1868.11.22

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 8

Τῆς 22 Νοεμβρίου 1868.

(Παρασκευή).

(Ὥρᾳ 2 Μ. Μ.)

Μετὰ τὴν ἐκφώνησιν τοῦ ὀνομαστικοῦ καταλόγου εὑρεθείσης τῆς Βουλῆς ἐν ἀπαρτίᾳ, ἀνεγνώσθησαν τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως.

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀντίῤῥησις ἐπὶ τῶν πρακτικῶν ὑπάρχει;

§2ΠΟΛΛΟΙ. Ὂχι.

§3ΒΑΛΑΣΟΠΟΥΛΟΣ (ὑπουργ. Οἰκονομικῶν). Κύριοι βουλευταὶ, ὑποβάλλω νομοσχέδιον περὶ χορηγίας ἐκτάκτου πιστώσεως 6,200,000, καταλογιζομένων ὑπὸ τὰ ἑξῆς εἰδικὰ κεφάλαια. Συνδρομαὶ προσφύγων 3,700,000, ἔκτακτα μέτρα δημοσίας ἀσφαλείας 2,500,000. Ὑποβάλλω νομοσχέδιον περὶ καταργήσεως τῶν ἑξηκονταρχῶν τῆς τελωνοφυλακῆς καὶ περὶ περιορισμοῦ τοῦ ἀριθμοῦ τῶν δεκάρχων καὶ τῶν τελωνοφυλάκων. Ὑποβάλλω νομοσχέδιον περὶ κυρώσεως τοῦ Βασιλικοῦ διατάγματος περὶ αὐξήσεως τοῦ χρεωλυσίου τοῦ κατὰ τὸν νόμον ΡΜʹ. δανείου. Ὑποβάλλω νομοσχέδιον περὶ τροποποιήσεως διατάξεων τοῦ νόμου περὶ δανείου τῶν 28,000,000.

§4ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὰ τέσσαρα νομοσχέδια, τὰ ὁποῖα ὑπέβαλεν ὁ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν ὑπουργὸς, θέλουν τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. Κύριοι, ὁ προϋπολογισμὸς ἐτυπώθη καὶ διενεμήθη· ἐπίσης ἐτυπώθησαν τὰ φορολογικὰ νομοσχέδια καὶ τὸ νομοσχέδιον περὶ κρατήσεως τῶν μισθῶν. Ἤδη ἡ Βουλὴ ἐπιθυμεῖ νὰ σταλῶσιν εἰς τὴν ἐπιτροπὴν ἐπὶ τῶν οἰκονομικῶν;

§5ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§6ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπεβλήθη τροπολογία, ἐπὶ τοῦ φορολογικοῦ νόμου, τῶν βουλευτῶν Ζέρβα καὶ Βουδούρη.

§7ΖΕΡΒΑΣ. Συνοδεύεται καὶ ἀπὸ ἔκθεσιν καὶ παρακαλῶ νὰ τυπωθῇ καὶ αὐτή.

§8ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει καὶ ἄλλη πρότασις, πρότασις ἀναστολῆς. Κατ’ αὐτὴν, «μέχρις ὅτου ἀναθεωρηθῶσιν αἱ περὶ διοδίων διατάξεις ἀναστέλλεται ἡ ἐκτέλεσις τοῦ διατάγματος περὶ ἐπιβολῆς διοδίων διὰ τὴν ἐν Κεφαλληνίᾳ, μεταξὺ Ἀργοστολίου καὶ Σάμης ὁδόν. Μομφεῤῥάτος, Δαυῆς καὶ Μεταξᾶς.» Θέλει τυπωθῆ. Ἔχει τὸν λόγον ὁ κ. Δημητρακάκης.

§9ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Κύριε πρόεδρε, ἐπὶ τῆς συζητήσεως ὄχι μόνον τοῦ προϋπολογισμοῦ, ἀλλὰ καὶ τοῦ φορολογικοῦ νόμου, παρακαλῶ ὁ κ. ὑπουργὸς νὰ παρουσιάσῃ τὸν πίνακα τῶν βεβαιωθέντων καὶ εἰσπραχθέντων κατὰ τὴν χρῆσιν τοῦ 1867, διότι ἤδη ἔληξεν ἡ χρῆσις ἀπὸ τῆς 30 Ὀκτωβρίου καὶ εἶναι συγκεντρωμένοι οἱ λογαριασμοὶ εἰς τὸ λογιστήριον.

§10ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Εἶναι ἀνάγκη νὰ παρουσιασθοῦν αὐτοὶ οἱ πίνακες, καὶ εἶναι δυνατόν, διότι μέχρι τέλους Νοεμβρίου, ὅτε θὰ συζητήσωμεν τὸν φορολογικὸν νόμον, εἶναι ἀνάγκη νὰ γνωρίζωμεν τὰ ἀποτελέσματα, διότι μετεβλήθησαν πολλοὶ νόμοι.

§11ΒΑΛΑΣΟΠΟΥΛΟΣ (ὑπουργ. Οἰκονομικῶν). Νομίζω, ὅτι δὲν θὰ ᾖναι δυνατὸν νὰ σᾶς εὐχαριστήσω καθ’ ὁλοκληρίαν. Ἐὰν ᾖναι δυνατὸν, θὰ φέρω τοὺς πίνακας, ἀλλ’ ἀμφιβάλλω ἐὰν θὰ ᾖναι δυνατόν.

§12ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Κύριε πρόεδρε, καθ’ ἑκάστην δεκαημερίαν ἕκαστον λογιστήριον φέρει εἰς τὸ ὑπουργεῖον τὰς εἰσπράξεις του κατὰ κεφάλαιον καὶ κατ’ ἄρθρον· ἕπεται λοιπὸν, ὅτι τὴν 10 Νοεμβρίου, ἢ τὸ πολὺ τὴν 20 Νοεμβρίου, τὸ λογιστήριον, ἐὰν ᾖναι λογιστήριον, διότι ἄλλως παραιτοῦμαι πάσης αἰτήσεως, θὰ ἔχῃ συγκεντρωμένους τοὺς λογαριασμούς του.

§13ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ ἑτέρα τροπολογία τοῦ κ. Ζέρβα περὶ τῶν συντάξεων θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. Ὁ κ. Δαγρὲς ἔχει τὸν λόγον.

§14ΔΑΓΡΕΣ. Κύριε πρόεδρε, παρακαλῶ τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ μὲ βεβαιώσῃ πόσον πληρόνουν αἱ ἐθνικοϊδιόκτητοι ἐλαῖαι δι’ ἔγγειον φόρον καὶ δικαίωμα ἐπικαρπίας τοῦ τρέχοντος ἔτους.

§15ΒΑΛΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐφαρμόζεται ὁ φορολογικὸς νόμος.

§16ΔΑΓΡΕΣ. Ἐπιθυμῶ, κ. ὑπουργὲ, εἰς τὴν ἔκτακτον αὐτὴν σύνοδον, τὴν ὁποίαν σπουδαῖοι λόγοι ἐπροκάλεσαν, νὰ ἐργασθῶμεν μὲ κἄποιαν μετριότητα. Ἐγὼ δὲν σᾶς ἠρώτησα διὰ νὰ αἰτιαθῶ· θέλω νὰ ἠξεύρω πόσον εἰσπράττει τὸ δημόσιον δι’ ἔγγειον φόρον καὶ δικαίωμα ἐπικαρπίας ἐπὶ τῶν ἐθνικοϊδιοκτήτων ἐλαιῶν. Δὲν εἶναι ὕβρις, δὲν εἶναι προσβολή· διατί καθήμενος ἀπαντᾶτε τοιουτοτρόπως εἰς τὴν ἐρώτησιν ἑνὸς ἀντιπροσώπου; Ἐπιθυμῶ νὰ μάθω πόσα ὀφείλω, ἐγὼ ὁ φορολογούμενος, νὰ πληρώσω δι’ ἔγγειον φόρον, πόσα διὰ δικαίωμα ἐπικαρπίας, καὶ πῶς, εἰς εἶδος, ἢ εἰς χρήματα.

§17ΒΑΛΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Μὰ εἶναι περιττὸν νὰ σὲ ἀπαντήσω, ἀφοῦ ἔχεις τὸν νόμον, τὸν ὁποῖον ἐψήφισας.

§18ΔΑΓΡΕΣ. Κύριε ὑπουργὲ, μὲ ἀναγκάζετε νὰ ἔμβω εἰς μίαν συζήτησιν, τὴν ὁποίαν δὲν ἐπιθυμῶ· ἐψηφίσαμεν τὸν νόμον ἐν καιρῷ νυκτὸς, καὶ οὔτε τὸν ἐνοήσαμεν, οὔτε ἠξεύρομεν τὶ ἐψηφίσαμεν. Ἐνοικιάσατε τὰ ἐλαιοδέκατα, πῶς τὰ ἐνοικιάσατε; εἰς εἶδος ἢ εἰς χρήματα; Δὲν συνήψατε συμφωνίαν μεταξὺ ἐνοικιαστῶν; πῶς ἐνοικιάσθη ὁ ἔγγειος φόρος;

§19ΒΑΛΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Δαγρὲ, ἀπὸ τὸν νόμον περισσότερον δὲν ἠμπορεῖ νὰ διατάξῃ ὁ ὑπουργός. Ἐνοικιάσθη, κατὰ τὸν νόμον, ὁ μὲν ἔγγειος φόρος εἰς εἶδος, ἡ δὲ ἐπικαρπία εἰς χρήματα 3 λεπτὰ τὴν ὀκάν.

§20ΔΑΓΡΕΣ. Ἐγὼ ἐρωτῶ τοὺς βουλευτὰς τοὺς ἀντιπροσωπεύοντες ἐλαιοφόρους ἐπαρχίας, ἐὰν συνάγηταί που χωριστὰ δικαίωμα ἐπικαρπίας 3 λεπτὰ ἐφ’ ἑκάστης ὀκᾶς ἐλαιῶν.

§21ΒΑΛΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Κ. Δαγρὲ, ἔπρεπε καθαρώτερα νὰ ἐκφρασθῇς· ὁ φόρος αὐτὸς εἰσπράττεται ἀπὸ ἐνοικιαστάς. Τώρα τὶ κάμουν οἱ ἐνοικιασταὶ, ἂν λαμβάνουν εἰς εἶδος ἢ εἰς χρήματα τὸ δικαίωμα τῆς ἐπικαρπίας, ἐγὼ δὲν γνωρίζω. Τώρα λοιπὸν τὶ ζητεῖς; πιέζονται οἱ φορολογούμενοι; λαμβάνουν περισσότερον οἱ ἐνοικιασταί;

§22ΔΑΓΡΕΣ. Μὰ κ. ὑπουργὲ, εὑρίσκομαι εἰς τὴν λυπηρὰν ἀνάγκην νὰ μεμφθῶ τὸν ἑαυτόν μου, διότι ἐσυζητήσαμεν ἕνα νόμον, τὸν ὁποῖον, ἂς εἴπωμεν καθαρὰ μίαν μαύρην ἀλήθειαν, δὲν ἐνοήσαμεν.

§23ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι ὁ περσινὸς νόμος.

§24ΔΑΓΡΕΣ. Μὰ δὲν εἶσαι ὑπουργὸς ἀκόμη, κ. Παπαμιχαλόπουλε· δὲν ἐρωτῶ σὲ, μὴ μὲ διακόπτεις.

§25ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶμαι βουλευτὴς καὶ λέγω ὅτι εἶναι ὁ περσινὸς νόμος.

§26ΖΕΡΒΑΣ. Μὰ δὲν εἶναι συζήτησις, κ. Παπαμιχαλόπουλε· κάθε βουλευτὴς ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ κάμῃ ἐπερώτησιν.

§27ΔΑΓΡΕΣ. Ἐγὼ δὲν δίδω καμμίαν προσοχὴν εἰς τὰς ὁμιλίας τοῦ κ. Παπαμιχαλοπούλου, διότι δὲν ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ ὁμιλήσῃ, διότι ὁμιλῶ ἐγώ· ἐρωτῶ ἐὰν τὸ δικαίωμα τῆς ἐπικαρπίας ἦναι ἓν καὶ τὸ αὐτὸ εἰς ὅλας τὰς ἐπαρχίας τοῦ κράτους.

§28ΒΑΛΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ ἔτσι θεωρῶ.

§29ΔΑΓΡΕΣ. Καὶ ἐρωτῶν ἔχω δικαίωμα νὰ ἐρωτήσω καὶ κατακρίνων μίαν πρᾶξιν νὰ εἴπω, ὅτι, ἐὰν ὁ νόμος ἐνοήθη ὅπως ἐφαρμόζεται εἰς τὴν ἐπαρχίαν, τὴν ὁποίαν ἀντιπροσωπεύω, κακῶς ἐνοήθη, διότι οὐδείς ποτε ἐνόησε διὰ δικαίωμα ἐπικαρπίας νὰ δίδῃ 25%, ἀφοῦ καθιερωμένον εἶναι 10% δι’ ἔγγειον φόρον καὶ 10 δικαίωμα ἐπικαρπίας. Δὲν εἶχον σκοπὸν νὰ αἰτιαθῶ τὸν ὑπουργὸν, διότι δὲν ἀποδίδω κακὴν πρόθεσιν, ἀλλὰ λέγω, ὅτι ἔπρεπε νὰ ᾖναι ἐν γνώσει. Εἰς τὰς ἐπαρχίας ὅλας τοῦ κράτους, καθὼς ἐπληροφορήθην ἐκ βουλευτῶν, πληρόνουν αἱ ἐθνικοϊδιόκτητοι ἐλαῖαι 10% εἰς εἶδος· εἰς τὴν ἐπαρχίαν τῆς Παρνασσίδος πληρόνουν αἱ ἐθνικοϊδιόκτητοι ἐλαῖαι 10% ὡς εἶδος ἔγγειον φόρον καὶ τρία λεπτὰ τὴν ὀκᾶν ὡς δικαίωμα ἐπικαρπίας. Διὰ τοῦτο ζητῶ νὰ λάβῃ πληροφορίας ὁ κ. ὑπουργὸς διὰ νὰ μᾶς πληροφορήσῃ.

§30ΒΑΛΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ φορολογία, κ. βουλευτὰ, τριῶν λεπτῶν τὴν ὀκᾶν εἶναι νόμιμος ἢ ὄχι; εἶναι κανονισμένη ἀπὸ τὸν φορολογικὸν νόμον, ναὶ ἢ ὄχι; Ἐὰν τοῦτο ᾖναι νενομισμένον, καμμία ἀδικία δὲν γίνεται εἰς τὴν ἐπαρχίαν σου· ἐὰν ὅμως οἱ ἐνοικιασταὶ τῶν ἄλλων ἐπαρχιῶν δὲν θέλουν τοῦτο καὶ συμφωνοῦν νὰ δίδουν 10%, τοῦτο δὲν ἀποδίδεται εἰς τὸ ὑπουργεῖον. Εἰς τὴν ἐπαρχίαν σου ἐκτελεῖται ὁ νόμος· ἐὰν ἔχῃς τι ἐναντίον τοῦ νόμου, νὰ φέρῃς τροπολογίαν νὰ μεταβάλῃς τὸν νόμον.

§31ΔΑΓΡΕΣ. Κ. Πρόεδρε, τὸν λόγον· τότε φέρω κατηγορητήριον.

§32ΒΑΛΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ ὑπουργὸς ἐκτελεῖ τὸν νόμον ὅπως ἐπεψηφίσθη· ἐὰν ἐκτελῇ τὸν νόμον διαφορετικῶς, ἔχεις νὰ ἐλέγξῃς. Ἡ προκήρυξις τῶν οἰκονομικῶν ἀρχῶν λέγει· «ἐπὶ τῇ βάσει τῇ προσδιωρισμένῃ ὑπὸ τοῦ φορολογικοῦ νόμου». Ἐὰν ὁ νόμος ᾖναι καταπιεστικὸς, εἶναι ἄλλο πρᾶγμα. Πέρυσι παρεδέχθη 3 λεπτὰ τὴν ὀκᾶν, διότι ἦτο ἀκριβὸν τὸ ἔλαιον, ἐφέτος εἶναι εὐθηνότερον.

§33ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι λυπηρὸν νὰ ζητοῦν πληροφορίας οἱ βουλευταὶ περὶ πραγμάτων, τὰ ὁποῖα ὅλος ὁ κόσμος γνωρίζει καὶ τὰ ὁποῖα οἱ ἴδιοι ἐψήφισαν. Διὰ τοῦ φορολογικοῦ νόμου ἐκανονίσθη τρία λεπτὰ τὴν ὀκᾶν τὸ ἔλαιον· εἶναι διάταξις, τὴν ὁποίαν καὶ τὰ παιδιὰ γνωρίζουν, ὄχι ἡμεῖς οἱ βουλευταί. Ὁ κ. Δαγρὲς μᾶς ἀπασχολεῖ νὰ μάθῃ πόσος εἶναι ὁ φόρος ἐπὶ τῶν ἐλαιῶν. Μὰ εἶναι ἐντροπὴ νὰ ζητῇ τοιαύτας πληροφορίας. Ἐὰν ὁ κ. Δαγρὲς δὲν τὸ ἠξεύρῃ, ἔπρεπε νὰ λάβῃ τὸν φορολογικὸν νόμον νὰ ἴδῃ. Τὸν πληροφορῶ λοιπὸν ἐγὼ, ὁ ὁποῖος δὲν εἶμαι ὑπουργὸς τῶν οἰκονομικῶν, ὅτι ὁ φόρος τῶν ἐθνικοϊδιοκτήτων ἐλαιοδένδρων εἶναι κανονισμένος, ὁ ἔγγειος φόρος 10%, ὁ δὲ τῆς ἐπικαρπίας 3 λεπτὰ τὴν ὀκάν. Αὐτὸ ἰσχύει δι’ ὅλας τὰς ἐπαρχίας· ἀλλ’ ἐὰν εἴς τινας ἐπαρχίας ἐγένοντο συμφωνίαι ἰδιαίτεραι μεταξὺ ἐνοικιαστῶν καὶ φορολογουμένων, τοῦτο εἶναι ἄλλο ζήτημα· ὁ νενομισμένος φόρος εἶναι 3 λεπτὰ τὴν ὀκάν. Πρὸ τοῦ 1867 ἦτο 2 λεπτὰ, ἀλλ’ ἀπὸ τότε, ὅτε ηὔξησαν ὅλοι οἱ φόροι, ηὔξησεν εἰς τρία λεπτά. Εἶναι ματαία λοιπὸν ἡ συζήτησις, καὶ δὲν εἶναι τίποτε ἄλλο παρὰ ἀπώλεια χρόνου.

§34ΖΕΡΒΑΣ. Ἐγὼ λέγω, ὅτι ὁ κ. Παπαμιχαλόπουλος δὲν ἔχει δίκαιον καὶ δικαιόνω τὸν κ. Δαγρὲν μὲ τὴν διαφορὰν μόνον, ὅτι δὲν ἐξεκαθάρισε τὴν ἐπερώτησίν του. Εἶναι βέβαιον, ὅτι πάντες γνωρίζουν τὸν νόμον καὶ δὲν εἴχομεν ὄχι τὸ δικαίωμα, δὲν ἦτο πρέπον νὰ ζητήσωμεν ἀπὸ τὸν ὑπουργὸν ποία εἶναι ἡ φορολογία τοῦ δεκάτου, καὶ ποία τῆς ἐπικαρπίας. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἔπρεπε νὰ ἐκκαθαρίσῃ ὁ κ. βουλευτὴς Καλαμῶν, εἶναι τὸ ἑξῆς. Ἐνοικιάσθη εἰς ἄλλην ἐπαρχίαν κατ’ ἄλλον τρόπον τὸ δικαίωμα τῆς ἐπικαρπίας, ἢ τὴν αὐτὴν ἐνοικίασιν ἔκαμε παντοῦ ὁ ὑπουργὸς τῶν οἰκονομικῶν; Ἔπρεπεν εἰς τοῦτο μόνον νὰ περιορισθῇ· διότι ἐὰν ὁ νόμος λέγῃ εἰς τρία λεπτὰ πρέπει ν’ ἀποδοθῇ ὁ φόρος ἐπικαρπίας, δὲν εἶχε τὸ δικαίωμα ὁ ὑπουργὸς νὰ ἐνοικιάζῃ εἰς τρία λεπτὰ τὴν ὀκάν. Ἄλλως ἐὰν τοῦτο συνέβη εἰς μίαν ἐπαρχίαν, ὤφειλε νὰ ἐκκαθαρίσῃ ὁ ἐπερωτήσας τὸ πρᾶγμα καὶ νὰ εἴπῃ, διὰ ποῖον λόγον ὁ δεῖνα ἐνοικιαστὴς τῆς δεῖνα ἐπαρχίας συνῆξε 10% καὶ δὲν συνεμορφώθη μὲ τὸν νόμον. Ἐγὼ συμμερίζομαι τὴν ἐπερώτησιν αὐτὴν, διότι δὲν πρέπει νὰ ὑπάρχουν αἱ ἑτερόῤῥυθμοι ἐνοικιάσεις τῶν προσόδων τοῦ κράτους, πρέπει νὰ ὑπάρξῃ παντοῦ ἡ ἰδία. Λοιπὸν λέγω, ὅτι δὲν δύναται ὁ ὑπουργὸς νὰ ἐνοικιάζῃ προσόδους μὴ στηριζόμενος εἰς τὸν νόμον, καὶ ἐὰν ἔλαβε χώραν τοιοῦτόν τι, νὰ μᾶς τὸ εἴπῃ ὁ ἐπερωτήσας, διὰ ν’ ἀποφανθῶμεν ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ ἀντικειμένου, ἐὰν ᾖναι δίκαιον ἢ ἄδικον· ἄλλως εἴμεθα εἰς ἀμφιβολίαν. Ἀλλὰ, κύριοι, αἱ ἐπερωτήσεις αὗται καὶ πᾶν ὅ,τι ἄλλο ἔχει κανεὶς νὰ κάμῃ σήμερον συντείνει πολὺ, διότι διενεμήθη ὁ νόμος ὁ φορολογικὸς, νὰ τὸ ἔχωμεν ὑπ’ ὄψιν, καὶ νὰ φέρωμεν τὰς ἰδέας μας, καὶ νὰ ὑποστηρίξωμεν πᾶν ὅ,τι ὀρθὸν καὶ ν’ ἀποβάλωμεν πᾶν ὅ,τι εἶναι ἐσφαλμένον. Παρακαλῶ δὲ καὶ τὸν κύριον πρόεδρον τῆς Βουλῆς νὰ συνοδεύσῃ καὶ τὸν προϋπολογισμὸν καὶ τὸν φορολογικὸν νόμον μὲ ὅλας τὰς τροπολογίας καὶ τὰς προτάσεις τῶν κυρίων βουλευτῶν, ὅσαι ἐγένοντο κατὰ τὴν προηγουμένην σύνοδον, καὶ αἱ ὁποῖαι ἀφορῶσι τοὺς νόμους αὐτοὺς καὶ ἔχουν κάποιαν σχέσιν, διὰ νὰ μὴ κάμωμεν πάλιν τροπολογίας καὶ προτάσεις ἐπὶ τῶν αὐτῶν ἀντικειμένων.

§35ΔΑΓΡΕΣ. Κύριοι βουλευταὶ, ἴσως δὲν μὲ ἐνοήσατε, ἢ δὲν θέλει ὁ κύριος ὑπουργὸς νὰ ἐκκαθαρίσῃ τὸ ζήτημα· τὸ ζήτημα δὲν εἶναι ἀνάξιον τῆς προσοχῆς σας. Ὁ κύριος Παπαμιχαλόπουλος ἐχολώθη, διότι τοῦ ἔκαμα παρατηρήσεις ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου· ἀλλὰ δὲν ἐχολώθη δικαίως, ἐχολώθη ἀδίκως, καὶ βλέπω μὲ λύπην μου, ὅτι δὲν ἐνόησε περὶ τίνος πρόκειται, καθὼς δὲν ἐνοήθη ἴσως ὁ νόμος αὐτὸς ὑπὸ ὅλου τοῦ κράτους. Ἐψηφίσαμεν ἕνα νόμον, διὰ τοῦ ὁποίου ἐπιβάλλομεν φόρον δικαίωμα ἐπικαρπίας ὑπὲρ τοῦ δημοσίου ἐπὶ τῶν ἐλαιῶν τρία λεπτὰ ἐφ’ ἑκάστης ὀκᾶς· ἀλλ’ ὁ νόμος αὐτὸς δὲν ἐφηρμόσθη. Λοιπὸν διὰ νὰ μὴ ἀσχολώμεθα ἐπὶ ματαίῳ, παρακαλῶ τὴν Βουλὴν,—καὶ πρέπει νὰ προσέξῃ, διότι πρόκειται περὶ ζητήματος ἐφαπτομένου τοῦ λαοῦ, τῆς γεωργίας, τῆς βιομηχανίας, τέλος πάντων τοῦ παραγωγοῦ λαοῦ, τῆς παραγωγοῦ τάξεως, καὶ πρέπει νὰ ἠξεύρῃ ὁ λαὸς αὐτὸς ποῦ πληρόνει καὶ πῶς πληρόνει — νὰ ζητήσῃ πληροφορίας ὁ κύριος ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἀπὸ τὰς οἰκονομικὰς ἀρχὰς τῶν ἐπαρχιῶν, τῶν ἐλαιοφόρων ἐπαρχιῶν, πῶς ἐνοικιάσθησαν τὰ ἐλαιόδενδρα καὶ τί εἰσπράττουν. Τὰς πληροφορίας δὲ αὐτὰς νὰ τὰς ὑποβάλῃ εἰς τὴν Βουλὴν, καὶ ὅταν ὑποβληθῶσι, θὰ ἰδῆτε ὅτι ἔχω δίκαιον νὰ κάμω αὐτὰς τὰς ἐπερωτήσεις, διότι δὲν ἠμπορεῖ νὰ πιστεύσῃ κανεὶς, ὅτι ἄλλως πως εἰσπράττονται τὰ δικαιώματα τοῦ δημοσίου εἰς μίαν ἐπαρχίαν, καὶ ἄλλως εἰς ἄλλην ἐπαρχίαν. Πιστεύω, ὅτι ὁ κύριος ὑπουργὸς δὲν εἶχεν ἀφορμὴν νὰ ἐξετάσῃ περὶ τούτου· ἀλλὰ τώρα, ὅπου ἐδόθη ἀφορμὴ, πιστεύω, θέλει μάθει. Ἐπιθυμῶ τοῦτο νὰ μάθῃ ἡ Βουλὴ, πῶς ἐνοικιάσθη κατὰ τὸ τρέχον ἔτος ὁ φόρος αὐτὸς καὶ πῶς εἰσπράττεται.

§36ΒΑΛΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Σᾶς τὸ εἶπον, κύριε βουλευτὰ, δεκάκις, ὅπως εἶναι ὁ νόμος.

§37ΔΑΓΡΕΣ. Ἐπιθυμῶ νὰ ζητήσῃ πληροφορίας ὁ ὑπουργὸς ἀπὸ τὰς ἁρμοδίας ἀρχὰς, πῶς ἐνοικιάσθη καὶ τί εἰσπράττουν οἱ ἐνοικιασταὶ ἀπὸ τοὺς φορολογουμένους τὸ τρέχον ἔτος.

§38ΒΑΛΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ δὲν ἔχω κανὲν παράπονον ἀπὸ τὰς ἐπαρχίας· ἐσεῖς οἱ ὁποῖοι ἔχετε παράπονα, ὅτι δὲν ἐφαρμόζεται ὁ νόμος, διατυπώσατε τὴν ἐρώτησίν σας. Ἐδῶ εἶναι οἱ ἀντιπρόσωποι ὅλων τῶν ἐπαρχιῶν· ἐὰν κανεὶς ἔχῃ παράπονον, ὅτι ὁ νόμος δὲν ἐκπληροῦται, ἂς ἔλθῃ νὰ τὸ εἴπῃ. Λοιπὸν σὺ, ὅστις ἔχει παράπονον, καὶ λέγεις ὅτι ὁ νόμος ἐφαρμόζεται ἐναντίον τῶν κεκανονισμένων, καὶ ὅτι δὲν ἐφαρμόζεται ὁ νόμος, φέρε ὡρισμένην ἐπερώτησιν.

§39ΔΑΓΡΕΣ. Ἀνθίστασθε εἰς τὴν ἐπερώτησιν αὐτήν· σᾶς λέγω, ὅτι καὶ πέρυσιν ὁ αὐτὸς νόμος ἦτον, ἀλλὰ καὶ πέρυσι καὶ ἐφέτος εἰς τὰς ἰδικάς μας ἐπαρχίας ἐγένετο ἡ φορολογία, πέρυσιν εἰς εἶδος, ἐφέτος εἰς χρήματα· διότι δὲν ἔδωκαν πέρυσι τὸν φόρον εἰς εἶδος, ἠμποροῦν νὰ πληρώσουν ἐφέτος εἰς χρήματα.

§40ΒΑΛΑΣΣΟΠΟΥΛΟΣ. Διότι εἶναι ἀκριβώτερον τὸ ἔλαιον.

§41ΔΑΓΡΕΣ. Ἠμπορεῖ νὰ ἐγερθῶσι διενέξεις μεταξὺ ἐνοικιαστῶν καὶ φορολογουμένων, διότι ὁ ἐνοικιαστὴς, ὁ ὁποῖος ἠγόρασεν ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ νόμου τοῦ 1867, ἔχει δικαίωμα νὰ εἰσπράξῃ τρία λεπτὰ ἐφ’ ἑκάστης ὀκᾶς· καὶ ὅμως πέρυσιν ἠγόρασεν εἰς εἶδος (θόρυβος). Ὁ νόμος λέγει, νὰ εἰσπράξῃ 3 λεπτὰ τὴν ὀκὰν, ἢ εἰς εἶδος. Λοιπὸν κάμνω τὴν ἑξῆς παρατήρησιν. Ὁ ὑπουργὸς νὰ ζητήσῃ πληροφορίας ἀπὸ τὰς ἁρμοδίας ἀρχὰς, ἀναφέρων πόσον ἐνοικίασε καὶ πῶς εἰσπράττεται τὸ τρέχον ἔτος τὸ δικαίωμα τῆς ἐπικαρπίας.

§42Λ. ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Μὲ ἐσημειώσατε ὅτι θὰ κάμω ἐπερώτησιν;

§43ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα, ἔχετε τὸν λόγον.

§44Λ. ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Τὴν κάμνω γραπτὴν διὰ νὰ εὐκολυνθῇ καὶ ὁ συντάκτης· ἡ ἐπερώτησίς μου εἶναι ἡ ἑξῆς. Παρακαλῶ τοὺς κυρίους ὑπουργοὺς τῆς Δικαιοσύνης καὶ τῶν Οἰκονομικῶν, ἐπειδὴ βλέπω ὅτι εἰς τὸν προϋπολογισμὸν φέρουν ἄρσιν 34 εἰρηνοδικείων καὶ 2 δικαστηρίων, νὰ ἐξετάσουν καὶ λάβουν πληροφορίας ἀπὸ τοὺς ἁρμοδίους ὑπαλλήλους, ποῖα εἶναι τὰ ἔσοδα καὶ ποῖα εἶναι τὰ ἔξοδα τῶν καταργουμένων δικαστηρίων· διότι ἔσοδα ἐννοῶ τὴν κατανάλωσιν τοῦ χαρτοσήμου, τὴν ὠφέλειαν ἐκ τῆς μὴ πληρωμῆς τῶν μαρτύρων, οἱ ὁποῖοι εἶναι μακρὰν ἀπὸ τῆς ἕδρας, ἐνῷ τώρα εἶναι πλησίον, τῆς μεταφορᾶς τῶν ὑποδίκων καὶ καταδίκων, διότι νομίζω, ὅταν γνωσθῶσι ταῦτα, θὰ μᾶς δικαιώσῃ καὶ ἡ Βουλὴ καὶ τὸ Κράτος, διότι ἐπροτείναμεν τὰ δικαστήρια νὰ ᾖναι 24· διότι θὰ ἴδητε ὅτι τὰ ἔξοδα θὰ ᾖναι ὀλιγώτερα, ἐκτὸς τῆς ὠφελείας τοῦ λαοῦ, τῆς ὁποίας θέλει ἀπολαύει ἕνεκα τούτου, καὶ θέλετε μακαρίζει ἐκείνους, οἵτινες ἦσαν οἱ συντάκται τοῦ νόμου αὐτοῦ. Ὑποβάλλω τὴν πρότασίν μου γραπτὴν, καὶ ἐπιθυμῶ νὰ σταλῇ εἰς τοὺς κυρίους ὑπουργοὺς ἵνα φέρουν οὗτοι τὰς δεούσας πληροφορίας καὶ γίνῃ ἡ συζήτησις τῆς ἐπερωτήσεώς μου πρὸ τῆς συζητήσεως τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ.

§45ΔΑΓΡΕΣ. Εἶπον νὰ ζητήσῃ πληροφορίας ὁ ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἀπὸ τὰς ἁρμοδίας ἀρχὰς, πόσον ἐπὶ τοῖς ἑκατὸν ἐνοικίασε διὰ δικαίωμα ἐπικαρπίας, καὶ πῶς εἰσπράττεται τὸ δικαίωμα αὐτὸ εἰς ὅλας τὰς ἐπαρχίας τοῦ Κράτους ἐπὶ τῶν ἐθνικοϊδιοκτήτων ἐλαιῶν.

§46ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος ὑπουργὸς σᾶς εἶπεν, ὅτι ὁ νόμος ἐφαρμόζεται εἰς ὅλας τὰς ἐπαρχίας τοῦ Κράτους.

§47ΔΑΓΡΕΣ. Εἴπομεν νὰ ζητήσῃ πληροφορίας.

§48ΜΑΚΡΗΣ. Κύριε πρόεδρε, ἰδοὺ τὶ νομίζω ἐγὼ εὔλογον· ὁ κύριος ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἀπήντησεν, ὅτι οἱ ἐνοικιασταὶ καὶ τὸ δημόσιον ἐνοικίασαν, καὶ οἱ ἔφοροι ἐπροκήρυξαν καὶ τὸ πᾶν ἔγεινε σύμφωνα μὲ τὸν νόμον τὸν φορολογικόν. Ἐὰν εἰς τὸ Κράτος, εἰς δῆμόν τινα, ἢ εἰς χωρίον, ἢ εἰς πόλιν ὁ ἔφορος, ὁ ἐνοικιαστὴς ἢ εἰσπράττουν πλειότερα τοῦ διακηρυχθέντος, ἢ γίνεται καταπίεσίς τις, τότε ὁ ἔντιμος βουλευτὴς Καλαμῶν ὀφείλει νὰ φέρῃ ἀληθῆ ἐπερώτησιν, νὰ εἴπῃ ὅτι μανθάνει, ὅτι εἰς τὸ δεῖνα χωρίον, πόλιν ἢ ἐπαρχίαν οἱ ἐνοικιασταὶ τοῦ δεκάτου τῶν ἐλαιῶν εἰσπράττουν παρὰ τὸν νόμον, ἐναντίον τοῦ νόμου, καὶ νὰ φέρῃ ὡς παράδειγμα τοῦτο· τότε ἔχει καλῶς, διότι ἐνόσῳ ὁ ὑπουργὸς ἀπαντᾷ ῥητῶς ὅτι ὅ,τι γίνεται γίνεται σύμφωνα μὲ τὸν νόμον, ἐγὼ νομίζω, ὅτι δὲν δύναται νὰ ὑπάρχῃ ἐπερώτησις, ἐκτὸς ἐὰν ὁρισθῇ ῥητῶς.

§49ΔΑΓΡΕΣ. Ὁρίζω τὴν ἐρχομένην Δευτέραν νὰ συζητηθῇ αὐτὸ, καὶ λέγω, ὅτι ὁ ὑπουργὸς δὲν δύναται νὰ περιχαρακωθῇ εἰς τὸ σύστημα αὐτὸ, διότι τότε θὰ ἀποδειχθῇ ὅτι οἱ ὑπουργοὶ δὲν ἠννόησαν τὰς διατάξεις αὐτὰς, ἢ ὅτι ἠδιαφόρησαν καὶ ὡς ἐκ τούτου προέκυψε μεγάλη ζημία εἰς τὰ ἐθνικὰ συμφέροντα, ἢ ὅτι οἱ πολῖται ἀδικοῦνται ἐκ τῆς κακῆς καὶ παρανόμου ἐφαρμογῆς τοῦ νόμου. Ἐγὼ δὲν ἤθελα νὰ φέρω ἐπερώτησιν, ἀλλ’ ἠθέλησα μόνον νὰ ζητήσῃ ὁ ὑπουργὸς πληροφορίας. Λοιπὸν ὁρίζω τὴν Δευτέραν τὴν ἐρχομένην (θόρυβος). Ἐγὼ θέλω νὰ μάθω ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν, καὶ ἡ Κυβέρνησις θὰ πληροφορηθῇ ἀπὸ τὰς δημοσίας ἀρχὰς, διότι δὲν ἠξεύρω ἐὰν γνωρίζῃ τὶ συμβαίνει καὶ πῶς εἰσπράττεται ὁ φόρος αὐτός. Ἐπιθυμῶ νὰ μάθω πῶς διεχειρίσθη ὁ δημόσιος πλοῦτος· ἔχω δικαίωμα νὰ μάθω καὶ χρεωστεῖ ὁ κ. ὑπουργὸς νὰ μὲ πληροφορήσῃ.

§50ΒΑΛΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐν ὅσῳ ὁ κ. βουλευτὴς δὲν μοὶ λέγει ποῦ γίνεται ἐναντίον τοῦ νόμου, ἐγὼ δὲν ἔχω καμμίαν ὑποχρέωσιν εἰς τοῦτο, διότι ἐγὼ ἀπαντῶν λέγω, ὅτι ὁ νόμος ἐκπληροῦται καθ’ ὅλον τὸ κράτος.

§51ΔΑΓΡΕΣ. Εἰς τὴν ἐπαρχίαν σας.

§52ΒΑΛΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἔχω κἀνὲν παράπονον ἀπὸ κἀνένα, καὶ ἐδῶ εἶναι οἱ ἀντιπρόσωποι τῆς ἐπαρχίας.

§53ΔΑΓΡΕΣ. Διὰ δικαίωμα τῆς ἐπικαρπίας εἰσπράττεται 10%, ἐν ᾧ εἰς ἄλλας ἐπαρχίας 3 λεπτὰ τὴν ὀκάν.

§54ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν εἶναι ἀντικείμενον ἐπερωτήσεως ἡ πρότασις τοῦ κ. Δαγρὲ, διότι ὁ νόμος λέγει, ὅτι ὁ φόρος τῆς ἐπικαρπίας δίδεται καὶ εἰσπράττεται ὑπὸ ἐνοικιαστῶν· οἱ οἰκονομικοὶ ὑπάλληλοι ἐκθέτουσιν εἰς δημοπρασίαν τὸν φόρον αὐτόν· παραπονεῖται κατὰ τῶν ἐνοικιαστῶν διότι δὲν εἰσπράττουσι σύμφωνα μὲ τὸν νόμον; Αὐτὸς ἐκανόνισε καὶ τὸ ποσὸν καὶ τὸν τρόπον· δεύτερον, δὲν εἶναι παράβασις· ἐὰν ὁ φορολογούμενος θέλῃ νὰ ὑποβληθῇ εἰς ἰδιαιτέρας συμφωνίας, κἀνεὶς δὲν δύναται νὰ τὸν ἀναγκάσῃ. Εἶναι λοιπὸν μάταιον αὐτὴ ἡ ἐρώτησις νὰ γίνῃ ἀντικείμενον συζητήσεως. Παρακαλῶ λοιπὸν ἡ Βουλὴ νὰ θεωρήσῃ περαιωμένην αὐτὴν τὴν συζήτησιν καὶ νὰ προβῶμεν εἰς ἄλλο ἀντικείμενον.

§55ΔΑΓΡΕΣ. Αὐτὸ θέλω νὰ ἀκούσῃ ἡ Βουλὴ, ὅτι ἡ Βουλὴ τῆς Ἑλλάδος ψηφίζει νόμους τοὺς ὁποίους δὲν ἐννοεῖ· θέλω νὰ μάθῃ τὸ ἔθνος, ὅτι ἡ Βουλὴ δὲν θέλει νὰ δώσῃ προσοχὴν εἰς αὐτὸ τὸ ἀντικείμενον· θέλω νὰ μάθω πῶς θὰ ἀποφανθῇ ἡ Βουλὴ, ναὶ ἢ ὄχι. Κύριε πρόεδρε, δικαιοῦμαι νὰ προκαλέσω τὴν ἀπόφασιν τῆς Βουλῆς καὶ θὰ ἴδητε εἰς τὴν συζήτησιν, ὅτι ἡ ἀσάφεια τοῦ νόμου ἔφερεν αὐτὸ τὸ ἀποτέλεσμα, ἢ κακῶς ἐνοήθη ὁ νόμος.

§56ΚΑΤΣΙΚΑΠΗΣ. Ὁ ἀξιότιμος φίλος μου κ. Δαγρὲς ἔκαμε τὴν ἐρώτησιν τὴν ὁποίαν ἔκαμε πρὸς τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, ἀπέσχεν ὅμως τοῦ νὰ φέρῃ καθαρῶς τὴν ὑπόθεσιν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, πιστεύσας ὅτι ὁ κ. ὑπουργὸς θέλει πράξει τοῦτο, καὶ, πιστεύω, ἐγένετο τοῦτο κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον, διότι δὲν ἠξεύρω τί ἄλλο νὰ ὑποθέσω, διὰ νὰ μὴ ὑποτεθῇ ὅτι θέλει νὰ προσβάλῃ τὰ συμφέροντα τῆς ἐπαρχίας του ἢ τῆς ἐπαρχίας τοῦ κ. ὑπουργοῦ. Εἶναι ἀληθὲς ὅτι ὁ νόμος ἐν ἄρθρῳ 2 λέγει, ὅτι ὁ φόρος τῆς ἐπικαρπίας προσδιορίζεται εἰς λεπτὰ 3, ἀλλ’ ὁ κ. Δαγρὲς ἔχει παράπονον, ὅτι εἰς μὲν τὴν ἐπαρχίαν τῶν Καλαμῶν εἰσπράττεται ὁ φόρος πρὸς 3 λεπτὰ τὴν ὀκᾶν, εἰς δὲ τὴν ἐπαρχίαν τῆς Λακεδαίμονος 10%· ἤθελε λοιπὸν νὰ ἐρωτήσῃ, ἐὰν ᾖναι ὁριστικὸς ὁ νόμος καὶ διὰ τὴν ἐπαρχίαν τῶν Καλαμῶν. Τώρα ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ ἀντικειμένου νὰ εἴπῃ ὁ ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν (θόρυβος) ἐὰν ὑπάρχουσι ἐθνικοϊδιόκτητα εἰς τὴν Λακεδαίμονα.

§57ΤΙΝΕΣ. Δὲν ὑπάρχουν.

§58ΚΑΤΣΙΚΑΠΗΣ. Πρέπει ὁ ὑπουργὸς νὰ τὸ εἴπῃ· ὑπάρχουν, κ. ὑπουργέ;

§59ΒΑΛΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Τόσον ὀλίγα, ὥστε ἠμπορεῖ νὰ εἴπῃ τις ὅτι δὲν ὑπάρχουν.

§60ΚΑΤΣΙΚΑΠΗΣ. Αὐτὰ τὰ ὀλίγα;

§61ΒΑΛΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Ὅπως λέγει ὁ νόμος.

§62ΖΕΡΒΑΣ. Ὁ κ. βουλευτὴς λέγει, ὅτι αἱ ἐνοικιάσεις ἔγειναν εἰς εἶδος· ἐὰν τοῦτο ᾖναι ἀληθὲς, δικαιοῦται νὰ ζητήσῃ λόγον. Λοιπὸν πρέπει ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν νὰ ἔλθῃ νὰ ἐκθέσῃ ἂν ἔγεινε τοῦτο, ναὶ ἢ ὄχι, διότι τοῦτο εἶναι ἐναντίον τοῦ νόμου· δὲν δύναται οὔτε ὑπουργὸς οὔτε ἔφορος νὰ ἐνοικιάσῃ εἰς εἶδος· ἀλλὰ ἂς τὰ λέγουν καθαρὰ αὐτὰ τὰ πράγματα.

§63Α. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Δὲν ἐννοῶ καὶ ἐγὼ, καὶ ἂς μοὶ ἐπιτρέψωσιν οἱ φίλοι μου μάλιστα, ποῖον εἶναι τὸ εἶδος τῆς ἐπερωτήσεως. Παρατήρησις ἐγένετο ἐσχάτως ὅτι εἰς τὴν ἐφορίαν Λακεδαίμονος ἔγειναν ἐνοικιάσεις διὰ τοῦ συστήματος τῆς εἰς εἶδος φορολογίας· ἐὰν τοῦτο ᾖναι ἀληθὲς, οἱ βουλευταὶ, οἵτινες ἔλαβον γνῶσιν τῆς παρανομίας ταύτης τῶν οἰκονομικῶν ἀρχῶν, νὰ φέρουν ὡρισμένην ἐπερώτησιν καὶ νὰ εἴπωσιν, εἰς τὴν ἐπαρχίαν αὐτὴν ἔγεινεν ἐνοικίασις στηριζομένη εἰς τὸ σύστημα τῆς εἰς εἶδος φορολογίας τῶν ἐθνικοϊδιοκτήτων ἐλαιῶν· ἐννοῶ τὴν ἐπερώτησιν, εἰ δὲ μὴ νὰ εἴπητε, ὁ ὑπουργὸς νὰ μᾶς εἴπῃ τί ἔγεινε, τοῦτο δὲν εἶναι ἐπερώτησις, διότι ἠμπορεῖ νὰ ἔγεινέ τι καὶ κακὸν, τοῦ ὁποίου νὰ μὴ ἔλαβεν εἰσέτι γνῶσιν ὁ ὑπουργός. Ἐὰν γίνῃ οὕτως ἡ ἐπερώτησις, τότε θὰ ἤμεθα εἰς θέσιν νὰ κρίνωμεν ἢ κατακρίνωμεν εἴτε τὴν πρᾶξιν τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν εἴτε τῶν οἰκονομικῶν ὑπαλλήλων, καὶ νὰ φέρωμεν τέλος πάντων μίαν ὡρισμένην ἐπερώτησιν.

§64ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Ἐπειδὴ ἔγεινε λόγος περὶ Λακεδαίμονος, λέγω ὅτι εἰς τὴν Λακεδαίμονα ἐθνικοϊδιόκτητα ἐλαιόδενδρα δὲν ὑπάρχουν, διότι οὐδεὶς ἐφύτευσεν ἐπὶ ἐθνικῆς γῆς. Εἰς τὴν Λακεδαίμονα θεωροῦνται ἐθνικοϊδιόκτητα κτήματα εἰς δύω δήμους, ὅπου οἱ κατέχοντες τὰ ἀντεποιήθησαν ὡς ἰδιόκτητα καὶ διὰ τὰ ὁποῖα ἀνεπτύχθησαν πολλαὶ δίκαι, ἀλλὰ τὸ δημόσιον πολλάκις διέταξε καὶ τὰ εἰσέπραξαν διὰ τῆς βίας, οἱ δὲ πολῖται πολλάκις ἀντεστάθησαν, διατεινόμενοι ὅτι τὰ ἀφήρπασαν ἀπὸ αὐτοὺς οἱ Τοῦρκοι διὰ τῆς βίας. Αὐτὰ εἶναι τὰ μόνα τὰ ὁποῖα θεωροῦνται ὡς ἐθνικοϊδιόκτητα, τῶν ὁποίων, πρὸς ἀποφυγὴν δικαστικῶν διατάξεων μὲ τοὺς ἐνοικιαστὰς, ἐνοικιάζει τὸ δημόσιον χωριστὰ τὴν ἐπικαρπίαν, ἐνῷ ἐπὶ τῶν λοιπῶν ἐθνικῶν ἐλαιοδένδρων ἐνοικιάζει ὅλον τὸ εἰσόδημα. Διὰ νὰ μὴ ἐμπλέκεται, ὡς εἴρηται, εἰς δίκας διέταξε τὴν ἰδιαιτέραν εἴσπραξιν. Αὐτὰ λοιπὸν δὲν εἶναι καθαρὰ ἐθνικοϊδιόκτητα, εἶναι ἐπίδικα καὶ ἐπομένως ὅλως διόλου διαφορετικῆς φύσεως ἀπὸ τὰ καθαρῶς ἐθνικοϊδιόκτητα.

§65ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Κύριοι, πρὶν εἴπω τὴν γνώμην μου ἐπὶ τοῦ ἀντικειμένου τούτου ἂς μοὶ ἐπιτρέψῃ ὁ ἔντιμος βουλευτὴς Καλαμῶν νὰ τῷ εἴπω, ὅτι τὴν ἐπερώτησιν αὐτὴν τὴν ἔφερεν ἐκ τοῦ προχείρου. Αἱ ἐπερωτήσεις γίνονται βεβαίως ὅταν δίδεται ἀφορμὴ ὅτι παραβιάζεται εἷς νόμος· ἰδίως προσδιορίζεται μία ἡμέρα διὰ νὰ ἀπαντήσῃ ὁ ὑπουργὸς καὶ δώσῃ ἡ Βουλὴ τὴν ψῆφόν της. Ἐνταῦθα ἅμα ἔγεινεν ἡ ἐπερώτησις, ἔγεινε καὶ ἡ συζήτησις. Ποῖος λοιπὸν ἠμπορεῖ νὰ φέρῃ προχείρως τὴν γνώμην του χωρὶς νὰ ἔχῃ πρὸ ὀφθαλμῶν τὸν νόμον καὶ ἴδῃ ἂν παρεβιάσθη καὶ τόσα ἄλλα; Ἐπιθυμῶ νὰ γίνωνται ἐπερωτήσεις καὶ εἰς ὡρισμένην ἡμέραν νὰ γίνεται ἡ συζήτησις, διὰ νὰ ἤμεθα εἰς κατάστασιν νὰ δώσωμεν τὴν γνώμην μας καὶ τὴν ψῆφόν μας. Κατὰ τὴν κρίσιν μου, κύριοι, ἐὰν τῳόντι εἰς τὰς Καλάμας τὸ δικαίωμα τῆς ἐπικαρπίας εἰσπράττεται εἰς χρήματα, εἴτε πρὸς 3 λεπτὰ τὴν ὀκᾶν, εἴτε ὀλιγώτερον ἢ περισσότερον, παραβιάζεται ἡ φορολογία καὶ πιέζουν οἱ ἐνοικιασταὶ τοὺς φορολογουμένους· πέρυσιν ὁ ἴδιος νόμος ἴσχυεν, ἀλλὰ δὲν ἠγέρθησαν παράπονα καὶ ὁ λόγος εἶναι εὔκολος, διότι ἡ τιμὴ τοῦ ἐλαίου πέρυσιν ἦτο μεγάλη, ἐφέτος μικρὰ, ὥστε ἐπαρουσιάσθη τὸ συμφέρον εἰς τοὺς ἐνοικιαστὰς νὰ μὴ ζητῶσιν εἰς εἶδος τὴν φορολογίαν ἀλλ’ εἰς χρήματα. Ἀλλ’ ἐφέτος, ὅταν ἡ τιμὴ τοῦ ἐλαίου εἶναι μικρὰ, ἔχουν συμφέρον νὰ ζητήσουν τρία λεπτὰ τὴν ὀκᾶν, καὶ τότε κερδίζουν περισσότερα· ἀλλ’ ὁ νόμος δὲν τὸ ἐπιτρέπει, καὶ ἐὰν ἡ ἐνοικίασις ἔγεινεν ὑπὸ τὸν ὅρον, ὅτι ὁ φορολογούμενος εἶναι ὑποχρεωμένος νὰ πληρόνῃ τρία λεπτὰ τὴν ὀκᾶν, παραβιάζεται ὁ νόμος. Ἰδοὺ τὶ λέγει ὁ νόμος· παραδέχεται καὶ τὰ δύω εἴδη τῆς φορολογίας, ἀλλὰ εἰς χρήματα ποῦ ὑποβάλλει τὴν ὑποχρέωσιν εἰς τὸν φορολογούμενον νὰ πληρόνῃ; Μόνον εἰς τὰ μέρη, ὅπου δὲν ὑπάρχουν ἐλαιοτριβεῖα, ἐκεῖ μόνον εἶναι ὑποχρεωμένος ὁ φορολογούμενος νὰ πληρώσῃ εἰς χρήματα, καὶ ἐπροσδιορίσθη συνάμα ἡ τιμὴ εἰς τρία λεπτὰ τὴν ὀκᾶν. Εἰς τὰ μέρη δὲ ἐκεῖνα, ὅπου ὑπάρχουν ἐλαιοτριβεῖα, θὰ πληρώσῃ εἰς εἶδος. Ἰδοὺ πόσον σαφῶς λέγει περὶ τούτου ὁ νόμος· «2) Ἐπὶ τοῦ ἐλαίου καὶ τῶν ἐλαιῶν νόμος κτλ.» Κατόπιν δὲ λέγει· «δικαίωμα ἐπικαρπίας....» Πάντοτε ἐννοεῖτε, ὅπου δὲν ὑπάρχουν ἐλαιοτριβεῖα, διότι κανεὶς νόμος δὲν προσδιώρισε τὸ αὐτὸ καὶ ἐκεῖ, διότι, ὅταν δὲν ὑπάρχουν ἐλαιοτριβεῖα, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ μεταβάλουν τὰς τὰς ἐλαίας εἰς ἔλαιον.

§66ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν τὸ λέγει ὁ νόμος.

§67ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Τὰ τρία λεπτὰ τὰ ἔθεσεν ὁ νόμος μόνον δι’ ἐκεῖνα τὰ μέρη, ὅπου δὲν ὑπάρχουν ἐλαιοτριβεῖα, τὸ δὲ δέκα τοῖς ἑκατὸν δι’ ἐκεῖνα τὰ μέρη, ὅπου ὑπάρχουν ἐλαιοτριβεῖα.

§68ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βλέπω, ὅτι δὲν ὡρίσθη τίποτε· κάμετε μίαν ὡρισμένην ἐπερώτησιν, κύριε Δαγρέ.

§69ΔΑΓΡΕΣ. Τὸ εἴπομεν, ὅτι τὸ δικαίωμα τῆς ἐπικαρπίας ἀντὶ νὰ εἰσπράττηται 10%, εἰσπράττουν οἱ ἐνοικιασταὶ 3 λεπτὰ ἐφ’ ἑκάστης ὀκᾶς καὶ ἐκεῖ ὅπου ὑπάρχουν ἐλαιοτριβεῖα.

§70ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τώρα ἐννοῶ τὴν ἐπερώτησιν.

§71ΔΑΓΡΕΣ. Ἐγὼ ἠθέλησα νὰ δώσω μίαν ἀφορμὴν διὰ νὰ διορθώσῃ τὰ κακά. Λοιπὸν λέγω καὶ τώρα, ὁ ὑπουργὸς ἠμπορεῖ νὰ εἰδοποιήσῃ τηλεγραφικῶς τὰς ἀρχὰς καὶ λάβῃ πληροφορίας. Ὑποθέσατε, ὅτι καὶ εἰς τὴν διακήρυξιν τοῦ ἐφόρου καὶ εἰς τὴν δημοπρασίαν αὐτὸ ἔγεινε μὲ 10%, τοῦτο ὅμως ἔλαβε χώραν καὶ δύναται νὰ διορθωθῇ καὶ τώρα (θόρυβος).

§72ΒΑΛΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτὸ δὲν εἶναι παρανομία καὶ ἠμποροῦμεν νὰ τὸ συζητήσωμεν· ἐγὼ τὸ φιλονεικῶ.

§73ΔΑΓΡΕΣ. Τὴν ἐρχομένην δευτέραν, κ. Πρόεδρε.

§74ΒΑΛΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Ἂς προσδιορίσῃ ἡ Βουλὴ μίαν ἡμέραν.

§75ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν εἰς ἄλλην συνεδρίασιν θὰ δώσῃ πληροφορίας ὁ κ. Ὑπουργός. Ἄλλο ἀντικείμενον, κύριοι, δὲν ἔχομεν· παρακαλῶ τὰς ἐπιτροπάς....

§76ΜΑΛΛΙΑΡΟΠΟΥΛΟΣ. Παρακαλῶ, κ. πρόεδρε.

§77ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ὁμιλήσητε δι’ ἄλλο ἀντικείμενον;

§78ΜΑΛΛΙΑΡΟΠΟΥΛΟΣ. Μάλιστα.

§79ΖΕΡΒΑΣ. Νὰ ἔλθῃ ἀπὸ τὸ βῆμα.

§80ΜΑΛΛΙΑΡΟΠΟΥΛΟΣ. Πόθεν ἐγὼ θὰ ὁμιλήσω, ἀνάγεται μεταξὺ ἐμοῦ καὶ ὑμῶν, κ. πρόεδρε. Ἐὰν ὑμεῖς μὲ καλέσητε εἰς τὸ βῆμα, μάλιστα, εἰς κανένα ἄλλον δὲν ἐπιτρέπω.

§81ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁμιλήσατε.

§82ΜΑΛΛΙΑΡΟΠΟΥΛΟΣ. Πληροφοροῦμαι, κ. πρόεδρε, ὅτι ὁ βουλευτὴς Γορτυνίας κ. Γεώργ. Πλαπούτας κατέθεσεν ἀναφορὰν τινα εἰς τὸ Προεδρεῖον ....

§83ΤΙΝΕΣ. Δὲν ἀκούομεν.

§84ΖΕΡΒΑΣ. Βλέπετε, κ. πρόεδρε; δὲν ἀκούομεν τίποτε.

§85ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡσυχάσετε, ἂς ἐξακολουθήσῃ.

§86ΜΑΛΛΙΑΡΟΠΟΥΛΟΣ. Διὰ τῆς ὁποίας καθάπτεται τῆς Βουλῆς διὰ τὴν καταγωγὴν καὶ τὴν διαγωγήν της. Φρονῶ λοιπὸν ὅτι τὸ Προεδρεῖον θὰ μᾶς πληροφορήσῃ, ἂν τῷ ὄντι κατέθεσεν εἰς τὸ Προεδρεῖον τοιοῦτον ἔγγραφον, διὰ τοῦ ὁποίου ἀποδοκιμάζει τὴν διαγωγὴν τῆς Βουλῆς· διότι ἐν περιπτώσει, καθ’ ἣν ἀληθεύει ὅτι κατέθεσε τοιοῦτον ἔγγραφον, εὑρίσκομαι εἰς τὴν θλιβερὰν ἀνάγκην νὰ ὑποβάλω εἰς τὴν Βουλὴν πρότασιν διὰ τὸν κ. Γεώργ. Πλαπούταν. Διότι δὲν ἀμφιβάλλω, κ. πρόεδρε, ἐπειδὴ βεβαίως ἀναγινώσκετε ἐφημερίδας, γνωρίζετε, ὅτι εἰς μίαν τῶν ἐφημερίδων, αἵτινες ἐκδίδονται εἰς τὴν πρωτεύουσαν, κατεχωρίσθη ἐπιστολὴ τοῦ κ. Γεωργ. Πλαπούτα, διὰ τῆς ὁποίας ὑβρίζεται ἡ Βουλὴ τῶν ἀντιπροσώπων. Δὲν ἠξεύρω, κ. πρόεδρε, ἂν ἐλάβετε ἀφορμὴν ἐκ τῆς καταχωρίσεως τῆς ἐπιστολῆς ἐκείνης νὰ ζητήσητε πληροφορίας περὶ τῆς γνησιότητος ἢ μὴ τῆς ἐπιστολῆς αὐτῆς. Ἐπιθυμῶ νὰ μάθω ἐὰν ἐζητήσατε ἢ ὄχι τοιαύτας πληροφορίας, διότι καὶ τότε πάλιν ὁ σκοπός μου ταυτίζεται, τουτέστιν εἰς περίπτωσιν, καθ’ ἣν ἡ ἐπιστολὴ ἐκείνη εἶναι γνησία, εὑρίσκομαι πάλιν εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ ὑποβάλω εἰς τὴν Βουλὴν παρατηρήσεις τινὰς διὰ τὸν βουλευτὴν ἐκεῖνον, ὅστις ἔλαβε τοιοῦτον θάῤῥος, ἵνα μὴ εἴπω ἄλλο τι, νὰ καθάπτηται μιᾶς ἀντιπροσωπείας τοῦ ἔθνους.

§87ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀφοῦ συνεστήθη τὸ προεδρεῖον ἐγὼ τοιαύτην ἀναφορὰν δὲν εὗρον· εἰς τὰ ἐφημερίδας εἶδον, ἐδῶ εἰς τὸ γραφεῖον ὄχι. Δὲν ἠξεύρω ἐὰν ἐπὶ τοῦ προκατόχου μου ἐδόθη τοιαύτη ἀναφορά.

§88ΤΙΝΕΣ. Νὰ ἐξετάσητε.

§89ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πολὺ καλά, καὶ εἰς ἄλλην συνεδρίασιν σᾶς λέγω. Λοιπόν, κύριοι, παρακαλῶ τὰς ἐπιτροπὰς νὰ συνέλθουν νὰ διορίσουν τοὺς προέδρους καὶ γραμματεῖς· ἰδίως τὰς ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ καὶ τῶν Οἰκονομικῶν, αἱ ὁποῖαι ἔχουν ἐργασίαν, νὰ συνέλθουν καὶ ἀρχίσουν τὰς ἐργασίας των, διότι τὸ σῶμα δὲν ἔχει ἐργασίαν. Κύριοι, ἐὰν θέλετε, νὰ ὁρίσωμεν τὴν ὥραν τῶν συνεδριάσεων.

§90ΖΑΪΜΗΣ ΚΑΙ ΕΤΕΡΟΙ. Τὴν 10 Π. Μ.

§91Κ. ΠΕΤΣΑΛΗΣ ΚΑΙ ΕΤΕΡΟΙ. Τὴν 1 Μ. Μ.

§92Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἐὰν πρόκειται ν’ ἀποφασίσωμεν τὴν ὥραν τῶν συνεδριάσεων, παρακαλῶ νὰ καθήσητε νὰ τὴν ἀποφασίσωμεν ὀλίγον σπουδαίως· προσδιωρίσατε ὑμεῖς μίαν ὥραν διὰ νὰ γίνῃ ἐπ’ αὐτῆς μία συζήτησις.

§93ΚΑΤΣΙΚΑΠΗΣ. Ἐπειδή, κύριοι, ἤλθομεν ἐνταῦθα κληθέντες διὰ σπουδαῖα καὶ κατεπείγοντα ζητήματα, ἐννοεῖται, ἐπειδὴ εἴμεθα βουλευταί, ἔχομεν τὴν ὑποχρέωσιν νὰ ὑπηρετήσωμεν τὴν πατρίδα, καὶ καθῆκον ἀπαραίτητον καὶ ἱερόν· οὐχ ἧττον ὅμως εἴμεθα καὶ οἰκογενειάρχαι καὶ ἔχομεν καὶ ἰδίας ὑποθέσεις. Ἡ ἔκτακτος σύνοδος ὑποθέτει ὅτι πρόκειται περὶ σπουδαίων ἀντικειμένων· λοιπὸν ἐκτάκτως πρέπει νὰ ἐργαζώμεθα. Διὰ τοῦτο φρονῶ, ὅτι ἔχομεν καθῆκον νὰ ἐρχώμεθα ἀπὸ τὴν 10 πρωϊνὴν ὥραν καὶ νὰ ἐργαζώμεθα ἡμέραν καὶ νύκτα διὰ νὰ τελειώσωμεν τὰ ἔργα μας.

§94ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§95ΖΕΡΒΑΣ. Ἐγὼ εἶμαι ἐξ ἐκείνων, ὅπου δύναμαι νὰ ἔλθω καὶ ἀπὸ τὴν 5 πρωϊνὴν ὥραν, ἀλλὰ πρέπει νὰ ἔχωμεν ὑπ’ ὄψιν ὅ,τι κατορθοῦται. Ἐν ὅσῳ βλέπομεν ἐντὸς τῆς Βουλῆς δικηγόρους, οἱ ὁποῖοι θέλουν νὰ ἦναι εἰς τὰ δικαστήρια μέχρι τῆς 2 ὥρας, εἶναι ἀδύνατον νὰ κάμωμεν συνεδρίασιν. Λοιπὸν δὲν πρέπει νὰ ζητήσωμεν τὰ ἀδύνατα.

§96Σ. ΝΟΤΑΡΑΣ. Πρὸ τῶν δύω δὲν ἔρχεται κανείς, κ. Πρόεδρε.

§97ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡσυχάσατε, κύριοι, ὀλίγον· καθήσατε διὰ νὰ γίνῃ τακτικὴ συζήτησις.

§98ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Νὰ παρακαλέσητε, κ. πρόεδρε, τὴν ὥραν, τὴν ὁποίαν θὰ ἀποφασίσῃ ἡ Βουλὴ, νὰ ἔρχωνται ἀκριβῶς, καὶ ὄχι ν’ ἀποφασίσουν τὴν 10 καὶ νὰ ἔρχωνται εἰς τὰς 12.

§99Α. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Κ. πρόεδρε, καὶ σεῖς ὡς πρόεδρος καὶ πολλοὶ ἀπὸ ἡμᾶς γνωρίζομεν ἀπὸ τὴν πεῖραν, ἐκ τῆς πρακτικῆς, ὅτι οὔτε τὴν 10ην οὔτε τὴν 11ην κατωρθώθη ποτὲ νὰ γίνῃ συνεδρίασις μὲ ὅλας τὰς ἐκτάκτους περιστάσεις, αἱ ὁποῖαι ὑφίσταντο κατὰ τὴν ἐποχὴν τῆς συνελεύσεως· διότι, ἐὰν ταχθῇ ἡ 10 ἢ ἡ 11 ὡς ὥρα τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς, βεβαιωθῆτε, κύριε πρόεδρε, ὅτι δὲν θὰ γίνῃ πλήρης ἡ Βουλὴ παρὰ τὴν 1 ἢ 1½ μ. μ. Πρέπει λοιπὸν νὰ ὁρίσωμεν ῥητῶς τὴν 1 ὥραν μ. μ. ἀλλ’ οἱ κύριοι βουλευταὶ, ὡς ἔκαμε τὴν παρατήρησιν καὶ ὁ ἔντιμος βουλευτὴς Ἠλείας κύριος Κρεστενίτης, ὀφείλουσιν ἐπακριβῶς νὰ παρευρίσκωνται καὶ τότε ἔχομεν ἀρκετὴν ὥραν νὰ ἐργασθῶμεν.

§100ΡΩΜΑΙΟΣ. Ὁ κανονισμὸς, κ. πρόεδρε, ὁρίζει τὴν 10 ὥραν.

§101Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Κύριοι βουλευταὶ, πολλαῖς φοραῖς ἔγεινε λόγος περὶ τῆς ἁρμοδίας ὥρας τῶν συνεδριάσεων τῆς Βουλῆς, καὶ βεβαίως αἱ συνεδριάσεις τῆς Βουλῆς δὲν δύνανται νὰ κανονίζωνται ἀνεξαρτήτως τῆς ἐποχῆς, διότι ἀληθῶς κατ’ ἄλλην ὥραν πρέπει νὰ συνεδριάζῃ ἡ Βουλὴ ἐν τῷ μέσῳ τοῦ θέρους καὶ κατ’ ἄλλην πρέπει νὰ συνεδριάζῃ τὸν χειμῶνα. Πολλάκις προσδιωρίσθη ὡς ἔναρξις τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς ἡ 10 καὶ ὁ κανονισμὸς ἄλλοτε προέβλεψε καὶ ἐκανόνισε τὴν 10 ὥραν. Ὁμολογῶ, κύριοι, ὅτι κατὰ τὰ 1865 ἡ διάταξις αὕτη ἐφηρμόσθη, ἰδοὺ πῶς ὅμως· τὴν 10 ὥραν ὁ πρόεδρος ἀνήρχετο εἰς τὴν ἕδραν του, ἤρχιζεν ἡ ἀνάγνωσις τοῦ καταλόγου καὶ ἀληθῶς ἐβράδυναν μὲν οἱ κύριοι βουλευταὶ νὰ ἔλθουν, ἀλλὰ πάντοτε τὴν 12 ὥραν ἦσαν παρόντες, ὥστε τὴν 12 κατωρθοῦτο ἡ ἔναρξις τῶν συζητήσεων. Τοῦτο τὸ ὁποῖον σᾶς λέγω εἶναι ἱστορικὸν καὶ δύναμαι νὰ ἐπικαλεσθῶ καὶ τὴν μαρτυρίαν τῶν βουλευτῶν τῆς παρελθούσης περιόδου.

§102ΡΩΜΑΙΟΣ. Εἰς τὰς 11 ἐγίνετο ἀπαρτία τότε.

§103Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Νομίζω λοιπὸν, ὅτι καὶ τώρα δυνάμεθα, ἐπειδὴ ἡ ἐποχὴ εἶναι κατάλληλος, νὰ συνεδριάζωμεν ἢ νὰ ἀποφασίσωμεν νὰ ἐργασθῶμεν εἰς τρόπον ὥστε νὰ συμβιβάσωμεν ὅ,τι εἶναι δυνατὸν διὰ νὰ γίνῃ πραγματικῶς συνεδρίασις. Τί λοιπὸν πρόκειται νὰ συμβιβάσωμεν; τὰς ἰδιαιτέρας ὑποθέσεις μας ἴσως, αἱ ὁποῖαι ἐνεργοῦνται κατὰ τὴν πρωΐαν, καὶ τὰ δημόσια ἔργα μας, τὰ ὁποῖα ἔχομεν ὡς βουλευταί· καὶ ἀδιστάκτως φρονῶ, ὅτι τὴν 12 ὥραν δύναται νὰ ἀρχίσῃ ἐλευθέρως ἡ συζήτησις καὶ συνεδρίασις τῆς Βουλῆς, ἐὰν ὄχι τὴν 10 τὴν δὲ 12 ὥραν ἀκριβῶς ὁ κ. πρόεδρος μετὰ τοῦ γραφείου του νὰ εὑρίσκεται εἰς τὴν ἕδραν του. Φρονῶ, ὅτι τοῦτο δύναται νὰ συμβιβασθῇ κατὰ τὴν ἐποχὴν αὐτήν. Ὁμολογῶ παῤῥησίᾳ, ὅτι συμφέροντά τινα τῶν βουλευτῶν δύνανται νὰ δυσκολευθῶσι, καὶ ἰδίως ἐκείνων οἱ ὁποῖοι ἐξασκοῦν καὶ τὸ ἐπάγγελμα τοῦ δικηγόρου. Ἀλλ’ οἱ κύριοι οὗτοι ἂς μοὶ συγχωρήσουν νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχήν των, ὅτι ἐντὸς τῆς θελήσεώς των καὶ τῆς ἰδίας αὐτῶν ἱκανότητος εἶναι νὰ συμβιβάσουν τὰς ὑποθέσεις των ἐνώπιον τῶν δικαστηρίων, διότι εἶναι περιττὸν εἰς αὐτοὺς νὰ εἴπω πόσα πλεονεκτήματα χορηγεῖ ὁ νόμος, ὥστε ὁ συμβιβασμὸς οὗτος νὰ γίνῃ· ἀρκεῖ ἡ καλὴ θέλησις νὰ συμβαδίσῃ μὲ τὸ καθῆκον, τὸ ὁποῖον ἔχομεν, καὶ χωρὶς νὰ παραβλέψωμεν οὐδὲ τὰ ἴδια συμφέροντα ἑνὸς ἑκάστου δυνάμεθα νὰ φθάσωμεν εἰς τὸ εὐάρεστον ἀποτέλεσμα νὰ ἄρχωνται αἱ συζητήσεις τῆς Βουλῆς τὴν 12 ὥραν. Προτείνω λοιπὸν ὥστε τὴν 11 ὥραν ἀκριβῶς ἡ Βουλὴ νὰ ἀποφασίσῃ, ὥστε τὸ προεδρεῖον νὰ κατέχῃ τὴν θέσιν του, νὰ ἄρχεται ἡ ἀνάγνωσις τοῦ καταλόγου· τούτου γενομένου, εἶμαι βέβαιος ὅτι τὴν 12 θὰ δυνηθῶμεν νὰ ἀρχίζωμεν τὴν συζήτησιν.

§104ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§105ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν τὴν 11 ὥραν ἀκριβῶς. Αὔριον συνεδρίασιν δὲν ἔχομεν, διότι δὲν ἔχομεν ἀντικείμενα. (Λύεται ἡ συνεδρίασις, ὥρα 3½ μ. μ.)