔρχεται πρὸς 7½% ὁ φόρος, ὅταν ἔχωμεν 9 δραχμὰς εἰς τὸ καντάρι. Ὁ κύριος Σπυρόπουλος ἔπρεπε νὰ ζητήσῃ μίαν ἐλάττωσιν δικαίαν καὶ πρὸς δύω δραχμάς.... (θόρυβος).

§393ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ψηφοφορία, ψηφοφορία.

§394ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Καθήσατε, κύριοι βουλευταί. Προτείνεται ἡ ἐλάττωσις τοῦ φόρου τοῦ βάμβακος ἀπὸ 9 εἰς ἑπτά. Οἱ παραδεχόμενοι νὰ ἐγερθῶσιν, (ἀμφίβολον τὸ ἀποτέλεσμα). Θὰ κάμωμεν τὸ ἀντίστροφον. Οἱ μὴ παραδεχόμενοι τὴν ἐλάττωσιν νὰ ἐγερθῶσιν, (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι)· δὲν παρεδέχθη (θόρυβος). Μεταβαίνομεν εἰς τὸ ἄρθρον ἕκτον. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη τὰ ἄρθρα 6, 7, 8 καὶ 9, ὡς ἑξῆς, δι’ εἰδικῆς ἐφ’ ἑκάστου αὐτῶν ψηφοφορίας. Περὶ τῶν Λακωνικῶν προϊόντων. «Ἄρθρον 6. Ὁ ἔγγειος φόρος ἐπὶ τῶν προϊόντων τῶν δύω ἐπαρχιῶν Οἰτύλου καὶ Γυθείου προσδιορίζεται ὡς ἐφεξῆς· 1. Ἐπὶ τοῦ ἐλαίου λεπτὰ 12 τὴν ὀκὰν καὶ 2. Ἐπὶ τῶν λοιπῶν προϊόντων, συμπεριλαμβανομένου καὶ τοῦ γλεύκους (μούστου) ἢ οἴνου, 10% εἰς χρήματα κατὰ τὴν ἀγοραίαν τιμήν. Ἐπὶ τῶν δημητριακῶν καρπῶν ὡσαύτως κατὰ τὴν ἀγοραίαν τιμὴν εἰς χρήματα πρὸς 8%. Ἄρθρον 7. Ἐξαιροῦνται τοῦ ἐγγείου φόρου καὶ τοῦ δικαιώματος τῆς ἐπικαρπίας· 1. Αἱ ἄμπελοι μέχρι 5 ἐτῶν συμπεπληρωμένων. 2. Αἱ μονοετῶς ἐνοικιαζόμεναι ἐθνικαὶ καὶ αἱ τῶν διαλελυμένων μοναστηρίων καὶ ἐπισκοπῶν περιελθοῦσαι εἰς τὸ δημόσιον ἄμπελοι. Ἄρθρον 8. Ἀπαλλάσσονται παντὸς ἐγγείου φόρου καὶ δικαιώματος ἐπικαρπίας· 1. Τὰ ἄχυρα. 2. Οἱ λαχανόκηποι τῶν γεωργῶν μέχρις ἑνὸς στρέμματος, ὅπου καὶ ἂν κεῖνται, δι’ ἰδίαν χρῆσιν τοῦ ἰδιοκτήτου ἢ καλλιεργητοῦ. Τὰ περιβόλια δὲν ὑπάγονται εἰς τὴν ἐξαίρεσιν ταύτην. 3. Τὰ σποράδην ὀπωροφόρα δένδρα, τὰ ἐντὸς τοῦ ἀνωτέρω στρέμματος, εἰς τὰς αὐλὰς, τοὺς ἰδιοκτήτους ἀγροὺς καὶ τὰς ἰδιοκτήτους ἢ ἐθνικοϊδιοκτήτους ἀμπέλους ἢ σταφιδαμπέλους εὑρισκόμενα. 4. Τὰ ἀσταχολόγια ἀνὰ δύω μόνον κοιλὰ δι’ ἕκαστον ἀσταχολόγον. 5. Οἱ σπόροι τοῦ λιναρίου, καναβίου, ῥιζαρίου, τριφυλλίου καὶ κρομμύου. 6. Τὰ φύλλα τῶν ἰδιοκτήτων συκαμινομορεῶν. 7. Ἡ ῥόβη, ὁ βίκος καὶ τὰ ἀγριολάθουρα, ὅταν δὲν ἁλωνίζωνται. Ἄρθρον 9. Δὲν ὑποβάλλονται εἰς δικαίωμα ἐπικαρπίας οἱ ἀγοράσαντες παρὰ τοῦ δημοσίου ἐθνικὰ κτήματα ἢ γαίας, ἂν παρεδόθη εἰς αὐτοὺς τὸ παραχωρητήριον πρὸ τῆς πρώτης Ἀπριλίου 1869».

§395ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 10. «Ἄρθρον 10. Οἱ ἐνοικιασταὶ καταδιώκονται διὰ μόνα τὰ καθαρὰ ἐλλείμματά των, ὡς καὶ διὰ τὰ καθυστερήματα τῶν φορολογουμένων, ὅσα στηρίζονται εἰς περιβεβλημένα μὲ τὰς νομίμους διατυπώσεις διπλότυπα, ὧν ἡ διοικητικὴ ἐκτέλεσις ἀνεστάλη δικαστικῶς. Αἱ κατὰ τῆς διοικητικῆς ἐκτελέσεως τῶν διπλοτύπων ἀνακοπαὶ ἀπευθύνονται κατὰ τῶν ἐνοικιαστῶν. Εὐθὺς μετὰ τὸ πέρας τῆς συγκομιδῆς χρεωστοῦσιν οἱ ἐνοικιασταὶ νὰ ἐκκαθαρίζωσι τοὺς λογαριασμούς των καὶ νὰ παρακαταθέτωσιν εἰς τὴν ἐφορίαν κατάλογον τῶν καθυστερησάντων τοὺς φόρους των φορολογουμένων. Οἱ ταμίαι, οἰκον. ἔφοροι καὶ εἰσπράκτορες ὀφείλουσι λογοδοσίαν πρὸς τοὺς ἐνοικιαστάς. Οἱ ἐνοικιασταὶ καταδιώκονται καὶ διὰ τὰ καθυστερήματα τῶν φορολογουμένων μέχρις οὗ παραδώσωσι τὰ βιβλία τῶν διπλοτύπων καὶ τοὺς καθυστερηματικοὺς καταλόγους. Ὅσοι φορολογούμενοι καθυστερήσωσι τοὺς φόρους των μέχρι τῆς λήξεως τοῦ πέρατος τῆς συγκομιδῆς χρεοῦνται, ὡς καὶ οἱ ἐνοικιασταὶ διὰ τὰ καθαρὰ ἐλλείμματα, ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ἰσχύοντος μετὰ τὴν λῆξιν πρωτοκόλλου τῆς τιμῆς τῶν σιτηρῶν, καὶ ὑπόκεινται ἀπὸ τῆς ἐποχῆς ταύτης εἰς τὸν τῆς ὑπερημερίας τόκον. Οἱ ἐνοικιασταὶ, ἐκτὸς τῆς ποινικῆς καταδιώξεως, θεωροῦνται ὑπεύθυνοι καὶ συγκαταδιώκονται μὲ τοὺς φορολογουμένους διὰ τὰ καθυστερήματα τούτων, ά. ἐὰν ἀμελήσωσι τὴν ἐπὶ τῶν ἁλωνίων τακτικὴν ἔκδοσιν τῶν διπλοτύπων καὶ βʹ. ἐὰν δὲν παραδώσωσι τοῖς ἐφόροις ἢ τοῖς ἀντιπροσώποις των τὰ στελέχη τῶν διπλοτύπων βιβλίων ἐντὸς τῆς ὁριζομένης ἀπὸ τὸ ἄρθρον 13 τοῦ ΣΟΖʹ. νόμου προθεσμίας.»

§396ΚΑΛΑΝΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐνταῦθα ἡ ἐπιτροπὴ ἔχει γνώμην· παρακαλῶ ν’ ἀναγνωσθῇ. (θόρυβος).

§397ΒΑΛΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀπεφάνθη ἡ Βουλὴ, ὅτι οὐδεμίαν μεταβολὴν δέχεται εἰς τὸ νομοσχέδιον.

§398ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις εἰς τὸ ἄρθρον 10;

§399ΠΟΛΛΟΙ. Ὂχι.

§400ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 11. (Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη τὸ ἄρθρον 11, 12, 13 καὶ 14 ἄνευ ἀντιῤῥήσεως ὡς ἑξῆς) «Ἄρθρον 11. Αἱ ἐπὶ τοῦ ἀπὸ 7 Ἀπριλίου 1855 ΣΟΖʹ. νόμου ἐπελθοῦσαι τροποποιήσεις διὰ τοῦ ἀπὸ 24 Μαΐου 1863 ψηφίσματος τῆς ἐθνικῆς Συνελεύσεως καὶ τοῦ ἀπὸ 8 Ἰανουαρίου 1866 νόμου διατηροῦνται ἐν ἰσχύϊ, καθόσον δὲν ἀντιβαίνουσιν εἰς τὸν παρόντα νόμον. Ἄρθρον 12. Ἡ ἔγγειος φορολογία ἐν Ἑπτανήσῳ διατηρεῖται οἷα κατὰ τὸ 1866. Ἐπιβάλλεται δὲ δασμὸς εἰσπραττόμενος εἰς τὰ τελωνεῖα κατὰ τὴν ἐξαγωγὴν καὶ τὴν διὰ θαλάσσης μεταφορὰν, ά. ἐπὶ τοῦ σάπωνος πρὸς λεπτὰ 6 κατ’ ὀκάν· βʹ. ἐπὶ τῆς ἐλαιώδους ὕλης, ἥτις παράγεται δι’ ἀτμομηχανῶν ἀπὸ ἀχρήστους ἐλαιοπυρῆνας, πρὸς λεπτὰ 2 κατ’ ὀκάν. Ἡ ὀφειλὴ τῶν ἐξαγαγόντων κατὰ τὸ 1868, ἐπὶ ἐγγυήσει, ἐλαιώδη ὕλην, κανονισθήσεται κατὰ τὸν ἀνωτέρω προσδιορισμόν. Ἄρθρον 13. Ὁ ἀπὸ 14 Ἀπριλίου 1867 ΣΙΠʹ. νόμος περὶ φόρου ἐπὶ τοῦ μολύβδου καὶ τῶν σκωριῶν Λαυρίου ἰσχύει καὶ διὰ τὸ 1869. Ἄρθρον 14. Ὁ νόμος περὶ φόρου ἐπὶ τῶν ἐπιτηδευμάτων δὲν ἐφαρμόζεται ἐν ταῖς Ἰονίοις νήσοις καὶ κατὰ τὸ 1869.»

§401ΠΟΛΛΟΙ. Τὸ σύνολον.

§402ΖΕΡΒΑΣ. Ἔχω μίαν τροπολογίαν (θόρυβος).

§403ΠΟΛΛΟΙ. Ἐψηφίσθη τὸ ἄρθρον, δὲν τὴν δεχόμεθα.

§404ΖΕΡΒΑΣ. Ἂς τὴν ἀποῤῥίψῃ ἡ Βουλὴ, ἐγὼ δὲν παραιτοῦμαι.

§405ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἰδοὺ ἡ τροπολογία τοῦ κ. Ζέρβα.

§406ΖΕΡΒΑΣ. Ὅλοι ἐφώναξαν, ὅτι οἱ φόροι εἶναι μεγάλοι καὶ ἐζήτησαν ἐλάττωσιν· διὰ τῆς τροπολογίας αὐτῆς δὲν ζητοῦμεν ἐλάττωσιν, ἀλλ’ αὔξησιν τῆς φορολογίας. Ἰδοὺ τί λέγει.... Δὲν ἠξεύρω ποῖος ἔκαμεν αὐτὸν τὸν νόμον, κᾀνεὶς ὑπάλληλος εἰς τὸ γραφεῖον, καὶ ἤθελε νὰ φορολογήσῃ τὰ δένδρα κατὰ στρέμμα, καὶ τὰ πολλὰ δένδρα τὰ ἄφησεν ἀφορολόγητα. Ἠξεύρετε, ὅτι ἀμυγδαλιαῖς δὲν ὑπάρχουν εἰς τὴν Ἑλλάδα πολλαῖς· μόλις ἔχουν 3, 4 ἄτομα (θόρυβος). Ἰδοὺ λοιπὸν τί συμβαίνει· πρέπει νὰ μάθῃ ἡ Κυβέρνησις....

§407Α. ΡΟΥΚΗΣ. Εἰς τὴν Πελοπόννησον εἶναι ἀμυγδαλιαῖς; νὰ περάσῃ.

§408ΖΕΡΒΑΣ. Θὰ τὰ εἴπω, διὰ νὰ μάθῃ ἡ Κυβέρνησις· δὲν ἀποδίδουν τίποτε, καὶ μολαταῦτα εἶναι ὑποχρεωμένοι νὰ πληρώσουν 2 δραχμὰς τὸ στρέμμα, καὶ εἰς γῆν ἄκαρπον (θόρυβος), τὰ δὲ μικρὰ δένδρα εἶναι εἰς ἀσυδοσίαν. Ἑπομένως ἐγὼ προτείνω ὄχι νὰ μὴ δώσουν φορολογίαν, ἀλλὰ νὰ πληρώσουν 10% ἢ καὶ 50 (θόρυβος). Αὐτὰ τὰ ἴδια τὰ στρέμματα τὰ γεωργοῦν σιτάρι καὶ κριθάρι (θόρυβος).

§409ΠΟΛΛΟΙ. Ἀρκετὰ, ἀρκετά.

§410ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν, κύριοι, οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Ζέρβα, ὡς τὴν ἠκούσατε, νὰ ἐγερθῶσιν, (ἐγείρονται 2–3)· ἀπεῤῥίφθη. Οἱ παραδεχόμενοι καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου νὰ ἐγερθῶσιν, (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι)· παρεδέχθη ὡς ἀνωτέρω. Ἔχομεν τώρα μίαν πίστωσιν· «Ἄρθρον 1. Ἐπικυροῦται ἡ ὑπὸ τοῦ ὑπουργοῦ τῶν οἰκονομικῶν κτλ.»

§411ΔΟΣΙΟΣ. Ἐζητήσαμεν προχθὲς μερικὰ ἔγγραφα, δὲν ἦλθαν.

§412Τ. ΡΟΥΚΗΣ. Θέλω νὰ ζητήσω μερικὰς ἐξηγήσεις ἐπ’ αὐτοῦ.

§413ΠΟΛΛΟΙ. Αὔριον, αὔριον.

§414Τ. ΡΟΥΚΗΣ. Κύριοι, διὰ δύω λόγους δὲν παραδέχομαι τὴν ἐπιψήφισιν αὐτοῦ τοῦ νομοσχεδίου· ὁ πρῶτος λόγος εἶναι, διότι τὸ παρὸν νομοσχέδιον εἰσήχθη κατὰ τὴν λήξασαν σύνοδον· κατὰ συνέπειαν, ἐπειδὴ τὸ παρουσιάζει τὸ προεδρεῖον ἵνα ἐπιψηφισθῇ εἰς τρίτην ἀνάγνωσιν, δυνάμει τοῦ κανονισμοῦ δὲν ἠμποροῦμεν νὰ τὸ κάμωμεν. Νὰ ἐρωτηθῇ ἡ Βουλὴ, ἂν δυνάμεθα νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ὑπεβλήθη εἰς τὴν λήξασαν σύνοδον, νὰ τὸ συζητήσωμεν ἐκ τρίτου, καὶ τότε θὰ λάβωμεν τὸν λόγον. Ἐπὶ τέλους, κύριοι, πρέπει νὰ σᾶς κάμω μερικὰς ἐξηγήσεις, διὰ τῶν ὁποίων καταφαίνεται, ὅτι τὸ νομοσχέδιον τοῦτο καὶ τὸ συμβόλαιον, ὅπως εἶναι συντεταγμένα, δὲν ἠμποροῦμεν νὰ τὰ παραδεχθῶμεν, διότι δὲν ἔχουν κῦρος· διότι ἡ γνωμοδότησις τῆς ἐπιτροπῆς τῶν μηχανικῶν, οἱ ὁποῖοι ἀπεστάλησαν ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως, λέγει ὅτι τὸ οἰκόπεδον ἀναβαίνει εἰς 5,000 πήχεις, ἐνῷ εἰς τὸ συμβόλαιον ἀναφέρονται 4,200. Ἐπιθυμοῦμεν νὰ μάθωμεν, ἐὰν εἰς τὸ κάτω μέρος ἡ πρόσοψις ἐκρατήθη ἀπὸ τὸν ἰδιοκτήτην. Συγχρόνως γίνεται λόγος περὶ σταύλων (θόρυβος). Ἐννοῶ λοιπὸν νὰ ἐρωτηθῇ ἡ Βουλὴ ἐν πρώτοις, ἂν δυνάμεθα νὰ συζητήσωμεν νομοσχέδιον ἐκ τρίτου, ὑποβληθὲν εἰς τὴν πρώτην σύνοδον, καὶ ἐπὶ τέλους θὰ σᾶς ἀποδείξω, ὅτι δὲν δυνάμεθα νὰ τὸ παραδεχθῶμεν ὅπως εἶναι συντεταγμένον. Ἐὰν δ’ ἡ Κυβέρνησις λέγῃ, ὅτι δυνάμει ἑνὸς συμβολαίου εἶναι ἠναγκασμένη, δὲν εἶναι. Ἐγὼ τὸ ἀνέγνωσα, καὶ εἶναι ὑπὸ ὅρους· λέγει ὅτι ἐσυμφώνησεν ἡ Κυβέρνησις, ἀλλὰ μένει εἰς τὴν Βουλήν, μετὰ τὴν ἀπόφασιν αὐτῆς νὰ ἔχῃ κῦρος· ἄλλως, εἶναι ἄκυρον.

§415ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ. Κύριοι....

§416ΚΑΤΣΙΚΑΠΗΣ. Δὲν εἶναι πλήρης ἡ Βουλή.

§417ΔΟΣΙΟΣ. Σᾶς ἐδώκαμεν τὸν φορολογικὸν νόμον διότι εἶναι ἀνάγκη. Κύριε πρόεδρε, διαβάσετε τὸν κατάλογον. Τὸ νομοσχέδιον τοῦτο δὲν εἶναι ἀνάγκη τοῦ κράτους· νὰ ἀγοράσωμεν κἄτι παλαιοπαράγκαις. Δὲν εἶναι ἀπαρτία, κ. πρόεδρε.

§418Τ. ΡΟΥΚΗΣ. Διότι ὁμοίας φύσεως νομοσχέδια παρουσιάσθησαν εἰς τὴν Βουλήν. Τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ πρέπει νὰ διέλθῃ ὅλην τὴν βάσανον καὶ τὴν διαδικασίαν, τὴν ὁποίαν διαγράφει ὁ κανονισμὸς (θόρυβος).

§419ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ. Καὶ ὁ προϋπολογισμὸς....

§420ΔΟΣΙΟΣ. Κ. πρόεδρε, τί εἶναι αὐτά; δὲν εἶναι ἀπαρτία, μὲ 40 βουλευτὰς ποῦ ἠκούσθη νὰ κάμνωμεν ἀποφάσεις; Ἐν ὅσῳ δὲν ἐγίνετο ἔνστασις, μάλιστα· ἀλλ’ ἀφ’ οὗ γίνεται ἔνστασις, πρέπει νὰ ἀναγνωσθῇ ὁ κατάλογος πρὸ παντὸς ἄλλου.

§421ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ. Κ. βουλευτὰ, θέλεις νὰ τὸ ἀποῤῥίψῃς; ἀπόῤῥιψέ το.

§422ΔΟΣΙΟΣ. Ὄχι, ἀλλὰ κάμνω ἔνστασιν, ὅτι δὲν εἶναι ἐν ἀπαρτίᾳ Βουλή· ποῖος θὰ τὸ ἀποῤῥίψῃ ἢ θὰ τὸ παραδεχθῇ; οἱ 40 βουλευταὶ, οἱ ὁποῖοι μόνον εἶναι παρόντες;

§423ΤΙΝΕΣ. Εἶναι εἰς τὰ δωμάτια.

§424ΔΟΣΙΟΣ. Θὰ φανῇ ἀπὸ τὸν κατάλογον. Πρὸ παντὸς ἄλλου, κ. πρόεδρε, πρέπει νὰ ἀναγνώσητε τον κατάλογον.

§425ΠΟΛΛΟΙ. Λοιπὸν αὔριον, κ. πρόεδρε.

§426ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διαλύεται ἡ συνεδρίασις, (ὥρα 9 καὶ 5′ μ. μ.).