1868.12.06

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 16

Τῆς 6 Δεκεμβρίου 1868.

(Παρασκευή).

Ὥρα 2 παρὰ 10|60.

Μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν τοῦ ὀνομαστικοῦ καταλόγου εὑρεθείσης ἐν ἀπαρτίᾳ τῆς Βουλῆς, ἀνεγνώσθησαν τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως.

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις ἐπὶ τῶν πρακτικῶν;

§2ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι.

§3ΒΑΛΑΣΟΠΟΥΛΟΣ (ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Ὑποβάλλω εἰς τὴν ἐπιψήφισιν τῆς Βουλῆς νομοσχέδιον περὶ χορηγήσεως ἀναπληρωτικῆς πιστώσεως 269,239 ἐπὶ τῆς χρήσεως 1868 «βουλευτικὴ ἀποζημίωσις»· καὶ ἕτερον νομοσχέδιον περὶ χορηγίας ἐκτάκτου πιστώσεως διὰ τοὺς παθόντας ἐκ τοῦ σεισμοῦ κατοίκους τῆς Σκιάθου.

§4ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Νὰ τυπωθῶσι.

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει καὶ ἑτέρα πρότασις τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν· «Ἡ ἀπὸ Πατρῶν διὰ Καλαβρύτων εἰς Τρίπολιν ἄγουσα ἐθνικὴ ὁδὸς κατασκευασθήσεται κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ ὑπὸ στοιχ. ΣΕΓʹ. περὶ ὁδοιποιΐας νόμου».

§6ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Νὰ τυπωθῇ.

§7ΔΑΓΡΕΣ. Αὐτὴ εἶναι ἐπαρχιακὴ ὁδὸς (θόρυβος).

§8ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὰ νομοσχέδια, τὰ ὁποῖα παρουσιάσθησαν σήμερον, θὰ τυπωθῶσι καὶ θὰ διανεμηθῶσι κατὰ τὸν κανονισμόν. Ὑπάρχει καὶ πρότασις τοῦ κ. Σπυροπούλου, ἢ μᾶλλον τροπολογία, ἡ ἑξῆς· «Ἐπὶ τοῦ τελωνίου τοῦ βάμβακος διὰ τὸ ἔτος 1869 κτλ.»

§9ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶναι περιττὸν νὰ τυπωθῇ, θὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν κατὰ τὴν συζήτησιν.

§10ΣΤΑΪΚΟΣ. Καθυπέβαλα νομοσχέδιον κατὰ τὴν λήξασαν Σύνοδον, τὸ ὁποῖον δὲν ἀφορᾷ οὔτε δαπάνην τοῦ κράτους, οὔτε συμφέροντα ἔχει νὰ βλάψῃ, οὔτε ἄλλο τι· μόνον πρόκειται περὶ προβλέψεως τῆς διοικητικῆς καὶ δημοτικῆς ἀρχῆς διὰ τὰ ἀρδεύοντα ὕδατα τοῦ Ἀχελώου. Παρακαλῶ νὰ σημειωθῇ εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν, διότι παρῆλθεν ἡ λήξασα Σύνοδος χωρὶς τίποτε νὰ γίνῃ. Τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ εἶναι κατεπεῖγον καὶ παρακαλῶ νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν, διότι κατὰ τὸν Μάρτιον καὶ Ἀπρίλιον θὰ ἀρχίσῃ πάλιν τὸ πότισμα καὶ θὰ ἔχωμεν φόνους καὶ ἄλλας τραγικὰς σκηνάς.

§11ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα.

§12ΣΤΑΪΚΟΣ. Ἔρχομαι νὰ κάμω καὶ ἑτέραν πρότασιν. Ἐπειδὴ χθὲς τὸ ἑσπέρας συνεζητεῖτο ταχέως ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν, διέφυγεν ἀπὸ πολλῶν τὰς ἀκοὰς ἡ διαγραφὴ τῆς πιστώσεως ἐπὶ ἓξ μῆνας τοῦ στρατιωτικοῦ Σχολείου, δὲν εἴχομεν δὲ καὶ τὸν ἀπαιτούμενον καιρὸν ν’ ἀποφανθῶμεν. Παρακαλῶ σήμερον τὴν Βουλὴν ν’ ἀποφανθῇ κατὰ τῆς διαγραφῆς, διότι εἶναι ἄδικον νὰ λείψῃ ἡ στρατιωτικὴ Σχολή.

§13ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Αὐτὸ εἶναι δεδικασμένον.

§14ΘΕΟΔ. ΚΟΛΟΚΟΤΡΩΝΗΣ. Κύριοι, πρέπει νὰ συνηθίσωμεν εἰς ἓν πρᾶγμα· εἴτε στραβὰ τὸ ἀπεφασίσαμεν εἴτε ὀρθῶς, πρέπει νὰ μένωμεν εἰς τὰς ἀποφάσεις μας. Πρῶτον καθῆκον τοῦ βουλευτοῦ εἶναι νὰ ἀκούῃ τοὺς συναδέλφους του. Εἰς τὴν Ἀγγλίαν, κύριοι, ὑπῆρχε νόμος ἀσεβὴς ὡς πρὸς τὴν ἐποχὴν, ὁ νόμος νὰ πωλῇ ὁ ἄνδρας τὴν γυναῖκά του, καὶ ὑπῆρξαν πολλοὶ, οἱ ὁποῖοι ἐπώλησαν τὰς συζύγους των δι’ ἕνα σελίνι· παρουσιάσθη πρότασις νὰ πέσῃ ὁ νόμος, ἀλλ’ ἐκεῖ δὲν ῥίπτουν τίποτε· εἶπον· δὲν θὰ τὸν πραγματοποιήσωμεν· οὕτω πρέπει καὶ ἡμεῖς νὰ πράξωμεν. Δυνάμεθα νὰ διορθώσωμεν ἄλλως πως; καλῶς, ἀλλ’ ὄχι νὰ καταστρέψωμεν διάταξιν. Ἐξηλείφθη ἡ πίστωσις διὰ τὴν στρατιωτικὴν Σχολήν· ἦτον ὀλέθριον αὐτὸ, τὸ ὁποῖον ἔγεινεν. Αἱ οἰκονομίαι, αἱ ὁποῖαι ἐγένοντο εἰς τὸν προϋπολογισμὸν, ὁμοιάζουν μὲ τὰς οἰκονομίας ἐκείνων οἱ ὁποῖοι λέγουν, τρώγω πολυτελῶς, πρέπει νὰ κάμω οἰκονομίας, καὶ τὴν ἄλλην ἡμέραν λέγει, σήμερον δὲν ἀγοράζω ψωμί. Φωνάζουν εἰς τὴν οἰκίαν του «ψωμί», δὲν ἔχει σήμερον ψωμὶ, ἀποκρίνεται ἀντὶ ν’ ἀφαιρέσῃ τὰ φροῦτα. Πρέπει, νομίζω, ν’ ἀφαιρῶνται τὰ περιττὰ, π.χ. ἡ διεύθυνσις τῆς διοικητικῆς ἀστυνομίας καὶ οὐχὶ ἡ στρατιωτικὴ Σχολή. Αὔριον δυνάμεθα νὰ φέρωμεν νόμον καὶ νὰ διορθώσωμεν τὸ κακόν.

§15ΔΑΥΗΣ. Ἐνθυμεῖσθε, ὅτι ἅμα κατηρτίσθη τὸ προεδρεῖον, ὁ κ. Μομφεῤῥάτος, ὁ κ. Ἀγαμ. Μεταξᾶς καὶ ἐγὼ παρουσιάσαμεν μίαν πρότασιν περὶ ἀναστολῆς ἑνὸς διατάγματος, τὸ ὁποῖον ἡ κυβέρνησις ἐξέδωκε διὰ νὰ ἐπιβάλῃ διόδια εἰς μίαν ὁδὸν, ἄγουσαν ἀπὸ Ἀργοστολίου εἰς Σάμην· αὐτὴ ἡ πρότασις ἐδόθη εἰς τὸν τύπον, διενεμήθη εἰς τοὺς κυρίους βουλευτὰς καὶ παρεπέμφθη εἰς τὴν ἁρμοδίαν ἐπιτροπὴν ἵνα κάμῃ τὴν ἔκθεσίν της. Προσεκλήθημεν ὑπὸ τῆς ἐπιτροπῆς καὶ ἀνεπτύξαμεν τὴν πρότασιν, ἐδώκαμεν τὰς ἀναγκαίας πληροφορίας. Ἡ ἐπιτροπὴ ὅπως ἀπασχολουμένη ἀπὸ ἕτερα ἀντικείμενα μᾶλλον κατεπείγοντα, δὲν ἔφερε τὴν ἔκθεσίν της. Τὴν πρότασιν αὐτὴν θεωροῦμεν ὡς κατεπείγουσαν, διότι πρόκειται αὐτὸν τὸν μῆνα νὰ ἐνοικιασθῶσι τὰ διόδια, καὶ ἐπιτρέψατέ μοι νὰ σᾶς εἴπω ἐν ὀλίγοις, ὅτι κατόπιν τοσούτων ἄλλων ἀσυγκρίτῳ λόγῳ κατεπειγόντων πραγμάτων ἐνδέχεται νὰ μὴ προφθάσῃ νὰ ἔλθῃ εἰς συζήτησιν. Ἐπειδὴ ὅμως εἶναι πρᾶγμα, τὸ ὁποῖον ἡ ἰδία κυβέρνησις ἠμπορεῖ νὰ διορθώσῃ ἀφ’ ἑαυτῆς, ἐπικαλοῦμαι τὴν προσοχήν σας ἵνα συστήσητε τὸ πρᾶγμα εἰς τὴν κυβέρνησιν καὶ μὲ ἀκούσητε νὰ σᾶς εἴπω ἐν ὀλίγοις περὶ τίνος πρόκειται. Τὴν ὁδὸν αὐτὴν δὲν τὴν θεωροῦμεν ἡμεῖς ἐθνικὴν, καὶ νομίζω ὅτι δὲν ἠμπορεῖ ὀρθῶς ἡ κυβέρνησις νὰ ἐφαρμόσῃ εἰς αὐτὴν τὸν περὶ διοδίων νόμον, διότι κατεσκευάσθη ὅλη διὰ προσωπικῆς ἐργασίας τῶν Κεφαλλήνων, καὶ τὰ τεχνικὰ ἔργα καὶ αἱ ἐπιστασίαι καὶ ὅλα ἐπληρώθησαν ἐκ τοῦ ἰδιαιτέρου ταμείου τῆς Κεφαλληνίας, καὶ οὐχὶ τῆς Ἑπτανήσου. Ἐκτὸς δὲ τούτου ὑπάρχει καὶ ἄλλος λόγος· ἐκεῖ ἔχομεν φόρον ὑπὸ τὸν τίτλον ὁδικὸν δικαίωμα, ἓν ἥμισυ τοῖς ἑκατὸν, τὸ ὁποῖον εἰσπράττεται εἰς τὰ τελωνεῖα. Εἶναι ἀληθὲς, ὅτι κατὰ τὰ 1867 ἔγεινε νόμος, διὰ τοῦ ὁποίου τὸ ὁδικὸν δικαίωμα διανέμεται εἰς τοὺς διαφόρους δήμους τῆς νήσου, κατόπιν γνωμοδοτήσεως τῶν ἐπαρχιακῶν καὶ δημοτικῶν συμβουλίων. Ἡ γνώμη τῶν συμβουλίων αὐτῶν δὲν ἐζητήθη. Ὁ σκοπὸς τοῦ νόμου εἶναι, ὅτι τὸ περίσσευμα τῆς συντηρήσεως τῶν ὁδῶν νὰ διανέμηται εἰς τοὺς δήμους καὶ νὰ μὴ δίδηται ἀλλοῦ. Ἐκτὸς δὲ τούτου, ἀφοῦ τὸ ὁδικὸν δικαίωμα τὸ ἀπονέμουν εἰς αὐτοὺς, δύναται ἡ κυβέρνησις νὰ ἐφαρμόσῃ τὸν νόμον καὶ νὰ εἴπῃ εἰς τοὺς διαφόρους δήμους νὰ ἐξοδεύῃ καθεὶς ἀπ’ αὐτὸ τὸ ὁδικὸν δικαίωμα ἵνα συντηρῇ τὴν ὁδὸν, ἡ ὁποία εἶναι εἰς τὴν περιφέρειάν του. Πλὴν ὅμως τούτου ὑπάρχουν καὶ ἰδιαίτεροι γενικοὶ λόγοι. Ἐγὼ, κύριοι, ναὶ μὲν δὲν ηὐτύχησα, διότι δὲν ἤμην καὶ ἄξιος, νὰ λάβω ποτὲ ἐπισήμους θέσεις, εἶναι πρώτη φορὰ, καθ’ ἣν ἐκλέγομαι βουλευτὴς κατόπιν τῆς ἑνώσεως, ἀλλὰ πάντοτε εἶχον γνώμην καὶ ἔγραψα καὶ ἐδημοσίευσα καὶ εἰς ἐφημερίδας καὶ εἰς φυλλάδια, ὅτι ἐπιθυμῶ τὴν γενικὴν ἀφομοίωσιν· αὐτὴν ἐπιθυμῶ καὶ τώρα, διότι ἠξεύρω ὅτι, ἀφοῦ ἀπέκτησα δικαιώματα, ἡ ἐλευθερία ἐπιβάλλει καὶ καθήκοντα καὶ θυσίας, τὰς ὁποίας εἶμαι ἕτοιμος ν’ ἀναδεχθῶ. Ἐν ὅσῳ ὅμως δὲν ἐφαρμόζεται γενικῶς αὐτὸ τὸ φορολογικὸν σύστημα, τὸ ὁποῖον ὑπάρχει εἰς τὰς ἄλλας ἐπαρχίας καὶ τὸ ὁποῖον παρέλειψαν τὸ καθῆκόν των μὴ ἐφαρμόσασαι οὐχὶ ἡ σημερινὴ, ἀλλ’ ὅλαι αἱ κυβερνήσεις — ὄχι διὰ νὰ ὠφεληθῇ τὸ ταμεῖον, τὸ ταμεῖον θὰ ζημιωθῇ, ἀλλὰ διὰ νὰ λείψῃ πᾶσα ὑπόνοια, ὅτι ἡμεῖς οἱ βουλευταὶ τῆς Ἑπτανήσου (ἂς εἴπω τῆς Κεφαλληνίας) ζητοῦμεν νὰ χαίρωμεν προνόμια — ἵνα λείψῃ αὐτὴ ἡ ὑπόνοια, εἶναι καλὸν νὰ ἔλθῃ μίαν ὥραν προτήτερα ἡ γενικὴ ἀφομοίωσις τοῦ φορολογικοῦ συστήματος. Ἐν ὅσῳ ὅμως δὲν ἔρχεται αὐτὴ, ἐπιτρέψατε νὰ θεωρῶ ἄδικον πᾶσαν ἐπιβολὴν νέου φόρου, διότι ἀπὸ τὸ ἓν μέρος βαρύνομεν τὸν λαὸν χωρὶς ἀπὸ τὸ ἄλλο νὰ τὸν ἐλαφρύνωμεν. Ἐπικαλοῦνταί τινες φόρους δυνάμει τῆς ἰσότητος· καὶ διατί δὲν βλέπουν τὴν ἀνισότητα, ἡ ὁποία προέρχεται ὡς ἐκ τοῦ διπλασίου, ὅπερ πληρώνουσιν ἄλλοι; Ἐλαφρώσατε ἐκεῖνον ὁ ὁποῖος πληρώνει διπλᾶ καὶ ἐπιβαρύνατε ἐκεῖνον ὁ ὁποῖος δὲν πληρώνει τίποτε. Καὶ διὰ τοῦτον τὸν γενικὸν λόγον πρέπει ν’ ἀνασταλῇ τὸ διάταγμα τῆς κυβερνήσεως. Ὑπάρχει ὅμως καὶ ἕτερος λόγος· ὅστις ἔζησεν εἰς τὴν Κεφαλληνίαν, γνωρίζει ποῖοι διαβαίνουσιν ἀπὸ ἐκείνην τὴν ὁδόν. Τὸ ὁδικὸν δικαίωμα δὲν ἐπιβάλλεται εἰς ἀνθρώπους, οἱ ὁποῖοι φέρουν λάδι ἢ τυρὸν ἢ κρέας καὶ ἄλλα, ἀλλ’ εἰς πτωχοτάτους ἀνθρώπους. Εἰς ἀπόστασιν 5 λεπτῶν ἀπὸ τὸ Ἀργοστόλιον, ἀπ’ ἐδῶ ἕως εἰς τὸ Πολυτεχνεῖον, εἶναι τὸ μέρος, ἀπὸ τὸ ὁποῖον βγάλουν οἱ ἄνθρωποι ἄμμον, χῶμα, διὰ νὰ στρώνουν τὰς αὐλάς των καὶ τὰς ἀγυιὰς τῆς πόλεως, καὶ τὰ κουβαλοῦν μὲ τὰ ἁμάξια καὶ πληρώνουν 25 λεπτὰ διὰ νὰ ἐξέλθουν καὶ 25 διὰ νὰ εἰσέλθουν, τὸ ὅλον 50. Ἐκτὸς δὲ τούτου 4 ἕως 4½ στάδια μακρὰν ὑπάρχουσι χωρία, τὰ ὁποῖα ὑπάγονται εἰς τὴν ἐπαρχίαν τοῦ Ἀργοστολίου. Εἰς τὰ χωρία αὐτὰ κατοικοῦν ἄνθρωποι πτωχοὶ, οἱ ὁποῖοι δὲν κάμνουν ψωμὶ, καὶ ὅποιος τόπος δὲν παράγει ψωμὶ, ὡς γνωρίζετε, δυστυχεῖ. Ἔρχονται εἰς τὴν πόλιν καὶ βάλλουν ἐπὶ τῆς ἡμιόνου των 5 ἕως 10 δεμάτια κλήματα, κλαδεύματα, τὰ ὁποῖα πωλοῦν 4 ἕως 7 λεπτὰ, ἂς τὰ πωλήσουν πρὸς 10· δι’ αὐτῶν ἀγοράζουν ὀλίγα λάχανα ἵνα ὑπάγουν εἰς τὸ σπίτι των νὰ φάγουν, καὶ ἐν τούτοις ἀναγκάζονται νὰ πληρώσουν διόδια λεπτὰ 30. Ἐπειδὴ νομίζω, ὅτι ἕτερα κατεπείγοντα ζητήματα ἕνεκα τῶν περιστάσεων δὲν θὰ δώσουν καιρὸν εἰς τὴν συζήτησιν, διὰ τοῦτο κάνω λόγον, ἵνα συστηθῇ εἰς τὴν κυβέρνησιν, ἥτις δύναται νὰ ἀναστείλῃ τὸ διάταγμα. Ὑπάρχει, κύριοι, χωρίον τι, τὸ ὁποῖον ὀνομάζεται Δειλινάτα, κατοικεῖται ἀπὸ 2500 ψυχὰς καὶ αἱ γυναῖκες εἶναι ῥακένδυτοι, ἀνυπόδητοι· σηκόνονται 2 ὥρας πρὸ τοῦ φέξῃ καὶ πηγαίνουν εἰς τὸ βουνὸν, ὅπου συνάζουσι κάψαλα, διότι δὲν ἔχομεν δάση. Ἐπιστρέφουν τὸ ἑσπέρας καὶ ἐπειδὴ δὲν προφθάνουν τὴν αὐτὴν ἡμέραν νὰ τὰ φέρουν, ἔρχονται τὴν ἀκόλουθον εἰς τὴν πόλιν καὶ τὰ πωλοῦσι· πέρνουν μισὸ σελίνι, μίαν δραχμὴν, τὸ πολὺ μίαν καὶ εἴκοσι καὶ ἀπὸ αὐτὰ θὰ τοὺς πάρουν 20 καὶ 30%, ἐνῷ ἔρχονται δι’ αὐτῶν ν’ ἀγοράσουν ὀλίγον ψωμί. Διὰ ταῦτα παρακαλῶ νὰ συστηθῇ εἰς τὴν κυβέρνησιν διὰ νὰ ἀναστείλῃ τὸν νόμον.

§16ΒΑΛΑΣΟΠΟΥΛΟΣ (ὑπουργ. Οἰκονομικῶν). Αὐτὰ τὰ περιστατικὰ ὑπάρχουν εἰς ὅλην τὴν Ἑλλάδα· ὁ λόγος εἶναι ἂν πρέπει νὰ πληρώνωνται διόδια ἢ ὄχι;

§17ΔΑΥΗΣ. Ἐγὼ ἐπικαλοῦμαι τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως· ἠναγκάσθην νὰ εἴπω τοὺς λόγους αὐτοὺς, διότι ἴσως αἱ περιστάσεις δὲν μᾶς ἐπιτρέπουν νὰ ἔλθωμεν εἰς συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου.

§18ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγκρίνει ἡ Βουλὴ νὰ σταλῇ ἀπόσπασμα τῶν πρακτικῶν εἰς τὸ ὑπουργεῖον ἵνα τὸ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν;

§19ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§20ΖΕΡΒΑΣ. Ὑπάρχουν πολλαὶ προτάσεις εἰς τὸ Προεδρεῖον. Γνωρίζετε τὴν σπουδαιότητα τῆς σημερινῆς καταστάσεως τῶν πραγμάτων. Τὸ Προεδρεῖον δύναται νὰ λάβῃ ὅλας τὰς προτάσεις τῶν νόμων καὶ νὰ τὰς ἔχῃ κατὰ χρονολογίαν, ὥστε, ἂν δοθῇ καιρὸς, νὰ τὰς συζητήσωμεν πρὶν ἢ διαλυθῇ ἡ Βουλὴ· εἴτε ἡ πρότασις εἶναι παράλογος, εἴτε εἶναι παράνομος, πρέπει νὰ τὸ γνωρίζῃ ἡ Βουλὴ. Μεταξὺ αὐτῶν τῶν προτάσεων ἠμπορεῖ νὰ ᾖναι καὶ πράγματα καλὰ, τὰ ὁποῖα ἡ Βουλὴ ἐνδέχεται νὰ παραδεχθῇ. Πρέπει ὅλαι αἱ προτάσεις νὰ τεθῶσιν εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν καὶ ὅταν ἔχωμεν καιρὸν τὰς συζητοῦμεν. Δὲν προτείνω νὰ συζητηθῇ τίποτε σήμερον, διότι ὑπάρχουν ἕτεραι ἀνάγκαι τῆς πατρίδος καὶ ἄλλα κατεπείγοντα ἀντικείμενα· ἐνδέχεται δὲ νὰ θεωρηθῇ ἀναγκαία καὶ ἡ λῆξις τῆς Βουλῆς· ἂς μείνουν τοὐλάχιστον διὰ τὴν ἑπομένην Σύνοδον. Αὐτὸ ἤθελα νὰ συστήσω εἰς τὸ Προεδρεῖον.

§21ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπιθυμεῖ ἡ Βουλὴ νὰ συζητήσῃ τὸν νόμον τῶν ἐσόδων;

§22ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§23ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἰδοὺ ἡ ἔκθεσις τῆς ἐπιτροπῆς. (Ἀναγινώσκεται). Πρὸς τὴν Βουλήν. «Ἡ ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ κράτους ἐπιτροπὴ τῆς Βουλῆς, λαβοῦσα ὑπ’ ὄψιν τὸν προϋπολογισμὸν τῶν ἐσόδων διὰ τὸ ἔτος 1869 καὶ ἐπεξεργασθεῖσα αὐτὸν, παρατηρεῖ, ὅτι τὰ ἔξοδα προϋπελογίσθησαν ἐν γένει, ὅπως καὶ κατὰ τὸ ἤδη λῆγον ἔτος, ἐπὶ τῇ βάσει τῶν κατὰ τὰ παρελθόντα ἔτη βεβαιωθέντων καὶ εἰσπραχθέντων ποσῶν, ἐκτὸς διαφορῶν τινῶν, ἐπὶ πλέον ἢ ἔλαττον ἐπενεχθεισῶν ἐν τοῖς διαφόροις κεφαλαίοις καὶ ἄρθροις τοῦ προϋπολογισμοῦ. Ἑπομένως, ἐπειδὴ ἡ βεβαίωσις τῶν προϋπολογιζομένων ποσοτήτων ἐξαρτᾶται ἐκ τῶν ἀτμοσφαιρικῶν περιστάσεων, καὶ καθόσον ἀφορᾷ ἰδίως τὰς τελωνειακὰς εἰσπράξεις, ἐκ τῆς κινήσεως τοῦ ἐμπορίου, ἡ ἐπιτροπὴ οὐδεμίαν μεταβολὴν κρίνει ἀναγκαῖον νὰ ἐπιφέρῃ εἰς τὰ προϋπολογισθέντα ποσά. Κατὰ τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ λήγοντος ἔτους, τὰ ἔσοδα ὑπελογίσθησαν εἰς δραχ. 33,508,000, ἐν ᾧ κατὰ τὰ ὑπὸ συζήτησιν διὰ τὸ 1869 ἔτος, ταῦτα προϋπολογίζονται εἰς δραχ. 37,620,000, ἤτοι ἐπὶ πλέον κατὰ δραχ. 4,112,200· ἡ διαφορὰ δὲ αὕτη προκύπτει, 1) ἐκ τῆς προϋπολογισθείσης αὐξήσεως τῶν τακτικῶν ἐσόδων διαφόρων ἄρθρων τοῦ προϋπολογισμοῦ, ὑπερτερούσης τὴν ἐπὶ ἔλαττον προϋπολογισθεῖσαν πρόσοδον ἐπὶ ἄλλων ἄρθρων αὐτοῦ κατὰ δραχ. 485,000 καὶ 2) ἐκ τῆς ἐκτυπώσεως 3,000,000 χαλκίνων νομισμάτων ἐκ τῆς ἀξίας τοῦ μετάλλου τῶν παλαιῶν χαλκίνων τοιούτων, ἅτινα θέλουν ἀποσυρθῆ τῆς κυκλοφορίας, ὑπολογισθείσης εἰς δραχ. 403,200, καὶ 3) ἐκ τῆς δι’ ἐργολαβίας ἐκτυπώσεως 9,000,000 συμπληρωτικῶν ἀργυρῶν νομισμάτων δραχ. 224,000, αἵτινες θὰ πληρωθῶσιν ὑπὸ τοῦ ἐργολάβου εἰς τὸ δημόσιον ταμεῖον ἐντὸς τοῦ ἔτους 1869, κατὰ τὴν περὶ τούτου σύμβασιν· (ἐν ὅλῳ ἐκ τῆς νομισματοποιΐας δραχ. 3,627,000). Διὰ ταῦτα ἡ ἐπιτροπὴ προτείνει εἰς τὴν Βουλὴν τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐσόδων μετὰ τοῦ συνοδεύοντος αὐτὸν νομοσχεδίου ὡς ἔχει, εὐχομένη ἵνα αἱ καιρικαὶ καὶ αἱ διάφοροι ἄλλαι περιστάσεις καταστήσωσι πραγματικὰ τὰ προϋπολογισθέντα ποσά. Συνιστᾷ δὲ ἡ ἐπιτροπή, προτάσει ἑνὸς τῶν μελῶν της, ὅπως ἡ κυβέρνησις ἐπισπεύσῃ τὴν ἐκκαθάρισιν τῶν ἐκκρεμῶν λογαριασμῶν μεταξὺ τῶν δήμων Κερκύρας καὶ τοῦ δημοσίου, ἀφοῦ ἡ πρόσοδος τῶν ἄλλοτε δημοτικῶν ὁδῶν καὶ ἄλλων δημοτικῶν ἔργων σημειοῦται ἐν τῷ προϋπολογισμῷ ὑπὲρ τοῦ δημοσίου.

Ὁ Πρόεδρος

Β. ΝΙΚΟΛΟΠΟΥΛΟΣ.

Ἡ ἐπιτροπὴ Α. Παπαδάτος, Κ. Λιμπερόπουλος, Κ. Δυοβουνιώτης, Σ. Σοῦτσος, Δ. Σαράβας, Κ. Δημητριάδης, Ν. Τσώκρης, Θ. Ἀναστασόπουλος, Δ. Πατρινὸς, Σ. Πετιμεζᾶς, Κ. Γκολεμᾶς, Α. Αὐγερινός, Θ. Ζαΐμης, Σ. Σωτηρόπουλος, Γ. Κούστας, Π. Κωσταντᾶς, Α. Δανόπουλος, Π. Καμπάνης. Ὁ εἰσηγητὴς Ν. Παπαμιχαλόπουλος.»

§24ΔΟΣΙΟΣ. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. ὑπουργὸν ν’ ἀπαλείψῃ ἓν κονδύλιον, τὸ τῶν μερισμάτων τῶν μετοχῶν τῆς Τραπέζης.

§25ΒΑΛΑΣΟΠΟΥΛΟΣ (ὑπουργ. Οἰκονομικῶν). Ἠμπορεῖ νὰ μὴ πωληθοῦν. Ἂν πραγματοποιηθοῦν, θὰ ἐξαλειφθοῦν· ἂν δὲν πραγματοποιηθοῦν, θὰ μείνουν.

§26ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἰδοὺ καὶ τὸ νομοσχέδιον τῶν ἐσόδων. (Ἀναγινώσκεται). «Ἄρθρον 1. Τὰ ἔσοδα τοῦ Κράτους διὰ τὴν χρῆσιν τοῦ 1869 ὑπολογίζονται εἰς δραχ. τριάκοντα ἑπτὰ ἑκατομμύρια, ἑξακοσίας εἴκοσι χιλιάδας, διακοσίας, ἀριθ. 37,620,200, κατὰ τὰ εἰδικώτερον διαλαμβανόμενα ἐν τῷ τῶν ἐσόδων πίνακι καὶ τὰ προσηρτημένα εἰς αὐτὸν ἀναλυτικὰ φύλλα. Ἄρθρον 2. Ἡ εἴσπραξις τῶν ἐν τῷ προηγουμένῳ ἄρθρῳ ἐσόδων θέλει ἐνεργεῖσθαι διὰ τὴν χρῆσιν τοῦ 1869 ἐπὶ τῇ βάσει τῶν κειμένων νόμων καὶ τῶν περί τινων ἐσόδων ἐκδοθησομένων.

§27ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ νόμος τῶν ἐξόδων δὲν δύναται ν’ ἀναγνωσθῇ σήμερον, διότι πρέπει νὰ τροποποιηθῇ.

§28ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Ἐζητήσαμεν ἀπὸ τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ φέρῃ εἰς τὴν Βουλὴν τὸν ἀπολογισμὸν τοῦ 1867 καὶ ἕνα συγκριτικὸν πίνακα τῶν εἰσπράξεων μεταξὺ τοῦ 67 καὶ 68· τὸν πρῶτον τὸν κατέθετε, τὸν δεύτερον εἶπεν ὅτι μέχρι τέλους Ὀκτωβρίου δὲν δύναται, ἀλλὰ μόνον μέχρι τέλους Νοεμβρίου. Διὰ τί ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν δὲν τὸν κατέθεσεν;

§29ΒΑΛΑΣΟΠΟΥΛΟΣ (ὑπουργ. Οἰκονομικῶν). Αὔριον.

§30ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Τί μᾶς ὠφελεῖ αὔριον; Θέλομεν νὰ κάμωμεν σύγκρισιν ἂν αἱ εἰσπράξεις ἐγένοντο, ἵνα ἔχοντες ὑπ’ ὄψιν τὸ παρελθόν, μαντεύσωμεν τὸ μέλλον.

§31ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ. Περὶ τῶν ἐσόδων λέγεις; Μία κυβέρνησις ἠμπορεῖ νὰ εἰσπράξῃ περισσότερα, ἢ ἄλλη ὀλιγώτερα.

§32ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Κ. πρόεδρε, ἐνθυμεῖσθε πολὺ καλὰ, ὅτι ἐπρότεινα εἰς τὴν Βουλὴν νὰ μὴ προβῶμεν εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ προϋπολογισμοῦ πρὶν κατατεθῶσιν αὐτὰ τὰ στοιχεῖα, ἄνευ τῶν ὁποίων ὁ βουλευτὴς δὲν δύναται νὰ σχηματίσῃ κρίσιν· ὁ κ. ὑπουργὸς ὑπεσχέθη νὰ φέρῃ αὐτὰ τὰ στοιχεῖα. Τώρα μᾶς λέγει, μετὰ τὸν προϋπολογισμὸν, τότε θὰ τὰ φέρω. Διὰ τὴν ἱστορίαν φρονεῖ ὅτι τὰ θέλομεν; Δὲν τὰ θέλομεν διὰ τὴν ἱστορίαν· τὰ θέλομεν πρὸς ὁδηγίαν μας, διὰ νὰ ἐκτιμήσωμεν τὴν πορείαν τῆς κυβερνήσεως, διότι εἶναι ὀπίσω εἰς τὰς εἰσπράξεις, καὶ διὰ τοῦτο δὲν θέλει νὰ τὰ παρουσιάσῃ. Αὐτὸς εἶναι ὁ λόγος, διὰ τὸν ὁποῖον τὰ ἀποκρύπτει καὶ εὑρίσκεται σήμερον εἰς στενοχωρίαν. Δι’ αὐτὸν τὸν λόγον θέλομεν τὸν πίνακα αὐτὸν, ὄχι διὰ τὴν ἱστορίαν.

§33ΥΠΟΥΡΓ. ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ. Σᾶς ἐρωτῶ, ποῖος λόγος ὑπάρχει μεταξὺ τῶν ἐσόδων καὶ τῶν εἰσπράξεων; Ἄλλο εἶναι, ἐὰν θέλετε νὰ κάμετε ἐπίθεσιν κατὰ τῆς κυβερνήσεως. Μόλα ταῦτα λέγω, ὅτι σήμερον ἀκόμη θὰ τὰ καταθέσω εἰς τὸ γραφεῖον· ἡ προσωρινὴ κατάστασις εἶναι ἑτοίμη.

§34ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Τότε παρακαλῶ νὰ σταματήσῃ ὁ προϋπολογισμός.

§35ΥΠΟΥΡΓ. ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ. Τί ἔχει νὰ κάμῃ; δὲν ἔχει κἀνένα λόγον.

§36ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Ἐὰν εἰς τὰ τελωνεῖα ἔχετε 10,000,000, ὑποθέτω, καὶ ἴδω ὅτι μέχρι τέλους Σεπτεμβρίου εἰσεπράξατε αὐτὸ τὸ ποσὸν, ἠμπορῶ νὰ φέρω κρίσιν. Ἐὰν ἀπὸ τὸ χαρτόσημον ἴδω ὅτι μέχρι τέλους Σεπτευβρίου εἰσεπράξατε τόσον ποσὸν, ἠμπορῶ νὰ φέρω κρίσιν διὰ τὸ 1869. Ἰδοὺ ὁ λόγος, διὰ τὸν ὁποῖον τὰ ζητοῦμεν. Δὲν τὰ ζητοῦμεν διὰ πολυτέλειαν. Εἶναι περίεργον νὰ μὴ συμβαδίζουν αὐτὰ τὰ στοιχεῖα μὲ τὸν προϋπολογισμόν· χάριν τοῦ προϋπολογισμοῦ ζητοῦνται αὐτὰ, καὶ σᾶς ἐπιβάλλει ὁ νόμος περὶ δημοσίου λογιστικοῦ αὐτὴν τὴν ὑποχρέωσιν. Ὁσάκις ἐζητήθησαν ἀπὸ τὰς προλαβούσας κυβερνήσεις, οὐδόλως ἐδυσκολεύθησαν· πῶς σεῖς δυσκολεύεσθε;

§37ΥΠΟΥΡΓ. ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ. Δὲν δυσκολεύομαι, ἀλλὰ δὲν ἐπεμείνατε.

§38ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Δὲν ἐπεμείναμεν; Δὲν ἔγεινε καὶ ψήφισμα περὶ αὐτοῦ τοῦ ἀντικειμένου; Ἐπικαλοῦμαι τὴν μαρτυρίαν τοῦ κ. προέδρου, ὁ ὁποῖος εἶπεν, ὅτι ὁ ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ὑπεσχέθη νὰ φέρῃ μέχρι τέλους Νοεμβρίου τὸν συγκριτικὸν πίνακα τῶν εἰσπράξεων μεταξὺ 1867 καὶ 1868.

§39ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν τὸ ἀρνεῖται.

§40ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Ναὶ, ἀλλὰ δὲν τὸ ἐκτελεῖ.

§41ΥΠΟΥΡΓ. ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ. Τοῦτο δὲν ἐμποδίζει τὴν συζήτησιν τοῦ προϋπολογισμοῦ· ἀπεφάσισεν ἡ Βουλὴ αὐτό.

§42ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Ὄχι, ἐμποδίζει.

§43ΡΩΜΑΙΟΣ. Τί φωνάζετε τώρα, κ. Κεχαγιᾶ, κατόπιν ἑορτῆς;

§44ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Κλειστὰ τὰ μάτια....

§45ΡΩΜΑΙΟΣ. Ἀργὰ τὸ ἐκατάλαβες, κ. Κεχαγιᾶ. Ἀρκετὰ μᾶς ἔπαιξαν ἐμπρός, κ. πρόεδρε.

§46ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ λοιπὸν παραδέχεται τὸ νομοσχέδιον αὐτό;

§47ΜΑΥΡΟΜΜΑΤΗΣ. Κ. πρόεδρε, ἐπιθυμῶ καὶ ἐγὼ ἐν τῷ δικαιώματι τοῦ βουλευτοῦ νὰ μάθω παρὰ τῆς κυβερνήσεως, ἐὰν μετὰ τὴν ἀπάντησιν, τὴν ὁποίαν ἡ κυβέρνησις ἀπέτεινε πρὸς τὸ τελεσίγραφον τοῦ πρέσβεως τῆς Ὑψηλῆς Πύλης, ἐάν, λέγω, ὁ πρέσβυς οὗτος ἀνεχώρησε τῆς Ἑλλάδος, καὶ συνεπεία τούτου ἐὰν ὁ ἡμέτερος ἐν Κωνσταντινουπόλει πρέσβυς ἀπέπλευσεν ἐκεῖθεν. Ἐάν, κ. πρόεδρε, ὁ δεύτερος, ὁ ἡμέτερος ἐν Κωνσταντινουπόλει, δὲν ἀνεχώρησε, παρακαλῶ τὴν κυβέρνησιν, δὲν δύναμαι νὰ τὴν ἐκβιάσω, νὰ μᾶς εἴπῃ καὶ τοὺς λόγους, διὰ τοὺς ὁποίους ἐκεῖθεν δὲν ἀνεχώρησεν. Οὐχ ἧττον ὅμως, κ. πρόεδρε, ὡς πρὸς τὸ πρῶτον, ἐπειδὴ εἶναι βέβαιον, ἐπειδὴ εἶναι πρᾶγμα, ἐπιθυμῶ ἡ κυβέρνησις νὰ μᾶς πληροφορήσῃ, ἐὰν τῷ ὄντι ἀνεχώρησεν ὁ πρέσβυς.

§48ΥΠΟΥΡΓ. ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ. Ὁ πρέσβυς τῆς Τουρκίας ἀνεχώρησε.

§49ΠΟΛΛΟΙ. Ἀπὸ τὸ βῆμα· δὲν ἀκούομεν (θόρυβος).

§50ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡσυχάσατε διὰ νὰ ἀκούσητε.

§51ΠΟΛΛΟΙ. Ἀπὸ τὸ βῆμα (θόρυβος).

§52ΑΘ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Μά, κ. ὑπουργέ, διατί πάλιν καὶ σεῖς δὲν ἀναβαίνετε εἰς τὸ βῆμα;

§53ΡΩΜΑΙΟΣ. Μὰ δὲν ἐκατάλαβες, ὅτι εἶναι παιγνίδια;

§54ΥΠΟΥΡΓ. ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ. Ὁ πρέσβυς τῆς Τουρκίας ἀνεχώρησεν ἐκ τῆς Ἑλλάδος, ὁ δὲ πρέσβυς ἐν Τουρκίᾳ τῆς Ἑλλάδος προσεκλήθη ν’ ἀναχωρήσῃ ἀμέσως. Πιστεύω, ὅτι τὸ τηλεγράφημα τὸν ἐπρόφθασεν ὀλίγας ὥρας πρὸ τῆς ἀναχωρήσεως τοῦ ταχυπλόου· ἀφεύκτως δὲ μὲ τὸ δεύτερον ταχύπλουν θ’ ἀναχωρήσῃ. Αὐτὸ τὸ εἶχεν εἴπει ἡ ἀπάντησις εἰς τὴν διακοίνωσιν, ὥστε ἦτο περιττὸν νὰ ἐρωτήσητε.

§55ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι βουλευταί, γίνεται ἡ παρατήρησις, ὅτι πρέπει νὰ ψηφισθῇ ὁ προϋπολογισμὸς τῶν ἐσόδων κατ’ ἄρθρον.

§56ΤΙΝΕΣ. Κατὰ κεφάλαιον. Ἐνταῦθα ψηφίζεται ὁ προϋπολογισμὸς τῶν ἐσόδων κατὰ κεφάλαιον ἄνευ ἀντιῤῥήσεως ὡς ἕπεται.

§57ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Προτείνεται νὰ ψηφισθῇ σήμερον ἡ πίστωσις, τὴν ὁποίαν ἐζήτησεν ἡ ἐπιτροπὴ περὶ τῶν ἐξόδων τῆς Βουλῆς.

§58ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα. Ἀναγινώσκεται ἡ πίστωσις διὰ δραχ. 286,239 διὰ τὰ ἔξοδα τῆς ἐκτάκτου συνόδου τῆς Βουλῆς.

§59ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις;

§60ΠΟΛΛΟΙ. Ὂχι.

§61ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρεδέχθη διὰ πρώτην φοράν. Τώρα ἔχομεν τὰ νομοσχέδια ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἀνεγνώσθησαν καὶ ἐσυζητήθησαν ἅπαξ καὶ μένουν νὰ ἀναγνωσθῶσι καὶ συζητηθῶσι καὶ δεύτερον.

§62ΠΟΛΛΟΙ. Πολὺ καλά. Ἐνταῦθα ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ ἄνευ ἀντιῤῥήσεως διὰ δευτέραν ἀνάγνωσιν τὰ ἑξῆς νομοσχέδια. 1. Περὶ δυνάμεως τοῦ στρατοῦ. 2. Περὶ τελωνοφυλάκων. 3. Περὶ ἐκτάκτου πιστώσεως 6,200,000 ἐπὶ τῆς χρήσεως τοῦ 1869. 4. Περὶ ἀναπληρωτικῆς πιστώσεως 6,937 δρ. ἐπὶ τῆς χρήσεως τοῦ 1868. 5. Περὶ τοῦ φόρου τῶν ζώων. 6. Περὶ προσδιορισμοῦ τοῦ ἐγγείου φόρου καὶ λοιπῶν δικαιωμάτων διὰ τὸ ἔτος 1869. 7. Περὶ κυρώσεως τοῦ Βασ. Διατάγματος περὶ αὐξήσεως τοῦ χρεωλυσίου τοῦ κατὰ τὸν νόμον ΡΝΗʹ. δανείου. 8. Περὶ τροποποιήσεως διατάξεών τινων τοῦ νόμου περὶ δανείου τῶν 28,000,000. 9. Περὶ τῆς δυνάμεως τοῦ κατὰ θάλασσαν στρατοῦ διὰ τὸ ἔτος 1869.

§63ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗΣ. Κύριοι, ἔχω ἓν νομοσχέδιον περὶ προσόντων τῶν μελῶν τοῦ Ἀρείου Πάγου καὶ τοῦ Ἐφετείου. Ἡ αἰτία, κύριοι, ἡ προκαλοῦσα τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, καθὼς καὶ αἱ διατάξεις του εἶναι τόσον σαφεῖς, ὥστε μὲ δίδει τὸ δικαίωμα νὰ μὴ σᾶς ἀπασχολήσω δι’ εἰδικῆς ἐκθέσεως.

§64ΠΟΛΛΟΙ. Πολὺ καλά.

§65ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τώρα ἐρχόμεθα εἰς μερικὰ νομοσχέδια, τὰ ὁποῖα εἶναι εἰς τρίτην ἀνάγνωσιν· πρῶτον, περὶ προσθήκης 50 ἀνδρῶν εἰς τὸ ναυτικὸν διὰ τὸ ἔτος 1868. (Ἀναγινώσκεται ἥ τε δικαιολογητικὴ ἔκθεσις καὶ τὸ νομοσχέδιον.) «Πρὸς τὴν Βουλήν. Κατὰ τὴν διάταξιν τοῦ ἄρθρου 3 τοῦ ἀπὸ 31 Ὀκτωβρίου ε. ε. νόμου περὶ τῆς δυνάμεως τοῦ ναυτικοῦ, δὲν ἐπιτρέπεται ναυτολογία διὰ τὸ τρέχον ἔτος, ὡς μὴ ὑπαρχούσης ἀνάγκης. Ἐπειδὴ ὅμως πολλαὶ θέσεις ναυτῶν τοῦ στόλου ἐκενώθησαν ἐσχάτως ἕνεκα ἀφέσεως τοιούτων διὰ τὴν λῆξιν τῆς θητείας των καὶ ἡ ἀναπλήρωσις αὐτῶν δι’ ἐθελοντῶν ναυτῶν καθίσταται δύσκολος, ὑποβάλλω συνημμένως νομοσχέδιον περὶ ναυτολογίας διὰ κληρώσεως 50 ἀνδρῶν, κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ ἀπὸ 20 Ἀπριλίου 1867 ΣΚʹ. νόμου περὶ ναυτικῆς ἀπογραφῆς πρὸς συμπλήρωσιν τῶν κενῶν τάξεων, καὶ τοῦ ὁποίου τὴν ἐπιψήφισιν ἐξαιτοῦμαι. Ἐν Ἀθήναις, τὴν 23 Νοεμβρίου 1868.

Ὁ ἐπὶ τῶν ναυτικῶν ὑπουργὸς

Μ. Κ. ΚΑΝΑΡΗΣ».

Ἄρθρον μοναδικόν. «Ἐπιτρέπεται νὰ ἐνεργηθῇ ναυτολογία πεντήκοντα ἀνδρῶν ἀναγκαιούντων εἰς τὸ πολεμικὸν ναυτικὸν διὰ τὸ ἔτος 1868, ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ περὶ ναυτικῆς ἀπογραφῆς νόμου τῆς 20 Ὀκτωβρίου 1867. Πᾶσα διάταξις ἐναντία εἰς τὸν παρόντα νόμον καταργεῖται. Ἐν Ἀθήναις, τὴν 23 Νοεμβρίου 1868.

Ὁ ἐπὶ τῶν ναυτικῶν ὑπουργὸς

Μ. Κ. ΚΑΝΑΡΗΣ».

§66ΠΟΛΛΟΙ. Δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις.

§67ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρεδέχθη.

§68ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ. Κύριε πρόεδρε, ἡ πίστωσις τῶν 500,000 δρ. διὰ τὴν ἀτμοπλοϊκὴν ἑταιρίαν;

§69ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ἐτυπώθη ἀκόμη. Τώρα ἔρχεται τὸ νομοσχέδιον περὶ τοῦ προξενείου Ῥουτσουκίου κλπ. διὰ τρίτην ἀνάγνωσιν. Ἀναγινώσκεται καὶ ψηφίζεται ἄνευ ἀντιῤῥήσεως κατ’ ἀρχὴν, κατ’ ἄρθρον καὶ τὸ σύνολον ὡς ἕπεται· «Ἄρθρον 1. Ἐν Ῥουτσουκίῳ τῆς Βουλγαρίας συνιστᾶται προξενεῖον τῆς δευτέρας κατηγορίας κατὰ τὸ ἄρθρον 31 τοῦ περὶ ὀργανισμοῦ τῶν προξενικῶν ἀρχῶν νόμου. Εἰς τὴν αὐτὴν κατηγορίαν μεταφέρεται καὶ τὸ ἐν Βελιγραδίῳ γενικὸν προξενεῖον. Ἄρθρον 2. Ὁ μισθὸς τοῦ πρώτου διερμηνέως παρὰ τῇ ἐν Κωνσταντινουπόλει Β. Πρεσβείᾳ ὁρίζεται εἰς δραχ. 800 κατὰ μῆνα, εἴτε ἔγγαμος εἴτε ἄγαμος τυγχάνει ὤν. Ἄρθρον 3. Εἰς τὸ προσωπικὸν τοῦ ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν προστίθεται εἷς κλητὴρ ἐπὶ μισθῷ δραχμῶν ἑβδομήκοντα κατὰ μῆνα.»

§70ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τρίτη ἀνάγνωσις τοῦ νομοσχεδίου περὶ κατασχέσεως τῆς βουλευτικῆς ἀποζημιώσεως.

§71Κ. ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Κύριοι, νομίζω, ὅτι οἱ νομοθέται τοῦ ἔθνους δὲν πρέπει νὰ τίθενται εἰς ἐξαιρετικὴν θέσιν ἀπέναντι τῶν πολιτῶν· ἀπεναντίας πρέπει νὰ δίδωσιν αὐτοὶ πρῶτοι τὸ παράδειγμα τοῦ σεβασμοῦ εἰς τοὺς νόμους καὶ τῆς ἐκπληρώσεως τῶν ὑποχρεώσεών των. Ἑπομένως λοιπὸν φρονῶ, ὅτι, καθὼς διὰ τὸν πολίτην ὅλη του ἡ περιουσία εἶναι ὑπέγγυος διὰ τὰ χρέη του, καὶ ἐννοῶ περιουσίαν ἐνεργητικὴν καὶ παθητικὴν, εἴτε συνισταμένην εἰς χρήματα, εἴτε εἰς ἀπαιτήσεις, εἴτε εἰς δικαιώματα, οὕτω πρέπει καὶ ὁ νομοθέτης νὰ ὑποκύψῃ εἰς αὐτὰς τὰς γενικὰς διατάξεις τοῦ νόμου καὶ νὰ μὴ ζητῇ ἐξαιρέσεις. Ἡ ἀξιοπρέπεια τοῦ νομοθέτου ἀπαιτεῖ σεβασμὸν εἰς τοὺς κειμένους νόμους, καὶ πρὸς τοῦτο σεβασμὸν καὶ καλὴν πίστιν εἰς τὴν ἐκπλήρωσιν τῶν ὑποχρεώσεών του· ἑπομένως θεωρῶ, ὅτι αὐτὸς ὁ νόμος εἶναι ἀνάξιος τῆς ἰδιότητος τοῦ βουλευτοῦ.

§72ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§73ΕΤΕΡΟΙ. Ὄχι.

§74ΖΕΡΒΑΣ. Μολονότι δὲν εἶχον μέρος εἰς τὴν πρότασιν αὐτὴν καὶ αἴφνης τὴν βλέπω παρουσιαζομένην ἀπὸ τὸ βῆμα, οὐχ ἧττον ὅμως, κύριοι, εἶμαι κατὰ τῆς ἰδέας τοῦ προλαλήσαντος. Ἡ βουλευτικὴ ἀποζημίωσις, κύριοι, δὲν εἶναι περιουσία τοῦ....

§75Κ. ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Ἐννοῶ πάντοτε τὸ σύνολον.

§76ΖΕΡΒΑΣ. Τὸ βουλευτικὸν καθῆκον δὲν εἶναι τῆς θελήσεως αὐτοῦ τοῦ βουλευτοῦ· εἶναι ἔργον, τὸ ὁποῖον ἐπιβάλλεται ὑποχρεωτικῶς ἀπὸ τὴν κοινωνίαν εἰς πάντα πολίτην ἢ πᾶν ἄτομον, καθὼς ἐπίσης ἐπιβάλλεται τὸ καθῆκον αὐτὸ καὶ εἰς τὸν δήμαρχον καὶ τὸν δημοτικὸν σύμβουλον, καὶ δὲν δύναται οὔτε νὰ τὸ ἀποφύγῃ. Ὁ ἀρνούμενος, ὁ μὴ θέλων νὰ ὑπηρετήσῃ, δὲν ὑποχρεοῦται μὲν ὑπὸ τοῦ νόμου, ἀλλὰ θεωρεῖται λειποτάκτης· θεωρεῖται παραβάτης εἰς τὴν ἐκπλήρωσιν τοῦ ἱερωτέρου καθήκοντος τῆς πατρίδος. Τὸ ἔθνος, τὸ ὁποῖον ἐχορήγησε τὸ ἐπίδομα αὐτὸ, δὲν τὸ ἐχορήγησεν εἰς τὸν βουλευτὴν, οὔτε εἰς τὸν δήμαρχον διὰ νὰ πλουτήσῃ ἐκ τοῦ ἐπιδόματος ἢ νὰ ἀποκτήσῃ περιουσίαν. Εἶπεν, ὅτι ἀπαιτεῖται ναῦλος διὰ νὰ μεταφέρῃ τὸν βουλευτὴν ἀπὸ τὴν πατρίδα του εἰς Ἀθήνας· θὰ καθήσῃ εἰς ξένην οἰκίαν, θὰ συντηρηθῇ διὰ τροφῆς ξένης εἰς ξενοδοχεῖον. Ὅλα αὐτὰ ἀπαιτοῦν χρήματα ἐπὶ χεῖρας. Κύριοι, ὅλοι γνωρίζομεν τὴν κατάστασιν τῶν οἰκογενειαρχῶν, οἱ ὁποῖοι ὑποχρεοῦνται ν’ ἀναδεχθοῦν τὸ βάρος αὐτὸ, ἢ καὶ νὰ τὸ ζητήσουν, διότι θὰ εἴπῃ τις, ποῖος σὲ ὑποχρεόνει νὰ γίνῃς βουλευτής; Μάλιστα, σήμερον πράγματι ζητοῦν τὴν θέσιν αὐτήν. Ὁ νόμος ὅμως ἔχει ἄλλην ἰδέαν. Ἐγὼ ὑποστηρίζω, ὅτι τὸ ἐπίδομα δὲν εἶναι περιουσία, εἶναι περιουσία τοῦ δημοσίου, διὰ τῆς ὁποίας εὐκολύνουν τὴν μετάβασίν των εἰς τὴν πρωτεύουσαν καὶ τὴν διαμονήν των πρὸς ἐκπλήρωσιν τοῦ ἱεροῦ καθήκοντος. Διὰ τοῦτο φρονῶ, ὅτι τὸ ἐπίδομα αὐτὸ οὐδέποτε πρέπει νὰ θεωρηθῇ ὡς ἰδιωτικὴ περιουσία· εἶναι δημοσία, καὶ διὰ τοῦτο οὔτε εἰς κατάσχεσιν δύναται νὰ ὑπαχθῇ (Θόρυβος)· ἐγὼ δὲν συστέλλομαι, ὅταν λέγω τὴν ἀλήθειαν. Μόλα ταῦτα, ἂν ἄλλοι νομικώτεροι, διότι ἐγὼ δὲν εἶμαι νομικὸς, θεωρήσωσιν ὅτι αὐτὸ εἶναι ἰδιωτικὴ περιουσία καὶ θέλουν νὰ τὴν κατάσχουν, ἠξεύρετε τί γίνεται; Ἐνῷ ἔχει περιουσίαν ὁ βουλευτὴς, ὁ ἄλλος ἵνα τὸν προσβάλῃ ἔρχεται ἐδῶ καὶ κατάσχει τὸ ἐπίδομα. Ἂν ἡ Βουλὴ δεχθῇ ὡς κατασχετέαν τὴν ποσότητα τοῦ ἐπιδόματος, πρέπει νὰ ὑποχρεωθῇ ὁ ἐπισπεύδων τὴν κατάσχεσιν ν’ ἀποδείξῃ, ὅτι ὁ βουλευτὴς δὲν ἔχει ἄλλην περιουσίαν, καὶ τότε ἂς κάμῃ ὅ,τι θέλει. Διότι ἐνδέχεται εἷς βουλευτὴς νὰ ἔχῃ 100 χιλ. δρ. περιουσίαν, καὶ ἐν τούτοις ὁ ἀντίθετος νὰ ἔλθῃ νὰ τοῦ κάμῃ κατάσχεσιν τοῦ ἐπιδόματος.

§77ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ἀρκετὰ, ἀρκετά.

§78ΜΟΝΑΣΤΗΡΙΩΤΗΣ. Λυποῦμαι διότι λαμβάνω τὸν λόγον (Θόρυβος)· ἔχω, κύριοι, ἀφορμὰς σπουδαίας νὰ ἐξηγήσω πρᾶγμα, τὸ ὁποῖον δὲν ἦτο τῆς ἐπιθυμίας μου. Δὲν εἶμαι ὀφειλέτης πρὸς τὸ δημόσιον, οὔτε πρὸς ἰδιώτας· εἶμαι ἐλεύθερος καὶ ἀνεξάρτητος καὶ διὰ τοῦτο λαμβάνω τὸν λόγον καὶ ἔρχομαι νὰ εἴπω εἰς τὴν Βουλὴν, ὅτι εἶμαι ὅλως ἐναντίος εἰς τὴν γνώμην τοῦ κ. Πετσάλη, διότι ἕνας βουλευτὴς, ὁ ὁποῖος ἔχει μεγάλην περιουσίαν καὶ ἔρχεται εἰς τὸ μέρος τοῦτο, ἔρχεται λόγῳ πατριωτισμοῦ καὶ διὰ νὰ ἐκπληρώσῃ ἓν ἱερὸν καθῆκον. Ἔρχεται λοιπὸν μὲ τὴν ἰδέαν, ὅτι λαμβάνει αὐτὴν τὴν μικρὰν ἀντιμισθίαν, οὐχὶ πρὸς ἱκανοποίησιν, ἀλλὰ πρὸς ἁπλῆν ἀνακούφισιν. Ἕνας ὅμως ἀντίπαλός του, διὰ νὰ τὸν προσβάλῃ, διὰ νὰ τὸν ἐμποδίσῃ ἀπὸ τὸ δικαίωμά του νὰ ὑπερασπισθῇ καὶ τὴν πατρίδα του καὶ τὰ ἐπαρχιακά του συμφέροντα, δὲν πηγαίνει νὰ κατάσχῃ τὴν περιουσίαν του, ἀλλ’ ἔρχεται καὶ κατάσχει τὴν ἐπίδοσίν του (Θόρυβος).

§79Α. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ὁ κ. Πετσάλης, νομίζω, δὲν ἔχει δίκαιον, διότι ὡρισμένως τὸ ἄρθρον τοῦ Συντάγματος λέγει, ὅτι δὲν εἶναι μισθοδοσία, ἀλλ’ ἀποζημίωσις χορηγουμένη, καὶ ἑπομένως τὸν σκοπὸν τῆς ἀποζημιώσεως αὐτῆς τὸν εὑρίσκετε ἐκτεθειμένον εἰς τὰς συζητήσεις, αἱ ὁποῖαι ἔλαβον χώραν κατὰ τὴν συζήτησιν αὐτοῦ τοῦ ἄρθρου τοῦ Συντάγματος ἐν τῇ Συνελεύσει. Ὁ τότε ὑπουργὸς, ὁ διευθύνων τὰς συζητήσεις ἐν τῇ Συνελεύσει καὶ ὁ ὑποστηρίξας τὴν ποσότητα τῶν 2 χιλιάδων δραχμῶν ὡς ἀρκοῦσαν ἀποζημίωσιν, ἰδοὺ πῶς ἐξηγεῖται· «Ἄλλως, ὁ βουλευτὴς ἐρχόμενος ἐνταῦθα ἵνα ἐκπληρώσῃ ἓν καθῆκον, δικαιοῦται νὰ λάβῃ μικράν τινα ἀποζημίωσιν καὶ οὐχὶ μισθούς· δὲν ἔρχεται νὰ πλουτήσῃ. Ἴσως χρήσιμον ἦτο νὰ καθιερώσωμεν τὸ ἄμισθον διὰ τὸν ὀρθότατον λόγον, ὡς εἶπεν ὁ κύριος Μαυρομιχάλης, ἵνα μὴ καταστήσωμεν τὴν θέσιν ταύτην κερδοσκοπίαν· ἀλλ’ ἐπειδὴ κατὰ δυστυχίαν ἡ πατρίς μας δὲν ἐπιτρέπει τοῦτο, διότι οὕτως ἤθελε γεννηθῇ τὸ ἄτοπον νὰ ἔρχωνται μόνον οἱ πλούσιοι, λέγω, ὅτι πρέπει νὰ ὑπάρχῃ ἀποζημίωσις, ἀλλὰ μικρὰ, ὅσῳ νὰ καλύπτῃ τὰς γενικὰς καὶ ἀπολύτους ἀνάγκας τοῦ βουλευτοῦ» καὶ ἐπὶ τῇ βάσει τῆς ὁμιλίας αὐτῆς ἐγένετο δεκτὸν τὸ εὐτελὲς ποσὸν τῶν 2 χιλ. δραχμῶν, τὸ ὁποῖον δὲν ἐθεωρήθη ὡς μισθοδοσία, ἀλλ’ ὡς ἓν ποσὸν, τὸ ὁποῖον πρόκειται ν’ ἀνακουφίσῃ τὰς ἀπολύτους καὶ ἀναποφεύκτους ἀνάγκας τοῦ βουλευτοῦ. Διὰ τοῦτο νομίζω, ὁ κ. Πετσάλης δὲν ἔπρεπε νὰ ἐπιμείνῃ εἰς ὅσα εἶπε, διότι ἀπὸ τοιοῦτον πνεῦμα ἐμφορεῖτο ἡ Συνέλευσις ψηφίσασα τὰς 2 χιλ. δραχμὰς, ἐνῷ ἐπροτάθησαν καὶ 4 καὶ 6 χιλιάδες· διὰ τοῦτο ἅμα ἀφαιρέσετε τὸ ποσὸν αὐτὸ, διὰ τοῦ ὁποίου καλύπτει ὁ βουλευτὴς τὰς ἀναποφεύκτους ἀνάγκας του, δὲν δύναται νὰ ἐργασθῇ.

§80Κ. ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Αἱ παρατηρήσεις τοῦ ἀξιοτίμου βουλευτοῦ δὲν μὲ ἔπεισαν, διότι δὲν εἶναι σύμφωνοι μὲ τὸν νόμον. Διὰ νὰ ἐξαιρεθῇ μία περιουσία ἀπὸ τὰ γενικὰ μέτρα τῶν νόμων πρέπει ἡ ἐξαίρεσις αὐτὴ νὰ ὑπάρχῃ εἰς τὸν νόμον. Καὶ δὲν ὑπάρχει μόνον εἰς τὴν Ἑλλάδα βουλευτικὴ ἀποζημίωσις, ὑπάρχει καὶ εἰς ἄλλα κράτη, ἀλλὰ κανεὶς βουλευτὴς δὲν τολμᾷ νὰ ζητήσῃ νόμον ἐξαιρετικὸν διὰ νὰ μὴ κατάσχηται ἡ ἀποζημίωσίς του. Εἰς τὴν Ἑλλάδα μόνον παρουσιάζεται ἡ ἐπιμονὴ αὕτη καὶ ζητοῦμεν νὰ ὀχυρωθῶμεν ἀπέναντι ἑνὸς νόμου ἐξαιρετικοῦ. Ἐγὼ λέγω, ὅτι αἱ παρατηρήσεις τοῦ κ. Πετιμεζᾶ δὲν ἔχουν καμμίαν ὑπόστασιν, λόγῳ ὅτι ἡ Συνέλευσις ἤθελε τὸν μισθὸν αὐτὸν νὰ τὸν ὀνομάσῃ ἀποζημίωσιν, διότι οὕτως ἐπεκράτησε συνήθεια. Ἡ Συνέλευσις δὲν ἠθέλησε ν’ ἀποδώσῃ μισθοὺς ἁδροὺς εἰς τοὺς βουλευτὰς, ἐκανόνισε δὲ αὐτὴ εἰς τὸ Σύνταγμα τὴν ποσότητα τῆς βουλευτικῆς ἀποζημιώσεως, διότι δὲν ἤθελε νὰ ἐξαγοράζηται ἡ ἐλευθερία τῶν βουλευτῶν διὰ τῶν μεγάλων ἐπιδομάτων. Ἡ ἀποζημίωσις εἶναι περιουσία τοῦ βουλευτοῦ, ἐννοεῖται δὲ ὅτι ἕκαστος βουλευτὴς ἔχει τὰ μέσα διὰ νὰ ἔλθῃ ἐδῶ.

§81Α. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Αὐτὸ δὲν ἐννοεῖται.

§82Κ. ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Ἡ Συνέλευσις δὲν εἶπεν, ὅτι πρέπει νὰ ᾖναι ἀκατάσχετος ἡ ἀποζημίωσις τοῦ βουλευτοῦ, καὶ ἵνα ἀποδείξῃ τὴν γνώμην του ἔπρεπε νὰ μᾶς φέρῃ γνώμην ἑνὸς πληρεξουσίου, διὰ τῆς ὁποίας νὰ διϊσχυρίζηται ὅτι ἡ ἀποζημίωσις εἶναι ἀκατάσχετος· καὶ ἐνόσῳ δὲν ὑπάρχει μία τοιαύτη γνώμη, πρέπει νὰ ὑπαχθῶμεν εἰς τοὺς γενικοὺς νόμους τοῦ κράτους καὶ νὰ μὴ θέλωμεν προνόμια. Προτείνω ἡ βουλευτικὴ ἀποζημίωσις καὶ πᾶν βουλευτικὸν ἐπίδομα νὰ ὑπάγηται διὰ τὰ χρέη τῶν βουλευτῶν εἰς κατάσχεσιν τοῦ ἑνὸς τετάρτου, σύμφωνα μὲ τοὺς γενικοὺς νόμους τοῦ κράτους.

§83ΖΕΡΒΑΣ. Δὲν πρέπει νὰ παραξενευώμεθα μὲ τὸν ἰσχυρισμὸν τοῦ προλαλήσαντος· ὅλοι πρέπει νὰ γνωρίζετε, ὅτι οἱ νόμοι στηρίζονται εἰς τὰς ἀνάγκας τῆς συντηρήσεως τοῦ ἀνθρώπου. Ἂν ἐπὶ μίαν στιγμὴν εἴπωμεν, ὅτι δὲν ἀπαιτεῖται συντήρησις τοῦ ἀτόμου, οἱ νόμοι εἶναι περιττοὶ διὰ τὴν κοινωνίαν· οὕτω καὶ σήμερον ἡ πρότασις τοῦ ἐντίμου βουλευτοῦ ἔρχεται ν’ ἀφαιρέσῃ τὸ ἐπίδομα, τὸ ὁποῖον δίδεται χάριν τῆς συντηρήσεως. Οἱ λόγοι τοῦ προλαλήσαντος, ὅτι εἰς τὰ ἄλλα ἔθνη γίνεται τὸ αὐτὸ, δὲν ἔχουν καμμίαν ἰσχύν. Εἰς τὴν Ἀγγλίαν ὑπάρχουν λόρδοι, γαιοκτήμονες πλουσιώτατοι, καὶ δὲν πρέπει νὰ παραλληλίσωμεν τὴν Ἑλλάδα μὲ τὴν Ἀγγλίαν· ὅταν γίνωμεν Ἄγγλοι, τότε ἀφίνομεν καὶ τοὺς μισθούς μας.

§84ΠΑΠΑΖΑΦΕΙΡΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν θέλω νὰ φέρω ἀντίῤῥησιν καθόσον ἀφορᾷ τὴν πρότασιν τοῦ Κ. Πετσάλη· κάμνω μόνον τὴν παρατήρησιν, ὅτι δὲν πρέπει ἤδη νὰ ἑρμηνεύσωμεν διάταξιν ὑπάρχοντος νόμου. Πρέπει νὰ εἴπωμεν ῥητῶς καὶ νὰ τεθῇ εἰς τὰ πρακτικὰ, ὅτι δὲν ἔχει ἀναδρομικὴν δύναμιν ὁ νόμος αὐτὸς καθόσον ἀφορᾷ συμφέροντα κεκτημένα· καὶ τοῦτο λέγω, διότι παρετήρησα, ὅτι ἡ ἔκθεσις τῆς προτάσεως αὐτῆς ἐλέγχει τὴν νομολογίαν τῶν δικαστηρίων.

§85Θ. ΚΟΛΟΚΟΤΡΩΝΗΣ. Κύριοι, ἀφ’ ὅτου ἔγεινε τὸ Σύνταγμα τῆς 3ης 7βρίου 1843 ἐγένετο μία ἐργασία ἀντίθετος, ὥστε νὰ κρατῆται ὅσον τὸ δυνατὸν ἐξευτελισμένος ὁ βουλευτής. Ἡμεῖς, κύριοι, καθήμενοι ἐδῶ ἔχομεν κρέντιτο καὶ εἰς τὸν παπουτσῆν καὶ εἰς τὸν ῥάπτην· ὑποθέσατε ὅμως ἕνα βουλευτὴν, ὁ ὁποῖος ἔρχεται ἀπὸ τὴν ἐπαρχίαν του καὶ δὲν γνωρίζει κἀνένα εἰς τὸν ὁποῖον νὰ καταφύγῃ· τὶ θὰ κάμῃ, ἂν εὑρεθῇ κἀνεὶς νὰ τοῦ κατάσχῃ τὴν ἀποζημίωσιν; Κατὰ συνέπειαν νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ δίδεται ἀποζημίωσις καὶ νὰ μὴ κρατῆται, διότι δύναται νὰ παρουσιασθῇ εἰς αὐτὸν μία ἀνάγκη. Συμφωνῶ λοιπὸν μετὰ τοῦ κ. Πετσάλη τὸ νὰ κρατῆται τὸ ¼ τῆς ἀποζημιώσεως.

§86ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Προσέξατε, κύριοι· θὰ τεθῇ εἰς ψηφοφορίαν πρῶτον ἡ πρότασις τοῦ κ. Πετσάλη, ἔχουσα ὡς ἑξῆς· «Ἡ βουλευτικὴ ἀποζημίωσις καὶ πᾶν βουλευτικὸν ἐπίδομα διὰ χρέη τῶν βουλευτῶν ὑπάγεται εἰς τὴν κατάσχεσιν τοῦ ¼, σύμφωνα μὲ τοὺς κειμένους νόμους·» οἱ παραδεχόμενοι νὰ ἐγερθῶσιν, (ἀμφίβολον τὸ ἀποτέλεσμα). Θὰ προκαλέσω τὸ ἀνάπαλιν· οἱ μὴ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν τοῦ κ. Πετσάλη νὰ ἐγερθῶσιν, (ἀμφίβολον τὸ ἀποτέλεσμα).

§87ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως.

§88ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν τοῦ κ. Πετσάλη λέγουν ναὶ, οἱ μὴ παραδεχόμενοι λέγουν ὄχι.

§89ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Κάμετε, κ. Πρόεδρε, καὶ μίαν ἄλλην δοκιμὴν δι’ ἀναστάσεως.

§90ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν τοῦ κ. Πετσάλη νὰ ἐγερθῶσιν, (ἐγείρονται ὀλίγοι)· ἀπεῤῥίφθη. Ἔχομεν ἤδη τὸ νομοσχέδιον τῶν ἐξόδων, συναρμολογηθὲν κατὰ τὰς ἀποφάσεις τῆς Βουλῆς. Ἐνταῦθα ἡ Βουλὴ παρεδέχθη τὸ νομοσχέδιον τῶν ἐξόδων ἔχον ὡς ἑξῆς. «Ἄρθρον 1. Τὰ ἔξοδα τοῦ κράτους διὰ τὴν χρῆσιν τοῦ 1869 ὑπολογίζονται εἰς δραχ. τριάκοντα τέσσαρα ἑκατομμύρια, ἑξακοσίας πέντε χιλιάδας, διακοσίας πεντήκοντα τέσσαρας, ἀριθ. 34,605,254. Ἄρθρον 2. Διὰ τὴν ἀνωτέρω ποσότητα χορηγοῦνται τοῖς ὑπουργοῖς πιστώσεις, καταλογιζόμεναι κατὰ τὸν συναπτόμενον γενικὸν πίνακα τῶν ἐξόδων, καὶ ὑπὸ τὰ κεφάλαια καὶ ἄρθρα τῶν εἰς αὐτὸν προσηρτημένων ἀναλυτικῶν φύλλων, ὡς ἕπεται· Αʹ. Εἰς χρέος δημόσιον.

Βʹ. Εἰς Βασιλικὴν χορηγίαν

Γʹ. Εἰς ἔξοδα Βουλῆς

Δʹ. Εἰς τὴν γενικὴν ὑπηρεσίαν τῶν ὑπουργείων.

Εʹ. Εἰς ἔξοδα διοικήσεως καὶ ἐπιστασίας

Ϛʹ. Εἰς διαφόρους πληρωμάς

Ἄρθρον 3. Ἐὰν αἱ διὰ τοῦ παρόντος νόμου χορηγούμεναι πιστώσεις, ἄνευ ἐπεκτάσεως τῆς ὑπηρεσίας, δὲν ἐξαρκέσωσι πρὸς πληρωμὴν τῶν ἐξόδων, ἐπιτρέπεται ἵνα, ἐν ἀπουσίᾳ τῆς Βουλῆς, χορηγηθῶσι διὰ Β. Διαταγμάτων ἀναπληρωτικαὶ πιστώσεις ἐπὶ τῇ γνωμοδοτήσει τοῦ Ὑπουργικοῦ συμβουλίου, ἀλλὰ μόνον ἐπὶ τῶν ἐφεξῆς ἄρθρων τῶν εἰδικῶν προϋπολογισμῶν τῶν ὑπουργείων. Αʹ. Τοῦ ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης. Διὰ διατροφὴν ὑποδίκων. Δι’ ἀποζημιώσεις συνέδρων. Δι’ ἀποζημιώσεις μαρτύρων. Δι’ ἔξοδα μεταφορᾶς ὑποδίκων. Δι’ ἔξοδα γραφείου καὶ ἀποσκευῆς κακουργιοδικῶν. Δι’ ἔξοδα μεταφορᾶς ἀνακριτῶν. Δι’ ἔξοδα ἐκτελέσεως θανατικῶν ἀποφάσεων. Βʹ. Τοῦ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν. Διὰ γενικὰ μέτρα ἀσφαλείας. Διὰ διατήρησιν καταδίκων. Δι’ ἀπόδοσιν διεθνῶν ταχυδρ. δικαιωμάτων. Δι’ ὁμ. διεθνῶν τηλεγραφ. τελῶν. Γʹ. Τοῦ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν. Διὰ ποσοστὰ εἰσπράξεων. Διὰ ποσοστὰ φόρων ἐπιτηδ. καὶ οἰκοδομῶν. Δι’ ἀποδοχὰς χαρτοσήμου. Διὰ ποσοστὰ γραμματοσήμου. Δι’ ἔξοδα ἐξορύξεως ὀρυκτῶν. Δι’ ἔξοδα καλλιεργείας ἁλυκῶν καὶ μεταφορᾶς ἁλάτων. Δι’ ἐπιστροφὰς χρημάτων. Δι’ ἀντιμισθίαν δικηγόρων. Δι’ ἀπόδοσιν κεφαλαίων ὁδοποιΐας.»

§91ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ. Κ. πρόεδρε, παρακαλῶ ν’ ἀναγνωσθῇ ἡ πίστωσις τῶν 500,000 δρ. διὰ τὴν ἀτμοπλοϊκὴν ἑταιρίαν.

§92ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Προτείνεται νὰ ἀναγνωσθῇ κατὰ πρώτην φορὰν τὸ νομοσχέδιον περὶ πιστώσεως 500,000 δρ. διὰ τὸ ἔτος 1867, ὀφειλομένων εἰς τὴν ἀτμοπλοϊκὴν ἑταιρίαν.

§93ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα. Ἀναγινώσκεται τὸ νομοσχέδιον.

§94ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις;

§95ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§96ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ. Παρακαλῶ, κ. πρόεδρε, εἰς τρίτην συζήτησιν ν’ ἀναγνωσθῇ τὸ νομοσχέδιον περὶ παρατάσεως τῆς ἰσχύος τοῦ νόμου περὶ ἐλαττώσεως τῶν μισθῶν καὶ ἐπιμισθίων. Ἀναγινώσκεται τὸ νομοσχέδιον. «Ἄρθρον μόνον. Ἡ κατὰ τὸ 1868 ἐλάττωσις τῶν μισθῶν καὶ ἐπιμισθίων κατὰ τὸν ἀπὸ 31 Ἰανουαρίου 1864 ὑπὸ στοιχ. ΚΗʹ. νόμον θέλει ἰσχύει καὶ καθ’ ὅλον τὸ ἔτος 1869.»

§97ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχουν καὶ τροπολογίαι. Ἀναγινώσκονται. «Ἄρθρον 1. Ἡ κατὰ τὸ 1868 ἐλάττωσις τῶν μισθῶν καὶ ἐπιμισθίων, κατὰ τὸν ἀπὸ 31 Ἰανουαρίου 1864 ὑπὸ στοιχ. ΚΗʹ. νόμον, θέλει ἰσχύει καὶ καθ’ ὅλον τὸ ἔτος 1869. Ἄρθρον 2. Ἡ κράτησις αὕτη ἐπεκτείνεται καὶ εἰς τοὺς συνταξιούχους στρατιωτικοὺς, ναυτικοὺς, ἐκκλησιαστικοὺς καὶ πολιτικοὺς ὑπαλλήλους, πληρωνομένους ἀπ’ εὐθείας ἀπὸ τὸ δημόσιον ταμεῖον, συμφώνως μὲ τὰς διακρίσεις τοῦ ἀπὸ 9 Μαρτίου ψηφίσματος τῆς ἐθνικῆς Συνελεύσεως τοῦ ἔτους 1863 ὑπὸ στοιχ. Κʹ. Ἐν Ἀθήναις, τῇ 27 Νοεμβρίου 1868. Ἡ ἐπιτροπὴ Ἰω. Ν. Ταμπακόπουλος, Εὐστ. Σῖμος, Εὐθ. Κεχαγιᾶς, Ν. Παπαμιχαλόπουλος, Β. Νικολόπουλος, Α. Κατσανδρῆς, Ν. Τσικλητήρας, Α. Πετσάλης, Εὐθ. Γουβέλης.» «Ἄρθρον μοναδικόν. Ἡ κατὰ τὸ ἔτος 1869 κράτησις τῶν μισθῶν κατὰ τὸ ἀπὸ 9 Μαρτίου 1863 ψήφισμα τῆς Ἐθνοσυνελεύσεως ὁρίζεται εἰς 16% ἐφ’ ὅλων ἀνεξαιρέτως τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων καὶ τῶν ἐν γένει συνταξιούχων, πολιτικῶν τε καὶ στρατιωτικῶν, τῶν λαμβανόντων μηνιαῖον μισθὸν ἢ σύνταξιν ἀπὸ ἑκατὸν καὶ ἐπέκεινα δραχμάς, πάντα δὲ τὰ ἐπιμίσθια καταργοῦνται συμφώνως πρὸς τὸ ἀνωτέρω ψήφισμα. Ὁ βουλευτὴς Δωρίδος Ι. Γ. Ἀνδρίτσος.»

§98ΥΠΟΥΡΓ. ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ. Κύριοι βουλευταὶ, δὲν εἶναι, νομίζω, δίκαιον νὰ ἐπεκτείνωμεν τὴν ἐλάττωσιν τῶν μισθῶν καὶ ἐπιμισθίων καὶ εἰς τὰς χήρας καὶ τὰ ὀρφανὰ τῶν συνταξιούχων, πολιτικῶν καὶ στρατιωτικῶν. Ἡ σύνταξις, κύριοι, εἶναι ἓν εἰσόδημα, τὸ ὁποῖον προέρχεται ἐκ τῶν συνδρομῶν τῶν ὑπαλλήλων καὶ δίδεται εἰς τὰς χήρας καὶ τὰ ὀρφανὰ μία συνδρομὴ πρὸς πορισμὸν τῶν ἀναγκαίων πρὸς τὸ ζῇν. Εἶναι ἓν δικαίωμα, τὸ ὁποῖον αὐτοὶ ἀπέκτησαν καταθέτοντες ἐκ τοῦ μισθοῦ των. Πιστεύω, ὅτι οὔτε περίστασις εἶναι τώρα νὰ στερήσωμεν τὰς χήρας καὶ τὰ ὀρφανὰ τῶν πολιτικῶς καὶ στρατιωτικῶς ὑπηρετησάντων· εἶναι δὲ πτωχότατοι ἄνθρωποι αὐτοί, καὶ παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ ψηφίσῃ τὸν νόμον καθὼς τὸν ὑπέβαλεν ἡ κυβέρνησις.

§99ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Κ. Πρόεδρε, εἶμαι μέλος τῆς ἐπιτροπῆς, καὶ μέλος συμμεριζόμενον τὴν πρότασιν τῆς ἐπιτροπῆς περὶ κρατήσεως ἀναλόγου ποσοῦ, τὸ ὁποῖον κρατεῖται ἀπὸ τὸν μισθόν. Βεβαίως τὸ μέτρον εἶναι ὅλως ἔκτακτον, ὅπως εἶναι ἔκτακτος καὶ ἡ κράτησις τοῦ μισθοῦ, ὄχι μόνον τῶν ὑπαλλήλων τῶν οἰκονομικῶν καὶ διοικητικῶν, ἀλλ’ ἀκόμη καὶ αὐτῶν τῶν στρατιωτικῶν. Δὲν ὑπάρχει δὲ ἀναλογία μεταξὺ τοῦ μισθοῦ τοῦ ἐν ἐνεργείᾳ ἀξιωματικοῦ καὶ τοῦ συνταξιούχου, καὶ ὡς ἐκ τούτου τί συμβαίνει; Πολλοὶ βλέποντες, ὅτι ἡ σύνταξις εἶναι ποσὸν ἀνώτερον ὄχι τοῦ μισθοῦ, τὸν ὁποῖον ὁρίζει ὁ νόμος, ἀλλὰ τοῦ μισθοῦ μετὰ τὴν κράτησιν, μεταβαίνουν εἰς τὴν τάξιν τῶν συνταξιούχων καὶ τότε ἔρχονται ἄλλοι εἰς τὴν θέσιν των.

§100ΔΥΟΒΟΥΝΙΩΤΗΣ. Δὲν γίνεται.

§101ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Κ. Δυοβουνιώτη, μὲ ἀναιρεῖτε κατόπιν. Ἔγεινε. Δὲν εἶναι ὑπόθεσις, εἶναι πρᾶγμα. — Ἐφ’ ὅσον ἐξακολουθεῖ ἡ κράτησις ἐπὶ τοῦ μισθοῦ τῶν ἐν ἐνεργείᾳ ἀξιωματικῶν, φυσικῷ τῷ λόγῳ πρέπει νὰ ἐπεκταθῇ ἡ κράτησις καὶ εἰς τοὺς συνταξιούχους· διότι ἄν, ὡς εἶπεν ὁ κύριος ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ᾖναι ἓν δικαίωμα αὐτὸ τὸ ὁποῖον ἀπέκτησαν οἱ συνταξιοῦχοι, τὸν ἐρωτῶ, δὲν εἶναι δικαίωμα ὁ μισθὸς, τὸν ὁποῖον λαμβάνει ὁ ἐν ἐνεργείᾳ ἀξιωματικὸς, ὁ προσδιοριζόμενος ἀπὸ ἕνα νόμον; Πῶς ἔρχεται εἷς ἄλλος νόμος καὶ τοῦ ἀφαιρεῖ 7 ἢ 10%; Δὲν ἐκπληροῖ τὴν ὑποχρέωσιν, τὴν ὁποίαν ἐκήρυξεν ἡ Κυβέρνησις. Ὅταν συνέστησε τὸν στρατὸν, ἀπεφάσισε λ. χ. νὰ χορηγήσῃ εἰς τὸν λοχαγὸν 400 δραχ. καὶ αὐτὸς ἔχων πρὸ ὀφθαλμῶν αὐτὴν τὴν ἀπολαβὴν ἐδόθη εἰς τὸ στρατιωτικὸν στάδιον, καὶ τὸ ἐθεώρησεν ὡς δικαίωμά του, ὡς μίαν ἀπολαβὴν ἀναφαίρετον. Τώρα ἐπὶ 4 ἢ 5 ἔτη ἐξακολουθεῖ αὐτὴ ἡ κράτησις, αὐτὴ ἡ ἀδικία, αὐτὴ ἡ ἀθέτησις, οὕτως εἰπεῖν, τῆς ὑποσχέσεως, τὴν ὁποίαν ἔδωκεν εἰς ἐκείνους οἱ ὁποῖοι ἤθελον ἐπιδοθῆ εἰς τὸ στρατιωτικὸν στάδιον. Ἐπειδὴ ἀνάγκαι ἔκτακτοι ὑπηγόρευσαν αὐτὸ τὸ μέτρον καὶ αἱ αὐταὶ ἀνάγκαι ἐξακολουθοῦν καθ’ ἑκάστην αὐξανόμεναι, εἶναι δίκαιον, διὰ νὰ ὑπάρχῃ ἀναλογία μεταξὺ τοῦ μισθοῦ τῶν ἐν ἐνεργείᾳ ἀξιωματικῶν καὶ τῶν συνταξιούχων καὶ διὰ νὰ μὴ μεταβαίνουν ἀπὸ τὴν ἐνεργητικὴν κατάστασιν εἰς τοὺς συνταξιούχους, διότι, ὅπως σᾶς εἶπον, δὲν ὑπάρχει ἡ ἀναλογία, τὴν ὁποίαν ὥρισεν ὁ νόμος, ἡ ἐπιτροπὴ ἐνόμισε δίκαιον, ἐφ’ ὅσον ἐπικρατεῖ ἡ κράτησις τοῦ μισθοῦ, ν’ ἀρχίσῃ καὶ ἡ κράτησις ἐπὶ τῆς συντάξεως· ἐννοεῖται δὲ, ὅτι ἐξαιροῦνται καὶ οἱ ἔχοντες ποσὸν μέχρις 100 δραχ. ὅπως ἐξαιροῦνται καὶ εἰς τὸν νόμον.

§102ΤΙΝΕΣ. Δὲν πρέπει ν’ ἀφαιρέσωμεν ἀπὸ τὰς χήρας.

§103ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Μικρὸν ποσὸν ἔχουν αἱ χῆραι, τὰ μεγάλα ποσὰ λαμβάνουν ἄλλοι· ὥστε δὲν ἔχουν δίκαιον ν’ ἀντιτάξουν τὰς χήρας καὶ τὰ ὀρφανά. Αὐτὰ λαμβάνουν ἐλάχιστον μέρος· ὁ λόγος εἶναι δι’ ἐκείνους οἱ ὁποῖοι λαμβάνουν 300, 400 καὶ 500 δραχ. ὥστε δὲν πρέπει νὰ καλυφθῶσιν ὄπισθεν ἐκείνων τῶν προσώπων, τὰ ὁποῖα ἡ ἐπιτροπὴ δὲν ἐννοεῖ νὰ ἐγγιχθῶσιν.

§104ΥΠΟΥΡ. ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ. Κύριοι βουλευταί, παρατηρῶ, ὅτι ἡ πρότασις τῆς ἐπιτροπῆς ἀποτελεῖ νόμον ἰδιαίτερον, καὶ, πιστεύω, δὲν εἶναι ἡ παροῦσα ὥρα νὰ τὸν συζητήσωμεν. Ἀπαιτεῖ μίαν μελέτην σπουδαίαν καὶ ἐμβριθῆ. Νομίζω, ὅτι ἠμποροῦμεν νὰ ψηφίσωμεν τὸν νόμον ὅπως τὸν παρουσίασεν ἡ κυβέρνησις, καὶ αὔριον, μεθαύριον συζητοῦμεν αὐτὴν τὴν πρότασιν τοῦ νόμου (θόρυβος). Δὲν παραγράφεται τὸ δικαίωμα τῆς Βουλῆς νὰ κάμῃ ἄλλον νόμον.

§105ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Εἶναι τροπολογία τοῦ νόμου.

§106ΥΠΟΥΡΓ. ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ. Δὲν εἶναι τροπολογία· ἀντικαθιστᾷ καθ’ ὁλοκληρίαν ὅλον τὸ νομοσχέδιον.

§107Δ. ΒΟΥΛΓΑΡΗΣ (πρωθυπουργός). Κ. Πρόεδρε, ἔχω ἓν σπουδαῖον νομοσχέδιον νὰ ὑποβάλω, τὸ ὁποῖον δὲν ἐπιδέχεται οὐδεμίαν ἀναβολήν.

§108ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Καθήσατε, κύριοι βουλευταί, ὁ κ. πρωθυπουργὸς ἔχει νὰ ὑποβάλῃ νομοσχέδιον.

§109ΠΡΩΘΥΠΟΥΡΓΟΣ. Κύριοι βουλευταί, μετὰ τὰς λαβούσας χώραν ἐκτάκτους καὶ σπουδαίας περιστάσεις ἡ κυβέρνησις σκεπτομένη νὰ ἀνταποκριθῇ ὡς ἐκ τῆς θέσεώς της ἀπέναντι αὐτῶν, ἐθεώρησε τὴν ἀνάγκην νὰ ζητήσῃ ἀπὸ τὴν Βουλὴν συνδρομὴν ἀποτελεσματικὴν, διὰ νὰ δυνηθῇ νὰ πραγματοποιήσῃ καὶ ἐνεργήσῃ ὅ,τι εἰς τὴν εὐθύνην τῆς ἐκτελεστικῆς ἐξουσίας ἀνατίθεται ἐκ τῶν εἰρημένων περιστάσεων. Αἱ περιστάσεις αὗται δὲν ἀποβλέπουν εἰς μόνον συμφέροντα ἁπλᾶ, συμφέροντα συνήθη· ἔχουν ἄμεσον σχέσιν μὲ τὰ μεγάλα συμφέροντα τοῦ κράτους, ἔχουν σχέσιν μὲ τὴν ἀνεξαρτησίαν αὐτοῦ, ἔχουν σχέσιν μὲ τὴν φιλοτιμίαν, μὲ τὴν τιμὴν τοῦ ἔθνους. Ἡ κυβέρνησις ἤθελε παραμελήσει ἓν τῶν οὐσιωδεστέρων καθηκόντων της, ἐὰν δὲν ἔλεγεν εἰς τὴν Βουλὴν παῤῥησίᾳ ποίας ἀνάγκας θεωρεῖ κατεπειγούσας, διὰ νὰ λάβῃ πρὸς θεραπείαν αὐτῶν τὰ ἀπαιτούμενα παρ’ αὐτῆς μέσα. Τὰς ἀνάγκας ταύτας καὶ τὰ πρὸς θεραπείαν αὐτῶν μέσα ἐκφράζει τὸ ἑπόμενον νομοσχέδιον. (Ἀναγινώσκεται). «Ἄρθρον 1. Χορηγεῖται εἰς τὴν Κυβέρνησιν ἔκτακτος πίστωσις δραχ. 100,000,000 διὰ τὰς ἐκτάκτους περιστάσεις, ἐν αἷς τὸ κράτος εὑρίσκεται, διανεμηθήσεται δὲ αὕτη ἑκάστοτε διὰ Β. Διαταγμάτων εἰς τὰ διάφορα ὑπουργεῖα ἀναλόγως τῶν ἐκτάκτων ἀναγκῶν. Ἄρθρον 2. Εἰς τὴν Κυβέρνησιν, προνοοῦσαν περὶ τῆς ὑπερασπίσεως τῶν συμφερόντων τῆς πατρίδος κατὰ τὰς ἐνεστώσας ἐκτάκτους περιστάσεις, ἐπιτρέπεται νὰ φροντίσῃ περὶ συνομολογήσεως δανείου καὶ ἐξευρέσεως ἄλλων πόρων. Ἄρθρον 3. Ἐπιτρέπεται εἰς τὴν Κυβέρνησιν ἔκτακτος στρατολογία καὶ ναυτολογία ἀναλόγως τῶν περιστάσεων τῆς Πατρίδος. Ἐν Ἀθήναις, τῇ 6 Δεκεμβρίου 1868. Ὁ πρόεδρος Δ. Βούλγαρης. Σ. Μίλιος, Ἀντ. Μαυρομιχάλης, Σπ. Ἀντωνόπουλος, Μ. Κ. Κανάρης, Π. Δεληγιάννης, Ἰω. Βαλασόπουλος».

§110ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα. (Ζητωκραυγαὶ καὶ χειροκροτήματα ἐκ τοῦ ἀκροατηρίου).

§111ΠΟΛΛΟΙ. Ν’ ἀναγνωσθῇ ἀμέσως διὰ πρώτην φοράν.

§112ΕΤΕΡΟΙ. Νὰ τυπωθῇ. Ὁ κ. Δεληγεώργης ἀναβαίνει τὸ βῆμα, ἀλλὰ προσερχομένου πάλιν τοῦ κ. πρωθυπουργοῦ, καταβαίνει.

§113ΠΡΩΘΥΠΟΥΡΓΟΣ. Ἀναγκάζομαι νὰ προσθέσω τι, τὸ ὁποῖον παρέλειψα ὡς περιττὸν ἴσως. Τοιούτων ἐνεργειῶν τὸ ἀποτελεσματικώτερον καὶ τὸ κυριώτατον προσὸν εἶναι ἡ ταχύτης, ἥτις δὲν ἐπιτυγχάνεται διὰ τῶν ἐπουσιωδῶν διατυπώσεων καὶ δι’ ἐκτενῶν συζητήσεων· πρέπει τὸ ἀναγνωσθὲν νομοσχέδιον νὰ κηρυχθῇ κατεπεῖγον καὶ ν’ ἀναγνωσθῇ διὰ πρώτην φορὰν σήμερον.

§114ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§115ΕΤΕΡΟΙ. Ὄχι.

§116ΠΡΩΘΥΠΟΥΡΓΟΣ. Καὶ τολμῶ εἰπεῖν, ὅτι, ἐὰν ἡ Βουλὴ ἤθελε καὶ ἠδύνατο νὰ λάβῃ ὑπ’ εὐθύνην ἀκόμη αὑτῆς καὶ τὴν ταχυτέραν ἀποπεράτωσιν καὶ ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου ἄνευ τῶν ἀπαιτουμένων διατυπώσεων, καὶ αὐτὸ ἀκόμη ἤθελον προτείνει. Τοσαύτη εἶναι ἡ δύναμις τοῦ κρισίμου τῶν περιστάσεων, ἐν αἷς διατελεῖ ἡ Πατρίς. Τοῦτο μένει εἰς τὴν κρίσιν τῆς Βουλῆς. Ἡ κυβέρνησις ἐπιμένει μόνον εἰς τὴν ταχύτητα, ἣν, ὡς εἶπεν, θεωρεῖ ἀναπόφευκτον καὶ συνιστᾷ ὑμῖν. Ἡ τύπωσις τοιούτου νομοσχεδίου εἶναι ἀσυμβίβαστος μὲ τὸ κατεπεῖγον τῆς ἐπιψηφίσεως αὐτοῦ. Πιστεύω, ὅτι οὐδαμῶς ἡ Βουλὴ θὰ ἐπηρεασθῇ ἀπὸ διατυπώσεις ὅλως ἐπουσιώδεις καὶ περιττάς. Αἱ περιστάσεις εἶναι πασίγνωστοι· δὲν ἔχομεν ἀνάγκην τώρα νὰ τὰς ἐξετάσωμεν, καὶ εἶναι τόσον καταληπταί, ὥστε πλέον ὁμολογῶ, ὅτι εἶναι καὶ ἡ σκέψις περὶ τούτου ἄσκοπος.

§117Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Προβλέπει αὐτὸ καὶ ὁ κανονισμός.

§118ΠΡΩΘΥΠΟΥΡΓΟΣ. Παρακαλῶ λοιπὸν τὴν Βουλὴν νὰ τὸ κηρύξῃ κατεπεῖγον, νὰ λείψῃ ἡ τύπωσις καὶ πᾶσα βραδύτης, διότι αἰσθάνεται, πιστεύω, ἡ Βουλὴ τὴν εὐθύνην, τὴν ὁποίαν ἀπέναντι τοῦ ἔθνους καὶ ἡ κυβέρνησις καὶ ὅλοι μας ἔχομεν.

§119ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα. Ὁ κ. Δεληγεώργης ἀναβαίνει τὸ βῆμα.

§120ΤΙΝΕΣ. Κύριε πρόεδρε, νὰ καθήσουν κάτω οἱ βουλευταί.

§121ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ. Κύριε πρόεδρε, νὰ ἐξέλθουν τῆς αἰθούσης ὅλοι οἱ μὴ βουλευταί. Κατήντησε καφενεῖον.

§122ΕΠ. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ὅταν κατὰ πρῶτον, κύριοι, ὁ ἀξιότιμος πρωθυπουργὸς κατέβη τοῦ βήματος καὶ ἐζήτησα νὰ ἀνέλθω, εἶχον τὴν ἰδέαν νὰ περιορισθῶ εἰς ἓν καὶ μόνον πρᾶγμα, νὰ εἰδοποιήσω τὴν κυβέρνησιν ὅτι, πρὶν παραχωρήσωμεν τὰ παρ’ αὐτῆς ζητούμενα, ὑπάρχει ἀνάγκη τῶν ἐξηγήσεων, καὶ ἐσκόπουν νὰ παρακαλέσω τὴν κυβέρνησιν νὰ κανονίσῃ αὐτὴ ἡ ἰδία τὸν τρόπον, καθ’ ὃν εἰς τὰς ἐξηγήσεις ταύτας ἤθελε προβῆ, δηλονότι πότε αἱ ἐξηγήσεις νὰ δοθῶσι καὶ ἐὰν ἐν δημοσίᾳ ἢ ἐν μυστικῇ συνεδριάσει, ὅπερ ἐπιτρέπει ὁ κανονισμός· διότι ἐφρόνουν καὶ φρονῶ, ὅτι αἱ περιστάσεις, αἱ τόσον ἔκτακτοι, ὅσον πράγματι εἶναι αἱ σημεριναὶ καὶ ὡς ὁ ἀξιότιμος πρωθυπουργὸς περιέγραψεν αὐτὰς, ἀπαιτοῦσιν ἀναμφισβητήτως ἐξηγήσεις μεταξὺ τοῦ νομοθετικοῦ σώματος καὶ τῆς κυβερνήσεως· διότι οὐδόλως εἶμαι τῆς γνώμης τοῦ κ. πρωθυπουργοῦ, ὅστις ἴσως καὶ δὲν τὸ φρονεῖ, ἀλλὰ τὸ εἶπεν ἐν παρόδῳ....

§123ΠΡΩΘΥΠΟΥΡΓΟΣ. Ὄχι, ὄχι, τὸ φρονῶ.

§124ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ὅτι πρόκειται περὶ εὐθύνης τῆς ἐκτελεστικῆς μόνον ἐξουσίας. Ὅταν πρόκειται, καθὼς ἀνέφερεν ὁ ἀξιότιμος πρωθυπουργός, περὶ τῶν σπουδαιοτέρων καὶ τιμαλφεστέρων δικαιωμάτων, ὅταν πρόκειται περὶ τῆς ἀνεξαρτησίας, ὅταν πρόκειται περὶ τῆς τιμῆς τοῦ ἔθνους, ἕκαστος ἐννοεῖ ποῦ καθεδρεύει ἡ εὐθύνη. Διὰ τοῦτο δὲν νομίζω, ὅτι ἡ ἐπαναληπτικὴ ὁμιλία τοῦ ἀξιοτίμου πρωθυπουργοῦ, καθ’ ἣν πρέπει νὰ γίνῃ δεκτὴ ἄνευ οὐδεμιᾶς ἀντιῤῥήσεως ἀπὸ τὸ σῶμα ἡ πρότασις περὶ ἐκτάκτων μέτρων, εἶναι ὀρθὴ, διότι πρέπει κατὰ τὴν ἐμὴν γνώμην κανεὶς τύπος νὰ μὴ παραβιασθῇ. Καὶ τοῦτο μὲν δὲν τὸ ἐπρότεινεν ὁ ἀξιότιμος πρωθυπουργὸς ῥητῶς, τὸ ἄφησεν ὅλως εἰς τὴν κρίσιν σας· ἀλλ’ ἐγὼ δὲν νομίζω, ὅτι ὁ τύπος πρέπει νὰ παραβιασθῇ, δὲν νομίζω, ὅτι μὲ ταχύτητα μὴ ἐπιτρεπομένην ἀπὸ τοὺς νόμους ἀπαιτεῖται νὰ παραχωρήσωμεν τὰ μέσα, περὶ ὧν πρόκειται. Καὶ ὅτι μὲν θὰ δώσωμεν πᾶσαν συνδρομὴν εἰς τὴν κυβέρνησιν, τοῦτο δὲν εἶναι ζήτημα, τὸ ὁποῖον ἐπιδέχεται συζητήσεις, οὔτε εἶναι ἀνάγκη νὰ ἐπικαλεσθῇ ἡ κυβέρνησις τὸν πατριωτισμόν μας, διότι ἤθελε μᾶς προσβάλει· πολὺ δὲ πρὶν τὰ πράγματα φθάσουν εἰς τὸ σημεῖον, εἰς τὸ ὁποῖον ἔφθασαν, καὶ πολὺ πρὶν ἢ ἡ κυβέρνησις μᾶς ὑποβάλῃ μέτρα καὶ μᾶς καταστήσῃ εἰς θέσιν νὰ γνωρίζωμεν τί ζητεῖ παρ’ ἡμῶν, ἡμεῖς ἐπρολάβομεν καὶ πάντες εἴπομεν πρὸς αὐτὴν δημοσίᾳ καὶ ἐπαναληπτικῶς, ὅτι θὰ τύχῃ ὅλης τῆς συνδρομῆς, συνδρομῆς ἀδελφικῆς, τῆς συνδρομῆς ἐκείνης, τὴν ὁποίαν ὀφείλουν οἱ ἀντιπρόσωποι ἑνὸς ἔθνους ἐν ὥρᾳ κινδύνων νὰ παραχωρήσουν εἰς τὴν ἐξουσίαν, ἥτις προΐσταται καὶ διευθύνει αὐτό. Ἐὰν δὲ ἀποκρούω τὴν πρότασιν περὶ κατεσπευσμένων καὶ παρὰ τοὺς νόμους συζητήσεων, δὲν τὸ κάμνω δι’ ἄλλον λόγον, παρὰ διότι εἰς τοῦτο βλέπω ἕνα κίνδυνον· διότι ὅσον πλέον ἐπικίνδυνοι εἶναι αἱ περιστάσεις, τόσον ἐμβριθέστερον καὶ προσεκτικώτερον πρέπει νὰ προβῶμεν κατ’ αὐτῶν. Εἶναι δὲ ἀνάξιον καὶ πολιτισμένης κυβερνήσεως καὶ πολιτισμένου κοινοβουλίου, νὰ νομίζῃ, ὅτι ἀρκεῖ ἡ παραχώρησις τῶν μέσων εἰς μίαν κυβέρνησιν, διὰ νὰ φθάσῃ τὸ ἔθνος εἰς ἕνα ἔντιμον σκοπὸν καὶ εἰς ἓν σωτήριον τέλος. Πολλὰ ἄλλα ἀπαιτοῦνται, τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ συμβαδίσουν, καὶ ἄνευ αὐτῶν οὔτε τὰ χρήματα ὠφελοῦν, οὔτε οἱ στρατοί. Μόνον εἰς τοὺς λαοὺς καὶ εἰς τὰ ἔθνη, τὰ ὁποῖα ζῶσιν ὡς βάρβαρα, μόνον ἐκεῖ ὅλαι αἱ ἔριδες καὶ ὅλαι αἱ διαφοραὶ διαλύονται διὰ τῆς ὑλικῆς δυνάμεως. Ἀλλ’ εἰς λαούς, οἱ ὁποῖοι κατοικοῦν ἐν τῷ μέσῳ τοῦ πεπολιτισμένου κόσμου, αἱ ὑλικαὶ δυνάμεις εἶναι μὲν ἀναγκαῖαι καὶ ἀναπόφευκτοι, ἀλλὰ πρὸς ὑποστήριξιν ὑποθέσεων ὀρθῶν, δικαιωμάτων ἀναμφισβητήτων καὶ μετὰ τρόπου διεξαγωγῆς ἐπιτυχοῦς. Τὸ σύστημα, κύριοι, τῆς μεγάλης σπουδῆς, αὐτὸ τὸ ὑπὲρ τοὺς νόμους κατεσπευσμένον, ἤθελε μεταβάλει τὸ κοινοβούλιον εἰς ἁπλῆν μηχανὴν, καὶ χωρὶς ἐν τοῖς νόμοις νὰ ᾖναι κατηργημέναι αἱ συνταγματικαὶ ἐλευθερίαι, τοῦτο πράγματι ἤθελεν ὑπάρχει, ὅταν καθιερωθῇ ὅτι τὸ κοινοβούλιον εἰς τὰς ἐκτάκτους περιστάσεις εἰς οὐδὲν χρησιμεύει. Ὀλίγη εἶναι ἡ σημασία, κύριοι, τῶν συνταγματικῶν ἐλευθεριῶν, ὅταν αὗται δὲν ᾖναι χρήσιμοι εἰμὴ μόνον εἰς τὰς τακτικὰς περιστάσεις. Ἐξ ἐναντίας φρονῶ, καὶ πρὸ ἡμερῶν τὸ εἶπον, ὅτι τὸ Κοινοβούλιον θὰ δώσῃ τὴν μεγαλειτέραν ἰσχὺν εἰς τὴν κυβέρνησιν, καὶ ἂς ᾖναι βεβαία ἡ κυβέρνησις, ὅτι, ἐὰν δὲν εἶχε τὸ πολίτευμα, ὑπὸ τὸ ὁποῖον κυβερνώμεθα τὴν σήμερον, οὔτε τὸ ἑκατοστὸν τῆς δυνάμεως, τὴν ὁποίαν δύναται νὰ διαθέσῃ τῇ συνδρομῇ μας, ἤθελε δυνηθῆ νὰ διαθέσῃ μόνη καὶ ἄνευ ἡμῶν. Πρέπει διὰ τοῦτο, κύριοι, νὰ μᾶς συμβουλευθῇ ἀληθῶς εἰς τὰ μέτρα, εἰς τὴν πορείαν καὶ εἰς τὴν πολιτικὴν, τὴν ὁποίαν θ’ ἀκολουθήσῃ, ὄχι μόνον νὰ λάβῃ τὴν ψῆφόν μας. Ἡ ψῆφός μας πρέπει νὰ ᾖναι ἀπόῤῥοια μιᾶς σκέψεως· ἐπ’ αὐτῆς τῆς τραπέζης πρέπει νὰ θέσωμεν τὰ ὑπὸ συζήτησιν ζητήματα, νὰ μᾶς φωτίσῃ ἡ κυβέρνησις, νὰ τὴν φωτίσωμεν καὶ ἡμεῖς καὶ νὰ ἐξέλθῃ τὸ καλλίτερον σχέδιον καὶ ἡ καλλιτέρα ἀπόφασις πρὸς σωτηρίαν τοῦ τόπου. Ἐὰν πρόκειται νὰ ἐκπληρώσωμεν ἕνα ἁπλοῦν τύπον, κύριοι, ἐὰν πρόκειται νὰ δώσωμεν μόνον μίαν ψῆφον, χωρὶς νὰ γίνῃ ὅ,τι προεῖπον, ὄχι μόνον φοβοῦμαι, ὅτι τὰ πράγματα κακῶς ἠδύναντο νὰ διευθυνθῶσιν, ἀλλὰ δὲν τολμῶ νὰ τὸ δεχθῶ, διότι αὐτὸ τὸ ἔθνος, ἐπὶ τοσοῦτον χρόνον πολλάκις σκεφθὲν τὸ ζήτημα περὶ τῶν θεσμῶν του καὶ ἐπιμόνως ἐπιμεῖναν εἰς τὸ σύστημα τὸ ὑπάρχον, γνωρίζει κάλλιον παντὸς ἄλλου, εἰς τί συνίσταται ἡ δύναμίς του καὶ τίνι τρόπῳ δύνανται νὰ διεξαχθῶσιν ἐπιτυχῶς αἱ ὑποθέσεις του. Ἀλλὰ παρὰ τοὺς λόγους τούτους, κύριοι, δὲν νομίζω, ὅτι εἶναι δικαιολογημένη ἡ σπουδὴ τῆς κυβερνήσεως, ἡ ὑπέρμετρος σπουδὴ ἐννοῶ, διότι, ἐὰν δὲν ἀπατῶμαι, ὑπὲρ τὰς 10 ἡμέρας διατελοῦμεν εἰς μίαν κατάστασιν, ἡ ὁποία περιέχει ὅλους τοὺς κινδύνους, οἵτινες ὑπάρχουν καὶ τὴν σήμερον· τὰ δὲ νομοσχέδια, τὰ ὁποῖα παρουσίασεν ὁ ἀξιότιμος πρωθυπουργὸς, εἶναι τόσον ἁπλᾶ, ὥστε μοὶ φαίνεται, ὅτι ἤρκει μιᾶς ὥρας σκέψις τοῦ ὑπουργικοῦ συμβουλίου διὰ νὰ τὰ καταρτίσῃ. Εὔχομαι, τοῦτο, κύριοι, νὰ μὴ φέρῃ κἀμμίαν βλάβην, καὶ ἐπιθυμῶ νὰ πιστεύω, ὅτι ἡ κυβέρνησις μὲ καλὴν πίστιν ἐβράδυνε νὰ τὰ παρουσιάσῃ, ἡ δὲ καλή της πίστις αὕτη δὲν ἠμπορεῖ νὰ στηρίζηται, εἰμὴ εἰς τοῦτον καὶ μόνον τὸν λόγον, ὅτι ἔβλεπεν ἐνώπιόν της καιρόν. Ἐὰν μάλιστα θελήσωμεν ν’ ἀνέλθωμεν ὀλίγον πρὶν, θέλομεν ἴδει, ὅτι ἡ κυβέρνησις πολὺ πρὸ τῶν 10 τούτων ἡμερῶν εἶχε καιρὸν νὰ παρασκευάσῃ τινὰ ἀναπόφευκτα μέτρα, ἀφοῦ ἔβλεπεν, ὅτι ἡ πολιτική της ἠδύνατο νὰ φέρῃ εἰς τοῦτο τὸ σημεῖον. Ἤρκει μόνον νὰ τὴν ἐνθυμίσω, ὅτι διεχειρίσθη 8 ἑκατομμύρια ἐκτάκτων φόρων, καὶ 4–5 ἑκατομμύρια ἐκτάκτων πόρων, ἤτοι δανείων. Λίαν εὐχαριστημένος θὰ ἤμην, κύριοι, ἐὰν τὰ 13 ταῦτα ἑκατομμύρια ἦσαν μεταβεβλημένα εἰς παρασκευάς. Ἀλλ’ ὁπωσδήποτε οὔτε κατακρίσεων καιρὸς εἶναι, οὔτε τὴν διάθεσιν τῆς κατακρίσεως ἔχω. Διαβεβαιῶ τὴν κυβέρνησιν, καὶ λαμβάνω τὴν τόλμην ταύτην ἐκ μέρους ὅλων τῶν μελῶν τῆς ἀντιπολιτεύσεως, διότι πάντες τὸ εἶπον εἰς διαφόρους παρελθούσας συνεδριάσεις...

§125ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα!

§126ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Διαβεβαιῶ τὴν κυβέρνησιν, ὅτι θέλει τύχει ἀπείρου συνδρομῆς, ἀδελφικῆς συνδρομῆς.

§127ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα!

§128ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἀλλὰ τὸ κοινοβούλιον πρέπει νὰ ἐκτελέσῃ τὸ καθῆκόν του πλῆρες, πρέπει νὰ διεκδικήσῃ αὐτὴν τὴν τιμὴν, ὅτι δὲν κεῖται ὡς ἁπλοῦς θεσμὸς ἐκ παραδόσεως καὶ ἱστορίας, ἀλλ’ ὅτι ὑπάρχει πεποίθησις, ὅτι ὁ θεσμὸς οὗτος δύναται εἰς ἐκτάκτους περιστάσεις νὰ συντρέξῃ τὴν πατρίδα καὶ νὰ τὴν σώσῃ. (Εὖγε, εὖγε! Χειροκροτήματα ἐκ τοῦ ἀκροατηρίου).

§129ΖΕΡΒΑΣ. Εὐχαριστῶ τὸν προλαλήσαντα διὰ τὰ πατριωτικὰ αἰσθήματα, τὰ ὁποῖα ἐξέφρασεν ὑπὲρ τῶν περιστάσεων, ἐν αἷς διατελοῦμεν. Ὡμολόγησεν ὁ προλαλήσας τὴν μεγάλην ἀνάγκην, εἰς ἣν εὑρισκόμεθα, καὶ ὅτι ὀφείλομεν νὰ δώσωμεν πᾶσαν συνδρομὴν ὑπὲρ τῆς ἐθνικῆς σωτηρίας, ἀλλὰ τὸ κατεπεῖγον δὲν ἐθεώρησεν ὅτι ὑπάρχει καὶ ἐζήτησε νὰ καθυποβληθῶσι τὰ πάντα ὑπὸ τύπους. Τί συζητήσεις; Μάθετε, κύριοι, ἀπὸ τῆς στιγμῆς ταύτης ὅτι τὸ ἥμυσι τοῦ ἔθνους εἶναι εἰς πόλεμον (θόρυβος)· οὐδεὶς ἀγνοεῖ τὴν διακοπὴν τῶν σχέσεων, ὁ Σουλτάνος ἀπειλεῖ ἐντὸς 15 ἡμερῶν ν’ ἀποπέμψῃ τοὺς Ἕλληνας ἀπὸ τὴν ἐπικράτειάν του. Μετὰ 15 ἡμέρας ἀναγκάζονται πάντες οἱ Ἕλληνες οἱ ἐν Τουρκίᾳ νὰ ἐπανακάμψωσιν εἰς τὰ ἑστίας αὐτῶν. Τοῦτο, κύριοι, δι’ ὅλους τοὺς ναύτας εἶναι πόλεμος καὶ πόλεμος φρικτός. Τὰ δυνατώτερα φρούρια τοῦ κόσμου ἀντέχουν κατὰ τοῦ τρομερωτέρου πυρὸς, κατὰ τῆς πείνης ὅμως οὐδέποτε ἀντέχουν. Μάθετε ὅτι ἡ διακοπὴ τῶν σχέσεων θὰ θέσῃ ἐπέκεινα τῶν 50 χιλιάδων οἰκογενειῶν εἰς ἀχρηστίαν, αὗται δὲ ἀποζῶσαι πρὶν μόνον μὲ τὸν ἐπιούσιον ἄρτον, ὅλοι εἶναι ναῦται. Σᾶς λέγω καὶ πάλιν, ὅτι τὸ ἥμισυ τοῦ ἔθνους εὑρίσκεται ἐν πολέμῳ· ὁ γεωργὸς θὰ σπείρῃ, θὰ θερίσῃ, θὰ συλλέξῃ τοὺς καρποὺς, ὁ ναύτης ὅμως εἶναι εἰς πόλεμον· εἶναι ἀνάγκη καὶ ἀνάγκη κατεπείγουσα νὰ ἠμπορέσωμεν νὰ ἐξέλθωμεν ἀπ’ αὐτὴν τὴν κατάστασιν, ἢ νὰ ἱκανοποιηθῶμεν σύμφωνα μὲ τὴν τιμὴν τοῦ ἔθνους, ἢ νὰ ἐπιτεθῶμεν ὅπως καὶ τὸ φρόνημα καὶ ἡ ἀξιοπρέπεια καὶ τὸ ἐθνικὸν συμφέρον ἀπαιτεῖ· τούτου τεθέντος, ὑπάρχει σήμερον τὸ κατεπεῖγον. Ἐρχόμεθα ἀφ’ ἑνὸς νὰ εἴπωμεν ὅτι εἴμεθα ἕτοιμοι νὰ συντρέξωμεν καὶ εἰς πῦρ καὶ εἰς θάνατον ὑπὲρ τῆς πατρίδος, καὶ ἐν τούτοις λέγομεν ὅτι δὲν εἶναι κατεπεῖγον· ἀντιφάσκομεν εἰς ἑαυτοὺς καὶ διὰ πλαγίων μέσων ζητοῦμεν ν’ ἀποφύγωμεν ὅ,τι εἶναι δυνατὸν νὰ φέρῃ τὸ ἔθνος εἰς τὴν σωτηρίαν του. Δὲν ἐκτείνομαι περισσότερον, διότι εἶναι γνωστὰ εἰς τὸ Πανελλήνιον τὰ σημερινὰ πράγματα τῆς πατρίδος, εἶναι κατεπείγοντα καὶ δὲν πρέπει νὰ ζητῶμεν ἀναβολὰς (θόρυβος). Διὰ τοῦτο ὑποστηρίζω τὸ κατεπεῖγον καὶ ἐπιμένω ν’ ἀναγνωσθῇ σήμερον τὸ νομοσχέδιον διὰ πρώτην φοράν.

§130Θ. ΖΑΪΜΗΣ. Κύριοι, ἐπίστευα, ὅτι ἡ σιωπὴ τῆς Κυβερνήσεως μετὰ τὴν σπουδαίαν ὁμιλίαν τοῦ κυρίου Δεληγεώργη, ἤθελεν εἶσθαι ἀποδοχὴ τῆς προτάσεως, τὴν ὁποίαν ὁ ἔντιμος βουλευτὴς ἔκαμεν, ἀλλὰ βλέπω εἰς τὴν συμπολίτευσιν, ὅτι ἰδέα τοιαύτη δὲν ὑπάρχει, καὶ ὅτι θέλουν σήμερον νὰ γίνῃ κατεπειγόντως ἡ ἁ. ἀνάγνωσις τοῦ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον πρὸ ὀλίγου ὑπέβαλεν ὁ κύριος Πρόεδρος τοῦ ὑπουργικοῦ συμβουλίου. Εἶναι περιττὸν, κύριοι, νὰ εἴπω τι περὶ τῆς συνδρομῆς, τὴν ὁποίαν ἡ Βουλὴ προτίθεται νὰ χορηγήσῃ κατὰ τὰς σπουδαίας ταύτας καὶ κρισίμους περιστάσεις εἰς τὴν Κυβέρνησιν, διότι ἡ Κυβέρνησις ἔχει ἤδη τὴν ἀπόδειξιν τούτου εἰς τὴν διαγωγὴν τῆς Βουλῆς. Ἐντὸς 5 ἢ 6 ὡρῶν ἐπεψηφίσθη εἷς προϋπολογισμὸς τακτικὸς ἐκ 34,000,000. Οὐδεμία λοιπὸν ἀμφιβολία ὑπάρχει, ὅτι ὁλόκληρος ἡ Βουλὴ, συμπολίτευσις καὶ ἀντιπολίτευσις, εἶναι πρόθυμος νὰ χορηγήσῃ πᾶσαν συνδρομὴν εἰς τὴν Κυβέρνησιν.

§131ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§132ΖΑΪΜΗΣ. Ἀλλ’ ἡ Βουλὴ δύναται, ἄνευ οὐδεμιᾶς ἐρεύνης καὶ γνώσεως τῶν περιστάσεων, εἰς τὰς ὁποίας εὑρίσκεται ἡ πατρὶς, εἰς τὰ τυφλὰ, οὕτως εἰπεῖν, νὰ δώσῃ τὴν συνδρομήν της αὐτήν; Ὀφείλει ἡ Βουλὴ εἰς τὰ τυφλὰ ν’ ἀποδεχθῇ ὅ,τι ἡ Κυβέρνησις προτείνει; Ἂν, κύριοι, εἰς ἄλλην ἐποχὴν τὸ πίστευε καὶ μὴ ἐρεύνα ἠδύνατο νὰ ᾖναι δόγμα κόμματος πολιτικοῦ, σήμερον τοιοῦτον δόγμα δὲν δυνάμεθα ν’ ἀκολουθήσωμεν· πρέπει νὰ ἀκολουθήσωμεν τὸ ἀντίθετον δόγμα, ἐρευνᾶτε καὶ πιστεύετε. Τὸ κοινοβούλιον λοιπὸν, ἵνα χορηγήσῃ ὅλην αὑτοῦ τὴν συνδρομὴν, τὴν ὁποίαν εἶναι πρόθυμον νὰ παράσχῃ εἰς τὴν Κυβέρνησιν, πρέπει νὰ λάβῃ, ὡς εἶπεν ὁ κ. Δεληγεώργης, πληροφορίας τινὰς, νὰ ζητήσῃ παρὰ τῆς Κυβερνήσεως ἐξηγήσεις τινάς, αἱ ὁποῖαι θέλουν ποδηγετήσει τὴν Βουλὴν εἰς πορείαν σύμφωνον καὶ μὲ τὴν φιλοτιμίαν τοῦ ἔθνους καὶ μὲ τὸ συμφέρον τοῦ τόπου. Γνωρίζετε τὶ ὑμεῖς ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως; Ἴσως ἡ συμπολίτευσις εἶναι εἰς θέσιν νὰ γνωρίζῃ. Ἡμεῖς ὅμως ὡς ἀντιπολίτευσις δὲν γνωρίζομεν τί.

§133ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ (ἐκ δεξιῶν). Μάλιστα, τίποτε.

§134ΖΑΪΜΗΣ. Οὐδὲν γνωρίζομεν. Δὲν θέλω νὰ ἔλθω εἰς τὸ παρελθόν. Μάλιστα ὡς πρὸς τὸ παρελθὸν εἶμαι εἷς τῶν ἀντιπολιτευομένων, ὅστις οὐδέποτε ἠθέλησα νὰ προσβάλω τὴν Κυβέρνησιν διὰ τὴν διαγωγήν της ὡς πρὸς τὴν κρητικὴν ἐπανάστασιν. Ἐξ ἐναντίας, κύριοι, ἀπεδέχθην πάντοτε ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἐνεργεῖ σύμφωνα μὲ τὸ συμφέρον τοῦ ἔθνους. Ἀλλὰ, κύριοι, καὶ ἡ πολιτικὴ ἀκόμη τῆς Κυβερνήσεως πρέπει νὰ ὑποχρεώσῃ τὴν Βουλὴν νὰ ζητήσῃ πληροφορίας τινάς. Τὸ ὑπουργεῖον ἐγεννήθη ἐντὸς πολιτικῆς εἰρηνικῆς καὶ μετ’ ὀλίγον, ὡς πρὸ δύω μηνῶν ἀνήγγειλεν ἀπὸ τοῦ βήματος ἡ Κυβέρνησις, ἤλλαξε πολιτικήν. Γνωρίζετε ὑμεῖς τὴν φάσιν αὐτῆς τῆς πολιτικῆς τῆς Κυβερνήσεως; Οὐδὲν περὶ τούτου γνωρίζομεν. Γνωρίζομεν ὅμως, ὅτι ἡ Κυβέρνησις κατέληξεν εἰς τὸ σημεῖον αὐτὸ χωρὶς καὶ ἡ ἰδία νὰ τὸ γνωρίζῃ. Ἀλλ’ ἀφίνω τὸ παρελθόν· δὲν θέλω νὰ τὸ ἐξετάσω· δὲν εἶναι καιρὸς, ὡς εἶπε καὶ ὁ κύριος Δεληγεώργης, κατακρίσεων, οὐδ’ ἐγὼ, κύριοι, ἔχω διάθεσιν πρὸς ταύτας, ἀφοῦ ἐν καιρῷ εἰρήνης καὶ ὁμαλῶν περιστάσεων οὐδέποτε κατέκρινα τὴν Κυβέρνησιν διὰ τὴν διαγωγήν της ὡς πρὸς τὴν Κρήτην. Ἀφίνω, λέγω, τὸ παρελθόν· ἀλλὰ, κύριοι, σήμερον σᾶς λέγουν, δόσατέ μας ὅ,τι σᾶς ζητοῦμεν. Δὲν ἀρνούμεθα νὰ σᾶς δώσωμεν ὅ,τι θέλετε· ἀλλὰ πρὶν σᾶς δώσωμεν ἐπὶ τούτων τὴν ψῆφόν μας, πρέπει αὕτη νὰ ᾖναι ἀπόῤῥοια καθαρᾶς γνώσεως τῶν πραγμάτων· τοιαύτην δὲ ἤδη δὲν ἔχομεν. Τοὐλάχιστον εἰς τὴν ἀντιπολίτευσιν δὲν ἐδόθη οὐδεμία ἐξήγησις· πιθανὸν εἰς τοὺς φίλους σας νὰ ἐδώκατε. Εἶναι ἀνάγκη λοιπὸν, κύριοι ὑπουργοὶ, πρὶν σᾶς χορηγήσωμεν τὴν συνδρομὴν, τὴν ὁποίαν εἴμεθα ἑτοιμότατοι νὰ σᾶς παράσχωμεν, νὰ μᾶς δώσητε πληροφορίας τινάς. Θέλετε νὰ μᾶς δώσητε ταύτας ἐν μυστικῇ συνεδριάσει; τὸ ἀποδεχόμεθα. Δὲν θέλετε; ἀφίνομεν εἰς τὸ ὑπουργεῖον νὰ εὕρῃ τὸν τρόπον, διὰ τοῦ ὁποίου δύναται νὰ συνεννοηθῇ μεθ’ ἡμῶν. Ἀλλ’ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἔχομεν δικαίωμα νὰ ἀπαιτήσωμεν εἶναι, ὅτι δὲν δυνάμεθα τυφλὰ νὰ σᾶς ἀκολουθήσωμεν καὶ νὰ σᾶς χορηγήσωμεν ὅ,τι μᾶς ζητεῖτε, χωρὶς νὰ ἔχωμεν ἐπίγνωσιν τῆς καταστάσεώς μας καὶ τῆς θέσεώς μας. Διὰ τοῦτο ὑποστηρίζω, ὅτι σήμερον καλὸν εἶναι νὰ μὴ γίνῃ ἡ πρώτη ἀνάγνωσις, ἐπαναλαμβάνω δὲ, ὅτι πρέπει ἡ Κυβέρνησις νὰ δώσῃ καὶ ὅλας τὰς αἰτηθησομένας πληροφορίας. Ἀφίνομεν δὲ εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ προτείνῃ τὸν τρόπον τὸν ὁποῖον θέλει, εἴτε ἐν μυστικῇ συνεδριάσει εἴτε ἄλλως πως.

§135ΣΩΤ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Κύριοι, ἐγὼ νομίζω, ὅτι τὸ ζήτημα ἀπὸ ζήτημα τάξεως, ὡς ἐτέθη ὑπὸ τοῦ πρωθυπουργοῦ, ἔλαβεν ἄλλην διάστασιν. Κύριοι, ἐζητήθη ἀπὸ τὴν Βουλὴν νὰ θεωρήσῃ ὡς πρώτην ἀνάγνωσιν ἢ νὰ διατάξῃ τὴν ἀνάγνωσιν τοῦ νομοσχεδίου καὶ νὰ θεωρήσῃ αὐτὴν ὡς πρώτην συζήτησιν, ἵνα εἴπω κατὰ τὰς λέξεις τοῦ κανονισμοῦ, καὶ ἀκολούθως φυσικῷ τῷ λόγῳ νὰ γίνῃ ἡ τύπωσις, ἡ διανομὴ καὶ ἔλθωμεν εἰς τὰς δύω ἄλλας ἀναγνώσεις καὶ συζητήσεις κατὰ τὸν κανονισμόν. Κύριοι, οὐδεὶς ἀγνοεῖ, ὅτι αὐτὴ εἶναι ἡ τάξις τοῦ κανονισμοῦ, διότι ὁ κανονισμὸς ἀληθῶς λέγει, ὁσάκις ὑποβάλλεται μία πρότασις νὰ ὑποκύπτῃ εἴς τινας διατυπώσεις· δὲν ἀμφιβάλλετε ὅμως, ἔχοντες μάλιστα ὑπ’ ὄψιν ὅσοι ἐξ ὑμῶν ἐτύχατε εἰς τὰς παρελθούσας περιόδους, δὲν ἀμφιβάλλετε, ὅτι αἱ διατάξεις αὐτοῦ εἰς πολλὰ μικροτέρας περιστάσεις, ὀλιγώτερον σοβαρὰς, καὶ εἰς ἀκόμη πολὺ μικρότερα ποσὰ, ἡ διάταξις αὐτὴ ἐθεωρήθη ἀναγκαῖον νὰ παραβιασθῇ. Ὅπως δὲ ἐξηγήσω εἰς ὑμᾶς τὴν ἀλήθειαν ταύτην, ἐπικαλοῦμαι τὴν μαρτυρίαν τοῦ κ. Σωτηροπούλου καὶ κ. Κεχαγιᾶ, ὑπουργῶν τότε, ὅτι καθ’ ἣν ἐποχὴν ὁ τότε ὑπουργὸς Βότσαρης, ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, ἐζήτησε νὰ ἐπιψηφισθῇ 1 ἑκατομμύριον δραχμῶν διὰ πολεμικὰς παρασκευὰς, ἡ Βουλὴ ὁμοφώνως παρεδέχθη νὰ θεωρηθῇ ὡς πρώτη συζήτησις ἡ ἐπὶ τῇ αὐτῇ στιγμῇ ἀνάγνωσις τοῦ νομοσχεδίου τούτου. Τὸ κατ’ ἐμὲ φρονῶ, ὅτι καὶ ὁ σκοπὸς τῆς Κυβερνήσεως δύναται νὰ ἐπιτευχθῇ καὶ ὁ σκοπὸς τῆς ἀντιπολιτεύσεως ἐπίσης· διότι, ἐὰν αἱ περιστάσεις τοῦ ἔθνους ᾖναι τοιαῦται, ὥστε ἡ ταχύτης δύναται νὰ θεωρηθῇ ἐπίσης συνδρομὴ εἰς τὴν κυβέρνησιν, τὴν ταχύτητα δὲν δυνάμεθα νὰ παραλείψωμεν. Ἂν δὲ ᾖναι ἀνάγκη νὰ δοθῶσιν ἐξηγήσεις καὶ πληροφορίαι, καθὼς εἶπεν ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς Μεσολογγίου κ. Δεληγεώργης, καὶ ὁ συνάδελφος κ. Ζαΐμης, κατὰ τὴν ἑπομένην ζήτησιν νομίζω ὅτι ὁ καιρὸς εἶναι ἀρκετὸς καὶ κατάλληλος νὰ συζητηθῶσιν ὅσαι πληροφορίαι ἤθελον κριθῆ ἐπὶ τούτῳ ἀναγκαῖαι· διότι, καθὼς γνωρίζετε, εἰς δύω ἑπομένας ἡμέρας θὰ συζητηθῇ καὶ θὰ ψηφισθῇ ὁ νόμος, καὶ ὑπάρχει καιρὸς ἑξήκοντα ὡρῶν ἀπὸ τῆς στιγμῆς ταύτης. Κύριοι βουλευταὶ, οὐδεὶς ἀμφιβάλλει, ὅτι εἰς τὴν κρίσιμον τῆς πατρίδος περίστασιν πάντες θὰ σπεύσωσι διὰ τὴν ὑπηρεσίαν τῆς πατρίδος· οὐδεὶς ἀμφιβάλλει οὔτε ἐπὶ στιγμὴν, ὅτι οἱ παρακαθήμενοι εἰς τὴν ἕδραν τῆς ἀντιπολιτεύσεως ἄξιοι καὶ σπουδαῖοι ἄνδρες ἤθελον ποτὲ διστάσει νὰ χορηγήσωσιν εἰς τὴν κυβέρνησιν τῆς πατρίδος ὁλόκληρον καὶ πλήρη τὴν συνδρομήν των ἐν τῷ παρόντι κινδύνῳ. Ἀλλὰ, κύριοι βουλευταὶ, πρέπει νὰ εἴπω ὅτι τινὰ πράγματα ἄδικα ἐῤῥίφθησαν ἐνταῦθα. Ὁ ἀξιότιμος κύριος Ζαΐμης δὲν ἐδίστασε νὰ εἴπῃ, ὅτι, ἂν οἱ φίλοι τῆς κυβερνήσεως γνωρίζωσιν ἰδιαιτέρως τι, ἡμεῖς ὡς ἀντιπολίτευσις δὲν τὸ γνωρίζομεν. Ποτὲ, κύριοι, δὲν εἶναι δυνατὸν σπουδαῖα καὶ γενικὰ πράγματα νὰ μένωσι μυστικά. Ἡ κυβέρνησις, φρονῶ, κύριοι, ὅτι ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου παρέστησε τὴν κατάστασιν τῶν σχέσεων μεταξὺ Ἑλλάδος καὶ Τουρκίας. Ἡ κυβέρνησις καὶ πρὸ ὀλίγου σᾶς εἶπεν, ὅτι οἱ πρέσβεις ἀμφοτέρων τῶν κρατῶν ἀνεκλήθησαν, καὶ πάντες γνωρίζετε, ὅτι οἱ λιμένες τῆς Τουρκίας κλείονται εἰς τὴν ἑλληνικὴν σημαίαν ἐντὸς 15 ἡμερῶν, ὅτι οἱ ὑπήκοοι Ἕλληνες ἀποβάλλονται. Ὅταν λοιπὸν ὅλοι γνωρίζετε τὴν κατάστασιν, εἰς τὴν ὁποίαν τὸ ἔθνος εὑρίσκεται, καὶ δύνασθε νὰ ἐκτιμήσητε τὰς περιστάσεις ταύτας, βεβαίως ἠμπορεῖτε νὰ εἴπητε ἂν ᾖναι κατεπεῖγον τὸ νομοσχέδιον ἢ ὄχι καὶ ἂν ὁ χρόνος δὲν ἔχῃ καμμίαν σχέσιν μὲ τὰς περιστάσεις ταύτας. Δὲν εἶμαι, κύριοι, ἐναντίος εἰς τὴν ἐξάσκησιν τῶν δικαιωμάτων καὶ ἑνὸς ἑκάστου καὶ τοῦ συνόλου τῶν βουλευτῶν βεβαίως, διότι καὶ ἐγὼ εἰς τὰς τάξεις αὐτῶν ἀνήκω καὶ τὰ αὐτὰ δικαιώματα ἔχω· ἑπομένως κατὰ τῶν δικαιωμάτων του ποτὲ κανεὶς δὲν ἀντιστρατεύεται. Ἂν ἡ Βουλὴ θέλῃ νὰ καλέσῃ τὴν κυβέρνησιν εἰς μυστικὴν συνεδρίασιν, τοῦτο εἶναι δικαίωμά της· ἂν ἡ Βουλὴ θέλῃ νὰ ζητήσῃ οἱασδήποτε ἐξηγήσεις ἀπὸ τὴν κυβέρνησιν, τοῦτο φυσικῶς εἶναι ἐπίσης δικαίωμά της, καθὼς καὶ ἡ κυβέρνησις ἔχουσα ὑπ’ ὄψιν τὰς περιστάσεις, αἱ ὁποῖαι δύνανται νὰ ὠφελήσουν ἢ νὰ βλάψουν, νὰ εἴπῃ ὅπως διετύπωσεν ὁ ἀξιότιμος κ. Δεληγεώργης, ἢ δι’ ὁποιουδήποτε ἄλλου τρόπου ὅ,τι νομίζει συμφέρον πρὸς τὴν ἐν γένει πολιτικήν. Διὰ ταῦτα νομίζω, ὅτι ἡ ἀξίωσις τοῦ νὰ μὴ ἀναγνωσθῇ σήμερον διὰ πρώτην φορὰν τὸ νομοσχέδιον δὲν θὰ φέρῃ τὸν σκοπὸν, τὸν ὁποῖον οἱ ἀξιότιμοι κύριοι Δεληγεώργης καὶ Ζαΐμης ἐπιδιώκουσι, διότι ἐπαναλαμβάνω, ὅτι καὶ μετὰ τὴν πρώτην ἀνάγνωσιν ὑπάρχει μέγα χρονικὸν διάστημα, ὥστε νὰ ἐξετασθῶσι τὰ πάντα ἀνέτως καὶ ἡσύχως. Ὁ πρόεδρος τῆς κυβερνήσεως, ὁ ἀξιότιμος κ. Βούλγαρης, ἐπανέλαβε τὴν λέξιν ταχύτης καὶ ὑπέδειξεν εἰς τὴν Βουλὴν, ὅτι ἡ ταχύτης πολλάκις ἤρκεσε νὰ προλάβῃ πολλὰς περιστάσεις δεινὰς διὰ τὰ ἔθνη περισσότερον παρ’ ὅ,τι ἐπρόλαβον τὰ ὑλικὰ μέσα. Βεβαίως ἐγὼ δὲν εἶμαι εἰς κατάστασιν νὰ ἐκτιμήσω τὴν ἀνάγκην τῆς ταχύτητος ταύτης, ἡ κυβέρνησις τὴν ἐξετίμησεν. Οὐδὲ ἔχω κἀνένα συμφέρον, οὐδὲ ἐπιθυμῶ αὐτὴν τὴν στιγμὴν νὰ ζητήσω τοιαύτην ἐξήγησιν ἀπὸ τὴν κυβέρνησιν, ἀλλὰ λέγω, ὅτι καὶ τὰ δύω πράγματα δύνανται νὰ συμβιβασθῶσι χωρὶς νὰ παραγνωρισθῶσιν αἱ ἀπαιτήσεις, τὰς ὁποίας ἔχει ἡ ἀντιπολίτευσις, καὶ χωρὶς νὰ παραβλαφθῇ τὸ δημόσιον συμφέρον. Δὲν πρέπει λοιπὸν οὐδ’ ἐπὶ στιγμὴν νὰ διστάσωμεν νὰ συμβιβάσωμεν τὴν λύσιν. Διὰ τοὺς λόγους τούτους λοιπὸν ὑποστηρίζων τὴν πρότασιν τῆς Κυβερνήσεως, παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ διατάξῃ τὴν ἀνάγνωσιν τοῦ νομοσχεδίου καὶ νὰ θεωρήσῃ τὴν ἀνάγνωσιν ταύτην ὡς πρώτην, κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ κανονισμοῦ· ἑπομένως ἡ Βουλὴ δύναται εἰς τὴν ἑπομένην συνεδρίασιν νὰ διαπραγματευθῇ μετὰ τῆς Κυβερνήσεως ὅ,τι ἤθελε κρίνει ἀναγκαῖον ἐν τῇ φρονήσει καὶ τῷ πατριωτισμῷ αὑτῆς.

§136ΡΟΝΤΗΡΗΣ. Ὅλοι γνωρίζομεν καὶ ὅλοι αἰσθανόμεθα, ὅτι εὑρισκόμεθα ἀπέναντι μεγάλων περιστάσεων, ὅτι ἐπίκειται πόλεμος· τὸ ὄνομα τοῦ πολέμου ἀρκετὰ διδάσκει πάντας, ἀρκετὰ διδάσκει ὅλους ποῦ εἶναι τὸ καθῆκον. Δὲν πρόκειται σήμερον νὰ σκεφθῶμεν περὶ πολέμου καὶ νὰ ἐξετάσωμεν ἂν ὁ πόλεμος ᾖναι ἀναγκαῖος ἢ ὄχι, ἂν ἔχωμεν τὰ μέσα τῆς διεξαγωγῆς αὐτοῦ. Εἶμαι σύμφωνος μὲ τοὺς προλαλήσαντας, καὶ ἰδίως μὲ τὸν κ. Δεληγεώργην, ὅτι τὸ Κοινοβούλιον αὐτὸ εἶναι μία μεγάλη δύναμις καὶ ὅτι ὁ πόλεμος, ἂν ἐκραγῇ, θέλει διεξαχθῆ διὰ τῆς ἠθικῆς δυνάμεως μᾶλλον ἢ τῆς ὑλικῆς. Ἔχω πεποίθησιν, ὅτι θὰ παραγνωρίσῃ τὰ καθήκοντά της μία Κυβέρνησις, ἡ ὁποία δὲν θὰ θελήσῃ νὰ φωτισθῇ ἀπὸ τὸ Κοινοβούλιον καὶ ἡ ὁποία δὲν θὰ θελήσῃ νὰ ὑποστηριχθῇ ἀπὸ τὰς ἠθικὰς δυνάμεις τοῦ ἔθνους, αἱ ὁποῖαι συνοψίζονται ἐντὸς αὐτῆς τῆς αἰθούσης. Ἀλλὰ, κύριοι, σήμερον δὲν ἤλθομεν νὰ συζητήσωμεν περὶ τούτου· σήμερον πρόκειται ζήτημα χρόνου, καὶ τὸ ζήτημα αὐτὸ νομίζω ὅτι λύεται ἅμα τεθῇ. Τί εἶναι ὁ νόμος αὐτὸς, ἂν συγκροτηθῇ μίαν ἡμέραν προτήτερα ἢ μίαν ἡμέραν ἀργότερα; Πιστεύω ὅτι κἀνεὶς δὲν δύναται ν’ ἀμφισβητήσῃ, ὅτι εἶναι καλλίτερον ὁ νόμος αὐτὸς νὰ συγκροτηθῇ μίαν ἡμέραν προτήτερα, παρὰ μίαν ἡμέραν ἀργότερα· ἂν δὲν ψηφισθῇ ὁ νόμος αὐτὸς σήμερον, ἡ ἀνάγνωσίς του θὰ γίνῃ αὔριον· καὶ δυστυχῶς, ἢ εὐτυχῶς, καίτοι ὁ νόμος αὐτὸς εἶναι πίστωσις, οὐχ ἧττον πρέπει νὰ ψηφισθῇ τρεῖς κατὰ συνέχειαν ἡμέρας. Ἂν γίνῃ σήμερον πρώτη ἀνάγνωσις, ὁ νόμος αὐτὸς θὰ ᾖναι συμπληρωμένος τὴν Κυριακήν. Τώρα εἶναι μέγα κέρδος μία ἡμέρα; Ἐγὼ λέγω, ὅτι εἶναι μέγα, διότι μέγα εἶναι καὶ τὸ ζήτημα. Δὲν θέλω νὰ εἴπω, ὅτι μέγας εἶναι ὁ κίνδυνος· ἀλλὰ μέγας εἶναι ὁ σκοπὸς, δι’ ὃν σκεπτόμεθα, καὶ μεγαλείτερον ζήτημα, νομίζω, μέχρι τοῦδε δὲν εἰσήχθη εἰς οὐδὲν Κοινοβούλιον ἑλληνικόν. Δὲν πρέπει νὰ σπαταλήσωμεν μίαν ἡμέραν, διότι ἡ σπατάλη τοῦ χρόνου εἶναι ζήτημα σπουδαῖον, καὶ οὔτε θέλω νὰ σᾶς ἀναφέρω παραδείγματα, ὅτι πολλάκις Κυβερνήσεις καὶ πολιτεῖαι κατεστράφησαν δι’ ἀπώλειαν χρόνου μιᾶς ἡμέρας. Σᾶς ὑπομιμνήσκω μόνον τὸ «ἐς αὔριον τὰ σπουδαῖα» διὰ μίαν νύκτα ἐγένετο ἡ ἀναβολὴ καὶ ἐπῆλθεν ὅλον τὸ ἀποτέλεσμα τῆς μεταπολιτεύσεως τῶν Θηβῶν. Ἔχομεν πρόσκομμά τι; Αὐτὸ ἔρχομαι ἤδη νὰ ἐξετάσω. Οὐδὲν πρόσκομμα ἔχομεν, νὰ ψηφισθῇ σήμερον ὁ νόμος αὐτός, ἐκ τοῦ Συντάγματος, τὸ ὁποῖον προστάττω καὶ ἐγὼ, διότι συνομολογῶ μετὰ τῶν προαγορευσάντων, ὅτι τὸ Σύνταγμα εἶναι τὸ θεμέλιον τῆς πολιτείας καὶ δὲν πρέπει νὰ κλονίζηται. Ἀλλὰ τὸ πρόσκομμα δὲν εἶναι ἐν τῷ πολιτεύματι, τὸ πρόσκομμα εἶναι ἐν τῷ κανονισμῷ, ὁ δὲ κανονισμὸς, καθὼς πολλάκις ἔλαβον τὴν τιμὴν ἐν παρομοίαις περιστάσεσι νὰ εἴπω ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, εἶναι ἀπόφασις τῆς Βουλῆς καὶ εἶναι κυρία ἡ Βουλὴ τοῦ κανονισμοῦ καὶ ἀνωτέρα αὐτοῦ. Κατὰ τὸν κανονισμὸν μάλιστα τῆς Συνελεύσεως, κύριοι, ἠδύνατο χωρὶς νὰ τυπωθῇ, ὅταν ἐκηρύττετο κατεπείγουσα μία πρότασις, ἀμέσως νὰ συζητηθῇ· καὶ ἐνθυμεῖσθε τότε ὅσοι εἶσθε πληρεξούσιοι, ὅτι ἐσυζητεῖτο, ἐψηφίζετο καὶ ἐγένετο νόμος ἐν μιᾷ ἡμέρᾳ, ἐν ᾧ τώρα δὲν πρόκειται νὰ ἐπιψηφισθῇ ὁριστικῶς, πρόκειται μόνον ὁ νόμος αὐτὸς νὰ ψηφισθῇ προκαταρκτικῶς. Συμπεραίνων λοιπὸν, ἀναβάλλω τὴν γνώμην μου ἐπὶ τῶν σπουδαίων ζητημάτων, καὶ ἀναβάλλων καὶ τὴν συζήτησιν καὶ προσδοκῶν ὅτι καὶ ἡ κυβέρνησις θὰ ζητήσῃ νὰ ἐπωφεληθῇ μιᾶς συζητήσεως ἐνώπιον τοῦ Κοινοβουλίου ἵνα ἀντλήσῃ νέας καὶ ἀκαταγωνίστους δυνάμεις ἐκ τοῦ ἔθνους, τὸ ὁποῖον ἀντιπροσωπεύει τὸ Κοινοβούλιον, ἀναβάλλων, λέγω, τὴν συζήτησιν ὡς πρὸς τὰ ἄλλα, ἐπιμένω ὅτι δὲν πρέπει ν’ ἀπολέσωμεν μίαν ἡμέραν διὰ νὰ τηρήσωμεν ἓν ἀρθρίδιον τοῦ κανονισμοῦ· καὶ λέγων τοῦτο, δὲν ἐννοῶ νὰ πράξωμεν μίαν παρανομίαν, ἐννοῶ τὴν μεταῤῥύθμισιν τοῦ κανονισμοῦ, ὑπεννοουμένην δι’ αὐτῆς τῆς ἀναγνώσεως ἐν ταῖς κρισίμοις ταύταις περιστάσεσιν. Εἶπον προτήτερα, ὅτι, ἐὰν ἐπρόκειτο περὶ τοῦ Συντάγματος, δὲν ἤθελον ὁμιλήσει, ἀλλὰ δὲν πρόκειται περὶ τούτου· ἐπαναλαμβάνω νὰ σᾶς ὑπενθυμίσω, ὅτι ἡ μακρὰ συζήτησις ἐπὶ τοιούτων ζητημάτων βλάπτει. Δὲν εἶναι τοῦ παρόντος καιροῦ, καὶ ἡ Βουλὴ ἀρκετὰ ἐπεδείξατο τὸ πνεῦμα αὐτῆς νὰ θεωρήσῃ αὐτὸ τὸ νομοσχέδιον οὐχὶ κατεπεῖγον, ἀλλ’ ὑπερκατεπεῖγον. Σᾶς ὑπενθυμίζω πάλιν καὶ τελειόνω, ὅτι μία ἡμέρα εἶναι πολύτιμος θησαυρὸς καὶ δὲν πρέπει νὰ τὸν ἀπολέσωμεν. Σᾶς ὑπενθυμίζω τὸ «εἰς αὔριον τὰ σπουδαῖα» καὶ παρακαλῶ νὰ ψηφισθῇ διὰ πρώτην ἀνάγνωσιν.

§137ΤΙΝΕΣ. Δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις.

§138ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Μίαν ἐξήγησιν ἤθελον νὰ κάμω. Μὲ παρεξήγησαν, Κ. πρόεδρε, τινὲς τῶν προαγορευσάντων· ἐγὼ περὶ δύω ἀντικειμένων ὡμίλησα· 1, ὅτι δὲν εἶμαι σύμφωνος εἰς τὴν ὑπὲρ τοὺς νόμους ἐπιτάχυνσιν· μὲ τοῦτο ἠννόουν νὰ παραβιασθῶσιν αἱ τρεῖς ἀναγνώσεις;

§139Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ὄχι.

§140ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Τὸ ὑπεννόησα ἐκ τῆς ὁμιλίας τοῦ ἀξιοτίμου βουλευτοῦ, ὅτι περὶ τούτου ἐπρόκειτο, ἀλλὰ πιθανὸν νὰ ἐπλανήθην. Λοιπὸν ἀποκρούσας τὴν ὑπὲρ τοὺς νόμους συζήτησιν ἐννόησα τοῦτο. Τὸ δεύτερον εἶναι τοῦτο. Ἐσύστησα εἰς τὴν Βουλὴν νὰ μὴ ἐπιψηφισθῇ ὁ νόμος χωρὶς νὰ δοθῶσιν ἐξηγήσεις, καὶ εἶπον, ὅτι ὡς πρὸς τὸν τρόπον ἀφίνω τὴν Κυβέρνησιν ν’ ἀποφανθῇ εἴτε θέλει ἐν μυστικῇ συνεδριάσει, εἴτε θέλει ἐν φανερᾷ· ἑπομένως ὡς πρὸς τὸ πρῶτον δὲν ὑπάρχει, πιστεύω, διαφωνία καὶ ὑποθέτω, ὅτι καὶ ὁ ἀξιότιμος Κ. Ζαΐμης εἶναι σύμφωνος...

§141ΖΑΪΜΗΣ. Μάλιστα.

§142ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ὅτι σήμερον δύναται νὰ γίνῃ ἡ πρώτη ἀνάγνωσις.

§143ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§144ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Νὰ τυπωθῇ δὲ καὶ νὰ διανεμηθῇ ἕως αὔριον. Παρακαλῶ δὲ τὴν Κυβέρνησιν ν’ ἀποφανθῇ ἐπὶ τοῦ δευτέρου, διὰ νὰ γνωρίζωμεν νὰ κανονίσωμεν τὴν διαγωγήν μας περὶ τῶν ἐξηγήσεων, τὰς ὁποίας ζητοῦμεν.

§145ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δεληγεώργης ἐπιθυμεῖ νὰ μάθῃ, ἐὰν θὰ δοθοῦν ἐξηγήσεις.

§146ΥΠΟΥΡΓ. ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗΣ. Κ. πρόεδρε, τὰ ζητήματα αὐτὰ τίθενται ἀορίστως· ἐὰν μᾶς ζητήσουν ἐξηγήσεις, τότε θὰ ἔλθωμεν νὰ εἴπωμεν τοῦτο καὶ τοῦτο γνωρίζομεν (θόρυβος).

§147ΤΙΝΕΣ. Ζητοῦμεν ἐξηγήσεις.

§148ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Νὰ συζητηθῇ σήμερον διὰ πρώτην φορὰν, νὰ τυπωθῇ καὶ αὔριον νὰ ἔλθῃ ἐν μυστικῇ συνεδριάσει νὰ ἴδωμεν τὶ θὰ κάμωμεν (θόρυβος). Αὔριον πρέπει νὰ γίνῃ μυστικὴ συνεδρίασις.

§149ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Κ. πρόεδρε, καὶ πάλιν παρακαλῶ νὰ μὴ γίνῃ παρεξήγησις, νὰ μὴ νομίσῃ κανεὶς ὅτι προτείνω μυστικὴν συνεδρίασιν· ἐγὼ ἐστὲ βέβαιος, ὅτι ἠμπορῶ νὰ συζητήσω καὶ δημοσίᾳ. Ἐὰν δὲ εἶπον περὶ μυστικῆς συνεδριάσεως, εἶπον ἐὰν τὸ θέλῃ ἡ Κυβέρνησις.

§150ΠΡΩΘΥΠΟΥΡΓΟΣ. Ὄχι, ἡ Κυβέρνησις τὰ θέλει φανερά.

§151ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Δὲν ἐννοῶ νὰ ἀντικρούσω τὴν πρότασιν οὐδενὸς συναδέλφου μου, προτείναντος μυστικὴν συνεδρίασιν· λέγω ὅμως, ὅτι ἐγὼ δὲν τὴν προκαλῶ· τὴν ἀνέφερα μόνον, διότι ἠθέλησα νὰ καταστήσω κυρίαν, ὅπως εἶναι, τῶν περιστάσεων τὴν Κυβέρνησιν.

§152ΥΠΟΥΡΓ. ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗΣ. Κ. πρόεδρε, ζήτημα σπουδαῖον τὸ θέλομεν φανερὰ, δὲν θέλομεν τίποτε μυστικά.

§153ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Κ. πρόεδρε, ὁ κανονισμὸς λέγει, ζητεῖται ἀπὸ 10 μυστικὴ συνεδρίασις καὶ μετὰ ταῦτα, ἂν ἐγκριθῇ, ζητεῖται καὶ φανερά. Ἐγὼ ὅ,τι αἰσθάνομαι, ἠμπορῶ νὰ τὸ εἴπω καὶ φανερά· ἀλλ’ ἠμποροῦν νὰ εἰποῦν λόγους, οἱ ὁποῖοι νὰ ἐνοχλήσουν, καὶ διὰ τοῦτο πρέπει νὰ ἤμεθα μόνοι καὶ νὰ λείπωμεν ἀπὸ χειροκροτήματα καὶ ποδοκροτήματα· πρέπει νὰ συζητήσωμεν μετ’ ἀξιοπρεπείας.

§154ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι βουλευταὶ, περὶ ἀναγνώσεως διὰ πρώτην φορὰν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις;

§155ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§156ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶναι πρότασις περὶ μυστικῆς συνεδριάσεως· αὐτὴ θὰ γίνῃ αὔριον, ἐὰν ἡ Βουλὴ ἐγκρίνῃ.

§157ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα. Ἀναγινώσκεται τὸ νομοσχέδιον καὶ γίνεται δεκτὸν ἄνευ ἀντιῤῥήσεως δι’ εἰδικῆς ἐφ’ ἑκάστου ἄρθρου ἀναστάσεως διὰ πρώτην ἀνάγνωσιν ὡς ἕπεται. «Ἄρθρ. 1. Χορηγεῖται εἰς τὴν Κυβέρνησιν ἔκτακτος πίστωσις δραχ. 100,000,000 διὰ τὰς ἐκτάκτους περιστάσεις, ἐν αἷς τὸ κράτος εὑρίσκεται, διανεμηθήσεται δὲ αὕτη ἑκάστοτε διὰ Β. Διαταγμάτων εἰς τὰ διάφορα ὑπουργεῖα ἀναλόγως τῶν ἐκτάκτων ἀναγκῶν. Ἄρθρ. 2. Εἰς τὴν Κυβέρνησιν, προνοοῦσαν περὶ τῆς ὑπερασπίσεως τῶν συμφερόντων τῆς πατρίδος κατὰ τὰς ἐνεστώσας ἐκτάκτους περιστάσεις, ἐπιτρέπεται νὰ φροντίσῃ περὶ συνομολογήσεως δανείου καὶ ἐξευρέσεως ἄλλων πόρων. Ἄρθρ. 3. Ἐπιτρέπεται εἰς τὴν κυβέρνησιν ἔκτακτος στρατολογία καὶ ναυτολογία ἀναλόγως τῶν περιστάσεων τῆς πατρίδος.»

§158ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κ. πρόεδρε, δὲν εἶμαι ὑπὲρ τῆς μυστικῆς συνεδριάσεως, ἀλλὰ νὰ ἀποφασισθῇ ἀπὸ ἀπόψε τὸ ζήτημα αὐτὸ δι’ αὔριον.

§159ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Κ. πρόεδρε, παρακαλῶ μίαν ἐξήγησιν· εἰς τὸ 2 ἄρθρον, τὸ ὁποῖον ἀνεγνώσθη, καθὼς ἐνθυμεῖσθε, ἐπιτρέπεται εἰς τὴν κυβέρνησιν νὰ συνομολογήσῃ δάνειον καὶ νὰ ἐξεύρῃ καὶ ἄλλους πόρους· μὲ τὰς λέξεις καὶ ἄλλους πόρους τί ἐννοεῖτε; Νὰ λάβετε ἄδειαν καὶ νὰ ἐπιβάλητε φόρους;

§160ΠΡΩΘΥΠΟΥΡΓΟΣ. Ὄχι φόρους.

§161ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε πρόεδρε, ὁ κανονισμὸς λέγει, ὅτι, ἐὰν ζητήσουν 10 βουλευταὶ μυστικὴν συνεδρίασιν, ἠμπορεῖ νὰ γίνῃ, ἐὰν ἐγκρίνῃ ἡ Βουλή. Λοιπὸν ά. ὑπάρχουν 10 βουλευταὶ, οἱ ὁποῖοι ζητοῦν τὴν μυστικὴν συνεδρίασιν; βʹ. τὸ ἐγκρίνει ἡ Βουλή; (θόρυβος).

§162ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ. Κύριοι, οἱ ὑποδείξαντες τὸ νὰ συνεδριάσῃ τὸ Σῶμα μυστικῶς, τὸ ὑπέδειξαν καθ’ ἣν περίπτωσιν νομίζει τοῦτο ἀναγκαῖον ἡ Κυβέρνησις, εἶπεν ὁ κύριος Δεληγεώργης, καὶ προσέθεσε μάλιστα, ὅτι δὲν προτείνει αὐτὸς τὴν μυστικὴν συνεδρίασιν, δὲν τὴν ἀποκρούει ὅμως προτεινομένην παρ’ ἄλλων· τοῦτο δὲ τὸ λέγει διὰ νὰ διευκολύνῃ κατὰ τὴν ἰδέαν του τὴν θέσιν τῆς Κυβερνήσεως εἰς τὰς πληροφορίας, αἱ ὁποῖαι ἤθελον ζητηθῆ ἀπὸ τοὺς συναδέλφους. Κύριοι, ἡ Κυβέρνησις θέλει δεχθῆ καὶ δημοσίαν συνεδρίασιν διὰ νὰ δώσῃ τὰς πληροφορίας, αἱ ὁποῖαι τῆς ζητηθῶσιν. Ἐὰν δὲ ἡ Βουλὴ, ἡ ὁποία πάντοτε ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ κανονίζῃ τὸν τρόπον τῶν συνεδριάσεών της, θελήσῃ διὰ φανερᾶς ἢ μυστικῆς συνεδριάσεως, αὐτὸ ἀνήκει εἰς τὰ δικαιώματα τοῦ σώματος· καθόσον ὅμως ἀφορᾷ τὴν Κυβέρνησιν, ἡ Κυβέρνησις δὲν ἔχει τὸ παράπαν τὴν ἐλαχίστην δυσκολίαν νὰ δώσῃ τὰς πληροφορίας, αἱ ὁποῖαι τῇ ζητηθῶσιν, εἰς δημοσίαν συνεδρίασιν.

§163ΖΑΪΜΗΣ. Κύριε πρόεδρε, ἡ μυστικὴ συνεδρίασις δὲν ἐπροτάθη παρά τινος πρὸς ὄφελος τῶν προτεινάντων· ἡ μυστικὴ συνεδρίασις ἐπροτάθη πρὸς τὸ συμφέρον τῆς Κυβερνήσεως, διότι πιθανὸν νὰ ἀπευθυνθῶσιν εἰς τὴν Κυβέρνησιν ἐρωτήσεις τοιαῦται, εἰς τὰς ὁποίας πιθανὸν νὰ δυσκολευθῇ ν’ ἀπαντήσῃ. Δι’ ἡμᾶς ἀρκεῖ μόνον εἰς τὰς ἐξηγήσεις, αἱ ὁποῖαι θ’ ἀποταθῶσιν εἰς τὴν Κυβέρνησιν, νὰ μὴ εἴπῃ, δὲν δυνάμεθα νὰ ἐκφρασθῶμεν.

§164ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ. Ἄ!

§165ΖΑΪΜΗΣ. Ἐπροτείναμεν τὴν μυστικὴν συνεδρίασιν πρὸς τὸ συμφέρον τῆς Κυβερνήσεως, ὄχι πρὸς τὸ συμφέρον τῶν προτεινόντων· ἀλλὰ δὲν ἐννοῶ, ὅτι εἰς ἐρώτησίν τινα δύνανται νὰ εἴπωσιν, ὅτι δὲν ἠμποροῦν ν’ ἀπαντήσουν.

§166ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ. Κύριοι, δὲν θὰ ᾖναι πρώτη φορὰ, κατὰ τὴν ὁποίαν ἡ Κυβέρνησις ἐρωτωμένη ὀφείλει ν’ ἀπαντήσῃ ἐπὶ συγκεκριμένων ἰδεῶν, αἱ ὁποῖαι θέλουν τῇ ἀποταθῇ· διότι ὁσάκις ἡ Κυβέρνησις θὰ θεωρήσῃ, ὅτι δὲν δύναται ν’ ἀπαντήσῃ, αὐτὸ τὸ κάμνει καὶ εἰς φανερὰν καὶ εἰς μυστικὴν συνεδρίασιν Δὲν ἐννοεῖ δὲ πᾶσα Κυβέρνησις, νομίζω, ὅτι δύναται ν’ ἀπαντήσῃ καὶ εἰς μυστικὴν συνεδρίασιν, ἡ ὁποία δὲν δύναται νὰ λάβῃ χώραν παρὰ ἐνώπιον Σώματος λίαν πολυμελοῦς. Κατὰ συνέπειαν ἡ Κυβέρνησις, καθόσον δύναται καὶ καθόσον ὀφείλει, θέλει δώσει πληροφορίας ὅσαι τῇ ζητηθῶσιν εἰς δημοσίαν συνεδρίασιν, ἐπιφυλασσομένη πάντοτε τὰ δικαιώματα, τὰ ὁποῖα τὰ καθήκοντά της τῇ ἀναθέτουν, νὰ παραλείψῃ ὅ,τι νομίζει ὅτι δὲν συμφέρει εἰς τὰς ἀνάγκας τοῦ τόπου.

§167ΡΩΜΑΙΟΣ. Ἐδῶ εἶναι πόλεμος. Πρόκειται περὶ κινδύνου καὶ θέλομεν νὰ τὰ μάθωμεν ὅλα.

§168ΖΑΪΜΗΣ. Εἶπον ἐκ τῆς θέσεώς μου, ὅτι μυστικὴ συνεδρίασις ἐζητήθη ὑπό τινων βουλευτῶν πρὸς τὸ συμφέρον αὐτῆς τῆς Κυβερνήσεως, διότι εἶναι πολὺ πιθανὸν ἡ Κυβέρνησις πρὸς τὸ συμφέρον αὐτῆς νὰ μὴ δύναται νὰ δώσῃ ἐξηγήσεις δημοσίᾳ· ἀλλ’ ὁ κύριος ὑπουργὸς τῶν Ἐκκλησιαστικῶν ἀνελθὼν ἐπὶ τοῦ βήματος σᾶς εἶπεν, ὅτι ἡ Κυβέρνησις εἶναι διατεθειμένη ν’ ἀπαντήσῃ ἐπὶ συγκεκριμένων ἐρωτήσεων καὶ ἐφ’ ὅσον τοῦτο τῇ ἐπιτρέπεται. Καὶ πρῶτον παρατηρῶ εἰς τὸν κύριον ὑπουργὸν τῶν Ἐκκλησιαστικῶν, ὅτι ὅσοι προτίθενται νὰ προτείνουν ἐρωτήσεις εἰς τὴν Κυβέρνησιν, δὲν ἔχουν σκοπὸν νὰ συζητήσουν περὶ μεταφυσικῶν ἰδεῶν. Θέλουν νὰ ἐρωτήσουν περὶ συγκεκριμένων καθαρῶς πραγμάτων. Δὲν δύναται λοιπὸν ὁ κύριος ὑπουργὸς νὰ ἔχῃ οὐδένα φόβον, ὅτι οἱ ἐπερωτήσοντες θὰ περιστραφῶσιν εἰς θεωρίας καὶ μεταφυσικά. Δεύτερον παρατηρῶ, ὅτι εἰς στιγμὴν κρισίμων περιστάσεων καὶ σπουδαίων, εἰς τὰς ὁποίας διατελεῖ τὸ ἔθνος, ἡ κυβέρνησις δὲν ὀφείλει ἀπέναντι τοῦ Κοινοβουλίου νὰ κρατήσῃ οὐδὲν μυστικόν, καὶ ἂν δὲν θέλῃ εἰς μυστικὴν συνεδρίασιν νὰ δώσῃ τὰς ἐξηγήσεις, αἱ ὁποῖαι θὰ τῇ ἀποταθῶσιν, ὀφείλει νὰ ἐξεύρῃ τὸν τρόπον, διὰ τοῦ ὁποίου μυστικῶς ν’ ἀπαντήσῃ εἰς τοὺς βουλευτὰς περὶ τῶν ἐξηγήσεων, αἱ ὁποῖαι θὰ τῇ ἀπαιτηθῶσιν. Ὅταν, κύριοι, πρόκειται νὰ ῥιφθῇ ὁ κύβος περὶ τῶν ὅλων, οὐδὲν μυστικὸν δύναται νὰ ὑπάρξῃ ἀπέναντι τῶν ἀντιπροσώπων τοῦ ἔθνους, οὐδὲ εἶναι οἱ ἀντιπρόσωποι τοῦ ἔθνους ἁπλοῦν συμβούλιον τῶν ὑπουργῶν. Οἱ ἀντιπρόσωποι τοῦ ἔθνους ἔχουν εὐθύνην, κύριοι, καὶ οὐδεὶς δύναται νὰ δώσῃ τὴν ψῆφόν του χωρὶς νὰ ᾖναι ἐν γνώσει ὅλων τῶν περιστάσεων καὶ ὅλης τῆς θέσεως, εἰς τὴν ὁποίαν διατελεῖ ἡ πατρίς μας· ἔχομεν λοιπὸν τὴν ἀπαίτησιν οὐδὲν μυστικὸν νὰ διατηρηθῇ.

§169ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§170Κ. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Κύριοι βουλευταὶ, τὸ ζήτημα ἤδη κατέληξε περὶ τοῦ ἐὰν ἡ Κυβέρνησις ὀφείλῃ νὰ δώσῃ ἐξηγήσεις εἰς ὅσας ἤθελον προέλθει ἐρωτήσεις οἱωνδήποτε ἐκ τῶν κυρίων βουλευτῶν. Ἀφοῦ, κύριοι, ὅλοι οἱ ἀξιότιμοι προαγορεύσαντες, καὶ μάλιστα ἐκ τῆς πλευρᾶς ταύτης, εἶπον, ὅτι ἔχουν τὴν πρόθεσιν καὶ εἶναι διατεθειμένοι, καὶ οὐδεὶς περὶ τούτου ἀμφίβαλλε, νὰ ὑποστηρίξουν τὴν κυβέρνησιν εἰς τὰς κρισίμους ταύτας περιστάσεις, ἐρωτῶ ἤδη, εἶναι συλλογισμὸς ὀρθώτατος, ὅτι δὲν ἠμποροῦν νὰ προβῶσι μέχρι τοῦ σημείου ἐκείνου διὰ τῶν ἐρωτήσεών των, ὥστε νὰ ἐπέλθῃ βλάβη εἰς τὴν πατρίδα; (θόρυβος).

§171ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Κύριε Δημητριάδη, αὐτὸ τὸ ζήτημα, διὰ νὰ μὴ χρονοτριβῶμεν, εἶναι πρόωρον.

§172ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Μὰ τὸ ἐφέρατε.

§173ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Τί ἐφέραμεν; εἶπον, ὅταν ὡμίλησα, ὅτι θὰ ζητήσωμεν τινὰς ἐξηγήσεις, καὶ ἂς κανονίσῃ ἡ κυβέρνησις τὸν τρόπον. Τὰς ἐξηγήσεις δὲ θὰ ζητήσωμεν ἐν δημοσίᾳ συνεδριάσει· εἴπομεν δὲ, ἐὰν ἡ κυβέρνησις νομίσῃ, ὅτι πρέπει νὰ κάμῃ μυστικὴν συνεδρίασιν, ἂς ἀποφασίσῃ. Λοιπὸν εἶναι πρόωρον νὰ συζητήσωμεν ἀπὸ τοῦδε, ἐὰν αἱ ἐρωτήσεις ἐκεῖναι πρέπει νὰ γίνουν ἢ νὰ μὴ γίνουν· εἶναι ἄγνωστον τοῦτο.

§174ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ κανονισμὸς καὶ τὸ Σύνταγμα λέγουν τὸν τρόπον, κατὰ τὸν ὁποῖον πρέπει νὰ γίνῃ μυστικὴ συνεδρίασις. Πρῶτον, εἶναι 10 τῶν κυρίων βουλευτῶν, οἱ ὁποῖοι ζητοῦν μυστικὴν συνεδρίασιν; ἐὰν ᾖναι, τότε πρέπει νὰ κλείσωμεν τὰς θύρας.

§175ΣΙΜΟΣ. Κύριε πρόεδρε, νὰ μὴ χάνηται ὁ χρόνος. Ἐὰν ἡ Βουλὴ σήμερον ἐπὶ τῇ προτάσει 10 ἀντιπροσώπων ἀποφανθῇ κατὰ τῆς μυστικῆς συνεδριάσεως, νομίζετε ὅτι αὐτὸ θὰ ἰσχύσῃ;

§176ΤΙΝΕΣ. Εἶναι πρόωρον αὐτὸ τὸ ζήτημα. Αὔριον.

§177ΥΠΟΥΡΓ. ΠΑΙΔΕΙΑΣ. Κύριοι, κωλυομένου τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν, λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω νομοσχέδιον περὶ τροποποιήσεως ἄρθρων τινῶν τῆς στρατιωτικῆς νομοθεσίας, σχετικῶς πρὸς τὰς παρούσας περιστάσεις. Τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ ἐκ τῶν διατάξεών του θεωρεῖται κατεπεῖγον, καὶ παρακαλῶ νὰ ὑπαχθῇ εἰς τὰς διατυπώσεις τῶν κατεπειγόντων νομοσχεδίων.

§178ΠΟΛΛΟΙ. Νὰ τυπωθῇ.

§179ΖΕΡΒΑΣ. Ὅσα ἀποβλέπουν τὴν κατάστασιν αὐτὴν τῶν πραγμάτων, εἶναι ὅλα κατεπείγοντα.

§180ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι βουλευταὶ, τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ἐπαρουσίασεν ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐκκλησιαστικῶν, δὲν ἀνεγνώσθη. Ἂς λάβῃ ὑπομονὴν ἡ Βουλὴ νὰ τὸ ἀκούσῃ, καὶ ἀφοῦ τὸ ἀκούσῃ, τότε ἂς ἀποφανθῇ ἐὰν θέλῃ νὰ τὸ θεωρήσῃ ὡς κατεπεῖγον καὶ νὰ γίνῃ ἡ πρώτη ἀνάγνωσις.

§181ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

(Ἀναγινώσκεται.)

ΝΟΜΟΣΧΕΔΙΟΝ

Περὶ τροποποιήσεως ἄρθρων τινῶν τοῦ περὶ στρατιωτικῆς ποινικῆς νομοθεσίας νόμου. «Τὰ ἑπόμενα ἄρθρα τοῦ περὶ στρατιωτικῆς ποινικῆς νομοθεσίας νόμου ΦΝΒʹ. τροποποιοῦνται ὡς ἀκολούθως· Ἄρθρ. 3. Πᾶν διαρκὲς στρατοδικεῖον συγκροτεῖται ἐξ ἑνὸς προέδρου, ἔχοντος βαθμὸν συνταγματάρχου ἢ ἀντισυνταγματάρχου, καὶ ἓξ στρατοδικῶν, συμπεριλαμβανομένου τοῦ ἀνακριτοῦ, ἤτοι· Δύω ταγματαρχῶν. Δύω λοχαγῶν. Ἑνὸς ὑπολοχαγοῦ καὶ Ἑνὸς ἀνθυπολοχαγοῦ. Ἄρθρ. 6. Οἱ πρόεδροι, οἱ βασιλικοὶ ἐπίτροποι καὶ οἱ εἰσηγηταὶ τῶν διαρκῶν στρατοδικείων διορίζονται ὑπὸ τοῦ Βασιλέως, λαμβανόμενοι ἐκ τῶν ἐν ἐνεργείᾳ ἢ διαθεσιμότητι ἀνωτέρων ἀξιωματικῶν τοῦ στρατοῦ τῆς ξηρᾶς. Οἱ στρατοδίκαι διορίζονται ὑπὸ τοῦ ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν ὑπουργοῦ, λαμβανόμενοι ἐκ τῶν ἐν τῇ φρουρᾷ τῆς ἕδρας τοῦ στρατοδικείου ὑπηρετούντων ἀξιωματικῶν, δύνανται δὲ ν’ ἀντικατασταθῶσι μετὰ ἐνιαύσιον δικαστικὴν ὑπηρεσίαν, ἢ καὶ πρότερον, ἂν παύσωσι νὰ ὑπηρετῶσι ἐν τῇ φρουρᾷ ταύτῃ. Βασιλικοὶ ἐπίτροποι δύνανται νὰ διορισθῶσι καὶ μὴ στρατιωτικοὶ μὲ τὸν βαθμὸν καὶ μὲ τὸν μισθὸν τοῦ παρὰ πρωτοδίκαις εἰσαγγελέως ἐκ τῶν ἐχόντων τὰ διὰ τὴν θέσιν ταύτην ὑπὸ τοῦ νόμου ἀπαιτούμενα προσόντα. Οἱ Βασιλικοὶ ἀντεπίτροποι καὶ οἱ ἀντεισηγηταὶ διορίζονται ὑπὸ τοῦ ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν ὑπουργοῦ, λαμβανόμενοι ἐκ τῶν λοχαγῶν καὶ κατωτέρων ἀξιωματικῶν τῆς φρουρᾶς τῆς ἕδρας τοῦ στρατοδικείου. Ἄρθ. 7. Οἱ γραμματεῖς τῶν διαρκῶν στρατοδικείων διορίζονται ὑπὸ τοῦ Βασιλέως, δύνανται δὲ ὡς τοιοῦτοι νὰ διορισθῶσι καὶ μὴ στρατιωτικοί. Ἀναλόγως τῶν ἀναγκῶν τῆς ὑπηρεσίας ὁ ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν διορίζει ἕνα ἢ δύω ὑπογραμματεῖς καὶ γραφεῖς. Ὁ μισθὸς τοῦ γραμματέως προσδιορίζεται εἰς δραχμὰς ἑκατὸν ἑβδομήκοντα κατὰ μῆνα, τοῦ δὲ ὑπογραμματέως εἰς δραχ. ἑκατὸν εἴκοσι. Τὰ τῆς γραφικῆς ὑπηρεσίας τῶν στρατοδικείων ἔξοδα παραχωροῦνται κατ’ ἔγκρισιν τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν ἐκ τοῦ σχετικοῦ κεφαλαίου τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ ὑπουργείου τούτου. Ἄρθρ. 14. Ὁ Βασιλικὸς ἐπίτροπος, ἐὰν ᾖναι στρατιωτικός, καὶ ὁ εἰσηγητὴς πρέπει νὰ ᾖναι τοὐλάχιστον ὁμοιόβαθμοι μὲ τὸν κατηγορούμενον, ἐξαιρουμένης τῆς περιπτώσεως τοῦ ἄρθρου 10. Ὁσάκις δὲ διορίζεται εἰδικὸς Β. ἐπίτροπος διά τινα δίκην, ὁ παρὰ τῷ διαρκεῖ στρατοδικείῳ Βασιλικὸς ἐπίτροπος ἢ ἀντεπίτροπος συμπράττει μετ’ αὐτοῦ. Ἄρθ. 25. Τὸ ἀναθεωρητικὸν δικαστήριον συγκροτεῖται ἐξ ἑνὸς προέδρου, ἐκ τῶν ὑποστρατήγων καὶ ἐκ τεσσάρων δικαστῶν, ἑνὸς συνταγματάρχου, ἑνὸς ἀντισυνταγματάρχου καὶ δύω ταγματαρχῶν, ἐξ ἑνὸς Βασιλικοῦ ἐπιτρόπου ἐκ τῶν ἀνωτέρων ἀξιωματικῶν τοῦ στρατοῦ καὶ ἐξ ἑνὸς γραμματέως ἀνθυπασπιστοῦ. Ἅπαντες οἱ ἀνωτέρω διορίζονται ὑπὸ τοῦ Βασιλέως, λαμβανόμενοι ἐκ τῶν ἐν ἐνεργείᾳ ἢ διαθεσιμότητι ἀξιωματικῶν τοῦ στρατοῦ τῆς ξηρᾶς. Γραμματεὺς τοῦ ἀναθεωρητικοῦ δύναται νὰ διορισθῇ καὶ μὴ στρατιωτικός. Ὁ μισθὸς τοῦ γραμματέως προσδιορίζεται εἰς δραχμὰς ἑκατὸν ὀγδοήκοντα κατὰ μῆνα. Τὰ τῆς γραφικῆς ὑπηρεσίας ἔξοδα προσδιορίζονται καὶ χορηγοῦνται κατὰ τὸ ἄρθρον 7 τοῦ παρόντος νόμου. Ἄρθρ. 45. Οἱ ἔφεδροι, οἱ νεοσύλλεκτοι κληροῦχοι ἢ ἐθελονταὶ καὶ ἀντικαταστάται ὑπάγονται εἰς τὰ αὐτὰ στρατοδικεῖα ἀφ’ ἧς λάβωσι διαταγὴν πορείας, ἕως ὅτου φθάσωσιν εἰς τὸ στρατιωτικὸν σῶμα, πρὸς ὃ διευθύνονται, ἢ συνενωθῶσιν εἰς ἴδιον στρατιωτικὸν ἀπόσπασμα, ἀλλὰ μόνον διὰ φυγοστρατείαν, ἐπιφυλαττομένων τῶν περιπτώσεων τοῦ βʹ. καὶ γʹ. ἐδαφίου τοῦ 43 ἄρθρου τοῦ παρόντος νόμου. Ἄρθρ. 116. Ὁ γραμματεὺς ἀναγινώσκει κατ’ ἐντολὴν τοῦ προέδρου τὴν διαταγὴν τῆς εἰς δίκην εἰσαγωγῆς τοῦ κατηγορουμένου, τὴν κατὰ τὸ ἄρθρον 98 ἔκθεσιν τοῦ εἰσηγητοῦ καὶ πᾶν ἄλλο ἐκ τῶν τῆς ἀνακρίσεως ἐγγράφων, τῶν ὁποίων ἡ ἀνάγνωσις θεωρηθῇ ὑπὸ τοῦ προέδρου ἀναγκαία πρὸς φωτισμὸν τοῦ δικαστηρίου κτλ. ὡς ἐν τῷ Ν. Ἄρθρ. 126. Ὁ πρόεδρος θέτει τὰ ζητήματα κατὰ τὴν ἑπομένην σειρὰν δι’ ἕκαστον τῶν κατηγορουμένων, ἰδίως· αʹ. Ὁ κατηγορούμενος εἶναι ἔνοχος τῆς πράξεως, δι’ ἣν κατηγορεῖται; βʹ. Ἡ πρᾶξις αὕτη ἐξετελέσθη ὑπὸ τοῦ κατηγορουμένου μετὰ τῆς δεῖνα ἢ δεῖνα ἐπιβαρυντικῆς ἢ ἐλαφρυντικῆς περιστάσεως; γʹ. Ἡ πρᾶξις αὕτη ἐξετελέσθη μὲ τὰς δεῖνα ἢ δεῖνα περιστάσεις, ἐχούσας κατὰ τὸν νόμον ἐπιῤῥοὴν εἰς τὸν καταλογισμὸν καὶ εἰς τὴν καταμέτρησιν τῆς ποινῆς; Τὰ περὶ ἐπιβαρυντικῶν ἢ ἐλαφρυντικῶν περιστάσεων ζητήματα τίθενται καὶ ἐὰν μόνον ἐκ τῆς ἐν τῷ ἀκροατηρίῳ διαδικασίας ἀνεφάνησαν· ἐὰν δὲ ὁ κατηγορούμενος ᾖναι νεώτερος τῶν 14 ἐτῶν, ὁ πρόεδρος θέτει εἰς τὸ ζήτημα «ὁ κατηγορούμενος ἐξετέλεσε τὴν πρᾶξιν μετὰ διακρίσεως;» Ὁ πρόεδρος θέτει κατὰ τὸν αὐτὸν τρόπον ἰδιαίτερα ζητήματα, ἂν ἕνεκα τῶν κατὰ τὴν συζήτησιν προταθέντων μεταβάλληται ὁ νομικὸς χαρακτὴρ τῆς ὑπὸ τοῦ Βασιλικοῦ ἐπιτρόπου κατὰ τὸ ἄρθρον 100 ἐν τῷ κατηγορητηρίῳ ἐγγράφῳ σημειωθείσης πράξεως. Ἄρθρ. 127. Τὰ εἰρημένα ζητήματα ἀποφασίζονται διὰ τῆς πλειονοψηφίας. Ἄρθρ. 128. Κηρυχθέντος ἐνόχου τοῦ κατηγορουμένου, τὸ στρατοδικεῖον ἀποφασίζει περὶ τῆς ἐφαρμογῆς τῆς ποινῆς. Ἡ ποινὴ καταγινώσκεται διὰ τῆς ἀπολύτου πλειονοψηφίας· ἐὰν δὲ κατὰ τὴν ψηφοφορίαν σχηματισθῶσι πλέον τῶν δύω γνωμῶν, οἱ ἐκφράσαντες ἰδίαν γνώμην ὀφείλουν νὰ συμφωνήσωσι μὲ μίαν τῶν γνωμῶν, τὰς ὁποίας ἀπήγγειλαν τὰ δύω ἐπικρατέστερα μέρη.»

§182ΑΘΑΝΑΣ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Δὲν δύναμαι νὰ λάβω τὸν λόγον πρὶν ἢ ὁ κ. ὑπουργὸς, ὁ ὁποῖος ἔφερε τὸ νομοσχέδιον ὡς ἀντιπρόσωπος τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν μᾶς ἐξηγήσῃ, ποίαν σχέσιν ἔχει ἡ τροπολογία τῶν διαφόρων ἄρθρων τοῦ ποινικοῦ στρατιωτικοῦ νόμου μὲ τὰς παρούσας περιστάσεις. Μετὰ τὰς ἐξηγήσεις ἐπιφυλάττομαι νὰ λάβω τὸν λόγον, ἂν πρέπει σήμερον νὰ γίνῃ ἡ πρώτη ἀνάγνωσις ἢ ὄχι.

§183ΑΝΤ. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ (ὑπουργὸς Ἐκκλησιαστικῶν). Κύριοι, ἐγὼ κατὰ τύπους ἁπλῶς ἀνέλαβα νὰ ὑποβάλω τὸ νομοσχέδιον ἐν ἀπουσίᾳ ἑνὸς συναδέλφου μου. Κατὰ συνέπειαν δὲν εἶμαι εἰς κατάστασιν νὰ δώσω πληροφορίας.

§184ΑΘΑΝ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Τὸ νομοσχέδιον λοιπὸν θ’ ἀκολουθήσῃ τὴν τακτικὴν ὁδὸν, διότι καὶ οἱ ἴδιοι ὑπουργοὶ δὲν γνωρίζουν περὶ τίνος πρόκειται· ἐξ ὅσων ἀντελήφθην δὲν πρόκειται ἢ περὶ δημιουργίας θέσεων νέων.

§185Θ. ΚΟΛΟΚΟΤΡΩΝΗΣ. Ἂν ᾖναι δυνατὸν, εἰς τὴν τύπωσιν νὰ προστεθοῦν καὶ τὰ παράλληλα ἄρθρα τοῦ ποινικοῦ νόμου τοῦ στρατιωτικοῦ.

§186ΠΟΛΛΟΙ. Αὔριον, αὔριον. Διαλύεται ἡ συνεδρίασις. Ὥρα 5 Μ. Μ.