1868.10.23

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 83

Τῆς 23 Ὀκτωβρίου 1868.

(Τρίτη)

(Ὥρα 3 παρὰ ¼ Μ. Μ. Μετὰ τὴν ἐκφώνησιν τοῦ ὀνομαστικοῦ καταλόγου, εὑρεθείσης ἐν ἀπαρτίᾳ τῆς Βουλῆς, ἀνεγνώσθησαν τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως καὶ ἐπεκυρώθησαν.

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχομεν ν’ ἀναγνώσωμεν μίαν ἔκθεσιν τῆς ἐπιτροπῆς ἐπὶ τῶν ἀναφορῶν. (Ἄρχεται ἡ ἀνάγνωσις). «1. Ἐπὶ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 38 ἀναφορᾶς τοῦ Σπ. Σούγκρα, ἐξαιτουμένου σύνταξιν διὰ τὰς πρὸς τὴν πατρίδα κατὰ τὸν ἀγῶνα ἐκδουλεύσεις του. Ἡ ἐπιτροπὴ γνωμοδοτεῖ νὰ συστηθῇ ἡ αἴτησις ποῦ ἀναφερομένου εἰς τὸ ἐπὶ τῶν ἐσωτερικῶν ὑπουργεῖον. 2. Ἐπὶ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 39 ἐπιτροπῆς ἰδιωτικῆς τῶν ἀγωνιστῶν, ζητούσης παρὰ τῆς Βουλῆς ἵνα προνοήσῃ περὶ τῆς τύχης τῶν ἠδικημένων ἀγωνιστῶν τοῦ 1821. Ἡ ἐπιτροπὴ ὡσαύτως εἰς τὸ αὐτὸ ὑπουργεῖον. 3. Ἐπὶ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 40 κατοίκων τινῶν τοῦ χωρίου Βαρυπόπι τῆς Κυπαρισσίας, παραπονουμένων κατὰ τοῦ οἰκον. ἐφόρου, ὡς ἐκδόντος πρωτόκολλα πλαστὰ ἐπὶ τῆς ἀπαριθμήσεως τῶν ζώων. Ἡ ἐπιτροπὴ γνωμοδοτεῖ νὰ διευθυνθῇ εἰς τὸ ἐπὶ τῶν οἰκονομικῶν ὑπουργεῖον.»

§2ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Ἔπρεπε νὰ τυπωθῇ πρότερον, ἄλλως τώρα ποῖος ἀκούει.

§3ΑΥΓΕΡΙΝΟΣ. Πρόκειται νὰ σκεφθῶμεν ἐπ’ αὐτῆς, ἢ ἁπλῶς νὰ γείνῃ ἀνάγνωσις;

§4ΔΑΓΡΕΣ. Καλλίτερον εἶναι ἐφ’ ἑκάστης ἀναφορᾶς νὰ ἀποφασίζῃ ἡ Βουλή. Μάλιστα ἡ ἀναφορὰ τῶν κατοίκων τοῦ χωρίου Βαρυπόπι πρέπει νὰ συστηθῇ στενῶς. (Ἐξακολουθεῖ ἡ ἀνάγνωσις). «4. Ἐπὶ τῆς ὑπ’ ἀρ. 41 τοῦ Ἰωάννου Καλοσγούρου, ἐξαιτουμένου ἰσόβιον μεγαλοδωρίαν, διὰ τὴν πρὸς τὴν πατρίδα πολυετῆ ὑπηρεσίαν του. Ἡ ἐπιτροπὴ γνωμοδοτεῖ νὰ διευθυνθῇ εἰς τὸ ἐπὶ τῶν ἐσωτερικῶν ὑπουργεῖον. 5. Ἐπὶ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 42 τοῦ Γιάννη Κώστα, ἐξαιτουμένου ἀνάλογον τῶν πρὸς τὴν πατρίδα ἐκδουλεύσεών του χρηματικὴν συνδρομὴν ἢ προικοδοσίαν τῶν θυγατέρων του. Ἡ ἐπιτροπὴ γνωμοδοτεῖ νὰ συστηθῇ εἰς τὸ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν ὑπουργεῖον. 6. Ἐπὶ τῆς ὑπ’ ἀριθμὸν 45 τοῦ Ἰωάν. Ἀραβαντινοῦ, ὑποβάλλοντος ἀντίτυπα τῶν ποιημάτων του, δι’ ὧν καταδεικνύει ψευδῆ τὰ παρὰ τοῦ Γ. Ἰακωβάτου κατ’ αὐτοῦ ἐκτεθέντα. Ἡ ἐπιτροπὴ γνωμοδοτεῖ τὴν εἰς τὸ ἀρχεῖον κατάθεσιν. 7. Ἐπὶ τῆς ὑπ’ ἀρ. 46 τῆς Μαρίας χήρας Χρήστου Τσόγκα, ἐξαιτουμένου ἀνάλογον σύνταξιν τῶν πρὸς τὴν πατρίδα ἐκδουλεύσεων τοῦ συζύγου της. Ἡ ἐπιτροπὴ γνωμοδοτεῖ νὰ συστηθῇ ἡ αἴτησις τῆς ἀναφερομένης εἰς τὸ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν ὑπουργεῖον. 8. Ἐπὶ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 50 τῆς Ζαχαρένιας χήρας Γραμματικοπούλου, ζητούσης ἀνάλογον σύνταξιν τῶν πρὸς τὴν πατρίδα μεγάλων ἐκδουλεύσεων τοῦ συζύγου της. Ἡ ἐπιτροπὴ ὡσαύτως εἰς τὸ αὐτὸ ὑπουργεῖον. 9. Ἐπὶ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 51 τῆς χήρας Πάνου Ῥάγκου, αἰτουμένης προικοδότησιν ὑπὲρ τῆς κόρης της, διὰ τὰς πρὸς τὴν πατρίδα θυσίας καὶ ἐκδουλεύσεις τοῦ συζύγου της. Ἡ ἐπιτροπὴ γνωμοδοτεῖ νὰ συστηθῇ ἡ αἴτησις τῆς ἀναφερομένης εἰς τὸ ἐπὶ τῶν οἰκονομικῶν ὑπουργεῖον. 10. Ἐπὶ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 58 ἀγωνιστῶν τινων ἐξαιτουμένων διὰ τὰς πρὸς τὴν πατρίδα ἐκδουλεύσεις των ἢ σύνταξιν ἢ βαθμὸν ἢ προικοδότησιν ἑνὸς στρέμματος γῆς ἐθνικῆς κατὰ τὴν θέσιν τοῦ προφήτου Ἡλιοῦ διὰ νὰ συνοικισθῶσι. Ἡ ἐπιτροπὴ γνωμοδοτεῖ νὰ διευθυνθῇ εἰς τὸ ἐπὶ τῶν ἐσωτερικῶν ὑπουργεῖον. 11. Ἐπὶ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 59 τοῦ Δ. Καταπόδη ἀγωνιστοῦ, ἐξαιτουμένου παρὰ τῆς Βουλῆς νὰ προκαλέσῃ νόμον χορηγοῦντα αὐτῷ τὰ ὅσα δικαιοῦται νὰ λάβῃ ἀπὸ τὸ δημόσιον χρήματα. Ἡ ἐπιτροπὴ γνωμοδοτεῖ νὰ συστηθῇ ἡ αἴτησις τοῦ ἀναφερομένου εἰς τὸ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν ὑπουργεῖον. 12. Ἐπὶ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 61 τῶν ἐν Ἀθήναις συμβολαιογράφων, ζητούντων ν’ ἀπαλλαγῶσι τοῦ φόρου τῶν ἐπιτηδευμάτων δυνάμει τοῦ ΣΙϚʹ, νόμου ἄρθρου 7 § 3. Ἡ ἐπιτροπὴ γνωμοδοτεῖ νὰ διευθυνθῇ εἰς τὸ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν ὑπουργεῖον. 13. Ἐπὶ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 62 τῆς Μαριγὼς χήρας Ν. Σπυλιάδου, ζητούσης διὰ τὰς πρὸς τὴν πατρίδα ἐκδουλεύσεις τοῦ συζύγου της σύνταξιν. Ἡ ἐπιτροπὴ γνωμοδοτεῖ νὰ συστηθῇ ἡ αἴτητις τῆς ἀναφερομένης εἰς τὸ ὑπουργικὸν συμβούλιον. 14. Ἐπὶ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 64 τῆς Ἑλένης χήρας Ὀδυσσέως Ἀνδρούτσου, ζητούσης αὔξησιν τῆς συντάξεώς της. Ἡ ἐπιτροπὴ γνωμοδοτεῖ νὰ συστηθῇ εἰς τὸ ὑπουργικὸν συμβούλιον. 15. Ἐπὶ τῆς ὑπ’ ἀρ. 66 τοῦ Χρ. Κοσμᾶ Ῥαβηλῆ, ζητοῦντος παρὰ τῆς Βουλῆς ἵνα λάβῃ πρόνοιαν περὶ αὐτοῦ καθὸ ἀγωνιστοῦ καὶ ἀδικημένου. Ἡ ἐπιτροπὴ γνωμοδοτεῖ νὰ διευθυνθῇ εἰς τὸ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν ὑπουργεῖον. 16. Ἐπὶ της ὑπ’ ἀριθ. 77 τῆς Αἰκατερίνης χήρας Χριστοδ. Ποφάντη, ἐξαιτουμένης τὴν χορήγησιν δρ. 200, ἣν ἐλάμβανεν ἀπέναντι τῶν ὑπηρεσιῶν τοῦ συζύγου της. Ἡ ἐπιτροπὴ γνωμοδοτεῖ νὰ διευθυνθῇ εἰς τὸ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν ὑπουργεῖον. 17. Ἐπὶ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 84 τοῦ Γ. Γεγαμπᾶ ἐκθέτοντος τὰ δεινὰ, ἅτινα ὑποφέρουσιν οἱ ἐν ταῖς ποινικαῖς φυλακαῖς Πύλου κατάδικοι ὑπὸ τοῦ φρουράρχου, ἐπάρχου καὶ τροφοδότου, καὶ ζητοῦντος τὴν θεραπείαν αὐτῶν. Ἡ ἐπιτροπὴ συνιστᾷ τὴν αἴτησιν τοῦ ἀναφερομένου εἰς τὸ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν ὑπουργεῖον. 18. Ἐπὶ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 85 κατοίκων τινῶν τοῦ δήμου Θρονίου, ζητούντων τὴν μὴ σύστασιν νέου εἰρηνοδικείου εἰς Μῶλον τῶν Θερμοπυλῶν καὶ τὴν μὴ ὑπαγωγὴν αὐτῶν εἰς τὴν δικαιοδοσίαν του, ἐὰν συστηθῇ. Ἡ ἐπιτροπὴ γνωμοδοτεῖ νὰ διευθυνθῇ ἡ αἴτησις τῶν ἀναφερομένων εἰς τὸ ἐπὶ τῆς δικαιοσύνης ὑπουργεῖον. 19. Ἐπὶ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 87 τῆς Ἀννέτας χήρας Ν. Παπαλεξοπούλου, ἐξαιτουμένης ἀνάλογον σύνταξιν διὰ τὰς πρὸς τὴν πατρίδα ἐκδουλεύσεις καὶ ὑπηρεσίας τοῦ συζύγου της. Ἡ ἐπιτροπὴ γνωμοδοτεῖ νὰ συστηθῇ ἡ αἴτησις τῆς ἀναφερομένης εἰς τὸ ὑπουργικὸν συμβούλιον. 20. Ἐπὶ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 91 τῆς ἰδιωτικῆς ἐπιτροπῆς τῶν ἀγωνιστῶν, ἐξαιτουμένης τὴν ἀπονομὴν αὐτοῖς δικαιοσύνης ὅ,τι τάχιον. Ἡ ἐπιτροπὴ γνωμοδοτεῖ νὰ συστηθῇ εἰς τὸ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν ὑπουργεῖον. 21. Ἐπὶ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 93 τῆς Αἰκατερίνης χήρας Χατζῆ Ἰωσὴφ Γεωργίου, ζητούσης σύνταξιν δρ. 200 διὰ τὰς πρὸς τὴν πατρίδα θυσίας καὶ ἐκδουλεύσεις τοῦ συζύγου της. Ἡ ἐπιτροπὴ γνωμοδοτεῖ νὰ συστηθῇ εἰς τὸ ὑπουργικὸν συμβούλιον. 22. Ἐπὶ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 94 κατοίκων τινῶν τῶν χωρίων Ἀλουποχῶρι καὶ Ναζηρίου τῆς Εὔας, καταγγελλόντων εἰς τὴν Βουλὴν τὴν πεσοῦσαν κυβέρνησιν τοῦ Κουμουνδούρου ὡς παραχωρήσασαν τὰ ἐθνικοϊδιόκτητα κτήματά των εἰς τοὺς Ἰωάννην καὶ Παναγ. Παπατσωναίους. Ἡ ἐπιτροπὴ γνωμοδοτεῖ νὰ συστηθῇ εἰς τὸ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν ὑπουργεῖον ἵνα ἐνεργήσῃ ὅ,τι δίκαιον ὑπὲρ τῶν συμφερόντων τοῦ δημοσίου καὶ νὰ φέρῃ ὑπ’ ὄψιν τῆς Βουλῆς τὰς ἐνεργείας του. 23. Ἐπὶ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 95 τῶν ἐργοστασιαρχῶν τῶν ἐν Πειραιεῖ Σαπωνοποιείων, ἐξαιτουμένων τὴν ἐπιβολὴν μεγάλου τέλους ἐπὶ τοῦ ἐξαγομένου ἐξ Ἑπτανήσου σάπωνος. Ἡ ἐπιτροπὴ γνωμοδοτεῖ νὰ διευθυνθῇ εἰς τὸ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν ὑπουργεῖον. Ἐν Ἀθήναις, τῇ 22 8βρίου 1868. Ἡ ἐπιτροπὴ

Κ. ΛΙΜΠΕΡΟΠΟΥΛΟΣ, πρόεδρος, Δ. ΣΤΑΘΟΠΟΥΛΟΣ,

Σ. ΝΟΤΑΡΑΣ, Σ. ΜΑΚΡΗΣ, ΕΜΜΑΝ. Β. ΝΑΥΠΛΙΩΤΗΣ.»

§5ΖΕΡΒΑΣ. Ἡ ἔκθεσις πρέπει νὰ τυπωθῇ, νὰ τὴν λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν κατὰ τὴν ἑπομένην σύνοδον.

§6ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλει ἡ Βουλὴ νὰ τυπωθῇ;

§7ΔΑΓΡΕΣ. Κατὰ καθῆκον ὀφείλω νὰ ὑψώσω φωνὴν ὑπὲρ τῆς συστάσεως τῆς ἀναφορᾶς τῶν χηρῶν Ἀνδρούτσου, Σπηλιάδου καὶ Παπαλεξοπούλου, αἵτινες πρέπει καὶ ὀφείλουν νὰ λαμβάνουν σύνταξιν περισσότερον παρ’ ὅσον ἄλλαι, αἵτινες λαμβάνουν 200 καὶ 300 δραχ. Εἶναι ἔγκλημα ἡ χήρα τοῦ Ἀνδρούτσου, τοῦ Σπηλιάδου καὶ Παπαλεξοπούλου νὰ μὴ λαμβάνουν σύνταξιν.

§8ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Ἐπειδὴ δὲν ἔχομεν καιρὸν νὰ τυπωθῇ, νὰ συστήσωμεν εἰς τὸ ὑπουργεῖον τὴν ἀναφορὰν τῆς χήρας Παπαλεξοπούλου. (Θόρυβος).

§9ΜΟΝΑΣΤΗΡΙΩΤΗΣ. Καὶ ἡ ἀναφορὰ τοῦ Γιάννη Κώστα νὰ τυπωθῇ.

§10ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Νὰ συστηθοῦν ὅλαι αἱ ἀναφοραὶ εἰς τὴν κυβέρνησιν.

§11ΣΑΡΑΒΑΣ. Ἂν θὰ γείνῃ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἀναφορῶν, ἔχει καλῶς· ἄλλως νὰ τὰς στείλωμεν en bloc εἰς τὸ ὑπουργεῖον συστημένας δὲν ἔχει σημασίαν. (θόρυβος).

§12ΖΕΡΒΑΣ. Συνήθως ὁσάκις δίδεται ἀναφορὰ εἰς τὴν Βουλὴν ὑποτίθεται ὅτι οἱ ἀναφερόμενοι ἀνεφέρθησαν εἰς τὰς ἁρμοδίους ἀρχὰς καὶ δὲν εἰσηκούσθησαν, καὶ ἀναφέρονται ἐνώπιον τοῦ ἔθνους· ἑπομένως πρέπει πάντοτε νὰ λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν τὰς ἀναφοράς. Ἐνδέχεται πολλαὶ ἐξ αὐτῶν νὰ μὴ πλησιάζουν εἰς τὸ δίκαιον, ἐνδέχεται ὅμως ἄλλαι νὰ ᾖναι δικαιόταται, καὶ αἱ ἁρμόδιοι ἀρχαὶ διὰ λόγους τοὺς ὁποίους ἀγνοοῦμεν δὲν τὰς ἔλαβον ὑπ’ ὄψιν καὶ δὲν ἀπέδωκαν δικαιοσύνην. Ὅταν λοιπὸν καὶ τὸ ἔθνος αὐτὸ ἀποσιωπήσῃ ὅλως διόλου ἀπέναντι τῶν παραπόνων αὐτῶν, θὰ εἰπῇ ὅτι περιφρονοῦμεν τὰ παράπονα τῶν πολιτῶν, ὅπερ εἶναι ἄτοπον. Λέγω λοιπόν, ὅτι ὅλαι αὐταὶ αἱ ἀναφοραὶ, αἵτινες διῆλθον τὴν ἐξέτασιν τῆς ἐπιτροπῆς, πρέπει νὰ ἐξετασθῶσι. Νὰ τυπωθῇ λοιπὸν ἡ ἔκθεσις τῆς ἐπιτροπῆς καὶ νὰ διανεμηθῇ, ὥστε ἐπὶ τῶν παραπόνων ἑκάστου ἀναφερομένου ἡ Βουλὴ νὰ ἐπιφέρῃ διόρθωσιν. Ἐνδέχεται ἐπὶ τῶν περισσοτέρων νὰ μὴ ὑπάρχῃ λόγος ὑποστηρίξεως, ἐνδέχεται ὅμως νὰ ὑπάρχωσι καί τινες τοσοῦτον δίκαιαι ὥστε νὰ ἐξαναστῇ ὅλη ἡ Βουλή, διὰ τί ν’ ἀποτύχουν τῆς δικαιοσύνης αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι; Πρέπει λοιπὸν νὰ τυπωθῇ ἡ ἔκθεσις, νὰ διανεμηθῇ, νὰ διέλθῃ τὴν κρίσιν τῆς Βουλῆς καὶ νὰ σταλῇ ὁμοῦ μὲ τὴν γνωμοδότησιν τοῦ Σώματος εἰς τὰ ἁρμόδια ὑπουργεῖα.

§13ΜΑΥΡΟΜΜΑΤΗΣ. Ὅπως ὀρθῶς παρετήρησεν ὁ ἔντιμος ἀγορεύσας, οἱ ἀναφερόμενοι, ἀφοῦ ἀπηυθύνθησαν εἰς τὰς ἀρχὰς καὶ ἀπέτυχον, ἀναφέρονται ἤδη εἰς τὴν Βουλήν, καθ’ ἣν ὅμως περίστασιν ἡ σύστασις τῆς Βουλῆς δὲν ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν ἀπὸ τὸ ὑπουργεῖον, τί θὰ κάμωμεν;

§14ΖΕΡΒΑΣ. Ἡ Βουλὴ ἔχει τὸ δικαίωμα τῆς ἐπερωτήσεως· δύναται νὰ ἐρωτήσῃ τὸν ἁρμόδιον ὑπουργόν, τί ἔγεινεν ἐπὶ τῆς ὑποθέσεως;

§15ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει καὶ μία ἀναφορὰ διαφόρων ἀξιωματικῶν τοῦ ναυτικοῦ, οἱ ὁποῖοι ζητοῦν δικαιώματα.

§16ΦΙΛΗΜΩΝ. Ἡ ἐπιτροπὴ νὰ λάβῃ ἀπόψε ὑπ’ ὄψιν τὴν ἀναφορὰν καὶ αὔριον νὰ μᾶς φέρῃ ἔκθεσιν.

§17ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§18ΚΑΡΑΜΑΝΟΣ. Ἔχω νὰ κάμω μίαν ἐρώτησιν εἰς τὸν ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν. Κύριε ὑπουργέ, διὰ τοῦ πρὸ μικροῦ ἐπιψηφισθέντος προϋπολογισμοῦ ἐδόθη εἰς τὸ ὑπουργεῖόν σας ἡ ἀπαιτουμένη πίστωσις διὰ τὴν ἀποζημίωσιν τῶν βουλευτῶν· καθὰ ὅμως μ’ ἐβεβαίωσεν ὁ πρόεδρος τῆς Βουλῆς, ὑμεῖς ἀρνεῖσθε νὰ ὑπογράψητε τὸ ἀπαιτούμενον ἔνταλμα, διὰ τὴν ἀπόδοσιν τῆς ἀποζημιώσεώς μας. Ἐπειδὴ αὔριον λήγει ἡ σύνοδος, παρακαλῶ νὰ μᾶς εἰπῆτε διὰ τὶ ἠρνήθητε τὴν ὑπογραφὴν τοῦ ἐντάλματος, ἐνῷ ἔχετε τὴν πίστωσιν.

§19ΒΑΛΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Ἦτο περιττὴ ἡ ἐρώτησις αὕτη νὰ ἔλθῃ. Δὲν ἠμπορῶ ν’ ἀρνηθῶ νὰ ἐκδώσω ἔνταλμα διὰ τὴν ἀποζημίωσιν τῶν βουλευτῶν, ἀλλὰ σήμερον, ὅτε μ’ ἔφεραν σημείωσιν ἐξ 27,000, εἶπον, σήμερον πρόκειται νὰ ψηφισθῇ ὁ προϋπολογισμὸς τῆς Βουλῆς, ἑπομένως κατόπιν μετὰ τὴν ψήφισιν αὐτοῦ, εἶπον, ἂς περιμένωμεν νὰ ἴδωμεν πόσον εἶναι τὸ ὑπόλοιπον, ἵνα ἐκδώσωμεν ἐπὶ τοῦ ὑπολοίπου. Πρέπει νὰ ἔχω τὸ ὑπόλοιπον ἀκριβῶς ἵνα ἐκδώσω τὸ ἔνταλμα.

§20ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Κύριοι, πρὸ τῆς μεταβολῆς τῆς 3 Σεπτεμβρίου ὑπῆρχεν ἓν γραφεῖον ἐνταῦθα, ὀνομαζόμενον Ἀνακτοβούλιον. Καὶ τότε ὅστις εἶχεν ἀνάγκην νὰ τελειώσῃ ὑπόθεσίν του τινα διὰ διατάγματος, ἔπρεπε πρῶτον νὰ κατορθώσῃ νὰ λάβῃ τὴν συμπάθειαν τοῦ γραφείου ἐκείνου, διότι τὰ διατάγματα τότε ἔπρεπε νὰ διευθύνωνται εἰς τὰ ἁρμόδια ὑπουργεῖα, ἀφοῦ ἤθελον ἐγγραφῇ ἀπὸ τὸ πρωτόκολλον τοῦ ἀνακτοβουλίου, ὅπου πολλάκις ἐβυθίζοντο. Ἓν τοιοῦτον ὑποφέρει ἡ Βουλὴ ἐδῶ μὲ τὸ προεδρεῖόν της, τὸ ὁποῖον ἐπάνω κάτω κατήντησε τὸ ἀνακτοβούλιον τοῦ ὑπουργείου. Πρῶτον, κύριοι, παρατηρεῖται μία ἐπιμονὴ τοῦ νὰ μὴ δυνηθῇ νὰ περάσῃ πρότασις ὑποβληθεῖσα ἀπὸ βουλευτὴν, καί τοι προβλεπομένη ἀπὸ τὸ Σύνταγμα. Αὐτὸ δὲν εἶναι νέον, τὸ ἐπῆραν ἀπὸ τὸ παλαιὸν, τὸ μετεχειρίζετο ὁ μακαρίτης Ὄθων, ὁ πρῴην βασιλεὺς, ὅστις καθ’ ὅλον τὸ διάστημα τῆς βασιλείας του δὲν ἤθελησε νὰ δώσῃ τὸ δικαίωμα τῆς πρωτοβουλίας εἰς τοὺς βουλευτάς. Ἓν ἀπὸ τὰ παράπονα, ἅτινα ἐπέφερον τὴν μεταβολὴν τοῦ 62, ἦτο καὶ ὅτι δὲν ἀνεγνώριζε τὸ δικαίωμα ἐκεῖνο εἰς τὴν Βουλήν. Αὐτὴ ἡ ἐπιμονὴ βλέπω νὰ ἰσχύῃ καὶ σήμερον. Ἐπέρασε προχθὲς μία πρότασις βουλευτοῦ, ἀλλὰ καὶ ἐπουσιῶδες ἦτο τὸ ἀντικείμενον αὐτῆς. Ἄλλαι ὅμως δὲν ἦλθον, καὶ εἰς ἄλλας προτάσεις βουλευτῶν ὀλίγην ἔδωκε προσοχήν· καὶ ἄν ποτε φέρῃ κανεὶς βουλευτὴς πρότασιν καὶ ἡ Βουλὴ ἀναγνωρίσῃ τὸ βάσιμον αὐτῆς καὶ ἀποφασίσῃ εἴτε νὰ προηγηθῇ, εἴτε νὰ συζητηθῇ, εἴτε νὰ γείνῃ τοῦτο ἢ ἐκεῖνο, βυθίζεται εἰς τὸ προεδρεῖον.— Πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν ἀπεφάσισεν ἡ Βουλὴ νὰ τυπωθῇ ὁ κατάλογος τῶν ὑποτρόφων, καὶ ἐγὼ βεβαίως κανὲν συμφέρον δὲν ἔχω οὔτε ἐζήτησα, οὔτε ἔχω καμμίαν ἀνάγκην ὥστε νὰ ἔχω παράπονον, ἀλλὰ μοὶ ἐφάνη παράξενον, διότι ἄνθρωποι ἔχοντες περιουσίαν, ἢ ἄνθρωποι μεγάλων μισθῶν, ἔχουν τὰ παιδιὰ των ὑποτρόφους· αὐτὸ εἶναι σκανδαλῶδες διὰ τὴν κοινωνίαν καὶ ἂν τὸ μάθωσιν καὶ ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι στέλλουν αὐτὰ τὰ κληροδοτήματα, θέλουν λυπηθῇ, διότι τὰ στέλλουν νὰ δοθῇ συνδρομὴ εἰς τοὺς πτωχοὺς καὶ οὐχὶ εἰς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι δύνανται νὰ ἐκπαιδεύσουν τὰ τέκνα των. Ἐν τούτοις αὐτὸς ὁ κατάλογος δὲν παρουσιάσθη. Πρὸ τεσσάρων μηνῶν ἐγένετο τόσος θόρυβος περὶ τῆς ὑφισταμένης ἰσοβιότητός τινων ὑπαλλήλων, καὶ ἀφοῦ τὸ νομοθετικὸν Σῶμα ὥρισε νὰ συζητήσῃ τὸν περὶ προσόντων νόμον, μολαταῦτα καὶ ἐνταῦθα ἐτέθη περιορισμὸς, καὶ ἡ κυβέρνησις δὲν ἔφερε τίποτε. Ὁ κ. Κρεστενίτης εἶχε φέρει, ὑπουργὸς ὢν, ἓν νομοσχέδιον, καὶ αὐτὸ παρελείφθη, καὶ ἂν δὲν εὑρίσκοντο τὰ πρακτικὰ τῆς Συνελεύσεως ἤθελε παραδεχθῆ μία πρότασις ἰδική μου, καθιστῶσα ἀνεκτέλεστον τὴν διάταξιν τοῦ ἄρθρου 88 τοῦ Συντάγματος, καὶ μολαταῦτα διότι δύω βουλευταὶ ἔφερον δύω σχέδια νόμων, διὰ τῶν ὁποίων οὐχὶ καθολοκληρίαν, ἀλλ’ ἐν μέρει περιστέλλεται ἡ δικαιοδοσία τῶν ἁρμοδίων ὑπουργῶν, μέχρι τοῦδε δὲν κατωρθώθη νὰ συζητηθῇ, διότι δὲν τὸ θέλουν οἱ κύριοι ὑπουργοί. Καὶ διὰ τί δὲν τὸ θέλουν, θὰ σᾶς φέρω ἀμέσως τὰς ἀποδείξεις, καὶ διὰ τοῦτο εἰς τὴν χθεσινὴν ἡμερησίαν διάταξιν τὰ εἶχον θέσει τελευταῖα, ἐνῷ ἡ Βουλὴ τὰ εἶχε θεωρήσει κατεπείγοντα, καὶ ἐν τούτοις τὸ προεδρεῖον τὰ εἶχε θέσει εἰς θέσιν ὥστε καὶ μετὰ 15 ἡμέρας δὲν θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ συζητηθῶσιν. Ὅτε δὲ οἱ κ. κ. ὑπουργοὶ δὲν θέλουν τὸν νόμον ἐξάγεται ἐκ τούτου, ὅτι πρῶτον ὁ κύριος συνάδελφός μου καὶ ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἔφερε νόμον καὶ ἐντὸς τοῦ νόμου ἀναθέτει σπουδαίαν ὑπηρεσίαν εἰς ὑπάλληλον, τοῦ ὁποίου τὸ ἰδικόν μου σχέδιον καταργεῖ τὴν θέσιν μέχρις οὗ ἀναγνωρισθῶσι τὰ προσόντα δι’ ἑτέρου νόμου. Δεύτερον οἱ ὑπουργοὶ Οἰκονομικῶν καὶ Δικαιοσύνης, ἅμα διωρίσθησαν, διώρισαν δύω ἐπιτροπὰς ἵνα συντάξωσι νόμον περὶ προσόντων· εἰς τὴν μὲν τῶν ἐπιτροπῶν ὑπῆρχον καὶ μέλη μὴ βουλευταὶ ἐκτὸς ἑνός, εἰς τὴν ἄλλην τὰ πλεῖστα τῶν μελῶν εἶναι βουλευταί. Συνέταξαν τὰ σχέδια, ἀλλ’ εἰς ἀμφοτέρας τὰς ἐπιτροπὰς ἐλήφθη πρόνοια ὥστε καὶ οἱ παρόντες ὑπάλληλοι εἰς τὰ σώματα ἐκεῖνα νὰ ἔχουν τὰ προσόντα, διότι αὐτὸ εἶναι τὸ γράμμα τοῦ Συντάγματος. Διεφώνησε τότε τὸ μέλος, τὸ ὁποῖον ἔτυχε ν’ ἀνήκῃ καὶ εἰς τὰς δύω ἐπιτροπὰς εἰς τὴν ἰδέαν αὐτήν, καὶ εἰς μὲν τὴν ἐπιτροπήν, τὴν συγκειμένην ἀπὸ μέλη μὴ βουλευτὰς ὑπερίσχυσεν ἡ γνώμη· καί, ὡς μοὶ εἶπεν ἓν τῶν μελῶν, δὲν ἦσαν σύμφωνοι καὶ ἐκεῖνοι, ἀφοῦ ὅμως εἶδον τὸν βουλευτὴν ὅτι εἶχε τοιαύτην ἰδέαν ἐνόμισαν, ὅτι τοιαύτη εἶναι ἡ γνώμη τῆς Βουλῆς καὶ ἐθεώρησαν περιττὸν νὰ θέσωσιν ὅρον, τὸν ὁποῖον δὲν ἤθελε παραδεχθῆ ἡ Βουλή. Εἰς τὴν ἑτέραν ἐπιτροπὴν ἐπέμενον τὰ μέλη καὶ ἐτέθη ὁ ὅρος ἐντὸς τοῦ νομοσχεδίου. Τοῦτο ἤρκει νὰ ματαιώσῃ ἀμφότερα τὰ σχέδια. Τὸ ἄρθρον ἔλεγε· τὴν 15 Σεπτεμβρίου πᾶς ὁ μὴ ἔχων τὰ προσόντα θεωρεῖται αὐτοδικαίως πεπαυμένος· αὐτὸ εἶναι τὸ πνεῦμα τοῦ Συντάγματος· διότι λέγει μετὰ 3 ἔτη τὰ προσόντα καὶ μετὰ 4 ἡ ἰσοβιότης. Πρέπει νὰ προηγηθοῦν τὰ προσόντα. Ἰδοὺ ὁ λόγος διὰ τὸν ὁποῖον δὲν ἐδέχθη τὰ σχέδια, ἐνεργήθη δὲ ὥστε καὶ αὐτοὶ οἱ προληπτικοὶ νόμοι νὰ μὴν ἰδοῦν Θεοῦ πρόσωπον. Χθές, ἐνῷ ἐγένετο φιλονεικία περὶ τοῦ ἂν τὸ νομοσχέδιον περὶ δανείου εἶναι κατεπεῖγον ἢ μή, ἤκουσα φωνὴν ἀπὸ ἐκεῖ ἐπάνω τινός, ὁ ὁποῖος ἔλεγε, πῶς κάμνετε τόσον θόρυβον, ἀφοῦ δὲν ἐκάμετε θόρυβον διὰ σχέδιον, ὅπερ ἔφερον προχθὲς καὶ τὸ ὁποῖον κατήργει τὸ ἐλεγκτικὸν συνέδριον; Πραγματικῶς ἐνθυμοῦμαι ἓν περιστατικὸν ἐν τῇ ζωῇ μου· ὅταν ἤμην μικρὸς ἐκρέμνισεν ἓν μικρὸν χαγιάτι εἰς τὸ κατώγειον, ὅπου εἴχομεν τὰς ἀποθήκας τοῦ ἐλαίου· ἔτρεξαν νὰ ἰδοῦν μὴ ἐθραύσθησαν οἱ πίθοι τοῦ ἐλαίου· ἐγὼ ὁ μικρὸς ἔτρεξα καὶ ἐπρόσεξα νὰ ἰδῶ μὴ ἐτσακίσθη ἕνα μικρὸ πιθαράκι, τὸ ὁποῖον εἶχε πετιμέζι. Ἐγὼ ἐφρόντισα νὰ μὴ χυθῇ τὸ πετιμέζι, δὲν ἠδυνάμην δὲ νὰ ἐννοήσω διὰ τί οἱ ἄνθρωποι φωνάζουν περὶ τοῦ ἐλαίου, τοῦ ὁποίου δὲν δύναταί τις νὰ πίῃ πέντε δράμια, ἐνῷ ἀπὸ τὸ πετιμέζι ἐγὼ ἔπινα μισὴν ὀκάν. (Ἱλαρότης). Φαίνεται ἡ φωνὴ ἐξῆλθεν ἐκ τῶν θεωρούντων τὸ συνέδριον ἓν ἐξ ἐκείνων τῶν καταφυγίων, τὰ ὁποῖα κατὰ τὴν τάξιν, τὴν ὁποίαν ἔθεσεν ὁ πρώην ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ὁ ὁποῖος ὁμολογουμένως κατέτριψε τόσον χρόνον εἰς τὴν ὑπηρεσίαν, θέλουσι χρησιμεύσει διά τινας φοιτητὰς τῶν Σολωνείων. Λυποῦμαι, κύριοι, διότι πρόκειται μετ’ ὀλίγον ν’ ἀρχίσωμεν κατὰ προτίμησιν τὴν συζήτησιν νομοσχεδίων, τὰ ὁποῖα θὰ ἐπιβαρύνουν τὸ ἔθνος, καὶ λυποῦμαι πολὺ περισσότερον διὰ τοὺς ὑπουργοὺς καὶ πρὸ πάντων διὰ τὸν κύριον πρόεδρον τοῦ ὑπουργείου, ὁ ὁποῖος, ὁμολογοῦν ὅλοι, ὅτι εἶναι ἐκ τῶν ὀλίγων πολιτικῶν, ὁ ὁποῖος πολὺ φρονίμως εἶπεν, ὅτι ὁ πολιτικὸς ἄνθρωπος καὶ ὡς ἰδιώτης πρέπει νὰ ᾖναι ἀποκαταστημένος, ἀξιοπρεπής, καὶ τὰ αἰσθήματά του ταῦτα ἔχουν καὶ πολλοὶ τῶν συναδέλφων του, ἐν τοσούτῳ δὲν ἀκολουθοῦν τὸν αὐτὸν δρόμον ὡς δημόσιοι ἄνθρωποι. Δὲν σκέπτονται περὶ τῶν δημοσίων κατὰ τὴν διαχείρισιν μὲ τὸ αὐτὸ πνεῦμα καὶ μὲ τὴν αὐτὴν ἐπιμέλειαν, ὅπως περὶ τῶν ἰδίων. Ὅλοι, κύριοι, πρέπει νὰ σκεφθῶμεν περὶ τῶν κοινῶν πραγμάτων, διότι τὰ βάρη θὰ πέσωσι μίαν ἡμέραν ἐπὶ τῶν περιουσιῶν μας. Κύριοι, τὸ εἶπεν ὁ κύριος Λυκοῦργος, τὸ λέγω καὶ ἐγώ· ἀναγνώρισιν τοιούτων ἐξόδων δὲν ἔχομεν νὰ κάμωμεν. Ἐνθυμεῖται ὁ κύριος πρόεδρος ὡς μέλος τῆς κυβερνήσεως ποῖα βασανιστήρια ὑπέστη τὸ 47 ἀπὸ τὴν ἀγγλικὴν πολιτικὴν ζητοῦσαν, διότι εἶχε λόγους κατὰ τῆς κυβερνήσεως ἐκείνης, τὸ τρίτον τοῦ περισσεύματος τοῦ προϋπολογισμοῦ ἀπέναντι τῶν χρεῶν πρὸς τὰς δυνάμεις. Ἐνθυμηθῆτε ὡσαύτως τί ὑπεφέραμεν διὰ τὸν Πατσίφικον, τὴν τρομερὰν ἐκείνην ζημίαν· διὰ 20,000 λίρας ἐζημιώθημεν εἴκοσι ἑκατομμύρια δραχμάς. Αὐτὴ εἶναι ἡ κατάστασίς μας καὶ μοὶ φαίνεται ὅτι παραδιδόμεθα ἀπὸ τοῦδε αἰχμάλωτοι εἰς τὰς ἰδιοτροπίας τοῦ ἑνὸς καὶ τοῦ ἄλλου.

§21ΒΑΛΑΣΣΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουρ. Οἰκονομικῶν). Δὲν ἐνθυμεῖται ὁ κ. Δημητρακάκης βουλευτὴς Λακεδαίμονος, ὅτι εἰς μίαν προηγουμένην συνεδρίασιν ἡ Βουλὴ ἀπεφάσισε νὰ κανονισθῇ ἡ ἡμερησία διάταξις κατὰ τὰς ἀνάγκας, τὰς ὁποίας αἰσθάνεται ἡ Κυβέρνησις τοῦ νὰ προτάξῃ τοῦτο ἢ ἐκεῖνο τὸ νομοσχέδιον. Τοιαύτην ἀπόφασιν ἔκαμεν ἡ Βουλή. Δὲν εἶναι λοιπὸν δίκαιον νὰ ἐπανέλθωμεν εἰς αὐτὰ, τὰ ὁποῖα λέγει ὁ κ. Δημητρακάκης· ἡ Κυβέρνησις ἐνόμισεν, ὅτι πρέπει νὰ κανονισθῇ ἡ ἡμερησία διάταξις, ὡς ἐκανονίσθη, τοῦτο ὅμως δὲν σημαίνει, ὅτι ἀποκρούει τὴν πρότασιν καὶ τὰ νομοσχέδια, τὰ ὁποῖα προτείνονται ἀπὸ τοὺς κυρίους βουλευτάς· τοὐναντίον χρεωστεῖ χάριν πρὸς τὸν κ. Δημητρακάκην καὶ ἑτέρους βουλευτάς, οἵτινες διὰ τῶν προτάσεών των ἀπήλλαξαν τὴν κυβέρνησιν νὰ φέρῃ νέας προτάσεις νόμων ἀναγκαίας διὰ τὴν ἐθνικὴν εὐημερίαν. Πιστεύω, ὅτι ἡ πρότασις τοῦ κυρίου Δημητρακάκη καὶ ἡ ἑτέρα περὶ ληστείας δὲν ἀποκρούεται οὔτε θὰ ἀποκρουσθῇ. Εἶναι εἰς τὴν γʹ. συζήτησιν· ἔχομεν καὶ τὴν σήμερον καὶ τὴν αὔριον. Ἐνόμισεν ὅμως ὀρθὸν ἡ Κυβέρνησις νὰ προτιμήσῃ ἕτερά τινα νομοσχέδια, τὰ ὁποῖα ἐθεώρησεν ἀναγκαιότατα διὰ τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ Κράτους. Δὲν πρέπει ὅλως διὰ τοῦτο νὰ πιστεύετε, ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν θέλει τὰς προτάσεις τῶν βουλευτῶν.

§22ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Διὰ τί δὲν παρουσιάζετε νομοσχέδιον περὶ προσόντων τῶν ὑπαλλήλων;

§23ΒΑΛΑΣΣΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ περὶ προσόντων νομοσχέδιον εἶχε κατὰ νοῦν ἡ Κυβέρνησις νὰ ὑποβάλῃ καὶ ἐσχηματίσθη ἐπιτροπὴ, ἐν ᾗ καὶ πολλοὶ τῶν ἐντίμων κυρίων βουλευτῶν ἔλαβον μέρος· ἡ ἐπιτροπὴ ὑπέβαλε τὸ ἀποτέλεσμα τῶν σκέψεών της· δὲν συνετάχθη ὅμως εἰσέτι τὸ ἀπαιτούμενον νομοσχέδιον, διότι τῳόντι δὲν ἔμεινεν ὁ ὑλικὸς καιρὸς, οὐχὶ ὅμως διότι, ὡς εἶπόν τινες, ὅτι δὲν ἐσυμφωνήσαμεν μὲ τὴν γνώμην τῆς ἐπιτροπῆς, ἢ διότι εἴμεθα ἠναγκασμένοι νὰ παραδεχθῶμεν αὐτήν. Ἡ Κυβέρνησις, κύριοι, θέλει φέρει νομοσχέδιον περὶ προσόντων, νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον νομίζει κατάλληλον.

§24ΔΑΓΡΕΣ. Οἱ δικασταὶ μεθαύριον γίνονται αὐτοδικαίως ἰσόβιοι, τί λέγετε;

§25ΒΑΛΑΣΣΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡμέραν καὶ νύκτα δὲν μένομεν ἥσυχοι. Τὰ προσόντα δύνανται νὰ κανονισθοῦν καὶ κατόπιν, διὰ τὸ μέλλον, ἀφοῦ δὲν ἠδυνήθημεν κατὰ τὸ παρόν.

§26ΣΑΡΑΒΑΣ. Ἡ Κυβέρνησις, κύριοι, ἀνέλαβεν, ὑποθέτω, μίαν μεγάλην εὐθύνην, μὴ ἐκπληρώσασα ῥητὸν ἄρθρον τοῦ Συντάγματος. Βουλὴ μὲ περισσότερον θάῤῥος ἠδύνατο κατόπιν τῶν γενομένων ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου νὰ φέρῃ ῥητὴν κατηγορίαν ἐπὶ παραβιάσει ῥητῶν ἄρθρων τοῦ Συντάγματος. Δὲν ἐννοῶ πῶς ἐμπορεῖ νὰ ἔμβῃ εἰς ἐνέργειαν ὁ εὐεργετικὸς θεσμὸς τῆς ἰσοβιότητος, χωρὶς νὰ προηγηθῇ νόμος κανονίζων τὰ προσόντα, χωρὶς νὰ προηγηθῇ ὁ νόμος ἐκεῖνος, δυνάμει τοῦ ὁποίου δύναται ὁ θεσμὸς τῆς ἰσοβιότητος νὰ φέρῃ ὅλα τὰ προσδοκώμενα εὐεργετήματα. Ἐάν, κύριοι, οἱ ὑπάλληλοι, οἱ ὁποῖοι πρόκεινται νὰ γίνουν ἰσόβιοι, δὲν ἔχωσιν ὅλας τὰς ἰδιότητας χρηστοῦ καὶ ἱκανοῦ ὑπαλλήλου, τοῦτο εἶναι κακὸν ὅλως πρόσκαιρον, ὅλως διαβατικόν, τὸ ὁποῖον δύναται νὰ διορθωθῇ. Ὅταν ὅμως τοιοῦτοι ὄντες γείνουν καὶ ἰσόβιοι τὸ κακὸν εἶναι μόνιμον, εἶναι ἀνεπανόρθωτον, τὸ νόσημα ἀπὸ προσκαίρου ἐγένετο χρόνιον. Διὰ τοῦτο, κύριοι, πάντοτε εἰς ὅλα τὰ Κράτη ὁσάκις ἐθεώρησεν ἀναγκαῖον νὰ μονιμοποιήσουν μίαν τάξιν ὑπαλλήλων, συνέδεσαν τὸν θεσμὸν τοῦτον μὲ ὅρους τινὰς ἀπαραιτήτους, τοὺς ὁποίους ἔπρεπε νὰ ἐκπληρῶσι τὰ πρόσωπα, τὰ ὁποῖα ἐπρόκειτο νὰ ἀπολαύσωσι τοῦ εὐεργετήματος ἐκείνου. Ἡ Συνέλευσις τῆς 3 Σεπτεμβρίου καθιερώσασα τὸν θεσμὸν τῆς ἰσοβιότητος, ἀπῄτησε νὰ κανονισθῶσι προηγουμένως τὰ προσόντα τῶν δικαστικῶν ὑπαλλήλων, τουτέστιν οἱ ὅροι οἱ ἀπαραίτητοι, ἄνευ τῶν ὁποίων ὁ θεσμὸς τῆς ἰσοβιότητος ἀντὶ ὠφελείας ἐδύνατο νὰ προξενήσῃ βλάβην. Ἀλλ’ ἡ Συνέλευσις ἐκείνη ἀφῆκεν εἰς τὴν ἐκτίμησιν τοῦ χρόνου, ἀφῆκεν εἰς τὰς περιστάσεις, νὰ κανονίσωσιν, ἂν ἦτο χρήσιμος ἡ εἰσαγωγὴ τοῦ θεσμοῦ τούτου, καὶ ἑπομένως ἀνέθηκεν εἰς τὴν ἐκτελεστικὴν ἐξουσίαν, καὶ τὴν πρωτοβουλίαν τῶν βουλευτῶν νὰ ὁρίσωσι τὸν χρόνον ἀπὸ τοῦ ὁποίου ἔπρεπε νὰ ἀρχίσῃ ὁ θεσμὸς τῆς ἰσοβιότητος, διότι ἔπρεπε νὰ προηγηθῇ ἡ ἐπιψήφισις τοῦ νόμου περὶ προσόντων· τοῦτ’ αὐτὸ ἀνεγνώρισε καὶ ἡ Συνέλευσις τῆς 10 Ὀκτωβρίου, καὶ αὐτὴ ἀπῄτησεν ὡς ὅρον ἀπαραίτητον τὸν προηγούμενον κανονισμὸν τῶν προσόντων ὡς πρὸς τοὺς ὑπαλλήλους ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἔμελλον νὰ μονιμοποιηθῶσι, μὲ μόνην τὴν διαφοράν, ὅτι ἀποβλέπουσα εἰς τοὺς ἐνδοιασμοὺς τοῦ παρελθόντος, τὸ ὁποῖον δὲν ἐνόμισεν, ὅτι ἡ ἠθικὴ κατάστασις τῶν δικαστικῶν ὑπαλλήλων παρεῖχεν ὅλα τὰ ἐχέγγυα ὅπως μονιμοποιηθῶσι, δὲν ἄφησεν εἰς τὴν ἐκτελεστικὴν ἐξουσίαν νὰ ὁρίσῃ τὸν χρόνον, ἀλλὰ ἔταξε νὰ ἐφαρμοσθῶσι τὰ περὶ ἰσοβιότητος κατὰ 4 ἔτη ἀπὸ τῆς δημοσιεύσεως τοῦ Συντάγματος, οὐχ ἧττον ὅμως ἀπῄτησε νὰ κανονισθῶσι προηγουμένως τὰ προσόντα, καὶ διὰ τοῦτο τὸ χρονικὸν διάστημα, ἐντὸς τοῦ ὁποίου ἔπρεπε νὰ συντελεσθῇ ὁ νόμος περὶ προσόντων, ὡρίσθη εἰς τριετίαν. Ἐντὸς τριετίας ἀπὸ τῆς δημοσιεύσεως τοῦ Συντάγματος, εἶπεν ἡ Συνέλευσις τῆς 10 Ὀκτωβρίου, ἔπρεπε νὰ ὁρισθῶσι τὰ προσόντα. Ἀναντίῤῥητον εἶναι, ὅτι ἡ Συνέλευσις τῆς 10 Ὀκτωβρίου, ἂν δὲν ἄφησεν εἰς τὴν ἐκτελεστικὴν ἐξουσίαν ἢ εἰς τὴν πρωτοβουλίαν τῶν βουλευτῶν τὸ δικαίωμα τοῦ νὰ ὁρίσωσι τὸν χρόνον ἀπὸ τοῦ ὁποίου ἔπρεπε νὰ ἀρχίσῃ ἡ προθεσμία διὰ τὴν ἔναρξιν τῆς ἰσοβιότητος, τὸ πνεῦμα τῶν συνδυασμένων διατάξεων εἶναι νὰ μὴ ἐμβῇ εἰς ἐνέργειαν ὁ θεσμὸς τῆς ἰσοβιότητος, ἂν μὴ ὑπάρχῃ νόμος περὶ προσόντων. Εἶναι ἀναντίῤῥητον τοῦτο, εἶναι ἐκτὸς πάσης ἀμφισβητήσεως καὶ ἡ διαφορὰ τῆς προθεσμίας τῶν 4 ἐτῶν διὰ τὴν ἔναρξιν τῆς ἰσοβιότητος καὶ τοῦ τριετοῦς διαστήματος διὰ τὸν κανονισμὸν τοῦ νόμου περὶ προσόντων μαρτυροῦν, ὅτι ἡ Συνέλευσις ἐκείνη ἠννόει νὰ προηγηθῇ νόμος περὶ προσόντων, ὅπως ἡ ἰσοβιότης φέρῃ ὅλα τὰ προσδοκώμενα καλὰ ἀποτελέσματα. Ἂν τοῦτο ᾖναι ἀληθές, ἂν τὸ Σύνταγμα δὲν ἠννόησε νὰ ἔμβῃ εἰς ἐνέργειαν ὁ θεσμὸς τῆς ἰσοβιότητος χωρὶς νὰ προηγηθῇ νόμος περὶ προσόντων, ἐρωτῶ καὶ πάλιν· δὲν ἔπραξε μίαν σπουδαίαν παράλειψιν τοῦ ἑαυτοῦ καθήκοντος ἡ Κυβέρνησις, δὲν παρεβίασε τὸ Σύνταγμα μὴ εἰσαγαγοῦσα νόμον τοιοῦτον, καὶ ἀνθισταμένη εἰς τὰς ἀλλεπαλλήλους προτάσεις, αἱ ὁποῖαι ἐγένοντο ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου; Μέγα ἐνδιαφέρον ἔδειξεν ἡ Κυβέρνησις καὶ κατέτριψεν ὁλοκλήρους συνεδριάσεις, συζητοῦσα ἂν ἔπρεπε νὰ προηγηθῶσι τὰ κερκυραϊκὰ νομοσχέδια τῆς συζητήσεως τοῦ προϋπολογισμοῦ, χωρὶς νὰ συλλογίζεται ὅτι παρέλειπεν ἓν τῶν σπουδαιοτέρων αὑτῆς καθηκόντων, μὴ εἰσάγουσα νόμον, τὸν ὁποῖον ῥητῶς τὸ Σύνταγμα ἐπιβάλλει. Πρὸ τριῶν μηνῶν ὁ ἀξιότιμος κ. Δημητρακάκης ἀναλογιζόμενος τὰ δεινὰ ἀποτελέσματα, τὰ ὁποῖα ἤθελον ἐπέλθει, ἂν δὲν ἤθελε προηγηθῆ τῆς ἰσοβιότητος ὁ νόμος περὶ προσόντων, ὑπέβαλε πρότασιν, διὰ τῆς ὁποίας ἀνεστέλετο ἡ ἐνέργεια τοῦ ἄρθρου 88 τοῦ Συντάγματος. Ἡ Κυβέρνησις ἤκουσε τὴν συζήτησιν, καὶ ἠδιαφόρησε ὡσεὶ ἐπρόκειτο περὶ παρωνυχίδος· τὰ νομοσχέδια περὶ ἐλαιοκάρπου τῆς Κερκύρας καὶ περὶ ἀγροληψιῶν, ἀντικείμενα περὶ τῶν ὁποίων τέλος πάντων ὑπάρχουν νόμοι, καὶ ἅτινα, ἂν ἀνεβάλλοντο διὰ μίαν ἐπερχομένην συζήτησιν, δὲν ἤθελε συμβῆ κανὲν μέγα κακόν, ἦτο τὸ ἀντικείμενον, τὸ ὁποῖον ὑπερβαλλόντως ἀπησχόλησε τὴν Κυβέρνησιν. Πρὸ ἡμερῶν ἀκόμη, κύριοι, ὑπὸ τῶν αὐτῶν σκέψεων κατεχόμενος, ἐνόμισα, ὅτι ἠδυνάμην νὰ δώσω νύξιν τινὰ εἰς τὴν Κυβέρνησιν περὶ τοῦ ὁποῖον κακὸν ἠδύνατο νὰ φέρῃ ἡ ἀδιαφορία της καὶ εἰσήγαγον τὴν πρότασιν, περὶ τῆς ὁποίας πρόκειται σήμερον, καὶ τὴν ὁποίαν ἀφῆκαν μέχρι σήμερον ἀσυζήτητον, μόνον καὶ μόνον, διότι ὁ σκοπός μου ἦτο νὰ δώσω ἀφορμὴν νὰ ἐπισπεύσωσι τὴν εἰσαγωγὴν νόμου περὶ προσόντων, ἀλλ’ οὐκ ἦν φωνὴ, οὐκ’ ἦν ἀκρόασις. Ἐπιμονὴ ἀδικαιολόγητος, ἐπιμονὴ, τὴν ὁποίαν δὲν δύναμαι νὰ ἐκλάβω ἄλλως παρ’ ὡς προερχομένην ἀπὸ ἐπιθυμίαν ν’ ἀφαιρέσῃ ἀπὸ τὸν ἑαυτόν της ἡ Κυβέρνησις τοὺς περιορισμοὺς, οὓς ἡ Συνέλευσις ἠννόησε νὰ θέσῃ διὰ τοῦ νόμου περὶ προσόντων. Δυσαρεστεῖται ἡ Κυβέρνησις εἰς πάντα περιορισμὸν ἐκ τοῦ νόμου ἐπιβαλλόμενον εἰς τὰς ἐνεργείας της, διὰ τοῦτο ἠθέλησε ν’ ἀποβάλῃ καὶ αὐτὸν τὸν περιορισμὸν, ὁ ὁποῖος δὲν ἀφορᾷ κυρίως εἰς τὰ ἔργα τῆς ἐκτελεστικῆς ἐξουσίας. Καὶ τέλος πάντων τί δύναται νὰ φέρῃ πρὸς δικαιολόγησίν της ἡ Κυβέρνησις; δὲν ἠδυνήθη νὰ παρασκευάσῃ νόμον; ἀλλ’ ὑπῆρχε νόμος ἐψηφισμένος κατὰ τὸ 1861 καὶ ὁ ὁποῖος δὲν ἐκυρώθη, διότι συνέβη νὰ γείνῃ τροποποίησίς τις εἰς τὴν Γερουσίαν, νόμος τέλειος, ὅπως πρέπει νὰ ὁμολογήσωμεν, ἦσαν τέλεια ὅλα τὰ νομοθετήματα τῆς ἐποχῆς ἐκείνης, διότι ἐγίνετο αὐστηρὰ βάσανος, διότι ἀφίνετο περισσοτέρα ἐλευθερία εἰς τὰς συζητήσεις.......

§27ΡΟΝΤΗΡΗΣ. Δὲν εἶναι ἀληθὲς (θόρυβος).

§28ΣΑΡΑΒΑΣ. Ἐρωτήσατε τὰ δικαστήρια, ὁποίαν δυσκολίαν εὑρίσκουν ἐν τῇ ἐφαρμογῇ παντὸς νόμου, ὁ ὁποῖος ἔγεινεν ἀπὸ ἡμᾶς (θόρυβος). Ἐγὼ ἔχω τὸ θάῤῥος νὰ τὸ εἴπω, καί τοι μὴ ἔχων ὀλιγώτερα δικαιώματα ἀπὸ ὑμᾶς, ὁ ὁποῖος κάμνετε τὸν ἐπαναστάτην.

§29ΜΑΚΡΗΣ. Τὸ πᾶν ἦτο ἐστιγματισμένον καὶ παράνομον... .....(θόρυβος).

§30ΣΑΡΑΒΑΣ. Λέγω λοιπὸν, ὅτι ἡ Κυβέρνησις εἶναι τοσούτῳ μᾶλλον ἀδικαιολόγητος, τοσούτῳ μᾶλλον ἀξιοκατάκριτος, διὰ τὴν ἀσύγγνωστον ἀκηδείαν, τὴν ὁποίαν ἔδειξε, μὴ εἰσαγαγοῦσα νόμον περὶ προσόντων, ὅσῳ νόμος προϋπῆρχε καὶ δυσκολία δὲν ὑφίστατο. Ὑπῆρχεν ἀκόμη νόμος ὑποβεβλημένος ἀπὸ τὴν παρελθοῦσαν κυβέρνησιν, τῆς ὁποίας χθὲς εἴπατε, ὅτι δύνασθε νὰ συνεχίσητε τὰς πράξεις, προκειμένου περὶ τῆς συνθήκης τῆς ἀναγνωρίσεως τῶν δανείων, καὶ ἐνῷ ὁ ἀξιότιμος Κ. Κεχαγιᾶς διεμαρτύρετο, ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ὑπεστήριξεν, ὅτι τὸ ἠθικὸν πρόσωπον τῆς Κυβερνήσεως εἶναι ἓν καὶ τὸ αὐτὸ, καὶ ὅτι ἑπομένως δύναται νὰ ὑποστηρίξῃ σύμβασιν, ἥτις, ὡς ἀνεπτύχθη ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, δὲν ὑπάρχει πλέον, εἶναι χάρτης ἄγραφος. Προκειμένου δὲ περὶ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον εἰσήχθη ἀπὸ τὴν παρελθοῦσαν Κυβέρνησιν, ἡ παροῦσα Κυβέρνησις ἐνόμισεν, ὅτι δὲν ἐδύνατο κατὰ τοῦτο νὰ συνεχίσῃ τὴν ἐνέργειάν της, καὶ προφασίζεται, ὅτι δὲν εἶχε τὸν ἀνάλογον καιρὸν νὰ κάμῃ ἓν τοιοῦτον νομοσχέδιον· τώρα παρῆλθεν ἀνεπιστρεπτὶ τόσος χρόνος· πρὸς παρασκευὴν, εἰσαγωγὴν καὶ ἐπιψήφισιν τοῦ νόμου περὶ προσόντων, ἡ ἰσοβιότης εἶναι ἐπὶ θύραις· ὑπάρχει ὅμως τρόπος νὰ θεραπευθῇ ἐν μέρει ἡ ἔλλειψις αὕτη, ἐὰν ἡ Κυβέρνησις θελήσῃ νὰ παραδεχθῇ καὶ ὑποστηρίξῃ τὴν πρότασιν, ἥτις παρ’ ἐμοῦ εἰσήχθη, καὶ τότε θέλω τὴν συγχωρήσει διὰ τὴν ἀμέλειαν τὴν ὁποίαν ἔδειξεν.

§31ΖΕΡΒΑΣ. Δικαιόνω, κύριοι, τοὺς προλαλήσαντας διὰ τὰ παράπονα, τὰ ὁποῖα ἐπρόφερον ἀπὸ τοῦ βήματος, διότι πᾶν νομοσχέδιον καὶ πᾶσα πρότασις, ἥτις ἐγένετο ἐκ μέρους βουλευτῶν, οὐδεμία ἐξ αὐτῶν ἦλθεν εἰς συζήτησιν. Καὶ ἐγὼ, κύριοι, αὐτὸς ἔκαμον δύω προτάσεις, ἀλλ’ οὐδεμία ἐξ αὐτῶν ἦλθεν εἰς συζήτησιν· ἐὰν ὅμως ἤμεθα δίκαιοι καὶ εὐσυνείδητοι καὶ θέλωμεν ν’ ἀποφανθῶμεν ποία εἶναι ἡ αἰτία τῆς μὴ συζητήσεως αὐτῶν, θὰ εἴπωμεν τὴν ἀλήθειαν, διότι ὅλοι τὴν γνωρίζομεν· ὥστε, κύριοι, γνωρίζομεν ὅτι ἐχάσαμεν δύω μῆνας......

§32ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ποῖος πταίει;

§33ΖΕΡΒΑΣ. Ὅλοι γνωρίζομεν ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα συνέβησαν· ἐκάμαμε δύω μῆνας νὰ συζητήσωμεν τὰς ἐξελέγξεις· ὅλ’ αὐτὰ τὸ ἔφερον.

§34ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Τί ἔφερον;

§35ΖΕΡΒΑΣ. Ἡ εὐθύνη νὰ μὴν ἀποδοθῇ, εἰμὴ ἐκεῖ ὅπου πρέπει. Ἀλλὰ, κύριοι, ἔρχομαι εἰς ἓν ἄλλο ζήτημα, καὶ πρέπει, κύριοι, ν’ ἀποφαινώμεθα εὐσυνειδήτως περὶ παντὸς πράγματος· ἰδοὺ τί λέγει ὁ νόμος· «οἱ ἀρειοπαγῖται καὶ ἐφέται καθὼς καὶ τὰ ψῆφον ἔχοντα μέλη τοῦ ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου καθίστανται ἰσόβιοι μετὰ παρέλευσιν τετραετίας ἀπὸ τῆς δημοσιεύσεως τοῦ παρόντος Συντάγματος, οἱ δὲ πρωτοδίκαι μετὰ παρέλευσιν ἑξαετίας κτλ.» Κατόπιν «Τὰ προσόντα τῶν δικαστικῶν ὑπαλλήλων καὶ τῶν ψῆφον ἐχόντων μελῶν τοῦ ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου θέλουσιν ὁρισθῆ δι’ εἰδικοῦ νόμου ἐντὸς τριετίας ἀπὸ τῆς δημοσιεύσεως τοῦ παρόντος Συντάγματος.» Ἐντὸς τριετίας λέγει, σήμερον δὲ εἴμεθα ἐν τῇ τετραετίᾳ. Κύριοι, διατί μεταβάλλετε τὰ πράγματα; Ὑπῆρξε μία Κυβέρνησις προλαβοῦσα καθ’ ὅλον αὐτὸ τὸ διάστημα, καὶ δὲν κατηγορεῖτε αὐτὴν τὴν Κυβέρνησιν, ἡ ὁποία ἐντὸς τοῦ νόμου δὲν εἰσήγαγεν αὐτὸν τὸν νόμον, τὸν ὁποῖον ἀπῄτει τὸ Σύνταγμα, ἡ ὁποία πράγματι παρηνόμησεν ἀπέναντι τοῦ Συντάγματος, καὶ θέλετε νὰ κατηγορήσητε μίαν Κυβέρνησιν, ἥτις δὲν ἔχει παρὰ δύω μόνον μῆνας ζωήν; (θόρυβος). Λέγω, ἐὰν μία τοιαύτη Κυβέρνησις, ἐπὶ τριετίαν ἔχουσα τὴν διεύθυνσιν τῶν πραγμάτων, δὲν ἔφερεν αὐτὸν τὸν νόμον......

§36ΤΙΝΕΣ. Τὸν ἔφερεν.

§37ΖΕΡΒΑΣ. Τὸν ἔφερεν, ἀλλὰ τί τὸν θέλω ἐγὼ, ἀφοῦ δὲν τὸν ἐψήφισε. Τὸ ἔφερον ἀπὸ τὸ ἐψήφισαν ἀπέχει ὅσον ὁ οὐρανὸς ἀπὸ τὴν γῆν· ἄλλο τὸ ἔφερον καὶ ἄλλο τὸ ἐψήφισαν, δὲν ἠξεύρω ἐγὼ τὶ ἔφερον, ἀλλὰ τί ἐψήφισαν παρατηρῶ.

§38ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Δὶς ἐψηφίσθη.

§39ΖΕΡΒΑΣ. Μοῦ λέγει εἷς ἐτελείωσεν ἡ τριετία εἰς αὐτὴν τὴν Κυβέρνησιν, ἥτις εἶχε 97 βουλευτάς· λοιπὸν δὲν κατηγορεῖτε αὐτὴν τὴν Κυβέρνησιν, ἀλλὰ φέρετε μίαν κατηγορίαν δύω μῆνας ἔπειτα, ἀφοῦ ἦλθεν αὐτὴ ἡ Κυβέρνησις; Ἡμεῖς δὲν ἀφήσαμεν, ὄχι νὰ ἐργασθῇ, νὰ κοιμηθῇ δὲν ἀφήσαμεν, καὶ θέλετε νὰ τὴν κατηγορήσωμεν, ἀφοῦ ἦλθεν ἐκπροθέσμως εἰς τὴν ἐξουσίαν; Ἀφοῦ ἐντὸς τῆς τριετίας δὲν ἔγεινεν, ἠμπορεῖ νὰ γείνῃ καὶ μετὰ 13 ἔτη· ὁ νόμος ὑπεχρέωνε τὴν Κυβέρνησιν ἐντὸς τῆς τριετίας, ἅμα δὲν τὸν ἔφερεν, ἡ κατόπιν Κυβέρνησις δὲν εἶναι ὑπόχρεως· ἀλλὰ, κύριοι, δὲν εἶναι δυνατὸν σήμερον νὰ γείνῃ. Νομίζω ὅτι ἐντὸς τῆς Συνελεύσεως, ὅταν ἐσυζητεῖτο αὐτὸς ὁ νόμος, δὲν ἐλήφθησαν ὑπ’ ὄψιν αἱ ὑπεκφυγαὶ τῆς Κυβερνήσεως, ἐκείνης· καὶ ἠξεύρετε εἶναι ὀλίγον σκανδαλῶδες αὐτό.

§40ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Λοιπὸν θὰ μείνῃ;

§41ΖΕΡΒΑΣ. Ἐγὼ δὲν εἶμαι ἐναντίος, ἀλλὰ λέγω τὴν ἀφορμὴν, ἥτις ἐδίδετο πάντοτε εἰς τοὺς κατὰ καιροὺς κυβερνήσαντας νὰ ἀποφύγουν αὐτὸν τὸν νόμον. Λοιπὸν ἔχουσα ἡ Κυβέρνησις αὐτὴν τὴν ὑπεκφυγὴν, τὴν ὁποίαν εἶδεν ἀπὸ 1843–1863, διότι καὶ ἐκεῖ ὑπῆρχεν αὐτὸς ὁ νόμος, ἀλλὰ τὸν ἔφερε καμμία Κυβέρνησις; ποτέ· λοιπὸν πράγματι εἶναι οἱ δικασταὶ ἰσόβιοι αὐτοδικαίως, καθ’ ἣν περίστασιν δὲν φέρουν νόμον αἱ κυβερνήσεις, καὶ τοιουτοτρόπως ἐξασφαλίζεται ἡ θέσις τῶν δικαστῶν. Σᾶς παρακαλῶ θέλομεν ἐγγυήσεις· ἀληθῶς δὲν γνωρίζω ὅλους τοὺς δικαστὰς, ἀλλὰ λέγω δὲν ἔχομεν παραδείγματα μέχρι τῆς σήμερον ἐναντία· κανεὶς ἀπὸ τοὺς ἀνωτέρους δικαστὰς δὲν ἐφέρθη κακῶς· ἔχω δὲ τὴν πεποίθησιν ὅτι πάντοτε δι’ ἰδίων προσόντων θὰ ἀντικατασταθῶσι· δὲν πιστεύω μία Κυβέρνησις ἀνικάνους νὰ κάμῃ ἰσοβίους ἐφέτας καὶ ἀρειοπαγίτας, διότι αὐτὸς ὁ ὑπουργὸς, ὅστις θέλει κάμει τὸ τοιοῦτον, πρέπει νὰ εἴπωμεν ὅτι αὐτὸς δὲν εἶναι Ἕλλην, δὲν εἶναι πατριώτης, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον δὲν ἠμποροῦμεν νὰ τὸ εἴπωμεν. Φρονῶ λοιπὸν ὅτι καὶ ἂν ὁ νόμος αὐτὸς παρελείφθη ἀπὸ τοὺς ὑποχρεωμένους νὰ τὸν φέρωσιν, οὐχ ἧττον τὰ δικαστήρια θὰ κατασταθῶσιν ἰσόβια οἱοιδήποτε καὶ ἂν ἦναι οἱ δικασταί· δὲν κάμω διάκρισιν περὶ προσόντων, διότι δὲν ἤκουσα κανὲν παράπονον περὶ αὐτῶν.

§42ΡΟΝΤΗΡΗΣ. Εἰς τὸ ζήτημα περὶ προσόντων ὑπάρχουσι δύω δικαιώματα, τὸ ἓν εἶναι ἐθνικὴ ἀνάγκη, τὸ δὲ ἄλλο εἶναι ἀνάγκη τῆς ὑπηρεσίας, ἀνάγκη προσωπικὴ τῆς ὑπαλληλίας. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ὑποχρεώνει εἶναι ἡ ἐθνικὴ ἀνάγκη τοῦ πολιτεύματος τῆς πολιτείας, τοῦ νὰ ὑπάρχῃ ἡ μονιμότης τῶν ὑπαλλήλων καὶ προπάντων ἡ ἰσοβιότης τῶν δικαστῶν, διότι εἶναι ῥήτρα, ἥτις εἶναι ἐγγεγραμμένη ἐν τῷ Συντάγματι, τὸ δὲ ἄλλο περὶ προσόντων εἶναι τί τὸ ὁποῖον ἐγεννήθη ἐκ τοῦ πρώτου· θέλω νὰ εἴπω τοῦτο, ὅτι ὁ νόμος περὶ προσόντων δὲν ἔχει ἐκείνην τὴν σπουδαιότητα τῆς ἰσοβιότητος, ἥτις εἶναι ἐθνικὴ ἀνάγκη, διότι εἶναι ἀνάγκη τῆς ὑπηρεσίας. Λέγω λοιπὸν ὅτι ὁ νόμος περὶ προσόντων δὲν πρέπει νὰ λείψῃ· ἀλλὰ μολαταῦτα ἄλλο εἶναι ὁ νόμος περὶ προσόντων καὶ ἄλλο τὸ περὶ μονιμότητος καὶ περὶ ἰσοβιότητος τῶν ὑπαλλήλων. Δικαιολογοῦμαι, διότι διέκοψα τὸν κύριον Σαράβαν· ὁ λόγος εἶναι ὁ ἑξῆς· παραδέχεται ὅτι ἡ Βουλὴ θέλει παραδεχθῇ τὰς ἰδέας του καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὴν συζήτησιν, ἀλλ’ ἐγὼ παραδέχομαι ὅτι συζητοῦμεν σήμερον καὶ αὔριον, οὐχ ἧττον ὁ νόμος δὲν καταρτίζεται, πρέπει νὰ ἔχωμεν καὶ τρίτην ἡμέραν, καὶ τρίτη ἡμέρα δὲν ὑπάρχει.

§43ΤΙΝΕΣ. Εἶναι εἰς τρίτην.

§44ΡΟΝΤΗΡΗΣ. Τὸ προσβάλω λοιπὸν διὰ τοὺς λόγους τοὺς ὁποίους εἶπον, ὅτι δὲν εἶναι λίαν κατεπεῖγον, διότι δὲν θεραπεύει ἐθνικὴν ἀνάγκην, καὶ παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ ἐνθυμηθῇ τὸν κανονισμὸν, ὅτι ἀνάγνωσις ἀρξαμένη καὶ συζήτησις δὲν διακόπτεται· ἐνθυμεῖσθε ὅτι προχθὲς ἐσυζητήθη ἡ ἀρχὴ καὶ τὰ καθέκαστα τοῦ περὶ λῃστείας νόμου, χθὲς διεκόπη, ἀλλὰ σήμερον δὲν πρέπει νὰ μὴ γίνῃ· ἠγόρευσα ἐγὼ καὶ ἄλλοι, καὶ ἐπειδὴ ἡ ἡμέρα παρῆλθεν ἔμεινεν ἡ συζήτησις διὰ σήμερον. Νομίζω ὅτι ἡ πρώτη συζήτησις εἶναι ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου τοῦ περὶ λῃστείας· αὐτὸ, κύριοι, εἶναι σπουδαιότατον πρᾶγμα. Ἐπιμένω λοιπὸν κατὰ τὸν κανονισμὸν, ὅτι δὲν ἠμπορεῖ νὰ γίνῃ ἄλλη συζήτησις παρὰ ἡ συζήτησις κατ’ ἐξακολούθησιν τοῦ περὶ λῃστείας νόμου, διότι τὸ ἀρξάμενον πρέπει νὰ τελειώσῃ. Ἐπαναλαμβάνω δὲ ὡς πρὸς τὸ νομοσχέδιον τοῦ κυρίου Σαράβα πρέπει νὰ γίνῃ διάκρισις τῆς ἐθνικῆς ἀνάγκης καὶ τῆς ἐθνικῆς ὑπηρεσίας.

§45ΒΑΛΑΣΣΟΠΟΥΛΟΣ. Ἠξεύρετε ὅτι ἡ Βουλὴ παρεδέχθη νὰ προταχθῶσι αὐτὰ τὰ νομοσχέδια, τὰ ὁποῖα εἶναι ἀναγκαιότερα.

§46ΡΟΝΤΗΡΗΣ. Δὲν εἶπα αὐτό.

§47ΒΑΛΑΣΣΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτὸ εἶναι γεγονός.

§48ΡΟΝΤΗΡΗΣ. Αὐτὸ τὸ νομοσχέδιον δὶς ἀπεφασίσθη νὰ συζητηθῇ· δὲν ἔχω ἀνάγκην ἐπὶ τῆς ἀποφάσεως, ἀλλὰ τῆς τάξεως, διότι ἡ συζήτησις αὐτοῦ τοῦ νομοσχεδίου ἤρχισε καὶ δὲν δύναται νὰ διακοπῇ.

§49ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Θεωρῶ πάντι περιττὸν νὰ ἔμβω εἰς τὰς θεωρίας, τὰς ὁποίας ἐξέθεσεν ὁ κύριος Ῥοντήρης, καθὼς καὶ ὁ κ. Ζέρβας, περὶ τῆς χρησιμότητος τοῦ νόμου περὶ προσόντων τῶν ὑπαλλήλων, ὅταν ῥητῶς ἐντὸς τοῦ Συντάγματος ὑπάρχῃ, ὅτι μετὰ τὴν δημοσίευσιν τοῦ Συντάγματος ἐντὸς τριετίας πρέπει νὰ ψηφισθῇ νόμος περὶ προσόντων τῶν ὑπαλλήλων· ἀπέναντι τοιαύτης διατάξεως τοῦ Συντάγματος εἶναι περιττὸν νὰ ἐξετάσωμεν ἂν ᾖναι χρήσιμος ὁ νόμος αὐτός. Ὁ κύριος Σαράβας σᾶς εἶπεν, ὅτι ἡ σπουδαιοτέρα ἀπαίτησις διὰ τὴν σημερινὴν Κυβέρνησιν ἀπὸ τὴν Βουλὴν εἶναι ὁ νόμος περὶ προσόντων τῶν ὑπαλλήλων· διατί; διότι λήγει τὸ χρονικὸν δικαίωμα τῶν τριῶν ἐτῶν καὶ ἑπομένως δὲν ἐψηφίσθη νόμος τοιοῦτος, ὅτι παραβιάζεται τὸ Σύνταγμα καὶ ὅτι ὑπάρχοντες ὑπάλληλοι μὴ ἔχοντες τὰ προσόντα θὰ γείνωσιν ἰσόβιοι· ὁ κ. Σαράβας σᾶς λέγει, ὅτι εἶναι κατακριτέοι νὰ κυβερνῶσιν, ἐὰν δὲν φέρωσι τὸν νόμον περὶ προσόντων ὅτε βλέπουσιν ὅτι λήγει τὸ χρονικὸν διάστημα τῶν τριῶν ἐτῶν· τὸ νομοσχέδιον ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ὑπεβλήθη εἰς τὴν Βουλὴν, ἡ ὁποία ἐσύστησεν ἐπιτροπὴν διὰ νὰ ἐξετάσῃ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο καὶ τὰ καθ’ ἕκαστα· τί μᾶς λέγουν οἱ κύριοι ὑπουργοί; ἐσυστήθη ἐπιτροπὴ, ἡ ὁποία θὰ ὑποβάλῃ τὸ νομοσχέδιον εἰς τὴν Βουλήν· ἔρχεται ἡ τελευταία ἡμέρα καὶ μᾶς λέγουν, ὅτι ἄλλα νομοσχέδια εἶναι κατεπείγοντα· ἀπέναντι ῥητῆς διατάξεως τοῦ Συντάγματος δὲν πιστεύω οἱ κύριοι ὑπουργοὶ νὰ ἀθετήσωσι τὸν λόγον των. Ὁ κύριος Ζέρβας δὲν ἐζήτησεν αὐτὸ, ἀλλὰ μόνον εἶπε, τί κατηγορεῖτε τὴν σημερινὴν Κυβέρνησιν καὶ δὲν κατηγορεῖτε τὴν παρελθοῦσαν· φρονῶ ὅτι ὁ κύριος Ζέρβας δὲν θὰ ἦτον εἰς τὴν Ἑλλάδα.

§50ΖΕΡΒΑΣ. Ἔληξεν ἡ τριετία, καὶ μολοντοῦτο....

§51ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Μὴ μὲ διακόπτῃς. Ἂς μάθῃ ὁ κύριος Ζέρβας καὶ ὅσοι ἀγνοοῦν, διότι δὲν εἶναι οἱ σημερινοὶ βουλευταὶ καὶ βουλευταὶ τῆς προλαβούσης Βουλῆς, ὅτι ἡ προλαβοῦσα Κυβέρνησις ἔφερε κατὰ τὴν δευτέραν Σύνοδον νομοσχέδιον περὶ προσόντων τῶν ὑπαλλήλων.

§52Λ. ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Κατὰ τὴν πρώτην.

§53ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Ἰδοὺ ὅτι καὶ ὁ κύριος Κρεστενίτης συμφωνεῖ· καὶ ἐσυζητήθη δὶς, ἀλλὰ ἐπῆλθεν ἡ διάλυσις καὶ δὲν ἐψηφίσθη.

§54ΖΕΡΒΑΣ. Κύριε Κεχαγιᾶ, ὁ Ζέρβας δὲν εἶπεν ὅτι δὲν ἔφερεν ἡ προλαβοῦσα Κυβέρνησις νομοσχέδιον, ἀλλ’ εἶπεν ὅτι ἡ προλαβοῦσα Κυβέρνησις ἐντὸς τριετίας δὲν ἐψήφισε τὸν νόμον· ἴσως δὲν ἐπροσέξατε εἰς τοὺς λόγους μου (θόρυβος). Ἡ Κυβέρνησις, ἥτις ἀθετεῖ τὸν λόγον της, πρέπει νὰ ἀνατρέπηται.

§55ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Ἐσυζητήθη δίς.

§56ΖΕΡΒΑΣ. Λέγω ὅτι ἡ νῦν Κυβέρνησις εἶναι ἐκπρόθεσμος (ἱλαρότης).

§57ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Ὑποστηρίζω τὴν πρότασιν τοῦ κυρίου Σαράβα, ὅτι αἱ προτάσεις περὶ προσόντων τῶν ὑπαλλήλων, αἱ ὑποβληθεῖσαι τόσον ὑπὸ τοῦ κυρίου Σαράβα, καθὼς καὶ ὑπὸ τοῦ κυρίου Δημητρακάκη, πρέπει νὰ προταχθῶσιν σήμερον εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν, διότι πᾶν ἄλλο νομοσχέδιον δύναται νὰ ὑποβληθῇ καὶ κατόπιν, ὄχι ὅμως καὶ τοῦτο, καὶ παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ ἀποφανθῇ τοῦτο· ὅσοι νομίζουν, ὅτι πρέπει νὰ παραβιασθῇ τὸ Σύνταγμα, ἂς ψηφίσουν ἐναντίον αὐτοῦ.

§58Σ. ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ. (ὑπουργὸς Δικαιοσύνης). Κύριοι, δὲν θέλω ἀπαντήσει εἰς ὅλα, θέλω παραλείψει τὰς τραχείας φράσεις, τὰς ὁποίας ὁ ἔντιμος προλαλήσας ἐπανειλημμένως ἐξέφερε, διότι βεβαίως ἕκαστος δὲν δύναται εἰμὴ νὰ ὁμιλῇ ἐνταῦθα ἀναλόγως τῶν ἕξεών του καὶ τῆς ἀνατροφῆς του.

§59Α. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἁρμόζει εἰς τὸν ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης νὰ ὁμιλῇ μὲ τοιαύτην γλῶσσαν.

§60Σ. ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ ὁμιλήσω καὶ ἐγὼ κατὰ τὰς ἕξεις μου καὶ τὴν ἀνατροφήν μου. Ἐπαναλαμβάνω νὰ σᾶς εἴπω, κύριοι, ὅτι εἶχε σχηματισθῆ μία ἐπιτροπὴ πρὸς κατάρτισιν ἑνὸς νομοσχεδίου περὶ προσόντων τῶν ὑπαλλήλων· ἡ ἐπιτροπὴ αὕτη ὑπέβαλε τὸ ἀποτέλεσμα τῶν ἐργασιῶν της κατὰ τὴν 12ην τρέχοντος μηνός. Ἀφίνω ὑμᾶς, κύριοι, νὰ σκεφθῆτε σπουδαίως, ἐὰν ὑπουργὸς ὁ ὁποῖος πρὸ ὀλίγου ἔλαβε γνῶσιν αὐτοῦ δύναται νὰ ἀποφασίσῃ. Μὲ λέγουν ὅτι ἡ Κυβέρνησις ὑπάρχει μία, καὶ ὅτι εἶναι ὑποχρεωμένη ἡ νῦν Κυβέρνησις νὰ ἐξακολουθήσῃ τὰ ἔργα τῆς πρώτης· ἀλλὰ φρονῶ ὅτι ὁ ἔντιμος βουλευτὴς Παρνασσίδος, καὶ ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν τότε, παρέλειψε νὰ εἰσαγάγῃ νομοσχέδιόν τι τοῦ προλαβόντος ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης· ἐκτὸς δὲ τούτου σᾶς λέγω, ὅτι οἱ τότε ὑπουργοὶ τῆς Δικαιοσύνης, ἔχοντες καὶ πλειονοψηφίαν μάλιστα, ὅτι ἠδύναντο νὰ σπεύδωσι καὶ ἐντὸς τῆς πρώτης Συνόδου τῆς Βουλῆς νὰ εἶχε τελειώσῃ τὸ πρᾶγμα καὶ ὄχι νὰ τὸ ἀφήσωσιν· ἐγὼ ἐὰν εἶχον νὰ ὑποβάλω τοιοῦτον νομοσχέδιον, βεβαιωθῆτε ὅτι δὲν ἤθελον τὸ παραλείψει ποτέ· ἀλλὰ σήμερον εἶναι ἀρκετὰ μεγάλη ἀδικία νὰ θέλητε νὰ ἐπιῤῥίψητε εἰς ἐμὲ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον σεῖς δὲν ἐκάματε, καὶ μάλιστα ἐντὸς μικροῦ χρονικοῦ διαστήματος.

§61ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Πρῶτον θὰ ἀπαντήσω εἰς τὸν ἔντιμον βουλευτὴν καὶ φίλον μου κύριον Ῥοντήρην. Μοὶ φαίνεται ὅτι εἶχε λάθος νὰ εἴπῃ ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα εἶπε, διότι περισσοτέραν ἀνάγκην ἔχει ἡ πολιτεία ἀπὸ τὰ προσόντα τῶν ὑπαλλήλων καὶ ὄχι ἀπὸ τὴν ἰσοβιότητα. Καὶ ἄλλοτε ἔγεινε συζήτησις πρὸ τῆς μεταβολῆς, ἂν πρέπει ἢ δὲν πρέπει νὰ γείνουν ἰσόβια τὰ δικαστήρια· ὁ κ. Ῥοντήρης γνωρίζει καλῶς τὴν ἱστορίαν, καὶ τὸν παρακαλῶ νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν του τὰ περὶ τῆς μεταβολῆς, τῆς γενομένης ἐν Γαλλίᾳ τὸ 1848, καὶ θέλει μάθει ὅτι μία ἀπὸ τὰς αἰτίας τῆς μεταβολῆς ἐκείνης ἦτον ἡ ἰσοβιότης τῶν δικαστῶν διότι καὶ ἡ ἰσοβιότης τῶν δικαστῶν εὑρίσκεται μὲν εἰς τὰ παλαιὰ Συντάγματα, ὄχι δὲ καὶ εἰς τὰ νέα, ἐκτὸς τοῦ ἰδικοῦ μας καὶ τοῦ Βελγίου, διότι ἡ ἰσοβιότης τῶν δικαστῶν ὡρίσθη εἰς ἐποχὴν καθ’ ἣν αἱ κυβερνήσεις ἠδύναντο νὰ ᾖναι ἀποτομώτεραι, διότι αἱ πράξεις δυσκόλως ἢ πολὺ ἀργὰ ἐγίνοντο γνωσταὶ εἰς τὰς ἐπαρχίας· ἀφότου ὅμως εὑρέθη ὁ ἀτμὸς καὶ ὁ τηλέγραφος, αἱ κυβερνήσεις εὑρίσκονται μὲ ὀλίγα λεπτὰ ἐκτεθειμέναι ὑπὸ τὴν ἐπίκρισιν· ὄχι μόνον τοῦ ἔθνους των, ἀλλὰ καὶ τῶν ἄλλων ἐθνῶν. Ἑπομένως μία καταφορὰ κυβερνητικὴ καθ’ ἑνὸς δικαστοῦ θέλει κατακριθῆ ἀμέσως, καὶ δὲν θὰ ᾖναι πεπαλαιωμένη ἡ κατάκρισις ὅπως ἦτο τὸν καιρὸν, ὅτε παρεισέφρυσαν εἰς τὰ Συντάγματα αἱ ἰσοβιότητες τῶν δικαστῶν. Καὶ ἀφοῦ ἡ ἰσοβιότης τῶν δικαστῶν ἐθεωρήθη πλημμελὴς διὰ τὰ ἔθνη τὰ ἐκτεταμένα καὶ τὰ ὁποῖα τὸν ὑπάλληλον τὸν κάτοικον μιᾶς ἐπαρχίας τὸν στέλνουν εἰς μίαν ἄλλην εἰς τὴν ὁποίαν οὐδεμία σχέσις τὸν συνδέει, πολὺ περισσότερον εἶναι διὰ τὴν Ἑλλάδα, ἥτις εἶναι τόσον μικρὰ, ὥστε εἰς οἱανδήποτε ἐπαρχίαν καὶ ἂν ὑπάρχῃ κανεὶς ὑπάλληλος θὰ εὕρῃ καὶ συγγενεῖς καὶ φίλους· ἐγὼ ὅστις εἶμαι ἀπὸ τὸ ἓν ἄκρον τῆς μεσημβρινῆς Πελοποννήσου διωρίσθην ὑπάλληλος εἰς τὰ μεθόρια, ὅμως εὗρον ἐκεῖ καὶ συμπολίτας καὶ συγγενεῖς καὶ συμμαθητάς. Βλέπετε λοιπὸν, ὅτι δὲν εἶναι εὔκολον νὰ εὕρῃς ὑπάλληλον ὅλως διόλου ἀμερόληπτον, ὁ ὁποῖος πρέπει νὰ ᾖναι ἰσόβιος. Δεύτερον προσὸν, τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ ἔχῃ ὁ ἰσόβιος ὑπάλληλος, εἶναι ὅτι πρέπει νὰ ᾖναι τιμητικὴ δι’ αὐτὸν ἡ θέσις καὶ ὄχι πόρος ζωῆς· ὅταν ᾖναι πόρος ζωῆς, θὰ εἰπῇ ὅτι ἄνευ τῆς μισθοδοσίας δὲν ἔχει τίποτε, καὶ ὁ ἄνθρωπος, ὅστις εἶναι ἔγγαμος, κατὰ τὸ φυσικὸν δίκαιον δὲν εἰμπορεῖ παρὰ νὰ φροντίσῃ περὶ τῆς ἀποκαταστάσεως τῆς οἰκογενείας του, καὶ ἔχει ἀνάγκην νὰ κάμῃ περιουσίαν, καὶ πολλὰ ὀλίγοι θὰ ἔχουν τὴν αὐστηρότητα νὰ μὴ φροντίσουν ὠφελούμενοι ἀπὸ τὴν ἰσοβιότητα νὰ κάμουν διὰ τῶν καταχρήσεων μίαν περιουσίαν. Δὲν θέλω, κύριοι, καὶ εἶπα καὶ ἄλλοτε ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, ὅτι μίαν καὶ μόνην ἔχομεν ἰσόβιον ὑπηρεσίαν.

§62ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΕΞΩΤΕΡΙΚΩΝ. Ποίαν;

§63ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Τὴν τοῦ Ἀρχιερέως. Βλέπετε λοιπὸν, ἂν εἰς αὐτὴν τὴν ὑπηρεσίαν, εἰς τὴν ὁποίαν ὁ ὑπάλληλος εἶναι ἀνώτερος πάσης οἰκογενειακῆς ἀνάγκης, γίνονται τόσαι ἀταξίαι, διότι εὑρίσκονται ἐντὸς τοῦ ἰσοβίου, τί θέλει συμβῆ εἰς τὰς λοιπὰς ὑπηρεσίας καθισταμένων ἰσοβίων τῶν ὑπαλλήλων; Ἔχομεν, κύριοι, πρόσφατον παράδειγμα, ὅταν ἀπεφάσισεν ἡ Συνέλευσις τῆς τρίτης Σεπτεμβρίου ἐτησίαν τὴν μισθοδοσίαν τῶν γερουσιαστῶν· ἂς κάμωμεν, εἶπεν, ἐτησίαν τὴν μισθοδοσίαν των διὰ νὰ παύσουν αἱ ἄλλαι ἀπαιτήσεις των καὶ ἔγεινε (θόρυβος). Λέγω λοιπὸν ὅτι τῶν προσόντων ὁ νόμος εἶναι οὐσιωδέστερος παρὰ ἡ ἰσοβιότης· ἐπειδὴ καὶ τὰ δύο τὰ διατάττει τὸ Σύνταγμα, εἶναι σεβαστά· ἐγὼ δὲν ἤμην πληρεξούσιος, ὁ κ. Ῥοντήρης ἦτο· αὐτὸ δὲ τὸ εἶπα διὰ τὸν Κ. Ῥοντήρην, ὅστις μίαν ἡμέραν εἶπεν, ὅτι τὰ δικαστήρια εἶναι εἰς καλὴν κατάστασιν, καὶ τοῦ εἶπα, ὅτι εὐτυχὴς εἶναι, ὅστις ἔχει εἰς τὴν ἐπαρχίαν του εὐσυνειδήτους καὶ τακτικοὺς πρωτοδίκας καὶ ἐφέτας (θόρυβος). Ἔρχομαι τώρα ν’ ἀπαντήσω καὶ εἰς τὸν ἔντιμον συνάδελφόν μου καὶ ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, ὅστις εἶπεν ὅτι δὲν ἦτο ἕτοιμος ὁ νόμος, ἀλλ’ οὐχ’ ἧττον θὰ τὸν φέρωμεν ἀκολούθως, ὅ ἐστὶ εἰς τὸ μέλλον· βέβαια ἐξησφαλίσθη ἡ κοινωνία μετὰ 15 χρόνους, διότι, ἀφοῦ γίνωσιν ἰσόβιοι οἱ ὑπάρχοντες, δὲν ἠξεύρω πότε θὰ διορισθῶσιν οἱ ἀποκτήσοντες τὰ προσόντα· θὰ ἐργάζωνται πολὺ διὰ νὰ ἀποθνήσκουν ὀγρήγορα οἱ ὑπάρχοντες· καὶ ὅταν κανεὶς ἀποθνήσκῃ τότε θὰ ἱκανοποιῆται ἡ κοινωνία. Ὁ νόμος, τὸν ὁποῖον σᾶς ἔφεραν, τί σᾶς λέγει, ὅτι κρατήσας τοὺς ἀρχαιοτέρους (θόρυβος)..... Βλέπετε λοιπὸν, ὅτι ἡμεῖς σᾶς φέρομεν πρόσωπα, τὰ ὁποῖα αὐτοδικαίως σᾶς ὑποβάλλομεν εἰς προσόντα. Καὶ ταῦτα μὲν εἶχον νὰ εἴπω εἰς τὸν κ. Ῥοντήρην καὶ τὸν ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν. Προσθέτω τι, ὅπερ εἶναι λυπηρὸν συνάμα. Τὸ ἔθνος τοῦτο 36 ἔτη ἤδη βασιλευόμενον, ἔθνος ζωηρὸν, ἐνεργητικὸν, τὸ ὁποῖον ἔκαμε τοιαῦτα ἔργα, τὰ ὁποῖα δὲν ἀπαντῶνται οὔτε εἰς τὴν ἀρχαίαν ἱστορίαν οὔτε εἰς τὴν νέαν, ἀντὶ νὰ προοδεύσῃ, ὀπισθοδρομεῖ, καὶ εὑρισκόμεθα εἰς μίαν κατάστασιν, τὴν ὁποίαν ὅλοι μας ἐλεεινολογήσαμεν· καὶ διατί συνέβη τοῦτο; διότι καθ’ ἕνας ἐκ τῶν διορισθέντων ὑπουργῶν δὲν ἐξετέλεσεν ὅ,τι ἐπηγγέλλετο πρὶν διορισθῇ, καὶ ἀπέφυγε πᾶν δι’ ὅ,τι κατέκρινε τὸν προκάτοχόν του, καὶ ἂν ὑποπέσῃ ἅπαξ τὴν πρώτην φορὰν εἰς αὐτὸ τὸ λάθος καὶ ὁμολογῇ ἐξερχόμενος, ὅτι παρέλειψε νὰ πράξῃ ὅ,τι ἔπρεπε νὰ πράξῃ τὰ συγχωρεῖ, δέχεται τὴν μεταμέλειάν του ἡ κοινωνία· ἀλλὰ, δευτέραν καὶ τρίτην φορὰν δυσκόλως θὰ τὸν δεχθῇ, καὶ ἔδωκε καί τινα παραδείγματα. Λοιπὸν λάβετε ὑπ’ ὄψιν ὅτι τὸ ἔθνος αὐτὸ ἐτιμώρησε πολλοὺς ἀνθρώπους, οἱ ὁποῖοι ἐξῆλθον ἀπὸ τὰς ἀρχὰς, καὶ τοὺς ἐτιμώρησεν ἀρκετὰ αὐστηρῶς. Βλέπετε λοιπὸν τὸν σολοικισμὸν, περὶ τὸν ὁποῖον περιστρεφόμεθα, καὶ διὰ τοῦτο εὑρισκόμεθα μετὰ 36 ἐτῶν βασιλείαν εἰς μίαν κατάστασιν, εἰς τὴν ὁποίαν δὲν εὑρέθημεν τὸ 1826–29 μετὰ μίαν γενικὴν καταστροφὴν τῆς Ἑλλάδος. Ἐρχόμεθα, κύριοι, μετὰ ἀποκατάστασιν τεσσαράκοντα ἐτῶν νὰ δανεισθῶμεν μὲ ὅρους μὲ τοὺς ὁποίους δὲν ἐδανείσθη ποτὲ ἡ Ἑλλὰς, ὅταν δὲν ἦτο ἔθνος· εἰς τὰ 1824 καὶ 25. 59% εὑρῆκε τὸ δάνειόν της ἡ Ἑλλὰς καὶ ἔφθασεν μέχρι 46 καὶ πότε ὅταν ὁ Ἰμβραὴμ κατέστρεφε τὴν Πελοπόννησον καὶ ὁ Κιουταχῆς τὴν Ῥούμελην. Καὶ τὶ ἄλλο περισσότερον; (διότι προχθὲς ὁ κ. Δανόπουλος ἠρώτησεν ἂν ἡ Βουλὴ τότε τὸ ἀπεφάσισεν ἢ ἡ Συνέλευσις) λέγω ὄχι, οὔτε ἡ μία οὔτε ἡ ἄλλη, ὡς ὅρος ἐγγυήσεως ἐδόθη ἡ ὑπογραφὴ τοῦ προέδρου τῆς Βουλῆς· καὶ οὗτος, ὅστις ἦτον ὁ ἀείμνηστος Π. Νοταρᾶς, ἀποτρεπόμενος ἀπὸ ἕνα βουλευτὴν, τὸν Λόντον, ἔλεγεν, ὅτι δὲν ἐσύμφερε νὰ λάβῃ εἰς βάρος του καὶ ἀμφίβαλλε νὰ ὑπογράψῃ. Λοιπὸν μόνον μὲ τὴν ὑπογραφὴν τοῦ προέδρου τῆς Βουλῆς ἐδέχθησαν. Τοιαύτην πίστιν εἶχεν ἡ Ἑλλὰς τότε, καὶ σήμερον πρέπει νὰ δώσωμεν τὰ τελωνεῖα. Ὕστερον λοιπὸν ἀπὸ ὅλα αὐτὰ, κύριοι ὑπουργοὶ, καὶ ἀποτείνομαι εἰς τὸν κ. πρόεδρον, ὅστις ἔχει παρελθὸν, σεβαστὸν σκεφθῆτε τὰς περιστάσεις τοῦ ἔθνους καὶ μὴ τρέχητε, διότι αἱ παρεκτροπαὶ φέρουν ἀποτελέσματα ἴσως καὶ ἀργὰ, ἀλλὰ πολὺ δυσάρεστα καὶ ὀδυνηρά. Προτείνω λοιπὸν αὐτὴν τὴν πρότασιν, τὴν ὁποίαν ἔκαμα, τὴν συγχωνεύω μετὰ τοῦ κ. Σαράβα νὰ συζητηθῇ ἀμέσως τώρα.

§64ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§65ΜΑΥΡΟΜΜΑΤΗΣ. Φοβοῦμαι, κ. πρόεδρε, μήπως καὶ διὰ τὸ συνταγματικὸν πολίτευμα καὶ διὰ τὴν συνταγματικὴν ζωὴν ὀνομασθῇ ἐποχὴ καλοῦ καιροῦ, καὶ λέγω, κύριε πρόεδρε, ἡ ἐποχὴ τοῦ Κουμουδούρου. Πολλάκις ἡ τότε ἀντιπολίτευσις ἐμέμφθη καὶ κατέκρινε καὶ ἐστηλίτευσε τὴν Κυβέρνησιν, καὶ δυστυχῶς ἐλθοῦσα εἰς τὰ πράγματα ἡ τότε ἀντιπολίτευσις τῶν πάντων ἐπειράθη. Λοιπὸν ἡ ἐποχὴ ἐκείνη, κ. πρόεδρε, εἶναι ἐποχὴ καλοῦ καιροῦ ὑπὸ συνταγματικὴν ἔποψιν. Ἤκουσα, κ. πρόεδρε, μὲ ἀπορίαν μου τὸν ὑπουργὸν τῆς δικαιοσύνης νὰ λέγῃ, ἕνα μῆνα ἔχω ὅπου ἦλθα εἰς τὸ ὑπουργεῖον ἐγὼ καὶ ὁ ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν. Ἡ κυβέρνησις, κ. πρόεδρε, τοῦ κ. Βούλγαρη εἶναι πρὸ 10 μηνῶν· τὰ πρόσωπα τῶν ὑπουργῶν εἶναι διαβατὰ, ἡ κυβέρνησις ὅμως εἶναι μία καὶ ἀδιαίρετος. Ἀπὸ τὴν κυβέρνησιν λοιπὸν τοῦ κ. Βούλγαρη τὸ κοινοβούλιον ἀπῄτει τὴν πραγματοποίησιν μιᾶς συνταγματικῆς διατάξεως. Λέγω λοιπὸν, ὅπως πολὺ ὀρθῶς παρετήρησεν ὁ κ. Σαράβας πρὸ ὀλίγου, ὅτι ἡ κυβέρνησις παρέλειψεν ἓν καθῆκον καὶ μίαν ὑποχρέωσιν τὴν ὁποίαν εἶχε διὰ τὰς διατάξεις τοῦ Συντάγματος. Ἀλλὰ, κ. πρόεδρε, ὁ καιρὸς παρῆλθε, σήμερον ἡ κυβέρνησις ἡ ὁποία καὶ ὤφειλε καὶ ἦτο εἰς καιρὸν καὶ εἶχε τὰ μέσα πρόχειρα νὰ τὸ φέρῃ, δὲν ἐδυνήθη νὰ τὸ φέρῃ (θόρυβος). Ὑπάρχει ὑπ’ ὄψιν μας μία πρότασις, ἡ πρότασις τοῦ κ. Σαράβα καὶ τοῦ Δημητρακάκη. Ἀφοῦ δὲν ἔχομεν νομοσχέδιον, ἂς ἔλθωμεν εἰς τὸ πρόχειρον μέσον διὰ τοῦ ὁποίου δυνάμεθα νὰ προλάβωμεν. Ἑπομένως, κ. πρόεδρε, συντάσσομαι καὶ ἐγὼ μετὰ τῶν πρὸ ὀλίγου ἀγορευσάντων, καὶ προτείνω ὅπως προβῶμεν εἰς τὰ προτεινόμενα νομοσχέδια, τὰ ὁποῖα εἶναι πολὺ ἀναγκαιότερα ἀπὸ τὰς πιστώσεις καὶ τὰ ἄλλα τὰ ὑπὸ σκέψιν.

§66ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ. Κύριοι, μέμφονται τὴν κυβέρνησιν, διότι δὲν εἶχε καιρὸν νὰ φέρῃ νομοσχέδιον περὶ προσόντων τῶν ὑπαλλήλων, ἐκείνων οἱ ὁποῖοι θέλουν κατασταθῆ ἰσόβιοι μετὰ ἕνα μῆνα, καὶ ὁ κ. Κεχαγιᾶς ἐπετέθη διὰ τὴν παράλειψιν ταύτην, ἐν ᾧ οἱ συνάδελφοί του ἔφεραν νόμον περὶ προσόντων τῶν δικαστικῶν ὑπαλλήλων.

§67ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Ἐφέραμεν νομοσχέδιον ἐν γένει περὶ διοικητικῶν καὶ οἰκονομικῶν ὑπαλλήλων· γνωστὸν εἶναι ὅμως εἰς τὸ ἀρχεῖον. Τί ἐννοούσατε; αὐτὸ ἤθελα νὰ εἴπω καὶ εἰς τὸν κ. Ἀντωνόπουλον ὅστις δὲν ἦτο βουλευτής.

§68ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ. Ἐννοῶ ὅτι ὁ ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης ἤθελε νὰ καθιερώσῃ τὸ ἰσόβιον καὶ ἐγὼ ἠξεύρω ὅτι χωριστὰ ὁ ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης ὑπέβαλε νομοσχέδιον περὶ δικαστικῶν ὑπαλλήλων.

§69ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Κ. Ἰακωβάτε, ἐφέραμεν;

§70ΙΑΚΩΒΑΤΟΣ. Μάλιστα.

§71ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Ἰδοὺ εἶναι μέσα εἰς τὸ ἀρχεῖον.

§72ΥΠΟΥΡΓ. ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ. Μόνον διὰ τὰ μάτια τὸ ἐφέρατε, ἀκόμη χειρότερα. Ἐὰν τοῦτο ᾖναι μέσα, δὲν εἶναι συγγνωστὸν νὰ φέρωμεν τὰ πράγματα πρὸς τὸ θεαθῆναι· καὶ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ὁ κ. Δημητρακάκης λέγει πρὸς ὑμᾶς εἶναι χωριστόν. Μολαταῦτα, κύριοι, βλέπετε, ὅτι σήμερον εἰς τί ἐκατατρίψαμεν τὸν καιρόν μας; Ὅλαι αἱ σπουδαῖαι ὧραι τῆς συνεδριάσεως κατηναλώθησαν εἰς τὰ παρεμπίπτοντα· παρῆλθεν ἡ ἡμέρα καὶ ἀκόμη δὲν ἤλθομεν εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν· τοῦτο εἶναι ἡ τακτικὴ τῆς ἀντιπολιτεύσεως καθ’ ὅλον τὸ διάστημα.

§73ΤΙΝΕΣ. Μὴ τὰ λέγετε αὐτὰ, τὰ προκαλεῖ ἡ κυβέρνησις.

§74ΣΑΡΑΒΑΣ. Ποτὲ δὲν εὕρατε μετριοπαθεστέραν ἀντιπολίτευσιν καὶ ἐκάματε κατάχρησιν τῆς μετριοπαθείας της.

§75ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Πρὸς τί αὐταὶ αἱ ἀντεγκλήσεις;

§76ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ. Μᾶς κάμνουν κατηγορητήριον.

§77ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν εἶναι σημειωμένα τὰ νομοσχέδια, καὶ ὅταν ἔλθῃ ἡ σειρά των θὰ συζητηθοῦν.

§78ΥΠΟΥΡΓ. ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ. Ἀρκεταὶ ὧραι διῆλθον ἐπὶ ματαίῳ εἰς παρεμπίπτοντα ἔργα. Προτείνω εἰς τὴν Βουλὴν νὰ ἀποφασίσῃ νὰ ἐκτελεσθῇ ἡ ἀπόφασις, τὴν ὁποίαν πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν ἔκαμε, νὰ προτιμήσῃ εἰς τὴν συζήτησιν τὰ νομοσχέδια ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἡ κυβέρνησις θεωρεῖ ὡς σπουδαῖα καὶ κατεπείγοντα, τὰς πιστώσεις καὶ τὰ ἄλλα. Δὲν ἀποκρούω τὴν πρότασιν τῶν κ. κ. βουλευτῶν ἡ ὁποία ἔρχεται μετὰ τὴν πρότασιν αὐτῶν τῶν νομοσχεδίων, διότι ἐὰν ψηφισθῶσι σήμερον αὐτὰ τὰ νομοσχέδια, ὅλη ἡ ἄλλη ἡμέρα εἶναι ἰδική μας καὶ ἡ αὔριον ἐπίσης.

§79ΑΥΓΕΡΙΝΟΣ. Τὴν τελευταίαν ἡμέραν τὰ ἐφέρατε ὅλα.

§80ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ. Πότε ἔλειψεν ἡ συζήτησις ἀπ’ ἐδῶ;

§81ΦΙΛΗΜΩΝ. Ἐννοῶ πληρέστατα τὴν ἀξίαν τῶν λόγων τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν τῶν ἐπιφερομένων ὑπ’ αὐτοῦ ἵνα ἐξαντλῶνται αἱ συνεδριάσεις τῆς Βουλῆς εἰς ματαίας συζητήσεις· θὰ ἤμην συντομώτατος καὶ δὲν ἤθελα λάβει τὸν λόγον, ἐὰν δὲν ἐλάμβανον ἀφορμὴν ἐκ τῶν ὀλίγων λέξεων, τὰς ὁποίας εἶπεν ὁ ἀξιότιμος ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης. Πολλάκις καὶ ὁ ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης καὶ ὁ ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἔφερε τὴν πρότασιν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, ὅτι δὲν εἶχον καιρὸν νὰ μελετήσωσι τὰ νομοσχέδια. Ἡ πρότασις αὕτη εἶναι καθ’ ὁλοκληρίαν ἀνυπόστατος· ὁ συνταγματικὸς ὑπουργὸς, ὅταν ἔρχηται εἰς τὰ πράγματα, πρέπει νὰ ἔρχηται μὲ τὴν πεποίθησιν νὰ ἐφαρμόσῃ πράγματα καὶ ἰδέας, τὰς ὁποίας ἐκ τῶν προτέρων ἔχει ἐσχηματισμένας· ὀφείλει νὰ ἔρχηται εἰς τὸ ὑπουργεῖον μὲ θετικὰς γνώμας καὶ ἰδέας ἐπὶ τῶν ζητημάτων, τὰ ὁποῖα πρόκεινται ἐν τῇ πολιτείᾳ. Τὸ περὶ προσόντων τῶν ὑπαλλήλων ζήτημα, τῶν δικαστικῶν καὶ παντὸς ἄλλου, εἶναι ἐκ τῶν ζητημάτων ἐκείνων, διὰ τὰ ὁποῖα δὲν δύναται νὰ εἴπῃ τις ὅτι δὲν ἔχει ἐσχηματισμένην γνώμην καὶ ὅτι περιμένει νὰ ἔλθῃ εἰς τὸ ὑπουργεῖον διὰ νὰ σχηματίσῃ τοιαύτην. Ὁ ὑπουργὸς πρέπει νὰ ᾖναι καὶ εὐπαίδευτος καὶ δὲν πιστεύω τώρα νὰ περιμένῃ ἀπὸ μίαν ἐπιτροπὴν νὰ μάθῃ πῶς θὰ λυθῇ τὸ ζήτημα περὶ προσόντων τῶν ὑπαλλήλων, καθ’ ὅσον γνωρίζει τί διάφοροι συγγραφεῖς εἰς τὴν Πρωσσίαν, Γαλλίαν ἔγραψαν περὶ τούτου. Ἐὰν ἀπὸ οἱονδήποτε δὲν εἶχον τοιαύτην ἀπαίτησιν, ἀπὸ τὸν ὑπουργὸν ὅμως τῆς Δικαιοσύνης, τὸν κ. Ἀντωνόπουλον, ἀπαιτοῦσα νὰ ἔχῃ ἐσχηματισμένην γνώμην περὶ ὅλων αὐτῶν τῶν πραγμάτων· ἑπομένως οἱασδήποτε ἐπιτροπῆς ἡ ἔκθεσις ὄχι 11 ἡμέρας, διότι εἶπεν ὅτι τὴν 12 Ὀκτωβρίου τοῦ ὑπέβαλεν ἡ ἐπιτροπὴ τὴν ἔκθεσιν καὶ σήμερον ἔχομεν 23, ὥστε ἔχομεν 11 ἡμέρας· δι’ ἄνθρωπον, εἰς τὸν ὁποῖον ἔπρεπε νὰ ᾖναι ὥριμα τὰ ζητήματα αὐτὰ καὶ ὅστις γνωρίζει πῶς ἐλύθησαν παντοῦ, δὲν χρειάζονται 11 ἡμέραι, ἀλλ’ 24 ὧραι διὰ νὰ κρίνῃ καὶ ἐκτιμήσῃ τὸ ἔργον μιᾶς ἐπιτροπῆς Ἐπαναλαμβάνω τὰ ζητήματα ταῦτα εἶναι ἀρχαῖα καὶ πρέπει νὰ ᾖναι οἰκεῖα εἰς πάντα βουλευτήν· διότι δὲν πρόκειται οὔτε περὶ ἐκλείψεως τοῦ ἡλίου, οὔτε διὰ τὰς καμπύλας τοῦ Παρθενῶνος. Αὐτὸ συμβαίνει καθὼς μὲ μερικοὺς καθηγητὰς τοῦ Πανεπιστημίου, οἱ ὁποῖοι ἐπὶ ἔτη καταντοῦν νὰ πληρόνωνται ἀπὸ τὸ δημόσιον Ταμεῖον ἐπὶ τῇ προφάσει, ὅτι θὰ προετοιμασθοῦν νὰ παραδώσουν· πρᾶγμα, τὸ ὁποῖο εἰς τὴν Ἑλλάδα μόνον συμβαίνει, οὐδαμοῦ ἀλλοῦ, διότι δυστυχῶς ἐδῶ πολλάκις παρεστάθη τὸ φαινόμενον νὰ μὴ ἔρχωνται οἱ ἄνθρωποι εἰς τὰς θέσεις, ἐπὶ τῶν ὁποίων εἶναι οἰκεῖοι. Ἀλλὰ, τὸ ἐπαναλαμβάνω, ἡ πρόφασις τὴν ὁποίαν ἔφερεν ὁ κ. ὑπουργὸς, εἶναι ἀσυμβίβαστος μὲ τὴν ἱκανότητά του καὶ τὰς γνώσεις του, διότι ἔχω τὴν πεποίθησιν ὅτι ἔχει ἐσχηματισμένην γνώμην. Ἄλλοι εἶναι οἱ λόγοι, οἱ ὁποῖοι τῷ ὑπαγορεύουν ν’ ἀναβάλῃ τὴν καθυποβολὴν τοῦ νομοσχεδίου, λόγοι, τοὺς ὁποίους γνωρίζω, διότι ἐπὶ τοῦ ὑπουργείου Κουμουνδούρου λαβὼν ὁμιλίαν μετὰ προσώπου λίαν σπουδαίου, τότε ἀντιπολιτευομένου, τὸ εὗρον εἰς ἀμφιβολίαν, καὶ μάλιστα εἶχεν ἀντιῤῥήσεις εἰς τὸν περὶ προσόντων νόμον, καὶ οὗτος εἶναι ὁ ἀξιότιμος πρόεδρος τοῦ ὑπουργικοῦ συμβουλίου.

§82ΖΕΡΒΑΣ. Ἐπειδὴ ἀναφέρετε τὴν Πρωσσίαν ὡς πρὸς τὰ προσόντα περὶ ὑπαλλήλων, σᾶς παρακαλῶ νὰ μὲ βεβαιώσητε ἀπὸ τῆς συστάσεως τοῦ Πρωσσικοῦ Βασιλείου, καθ’ ἣν ἐποχὴν καθιερώθησαν τὰ περὶ προσόντων τῶν ὑπαλλήλων, πόσα ἔτη παρῆλθον.

§83ΦΙΛΗΜΩΝ. Ἠμπορεῖτε νὰ μ’ ἐρωτήσητε ἀπὸ τῆς δημιουργίας τοῦ κόσμου μέχρι τῆς καθιερώσεως τοῦ περὶ προσόντων τῶν ὑπαλλήλων πόσα ἔτη παρῆλθον.

§84ΥΠΟΥΡΓ. ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗΣ. Δύο μόνον λόγους ἔχω· ἐπαναλαμβάνω νὰ βεβαιώσω τὴν Βουλὴν ὅτι ὁπωσδήποτε ἐσχηματισμένην γνώμην δὲν εἶχον, εἰς δὲ τὸν ἑαυτόν μου ἀναγνωρίζω τὴν ἀνικανότητα ἐντὸς 12 ἡμερῶν νὰ σχηματίσω ἀπὸ διαφόρους ἰδέας ἓν σύνολον νομοσχεδίου· ἑπομένως καὶ ἡ φιλοτιμία μου καὶ τὸ καθῆκόν μου ἐπιβάλλουν νὰ σκεφθῶ ὡρίμως καὶ νὰ φέρω κατὰ τὴν συνείδησιν καὶ ἐπιθυμίαν μου ἓν ἔργον τέλειον.

§85ΤΙΝΕΣ. Ἀλλὰ πότε;

§86ΥΠΟΥΡΓ. ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗΣ. Ἐὰν ἐν τῷ διαστήματι τούτῳ δὲν ἠμπόρεσα νὰ τὸ λάβω ὑπ’ ὄψιν, εἶναι τῆς διανοητικῆς καταστάσεώς μου καὶ οὐχὶ τῆς προθέσεως.

§87Θ. ΚΟΛΟΚΟΤΡΩΝΗΣ. Πρέπει νὰ νοήσωμεν ἅπαξ διὰ παντὸς ὅτι εἴμεθα μία καὶ ἡ αὐτὴ οἰκογένεια, ὅτι ἡ συμπολίτευσις καὶ ἀντιπολίτευσις ἔχομεν τὸ αὐτὸ συμφέρον, κατὰ συνέπειαν αἱ ἀντεγκλήσεις εἶναι περιτταὶ, καὶ θὰ παρακαλέσω τὴν Βουλὴν, ὁσάκις τις τῶν βουλευτῶν κάμνει ἀντεγκλήσεις, νὰ τῷ στρέψωμεν ὅλοι τὰ νῶτα καὶ πρέπει οὕτω νὰ συνειθίσωμεν. Ἐγὼ ἠμπορῶ νὰ εὑρεθῶ ἐρεθισμένος, νὰ εἴπω κανένα λόγον· ὅταν ὅμως ἰδῶ τὴν ἀποστροφὴν τῆς Βουλῆς, βεβαιωθῆτε ὅτι θὰ προσέξω ἄλλοτε νὰ μὴ ὑποπέσω εἰς ἄλλο λάθος. Τώρα ἔρχομαι καὶ ὡς πρὸς τὸ προκείμενον ζήτημα· τὸ παρελθὸν, κύριοι, μᾶς ἔκαμε πολλὰ κακὰ, τὰ ὁποῖα ἐπαναλαμβάνονται σήμερον. Ἡ Συνέλευσις ἠθέλησε νὰ προλάβῃ, καὶ διὰ νὰ προλάβῃ αὐτὴν τὴν περίστασιν τῆς ἰσοβιότητος τῶν ὑπαλλήλων, τὸ ἔβαλεν ἐντὸς τοῦ Συντάγματος· καθὼς καὶ διὰ τοὺς στρατιωτικοὺς εἶπεν ὅτι οἱ στρατιωτικοὶ ὑποχρεωτικῶς πρέπει νὰ λαμβάνουν 5½ μηνῶν ἄδειαν, διότι ἄλλως πάντοτε δύναται νὰ ὑπάρξῃ ἕνας ὑπουργὸς ἐπιτήδειος νὰ μὴ δώσῃ ἄδειαν. Ἀλλὰ ἡ ἐπιτηδειότης τί ἔργον ἔκαμε μέχρι τοῦδε; Νὰ μὴ φέρῃ νόμον περὶ προσόντων· καὶ δὲν ἀποδίδω τοῦτο οὔτε εἰς τὴν παρελθοῦσαν Κυβέρνησιν οὔτε εἰς τὴν παροῦσαν· εἶναι ὁ μηχανισμὸς ὁ διοικητικός, ἀπὸ τὸν ὁποῖον, ἐὰν δὲν ἐξέλθωμεν, εἴμεθα χαμένοι. Θὰ παρακαλέσω λοιπὸν τὴν Βουλὴν, ἐπειδὴ δυνάμεθα νὰ διορθώσωμεν ὁπωσδήποτε αὐτὸ τὸ λάθος, νὰ κηρύξωμεν κατεπείγουσαν τὴν πρότασιν τοῦ κ. Δημητρακάκη καὶ νὰ προχωρήσωμεν εἰς τὴν συζήτησιν.

§88ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§89ΚΑΡΑΛΙΒΑΝΟΣ. Κύριοι, δὲν ἔχω νὰ εἴπω πολλὰ, μόνον ὀλίγα. Δὲν ἤθελον λάβει τὸν λόγον, ἂν ἑκάστοτε οἱ κύριοι ὑπουργοὶ ἀνερχόμενοι ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου τὰς ἀνομίας αὐτῶν δὲν ἔῤῥιπτον πάντοτε εἰς κακὴν πρόθεσιν τῆς ἀντιπολιτεύσεως· ἂν οἱ κύριοι ὑπουργοὶ ὡμολόγουν παῤῥησίᾳ τὴν βραδύτητα κατὰ τὴν εἰσαγωγὴν τῶν νομοσχεδίων τῶν κατεπειγόντων καὶ μάλιστα τῶν ὁριζομένων ὑπὸ τοῦ Συντάγματος, ἄν, λέγω, ὡμολόγουν τὴν ἀνικανότητά των, ἡμεῖς ἠθέλομεν ὑποχωρήσει ἴσως, ἠθέλομεν φανῆ εἰς αὐτοὺς ἀρωγοί, ἠθέλομεν τοὺς ὑποβοηθήσει.

§90ΒΑΛΑΣΟΠΟΥΛΟΣ (ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Δὲν καυχώμεθα ἐπὶ ἱκανότητι.

§91ΚΑΡΑΛΙΒΑΝΟΣ. Νὰ ἔρχεσθε ὅμως νὰ ῥίπτετε μομφὰς ὅτι σᾶς παρεμβάλλομεν προσκόμματα εἰς τὴν πρόοδον τῶν ἐργασιῶν, πρᾶγμα, τὸ ὁποῖον οὐδέποτε........

§92ΒΑΛΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτὸς ὁ χρόνος ὁμιλεῖ περὶ τούτου.

§93ΚΑΡΑΛΙΒΑΝΟΣ. Μάλιστα, δι’ αὐτοῦ τοῦ χρόνου θὰ σᾶς ἀποδείξω ὅτι σεῖς εἶσθε οἱ παραίτιοι. Ἐγὼ, κύριοι, δὲν λαμβάνω τὸν λόγον συχνά· ἡ πρὸς τὴν ἀντιπολίτευσιν γενομένη προσβολὴ μὲ ἐβίασεν ὡς ἀνήκοντα εἰς τὴν ἀντιπολίτευσιν νὰ λάβω τὸν λόγον νὰ σᾶς εἴπω αὐτά. Νὰ ἔρχεσθε λοιπὸν νὰ ῥίπτετε μομφὴν, ὅτι ἡ ἀντιπολίτευσις συχνὰ πυκνὰ σᾶς παρεμβάλλει προσκόμματα, τοῦτο δὲν εἶναι ἀληθές. Κύριοι, ποῖοι εἶναι οἱ παραίτιοι τῶν παρεμπιπτόντων ζητημάτων, τῶν παρεμπιπτόντων συζητήσεων; σεῖς οἱ ἴδιοι. Ποῖοι εἶναι παραίτιοι μιᾶς συζητήσεως τόσον ἐκτεταμένης ἐπὶ τῶν νομοσχεδίων περὶ δανείου καὶ τῆς συμβάσεως; σεῖς οἱ ἴδιοι. Τὶ θέλετε, ἡ ἀντιπολίτευσις ὁμοίως νὰ παραδέχεται καὶ ἐκεῖνα τὰ λάθη σας, τὰ ὁποῖα δὲν ἠμποροῦσαν νὰ τὰ κάμουν οὔτε οἱ πρωτόπειροι εἰς τὴν ὑπηρεσίαν; Ποῖος ἐπροσκάλεσε τὴν τόσον μακρὰν συζήτησιν ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ; ὁ κύριος ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν.

§94ΒΑΛΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Διατί;

§95ΚΑΡΑΛΙΒΑΝΟΣ. Ἰδοὺ ὁ λόγος. Ὤφειλες, κύριε ὑπουργὲ τῶν Οἰκονομικῶν, ὅταν ὑπέβαλες τὸν προϋπολογισμὸν ἐδῶ, ὅπως πολὺ καλὰ σᾶς ἐζήτησεν ἡ ἀντιπολίτευσις νὰ ἔλθητε εἰς μίαν ἀνάπτυξιν, νὰ διασαφήσητε τὸ ὅλον ἐν γένει τοῦ προϋπολογισμοῦ, νὰ ῥυθμίσητε οὕτω τὴν συζήτησιν εἰς τὴν ἀντιπολίτευσιν καὶ κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον ν’ ἀρχίσῃ ἡ συζήτησις, ἥτις ἤθελεν εἶσθαι πολὺ βραχεῖα. Ἀλλὰ τί ἐκάματε; ἐνθυμεῖσθε τί ἐκάματε; Νὰ σᾶς εἴπω ἐγὼ, διότι τυγχάνει νὰ ἦσθε (ἀποτείνεται εἰς τὸν κ. Βαλασόπουλον ὑπουργὸν Οἰκονομικῶν) ἰατρὸς καὶ εἶμαι καὶ ἐγὼ ἰατρὸς (γέλως). Ἐκάμετε ὅ,τι κάμνει εἷς ἐμπειρικὸς ἰατρὸς, ὅταν ἐπισκέπτηται ἕνα ἀσθενῆ. Ὁ ἐμπειρικὸς ἰατρὸς, κύριοι, ὅταν ἔχῃ ἀσθενῆ καὶ λαμβάνῃ ἀνάγκην νὰ προσκαλέσῃ διὰ νὰ λάβῃ καὶ τὴν γνώμην ἄλλων συναδέλφων καλλιτέρων, ἠξεύρετε τὶ κάμνει; Δὲν λέγει τίποτε εἰς αὐτούς· καὶ τοιαύτη εἶναι ἡ τάξις, κύριε ἰατρὲ· νὰ μᾶς εἰπῆτε τὴν ἱστορίαν τῆς ἀσθενείας, ποίαν διάγνωσιν ἐκάματε, ποίαν διάγνωσιν ἐσχηματίσατε, ποίαν ἐργασίαν ἐθέσατε εἰς ἐνέργειαν· καὶ ὀφείλει ὁ κουράντος νὰ τὰ ὑποβάλῃ· ἐκεῖνοι δὲ ἔχοντες ὑπ’ ὄψιν ὅλην αὐτὴν τὴν διάγνωσιν, λαμβάνοντες ὑπ’ ὄψιν καὶ διὰ τῶν χειρῶν των καὶ διὰ τῆς ἀκοῆς των τὰ εὑρισκόμενα ἐπὶ τοῦ ἀσθενοῦς, νὰ ἰδοῦν ἂν συμφωνοῦν μὲ τὴν διάγνωσιν, τὴν ὁποίαν ἔκαμεν ὁ κουράντος. Ἔτσι ἔπρεπε νὰ κάμητε καὶ ὑμεῖς καὶ νὰ ἔλθωμεν ἡμεῖς οἱ consulentes καὶ ἐν ὀλίγοις νὰ τελειώσωμεν.

§96ΒΑΛΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. ...... (θόρυβος)

§97ΚΑΡΑΛΙΒΑΝΟΣ. Νομίζετε, ὅτι δὲν ἐῤῥίψατε πολλάκις πολλὰ ἀπὸ τοῦ βήματος αὐτοῦ; Καὶ δὲν σᾶς ἀπηντήσαμεν, διότι δὲν ἠθελήσαμεν νὰ σᾶς ἀπαντήσωμεν, διὰ νὰ μὴ νομίσητε, ὅτι θέλομεν νὰ σᾶς προβάλωμεν προσκόμματα. Ἀπατᾶσθε πολὺ, καὶ σᾶς φέρω ἓν παράδειγμα· ὅταν πρό τινων ἡμερῶν ἐδόθη μία ἀναφορὰ ὑπό τινων Κρητῶν ἐδῶ, καὶ ἡ ὁποία παρεπέμφθη εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν, καὶ ἡ Βουλὴ ἐσύστησε πολὺ τὴν ἀναφορὰν αὐτὴν εἰς τὸν ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, τὸν καὶ Πρωθυπουργὸν, πρὸς τοῖς ἄλλοις, τὰ ὁποῖα μᾶς εἶπεν ὁ κ. πρωθυπουργός, μᾶς εἶπε, ἠξεύρετε, κύριοι, διατὶ παρεμποδίσαμεν τὴν ἐσωτερικὴν μεταφορὰν ἀπὸ τόπου εἰς τόπον· διότι ἐξωδεύσαμεν καὶ 400,000 δραχμάς. Πολλὰ ἔπρεπε νὰ εἴπωμεν τότε, ἀλλ’ ἐσιωπήσαμεν· ἤθελα νὰ εἴπω τότε, ὅτι λεπτὸν δὲν ἐξωδεύσαμεν· δὲν ἠθελήσαμεν, καὶ δὲν ἠθέλαμεν καὶ σήμερον νὰ τὰ εἴπωμεν, νὰ σιωπῶμεν ὅλα, ἴσα, ἴσα διὰ νὰ μὴ εἴπητε, ὅτι ἐρχόμεθα ἐδῶ διὰ νὰ σᾶς κατηγορήσωμεν· σᾶς βεβαιόνομεν, ὅτι ἡ ἀντιπολίτευσις, εἰς ἣν θέσιν ἐφέρατε τὴν ἐξουσίαν, δὲν θέλει τὴν ἐξουσίαν.

§98ΒΑΛΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Ὅταν τὸ ὁμολογῆτε, τὸ πιστεύομεν.

§99ΤΙΝΕΣ. (Ἐξ ἀριστερῶν). Πάρτε την.

§100ΚΑΡΑΛΙΒΑΝΟΣ. Σᾶς τὴν χαρίζομεν. Ἐξ αὐτῶν λοιπὸν, κύριοι, καὶ ἐξ ἄλλων πολλῶν, τὰ ὁποῖα ἠμποροῦσα νὰ ἀπαριθμήσω ἐδῶ, καὶ τὰ ὁποῖα παραλείπω, διὰ νὰ μὴ εἴπῃ πάλιν ὁ ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ὅτι παρεμβάλλομεν προσκόμματα....

§101ΝΙΚΟΛΑΪΔΗΣ. Σὲ παρακαλοῦμεν ἡμεῖς νὰ τὰ εἴπῃς ὅλα.

§102ΤΙΝΕΣ. (Ἐκ δεξιῶν). Μὴν ἀπαντᾷς (θόρυβος καὶ διαπληκτισμοί).

§103ΚΑΡΑΛΙΒΑΝΟΣ. Δὲν συμφέρει νὰ σᾶς τὰ εἴπω, διὰ σᾶς δὲν συμφέρει.......

§104ΝΙΚΟΛΑΪΔΗΣ ΚΑΙ ΕΤΕΡΟΙ. Σὲ παρακαλοῦμεν· διὰ σὲ δὲν συμφέρει.

§105ΚΑΡΑΛΙΒΑΝΟΣ. Δὲν μὲ ἀφήσατε νὰ ἐξηγηθῶ· δὲν λέγω διὰ σᾶς, λέγω δὲν συμφέρει διὰ σᾶς, δὲν συμφέρει δι’ ἡμᾶς, δὲν συμφέρει διὰ τὸ ἔθνος.

§106ΤΙΝΕΣ (Ἐκ δεξιῶν). Ἄλλο πρᾶγμα.

§107ΚΑΡΑΛΙΒΑΝΟΣ. Δὲν συμφέρει γενικῶς, αὐτὸ λέγω.

§108ΛΥΜΠΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν πρέπει νὰ προκαλῇς τοιαῦτα πράγματα, ὅταν δὲν συμφέρῃ, κύριε Καραλίβανε. (Θόρυβος).

§109ΚΑΡΑΛΙΒΑΝΟΣ. Λοιπὸν, κύριοι, δὲν ἔλαβον τὸν λόγον, παρὰ μόνον διὰ νὰ εἴπω, ὅτι ἡ ἀντιπολίτευσις δὲν σᾶς παρεμβάλλει κανὲν πρόσκομμα, ἀπεναντίας ἐπιθυμεῖ τὴν τακτικὴν συζήτησιν, καὶ ἐπιθυμεῖ νὰ σᾶς δώσῃ πᾶσαν συνδρομὴν, διὰ νὰ δυνηθῆτε νὰ φέρητε τὸ σκάφος εἰς ἀσφαλῆ λιμένα, ἐπειδὴ δυστυχῶς τὸ στόμιον τοῦ λιμένος παρουσιάζει πολλὰς ὑφάλους.

§110ΝΙΚΟΛΑΪΔΗΣ. ..... (Θόρυβος καὶ διαπληκτισμοὶ μεταξὺ τοῦ ῥήτορος καὶ τοῦ κ. Νικολαΐδου).

§111ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡσυχία, κύριοι, δὲν συζητοῦν οὕτω πως.

§112ΑΘ. ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Κύριοι! Ὁ λόγος ἔγεινε λίαν ποικίλος, ἀλλ’ ἐγὼ θέλω περιορισθῆ αὐστηρῶς εἰς τὸ ζήτημα. Ἀπορῶ πῶς ὁ κύριος ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης ἀπαντᾷ τοσαύτας δυσκολίας εἰς τὴν λύσιν ἑνὸς ζητήματος, τὸ ὁποῖον κατὰ τὴν ἐμὴν κρίσιν θεωρῶ εὐχερέστατον καὶ εὐκολώτερον πάντων τῶν ἄλλων ζητημάτων ὅσα ἔλυσεν ἡ Βουλή. Δὲν πρόκειται περὶ προσόντων ὅλων τῶν ὑπαλλήλων, διότι ἂν ἐπρόκειτο περὶ τούτου, βέβαια τὸ ζήτημα ἦτο δύσκολον, ἦτο περιπλεγμένον καὶ πιθανὸν αἱ γνῶμαι τῆς Βουλῆς νὰ μὴ ἦναι σύμφωνοι· σήμερον μέλλει νὰ σχηματισθῇ μία κρίσις ὁριστικὴ περὶ τοῦ ἀντικειμένου αὐτοῦ. Ἀλλὰ καθόσον ἀφορᾷ τὸ ζήτημα τῶν προσόντων τῶν δικαστῶν καὶ τῶν μελῶν τοῦ ἐλεγκτικοῦ συνεδρίου, αὐτὸ εἶναι λελυμένον καὶ ὑπάρχει μία ὑποχρέωσις συντακτικὴ εἰς τὴν κυβέρνησιν, ἡ ὁποία ὀφείλει, ἐπειδὴ εἶναι τὸ χρονικὸν διάστημα, νὰ ὑποβάλῃ τὸν νόμον. Πῶς δικαιολογεῖται μὴ ὑποβάλλων τὸν νόμον ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης; Ὅτι δὲν ἠδυνήθη εἰς τὸ διάστημα ἑνὸς μηνός, καὶ ἀφοῦ διώρισε μίαν ἐπιτροπήν, ἡ ὁποία τῷ ὑπέβαλε τὴν γνώμην της, νὰ σχηματίσῃ αὐτὸς μίαν πεποίθησιν. Ἠξεύρετε ποία εἶναι ἡ ἀλήθεια; Συγχωρήσατέ μοι νὰ τὴν εἴπω μετὰ θάῤῥους, ὅτι οἱ ὑπουργοὶ τῆς Δικαιοσύνης δὲν ἠθέλησάν ποτε νὰ ἐξετάσωσι τὸ ζήτημα καὶ σχηματίσουν μίαν γνώμην. Τὸ ζήτημα δὲν εἶναι πρωτοφανὲς εἰς τὴν Ἑλλάδα· εὐτυχῶς ἐλύθη εἰς ἄλλα ἔθνη ἀπὸ τὰ ὁποῖα καθόλα ἀντεγράψαμεν τὴν νομοθεσίαν μας. Ἠξεύρετε εἰς ποῖα εὔκολα ζητήματα συνίσταται τὸ ζήτημα αὐτό; Εἰς τρία πράγματα ἁπλούστατα, τὰ ὁποῖα εἰς μίαν στιγμὴν θὰ τὰ λύσῃ ἡ Βουλή· ά. εἰς τὴν ἀπόδειξιν τῆς μαθήσεως· βʹ. εἰς τὴν ἡλικίαν καὶ γʹ. εἰς τὴν πεῖραν. Λοιπόν, κύριοι, διὰ τοιαῦτα ζητήματα ἦτο ἀνάγκη νὰ γείνῃ τόσος θόρυβος, τόσος πόλεμος, τόση λογομαχία, καὶ ἀπὸ ἑνὸς μηνὸς καὶ ἐπέκεινα νὰ μὴ παρουσιασθῇ ἓν τοιοῦτον νομοσχέδιον; Λοιπὸν ἂν ἔχῃ διάθεσιν ἡ Βουλὴ καὶ τώρα πρὶν λήξῃ, αὔριον δύναται νὰ λύσῃ αὐτὰ τὰ ζητήματα, καὶ οὕτω ν’ ἀπαλλαγῶμεν καὶ ἀπὸ τὸν νόμον τοῦ Σαράβα καὶ τοῦ Δημητρακάκη. Εἰς τὴν Γαλλίαν εἶναι ἀποφασισμένον, ὁ πρόεδρος τοῦ Ἀρείου Πάγου πρέπει νὰ ἔχῃ ἡλικίαν 70 ἐτῶν, ὁ Ἀρειοπαγίτης... ἐτῶν (θόρυβος). Τὸ ἄλλο τὸ ζήτημα εἶναι ἡ ἀπόδειξις τῆς μαθήσεως, παντοῦ ἐζήτησαν διπλώματα πανεπιστημίου, ἀλλ’ ἐδῶ εἰς τὴν Ἑλλάδα πολλοὶ ἄνθρωποι εἶναι αὐτομαθεῖς καὶ δὲν ὑπῆρχε πανεπιστήμιον ἀνέκαθεν. Πρέπει λοιπὸν νὰ ληφθῇ ἓν χρονικὸν διάστημα πείρας πρὸς ἀπόδειξιν τῆς μαθήσεως. Τὸ τρίτον εἶναι μία τις πεῖρα· μετὰ τὴν σπουδὴν πρέπει νὰ κανονισθῇ ἓν χρονικὸν διάστημα πείρας. Ἐδῶ ἡ Βουλὴ πρόκειται νὰ συζητήσῃ νομοσχέδια (δὲν ἠξεύρω ἂν τὰ ἀπέσυραν) διὰ τῶν ὁποίων ἔπρεπε νὰ πέσουν εἰς τὴν ῥάχιν μας 120,000,000 δραχ. καὶ αὐτὰ τὰ τρία ζητήματα, τὰ προσπίπτοντα εἰς τὴν ἀντίληψιν ἑκάστου μέλους τῆς Βουλῆς, δὲν εἰμπορεῖ νὰ τὰ συζητήσῃ εἰς μίαν ὥραν, εἰς δύο, εἰς τρεῖς; Τί κάθεσθε λοιπὸν καὶ συζητεῖτε ἐπὶ τόσην ὥραν ἡ μὲν κυβέρνησις ἀδίκως ἐπιμένουσα, ὁ δὲ κ. Σαράβας δικαίως, διότι παραβιάζεται μία ῥητὴ διάταξις τοῦ Συντάγματος.

§113ΤΙΝΕΣ. Εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν, κ. πρόεδρε.

§114ΡΟΝΤΗΡΗΣ. Ζητῶ τὸν λόγον, τί ἡμερησία διάταξις!! Ὑποστηρίζω, κύριοι, καὶ παρακαλῶ τὴν Βουλὴν ν’ ἀποφανθῇ διὰ μιᾶς ψηφοφορίας ὅτι κατὰ τὸν κανονισμὸν πρέπει νὰ ἐξακολουθήσῃ ἡ ἀρξαμένη πρὸ τριῶν ἡμερῶν συζήτησις τοῦ περὶ ληστείας, καὶ ἡ ψηφοφορία νὰ γείνῃ δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως, ἐὰν τὸ ὑποστηρίζουν 15.

§115ΤΙΝΕΣ. Μάλιστα.

§116ΣΑΡΑΒΑΣ. Κ. πρόεδρε, προηγεῖται ἡ πρότασις, τὴν ὁποίαν ἐγὼ ἔκαμα.

§117ΒΑΛΑΣΣΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργ. Οἰκονομικῶν). Ἡ Βουλὴ ἔχει ἀποφασίσει, κ. πρόεδρε, ὅτι θὰ προταχθοῦν τὰ νομοσχέδια τῆς κυβερνήσεως τὰ ἀναγκαῖα· αὐτὴ εἶναι ἡ ἀπόφασις τῆς Βουλῆς· τώρα θὰ προκαλέσητε ἄλλην ἀπόφασιν;

§118ΡΟΝΤΗΡΗΣ. Ποτὲ δὲν ἐνόησεν ἡ Βουλὴ νὰ διακοπῇ ἡ συζήτησις ἑνὸς νομοσχεδίου ἀρξαμένου. Ἡ ἡμερησία διάταξις, κύριοι, ἀφορᾷ τὰ μὴ συζητηθέντα, ὄχι τὰ συζητούμενα, δὲν μεταβάλλεται ἡ ἡμερησία διάταξις δι’ αὐτῶν.

§119ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Ἐπειδὴ τὸ περὶ ληστείας ἤρξατο θὰ προηγηθῇ, καὶ ἐκεῖνα θὰ ἔλθουν κατόπιν πρὸ παντὸς ἄλλου.

§120ΤΙΝΕΣ. Μάλιστα.

§121ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ ἀπεφάνθη, προχθὲς ὅτι μετὰ τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ προϋπολογισμοῦ ἡ κυβέρνησις θέλει κανονίσει τὰ νομοσχέδια ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα θεωρεῖ κατεπείγοντα. Λοιπὸν πρέπει νὰ μεταβάλωμεν τὴν ἡμερησίαν διάταξιν κατόπιν αὐτῆς τῆς ἀποφάσεως.

§122ΡΟΝΤΗΡΗΣ. Δὲν εἶναι ἀληθὲς αὐτό, καὶ τώρα δὲν πρόκειται περὶ ἐνάρξεως συζητήσεως, ἀλλὰ περὶ ἐξακολουθήσεως ἀρξαμένης συζητήσεως. Θέλετε νὰ τὴν διακόψητε; Παρακαλῶ τὴν Βουλὴν ν’ ἀποφανθῇ περὶ τούτου καὶ ζητῶ ὀνομαστικὴν κλῆσιν.

§123ΣΑΡΑΒΑΣ. Δὲν ἐπιμένομεν νὰ μείνουν ὀπίσω τὰ νομοσχέδια, περὶ ὧν ἐγένετο συζήτησις, νὰ προτιμηθῇ τὸ περὶ ληστείας ὑπὸ τὸν ὅρον κατόπιν νὰ ἔλθουν αὐτά.

§124ΒΑΛΑΣΣΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργ. Οἰκονομικῶν). Κύριοι, τὸ νὰ προτιμοῦν αὐτὰ τὰ δύο νομοσχέδια, θὰ εἰπῇ ὅτι δὲν θέλουν νὰ ψηφισθοῦν τὰ τῆς κυβερνήσεως.

§125ΡΟΝΤΗΡΗΣ. Πρῶτον θεωρῶ αὐτὸ καὶ δεύτερον τὰ φορολογικὰ καὶ τὰ λοιπά· νομίζετε ὅτι φοβοῦμαι νὰ τὸ εἴπω;

§126ΒΑΛΑΣΣΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἀποκρούομεν τὸ νομοσχέδιόν σας, ἀλλὰ λέγομεν νὰ μείνῃ ὄπισθεν, νὰ προταχθοῦν τὰ ἄλλα.

§127ΑΘ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Κ. πρόεδρε, νὰ εἴπω καὶ ἐγὼ δύο λέξεις παρακαλῶ. Ὑποστηρίζω πληρέστατα τὴν πρότασιν τοῦ κ. Ῥοντήρη καὶ τόσον περισσότερον, καθόσον ἡ Βουλὴ ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ ζητήματος ἔχει ἀποφανθῆ. Ἐνθυμεῖσθε, κ. πρόεδρε, ὅταν ἦλθον εἰς πρώτην ἀνάγνωσιν τὰ Κερκυραϊκὰ ζητήματα, ὅτι τότε ἐτελείωσεν ἡ Βουλὴ ἐνωρὶς τὰς ἐργασίας της· τότε ἐπροτάθη νὰ ἔλθῃ ἡ συζήτησις τοῦ προϋπολογισμοῦ καὶ τὴν ἑπομένην ἡμέραν, σήμερον, νὰ προταχθοῦν πάλιν τὰ νομοσχέδια τὰ Κερκυραϊκὰ, καὶ ἐγὼ ἔφερον τὴν ἀντίῤῥησιν ὅτι ἀφοῦ ἅπαξ ἀρχίσῃ ἡ συζήτησις τοῦ προϋπολογισμοῦ ἢ παντὸς νομοσχεδίου δὲν δύναται νὰ διακοπῇ καὶ ἔλθῃ ἄλλο νομοσχέδιον ὑπὸ συζήτησιν. Ἡ Βουλὴ ἀπεφάνθη ὁριστικῶς, ὅτι δὲν δυνάμεθα νὰ ἀρχίσωμεν τὴν συζήτησιν τοῦ προϋπολογισμοῦ πρὶν τελειώσουν τὰ Κερκυραϊκὰ, διότι ἅμα ἀρχίσῃ ἡ συζήτησις ἑνὸς νομοσχεδίου, εἶπεν ἡ Βουλὴ, δὲν δύναται νὰ διακοπῇ. Ἀπορῶ, πῶς οἱ κ. κ. ὑπουργοὶ ἔρχονται νὰ ὑποστηρίξουν τὰ ἐναντία, λοιπὸν δὲν δύναται σήμερον ἡ Βουλὴ, κ. πρόεδρε, ν’ ἀποφασίσῃ τὰ ἐναντία ἐκείνων, τὰ ὁποῖα ἀπεφάσισεν ἄλλοτε, καὶ μάλιστα ὕστερον ἀπὸ μίαν ἐπίμονον ὑποστήριξιν, τὴν ὁποίαν ἔκαμε τὸ παρὸν ὑπουργεῖον αὐτῆς τῆς προτάσεως. Διὰ τοῦτο θεωρῶ, ὅτι πρέπει νὰ ἐξακολουθήσῃ ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ ληστείας.

§128ΣΠ. ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς Δικαιοσύνης). Ἐπειδὴ τὸ νομοσχέδιον περὶ ληστείας ἤρξατο καὶ εἶναι εἰς τρίτην συζήτησιν, φρονῶ ὅτι πραγματικῶς δύναται νὰ προταχθῇ. Ἡμεῖς δὲν ἔχομεν κατ’ αὐτοῦ, ἀλλ’ ἔχομεν ἀντίῤῥησιν διὰ τὰ ἄλλα, λοιπὸν ἡμεῖς ἐπιμένομεν εἰς τὴν διατήρησιν τῆς ἡμερησίας διατάξεως.

§129ΜΑΥΡΟΜΜΑΤΗΣ. Μετ’ αὐτὸ δὲ τί θὰ γείνῃ;

§130ΣΠ. ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς Δικαιοσύνης). Θὰ προχωρήσωμεν κατὰ τὴν τάξιν τῆς ἡμερησίας διατάξεως.

§131ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Ἂν ἐρχώμεθα ὅλοι ἀπὸ τὴν μίαν, θὰ εἴχομεν δύο ὥρας καιρὸν περισσότερον, ἰδοὺ τὸ λάθος μας· ἐπειδὴ πλησιάζει ἡ λῆξις τῆς Συνόδου, ἀποφασίζομεν νὰ μείνωμεν καὶ ἕως εἰς τὰς 9 καὶ ἕως εἰς τὰς 10· ἐγὼ τοὐλάχιστον, ὅπου ἦλθα πρῶτος, δὲν κουράζομαι, κάθημαι νὰ ἐξαντληθοῦν ὅλα τὰ ἀντικείμενα τῆς ἡμερησίας διατάξεως.

§132ΡΟΝΤΗΡΗΣ. Ἐγὼ ἐπιμένω, κ. πρόεδρε, νὰ ψηφισθῇ τὸ ἐδικόν μου νομοσχέδιον.

§133ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι βουλευταὶ, πρέπει νὰ ἔμβωμεν εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν· ἀλλὰ ἡ Βουλὴ γνωρίζει ὅτι μεταξὺ τῶν ἄλλων ἀντικειμένων εἶναι καὶ ὁ προϋπολογισμὸς αὐτῆς· θέλετε λοιπὸν νὰ ἀκούσητε τὸν προϋπολογισμὸν τῆς Βουλῆς; (θόρυβος). Θὰ παρακαλέσω τὴν Βουλὴν, ἐπειδὴ σήμερον παρῆλθεν ἡ ὥρα, αὔριον τὸ πρῶτον, τὸ ὁποῖον θὰ ᾖναι εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν, νὰ ᾖναι ὁ προϋπολογισμὸς τῆς Βουλῆς.

§134ΤΙΝΕΣ. Νὰ ἔλθωμεν εἰς τὰς 9, εἰς τὰς 10, εἰς τὴν μίαν.

§135ΡΟΝΤΗΡΗΣ. Νὰ ψηφισθῇ ἡ ἀρχὴ τοῦ νομοσχεδίου περὶ λῃστείας.

§136ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι βουλευταί· οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται πάντες). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη.—Ἄρθρον 1. (Ὁ κύριος Ζέρβας ἀναβαίνει τὸ βῆμα).

§137ΣΑΡΑΒΑΣ. Κύριοι, προχθὲς ἐγένετο συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ· ἐλάλησεν ὁ κ. Ῥοντήρης ὡς εἰσηγητής, ὁ κ. Γλαράκης, κατόπιν τρεῖς ἐγγεγραμμένοι καὶ δὲν ἐτελείωσεν ἡ συζήτησις· ἀλλὰ σήμερον ἐξακολουθεῖ.

§138ΤΙΝΕΣ. Ἐτελείωσεν.

§139ΕΤΕΡΟΙ. Δευτέρα ἀνάγνωσις εἶναι αὐτή;

§140ΟΙ ΠΡΩΤΟΙ. Τρίτη εἶναι.

§141Α. ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Ἐπειδὴ ὁ κ. Σαράβας ἦτον ἐγγεγραμμένος, δὲν ἠμπορεῖ τὸ προεδρεῖον νὰ ἐρωτήσῃ τὴν Βουλήν, πρέπει νὰ ὁμιλήσῃ ὁ κ. Σαράβας.

§142ΡΟΝΤΗΡΗΣ. Αὐτό, κύριοι, εἶναι ἀληθές, ὅτι ὁ κ. Σαράβας εἶχε προχθὲς τὸν λόγον, σήμερον τεθέντος τοῦ ζητήματος ἐψήφισεν ἡ βουλὴ χωρὶς νὰ ζητήσῃ ὁ κ. Σαράβας τὸν λόγον.

§143ΣΑΡΑΒΑΣ. Τώρα ἐγένετο, σήμερον παρεδέχθη. Λοιπὸν εἶμαι πρῶτος κατόπιν τοῦ πρώτου.

§144ΖΕΡΒΑΣ. Κύριοι βουλευταί!

§145ΤΙΝΕΣ. Ἀφήσατε ν’ ἀναγνωσθῇ τὸ ἄρθρον.

§146ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (Ἀναγινώσκει τὸ ἄρθρον 1).

§147ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις;

§148ΤΙΝΕΣ. Ὑπάρχει.

§149ΡΟΝΤΗΡΗΣ. Κύριοι, εἶναι τυπικὴ ἡ ἀνάγνωσις. (θόρυβος).

§150ΖΕΡΒΑΣ. Κύριοι βουλευταί, τὸ ζήτημα τῆς λῃστείας δὲν εἶναι πρώτη φορά, καθ’ ἣν συζητεῖται· τὸ ζήτημα τοῦτο ἠνάγκασε τοὺς ἀντιπροσώπους τοῦ ἔθνους νὰ ὑψώσωσι φωνὴν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, διότι εἶναι αὕτη ἡ τρομερωτέρα μάστιξ τῆς κοινωνίας μας. Ἀλλὰ ὅσα καὶ ἂν ἐῤῥέθησαν, ὅσα μέτρα καὶ ἂν ἐλήφθησαν κατὰ τῆς λῃστείας, καὶ μάλιστα πολλὰ δραστήρια μέτρα πρὸς τοῦτο μετεχειρίσθη τὸ ἔθνος, μολαταῦτα ἢ οὐδόλως συνετέλεσε πρὸς καταστροφὴν τῆς λῃστείας, ἢ πολλὰ ὀλίγον, καὶ ἂν θέλετε μάλιστα εἰς πολλὰς περιστάσεις, ἀντὶ νὰ ὠφελήσωσι τὰ δραστήρια αὐτὰ μέσα, ἔβλαψαν αὐτὴν τὴν ἰδίαν κοινωνίαν. Ὅταν, κύριοι, θέλῃ νὰ θεραπεύσῃ τις ἕνα κακόν, πρέπει νὰ τρέξῃ εἰς τὴν πηγὴν τοῦ κακοῦ, ἐξ οὗ ἀναφύεται, πρέπει νὰ ἀνεύρῃ τὸ φυτώριον καὶ νὰ δυνηθῇ νὰ τὸ ἐκριζώσῃ διὰ νὰ μὴν ἠμπορῇ ν’ ἀναδίδῃ περισσοτέρους βλαστοὺς καὶ κλάδους. Ὑπάρχουν, κύριοι, δύω φυτώρια λῃστείας, τὸ ἓν ἐντὸς τῆς Ἑλλάδος, τὸ δὲ ἄλλο ἐκτὸς τῆς Ἑλλάδος· ὅσα καὶ ἂν ἐῤῥέθησαν περὶ λῃστείας, οὐδεὶς ἀπέδειξε τὴν πηγὴν τοῦ κακοῦ ἢ δὲν ἠθέλησε νὰ τὴν ὀνομάσῃ. Ἀείποτε, κύριοι, ἡ μήτηρ τῆς λῃστείας εὑρίσκεται εἰς τὴν ἐξαχρειωμένην κτηνοτροφίαν, τὴν ἀγρίαν κτηνοτροφίαν· πάντοτε κατὰ τὰ 9|10 οἱ λῃσταὶ εἶναι ποιμένες· ἐν ὅσῳ, κύριοι, εἰς τὴν Ἑλλάδα διατηρεῖται αὐτὴ ἡ καταστρεπτικὴ μάστιξ, ἡ ἀγρία κτηνοτροφία, οὐδέποτε θὰ λείψῃ ἡ λῃστεία. Ἡ κτηνοτροφία αὕτη, κύριοι, ζωογονεῖ καὶ ἀνατρέφει εἰς τοὺς κόλπους της τοὺς λῃστὰς, καὶ τὸ ⅒ δὲν ἀνήκει εἰς τοὺς ποιμένας. Αὐτὴ λοιπὸν ἡ ἐξηχρειωμένη κτηνοτροφία εἶναι τὸ φυτώριον τῆς λῃστείας ἐν Ἑλλάδι. Θέλετε νὰ ἐξαλείψετε τὴν λῃστείαν ἀπὸ τὴν Ἑλλάδα, κύριοι; Πρέπει νὰ προσπαθήσωμεν τὴν ἀγρίαν αὐτὴν κτηνοτροφίαν νὰ καταστήσωμεν εἰς ἐξημερωμένην, ὅπως εἶναι εἰς τὰ ἄλλα κράτη τῆς Εὐρώπης· διότι ὄχι μόνον ἡ λῃστεία γεννᾶται καὶ τρέφεται ἀπὸ αὐτήν, ἀλλὰ καὶ ὑποθάλπεται καὶ διατηρεῖται. Ὅταν αἱ κυβερνήσεις ἀποφασίσουν νὰ μεριμνήσωσι περὶ τοῦ σκοποῦ, εἰς τὸν ὁποῖον πρέπει νὰ ἀποβλέψωμεν τὴν μεταποίησιν καὶ μεταβολὴν τῆς ἀνατροφῆς, θέλουσιν ἴδει ὅτι αὐτὸ εἶναι τὸ εὐκολώτερον πρᾶγμα. Τί νομίζετε, κύριοι, ὅτι ὠφελούμεθα εἰς τὴν Ἑλλάδα ἀπὸ τὴν κτηνοτροφίαν τὴν ἀγρίαν; πολλὰ ὀλίγα. Θέλετε λοιπὸν νὰ μὴν ᾖναι ληστὴς εἰς τὴν Ἑλλάδα; τὸ θέλει ἡ ἐξουσία; ἂς φροντίσῃ νὰ ἐξημερώσῃ τὴν κτηνοτροφίαν, ἄλλως τε κύριοι, τὰ μέτρα τὰ ὁποῖα λαμβάνετε ......

§151ΤΙΝΕΣ. Εἰς τὰ καθέκαστα.

§152ΖΕΡΒΑΣ. Εἰς τὰ καθέκαστα θὰ ἔλθω, ἐὰν ψηφίσωμεν τὸ ἄρθρον. Ἄλλως τε, κύριοι μὲ τὰ μέτρα τὰ ὁποῖα φέρομεν καὶ τὰ ὁποῖα, κατ’ ἐμὲ, εἶναι δρακόντεια, δὲν θὰ κατορθώσωμεν τίποτε. Ἠξεύρετε τί θὰ εἴπουν ἐὰν μὲ συλλάβουν, διότι δὲν ἠθέλησα νὰ καταταχθῶ εἰς τὸν στρατὸν καὶ μὲ καταδιώξουν ὡς λῃστὴν, ἐὰν μὲ συλλάβουν, θὰ μοῦ κόψωσι τὸν λαιμὸν λοιπόν...; Βλέπετε λοιπὸν ὅτι ὅλα αὐτὰ τὰ πράγματα τὰ ὁποῖα λαμβάνομεν κατὰ τῆς λῃστείας ὑπάρχουν, ἀλλὰ ἡ λῃστεία δὲν ἐξαλείφθη διότι τὸ φυτώριον ὑπάρχει. Ἐκτὸς δὲ τούτου εἶναι καὶ τὸ ὁροθέσιον, τὸ ὁποῖον ὅ,τι καὶ ἂν κάμωμεν ἡμεῖς θὰ μᾶς χορηγῇ λῃστὰς, πρὸς τούτοις δὲ καὶ ἡ ποινικὴ δικαιοσύνη, διότι ὁ ἐγκληματίας δικάζεται μετὰ τόσον καιρὸν, ὥστε λησμονεῖ ὅτι ἔπραξε τὸ ἔγκλημα. Ὥστε, ὅταν προληφθοῦν ὅλα αὐτὰ καὶ κατοικήσωμεν τὰ ἀκατοίκητα μέρη τῆς Ἑλλάδος... (θόρυβος).

§153ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐσὺ ποίαν γνώμην ἔχεις περὶ τοῦ νόμου;

§154ΖΕΡΒΑΣ. Δὲν εἶμαι ἐναντίος τοῦ νόμου, ἀλλὰ τὸ 1 ἄρθρον, καθὼς εἶναι, εἶναι σκληρὸν, δρακόντειον, καὶ πρέπει νὰ μετατραπῇ, αὐτὸς δὲν εἶναι νόμος, καὶ πρέπει νὰ σταλῇ εἰς μίαν ἐπιτροπὴν νὰ τροποποιηθῇ καλλίτερα.

§155Κ. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Ὁ νόμος πρέπει νὰ λέγῃ· «πᾶσα ἕνωσις δύω ἢ πλειόνων ἀποκεκηρυγμένων λῃστῶν» καὶ «ἐὰν ὦσιν ἀποκεκηρυγμένοι».

§156ΡΟΝΤΗΡΗΣ. Ἂς ᾖναι.

§157ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (Ἀναγινώσκει τὸ 1 ἄρθρον ὅπως ἐδιορθώθη, τὴν δὲ ἕδραν τοῦ κ. προέδρου καταλαμβάνει ὁ ἀντιπρόεδρος κ. Ἀβέρωφ.)

§158Κ. ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Δὲν ἀρκεῖ μόνον νὰ ᾖναι ἀποκεκηρυγμένοι, τὸ βούλευμα δὲν ἀποδεικνύει τίποτε, δὲν εἶναι παρὰ ἓν τεκμήριον· εἰς τὸ ἀκροατήριον θὰ ἀποδειχθῇ ἡ ἐνοχή. (θόρυβος). Σᾶς εἶπον δὲν ἐπαρκεῖ νὰ ᾖναι ἀποκεκηρυγμένοι, διότι ἠμποροῦν αὐτοὶ νὰ μὴν ἔπραξαν λῃστείας· θὰ καταδικάσωμεν λοιπὸν ἕνα ἀθῶον εἰς θάνατον; Ἐγὼ εἶμαι ἐναντίος μόνον καὶ μόνον δι’ αὐτὸν τὸν λόγον. Λοιπὸν πρέπει νὰ προστεθῶσιν αἱ λέξεις «καὶ ἀποδειχθέντος ὅτι ἔπραξε λῃστείαν».

§159Κ. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Κ. πρόεδρε, ἡ ἀρχὴ τὴν ὁποίαν καθιεροῖ ἡ διάταξις τοῦ πρώτου ἄρθρου δὲν εἶναι πρωτοφανής· ἐὰν ὁ προαγορεύσας, καθ’ ὃ νομομαθὴς, ἤθελεν ἐνθυμηθῆ τὴν διάταξιν ἢ μᾶλλον εἰπεῖν τὴν ἀρχὴν, τὴν ὁποίαν καθιεροῖ ὁ ποινικὸς νόμος, πρὸς τιμωρίαν τῆς ἐσχάτης προδοσίας, δὲν ἤθελε τοῦ φανῆ παράδοξος ὁ νόμος, διότι τοῦτο θέλει νὰ καθιερώσῃ καὶ ἡ παροῦσα διάταξις ὡς πρὸς τοὺς κεκηρυγμένους λῃστάς· διότι, καθὼς εἶπον καὶ ἄλλοτε, οἱ τοιοῦτοι δὲν κάμνουν τίποτε ἄλλο παρὰ ἔγκλημα ἐσχάτης προδοσίας, καὶ διὰ τοῦτο θέλομεν νὰ καθιερώσωμεν τοιαύτας διατάξεις, ὥστε νὰ προλάβωμεν τὴν λῃστείαν· καὶ ἐννοεῖται ὅτι ἡ μεμονωμένη πρᾶξις τοῦ λῃστοῦ δὲν εἶναι τόσον ἐπικίνδυνος ὅσον ἡ ἄλλη. Δι’ αὐτὸ δὲν θεωρῶ ἐναντίον οὐδεμιᾶς ἀρχῆς αὐτὴν τὴν διάταξιν, διότι αὕτη καθιεροῦται καὶ προβλέπεται καὶ εἰς τὰ ἐγκλήματα τῆς ἐσχάτης προδοσίας. Δι’ ὅλους λοιπὸν αὐτοὺς τοὺς λόγους εἶμαι ὑπὲρ τοῦ 1 ἄρθρου, καὶ διότι ἡ ἀποκήρυξις αὐτὴ θὰ ὑποβληθῇ ὑφ’ ὅλου τοῦ ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, καὶ θὰ ἐκδοθῇ ἓν Β. διάταγμα, καὶ πρὸ αὐτοῦ θὰ ὑπάρχουν ὅλαι αἱ προκαταρκτικαὶ ἐνδείξεις περὶ τοῦ ἀνθρώπου.

§160ΓΛΑΡΑΚΗΣ. Ὀλίγα θὰ σᾶς εἴπω περὶ τοῦ ἄρθρου αὐτοῦ τὸ ὁποῖον ἀνεγνώσθη. Τὸ ἄρθρον αὐτὸ ἀνατρέπει ἐντελῶς τὰς βάσεις τῆς νομοθεσίας καὶ τῆς ποινικῆς δικαιοσύνης. Ὁ ποινικὸς νόμος ὅταν ἐξεδόθη περιεῖχε καὶ τὰς διατάξεις τῆς ληστείας, καὶ τὰς διατάξεις παντὸς εἴδους αὐτῆς, καὶ τὴν καταδίκην εἰς θάνατον· ἀλλὰ μολαταῦτα ὁ νομοθέτης δὲν ἐτιμώρησεν ὅλα τὰ ἐγκλήματα αὐτὰ μὲ θάνατον. Ἀλλὰ τὸ τρομερώτερον ἀπὸ ὅλα εἶναι τὸ ἑξῆς, ἤτοι πᾶσα ἕνωσις δύω ἢ πλειόνων λῃστῶν, ὁ νόμος αὐτὸς λέγει νὰ τιμωρῆται μὲ θάνατον, δὲν κάμνει καμμίαν διάκρισιν· θὰ τιμωρήσωμεν λοιπὸν καὶ τὸν φυγόδικον εἰς θάνατον; Κύριοι, ὅλαι αὗται αἱ ἐξηγήσεις, αἱ ὁποῖαι γίνονται δὲν ἔχουν καμμίαν σημασίαν· ὁ ποινικὸς νόμος ὅλας αὐτὰς τὰς πράξεις τὰς παιδεύει καὶ τὰς τιμωρεῖ, ἀλλ’ ὄχι μὲ θάνατον· κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον εἶναι δυνατὸν καὶ τὸ ἐλάχιστον ἔγκλημα νὰ τιμωρηθῇ μὲ θάνατον, καὶ πρέπει νὰ λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν τὰς ἀρχὰς τοῦ δικαίου, διότι, καθὼς σᾶς εἶπον προηγουμένως, ἐὰν εἷς ᾖναι φυγόδικος, ἐκεῖνον πρέπει νὰ τὸν τιμωρήσητε μὲ θάνατον.

§161ΤΙΝΕΣ. Ἐὰν ᾖναι προκεκηρυγμένος τις, λέγει ὁ νόμος.

§162ΓΛΑΡΑΚΗΣ. Δὲν θὰ εἴπῃ τίποτε τοῦτο· ἔπειτα πρέπει νὰ ἠξεύρητε ὅτι τὸ βούλευμα οὔτε αὐτὸς ὁ νομοθέτης δὲν τὸ σέβεται, διότι δὲν τὸ θεωρεῖ παρὰ ὡς μίαν ἀρχὴν ἐξ ἧς θὰ ἐξαχθῇ ἡ ἀλήθεια. Εἶμαι λοιπὸν ἐναντίος τοῦ ἄρθρου καὶ διότι εἶναι ἐναντίον τῆς βάσεως τῆς δικαιοσύνης καὶ διότι τείνει εἰς τὸ νὰ καταστρέψῃ τὸν ἐν ἰσχύϊ ἐν τῇ κοινωνίᾳ νόμον.

§163ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Τυραννικοὶ νόμοι· ἐὰν ἦσαν ὅλοι οἱ νόμοι οἱ τυραννικοὶ τοιοῦτοι, τότε δυστυχία τῆς κοινωνίας, διότι πρὸς ἄλλον σκοπὸν δὲν ἀποβλέπουν, εἰμὴ εἰς τὴν ἐξασφάλισιν τῆς δημοσίου ἀσφαλείας. Τὸ ζήτημα εἶναι, ἂν ἡ πρώτη διάταξις τοῦ νομοσχεδίου ᾖναι αὐστηρὰ καὶ ἄδικος, διότι τιμωρεῖ καὶ τὰς συμμορίας τὰς λῃστρικὰς μὲ θάνατον. Ἐὰν, κύριοι, ἡ διάταξις αὕτη ὑπῆρχεν, ὡς κατὰ πρῶτον ἀνεγνώσθη, ἠμποροῦσέ τις καὶ πάλιν νὰ διστάσῃ ἂν ἠδύνατο νὰ θεωρηθῇ καὶ αὐστηρὰ καὶ ἄδικος. Ἐγὼ λέγω, κύριοι, ὅτι εἰς τὴν περίστασιν αὐτὴν δὲν ἔπρεπε νὰ θεωρηθῇ ὡς ἄδικος, διότι ὅταν ἑνοῦνται ὄχι δύω καὶ τρεῖς, ὥς τινες εἶπον, ἀλλὰ πολλοὶ καὶ φανερὰ, ὡς ἑνοῦνται οἱ συμμορῖται οἱ ἀποτελοῦντες τὰς λῃστρικὰς συμμορίας ἐν Ἑλλάδι, τότε οἱαδήποτε ποινὴ καὶ ἂν καταγνωσθῇ εἰς αὐτοὺς δὲν εἶναι αὐστηρά. Εἶπεν ὁ ἔντιμος προαγορεύσας, ὅτι ἡ συμμορία καὶ ἡ ἁπλῆ συμμορία, καὶ ἐὰν δὲν ἤθελεν ἐπιχειρισθῇ πρᾶξίν τινα λῃστρικὴν, ὑποβάλλεται εἰς τὸ ἀποτέλεσμα, τὴν αὐτὴν ποινὴν τὴν ὁποίαν συνεπάγει ἡ πρᾶξις τῆς συνωμοσίας, ἥτις σκοπεύει τὴν ἀνατροπὴν τῆς κοινωνίας. Καὶ, κύριοι, σᾶς παρακαλῶ, δὲν πρέπει νὰ θεωρηθῶσιν ὡς ἐχθροὶ, ὡς ἀνατροπεῖς τῆς κοινωνίας, ὅσοι ἑνοῦνται πρὸς σκοποὺς τοιούτους; τί ἄλλο ἀποφασίζουν αἱ λῃστρικαὶ συμμορίαι εἰμὴ νὰ φέρουν τὴν ἐρήμωσιν εἰς τὰ χωρία καὶ τὰς πόλεις εἰς τὴν κοινωνίαν; εἰμὴ νὰ παρεμποδίσουν διὰ τῶν πράξεών των τὴν ἐλευθέραν συγκοινωνίαν καὶ τὴν ἀνάπτυξιν πάσης βιομηχανίας; πῶς πρέπει νὰ θεωρηθοῦν ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ἀποφασίζουν ἐκ τῶν προτέρων, δι’ ἕνα αἰσχρὸν συμφέρον, νὰ παραιτήσουν εἰς τὰς κακώσεις καὶ τὴν σφαγὴν πάντα ἄνθρωπον, ὅστις ἤθελε πέσει εἰς τὰς χεῖράς των, καὶ ὅστις δὲν ἤθελε φανῆ πρόθυμος εἰς τὴν ἱκανοποίησιν τῶν ἐγκληματικῶν ἀξιώσεών των; Ἠμποροῦσα, κύριοι, πολλὰ τοιαῦτα ν’ ἀπαριθμήσω πρὸς ἀπόδειξιν, ὅτι αὐτοὶ πρέπει νὰ θεωρῶνται ἐπίσης καὶ πολὺ περισσότερον παρὰ τοὺς συνωμότας, ὡς προτιθέμενοι τὴν ἀνατροπὴν τῆς καλῶς ἐχούσης κοινωνίας. Μολαταῦτα, κύριοι, βλέπετε ὅτι ἡ διάταξις τοῦ νομοσχεδίου πληροῦται διὰ μιᾶς προσθήκης· ποίας; τῆς προσθήκης «πᾶς ἀποκεκηρυγμένος λῃστής» εἰς τὴν διάταξιν αὐτὴν γίνεται χαρακτηρισμὸς τῶν ἑνουμένων προσώπων καὶ προστίθεται, ὅτι «ἑνοῦνται πρὸς ἐπιχείρησιν λῃστρικῶν πράξεων» πρὸς τούτοις τίθεται τὸ «ἀποκεκηρυγμένος λῃστής» Ἀποκεκηρυγμένοι δὲ λῃσταὶ εἶναι ὅσοι κηρύσσονται ἐντὸς τῆς κοινωνίας διὰ διαταγμάτων ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν, καὶ διὰ τοῦτο δύναται πᾶς τις νὰ καταδιώξῃ, νὰ συλλάβῃ, νὰ ὑποδείξῃ πρὸς καταδίωξιν καὶ νὰ φονεύσῃ αὐτούς. Ἐὰν ἐπρόκειτο, κύριοι, νὰ καθιερωθῇ δι’ αὐτοῦ τοῦ νομοσχεδίου ἤδη κατὰ πρῶτον τὸ μέτρον τῆς ἀποκηρύξεως τῶν λῃστῶν, τότε ἠθέλαμεν σκεφθῆ, ἐὰν αἱ παρατηρήσεις, ὅσαι μέχρι τοῦδε ἐγένοντο κατ’ αὐτῶν, ἔχωνται βασιμότητας, ἢ ὄχι, ἀλλὰ τοῦτο εἶναι ἤδη πρὸ πολλοῦ παραδεδεγμένον διὰ διατάγματος ἰσχὺν νόμου ἔχοντος, ὥστε, οἱ κύριοι οὗτοι οἵτινες νομίζουν ὅτι αἱ ἀποκηρύξεις εἶναι ἐπικίνδυνοι, ἠμποροῦν νὰ προσβάλλουν τὸν θεσμὸν ἐκεῖνον, ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ὁποίου γίνονται. Ὅλαι αἱ κυβερνήσεις καὶ ἡ προκάτοχος τῆς παρούσης ἀπεκήρυξαν πολλούς· ὅταν λοιπὸν εἰς τὴν διάταξιν αὐτὴν περιλαμβάνεται καὶ αὐτὸς ὁ ὅρος τῆς ἀποκηρύξεως καὶ ὁ ἀποκηρυχθεὶς τιμωρεῖται μὲ τὴν ποινὴν τοῦ θανάτου, τότε, λέγω, δὲν πρέπει ποσῶς νὰ γείνῃ λόγος περὶ αὐστηρότητος ποινῆς, διότι εἶναι ἐκ τῶν προτέρων ἀποφασισμένη διὰ τῆς ἀποκηρύξεως ἡ τύχη του νὰ ὑποστῇ τὸν θάνατον. Ἐθεώρησεν αὐστηρὰν τὴν ποινὴν ταύτην ὁ προαγορεύσας, ὡς μὴ στηριζομένην δῆθεν εἰς τὴν ὑφισταμένην νομοθεσίαν. Μοὶ φαίνεται, ὅτι ἐπλανήθη. Ἀφίνω τὰς διατάξεις περὶ συνωμοσίας εἰς τὸν ποινικόν μας νόμον· ἄλλαι διατάξεις ἐνδεικνύουν, ὅτι αἱ πράξεις πρέπει νὰ τιμωρῶνται ἀναλόγως τῆς βαρύτητος καὶ τῶν κινδύνων, τὰς ὁποίας προξενοῦν εἰς τὴν κοινωνίαν. Παρατηρήσατε τὰς διατάξεις περὶ ἐμπρησμοῦ, θέλετε ἰδεῖ, ὅτι ὁ ἁπλοῦς ἐμπρησμὸς (ἄρθρα 408 καὶ 409 τοῦ ποινικοῦ νόμου) εἰς ἓν χωρίον, καθ’ ὃν χρόνον ἀπουσιάζουν οἱ κάτοικοι ἢ καὶ ἂν ἤθελεν ἀποτύχῃ ἢ προληφθῆ, τιμωρεῖται μὲ θάνατον. Καὶ παρατηρεῖτε, ὅτι ἂν κινηθῇ τις συνήθως εἰς τὸ νὰ θέσῃ εἰς τὴν οἰκίαν ἑνὸς ἄλλου πῦρ ἐξ ἑνὸς λόγου ἐκδικήσεως, ἤτοι ἀπὸ συμφέρον ὀλιγώτερον αἰσχρὸν ἢ ἀποτρόπαιον συμφέρον, τὸ ὁποῖον κινεῖ τὴν λῃστείαν.... Καὶ ὅμως, κύριοι, αὐτὸς ὅστις κινεῖται ἀπὸ ἓν αἴσθημα ἁπλῆς ἐκδικήσεως, τὸ ὁποῖον ἠμπορεῖ νὰ ᾖναι κάτι τι συγκεχωρημένον εἰς τὴν ἀνθρωπίνην ἀδυναμίαν, μολαταῦτα, διότι ὁ κίνδυνος εἶναι μέγας ἐκ τοῦ ἐμπρησμοῦ, τιμωρεῖται μὲ θάνατον· ἐὰν θέσῃ τις πῦρ, ἐπαναλαμβάνω, εἰς μίαν καλύβην ἐντὸς χωρίου, καθ’ ἣν ὥραν οἱ κάτοικοι αὐτῶν ὑπάρχουσιν εἰς τὰς ἀγροτικὰς ἐργασίας των, μόνον διότι ὑπάρχει κίνδυνος νὰ μεταδοθῇ τὸ πῦρ εἰς ὅλον τὸ χωρίον διὰ τῆς ἀπουσίας τῶν χωρικῶν τιμωρεῖται μὲ θάνατον· ἡ ὥρα δὲν μοὶ ἐπιτρέπει περισσοτέρας ἀναπτύξεις, ὅσας σᾶς εἶπον, μοὶ φαίνεται ὅτι ἀρκοῦν.

§164ΔΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Μὲ συγχωρεῖτε νὰ σᾶς κάμω μίαν ἐρώτησιν.

§165ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Κάτι θὰ προσθέσω καὶ κατόπιν μὲ ἐρωτᾶτε· παρατηρῶ ὡς πρὸς τὴν ἀποκήρυξιν, ὅτι δὲν εἶναι κίνδυνος νὰ ἀνακηρυχθῶσιν ἀδίκως πρόσωπα· οἱ ἀποκηρυττόμενοι εἶναι τοιοῦτοι λῃσταὶ πασίγνωστοι, περὶ τῶν ὁποίων δὲν πρέπει τις νὰ προσέξῃ, ἀλλὰ τὸ νομοσχέδιον ἔχει κατὰ τύπον ἄλλην διάταξιν καθ’ ἣν ἡ ἀποκήρυξις δὲν γίνεται ἄνευ προηγουμένου δικαστικοῦ βουλεύματος παραπομπῆς· τοῦτο δὲ παρέχει ἀποχρῶσαν ἐγγύησιν, ἥτις δὲν ὑπῆρχε μέχρι τοῦδε. Μόλον ὅτι, ὅταν πρόκηται περὶ τοῦ Λύγκου ἢ τοῦ Κίτσου, ἔχετε ἀνάγκην βουλευμάτων παραπομπῆς διὰ νὰ ἀποκηρύξητε αὐτούς; ἔπειτα οἱαδήποτε Κυβέρνησις, ὅσον αἰσχρὰ καὶ ἂν ὑποτεθῇ θὰ θελήσῃ ποτὲ ν’ ἀποκηρύξῃ ἀνθρώπους οἱ ὁποῖοι τίποτε δὲν ἔπραξαν; ἀλλ’ ὅπως δήποτε τὸ ζήτημα δὲν πρόκειται νὰ λυθῇ ἐν τῷ νομοσχεδίῳ τούτῳ· τὸ ζήτημα τῆς ἀποκηρύξεως εἶναι λελυμένον διὰ τοῦ ὑπάρχοντος διατάγματος καὶ δὲν πρέπει νὰ γίνεται περὶ αὐτοῦ λόγος. Τί μὲ ἐρωτᾶτε, κ. Δανόπουλε.

§166ΔΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπειδὴ εἶναι ἐκτὸς πάσης ἀντιῤῥήσεως, ὅτι μεταξὺ 10 ἀποκεκηρυγμένων ἐνδέχεται νὰ ἦναι δύω, ἢ τρεῖς ἀθῶοι, ἢ μὴ ἐντελῶς ἀποκεκηρυγμένοι, φρονεῖτε ὅτι μόνον, διότι ἡνώθησαν μὲ ἄλλους νομίμως ἀποκεκηρυγμένους λῃστάς, ὅτι ἡ ἕνωσις αὕτη ἀποτελεῖ τὸ ἔγκλημα τοῦ θανάτου;

§167ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Παρακαλῶ, τί ἐννοεῖτε μὲ ἕνωσιν; διότι ἡμεῖς λέγοντες ἕνωσιν, ἐννοοῦμεν ὅτι συνεννοήθησαν καὶ ἀπεφάσισαν πολλοὶ ὁμοῦ νὰ ἐνεργήσουν λῃστρικὰς πράξεις.

§168ΔΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Τὴν καταγγελίαν ἑνὸς ἀποσπάσματος, ὅτι τὴν δεῖνα ὥραν, εἰς τὸ δεῖνα μέρος, εἶναι δέκα λῃσταί, τοῦτο θεωρῶ ἕνωσιν.

§169ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Τοῦτο μόνον δὲν εἶναι ἕνωσις.

§170ΔΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Μένει ἐκτίμησις καὶ δικαίωμα εἰς τὸ δικαστήριον ἐν καιρῷ τῆς δίκης νὰ ἐξετάσῃ ἐὰν εἶχον σκοπόν, διότι ὅπως εἶναι ὁ νόμος ἡ ἕνωσις οὕτω δὲν ἀρκεῖ ν’ ἀποτελέσῃ τὸ ἔγκλημα, ἀλλὰ πρέπει νὰ ἔχῃ δικαίωμα ἡ δικαστικὴ ἀρχὴ νὰ ἐξετάσῃ, ἐὰν ἡ ἕνωσις εἶχε τὴν πρόθεσιν αὐτὴν (θόρυβος). Παρακαλῶ ἀφήσατέ με νὰ συμπληρώσω τὴν ἰδέαν· τότε δὲν ἀντιβαίνει εἰς ἄλλην διάταξιν τοῦ ποινικοῦ νόμου, ὅταν τιμωρῆτε τὴν διάνοιαν;

§171ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Σᾶς ἐνόησα; νὰ σᾶς ἀπαντήσω διὰ τοῦ νόμου· ἕνωσις δὲν εἶναι ἁπλῶς νὰ μᾶς ἴδῃ τις μαζὺ εἰς ἓν μέρος, ἕνωσις δὲν εἶναι νὰ συνοδοιπορῶμεν, δὲν εἶναι ἕνωσις ἀκόμη καὶ ἐὰν ἤμεθα μαζὺ κατ’ αὐτὴν τὴν λῃστρικὴν πρᾶξιν κατὰ τὴν ἐκτέλεσιν αὐτῆς. Πότε εἶναι ἕνωσις, καὶ ὑπάρχει συμμορία, ἀκούσατε τὸν νόμον, ἄρθρον 57 τοῦ ποινικοῦ νόμου· «ἐὰν δύω ἢ πλειότεροι ὑπὸ κοινοῦ συμφέροντος κινούμενοι............. Ὑπάρχει καὶ ἄλλη διάταξις, τὸ ἄρθρον 66, ἡ ὁποία ὁρίζει τὴν συμμορίαν, ἐὰν ἀγαπᾶτε τὴν προσθέτομεν εἰς τὸ νομοσχέδιον.

§172ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Ὑπάρχει τὸ ἄρθρον 52.

§173ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Τὰ δικαστήρια ἐννοοῦν ἕνωσιν, σύμφωνα μὲ τὰς διατάξεις ταύτας τοῦ νόμου, αἱ ὁποῖαι εἶναι γενικαί, καὶ εἰς τὰ εἰδικὰ μέρη τοῦ νόμου, ὅπου ἀναφέρεται ἕνωσις ἢ συμμορία, ἐννοεῖται τοιαύτη οἵαν προβλέπουν τὰ ἄρθρα 57 καὶ 66. Ὁ δικαστὴς λοιπὸν θὰ ἐξετάσῃ τὰς ἀποδείξεις καὶ ἂν ἴδῃ ὅτι τυχαίως συνηντήθησάν τινες μετὰ τῶν συμμοριτῶν θὰ τοὺς ἀθωώσῃ· ὅταν ὅμως πεισθῇ ὅτι αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι συνηνώθησαν διὰ νὰ ἐνεργήσουν λῃστρικὰς πράξεις, τότε ἐννοεῖται τὸ δικαστήριον θὰ τοὺς καταδικάσῃ, διότι καὶ αὐτοὶ ἀπεφάσισαν νὰ ἐγκληματήσουν. (θόρυβος). Τώρα σᾶς λέγω καὶ περὶ τούτου (θόρυβος).

§174ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. ....... (θόρυβος).

§175ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀφήσατε, κύριοι, τοὺς διαλόγους, δὲν εἶναι συζήτησις αὐτή.

§176ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Κύριε Ἡλιόπουλε, παρακαλῶ, ὅσοι φοβοῦνται ὅτι θὰ κοποῦν καὶ ἄλλοι, τοὺς παραπέμπουν εἰς τὴν εὐσυνειδησίαν τῶν ἐνόρκων (θόρυβος), ὅστις εἶναι ὀλιγώτερον ἔνοχος τὸν συνιστοῦν εἰς τὴν βασιλικὴν χάριν.

§177ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Ὅταν, κύριοι, μία ἕνωσις, ἢ συμμορία ἀποφασίσῃ νὰ ἐνεργήσῃ λῃστρικὰς πράξεις, καὶ ἂν δὲν ἤθελε πράξει καμμίαν ἀπ’ αὐτάς, τιμωρεῖται μὲ τὴν ποινὴν ἀποπείρας. Ἀποφασίζουν λοιπὸν λῃσταὶ νὰ πράξουν μίαν λῃστείαν, ἡ ὁποία ἐὰν ἐκτελεσθῇ θὰ ἐπισύρῃ τὴν ποινὴν τοῦ θανάτου, ἐὰν δὲν ἐκτελέσουν αὐτὴν καὶ εἰς αὐτὴν τὴν περίπτωσιν ἀκόμη τιμωροῦνται μὲ τὴν ποινὴν τῶν διὰ βίου δεσμῶν. Ἐδῶ ἡ διαφορὰ εἶναι, ἐὰν πρέπῃ νὰ ἀντικατασταθῇ ἡ ποινὴ αὕτη μὲ τὴν ποινὴν τοῦ θανάτου. Ὡς πρὸς τὸ δεύτερον μέρος ἔγεινε μία παρατήρησις, ὅτι ἀντίστασις δὲν λογίζεται......

§178ΠΑΠΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ. Ἐὰν λῃστὴς ἀποκεκηρυγμένος ἑνωθῇ μὲ ἄλλον μὴ ἀποκεκηρυγμένον, πῶς τιμωρεῖται; Ὁ κύριος Ῥοντήρης, ὅστις εἰσήγαγε τὸν νόμον, λέγει ὅτι τιμωρεῖται μὲ θάνατον (θόρυβος). Πρέπει νὰ διασαφήσωμεν αὐτό.

§179ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Ἰδού, κύριοι, περὶ τούτου τί θὰ εἴπω ἐγὼ, καθὼς ἔχει ἡ διάταξις, πᾶς μὴ ἀποκεκηρυγμένος λῃστὴς, δὲν δύναται νὰ ὑποστῇ τὴν ποινὴν αὐτοῦ τοῦ νόμου.

§180ΠΑΠΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ. Ὁ ἀποκεκηρυγμένος τί θὰ γίνῃ, ὁ εἷς καὶ μόνος, ὁ ἑνωθεὶς μετ’ ἄλλων μὴ ἀποκεκηρυγμένων; θὰ τιμωρηθῇ κατ’ αὐτὴν τὴν διάταξιν;

§181ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Ὄχι σᾶς λέγω ἐγὼ, διότι εἶναι εἷς καὶ μόνος.

§182ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ. Δὲν ἐξάγεται ἐκ τοῦ νόμου τοῦτο.

§183ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐξάγεται. — Εἰς τὸ δεύτερον μέρος· ὡς πρὸς τὴν ἀντίστασιν εἶπον, ὅτι δὲν ὁρίζεται αὕτη. Καὶ ἐδῶ ἐπαναλαμβάνω, ὅτι λέγοντες ἀντίστασιν, ἐννοοῦμεν τὸν ὅρον τὸν νομικόν. Εἶναι ἡ διάταξις τοῦ ποινικοῦ νόμου, ἡ ὁποία σᾶς λέγει, πᾶς ὅστις ἐπεχείρησε νὰ ἐμποδίσῃ τὴν ἀρχὴν εἰς τὴν ἐκτέλεσιν τῶν ἔργων της κτλ. Ὥστε καὶ ἐδῶ, ὅταν ὁ ἀποκεκηρυγμένος λῃστὴς ἔρχεται καὶ ἀνθίσταται κατὰ τῆς ἀρχῆς, καὶ ἀποπειρᾶται διὰ τῆς βίας νὰ βλάψῃ καὶ νὰ φονεύσῃ τοὺς ἀπεσταλμένους αὐτῆς, ἐπίσης εἶναι ἄξιος θανάτου. Λοιπὸν τὸ ἄρθρον τοῦ νομοσχεδίου δὲν εἶναι οὔτε ἄδικον, οὔτε αὐστηρόν.

§184ΔΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ ὁ πολίτης ἠμπορῶ ἀξιολογώτατα νὰ ὁπλισθῶ, οἱ δήμαρχοι ἠμποροῦν νὰ ἐξέλθουν κατὰ μιᾶς συμμορίας (θόρυβος). Ἐὰν ἐννοῆτε ὅτι ἡ ἰδία ἀντίστασις φέρει εἰς τὴν αὐτὴν τὴν ὁδόν. Ἰδοὺ τί λέγει τὸ ἄρθρον «μὲ φυλάκισιν τιμωρεῖται ὅστις............

§185ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ ποινικὸς νόμος ἐξηγεῖται καὶ ἐφαρμόζεται κατὰ γράμμα.

§186ΔΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀλλὰ καὶ ὁ δήμαρχος καὶ οἱ ἄλλοι εἶναι ἀρχή (θόρυβος).

§187ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐὰν ἔχετε τοιαύτας ἀπορίας, εἰς τὸ δεύτερον ἄρθρον τὰς λύομεν.

§188ΠΑΠΑΖΑΦΕΙΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀναντιῤῥήτως λέγω, ὅτι ἡ λῃστεία ὕψωσε κεφαλὴν θρασεῖαν εἰς πολλὰς ἐπαρχίας τοῦ Κράτους, καὶ ὅτι ἡ περιουσία τῶν πολιτῶν τῶν ἐπαρχιῶν ἐκείνων, εἶναι μετέωρος καὶ ἀκροσφαλής· ἀλλὰ τὸ κακὸν αὐτὸ, ἂν διὰ τῶν ὑπαρχόντων μέσων δὲν δύναται νὰ ἐξαλειφθῇ, δὲν μᾶς δίδει τὸ δικαίωμα νὰ ἀνατρέψωμεν ἐκ βάθρων πάσας τὰς θεωρίας τοῦ δικαίου καὶ καθιερώσωμεν ἀρχὴν ἀντιβαίνουσαν εἰς αὐτάς. Εἶναι ἀληθὲς, ὅτι ὁ ποινικὸς νόμος τιμωρεῖ μόνον τὰς πράξεις, αἱ ὁποῖαι ἐξωτερικεύονται, καὶ δικαίως, διότι μέχρις ὅτου ὁ κακοῦργος ἐκτελέσῃ τὸ ἔγκλημα ἔχει διάστημα νὰ μεταμεληθῇ, ἡ δὲ κοινωνία δὲν ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ τὸν τιμωρῇ, διότι συνέλαβε κατὰ νοῦν τὸ ἔγκλημα, καὶ ἡ ἀρχὴ αὐτὴ εἶναι τόσον ἱερὰ, τὴν ὁποίαν δὲν ἠδυνήθη οὐδεὶς τῶν ποινικολόγων ν’ ἀρνηθῇ, εἶναι τόσον ἱερὰ, ὥστε σκληρῶς κατακρίνουν τοὺς ποινικοὺς νόμους ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι περιέλαβον ὡς τιμωρητέαν τὴν πρᾶξιν, διότι μίαν ἀναφέρουν ὅλοι οἱ ὑπάρχοντες κώδηκες τοῦ κόσμου, τὴν συνωμοσίαν κατὰ τῶν καθεστώτων, μόνον καὶ μόνον αὐτὴν τὴν σύλληψιν τοῦ ἐγκλήματος ἐν τῷ νῷ ἠθέλησάν τινες ποινικοὶ νόμοι, ὅπως καὶ ὁ ἡμέτερος, νὰ τιμωρήσωσι, διότι ἠθέλησαν νὰ περιποιηθοῦν ἴσως βασιλεῖς φοβουμένους, καὶ τὴν σύλληψιν αὐτῆς τῆς πράξεως ἐν τῷ νῷ τῶν πολιτῶν. Μόνον λοιπὸν αὐτὸ τὸ ἔγκλημα συλλαμβανόμενον ἐν τῷ νῷ, καίτοι μὴ ἐξωτερικευόμενον, μὴ ἐρχόμενον εἰς ἐπαφὴν, μὴ ἐνεργοῦν, μόνον αὐτὸ τιμωρεῖται, ἀλλὰ καὶ αὐτὸ κατήργησεν ἡ Συνέλευσις ῥητῶς καταργήσασα τὸν θάνατον ἐπ’ αὐτοῦ. Ὅταν λοιπὸν ἔχωμεν τοιαύτην ἀρχὴν ὡς ἀνεγνωρισμένην παρ’ ὅλου τοῦ κόσμου, ἐρχόμεθα ἡμεῖς νὰ καθιερώσωμεν τὸ ἀπαράδεκτον, νὰ τιμωρήσωμεν τὴν διάνοιαν; Τί εἶναι συμμορία; Μεταχειρισθῆτε τὴν ἔννοιαν τοῦ ποινικοῦ νόμου· τὸ ἄρθρον 57 τί λέγει; ἡ συμμορία τότε τιμωρεῖται, ὅταν προβῇ εἰς ἐκτέλεσιν πράξεως, ἐνόσῳ μένει ἐν τῷ νῷ τῶν συμμοριτῶν δὲν τιμωρεῖται παντάπασι. Λοιπὸν θέλετε σεῖς, διότι συνῆλθον πέντε ἄνθρωποι καὶ ἀπεφάσισαν νὰ διαπράξωσι τοιαύτην πρᾶξιν, νὰ τὴν τιμωρήσητε μὲ θάνατον προτοῦ ἀκόμη ἀρχίσωσι, κάμωσιν ἔναρξιν τῆς ἐκτελέσεως τοῦ ἐγκλήματος; καὶ ἂν μετεμελήθησαν, μὲ ποῖον δικαίωμα ἔρχεσθε νὰ ἀφαιρέσητε τὴν ζωήν; Καὶ τί νομίζετε, πῶς εἶναι ἡ ἀποκήρυξις; Νομίζετε ὅτι καθεὶς ἠμπορεῖ νὰ τὸν φονεύσῃ; Τότε μόνον, ὅταν ἀντιστῇ, καὶ τότε τιμωρεῖται διὰ τὴν ἀντίστασιν, ὄχι διότι ἀπεκηρύχθη· ἡ ἁπλῆ ἀποκήρυξις δὲν δίδει δικαίωμα εἰς ἕκαστον νὰ τὸν φονεύσῃ. Τὴν στηρίζουν δὲ εἰς τὸ βούλευμα. Δὲν ἐξασφαλίζεται. Καὶ δὲν γνωρίζετε, ὅτι πολλάκις παραπέμπονται ἀθῶοι ἄνθρωποι; καὶ ἂν, κύριοι, εἷς καὶ μόνος παραπεμφθῇ ἀδίκως ὑπὸ βουλεύματος καὶ ἦτον ἐντελῶς ἀθῶος, δύνασθε νὰ ἀναδεχθῆτε τὴν εὐθύνην νὰ τιμωρηθῇ, διότι....... (θόρυβος). Λοιπὸν οὔτε ἐκ τῆς ἀποκηρύξεως ἔχετε πραγματικὴν βεβαιότητα, οὔτε ἐκ τοῦ βουλεύματος, ἐπὶ τοῦ ὁποίου νὰ στηριχθῆτε, οὔτε ἐκ τῆς συμμορίας, διότι αὕτη δὲν ἐξωτερικεύθη. Φρονῶ λοιπὸν, ὅτι δὲν δύνασθε νὰ σαλεύσητε παντάπασι τὴν οἰκονομίαν ὅλου τοῦ ποινικοῦ νόμου καθιεροῦντες ὅλως ἀποτροπαίους ἀρχάς.

§189Κ. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Κύριοι, ἂν ἐπρόκειτο περὶ ἁπλῶν πράξεων συνήθων βέβαια δὲν ἦτον ἀνάγκη νὰ μεταβάλωμεν οὐδεμίαν διάταξιν τοῦ ποινικοῦ νόμου· εἶναι τόσον ἀρκοῦσαι αἱ ὑπάρχουσαι διατάξεις, τόσον προβλεπτικαὶ, ὥστε εἰς οὐδεμίαν περίστασιν ἠμπορεῖ νὰ λανθάνῃ ὁ ποινικὸς νόμος· προβλέπει μάλιστα τοιαύτας πράξεις, αἱ ὁποῖαι ἴσως ἴσως εἰς τὴν κοινωνίαν δὲν λαμβάνουν χώραν. Πρόκειται περὶ ἐγκλήματος ἐξευτελίζοντος τὴν πατρίδα μας εἰς τὸν ἐξευγενισμένον κόσμον. Κατασφάζονται ὁλόκληροι κοινωνίαι· ἂν μόνον ἐνθυμηθῆτε, ὅτι ἡ ἐπαρχία τῆς Φθιώτιδος ἐπλήρωσε 400,000 δραχ., αὐτὸ ἠμπορεῖ νὰ μᾶς συνταράξῃ. Ἀνατρέξατε, κύριοι, εἰς τὴν ἱστορίαν τοῦ προκειμένου νομοσχεδίου· αὐτὸ ἔρχεται μόνον καὶ μόνον ἵνα προλάβῃ τὰς λῃστρικὰς συμμορίας, εἰ δυνατὸν, καὶ διὰ νὰ καταστήσῃ ἀποτελεσματικωτέραν τὴν ἐνέργειαν τῆς ἀρχῆς πρὸς ἐξάλειψιν τοῦ κακοῦ αὐτοῦ· λοιπὸν τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ θέλει νὰ τιμωρήσῃ τὴν ἕνωσιν τῶν συμμοριῶν τῶν λῃστῶν τῶν ἀποκεκηρυγμένων· ποῦ διάνοια; ποῦ εἶναι ἡ διάνοια; Εἶναι ἡ διάνοια ὁ ἀποκεκηρυγμένος λῃστὴς, ὁ μυρίας λῃστρικὰς πράξεις ἐκτελέσας, ὁ διὰ Βασιλικοῦ διατάγματος ἀποκηρυχθεὶς πρὸς τὸν σκοπὸν νὰ ἐκτελέσῃ λῃστρικὰς πράξεις; Εἶναι διάνοια αὐτή; Διάνοια, κύριοι, ἠξεύρετε ποία εἶναι; Αὐτὴν τὴν στιγμὴν διανοοῦμαι νὰ πράξω ἓν ἔγκλημα, ἀλλὰ πρὶν προβῶ εἰς τὴν ἐκτέλεσιν, δὲν τὸ μαρτυρῶ εἰς κανένα, δὲν προβαίνω εἰς ἐκτέλεσιν.

§190ΚΩΝΣΤ. ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Πρὶν αὐτοῦ τοῦ νόμου ὁ ἀποκεκηρυγμένος συλλαμβανόμενος καὶ προσαγόμενος εἰς τὸ δικαστήριον καὶ δικασθεὶς καὶ κηρυχθεὶς ἀθῶος, δὲν εἶναι ἐλεύθερος;

§191Κ. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Μάλιστα.

§192Κ. ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Δι’ αὐτοῦ τοῦ νόμου τὸν καταδικάζετε (θόρυβος).

§193Κ. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Ἄλλη διάταξις, κύριοι· διενοήθην νὰ ἐκτελέσω μίαν πρᾶξιν, ἐπιχειρῶ τὴν ἐκτέλεσιν, ἀλλ’ ἐμποδίζομαι ἐξ ἀνεξαρτήτων τῆς θελήσεώς μου περιστατικῶν, τιμωροῦμαι δι’ ἀπόπειραν. Μελετῶ μίαν πρᾶξιν, καὶ ἀντ’ αὐτῆς ἐκτελῶ μίαν ἄλλην, πάλιν τιμωροῦμαι κατ’ ἐλαφρυτέραν ποινήν. Ὁ νόμος δὲν ἄφησε καμμίαν πρᾶξιν ἀτιμώρητον, μόνον εἰς τὴν διάνοιαν δὲν ἠθέλησε νὰ εἰσδύσῃ. Ἐδῶ δὲν πρόκειται περὶ διανοίας, ἀλλὰ περὶ ἑνώσεως πολλῶν νὰ πράξωσιν ἓν ἀδίκημα. Θέλομεν νὰ προλάβωμεν διὰ νὰ μὴ ἀδικήσωμεν πρόσωπα ἀθῶα; ἔχομεν τόσας ἐγγυήσεις· εἴπομεν ὄχι οἱ τυχόντες, ἀλλὰ οἱ ἀποκεκηρυγμένοι λησταί, καὶ ποῖοι εἶναι αὐτοί; ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι παρεπέμφθησαν δι’ ὁριστικοῦ βουλεύματος εἰς τὰ δικαστήρια. Ἕως τώρα ἀπεκηρύσσοντο λησταί; βέβαια ἀπεκηρύσσοντο. Τοὺς ληστὰς δύναται νὰ τοὺς φονεύσῃ ὁ τυχόν; Μάλιστα. Ἑπομένως σήμερον τοὺς περιβάλλομεν μὲ πλειοτέρας ἐγγυήσεις. Ἑπομένως, ἀφοῦ ἔχομεν ὅλας αὐτὰς τὰ ἐγγυήσεις ὅτι ἡ ἀποκήρυξις θὰ προηγηθῇ μετὰ προηγουμένου παραπομπῆς βουλεύματος καὶ Β. Διατάγματος, αὐτοὶ εἶναι ἐκτὸς τοῦ νόμου, δύναται πᾶς τις νὰ τοὺς φονεύσῃ καὶ τοὺς καταδικάσῃ τὸ δικαστήριον εἰς θάνατον. Διὰ μόνον τὴν ἕνωσιν ἄλλοτε, λέγουν, ἐτιμωροῦντο μὲ θάνατον; ὄχι σᾶς λέγω καὶ ἐγώ, μόνον εἰς τὴν ἕνωσιν διὰ συνωμοσίαν, ἀλλὰ τώρα, διότι τὸ Σύνταγμα τὴν κατήργησεν αὐτὴν τὴν διάταξιν· ἀλλ’ ἡμεῖς ἴσα ἴσα θέλομεν δι’ αὐτῆς τῆς διατάξεως νὰ ἀπαλλαχθῶμεν τῆς ἑνώσεως, διότι διαφέρει ὁ μεμονωμένος λῃστὴς παρὰ τὴν ἕνωσιν πολλῶν, διότι αὐτὸς δὲν εἶναι ἐπικίνδυνος, διότι ἠμπορεῖ νὰ καταδιωχθῇ ἀπὸ ἕνα καὶ δύω ἀνθρώπους· ἡ ἕνωσις πολλῶν συμμοριῶν, καὶ ἐννοεῖτε, τί ἐννοεῖ ὁ νόμος, ἕνωσιν κεκηρυγμένων λῃστῶν, ἕνωσιν ἀπὸ 10, 15, 40, αὐτὴ ἡ ἕνωσις λίαν ἐπικίνδυνος καθίσταται εἰς τὴν Κυβέρνησιν, προκαλεῖ μάχας μεταξὺ των. Θέλετε λοιπὸν νὰ μὴ προβλέψωμεν τοιουτοτρόπως περὶ αὐτῶν; Δὲν ὑπάρχει λοιπὸν καμμία δρακόντειος διάταξις· ἑπομένως ἡ Βουλὴ δύναται νὰ τὴν παραδεχθῇ.

§194ΔΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Τὴν παραπομπὴν εἰς τὰ ἄρθρα τοῦ ποινικοῦ νόμου;

§195Κ. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Καὶ αὐτὴ δὲν εἶναι ἀναγκαία.

§196ΤΑΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι, ὀλίγας λέξεις θέλω σᾶς εἴπει, περιοριζόμενος ἰδίως εἰς τὸ ἄρθρον αὐτὸ, καθόσον ὁ κ. πρόεδρος ἐκήρυξε περαιωμένην τὴν εὐρεῖαν συζήτησιν ἐπὶ τῆς ἀρχῆς, τὸ ὁποῖον ἂν δὲν ἐγίνετο, εἶχον σκοπὸν μετὰ τὸν Κον Σαράβαν νὰ ὁμιλήσω. Ἔρχομαι νὰ προσθέσω ὡς πρὸς τὸ ἄρθρον αὐτὸ μίαν μικρὰν διόρθωσιν, διότι ὅσα σᾶς λέγουν, ὅτι δὲν πρόκειται νὰ τιμωρηθῇ ἡ διάνοια, δὲν στηρίζονται εἰς τὸ γράμμα τοῦ νόμου, διότι ἡ λέξις ἐκτέλεσις τιμωρεῖ τὴν διάνοιαν.

§197ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Πῶς;

§198ΤΑΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀποφασίζω νὰ ἐκτελέσω, κατ’ ἐμὲ, εἶναι διάνοια, κ. Ἠλιόπουλε (θόρυβος) καὶ φέρετε τὸν κ. Ἀσώπιον ἐδῶ· διάνοια εἶναι. Ἠξεύρομεν καλλίτερα γράμματα· ἡ λέξις πρὸς ἐκτέλεσιν εἶναι διάνοια· ἀποφασίζομεν νὰ ἐκτελέσωμεν, δὲν ἐξετελέσαμεν. Ὁ νόμος αὐτὸς, κύριοι, εἶναι σπουδαιότατος νόμος. Ἐνθυμοῦμαι, καὶ ἄλλοτε ἀπησχόλησε τὴν Βουλὴν τὸ ζήτημα τῆς λῃστείας, καὶ εἷς εὔγλωττος ῥήτωρ τῆς Βουλῆς ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ἀπέδειξε τὰ αἴτια τῆς λῃστείας, μεταξὺ τῶν ὁποίων εἶναι καὶ ἱστορικὰ, ἐφ’ ὧν ἐστηρίχθη....... καὶ τὰ ἐσφαλμένα σύνορα τῆς ἐπικρατείας, εἰς τὰ ὁποῖα περιώρισεν ἡ Εὐρώπη τὴν Ἑλλάδα. Εἰσέρχονται ἐκεῖ λῃσταὶ εἴτε ἀφ’ ἑαυτῶν, εἴτε ὠθούμενοι ἀπὸ τὰς ἀδικίας τοῦ γείτονος. Καὶ νομίζετε ὅτι ὁ νόμος αὐτὸς θὰ ἐμποδίσῃ τὴν λῃστείαν; Σᾶς ἀναφέρω, κύριοι, τὴν ῥῆσιν ἑνὸς ῥήτορος, ὁ ὁποῖος ἀπὸ τοῦ βήματος τοῦ Ἀθηναϊκοῦ πρὸ 2,000 ἐτῶν τὴν ἀνέφερεν, «ὅταν ὁ ἄνθρωπος βάλλῃ κατὰ νοῦν νὰ κάμῃ μίαν πρᾶξιν, κανεὶς δὲν δύναται νὰ τὸν ἐμποδίσῃ.» Καὶ τότε ἦτο τὸ ζήτημα περὶ θανάτου· καὶ σεμνύνεται ἡ Ἑλλὰς ἐναντίον ἐκείνων, οἵτινες λέγουν, ὅτι ἐγέννησαν τὸ ζήτημα τοῦ θανάτου, σεμνύνεται ἡ Ἑλλὰς, ὅτι ἔκτοτε χρονολογεῖται τὸ ζήτημα τοῦ θανάτου. Ὁ ῥήτωρ αὐτὸς εἶναι ὁ Διόδοτος καὶ εὑρίσκετε τὴν δημηγορίαν του εἰς τὴν ἱστορίαν τοῦ Θουκυδίδου. Ἦλθον λοιπὸν νὰ δικαιολογήσω τὴν ψῆφόν μου, ὅτι εἶμαι καθ’ ὅλα ἐναντίος, καὶ τοῦτο τὸ μαρτυροῦν τὰ πρακτικὰ τῆς Βουλῆς, διότι, ὅταν ὁ μακαρίτης Πήλλικας ἔφερεν ἓν νομοσχέδιον περὶ καταργήσεως τοῦ πολιτικοῦ θανάτου, τὸν ἐμέμφθην, διότι δὲν ἔφερε καὶ τὴν κατάργησιν τῆς θανατικῆς ποινῆς. Προσθέτω λοιπὸν τοῦτο πρὸς διόρθωσιν τοῦ νόμου, (διότι, ἂν καὶ εἶμαι ἐναντίος, ὀφείλω νὰ συντελέσω, τὸ κατ’ ἐμὲ, διότι δύναται νὰ ψηφισθῇ,) «πᾶσα ἕνωσις δύω ἢ πλειόνων ἀποκεκηρυγμένων ληστῶν ἐκτελέσασα ποινικὰς πράξεις τιμωρεῖται μὲ θάνατον.» Πρέπει ν’ ἀπαιτῇ ὁ νόμος ἀποκεκηρυγμένοι λησταὶ νὰ συνέλθουν, νὰ καταρτίσουν συμμορίαν καὶ νὰ πράξουν ἀξιοποίνους πράξεις. Ἀπεκηρύχθη, κύριοι, ἔμαθον, ὡς λῃστὴς ἄνθρωπος ὅλως ἀθῶος. Καὶ, κύριοι, δὲν πρέπει νὰ ἤμεθα τόσον εὔκολοι εἰς τὰς νομοθεσίας, ὅταν μάλιστα πρόκηται νὰ κάμωμεν τόσον ἰσχυροὺς νόμους, οἱ ὁποῖοι ἀφαιροῦν τὴν ὕπαρξιν μᾶλλον τῆς Κυβερνήσεως, καὶ μάλιστα εἰς κοινωνίαν, ἡ ὁποία γέμει κομματικῶν παθῶν. Ἔχομεν, κύριοι, ἕνα συνάδελφον, ὁ ὁποῖος, βλέπετε, ἔχει τὰ γένειά του ἀφημένα, διότι τοῦ ἐσκότωσαν τὴν γυναῖκά του, καὶ αὐτοὶ τοῦ τὴν ἐσκότωσαν .... Προτείνω λοιπὸν αὐτὴν τὴν διόρθωσιν «ἐκτελεσάντων πράξεις μετὰ τὴν συνένωσίν των». Τὸ δεύτερον μέρος τὸ ἀνέπτυξε πολὺ καλὰ ὁ κ. Παπαζαφειρόπουλος καὶ δὲν ἔχω νὰ προσθέσω τίποτε. Ἐνταῦθα ὁ γραμματεὺς ἀναγινώσκει τὴν πρότασιν τοῦ κυρίου Παπαζαφειροπούλου.

§199ΜΑΚΡΗΣ. Ἐγὼ, κύριε πρόεδρε, ἔχω ν’ ἀντιτάξω κατὰ τοῦ κυρίου Ταμπακοπούλου καὶ Παπαζαφειροπούλου, οἵτινες ἐξέφρασαν μεγάλους φόβους, καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὴν καταδίωξιν τῆς ληστείας, μήπως τυχὸν ὁ νόμος αὐτὸς παρασύρῃ εἰς ἄτοπα μεγάλα· θέλω ν’ ἀποδείξω, ὅτι εἶναι ὁ φόβος των μάταιος, θέλω ν’ ἀποδείξω, ὅτι δὲν εἶναι ὁ ἐνθουσιασμός των δίκαιος. Ἂν ἐπρόκειτο νὰ λάβωμεν ἐνθουσιασμὸν, νὰ συμπαθήσωμεν ἐγκληματίας διὰ πολιτικὰ ἐγκλήματα ἔπρεπε νὰ περιβάλωμεν μὲ ὅλας τὰς ἐγγυήσεις ἕνα ψηφιζόμενον νόμον· προκειμένου ὅμως περὶ τῆς ληστείας, ἔπρεπεν ὡς νομικοὶ νὰ συλλογισθοῦν πρῶτον καὶ κατ’ ἀρχὰς, ὅτι διὰ τοῦ τιμήματος τάττονται κεφάλαια εἰς τὴν ἀγορὰν παρὰ τῆς Κυβερνήσεως κατὰ τῶν λῃστῶν· δὲν τοὺς τρομάζει αὐτὴ ἡ διάταξις ἡ ὁποία ὑπάρχει; ἐν τούτοις ἡ κοινωνία τὴν ἐχώνευσε καὶ γίνεται μεγάλη προσπάθεια ν’ αὐξήσῃ τὸ τίμημα. Εἶπον, ὅτι ἄλλοτε ὁ καθηγητὴς τοῦ ποινικοῦ δικαίου, ὅταν ὡμίλησε περὶ κεφαλικῆς ποινῆς, ἦτο σύμφωνος νὰ καταργηθῇ αὕτη. Προκειμένου διὰ τὰ πολιτικὰ ἐγκλήματα, δι’ αὐτὰ τὴν κατήργησεν ἡ Κυβέρνησις, ἀλλὰ προκειμένου περὶ τῆς ληστείας, εἶναι ἐκτός. Αὐτὴ ἡ ἀνεξαρτησία τῆς Ἑλλάδος, καὶ σᾶς παρακαλῶ προσέξατε εἰς τοῦτο, κινδυνεύει, τὸ μέλλον της εἶναι εἰς μέγαν κίνδυνον, διότι οἱ ἄνδρες ἐκεῖνοι τῶν χωρίων, τῶν ἐπαρχιῶν, οἱ ὁποῖοι συνήθως ἐπιτίθενται κατὰ τῶν ἐχθρῶν τῆς πατρίδος, δὲν ἀπολαμβάνουν ὅλα τὰ στοιχεῖα τῆς ἀνεξαρτησίας διὰ νὰ ἐπιτεθοῦν καὶ κατὰ τοῦ Τούρκου καὶ κατὰ παντὸς ἐχθροῦ, διότι ἡ ἐλευθερία ἡ προσωπικὴ εἶναι μηδὲν, ἡ τιμὴ ἐπίσης· καὶ ὅταν συγκρίνωμεν τὴν ἐποχὴν τῆς λῃστείας καὶ τῶν δεινῶν της, τὴν συγκρίνομεν δυστυχῶς μετὰ τῆς τουρκοκρατείας, ὅπου ποῦς βάρβαρος κατέχει καὶ καταδαμάζει τὰς ἐπαρχίας τῆς Ἑλλάδος, ἐκεῖ συμβαίνουν ὅλα ἐκεῖνα ὅπου ὑπάρχει λῃστεία. Ἀπέναντι λοιπὸν ἑνὸς τοιούτου νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον ἡ Βουλὴ ἔδωκε τὴν συναίνεσιν νὰ τὸ ἐπεξεργασθῶσιν οἱ νομικώτεροι καὶ ὅλοι οἱ ἄλλοι νοήμονες ἄνδρες καὶ ἐξήχθη τοιοῦτον ἀποτέλεσμα λαμπρὸν καὶ τώρα διὰ διατάξεων ἄλλων θέλουν νὰ τὸ παραλύσουν, ἡ ἀποκήρυξις ἔχει τὸ μέρος της· λῃστὴς φονεύων λῃστὴν ἔχει τὸ μέρος του· εἴθε νὰ εὑρεθοῦν καὶ ἄλλαι διατάξεις φοβερώτεραι κατὰ τῆς ληστείας διὰ νὰ τὴν συνταράξουν. Θέλετε νὰ περιλάβητε τοὺς συμμορίτας, οἱ ὁποῖοι στέλλουν κεφαλὰς, ἐντὸς τῆς οἰκογενείας. Ὁ Ντελῆς ἔστειλε τὴν κεφαλὴν τοῦ πατρὸς τῶν Καραβοκυραίων· ἂν ἐνθυμῶμαι καλῶς, ἤνοιξαν τὸν τορβὰ καὶ ἐκεῖ εὗρον τὴν κεφαλὴν τοῦ πατρός. Ἀπέναντι τοιαύτης καταστάσεως τί σᾶς πτοεῖ; Τοσοῦτον αὐστηραὶ διατάξεις πρέπει νὰ τεθῶσιν ὑπ’ ὄψιν τῆς Βουλῆς καὶ ψηφισθῶσι, καὶ πρέπει νὰ ψηφισθῶσι καὶ φοβερώτεραι ἀκόμη διὰ νὰ ἐξαλειφθῇ ἡ λῃστεία. Ἑκατομμύρια ἑκατομμυρίων ἐξοδεύει τὸ ἔθνος ἀπὸ τοῦ 1833. Ἔφερα εἰς γνῶσιν τῶν πληρεξουσίων ὅλα ταῦτα, ὅταν ἐπρόκειτο νὰ καταστραφῇ τὸ δικαίωμα τῆς ἀμνηστείας. Πᾶν ὅ,τι συμβάλλει εἰς τὴν καταστροφὴν τῆς λῃστείας πρέπει νὰ τὸ ψηφίσωμεν, κύριοι. (θόρυβος καὶ διάλογοι).

§200ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μία τροπολογία ὑπάρχει ἐδῶ, κύριοι.

§201ΤΙΝΕΣ. Νὰ τὴν ἀκούσωμεν.

§202ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (ἀναγινώσκει). «Πᾶσα ἕνωσις δύο ἢ πλειόνων ἀποκεκηρυγμένων λῃστῶν κατὰ συμμορίαν πρὸς ἐκτέλεσιν λῃστρικῶν πράξεων καὶ ἐκτελεσάντων τοιαύτας μετὰ τὴν ἕνωσιν τιμωρεῖται μὲ θάνατον».

§203ΑΘ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ὅταν λέγῃ «καὶ ἐκτελεσάντων» εἶναι περιττὸν, διότι ὁ νόμος ὁ ποινικὸς τὸ λέγει, εἶναι περιττὸν νὰ ψηφίσωμεν τὸ ἄρθρον αὐτό· διότι ὁ ποινικὸς νόμος ἔχει ὡρισμένην ποινήν. Διὰ τοῦτο εἶμαι ὑπὲρ τοῦ νομοσχεδίου, ὅπως ἐτροπολογήθη ἀπὸ τὸν κύριον Ῥοντήρην, μὲ τὴν προσθήκην «ἀποκεκηρυγμένων».

§204ΣΑΡΑΒΑΣ. Ἐπιτρέψατέ μοι νὰ κάμω μίαν παρατήρησιν. Ἀπέσχον, κύριοι, νὰ λάβω τὸν λόγον διὰ νὰ ἀφήσω ὅλην τὴν ἐλευθερίαν τῆς συζητήσεως εἰς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι συνηγοροῦσιν ὑπὲρ τοῦ νομοσχεδίου, διὰ νὰ ἀναπτύξωσι τὸ ζήτημα τοῦτο. Ἤθελον νὰ λάβω μέρος εἰς τὰς γενομένας συζητήσεις, διότι εἶμαι κατ’ ἀρχὴν κατὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου, καθ’ ὃ ἐξαιρετικοῦ νόμου· ἀλλὰ ἔκλεισεν ἡ συζήτησις, ὥστε δὲν ἔλαβον καιρὸν νὰ ἀναπτύξω τὰς ἰδέας μου· οὐδὲν ἧττον εἶμαι κατὰ τοῦ πρώτου ἄρθρου καὶ κατὰ τοῦ δευτέρου ἐδαφίου, διότι ἀνωφελῶς καθιέρωσε μίαν ἀρχὴν δρακόντειον, αὐστηρὰν, καὶ τὴν καθιέρωσεν ἀνωφελῶς. Δὲν εἶμαι ἐναντίος εἰς πᾶν μέτρον αὐστηρὸν πρὸς καταστροφὴν τῆς λῃστείας, ἀλλὰ θέλω νὰ πεισθῶ προηγουμένως, ὅτι ἡ αὐστηρότης θέλει ἔχει τὰ ἀποτελέσματα, τὰ ὁποῖα ἐπιθυμοῦμεν· ἄλλως θέλομεν καθιερώσει μίαν ἀρχὴν προφανῶς δρακόντειον ἄνευ ἀποτελέσματος. Δὲν εἶναι ἀληθὲς ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἐπανειλημμένως ἐῤῥέθη ἀπὸ τοῦ βήματος, κύριοι, ὅτι δὲν πρόκειται περὶ διανοίας. Ἡ χρῆσις τοῦ ὅρου τούτου εἶναι κακή. Πᾶσα ἐγκληματικὴ πρᾶξις χωρίζεται εἰς τὰ δύο στάδιά της, τὴν ἀπόφασιν καὶ τὴν ἐκτέλεσιν· ὅσοι εἶπον ὅτι διὰ τῆς δρακοντείου ταύτης διατάξεως τιμωρεῖται ἡ διάνοια, δὲν ἠμποροῦσαν νὰ εἴπωσιν ὅτι τιμωρεῖται ὁ στοχασμὸς, ἢ ἀπόφασις· ἄλλο τι εἶναι ἡ διάνοια, ἄλλο τι εἶναι ἡ ἀπόφασις. Ἐδῶ, βλέπετε, πρόκειται περὶ ἀποφάσεως, καὶ πράγματι τὸ ἄρθρον πρῶτον τιμωρεῖ τὴν ἀπόφασιν, διότι ὁρίζει ὅτι εἶναι ἀπόφασις, ὅταν πολλοὶ συναποφασίσωσι τὴν διάπραξιν τοῦ ἐγκλήματος, καὶ αὐτὸ ἐκ τοῦ ποινικοῦ νόμου ὀνομάζεται συμμορία, σύστασις· ὅταν τις ἀποφασίσῃ νὰ ἐκτελέσῃ ἓν ἔγκλημα μετά τινος τρίτου, εὑρίσκεται εἰς τὸ στάδιον τῆς ἑνώσεως τῆς ἀποφάσεως καὶ αὐτὸ ὀνομάζεται σύστασις. Ὅταν ὅμως ἀποφασίσῃ νὰ ἐκτελέσῃ μετ’ ἄλλου, ὄχι ἓν ἔγκλημα ὡρισμένον, ἀλλὰ ἰδίως ἔγκλημα λῃστρικὸν, αὐτὸ ὀνομάζεται συμμορία· εἶναι τὸ γένος καὶ τὸ εἶδος, ἡ συμμορία εἶναι τὸ γένος τῆς συστάσεως· σύστασις εἶναι ἡ ἀπόφασις τῆς διαπράξεως ὡρισμένου ἐγκλήματος. Ὅταν λοιπὸν, ἐπαναλαμβάνω, πρὸς ἐκτέλεσιν λῃστρικῶν πράξεων θέλουσιν ἐπιδοθῆ τινες εἰς τὸν λῃστρικὸν βίον, ὅπερ εἰς τὸν ποινικὸν νόμον ὀνομάζεται συμμορία, αὐτοὶ εἶναι οἱ συμμορίται. Λοιπὸν αὐτοὶ δὲν ἔχουν τίποτε ἄλλο παρὰ νὰ ἐκτελέσουν λῃστρικὰς πράξεις· αὐτὸ εἶναι διάνοια, ἐὰν δὲν ὑπάρξῃ ἀρχὴ ἐκτελέσεως. Ὅταν ὅμως φανερωθῇ ἡ ὕπαρξις τῆς λῃστρικῆς πράξεως, τότε ἡ κοινωνία ἔχει τὸ καθῆκον νὰ τιμωρήσῃ αὐτὴν, ὅταν ἐκτὸς τούτου προέβη εἰς τὴν ἐκτέλεσιν καὶ ἐὰν δὲν ἔπραξε καὶ τὴν ἐκτέλεσιν. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἀρχὴ, τὴν ὁποίαν, ἐπαναλαμβάνω, καθιέρωσεν ὁ πολιτισμός. Τὴν διάνοιαν οὔτε εἰς τὸ ἔγκλημα τῆς συνωμοσίας, τὸ ὁποῖον ὡς ἐκ τῆς φύσεώς του, ὅταν ἐπιτύχῃ δὲν εἶναι ἔγκλημα, κανὲν κράτος δὲν τιμωρεῖ μὲ θάνατον. Εἰς τὴν Γαλλίαν τιμωρεῖται μὲ ἰσόβια δεσμὰ μόνον, ἐὰν ἔκαμον ἀρχὴν ἐκτελέσεως, ἐὰν δὲ τοὐναντίον, μὲ φυλάκισιν. Λοιπὸν οὔτε ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα εἶπον εἶναι ἀκριβῆ οὔτε τὸ παράδειγμα, τὸ ὁποῖον ἔφερον, δύναται νὰ ἔλθῃ πρὸς ἐπικύρωσιν τῆς μεγάλης αὐστηρότητος, τὴν ὁποίαν θέλουν νὰ καθιερώσωσιν εἰς τὸν νόμον αὐτόν. Ἀλλὰ, κύριοι, ἔστω· πρέπει τοὺς λῃστὰς, τοὺς ἐχθροὺς τῆς κοινωνίας, πρέπει νὰ τοὺς μεταχειρισθῶμεν ὄχι ὡς ἀνθρώπους, πρέπει νὰ παύσωσιν ὅλα τὰ αἰσθήματα τοῦ ἀνθρωπισμοῦ καὶ νὰ τοὺς θεωρήσωμεν ἐκτὸς τῶν ἀνθρώπων. Νομίζετε, κύριοι, ὅτι δι’ αὐτοῦ φθάνομεν εἰς ἀποτέλεσμα; νομίζετε ὅτι ἡ διάταξις αὕτη δύναται νὰ φέρῃ ἀποτέλεσμα; Ἠξεύρετε τί εἶναι ὁ νόμος αὐτός; εἶναι ἡ ἔκτακτος στρατιωτικὴ δίκη, ὅπου ὅλα τὰ ἐγκλήματα τιμωροῦνται μὲ θάνατον. Κύριοι, σᾶς λέγω ὅτι ἡ μεγάλη αὐστηρότης φέρει τὴν ἀτιμωρησίαν. Διότι ποῖος ἔνορκος δύναται νὰ δώσῃ μαύρην ψῆφον ἐναντίον ἑνὸς λῃστοῦ διὰ μόνον τὸν λόγον, ὅτι ἀπεφάσισε νὰ ἐπιδοθῇ εἰς τὸν λῃστρικὸν βίον, καὶ δι’ αὐτὸν τὸν λόγον νὰ τὸν καταδικάσῃ εἰς τὴν κεφαλικὴν ποινήν; ὁ ἔνορκος φυσικῷ τῷ λόγῳ θὰ εἴπῃ, τὶ κακὸν ἔκαμε, ποῖον δικαίωμα προσέβαλε; Δὲν λέγω ἡ πρᾶξις νὰ μείνῃ ἀτιμώρητος, ἀλλὰ λέγω ὅτι ἐὰν ἐπιβάλλετε τοιαύτην ποινὴν, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ εὕρητε ἐνόρκους, οἱ ὁποῖοι νὰ τὴν τιμωρήσουν. Καὶ τί εἶπον; ὅτι ἁπλῶς καὶ μόνον τὸ νὰ ἀποφασίσῃ νὰ ἐπιδοθῇ τις εἰς τὸν λῃστρικὸν βίον, δὲν πρέπει νὰ ἀποτελέσῃ μίαν πρᾶξιν τόσον αὐστηράν. Θέλουν νὰ εἴπωμεν ἂν αὐτὸς ᾖναι ἀποκεκηρυγμένος, καὶ ἐνόμισαν ὅτι εὗρον δικαιοδοσίαν. Δὲν μοῦ λέγουν, τοὺς παρακαλῶ, πῶς θὰ θεωρηθῇ ὅτι αὐτὸς εἶναι ἀποκεκηρυγμένος; Συμφωνοῦν τέλος πάντων ὅτι δὲν πρέπει νὰ ἐπιβληθῇ θανατικὴ ποινὴ εἰς τὸν συμμορίτην, ὅστις ἐξετέλεσε προηγουμένως λῃστρικὴν πρᾶξιν, ἀλλὰ δὲν ἀπεκηρύχθη· διότι αὐτὸν τὸν σκοπὸν ἔχει ἡ τροποποίησις, τὴν ὁποίαν ἔκαμαν. Λοιπὸν ἕνας λῃστὴς, ὅστις ἐξετέλεσε πολλὰς λῃστρικὰς πράξεις, ἅμα αὐτὸς ἑνωθῇ πρὸς ἐκτέλεσιν ἄλλων πράξεων μιᾶς συμμορίας, εἰς αὐτὴν τὴν περίπτωσιν τιμωρεῖται μὲ θάνατον, ὅταν ἦτο ἀπεκεκρυγμένος διὰ τὰς προηγουμένας πράξεις. Τώρα ἂν πρόκηται περὶ νόμου, χαρακτηρίζοντος μίαν πρᾶξιν, ἐννοεῖται ὅτι ὁ λῃστὴς τὴν γνωρίζει· ἀλλ’ ὅταν πρόκηται περὶ ἑνὸς κοινοῦ γεγονότος, ἁπλοῦ, πρέπει νὰ εἴπωμεν ὅτι εἰς τὸν λῃστὴν ἐπάγεται θανατικὴ ποινὴ δι’ ἓν γεγονὸς τὸ ὁποῖον ἀγνοεῖ; ἐκτὸς ἂν ἔχωμεν ἀνταπόκρισιν μὲ αὐτοὺς, καὶ τοὺς ἐπιδώσωμεν διὰ κλητῆρος ὅτι ἡ κυβέρνησις τοὺς ἀπεκήρυξε. Βλέπετε λοιπὸν ὅτι καθιεροῦν μίαν αὐστηρότητα μεγάλην, χωρὶς νὰ ᾖναι δυνατὸν κἂν νὰ ἐφαρμοσθῇ αὐτὴ ἡ διάταξις, διότι μᾶλλον διὰ τῆς διορθώσεως, τὴν ὁποίαν ἐπιφέρουν, κατασταίνουν ἀνεφάρμοστον τὸν νόμον· διότι δὲν πρέπει μόνον νὰ ᾖναι ἀποκεκηρυγμένος λῃστὴς, ἀλλὰ πρέπει καὶ νὰ τὸ γνωρίζῃ. Δι’ ὅλους αὐτοὺς τοὺς λόγους, κύριοι, ὅπως εἶπον ἐν ἀρχῇ κατὰ τῆς ἐξαιρετικῆς αὐστηρότητος, εἶμαι καὶ κατὰ τοῦ ἄρθρου τοῦ συζητουμένου.

§205ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀκούσατε, κύριοι, περὶ τοῦ ἄρθρου τὸν ποινικὸν νόμον.

§206ΠΟΛΛΟΙ. Καλὰ, τὸ ἠξεύρομεν, εἶναι περιττόν.

§207ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλει ἡ Βουλὴ νὰ ἑνώσωμεν τὴν τροπολογίαν μὲ τὸ ἄρθρον;

§208ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§209ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Δύο λέξεις. Ἰδοὺ τί λέγει τὸ ἄρθρον.

§210ΤΙΝΕΣ. Κ. πρόεδρε, τί εἶναι αὐτά; τέσσαρας φορὰς θὰ λάβῃ τὸν λόγον;

§211ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν ἐπιθυμεῖ ἡ Βουλὴ νὰ ἑνώσωμεν τὴν τροπολογίαν μὲ τὸ ἄρθρον;

§212ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§213ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον μὲ τὴν τροπολογίαν......

§214ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι δά· πρέπει νὰ ψηφοφορηθῇ ἡ τροπολογία πρῶτον.

§215ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Σωτηροπούλου νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται οἱ ὀλιγώτεροι). Ἀπεῤῥίφθη. Λοιπὸν οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον, τὸ ἀναγινώσκομεν· «πᾶσα ἕνωσις δύο ἢ πλειόνων ἀποκεκηρυγμένων λῃστῶν κατὰ συμμορίαν πρὸς ἐκτέλεσιν λῃστρικῶν πράξεων τιμωρεῖται μὲ θάνατον. Ἐπίσης τιμωρεῖται μὲ θάνατον πᾶς λῃστὴς ἀποκεκηρυγμένος, ἀνθιστάμενος διὰ βίας κατὰ προσώπου». Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον, ὡς ἐτροπολογήθη καὶ ἀνεγνώσθη, νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται πολλοί).

§216ΤΙΝΕΣ. Ἀπεῤῥίφθη.

§217ΕΤΕΡΟΙ. Παρεδέχθη.

§218ΓΛΑΡΑΚΗΣ ΚΑΙ ΕΤΕΡΟΙ. Δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως.

§219ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Σηκωθῆτε· εἶσθε 15; (ἐγείρονται ὑπὲρ τοὺς 15). Λοιπὸν οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον, ὡς ἀνεγνώσθη, λέγουσι ναὶ, οἱ μὴ παραδεχόμενοι λέγουσιν ὄχι. Γίνεται ψηφοφορία κατ’ ὀνομαστικὴν κλῆσιν.

§220Τ. ΦΙΛΗΜΩΝ. Κ. πρόεδρε, ἀρνοῦμαι ψῆφον, διότι εἶμαι κατ’ ἀρχὴν ἐναντίος τῆς θανατικῆς ποινῆς, καὶ παρακαλῶ νὰ σημειωθῇ εἰς τὰ πρακτικά.

§221Γ. ΘΩΜΑΣ. Διὰ τὸ πρῶτον ἄρθρον λέγω ὄχι. Διὰ τὰ ἐπίλοιπα εἶμαι σύμφωνος.

§222ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ, κύριοι, παρεδέχθη τὸ πρῶτον ἄρθρον διὰ ψήφων 69 κατὰ 29, ἀρνηθέντων 6. Ἐρχόμεθα εἰς τὸ δεύτερον ἄρθρον. «Ἄρθρον 2. Πᾶς λῃστὴς εἰς τὰς ἀνωτέρω κατηγορίας ὑπαγόμενος συλληφθεὶς προσάγεται ἐνώπιον τοῦ εἰσαγγελέως καὶ δικάζεται ἐπὶ τοῖς ἀνωτέρω πράξεσιν ἀμέσως ἐνώπιον κακουργιοδικείου· διώκεται δ’ ἡ κατηγορία ἀπευθείας διὰ κλητηρίου θεσπίσματος κατὰ τὸ ἄρθρον 162 καὶ 163 τῆς ποιν. δικονομίας, κοινοποιουμένου συνάμα εἰς τὸν κατηγορούμενον καὶ τοῦ καταλόγου τῶν κλητευθέντων μαρτύρων (ἄρθρον 413 ποινικῆς δικονομίας).» Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις;

§223ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι, ὄχι.

§224ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρεδέχθη. «Ἄρθρον 3. Πρὸς ἐκδίκασιν τῶν ἀνωτέρω πράξεων καθίσταται ἁρμόδιον πᾶν κακουργιοδικεῖον διὰ τῆς εἰς αὐτὸ ὑπὸ τοῦ εἰσαγγελέως εἰσαγωγῆς τῆς δίκης». Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις;

§225ΚΑΤΡΙΒΑΝΟΣ. Αὐτὸ νὰ διαγραφῇ.

§226ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι, ὄχι.

§227ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν παρεδέχθη. «Ἄρθρον 4. Ἐὰν ὁ κατηγορούμενος ἀθωωθῇ, κρατεῖται εἰς τὰς φυλακὰς καὶ δικάζεται διὰ τὰς ἄλλας πράξεις του, κατὰ τὰς συνήθεις διατάξεις τῆς ποινικῆς δικονομίας».

§228ΡΟΝΤΗΡΗΣ. Αὐτὸ τὸ νομοσχέδιον ἀφορᾷ τὴν ἀντίστασιν κατὰ τῆς ἀρχῆς καὶ τὴν ἕνωσιν κατὰ τῶν ἀποκεκηρυγμένων· κατὰ τὰς ἄλλας πράξεις δὲν δικάζονται κατ’ αὐτὸ τὸ ἄρθρον.

§229ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν παρεδέχθη. «Ἄρθρον 5. Πᾶς ὅστις συλλάβῃ ἢ φονεύσῃ λῃστὴν ἀποκεκηρυγμένον λαμβάνει ἀμοιβὴν δραχμῶν 5,000, ἐὰν ᾖναι ἁπλοῦς λῃστὴς, καὶ δρ. 20,000, ἐὰν ᾖναι ἀρχιλῃστής. Ἐὰν δὲ τὸ τοιοῦτον ἀποτέλεσμα ἐπέλθῃ ἕνεκα καταδείξεως, λαμβάνει ὁ καταδείκτης εἰς μὲν τὴν πρώτην περίπτωσιν δρ. 2,000., εἰς δὲ τὴν δευτέραν δραχμὰς 5,000.» Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις;

§230ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι, ὄχι.

§231ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρεδέχθη.

§232ΦΙΛΗΜΩΝ. Τὸ ἢ φονεύσῃ τὸ θεωρῶ ἀνήθικον.

§233ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐρχόμεθα εἰς τὸ ἄρθρον 6. «Ἐάν τις λῃστὴς συλλάβῃ καὶ προσαγάγῃ εἰς τὰς ἀρχὰς ἀποκεκηρυγμένον λῃστὴν ἢ συντελέσῃ πρὸς τοῦτο, δὲν ἐξαιρεῖται τῆς ἀνωτέρω ἀμοιβῆς, λαμβάνει τὸ ἥμισυ αὐτῆς, προσέτι δὲ ἡ πρᾶξίς του αὕτη θεωρεῖται ὡς ἔμπρακτος μετάνοια τῶν ἀξιοποίνων πράξεών του, καὶ λαμβάνουσιν αὗται τὸν χαρακτῆρα πλημμελήματος, τιμωρούμεναι μὲ φυλάκισιν.».

§234ΓΛΑΡΑΚΗΣ. Διαμαρτύρομαι, κ. Πρόεδρε, κατ’ αὐτοῦ τοῦ ἄρθρου.

§235ΚΟΛΟΚΟΤΡΩΝΗΣ. Τὰ δικαστήρια εἶναι δύο εἰδῶν· εἶναι τὰ δικαστήρια, τὰ ὁποῖα δικάζουν κατὰ τύπους, καὶ ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα δικάζουν κατὰ συνείδησιν, καὶ αὐτὰ εἶναι τὰ ὁρκωτά. Ἐννοεῖται ὅτι ὑπῆρξαν εἰς τὰ δικαστήρια τὰ ὁρκωτὰ πολλαὶ περιπτώσεις, αἱ ὁποῖαι εἰς τοὺς ἐνόρκους παρουσιάσθησαν ἐλαφρυντικαὶ καὶ ἔκαμαν τὸ δικαστήριον νὰ φανῇ ἐπιεικές. Κατὰ συνέπειαν εἶμαι ὑπὲρ τῆς ἀποῤῥίψεως τοῦ ἄρθρου.

§236ΚΑΤΣΑΝΔΡΗΣ. Κύριοι! Ἤμην ὑπὲρ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου, ἐψηφοφόρησα ὑπὲρ καὶ ἐμπνεόμην καὶ ἐγὼ ἀπὸ τὰ αὐτὰ αἰσθήματα, ὡς καὶ ὑμεῖς, οἱ ὁποῖοι θέλετε τὴν ἐξόντωσιν τῆς λῃστείας. Θέλω καὶ ἐγὼ νὰ ἐξοντωθῇ ἡ λῃστεία, ἀλλ’ ὄχι νὰ καθιερωθῇ ἕνας νόμος, ὅστις νὰ ἐμπεριέχῃ τὴν κακοήθειαν· προσέξατε καλά, διότι δὲν δυνάμεθα νὰ καθιερώσωμεν ἕνα νόμον, ὅστις ἀντίκειται εἰς τὰ ἤθη. Ποία εἶναι ἡ βάσις, ἐπὶ τῆς ὁποίας στηρίζονται οἱ νόμοι; Ὅταν τις ἀναγνώσῃ τὸ ἄρθρον αὐτὸ, δὲν βλέπει ἄλλο παρὰ ὅτι ἕνας νόμος θέλει τὸν λῃστὴν νὰ ἐπιβουλεύηται ἕτερον λῃστὴν, νὰ ἐπιβουλεύηται τὸν συμμορίτην του, καὶ πρὸς ἐπιβουλὴν αὐτοῦ τοῦ ἰδίου νὰ τῷ δίδῃ ὁ ἴδιος μίαν ἀμοιβήν· ἐνῷ ἀπαρχῆς τὸν κηρύττει ἐκτὸς τῆς κοινωνίας, ἀκολούθως ἔρχεται εἰς συναλλαγὴν μετ’ αὐτοῦ. Ἐὰν ἓν μικρὸν καλὸν πρόκηται νὰ ἔλθῃ, δὲν θέλομεν νὰ καθιερώσωμεν αὐτὸ ἐντὸς τῆς συνδρομῆς, τὴν ὁποίαν χορηγεῖτε, νὰ σκοτώσῃ λῃστὴς λῃστήν· ἔρχεται ἡ ἐπιείκεια καὶ καταστρέφει ἕνα νόμον, τὸν ὁποῖον αὐτὴ ἡ Συνέλευσις καθιέρωσεν· ὑπὸ τῆς Συνελεύσεως ἐξηλείφθη ἀπὸ τὸ Σύνταγμα· δι’ αὐτοῦ τοῦ νόμου καθιεροῦται χάρις καὶ χωρὶς προηγουμένως νὰ ἐξετασθῇ.

§237ΜΑΚΡΗΣ. Εἶναι ἐλαφρυντικὴ ἡ περίστασις.

§238ΚΑΤΣΑΝΔΡΗΣ. Τὸ ὀνομάζουσιν ἐλαφρυντικὴν περίστασιν· εἶναι ἀμνηστεία καθ’ αὑτό, διότι ἐπέρχεται πρὸ τῆς καταδίκης· πρὶν ἐπέλθῃ ἀπόφασις, ἔρχεται ἕνας νόμος καὶ λέγει, σοῦ δίδω 5000 δραχμὰς διὰ νὰ φονεύσῃς τὸν σύντροφόν σου καὶ σοῦ χαρίζω ὅλα τὰ ἐγκλήματα καὶ σὲ φέρω εἰς τὸ Πλημμελειοδικεῖον. Καὶ ἐὰν, κύριοι, αὐτὸς μεταμεληθῇ, καλῶς ἔχει· ἐὰν ὅμως ἐξέλθῃ μὲ τὰς αὐτὰς ἀρχὰς, θὰ ἔλθῃ εἰς ἄλλην συμμορίαν, θὰ ἐνεργήσῃ ἐγκληματικὰς πράξεις· ἐὰν λεηλατήσῃ χωρία καὶ σκοτώσῃ λῃστὴν, ἐπανέρχεται πάλιν εἰς ἀμνηστείαν. Οὐδέποτε δύναμαι τοιοῦτον νόμον νὰ ψηφίσω. Συλλογισθῆτε καλὰ, κύριοι. Εἶναι ἀληθὲς ὅτι μαστίζει τὸν τόπον μας ἡ λῃστεία, ἀλλ’ οὐδέποτε δι’ αὐτῶν τῶν μέσων πρέπει νὰ τὴν ἐξαλείψωμεν.

§239ΖΕΡΒΑΣ. Ἀνηθικώτερον ἀπὸ τὴν λῃστείαν δὲν εἶναι ἄλλο.

§240ΚΑΤΣΑΝΔΡΗΣ. Δι’ αὐτοὺς τοὺς λόγους ἀποκρούω αὐτὸ τὸ ἄρθρον καὶ ἐξαιτοῦμαι τὴν ἀπάλειψιν αὐτοῦ, διότι δὲν συνάδει οὔτε μὲ τὰς ἀρχὰς τοῦ δικαίου οὔτε μὲ τὴν ἠθικήν.

§241ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Κύριε Πρόεδρε! Οἱ νόμοι εἶναι τῆς ἀνάγκης· ὅλοι γνωρίζομεν, ὅτι κάθε νόμος ἔχει καὶ τὸν σκοπὸν, διὰ τὸν ὁποῖον γίνεται. Ὅ,τι πρᾶγμα ἐπιτυγχάνομεν διὰ τὴν ἐξάλειψιν τῆς λῃστείας, πρέπει νὰ τὸ παραδεχθῶμεν.

§242ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§243ΤΑΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ σκοπὸς ἁγιάζει τὰ μέσα.

§244ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Κύριοι, διὰ νὰ τὸ διασαφήσωμεν, τροπολογῶ τὸ ἄρθρον. Ἔμπρακτος μετάνοια δὲν ἠμπορεῖ κατὰ τὸν νόμον νὰ θεωρηθῇ ἡ πρᾶξις τὴν ὁποίαν ἕνας λῃστὴς ἐκ συμφέροντος, διὰ νὰ περιποιηθῇ εἰς αὐτὸν ὑλικὴν ὠφέλειαν καὶ διὰ ν’ ἀπαλλαχθῇ ἀπὸ τὴν φυλάκισιν, κάμνει· ἔμπρακτος μετάνοια εἶναι ἐκείνη, τὴν ὁποίαν προβλέπει τὸ ἄρθρον 63 καὶ 64 τοῦ Ποινικοῦ Νόμου, κατὰ τὸ ὁποῖον ὅταν τις συστασιαστὴς, συνεταῖρος, ἢ συμμορίτης ἤθελε σπεύσει ν’ ἀναγγείλῃ εἰς τὴ ἀρχὴν πρὸ πάσης πράξεως τὴν ὕπαρξιν τῆς συμμορίας, τότε αὐτὸς μένει ἀτιμώρητος· «πᾶς συναίτιος συστάσεως, ὅστις ἀναγγείλει ταύτην εἰς τὴν ἀρχὴν ἐγκαίρως, ὥστε νὰ ἠμπορῇ νὰ προληφθῇ ἡ ἀξιόποινος πρᾶξις». Ἐπὶ τοῦ προκειμένου δὲν εἶναι μετάνοια, ἀλλ’ ἐπειδὴ ἡ πρᾶξις αὕτη τῶν συμμοριτῶν συντελεῖ εἰς τὸ νὰ καταστρέφῃ αὐτοὺς, δι’ αὐτὸν τὸν λόγον πρέπει νὰ ἤμεθα ἐπιεικεῖς. Συμφωνῶ ἑπομένως εἰς τὸ νὰ λάβῃ τὸ ἥμισυ τῆς ἀμοιβῆς, ἀλλὰ δὲν συμφωνῶ ἁπλῶς νὰ τιμωρηθῇ εἰς βαθμὸν πλημμελήματος, διὰ τὸν ἁπλούστατον λόγον ὅτι ἐκτὸς τοῦ ὅτι ἡ ποινὴ εἶναι πολὺ ἐλαφρὰ, φυλάκισις 3 ἡμερῶν, ἐπανέρχεται εἰς τὴν κοινωνίαν καὶ ἀπολαμβάνει τὰ πολιτικά του δικαιώματα· τοὐλάχιστον προτείνω ἀντὶ τῆς φυλακίσεως νὰ τιμωρῆται μὲ εἱρκτήν.

§245ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις κατὰ τοῦ ἄρθρου;

§246ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§247ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν παρεδέχθη.—«Ἄρθρον 7. Τὰ περὶ ἀποκηρύξεως ὡς καὶ τὰ περὶ βεβαιώσεως τῆς ταυτότητος τῶν λῃστῶν, κανονίζονται διὰ Β. Διατάγματος. Ἀποκήρυξις δὲν γίνεται ἄνευ προηγηθέντος βουλεύματος παραπομπῆς ἢ κατασχετηρίου». Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις;

§248ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§249ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρεδέχθη.

§250ΚΑΡΑΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΣ. Παρακαλῶ νὰ προστεθῇ....

§251ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τώρα παρεδέχθη πλέον. —«Ἄρθρον 8. Τὸ περὶ ἀμοιβῆς πρωτόκολλον συντάσσεται ἀμετακλήτως ὑπὸ τοῦ ἐπάρχου καὶ τοῦ ἀξιωματικοῦ τῆς χωροφυλακῆς τῆς ἐπαρχίας, τοῦ εἰρηνοδίκου, τοῦ δημάρχου τοῦ τόπου καὶ τοῦ ἐπὶ τῆς καταδιώξεως ἀποσπασματάρχου ἀμέσως ἢ ἐντὸς πέντε τὸ πολὺ ἡμερῶν· κατατίθεται δὲ ὑπὸ τοῦ ἐπάρχου εἰς τὸ συμβολαιογραφεῖον τοῦ τόπου καὶ χρησιμεύει ὡς βάσις ἀγωγῆς κατὰ τοῦ δημοσίου. Πᾶς δόλος τῶν ἀνωτέρω ὑπαλλήλων τιμωρεῖται μὲ φυλάκισιν, ἐὰν δὲν ὑπάρχῃ δεινοτέρα τις τοῦ δικαίου παράβασις, ἐκτὸς δὲ τούτου πᾶς δόλος ἢ ἀμέλεια χορηγεῖ εἰς τὸν ἀδικηθέντα ἀγωγὴν ἀποζημιώσεως.»

§252ΠΟΛΛΟΙ. Δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις.

§253ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρεδέχθη.—«Ἄρθρον 9. Οἱ κατὰ τὴν ἐπανάστασιν τοῦ 1862 καὶ μέχρι τῆς ἐλεύσεως τοῦ Βασιλέως πράξαντες κακουργήματα τιμωροῦνται δι’ αὐτὰ μὲ φυλάκισιν, ἐξαιροῦνται οἱ κατὰ τὸ ἄρθρον 288 τοῦ Ποιν. Νόμου φόνοι. Τῶν δὲ πραξάντων πλημμελήματα κατὰ τὴν αὐτὴν ἐποχὴν, θεωρεῖται ἡ κατάστασις αὕτη ὡς ἐλαφρυντικὴ περίπτωσις. Ἡ προκειμένη διάταξις ἰσχύει ὑπὲρ ἐκείνων, οἵτινες προσέλθωσιν εἰς τὴν εἰσαγγελικὴν ἀρχὴν ἐντὸς τριῶν μηνῶν ἀπὸ τῆς δημοσιεύσεως τοῦ παρόντος νόμου».

§254ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Ὅλοι εἴπομεν ὅτι τὸ μεγαλύτερον φυτώριον τῶν ἐγκλημάτων εἶναι οἱ φυγόδικοι οἱ διαπράξαντες ἐγκλήματα κατὰ τὴν μεσοβασιλείαν· τὸ βέβαιον εἶναι ὅτι εἶναι κακὸν τὸ ἔγκλημα, ἀλλ’ ἂς ἐνθυμηθῶμεν ὅτι ἔπραξαν τὸ ἔγκλημα εἰς μίαν κατάστασιν ἀνώμαλον· αὐτὸς ὁ νόμος ἔλαβεν ὑπ’ ὄψιν τὴν περίστασιν αὐτὴν, ἔθεσεν ὅμως ἕνα ὅρον, ὅστις δὲν θὰ προκαλῇ τὴν προσέλευσιν αὐτῶν· διότι λέγει· «τιμωρεῖται μὲ φυλάκισιν». Αὐτὸ δὲν θὰ κάμῃ τίποτε (θόρυβος). Λοιπὸν ἰδοὺ τότε τροπολογίαν φέρω. «Οἱ ἀπὸ τῆς 10 Ὀκτωβρίου 1862 μέχρι τῆς ἐλεύσεως τοῦ Βασιλέως κλπ.

§255ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Νὰ τὸ κάμῃς ἀκόμη ἐπιεικέστερον (θόρυβος). Κύριοι, ἂν λάβετε τὸν πίνακα τῶν φυγοδίκων ἕνεκα τῆς μεσοβασιλείας θέλετε ἰδεῖ ὅτι τὰ περισσότερα ἐπισύρουν τὴν ποινὴν τοῦ θανάτου. Ἰδοὺ λοιπὸν τὸ φυτώριον ἀφίνεται ἀνέπαφον. Συνάμα ἀπευθύνομαι πρὸς τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης, ἐπειδὴ συζητεῖται ἕνας νόμος ὑπαγόμενος εἰς τῆς δικαιοδοσίαν του, ὅτι πρέπει νὰ λάβῃ μίαν φροντίδα διὰ τοὺς ἤδη καταδικασμένους. Ὁ προκάτοχός του συνέταξε τοιοῦτον πίνακα. Εἰς ἄλλους, οἱ ὁποῖοι κατεδικάσθησαν 15 ἔτη, τοὺς ἐδόθη χάρις, καὶ εἰς ἄλλους, οἱ ὁποῖοι κατεδικάσθησαν εἰς θάνατον, δὲν τοὺς ἐδόθη καθόλου. (θόρυβος).

§256Δ. ΣΑΡΑΒΑΣ. Οὐδεμίαν, κύριοι, ἔχω ἀμφιβολίαν ὅτι εἶναι δυνατὸν ὅ,τι δήποτε καὶ ἂν εἴπῃ τις ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου νὰ ἐμποδίσῃ μίαν ἐσχηματισμένην ἀπόφασιν τῆς Βουλῆς νὰ ψηφίσῃ αὐτὸν τὸν νόμον (θόρυβος). Θεωρῶ καθῆκόν μου νὰ λάβω τὸν λόγον καὶ νὰ σᾶς ἐκφράσω ἐλευθέρως τὴν γνώμην μου, μολονότι, ἐπαναλέγω, ὀλίγους θέλω εὕρει συμμεριζομένους αὐτήν. Δὲν ἤλπιζα νὰ ἔλθῃ μία τοιαύτη πρότασις ἐκ μέρους αὐτῶν ἐκείνων, οἵτινες ἐπαναλαμβάνουν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, κύριοι, ὅτι ἡ ἀμνηστεία, ἡ ἀπαγόρευσις ἀμνηστείας, ὅπως καθιερώθη ἐν τῷ Συντάγματι, ἐπέφερε καίριον τραῦμα κατὰ τῆς ληστείας· αὐτὸ εἶπεν ὁ ἀξιότιμος κύριος Ῥοντήρης. Καὶ ἐν τούτοις, κύριοι, ἄνευ οὐδενὸς λόγου, συνδεομένου τοὐλάχιστον μὲ τὸ μέτρον, τὸ ὁποῖον θέλουν νὰ ὑποβάλουν ὡς πρὸς τὴν ληστείαν, ἔρχονται καὶ παρεμβάλλουν μίαν διάταξιν, ἥτις ἀνατρέπει μίαν διάταξιν τοῦ Συντάγματος. Λυποῦμαι πολύ, κύριοι, ὁσάκις ἀκούω αὐτὸ τὸ ἐπάρατον ζήτημα τοῦ νὰ δοθῇ ἀμνηστεία εἰς ἐγκληματίας, ὁσάκις τὸ ἀκούω εἰσαγόμενον εἰς τὸ κοινοβούλιον τῆς Ἑλλάδος· διότι ἠξεύρετε τί ἀποτέλεσμα φέρει εἰς τὴν κοινωνίαν; Μόλις ἀκούετε ὅτι φέρει βουλευτής τις τὴν ἀμνηστείαν ἀμέσως τὸ θέλουσι. Πῶς λησμονοῦμεν, κύριοι, τόσον γρήγορα τοὺς ἰσχυροὺς καὶ ἀκαταμαχήτους ἐκείνους λόγους, οἵτινες ἠνάγκασαν τὴν Συνέλευσιν νὰ θέσῃ ὅρια εἰς τὴν χρῆσιν τοῦ δικαιώματος τῆς ἀμνηστείας (θόρυβος). Ὅλοι εὑρέθημεν σύμφωνοι τότε, ὅτι τέλος πάντων ἡ κοινωνία ἅπαξ διὰ παντὸς πρέπει νὰ παύσῃ ἀμνηστεύουσα τὰ κοινὰ ἐγκλήματα (θόρυβος)· διότι μία ἀπὸ τὰς πρώτας αἰτίας, αἵτινες συνετέλεσαν εἰς τὸν πολλαπλασιασμὸν τῶν ἐγκλημάτων ἦτο καὶ ἡ ἔλλειψις τῆς βεβαιότητος, ὅτι ὁ ἐγκληματίας ἤθελε λάβει τὴν τιμωρίαν. Συμβαίνει ἓν ἀπαράλλακτον ἐν τῷ παρόντι ὅ,τι συμβαίνει μὲ τοὺς περὶ καθυστερούντων νόμους. Δὲν θέλω, κύριοι, νὰ ἐπαναλάβω τοὺς πολλοὺς καὶ ἰσχυροὺς λόγους, οἵτινες ἀνεπτύχθησαν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου τότε πρὸς ὑποστήριξιν τοῦ ὅτι δὲν εἶναι συμφέρον, δὲν εἶναι πολιτικὸν τοῦτο. (διάλογοι). Εἶμαι πάντη ἐναντίος τῶν μέσων, ἅτινα ἔρχονται νὰ καταστρέψωσι τὴν ἀρχήν, τὴν ὁποίαν καθιέρωσεν ἡ Συνέλευσις τῆς 10 8βρίου. (θόρυβος). Ἐναντιοῦμαι λοιπὸν εἰς τὴν παραδοχὴν τοῦ ἄρθρου αὐτοῦ ὡς ἐναντίαν εἰς ῥητὴν διάταξιν τοῦ Συντάγματος.

§257ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Δύω λέξεις. Ἔχει ἄδικον ὁ κύριος Σαράβας, ἐπειδὴ δὲν πρόκειται περὶ ἀμνηστείας, ἀλλὰ περὶ μειώσεως ποινῆς, ἥτις πρόκειται νὰ ἐφαρμοσθῇ· θὰ δικασθῇ πάντοτε αὐτός, καὶ ἂν ὑποτεθῇ ὅτι ἤθελε καταδικασθῇ καὶ εἰς θάνατον, ἀξιολογώτατα ὁ βασιλεὺς ἠμποροῦσε νὰ μειώσῃ τὴν ποινήν. (θόρυβος). Λέγομεν, κύριοι, ὅτι ἐδῶ δὲν πρόκειται περὶ ἀμνηστείας, ἀλλὰ περὶ μεταβολῆς τῆς ποινῆς· σᾶς λέγω λοιπὸν ἐγὼ ὅτι αὐτὸ ὑποθέτει μίαν δίκην· μετ’ αὐτὴν ἐπέρχεται καὶ ἡ χάρις. Λοιπόν, ἂν δικασθῇ καὶ καταδικασθῇ εἰς θάνατον, δύναται ὁ βασιλεὺς καὶ νὰ τὸν ἀθωώσῃ ἐντελῶς. (Θόρυβος). Ἀλλ’ ἐδῶ, κύριοι, εἶναι τὸ ἄλλο ζήτημα, τὸ ὁποῖον τὸ λύει τὸ Σύνταγμα. «Ἄρθρον 39. Ὁ βασιλεὺς ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ χαρίζῃ, μεταβάλλῃ καὶ ἐλαττόνῃ τὰς παρὰ τῶν δικαστηρίων καταγινωσκομένας ποινάς..... πρὸς δὲ καὶ νὰ χορηγῇ ἀμνηστείαν μόνον ἐπὶ πολιτικῶν ἐγκλημάτων». Ἀλλὰ ποῖος ἐμποδίζει, κύριοι, τὸν νομοθέτην, τὴν νομοθετικὴν ἐξουσίαν ν’ ἀποφασίζῃ περὶ τούτου; Ὁ βασιλεὺς καὶ τὸ νομοθετικὸν Σῶμα διὰ νόμου ἠμποροῦν νὰ κάμουν ὅ,τι θέλουν· ἡ ἀπαγόρευσις ἀφορᾷ τὸν βασιλέα καὶ τοὺς ὑπουργούς του.

§258ΤΑΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι, συμφωνῶ κατὰ πρῶτον μὲ τὸν φίλον μου κ. Σαράβαν, ὅτι ὅσα καὶ ἂν θὰ εἴπῃ τις ἐναντίον τοῦ νόμου αὐτοῦ, ἡ πλειονοψηφία θὰ ᾖναι ἐναντία, καθόσον εἶναι ἐν πεποιθήσει ὅτι δι’ αὐτοῦ τοῦ νομοσχεδίου θὰ καταστρέψῃ τὴν λῃστείαν. Ἀλλὰ δὲν συμφωνῶ μαζύ του, καθόσον ἀφορᾷ τὸ ζήτημα τῆς ἀμνηστείας, διότι ἔχομεν ῥητὸν κανόνα εἰς τὴν νομικὴν ἐπιστήμην, ὅταν ἓν ἀποκλείεται, τὸ ἀντίθετον ἐπιτρέπεται. Ἀπαγορεύεται τὸ δικαίωμα τοῦ δίδειν ἀμνηστείαν εἰς τὸν ἀνώτατον ἄρχοντα, καὶ ἐμπεριέχεται αὐτὴ ἡ ἀπαγόρευσις εἰς τὸ περὶ ἡγεμονικῶν δικαιωμάτων. Δὲν δυνάμεθα λοιπὸν νὰ εἴπωμεν, ὅτι ἀπαγορεύεται νὰ γείνῃ καὶ διὰ τῆς συμπράξεως τῶν νομοθετικῶν Σωμάτων· ἀλλὰ τὸ ζήτημα εἶναι τώρα, ἂν πρέπει νὰ δοθῇ ἀμνηστεία, καὶ ὅπως τὴν προτείνουν. Τί σᾶς λέγουν; Σᾶς λέγουν ὅτι σήμερον, ύριοι, νομοθετοῦμεν καὶ σήμερον ἔχομεν τὴν ἐξουσίαν νὰ προσδιορίσωμεν καὶ τὰς ποινὰς τῶν ἐγκληματικῶν πράξεων, τὰς ὁποίας ἔχει τὸ νομοσχέδιον αὐτό· εἴμεθα, κύριοι, νὰ νομοθετήσωμεν· ἀλλ’ ὄντως, κύριοι, νὰ νομοθετήσωμεν, νὰ ὁρίσωμεν ποινὰς, δὲν δυνάμεθα νὰ ἀναχωρήσωμεν ἀπὸ ἓν σύστημα τὸ ὁποῖον μᾶς διέπει. Ἑπομένως φρονῶ, ἐπειδὴ ἡ μεταβολὴ δὲ ὑπῆρξε, δὲν εἶχε σκοπὸν τὴν κατάργησιν τῶν νόμων, ἀλλὰ ἐκείνης τῆς βασιλείας, τὴν ὁποίαν καὶ κατέλυσε, δὲν πρέπει νὰ ἔχουν ἓν πλεονέκτημα ὅσοι κατ’ ἐκείνην τὴν ἐποχὴν ἔπραξαν τοιαύτην ἀξιόποινον πρᾶξιν. Κατ’ ἐμὲ, φρονῶ ὅτι εἶναι ἄξιος, οὐχὶ ἀπολύτως, ἀλλὰ περισσότερον ἄξιος ἐπιεικείας ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος τρέχει εἰς τὸν κίνδυνον .... (θόρυβος)· διότι δι’ αὐτῆς τῆς διαγωγῆς ἐπηύξησε τὴν ἀνώμαλον κατάστασιν τῆς πατρίδος. Δὲν ὑπάρχει λοιπὸν λόγος δικαιολογῶν αὐτὴν τὴν συγκατάβασιν, τὴν ὁποίαν, ὅπως θέλετε, ἂς τὴν ὀνομάσωμεν, ἢ ἀμνηστείαν ἢ ἐκ τῶν προτέρων χάριν· διότι ἡ χάρις δίδεται μετὰ τὴν καταδίκην, ὄχι πρότερον, καὶ αὐτὴν μόνον ὁ βασιλεὺς δύναται νὰ δώσῃ.

§259ΤΙΝΕΣ. Δὲν εἶναι χάρις.

§260ΤΑΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὅταν καταβιβάζῃ τὴν ποινὴν, τὴν ὁποίαν ἐπιβάλλει ὁ διέπων νόμος, εἶναι χάρις καὶ αὐτὴ ἀνήκει εἰς τὸν ἡγεμόνα· ἀλλ’ εἰς τὸν νόμον ἐξαιροῦν μίαν καὶ μόνην περίπτωσιν, τὰ ἐγκλήματα τοῦ ἄρθρου 288 (τὸ ἀναγινώσκει μέχρι τινὸς) παρακάτω ὑπάρχουν καὶ ἄλλα πλέον κακοήθη, ὑπάρχει ἡ φαρμακεία, καὶ ἂν ἐξαιροῦν αὐτὰ τὰ ἐγκλήματα, διὰ τί δὲν ἐξαιροῦν καὶ τὰ ἐγκλήματα τὰ ὁποῖα προσβάλλουν τὰ χρηστὰ ἤθη; τὴν παρὰ φύσιν ἀσέλγειαν καὶ ὅλα αὐτά; (θόρυβος). Ἑπομένως προτείνω τὴν καθ’ ὁλοκληρίαν ἀπάλειψιν αὐτοῦ τοῦ ἄρθρου. Ἂν νομίσῃ ἡ Βουλὴ ὅτι ὑπάρχουν λόγοι τῆς δημοσίας τάξεως νὰ φανῶμεν συγκαταβατικοὶ καὶ νὰ χορηγήσωμεν μίαν διέξοδον καὶ εἰς τὴν ἐξουσίαν καὶ εἰς τὸν τόπον αὐτὸν τοῦ νὰ ἐξέλθῃ αὐτῆς τῆς ἀνωμάλου καταστάσεως, εἰς τὴν ὁποίαν εὑρίσκεται ἕνεκα τῆς πληθύος τῶν φυγοδίκων διὰ τί νὰ μὴν ἐπεκτείνωμεν τὸν κύκλον, ὅταν βλέπετε ὅτι εἰς τὰ ἄρθρα 5 καὶ 6 ἀποφασίζεται καὶ γίνεται χρῆσις μέσων ὑπὸ σπουδαίων νομοδιδασκάλων κατακρινομένων ὡς προσβαλλόντων τὴν ἠθικήν; καὶ ὅταν σεῖς ἀφαιρέσητε ἀπὸ τὴν ἐξουσίαν τὸ δικαίωμα τῆς ἐκτιμήσεως τῆς ἀξίας τοῦ λῃστάρχου καὶ ὅταν τὸ φέρητε κατὰ τὴν κοινὴν παροιμίαν μικρὸ γουροῦνι, μεγάλο γουροῦνι ἕνα γρόσι, διατί δὲν ἔρχεσθε εἰς μίαν γενικωτέραν διάταξιν, νὰ ἐπέλθῃ μία γενικὴ ἀμνηστεία, τὴν ὁποίαν ὁ νόμος δὲν τὴν ἀπαγορεύει;

§261ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Ὁ μέγιστος νόμος εἶναι τὸ συμφέρον τοῦ κράτους. Ἄνθρωποι εἰς τὴν μεσοβασιλείαν, οἱ ὁποῖοι ἐδόθησαν εἰς ἐγκλήματα ἀπὸ τὴν μεταβολὴν, ἂν μετὰ τὴν μεταβολὴν, μετὰ τὸν ἐρχομὸν τοῦ βασιλέως δὲν ἔπεσαν εἰς ἄλλα ἐγκλήματα, νομίζω πῶς δὲν εἶναι ἀνάξιοι μίας ἐπιεικείας. Διὰ τὸν λόγον αὑτὸν καὶ διότι ἄλλοτε δὲν θ’ ἀκολουθήσῃ τοιαύτη ἀνάγκη περὶ τοιαύτης ἐπιεικείας νομίζω πῶς ἠμπορεῖ νὰ γείνῃ σήμερον αὐτό.

§262ΜΑΚΡΗΣ. Ὅλη ἡ Βουλὴ δὲν ἠμπορεῖ νὰ ᾖναι σύμφωνος νὰ μὴν ἐξαιρεθῶσιν οἱ δολοφόνοι. Ὑπεβλήθη τροπολογία κατὰ τὴν ὁποίαν δὲν ἐξαιροῦνται οἱ δολοφόνοι.

§263ΤΙΝΕΣ. Ἀπεσύρθη.

§264Κ. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Ἐγὼ προτείνω τὴν ἀπάλειψιν διὰ τὸν ἑξῆς λόγον. Πέρυσιν ἐξεδόθη νόμος περὶ τῶν ὑποδίκων καὶ εἶπεν ὅτι τοὺς ἀπαλλάττει ἀπὸ τὴν προφυλάκισιν, ἐξαιρέσει τῶν δολοφόνων καὶ τῶν λῃστῶν. Τώρα ἐρχόμεθα ἡμεῖς καὶ παραβιάζομεν ὅλας τὰς ἀρχὰς τοῦ δικαίου, διότι τροπολογοῦμεν τὸν ποινικὸν νόμον διὰ πράξεις παρελθούσας. Γενικὸς κανὼν εἶναι ὅτι οὐδεὶς νόμος δύναται νὰ ἔχῃ ὀπισθενεργὸν δύναμιν. Διαφέρει ἂν θέλωμεν νὰ δώσωμεν ἀμνηστείαν· ἀλλὰ ταύτην ἀπέκρουσε καὶ ἡ Συνέλευσις καὶ ἡ Βουλὴ καθ’ ὅλας τὰς συνόδους. Τοῦτο τὸ ὁποῖον θέλομεν νὰ εἰσάξωμεν τώρα εἶναι ἐντελῶς παράλογον, διότι τροποποιοῦμεν τὸν ποινικὸν νόμον διὰ πράξεις παρελθούσας.

§265ΤΙΝΕΣ. Αὐτοὶ εἶναι νόμοι ἐξαιρετικοί.

§266Κ. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Ὁ νόμος πρέπει νὰ ἔχῃ μέλλουσαν δύναμιν καὶ ἂν παραδεχθῶμεν αὐτὸ τὸ ἄρθρον τῇ ἀληθείᾳ θὰ καταστήσωμεν αὐτὸν τὸν νόμον ὅλως διόλου... (Θόρυβος). Παρακαλῶ λοιπὸν τοὺς προτείναντας αὐτὸ νὰ τὸ ἀποσύρουν καὶ ὅσον ὑπάρχει λόγος ἐπιεικείας ὡς πρὸς τὰς δικονομικὰς διατάξεις Προτείνω λοιπὸν τὴν ἀπάλειψιν.

§267ΡΟΝΤΗΡΗΣ. Κύριοι, βεβαιωθῆτε ὅτι δὲν πρόκειται οὔτε περὶ ἀμνηστείας, οὔτε περὶ χάριτος (θόρυβος). Ἐγὼ ὑποστηρίζω τὸ ἄρθρον, ὡς ἔχει, μὲ μίαν μικρὰν τροπολογίαν.

§268Κ. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Φρονεῖτε ὅτι δυνάμεθα νὰ μεταβάλωμεν τὸν ποινικὸν νόμον;

§269ΡΟΝΤΗΡΗΣ. Μάλιστα.

§270ΤΙΝΕΣ. Οἱ παραδεχόμενοι, κύριε πρόεδρε.....

§271Κ. ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Ὄχι· μὲ φυλάκισιν, ἡ ὁποία δὲν πρέπει νὰ ᾖναι μικροτέρα τοῦ ἑνὸς ἔτους (θόρυβος).

§272ΣΑΡΑΒΑΣ. Δύο λέξεις ὀφείλω νὰ ἀπαντήσω (θόρυβος)· δὲν πρόκειται περὶ ἀμνηστείας, ὡς λέγει ὁ ἀξιότιμος κύριος Ῥοντήρης. Τὴν ἰδέαν αὐτὴν, κύριοι, τὴν ἐπολέμησα, διότι φρονῶ καὶ πιστεύω, ὅτι εἶναι ἐναντίον τῶν πραγμάτων καὶ τῆς ἀληθείας, ἐναντίον τοῦ Συντάγματος, ὅτι ἀντίκειται εἰς ῥητὴν διάταξιν αὐτοῦ, κατὰ τὸ ὁποῖον τὰ κοινὰ ἐγκλήματα ἀδύνατον νὰ ἀμνηστευθῶσι· λέγω λοιπὸν, ὅτι δὲν πρόκειται περὶ ἀμνηστείας. Ἀλλὰ, κύριοι, θέλομεν νὰ παίξωμεν μὲ τὰς λέξεις. Δύναται ἡ νομοθετικὴ ἐξουσία νὰ μεταβάλῃ ἐπὶ τὸ ἠπιώτερον εἰς ὡρισμένον ἔγκλημα τὴν ποινὴν, τοιοῦτόν τινα νόμον φέρουν σήμερον (θόρυβος).

§273ΤΙΝΕΣ. Ἐτελείωσεν αὐτὸ τὸ ζήτημα (θόρυβος).

§274ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παρεδόμενοι τὸ ἄρθρον, ὅπως ἐτροπολογήθη ἀπὸ τὸν κύριον Ῥοντήρην.

§275ΘΩΜΑΣ ΚΑΙ ΕΤΕΡΟΙ. Ἀφοῦ κάμνωμεν νόμον δρακόντειον, νὰ γείνῃ δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως.

§276ΤΙΝΕΣ. Δὲν εἶναι 15. (Ἐγείρονται περὶ τοὺς 15).

§277ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον λέγουν ναὶ, οἱ μὴ παραδεχόμενοι λέγουν ὄχι. Ἄρχεται δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως ψηφοφορία, ὑπὸ τὴν ἐπιτήρησιν τῶν βουλευτῶν Ῥούκη καὶ Δημητρακάκη.

§278ΤΙΝΕΣ. Πῶς εἶναι τὸ ἄρθρον;

§279ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. Ἀναγινώσκει τὸ ἄρθρον μὲ τὴν προσθήκην· «Μὴ ὑπερβαίνουσα τὸ ἓν ἔτος.» Ἐξακολουθεῖ ἡ ψηφοφορία.

§280ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Λέγω εἰς τὸν πρόεδρον, ὅτι ἤρχισεν ἡ διαλογή· δὲν δύναται νὰ ψηφοφορήσῃ ἄλλος.

§281ΤΙΝΕΣ. Δὲν ἤρχισεν.

§282ΕΤΕΡΟΙ. Ἤρχισεν. (Διάλογοι θορυβώδεις).

§283ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐψήφισαν ἐν συνόλῳ 106, 48 εἶπον ναὶ, 38 εἶπον ὄχι καὶ 20 ἠρνήθησαν.

§284ΤΙΝΕΣ. Ἀπεῤῥίφθη.

§285ΕΤΕΡΟΙ. Ὄχι.

§286ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν εἶναι ἀπόλυτος ψηφοφορία, ἀπεῤῥίφθη.

§287ΤΙΝΕΣ. Δὲν ἀπεῤῥίφθη, θὰ ἐπανέλθῃ ἡ ψηφοφορία.

§288ΚΑΤΡΙΒΑΝΟΣ. Οἱ ἀρνηθέντες δὲν λογαριάζονται, κ. πρόεδρε.

§289ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ἄρθρον 56 τοῦ κανονισμοῦ λέγει· «ἡ βουλὴ δὲν δύναται νὰ συζητήσῃ καὶ ἀποφασίσῃ τι, ἄνευ τῆς παρουσίας τοὐλάχιστον τοῦ ἡμίσεως καὶ ἑνὸς τῶν μελῶν αὐτῆς, καὶ ἄνευ ἀπολύτου πλειονοψηφίας τῶν παρόντων μελῶν· ἐν περιπτώσει ἰσοψηφίας ἡ πρότασις ἀποῤῥίπτεται».

§290ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ. Διὰ νὰ γείνῃ παραδεκτὴ μία πρότασις τί πρέπει νὰ ἔχῃ; Δὲν πρέπει νὰ ἔχῃ τὸ ἥμισυ πλέον ἑνός;

§291ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀπεῤῥίφθη.

§292ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Ὄχι, δὲν ἀπεῤῥίφθη.

§293ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶσαι ἀκαταλόγιστος (θόρυβος).

§294ΡΟΝΤΗΡΗΣ. Ἡ Βουλὴ, κύριοι, λέγει τὸ ἄρθρον 56 τοῦ κανονισμοῦ, δὲν δύναται νὰ συζητήσῃ καὶ ἀποφασίσῃ τι, ἄνευ τῆς παρουσίας τοὐλάχιστον τοῦ ἡμίσεως καὶ ἑνὸς τῶν μελῶν αὐτῆς, καὶ ἄνευ ἀπολύτου πλειονοψηφίας τῶν παρόντων μελῶν. Ἐὰν ἴδωμεν δὲ πότε ἀποῤῥίπτεται ἡ πρότασις, βλέπομεν ὅτι «ἐν περιπτώσει ἰσοψηφίας, ἡ πρότασις ἀποῤῥίπτεται». Ὄχι, ἐνῷ ὑπάρχει πλειονοψηφία κατὰ 10 ψήφους, ν’ ἀποῤῥιφθῇ ἡ πρότασις· τότε ἐπαναλαμβάνεται ἡ ψηφοφορία, διότι εἶναι ἄνευ ἀποτελέσματος.

§295ΘΩΜΑΣ. Θὰ φθάσωμεν πάλιν εἰς τὸ ἴδιον.

§296ΤΙΝΕΣ. Δι’ ἀναστάσεως, κ. πρόεδρε.

§297ΘΩΜΑΣ. Ὄχι δι’ ἀναστάσεως· δὲν μεταβάλλεται τὸ εἶδος τῆς ψηφοφορίας.

§298ΣΑΡΑΒΑΣ. Πῶς δυνάμεθα νὰ μεταχειρισθῶμεν ἄλλο εἶδος ψηφοφορίας; ἡ ἐπανάληψις τῆς ψηφοφορίας θὰ γείνῃ δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως.

§299ΚΟΛΟΚΟΤΡΩΝΗΣ. Ἐγὼ νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ ἀλλάξῃ ἕνας ἀπὸ τοὺς γραμματεῖς καὶ τοὺς ψηφολέκτας.

§300ΤΙΝΕΣ. Δι’ ἀναστάσεως, κ. πρόεδρε, ἂς κάμωμεν μίαν ψηφοφορίαν, καὶ ἂν δὲν διακριθῇ......

§301ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπαναλαμβάνεται ἡ ψηφοφορία, κύριοι βουλευταί. (Γίνεται δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως ψηφοφορία ὑπὸ τὴν ἐπιτήρησιν τῶν βουλευτῶν Κοσσονάκου καὶ Ἀπέργη).

§302ΠΡΟΕΔΡΟΣ. 47 εἶπον ναὶ, 34 ὄχι, καὶ 17 ἠρνήθησαν.

§303Α. ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Δὲν θέλει ἡ Βουλὴ ν’ ἀποφασίσῃ ἐπ’ αὐτοῦ.

§304ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ἐπανέλθῃ αὔριον.

§305ΤΙΝΕΣ. Δὲν ἠμπορεῖ νὰ διακοπῇ.

§306ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχομεν τρία νομοσχέδια· πρῶτον μίαν πίστωσιν 89,610 δρ. εἰς τρίτην ἀνάγνωσιν. (Ἀναγινώσκεται, ἔχουσα ὡς

ἑξῆς)·

«ΝΟΜΟΣΧΕΔΙΟΝ

Περὶ χορηγίας ἀναπληρωτικῆς πιστώσεως δραχ. 89,610 ἐπὶ τῆς χρήσεως 1867. Ἄρθρον 1. Ἐπὶ τοῦ εἰδικοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν ὑπουργείου διὰ τὴν χρῆσιν 1867 χορηγεῖται ἀναπληρωτικὴ πίστωσις δραχ. ὀγδοήκοντα ἐννέα χιλιάδων ἑξακοσίων δέκα, ἀριθμὸς 89,610, καταλογιζομένη ὡς ἑξῆς·

§307ΠΟΛΛΟΙ. Δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις.

§308ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν παρεδέχθη.

§309ΦΙΛΗΜΩΝ. Ἐπιθυμῶ νὰ κάμω μίαν ἐρώτησιν εἰς τὸν ὑπουργὸν τῶν Ἐκκλησιαστικῶν.

§310ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. Ἑτέρα πίστωσις 134,800. (Ἀνεγνώσθη

καὶ ἐγένετο παραδεκτή, ἔχουσα ὡς ἑξῆς)·

«ΝΟΜΟΣΧΕΔΙΟΝ

Περὶ χορηγίας ἀναπληρωτικῆς πιστώσεως δραχ. 134,800 ἐπὶ τῆς χρήσεως 1867. Ἄρθρον 1. Ἐπὶ τοῦ εἰδικοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν ὑπουργείου τῆς χρήσεως 1867 χορηγεῖται ἀναπληρωτικὴ πίστωσις δραχ. ἑκατὸν τριάκοντα τεσσάρων χιλιάδων ὀκτακοσίων, 134,800, καταλογιζομένη ὑπὸ τὰ ἑξῆς κεφάλαια καὶ ἄρθρα·

Ἑτέρα πίστωσις ἐκ 315,250. (Ἀνεγνώσθη καὶ ἐγένετο

παραδεκτή, ἔχουσα ὡς ἑξῆς)·

«ΝΟΜΟΣΧΕΔΙΟΝ

Περὶ χορηγίας ἀναπληρωτικῆς πιστώσεως δραχ. 315,250 ἐπὶ τῆς χρήσεως 1867. Ἄρθρον 1. Ἐπὶ τοῦ εἰδικοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν ὑπουργείου τῆς χρήσεως 1867 χορηγεῖται ἀναπληρωματικὴ πίστωσις δραχμῶν τριακοσίων δεκαπέντε χιλιάδων διακοσίων πεντήκοντα ἀριθ. 315,250 καταλογιζομένη κατὰ τὸν συναπτόμενον πίνακα εἰς τὰ ἑξῆς γενικὰ κεφάλαια τοῦ προϋπολογισμοῦ.

Ἑτέρα πίστωσις 520,000 δραχ. (Ἀνεγνώσθη καὶ ἐγένετο

παραδεκτή, ἔχουσα ὡς ἑξῆς)·

«ΝΟΜΟΣΧΕΔΙΟΝ

Περὶ κυρώσεως ἀναπληρωτικῶν πιστώσεων ἐκ δραχ. 520,000 ἐπὶ τῆς χρήσεως 1867. Ἄρθρον μόνον. Κυροῦνται αἱ κατὰ τὸν συναπτόμενον πίνακα ἐν ἀπουσίᾳ τῆς Βουλῆς διὰ Β. Διαταγμάτων χορηγηθεῖσαι ἀναπληρωτικαὶ πιστώσεις τῆς χρήσεως 1867 ἐκ δραχ. 520,000, καταλογιζόμεναι εἰς τὰ ἑπόμενα γενικὰ κεφάλαια τοῦ προϋπολογισμοῦ.

Ἑτέρα ἔκτακτος πίστωσις 12,480. (Ἀνεγνώσθη καὶ ἐγένετο

παραδεκτὴ, ἔχουσα οὕτω)·

«ΝΟΜΟΣΧΕΔΙΟΝ

Περὶ κυρώσεως ἐκτάκτων πιστώσεων ἐκ δραχμῶν 12,480 ἐπὶ τῆς χρήσεως 1868. Ἄρθρον μόνον. Κυροῦνται αἱ κατὰ τὸν προσηρτημένον πίνακα ἐν ἀπουσίᾳ τῆς Βουλῆς διὰ Β. Διαταγμάτων χορηγηθεῖσαι ἔκτακτοι πιστώσεις τῆς χρήσεως 1867 ἐκ δραχμῶν δώδεκα χιλιάδων τετρακοσίων ὀγδοήκοντα, ἀριθ. 12,480, καταλογιζόμεναι εἰς τὰ ἑξῆς γενικὰ κεφάλαια τοῦ προϋπολογισμοῦ. Δαπάνη ἐπιτοπίου μελέτης τῶν εὐρωπαϊκῶν φορολογικῶν συ-

στημάτων ··········································δραχ. 6,000

Μισθοὶ συμβούλου διευθυντοῦ τοῦ δικαστικοῦ

τμήματος···········································δραχ. 6,480

Τὸ ὅλον············································δραχ. 12,480».

Ἑτέρα πίστωσις 2,000,000 ὑλικὸν πολέμου. (Ἀναγινώ-

σκεται, ἔχουσα οὕτω)·

«ΝΟΜΟΣΧΕΔΙΟΝ

Περὶ χορηγίας ἐκτάκτου πιστώσεως δραχ. 2,000,000, ἐπὶ τῆς χρήσεως τοῦ 1868. Ἄρθρον μόνον. Ἐπὶ τοῦ εἰδικοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν ὑπουργείου τῆς χρήσεως 1868 χορηγεῖται ἔκτακτος πίστωσις δραχμῶν δύω ἑκατομμυρίων, ἀριθ. 2,000,000, καταλογιζομένη ὑπὸ εἰδικὸν κεφάλαιον «προμήθεια ὑλικοῦ πολέμου».

§311ΖΑΪΜΗΣ. Ὀλίγας λέξεις προτίθεμαι νὰ εἴπω ἐπὶ τῆς πιστώσεως ταύτης ἁπλῶς, ἵνα δικαιολογήσω τὴν γνώμην μου, ὡς μέλος τῆς μειονοψηφίας ἐπὶ τῆς ἐπιτροπῆς τοῦ προϋπολογισμοῦ. Ἐννοεῖτε καλῶς, ὅτι δὲν πρόκειται σήμερον νὰ θέσωμεν ὑπουργικὰ ζητήματα· τοιαύτη βεβαίως δὲν εἶναι ἡ πρόθεσίς μου· ἡ σύνοδος λήγει αὔριον, ὀλίγος χρόνος ὑπολείπεται, ἄλλως τε εἶναι σχεδὸν 12 ὥρα. Θέλω ὅμως νὰ εἴπω ὀλίγας λέξεις πρὸς δικαιολόγησιν τῆς γνώμης. Ἡ μειοψηφία ἀπέῤῥιψε τὴν πίστωσιν τῶν 2,000,000 διὰ δύω λόγους· πρῶτον ἕνεκα τῆς οἰκονομικῆς καταστάσεως τοῦ τόπου, καὶ δεύτερον ἡ ἀναγκαιότης τῶν παραγγελθέντων ὅπλων δὲν εἶναι ἀποδεδειγμένη. Ἠδυνάμην νὰ φέρω καὶ ἄλλους λόγους κατὰ τῆς πιστώσεως ταύτης, λόγους ἐξαγομένους ἐκ τῶν γενικῶν ἀρχῶν τοῦ κοινοβουλευτικοῦ πολιτεύματος· ἀλλὰ παραλείπω ἐπὶ τοῦ παρόντος τοῦτο καὶ ἔρχομαι νὰ εἴπω δύω λόγους πρὸς ἀνάπτυξιν τῆς γνώμης τῆς μειονοψηφίας τῆς ἐπιτροπῆς. Ἔσχατος λόγος, ὅστις ὑπηγόρευσε εἰς τὴν μειονοψηφίαν ν’ ἀκολουθήσῃ τὴν γνώμην ταύτην ἦτον ἡ οἰκονομικὴ κατάστασις τῆς ἐπικρατείας· κατὰ τὴν γενομένην συζήτησιν ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ ὅλοι ἐπείσθητε περὶ τῆς οἰκτρᾶς καταστάσεως τῶν οἰκονομικῶν μας· ὅλοι ἀπεδέχθητε ὅτι τὸ ἔλλειμμα ἀναβαίνει εἰς 9, ἢ καὶ 7,000,000 κατὰ τὸν ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν· ἔχουσα ὑπ’ ὄψιν της ἡ μειονοψηφία τῆς ἐπιτροπῆς αὐτὴν τὴν οἰκονομικὴν κατάστασιν, ἐν ᾗ εὑρίσκεται ἡ ἐπικράτεια, δὲν ἠδύνατο παρὰ ν’ ἀπόσχῃ πιστώσεως ἥτις ἐξέρχεται τῶν ὁρίων τῆς ἐσκεμμένης πολιτικῆς τῶν παρασκευῶν, τὴν ὁποίαν τὸ ὑπουργεῖον ἠσπάσθη. Βεβαίως, κύριοι, ὅλοι ἐπιθυμοῦμεν ὁ τακτικὸς στρατὸς τῆς Ἑλλάδος νὰ προάγηται καὶ νὰ ᾖναι καλῶς ὡπλισμένος· ἀλλὰ τοῦτο δὲν δύναται νὰ γείνῃ διὰ μιᾶς, πρέπει νὰ γείνῃ βαθμηδόν. Καὶ διὰ τοῦτο ἴδατε ὅτι οὔτε ἐν τῇ ἐπιτροπῇ, οὔτε ἐν τῇ Βουλῇ ἀντετάχθη κατὰ τῆς πιστώσεως 1,200,000 δραχ. ἥτις ἦτον ἐπίσης ὡρισμένη διὰ τὸν ὁπλισμὸν τοῦ στρατοῦ. Εἴπομεν ὅτι εἰς τὴν οἰκονομικὴν κατάστασιν εἰς τὴν ὁποίαν εὑρισκόμεθα καὶ συμφώνως μὲ τὴν πολιτικὴν, τὴν ὁποίαν ἠσπάσθη τὸ ὑπουργεῖον, τοὐτέστι τῶν μὲν κατεσπευσμένων καὶ παρακεκινδυνευμένων παρασκευῶν, ὅτι τὸ 1,200,000 δραχ. διὰ τὸν ὁπλισμὸν τοῦ στρατοῦ δὲν βλάπτει, καὶ διὰ τοῦτο δὲν ἔγεινε οὐδεμία ἀντίῤῥησις κατ’ αὐτοῦ. Ἀλλὰ 2,000,000 προσθήκη εἰς τὸ 1,200,000 ἀποτελοῦν ποσὸν 3,200,000, ποσὸν τὸ ὁποῖον ἀντίκειται, ἀντιστρατεύεται πρὸς τὴν οἰκονομικὴν κατάστασιν τοῦ τόπου καὶ πρὸς τὴν πολιτικὴν τὴν ὁποίαν ὀφείλει ν’ ἀκολουθήσῃ τὸ ὑπουργεῖον, τοὐτέστι τὴν πολιτικὴν τὴν μὴ παρακινδυνευομένην. Τὰ 3,000,000 λοιπὸν καὶ αἱ 200,000 δὲν ὑποδεικνύουν, κύριοι, μίαν παρασκευὴν ἐκ τῶν ἐνόντων, τοὐλάχιστον κατὰ τὴν ἐδικήν μου πεποίθησιν. Ἐννοῶ, κύριοι, πολὺ καλὰ ὅτι, ὅταν πρόκειται νὰ ῥίψῃ τις τὸν κύβον περὶ τῶν ὅλων, πρέπει νὰ ψηφίσῃ καὶ τοιαύτας δαπάνας, ἀλλὰ καὶ τότε πρὸ παντὸς ἄλλου πρέπει νὰ σκεφθῇ, ἂν ἔχῃ τὰ ὑλικὰ μέσα νὰ προβῇ εἰς τοιαύτας προπαρασκευάς. Ἀλλ’ ἔχομεν, κύριοι, τὰ μέσα ταῦτα διὰ νὰ προβῶμεν εἰς τοιαύτας προπαρασκευάς; Εἶναι ἡ πολιτικὴ τοῦ ὑπουργείου τοιαύτη; Ἂν, κύριοι, ἦτον ἡ πολιτικὴ τοῦ ὑπουργείου τοιαύτη, δὲν εἶχον καμμίαν δυσκολίαν νὰ εἴπω καθαρῶς τὴν γνώμην μου· καὶ τὴν λέγω, κύριοι, θαῤῥαλέως ὅτι σήμερον ἡ Ἑλλὰς δὲν εἶναι εἰς κατάστασιν νὰ προβῇ εἰς τοιαύτας παρασκευάς. Ἐξοδεύοντες κύριοι, ὅταν δὲν ἔχωμεν, καταστρέφομεν ἀναμφιβόλως τὸν τόπον τοῦτον καὶ προετοιμάζομεν νὰ ῥίψωμεν τὸ σκάφος τῆς πολιτείας εἰς τὴν ἄβυσσον, ἢ κατὰ σκοπέλων, ὅπως ἔλεγε πρὸ ὀλίγου ὁ σεβαστὸς γέρων, κ. Κρεστενίτης. Τὸ δημόσιον ταμεῖον τῆς Ἑλλάδος δὲν εἶναι σήμερον εἰς κατάστασιν τοιαύτην ὥστε ἀκινδύνως ἄνευ χρεωκοπίας νὰ προβῇ εἰς τοιαύτας προπαρασκευὰς πολεμικὰς, καὶ ἀπόδειξις ἡ σύμβασις καὶ τὸ δάνειον τὸ ὁποῖον παρουσίασε τὸ ὑπουργεῖον πρὸ ὀλίγου. Ἐὰν πρόκηται, κύριοι, διὰ τοιούτων μέσων νὰ προβῶμεν εἰς τοιαύτας προπαρασκευὰς, βεβαίως δὲν εἶναι ἡ σύνεσις ἥτις μᾶς ὠθεῖ εἰς τὰ τοιαῦτα· ἐν ὀλίγοις λοιπὸν διὰ τὸν πρῶτον τοῦτον λόγον ἡ μειοψηφία τῆς ἐπιτροπῆς ἀπέκρουσε τὴν πρότασιν ταύτην. Δεύτερος λόγος, κύριοι, εἶναι ἡ μὴ ἀποδεδειγμένη χρησιμότης τῶν ὅπλων. Κατὰ τὰ ἔγγραφα καὶ τὰς πληροφορίας, αἱ ὁποῖαι ἐδόθησαν εἰς τὴν ἐπιτροπήν σας, παρηγγέλθη ἓν ὅπλον τὸ ὁποῖον δὲν εἶναι οὔτε τοῦ συστήματος τοῦ Chassepeau οὔτε τοῦ Rémigton. Εἶναι ἓν σύστημα, τὸ ὁποῖον θὰ μοὶ ἐπιτρέψῃ ὁ ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, καὶ τῶν Οἰκονομικῶν νὰ τὸ ὀνομάσω Μηλιοβάδιον· διότι εἶναι μικτὸν ἐκ τοῦ Chassepeau, καὶ Rémigton. Ἔχω ἄπειρον ὑπόληψιν εἰς τὰς πρακτικὰς γνώσεις τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν καὶ μεγάλην ὑπόληψιν εἰς τὸν κ. Ῥόδιον, διότι εἶναι ἐκ τῶν πλέον διακεκριμένων ἀξιωματικῶν τοῦ στρατοῦ. Ἀλλ’ ὅταν πρόκηται περὶ τοιούτων ὅπλων, θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ μὴ ἔχω πεποίθησιν εἰς αὐτὰ, πρὶν ἐγκριθοῦν ὑπὸ τῆς πείρας καὶ τῆς ἐπιστήμης ἄλλων ἐθνῶν. Ἐνώπιον τῆς ἐπιτροπῆς παρουσιάσθησαν τρία τοιαῦτα ὅπλα. Τὸ κατ’ ἐμὲ ἀπέσχον, οὔτε νὰ τὰ ψηλαφήσω, καθόσον εἶμαι λίαν ἀδαὴς περὶ τὴν τέχνην ταύτην, ἀλλὰ καὶ τὰ ἔντιμα μέλη τῆς ἐπιτροπῆς, οἱ κύριοι Κωρωναῖοι καὶ Πετιμεζᾶς, οἱ ὁποῖοι βεβαίως ἔχουν πολλὴν πεῖραν περὶ τὰ τοιαῦτα, καὶ αὐτοὶ δὲν τὰ ἐξέτασαν πολλοί. Τὰ ἐξέτασαν ὅμως οἱ βουλευταὶ οἱ δικηγόροι οἱ ἐν τῇ ἐπιτροπῇ, οἱ ὁποῖοι καὶ τὰ ἐπεδοκίμασαν, καὶ τότε ἐνθυμήθην ὅτι πραγματοποιεῖται ὅ,τι ἓν λατινικὸν λόγιον ἀναφέρει arma segant togae, τὰ ὅπλα ὑποχωροῦσιν εἰς τὴν τήβενον τὴν δικαστικήν. Ἐγὼ ὅμως ἀπέσχον πάσης ἐξετάσεως, ἀλλὰ καὶ ἐγὼ καθὼς καὶ ὁ κ. Σωτηρόπουλος καὶ Σέρβος, οἱ ὁποῖοι ἀποτελοῦμεν τὴν μειοψηφίαν τὴν μὴ στρατιωτικὴν τῆς ἐπιτροπῆς, ἐστηρίχθημεν εἰς τὸν λόγον τοῦτον, ὅτι δοκιμὰς τοιαύτας, αἱ ὁποῖαι δὲν ἐθεωρήθησαν ὡς βέβαιαι παρὰ τῆς ἐπιστήμης καὶ τῆς πείρας τῶν ἄλλων ἐθνῶν, δὲν πρέπει νὰ γίνωνται εἰς ἓν ἔθνος πτωχὸν τὸ ὁποῖον δὲν ἔχει τὰ μέσα νὰ κάμῃ τοιαύτας προμηθείας. Δὲν θέλω νὰ ἐπεμβῶ εἰς λόγους, οἱ ὁποῖοι καὶ ἄλλοτε ἠμποροῦσαν νὰ μᾶς κάμουν νὰ ἀποκρούσωμεν τὴν πίστωσιν αὐτήν. Δὲν ἐπιμένω εἰς τοὺς λόγους τούτους, καθόσον ἡ Βουλὴ ἐφάνη ὅτι διὰ τὸ ἔτος 1868, ἕνεκα τοῦ ἐκρύθμου τοῦ ἔτους τούτου, δὲν ἠθέλησε νὰ ἐξετάσῃ πολὺ τοὺς τύπους τοὺς συνταγματικούς· ἠθέλησα μόνον νὰ δικαιολογήσω τὴν γνώμην μου. Ὑποθέτω ὅτι ἡ γνώμη μου αὐτὴ δὲν θέλει ἐγκριθῆ ὑπὸ τῆς πλειοψηφίας, ἀλλὰ, κύριοι, εἶναι ἀδιάφορον. Ἐγὼ θέλω σεβασθῆ τὴν γνώμην τῆς πλειοψηφίας, καθότι φίλος τῆς νομίμου λειτουργίας τῶν συνταγματικῶν θεσμῶν, ὀφείλω νὰ σεβασθῶ τὴν γνώμην τῆς πλειοψηφίας. Ἀλλὰ καί τοι ὑποκύπτων εἰς τὴν ἀπόφασιν τῆς πλειοψηφίας, ὀφείλω νὰ διατηρήσω ἀκεραίαν τὴν γνώμην μου ὡς πρὸς τὴν πίστωσιν ταύτην. Τὰ ὀλίγα ταῦτα εἶχα νὰ εἴπω περὶ τῆς πιστώσεως.

§312Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Κύριοι βουλευταί. Εἰς δύο διακεκριμμένα μέρη διαιρῶ τὴν ὑπὸ συζήτησιν πίστωσιν· πρῶτον εἰς τὴν ἀνάγκην τῆς ἀναγνωρίσεως τοῦ ὁπλισμοῦ τοῦ στρατοῦ, καὶ δεύτερον εἰς τὸ χρήσιμον τῶν ὅπλων, τὰ ὁποῖα μέλλομεν νὰ προμηθευθῶμεν διὰ τῆς πιστώσεως αὐτῆς. Καθόσον ἀφορᾷ τὸ πρῶτον, γνωρίζετε εἰς προηγουμένην συζήτησιν τὴν γνώμην μου· ἡ γνώμη μου εἶναι ὑπὲρ τῆς πιστώσεως· καθόσον ἀφορᾷ τὸ δεύτερον, θέλω ἐξηγήσει εἰς ὑμᾶς, πῶς ἐννοῶ τὴν χρησιμότητα τοῦ ὁπλισμοῦ τοῦ στρατοῦ. Κύριοι, ἐνθυμεῖσθε ἐκ τῶν προηγουμένων συζητήσεων, ὅτι λόγος πολὺς ἐγένετο περὶ τῆς πιστώσεως τῶν δύο ἑκατομμυρίων. Ἤθελα βεβαίως ἀπασχολήσει τὰς στιγμὰς, ἐὰν ἐπανελάμβανα ὅσα καὶ τότε εἶπον. Ἡ ἀνάγκη περὶ τοῦ ὁπλισμοῦ τοῦ στρατοῦ ἐπιβάλλεται εἰς ἡμᾶς σήμερον διὰ τὸν λόγον ὅτι ὅλα τὰ ἔθνη ἤλλαξαν τὸν ὁπλισμὸν τοῦ στρατοῦ αὑτῶν· ἡ Τουρκία δὲ αὐτὴ, γνωρίζετε, ἐξώπλισε τὸν στρατόν της μὲ αὐτὰ τὰ ὅπλα. Ἤθελεν εἶναι μάταιον καὶ περιττὸν νὰ συγκρίνω τὸν νέον ὁπλισμὸν μὲ τὸν παλαιὸν, διότι ἡ διαφορὰ εἶναι περισσοτέρα παρ’ ὅ,τι δύναται κανεὶς νὰ στοχασθῇ. Ἑπομένως, ἐὰν θέλετε νὰ διατηρήσετε ἕνα στρατὸν εἴτε ὀλίγον εἴτε πολὺ, εἴτε καλῶς εἴτε κακῶς διωργανισμένον, ἄοπλον, θέλετε κάμει, κατ’ ἐμὲ, τὸ μεγαλείτερον σφάλμα, διότι θέλετε δαπανᾷ ἔχοντες ἀνθρώπους καὶ οὐχὶ στρατιώτας τοῦ κράτους. Δὲν πιστεύω κανεὶς νὰ τολμήσῃ νὰ εἴπῃ ὅτι ὁ στρατὸς τῆς Ἑλλάδος πρέπει νὰ εἶναι ἄοπλος· οἱ δὲ λόγοι τοὺς ὁποίους σᾶς εἶπον ὅτι ἐπειδὴ αἱ περιστάσεις, εἰς τὰς ὁποίας εὑρισκόμεθα, δὲν εἶναι βεβαίως τῶν τακτικῶν παρασκευῶν, διὰ τοῦτο δὲν ἔπρεπε νὰ προβῆτε εἰς τὸν ἀνακαινισμὸν τῶν ὅπλων τοῦ στρατοῦ, εἶναι λόγοι, τοὺς ὁποίους δὲν πρέπει νὰ λάβητε ὑπ’ ὄψιν, διότι ναὶ μὲν δὲν εὑρισκόμεθα εἰς τὰς περιστάσεις τῶν ἐκτάκτων παρασκευῶν, οὔτε τὴν ἠσπάσθημεν, διότι, ἐὰν ὑπάρχουν σήμερον καί τινα κακὰ, τὰ κακὰ αὐτὰ χρεωστοῦνται εἰς τὰς ἐκτάκτους ἐκείνας παρασκευάς βλέπετε ὅμως, κύριοι, ἠθέλαμεν συμβουλεύσει τὴν πατρίδα ἡμῶν νὰ μὴ προβῇ εἰς τακτικὰς παρασκευὰς, διότι αὐτὸ ἐπιβάλλεται ἐκ τοῦ ὁπλισμοῦ ὅλου τοῦ κόσμου. Κύριοι, πρέπει νὰ εἴπωμεν ὅλην τὴν ἀλήθειαν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς. Πέριξ ἡμῶν ἡ γαλήνη βασιλεύει, οὔτε πόλεμος ὑπάρχει οὔτε ἡμεῖς εὑρισκόμεθα εἰς πόλεμον μὲ κανένα. Ἀλλὰ τοῦτο νομίζετε ὅτι εἶναι ἰσχυρὸς λόγος νὰ μὴ ἔχωμεν τοὐλάχιστον τὸν ὀλίγον στρατόν μας ὡπλισμένον; Ἡ κοινὴ φρόνησις ἀπαιτεῖ οὔτε τὸν στρατὸν, τὸν ὁποῖον ἓν ἔθνος ἔχει, ἢ πρέπει νὰ τὸν ἔχῃ ὡπλισμένον ἢ ὄχι. Νομίζω λοιπὸν ὅτι ἤθελον ἀπασχολήσει ἡμᾶς ὅλως διόλου περιττῶς, ἐὰν ἐπὶ τοῦ ἀντικειμένου τούτου ἤθελον διατρίψει. Καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὸ δεύτερον μέρος, ἐὰν ἡ δαπάνη αὕτη θὰ ᾖναι χρήσιμος, ὀφείλω ἐπίσης εἰς τὴν Βουλὴν νὰ εἴπω καθαρὰ τὴν γνώμην μου καὶ εἰλικρινῶς τὴν ἀλήθειαν. Τετράκις, κύριοι, εὑρέθημεν ἠναγκασμένοι νὰ κάμωμεν προμήθειαν ὑλικοῦ τοῦ πολέμου, δὶς ἐπετύχαμεν καὶ δὶς ἀπετύχαμεν· δὶς ἐπετύχαμεν, διότι ἀντὶ νὰ ἐμπιστευθῶμεν εἰς τὰς ἰδικάς μας γνώσεις καὶ πεῖραν ἐνεπιστεύθημεν εἰς τὰς γνώσεις καὶ τὴν πεῖραν ἑνὸς μεγάλου ἔθνους· εἰσήλθομεν εἰς τὰς γαλλικὰς ἀποθήκας, ἡ Γαλλία εὐηρεστήθη νὰ μᾶς ἀνοίξῃ τὰς θύρας τῶν ὁπλοστασίων της καὶ ἠγοράσαμεν 30,000 ὅπλα καὶ πολύτιμον ὑλικὸν τοῦ πυροβολικοῦ· καὶ τὰ ὅπλα ἐκεῖνα σήμερον ἐκ τῶν νέων ἐφευρέσεων δὲν εἶναι κατάλληλα, ἀλλὰ τότε τὸ σύστημα ἐκεῖνο ἦτο ἐξηπλωμένον καθ’ ὅλην τὴν Εὐρώπην, τὰ ὅπλα ἐκεῖνα τότε ἦσαν χρησιμώτατα· ἐπίσης, κύριοι, τὸ ὑλικὸν τοῦ πυροβολικοῦ, τὸ ὁποῖον μᾶς ἔδοσαν ἀπὸ τὰς ἀποθήκας τῆς Γαλλίας, ἀπὸ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην, ἂν καὶ ὑπέστη μεγίστην χρῆσιν χωρὶς σχεδὸν ἐπισκευὴν, μ’ ὅλον τοῦτο τὸ ὑλικὸν ἐκεῖνο εἶναι εἰς κατάστασιν νὰ χρησιμεύσῃ. Κατὰ τὸ 1854 ὅμως ἠθελήσαμεν νὰ ἐμπιστευθῶμεν εἰς τὰς ἰδικάς μας γνώσεις, καὶ ἡ ἀποτυχία ὑπῆρξεν οἰκτρά· τὰ ὅπλα ἐκεῖνα οὔτε διὰ τὴν χρῆσιν τῶν κοινῶν ἀνθρώπων, πολὺ περισσότερον ἑνὸς στρατοῦ, εἶναι κατάλληλα. Τὰ πράγματα ταῦτα ἔχων ὑπ’ ὄψιν, διότι καθ’ ὅλας ἐκείνας τὰς περιστάσεις ἤμην μάρτυς τῶν πραγμάτων, ἐντὸς τῆς ἐπιτροπῆς ἐπέστησα τὴν προσοχήν μου εἰς τὸν τρόπον μὲ τὸν ὁποῖον ζητοῦμεν νὰ προμηθευθῶμεν τὰ ὅπλα αὐτά. Ἀληθῶς, κύριοι, τὸ ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν ἀπέστειλεν εἰς τὴν Εὐρώπην δύο πολὺ ἐντίμους καὶ ἱκανοὺς ἀξιωματικοὺς, οἱ ὁποῖοι ἔπρεπε νὰ ἐξετάσωσι τὰ ὑπάρχοντα συστήματα, τὰ ὁποῖα εἶχον, καὶ νὰ ἐκλέξωσι μεταξὺ αὐτῶν ἓν σύστημα ὅπως τὸ ἀκολουθήσωμεν καὶ ἡμεῖς. Ἀλλὰ μὲ ὅλην τὴν παιδείαν καὶ ἱκανότητα τῶν ἀξιωματικῶν τούτων, πρέπει νὰ ὁμολογήσωμεν, ὅτι τὸ μέσον πρὸς ἐφεύρεσιν ἑνὸς συστήματος, τὸ ὁποῖον νὰ ᾖναι τὸ καταλληλότερον ἢ τὸ καλλίτερον, ἦτο δύσκολον νὰ τὸ ἠξεύρωμεν· διότι πρῶτον ἔπρεπε θεωρητικῶς νὰ ἤμεθα πεπεισμένοι περὶ τοῦ συστήματος, τὸ ὁποῖον νὰ ἐξετάσωμεν πρακτικῶς διὰ νὰ φανῇ ἡ ἐπιτυχία τοῦ συστήματος τούτου, ἡ δὲ ἐξακρίβωσις τοῦ συστήματος, ἡ ἐξέτασις τοῦ συστήματος τούτου ἔπρεπε νὰ ᾖναι κατὰ τοὺς κανόνας τῆς τέχνης. Ἀλλ’ οὔτε τὸ ἓν οὔτε τὸ ἄλλο ἠδυνάμεθα ἡμεῖς νὰ πράξωμεν· πρῶτον ἡ θεωρία ὅσον καὶ ἂν ᾖναι ἀσφαλὴς, ἐὰν δὲν ὑποβληθῇ εἰς τὴν πεῖραν καὶ μακρὰν πεῖραν, ἀκολούθως εἰς αὐστηρὰν ἐξέτασιν, δὲν δύναται νὰ παραδεχθῇ διὰ τὸν ὁπλισμὸν ἑνὸς στρατοῦ. Κύριοι, καθὼς γνωρίζετε, ἡ Κυβέρνησις εἶχε προμηθευθῆ δύο χιλιάδας ὅπλα Σασσεπώ. Τὰ ὅπλα ταῦτα κατὰ τὴν κρίσιν τῶν περισσοτέρων πεπειραμένων ἀνδρῶν τῆς Εὐρώπης φαίνεται, ὅτι ἔχασαν τὴν ἀξίαν, τὴν ὁποίαν εἶχον πρὸ πολλοῦ· διότι ἡ τέχνη προοδεύει, δὲν φείδεται κανενὸς, τὸ ὁποῖον εἶναι ἔμπροσθέν της. Τὰ ὅπλα λοιπὸν τοῦ Ῥεμιγκτὼν, τὰ ὁποῖα ἐθεωρήθησαν καὶ ἁπλούστερα καὶ στερεωτέρας καταστάσεως ἕνεκα τοῦ μηχανισμοῦ των, μ’ ὅλον ὅτι τὰ ὅπλα ταῦτα ἐθεωρήθησαν τοιαῦτα, ἔπρεπε νὰ ἐξετασθοῦν ἀπὸ τὸ ἔθνος, τὸ ὁποῖον ἔμελλε νὰ παραδεχθῇ αὐτά. Καὶ εἶναι μὲν ἀληθές, ὅτι τὸ ἔθνος τῆς Δανιμαρκίας ἐπρομηθεύθη ἀπὸ αὐτὰ τὰ ὅπλα, ἀλλὰ τὰ παρεδέχθη, ἀφοῦ τὰ ὑπέβαλεν εἰς μακρὰν συγχρόνως καὶ αὐστηρὰν ἐξέτασιν. Κατάκρισις φοβερὰ ἔγεινε κατὰ τῶν ὅπλων τοῦ Σασσεπὼ καὶ εἰς τὴν Γαλλίαν, καὶ ὅμως μέχρι τῆς στιγμῆς ταύτης δὲν εἶναι ἀποφασισμένον ποῖον σύστημα θέλει παρακολουθήσει ἡ Γαλλία. Εἰς τὴν Ἀγγλίαν γίνονται μεγάλαι ἔρευναι, προσπάθειαι καὶ ἐξετάσεις καὶ δοκιμαὶ, καὶ μ’ ὅλον τοῦτο ἡ Ἀγγλία δὲν παραδέχθη ἓν σύστημα ὡρισμένον διὰ τὸν ἐξοπλισμὸν τοῦ στρατοῦ αὐτῆς. Τούτων οὕτως ἐχόντων, οἱ ἀξιωματικοὶ, οἱ ὁποῖοι ἐπέμφθησαν εἰς τὴν Εὐρώπην διὰ νὰ ἐξετάσωσιν αὐτὰ τὰ πράγματα, ἔκριναν ὡς καταλληλότερον τὸ σύστημα τοῦ Σασσεπὼ, ἀλλ’ ὄχι ὅπως αὐτὸ ὑπῆρχεν ἀπὸ τὸν ἐφευρετὴν αὐτοῦ, ἀλλ’ ἐνώμισαν, ὅτι πρέπει νὰ μεταβάλωσι τὸν μηχανισμὸν καὶ τοῦ ὁποίου γίνεται ἡ ὄπισθεν γέμισις καὶ τὰς διαστάσεις τῆς κάνης. Εἶναι πιθανὸν ἡ γνώμη τῶν ἀξιωματικῶν τούτων μὲ τὴν γνώμην τοῦ ὑπουργοῦ νὰ ᾖναι ἐπιτυχὴς, ἀλλ’ εἶναι πολὺ πιθανὸν καὶ νὰ μὴν ᾖναι. Διὰ τοῦτο, κύριοι, θέλετε ἰδεῖ εἰς τὴν ἔκθεσιν τῆς ἐπιτροπῆς, ὅτι κάτωθεν αὐτῆς ἔχω ἰδίαν γνώμην καὶ παραδέχομαι τὴν πίστωσιν διὰ τὴν ἐξόπλισιν τοῦ στρατοῦ, διότι θεωρῶ τὴν ἀνάγκην αὐτὴν ἐπιβαλλομένην, καὶ ἀποκρούω τὴν γνώμην, τὴν ὁποίαν ὁ ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν μετὰ τῶν ἐν Εὐρώπῃ ἀξιωματικῶν ἠθέλησε νὰ παραδεχθῇ.

§313ΤΑΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Μὲ συγχωρεῖτε· αὐτὴ ἡ μεταβολὴ ἔγεινε κατὰ γνωμοδότησιν τοῦ ἀξιωματικοῦ; καὶ δεύτερον ἐγένετο δοκιμὴ καὶ ποῖα τὰ ἀποτελέσματα;

§314Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Κύριοι, θὰ σᾶς εἴπω· δὲν νομίζω ἀναγκαῖον νὰ ἀπασχολήσω ἐγὼ τὴν Βουλὴν ἐπὶ τοῦ συστήματος αὐτῶν τῶν ὅπλων. Μήτε τὸ σύστημα αὐτὸ καὶ ἂν δὲν τὸ παραδεχθῶμεν δὲν μᾶς ἀπειλεῖ κανένας κίνδυνος, καὶ ἰδοὺ διατί. Τὸ ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν καὶ τὸ συμβούλιον τὸ ὁποῖον ἔκαμε διὰ τὴν προμήθειαν τῶν ὅπλων ἀπεφάσισε νὰ μὴ δώσῃ τὴν παραγγελίαν παρ’ ὅταν αὐτὸ τὸ ὑπουργεῖον ἐξαποστείλῃ τὰ δείγματα ἐπὶ τῶν ὁποίων πρόκειται νὰ ἐργασθῇ τὸ ὁπλοστάσιον. Βλέπετε λοιπὸν, ὅτι τὸ σύστημα αὐτὸ, τὸ ὁποῖον ἐπρόκειτο νὰ παραδεχθῇ, δὲν εἶναι παρὰ ὑπὸ τὴν σκέψιν τοῦ ὑπουργείου καὶ τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ στρατοῦ, τουτέστι δὲν δύναται νὰ παραβλάψῃ τὸν ὁπλισμὸν τοῦ στρατοῦ, διότι, καθὼς σᾶς προεῖπον, οἱ ἐργοστασιάρχαι δὲν δύνανται νὰ ἀρχίσωσι τὴν κατασκευὴν πρὶν τὸ σύστημα εἶναι παραδεκτόν· ἡ Κυβέρνησις λοιπὸν εἶναι κυρία, κακὸς φόβος ἐξ αὐτοῦ τοῦ πράγματος δὲν ὑπάρχει.

§315ΚΟΡΩΝΑΙΟΣ. Ἕως πότε εἶναι κυρία; πρέπει νὰ ὑπάρχῃ μία προθεσμία.

§316Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἐνθυμεῖσθε τὸ συμβόλαιον· λέγει, ὅτι οἱ ἐργοστασιάρχαι πρέπει νὰ ἀρχίσουν κατὰ τὴν ἀποστολὴν τῶν πρωτοτύπων.

§317ΚΟΡΩΝΑΙΟΣ. Ἔχουν ὡρισμένον χρόνον;

§318Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἀφοῦ ἀρχίσουν.

§319ΚΟΡΩΝΑΙΟΣ. Ὄχι ἀφοῦ ἀρχίσουν, ἀλλ’ ἀπὸ τῆς ὑπογραφῆς τοῦ συμβολαίου.

§320Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ὄχι.

§321ΚΟΡΩΝΑΙΟΣ. Νομίζω.

§322Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Κύριοι, σᾶς ἐξήγησα τὸν λόγον, ὅτι μὲ αὐτὸ τὸ σύστημα δὲν ἔχομεν κίνδυνον, ἀφοῦ ὅμως ἔχουν οὕτω τὰ πράγματα, συμβουλεύω τὴν Βουλὴν νὰ παραχωρήσῃ τὴν πίστωσιν, διότι θεωρῶ πάντοτε, καθὼς σᾶς εἶπα, ἐπιβαλλομένην τὴν ἀνάγκην τῆς ἐξοπλίσεως τοῦ στρατοῦ μας διὰ τῶν νέων ὅπλων· ἀλλ’ ἐνῷ συμβουλεύω ἡμᾶς νὰ παραδεχθῆτε τὴν πίστωσιν, ἂς μοὶ ἐπιτρέψῃ ἡ Κυβέρνησις νὰ τὴν παρακαλέσω ὅπως, καθὼς εἰς τὴν ἐκλογὴν τοῦ συστήματος εἶναι κυρία νὰ ἀποφασίσῃ αὐτὸ τὸ εἶδος τῶν ὅπλων, τὰ ὁποῖα θὰ μεταχειρισθῇ, παρακαλῶ τὴν κυβέρνησιν νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν, ὅτι 2,000,000 δραχμὰς ἠθέλαμεν ἐξοδεύσει· ἀλλὰ δὲν εἴμεθα πλούσιοι, καὶ ἑπομένως ἔχομεν ἀνάγκην ὅπως τὰ χρήματα ὅσα δώσωμεν ἀποκαθίστανται χρήσιμα διὰ τὸν τόπον. Τὸ κατ’ ἐμὲ δὲν ἀμφιβάλλω, ὅτι ἡ Κυβέρνησις σκέπτεται, καθὼς πᾶς ἄνθρωπος, ὅστις ἀγαπᾷ τὴν πατρίδα του. Εἰς τὸν πατριωτισμὸν λοιπὸν τῆς Κυβερνήσεως οὐδεμίαν ἔχω ἀμφιβολίαν, ἀλλὰ δὲν διστάζω νὰ ἐπαναλάβω τὴν παράκλησίν μου εἰς τὴν Κυβέρνησιν, καὶ νὰ εἴπω μὲ ὅλον τὸ θάῤῥος, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἀναλαμβάνουσα τὴν πίστωσιν, ἀναλαμβάνει καὶ τὴν μεγίστην εὐθύνην ἀπέναντι τοῦ ἔθνους διὰ τὴν ἐπιτυχίαν τοῦ ἐξοπλισμοῦ τοῦ στρατοῦ. Δὲν ἀμφιβάλλω, κύριοι, ἐκ τῶν πληροφοριῶν ὅσας δύναμαι νὰ ἔχω καὶ τῶν γεγονότων, ὅτι ἐντὸς ὀλίγου νέον σύστημα ὁπλισμοῦ θέλει ἀναφανῆ καὶ εἰς τὴν Γαλλίαν καὶ τὴν Ἀγγλίαν· τὸ πολὺ νομίζω, ὅτι δὲν θέλουν παρέλθει οὔτε 40 ἡμέραι. Ἐὰν ἓν ἐκ τῶν μεγάλων τούτων ἐθνῶν παραδεχθῇ ἓν σύστημα, δὲν διστάζω παντάπασι νὰ συμβουλεύσω τὴν Κυβέρνησιν νὰ ἐμπιστευθῇ εἰς τὴν πεῖραν καὶ τὰ φῶτα τῶν μεγάλων τούτων ἐθνῶν καὶ νὰ τὰ παρακολουθήσῃ. Εἶναι ἀληθὲς, ὅτι τὰ μεγάλα ἔθνη σπανίως συμφωνοῦν εἰς ἕνα σύστημα ὅπλων· καὶ εἰς τοῦτο ὑπάρχει ὄχι μόνον λόγος ἰδιοτροπίας, ἀλλὰ σπουδαῖος στρατιωτικὸς λόγος. Τὰ ὅπλα, κύριοι, τῶν μεγάλων ἐθνῶν, ὅσον εἶναι δυνατὸν, μετασκευάζονται, καὶ ἠξεύρετε διατί; διότι μετὰ μίαν μεγάλην μάχην καταστρέφονται οἱ στρατοὶ, ὁ δὲ ἐχθρὸς ἐπωφελεῖται λαμβάνων τὰ ὅπλα τοῦ ἐχθροῦ, καὶ ἂν ἔχῃ τὰς αὐτὰς διαστάσεις, τὴν αὐτὴν χρῆσιν, ἐξοπλίζει ὅσον τὸ δυνατὸν περισσοτέρους ἀνθρώπους, καὶ μὲ τὰ ἴδια ὅπλα κτυπᾷ τὸ ἔθνος ἐκεῖνο· δι’ αὐτὸ θέλομεν παρατηρήσει, ὅτι ὅλα τὰ ὅπλα σχεδὸν καὶ τοῦ πυροβολικοῦ καὶ τοῦ πεζικοῦ εἶναι διάφορα κατὰ τὰ διάφορα ἔθνη. Ἀλλ’ ἐὰν οὗτος ὁ λόγος ᾖναι ἱκανὸς νὰ πείσῃ ἓν μέγα ἔθνος νὰ μεταβάλῃ κατά τι τὰ ὅπλα του, διὰ τὰ μικρὰ δὲν εἶναι λόγος ἰσχυρός. Τὰ μικρὰ ἔθνη οὔτε τὸν πλοῦτον, οὔτε τὴν πεῖραν, οὔτε τὰ μέσα ἔχουν νὰ δοκιμάσουν ἓν ὅπλον, καθὼς τὰ μεγάλα ἔθνη. Καὶ διὰ τοῦτο δὲν διστάζω νὰ παρακαλέσω τὴν Βουλὴν νὰ δώσῃ τὴν πίστωσιν καὶ νὰ πεισθῇ, ὅτι ἐὰν ἡ Γαλλία, ἡ ὁποία θέλει δώσει εἰς τὸν Γαλλικὸν στρατὸν καὶ εἰς τὰς ἀποθήκας της τρία, τέσσαρα, ἢ πέντε ἑκατομμύρια ὅπλα, ἐὰν κάμῃ ἓν σφάλμα, αὐτὸ συγχωρεῖται· ἐὰν ὅμως αὐτὸ τὸ ἔθνος πρόκηται νὰ ἐξοπλίσῃ ἕνα στρατὸν 600,000 ἀνδρῶν, ἐὰν ἔχῃ εἰς τὰς ἀποθήκας πέντε, ἢ ἓξ ἑκατομμύρια ὅπλα, πρέπει νὰ ζητήσῃ αὐτά. Ἰδοὺ ὁ λόγος διὰ τὸν ὁποῖον συμβουλεύω τὴν πατρίδα μου, τὴν Βουλὴν, τὴν Κυβέρνησιν νὰ ῥιφθῇ ὄπισθεν ἑνὸς συστήματος ἑνὸς μεγάλου ἔθνους, διότι εἶμαι βέβαιος, ὅτι ἡ ἐπιτυχία εἶναι βεβαία.

§323ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι εἰς καιρὸν ὁ ὑπουργὸς νὰ ἀκολουθήσῃ ἄλλο σύστημα; Εἶπον καὶ ἐπαναλέγω, ὅτι ὁ ἐργοστασιάρχης, ὅστις ἀνέλαβε τὴν κατασκευὴν τῶν ὅπλων δὲν δύναται νὰ ἀρχίσῃ αὐτὴν, ἐὰν δὲν σταλοῦν εἰς αὐτὸν τὰ πρωτότυπα, ἀντ’ ἐμοῦ δύνασθε νὰ ἐρωτήσετε τὸν κύριον ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν.

§324ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΣΤΡΑΤΙΩΤΙΚΩΝ. Ἔχει οὕτω πως.

§325ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Δύναται ὁ ὑπουργὸς νὰ ἀναιρέσῃ τὴν συμφωνίαν;

§326Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Δὲν δύναται, οὔτε εἶναι ἀνάγκη νὰ τὰ παραγγείλῃ εἰς ἄλλον ἐργοστασιάρχην.

§327ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Τὰ παρήγγειλε.

§328Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ὄχι, ὄχι, δὲν τὰ παρήγγειλε.

§329ΚΟΡΩΝΑΙΟΣ. Ὑποθέσατε ὅτι διὰ μίαν στιγμὴν ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις ἀμφιβολίαν ἔχουσα περὶ τοῦ συστήματος αὐτοῦ καὶ βλέπουσα, ὅτι ἓν ἄλλο ἠμπορεῖ νὰ ἀναφανῇ, βραδύνει ἐπὶ ἓξ μῆνας, ἐπὶ ἓν καὶ δύο ἔτη, ὁ ἐργοστασιάρχης εἶναι ἠναγκασμένος νὰ περιμένῃ αὐτὸν τὸν χρόνον;

§330Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Θὰ σᾶς ἀπαντήσω. Βεβαίως δὲν θέλω παραδεχθῇ τὴν ἰδέαν, τὴν ὁποίαν ἔχετε δύω ἢ τρία ἔτη, διότι ἐγὼ ἠμπορῶ νὰ εἴπω ἐπ’ ἄπειρον. Εἶπον καὶ ἐπαναλέγω, ὅτι ἐγὼ ἔχω τὴν πεποίθησιν, ὅτι δύναται ἡ Εὐρώπη νὰ μείνῃ ἄοπλος ἐπὶ πολὺν καιρὸν, ἤθελεν εἶναι παράλογον νὰ ὑποθέσω, ὅτι ἡ Εὐρώπη ἤθελε μένει ἄοπλος αἰωνίως, λέγω ὅμως, ὅτι ὁ ἐργοστασιάρχης ἓν καὶ μόνον συμφέρον εἶχε νὰ ἀναλάβῃ μίαν ἐργολαβίαν 15,000 ὅπλων, καὶ διὰ τοῦτο βλέπετε εὐκόλως παρεδέχθη τὸν ἄνω ὅρον. Ἡμεῖς εἴχομεν ἀνάγκην ἑνὸς ἐργοστασίου νὰ κάμωμεν ὅπλα, καὶ ἐὰν εἴχομεν, δὲν ἐπαθαίναμεν τίποτε ἐξ αὐτοῦ· τὸ νὰ κατασκευάσωμεν ὅπλα, ὅπως ἡμεῖς τὰ θέλομεν, εἴμεθα κύριοι· ἐπομένως δὲν βλέπω ποῖος εἶναι ὁ κίνδυνος εἰς τὴν παροῦσαν περίστασιν· τὸ συμβόλαιον δὲν θέτει ἄλλην ὑποχρέωσιν παρὰ ὑποχρεοῖ τὴν Ἑλληνικὴν Κυβέρνησιν νὰ κατασκευάσῃ ὅπλα εἰς τὸ ἐργοστάσιον ἐκεῖνο, ὁ δὲ ἐργοστασιάρχης ἔχει τὴν ὠφέλειαν, ὅταν θὰ παραδοθοῦν τὰ πρωτότυπα τοῦ ὁπλισμοῦ τοῦ Ἑλληνικοῦ στρατοῦ.

§331ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Ἐὰν ἤθελε παραδεχθῆ ἡ Γαλλία ἓν ἄλλο σύστημα καὶ ἡ Κυβέρνησις ἡ Ἑλληνικὴ προτιμῶσα αὐτὸ τὸ σύστημα ........

§332Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Δίδει αὐτὸ τὸ σύστημα εἰς τὸν ἐργοστασιάρχην καὶ κάμνει τὰ ὅπλα· ὁ ἐργοστασιάρχης εἶναι ἠναγκασμένος ἐντὸς ὀκτὼ μηνῶν νὰ κατασκευάσῃ τα ὅπλα, ἀλλὰ ἀπὸ πότε; ἀφ’ ἧς ἐποχῆς αὐτὸς παραλάβῃ τὰ δείγματα, εἶναι ὑπόχρεως ἐντὸς τριῶν μηνῶν νὰ παραδώσῃ τόσας χιλιάδας ὅπλων καὶ ἐντὸς ὀκτὼ τὰ ὑπόλοιπα. Λοιπὸν βλέπετε, ὅτι κανεὶς κίνδυνος δὲν ὑπάρχει ἐδῶ· βεβαίως ἀπέκρουσα τὸ σύστημα, τὸ ὁποῖον ἠθέλησαν νὰ παρουσιάσουν, ἀλλ’ ἡ Κυβέρνησις αὐτὸ τὸ σύστημα, καθὼς ἐπληροφορήθην ἀπὸ τὸν κύριον ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, δὲν τὸ ἐθεώρησεν ὡς σύστημα βέβαιον καὶ ἀσφαλὲς, ἀλλ’ ὡς μίαν δοκιμασίαν. Ἐπομένως εἶναι κυρία ἡ Κυβέρνησις νὰ ἐκλέξῃ τὸ εἶδος τοῦ ὅπλου, τὸ ὁποῖον πρόκειται νὰ κατατεθῇ εἰς τὸ ὁπλοστάσιον τοῦ Μηλίου νομίζω, δὲν ἠξεύρω πῶς ὀνομάζεται αὐτὴ ἡ πόλις. Δι’ ὅλους αὐτοὺς τοὺς λόγους παρετήρησα ὅτι οὐδένα εἴχομεν κίνδυνόν ποτε. Οὔτε αἱ τιμαὶ τῶν ὅπλων αὐτῶν εἶναι ὑπερβολικαὶ κατὰ τὴν κρίσιν μας, ὅταν εἴμεθα κύριοι νὰ ἐκλέξωμεν τὸ σύστημα. Τώρα ἓν μένει μόνον· θὰ ἐκλέξωμεν τὸ καλλίτερον σύστημα καὶ τὸ συμφερώτερον δι’ ἡμᾶς ἢ ὄχι; Ἐδῶ εἶναι ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον εἶπον προτήτερα εἰς τὴν Κυβέρνησιν καὶ τὸ ἐπαναλαμβάνω. Μένει εἰς τὸν πατριωτισμόν της καὶ ὑπ’ εὐθύνην της τοῦ νὰ ἐκλέξῃ τὸ καλλίτερον σύστημα τῶν ὅπλων, καὶ εἶπα ἀπὸ τοῦδε ὅτι ἡ φρονιμωτέρα πρᾶξις εἶναι νὰ παρακολουθήσῃ τὴν γνώμην ἑνὸς τῶν μεγάλων ἐθνῶν. Ἂν ταῦτα πάντα γίνωσι, βεβαιωθῆτε, ὅτι τὰ ἑκατομμύρια αὐτὰ θὰ ᾖναι κάλλιστα ἐξωδευμένα, διότι αὐτὰ τὰ ὅπλα εἰς τὰς χεῖρας τοῦ τακτικοῦ στρατοῦ εἶναι μία δύναμις σπουδαία. Διὰ ταῦτα ὑπὸ τοὺς ὅρους, ὑπὸ τοὺς ὁποίους ἐξήγησα καὶ τοὺς ὁποίους εἶμαι βέβαιος, ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν διστάζει νὰ παραδεχθῇ, διότι καθὼς ἡμεῖς ἔχομεν συμφέρον ὡς Ἕλληνες, καὶ αὐτοὶ Ἕλληνες εἶναι καὶ τὸν αὐτὸν ἔχουσι μὲ ἡμᾶς πατριωτισμὸν, διὰ τοῦτο κηρύττομαι ἐκ νέου ὑπὲρ τῆς πιστώσεως.

§333ΔΟΣΙΟΣ. Πρὸ αἰώνων, Κύριοι Βουλευταὶ, εἰς αὐτὸν τὸν ἴδιον τόπον, τὸν ὁποῖον τώρα κατοικοῦμεν, εἶχαν τὴν αὐτὴν μὲ ἡμᾶς συνήθειαν, νὰ δαπανῶσι δηλ. ἀφειδῶς καὶ ἀπερισκέπτως, ἐφ’ ἃ μὴ δεῖ, τὰ δημόσια χρήματα, ὡς νὰ ἦσαν πράγματα ἀδέσποτα καὶ μηδενὸς λόγου ἄξια· διὰ νὰ ἐξασφαλισθῶσιν ὅμως καὶ ἀπὸ πάντα κίνδυνον μὴ τυχὸν φρονιμεύσαντες ἔλθωσιν εἰς καλλιτέραν περὶ αὐτῶν σκέψιν, εἶχον ψηφίσει καὶ νόμον, δι’ οὗ ἐτιμωρεῖτο μὲ θάνατον πᾶς τις ὅστις ἤθελε τολμήσει νὰ προτείνῃ τὴν παῦσιν τῆς τοιαύτης ἀσωτείας. Ὡς ἦτο ἑπόμενον τὸ κακὸν ἐπροχώρει, ὑπερεπλεόνασεν, ὅλοι τὸ ἔβλεπον, τὸ ᾐσθάνοντο, ἀλλ’ οὐδεὶς ἐτόλμα νὰ εἴπῃ ἐλευθέρως τὴν γνώμην του, ἕως οὗ εὑρέθη τις ὅστις ἐπαρουσιάσθη εἰς τὸ βῆμα μὲ μίαν θηλιὰ εἰς τὸν λαιμὸν καὶ τοῖς εἶπε τὴν ἀλήθειαν. Εἶναι καιρὸς ἀφ’ ὅτου ἀνέγνωσα αὐτὴν τὴν ἱστορίαν, καὶ δὲν ἐνθυμοῦμαι ἂν ὁ τολμητίας οὗτος ἐκρεμάσθη ἢ ὄχι· τὸ βέβαιον ὅμως εἶνε ὅτι πρὸ καιροῦ εἴμεθα εἰς τὸ αὐτὸ σημεῖον, καὶ πρέπει τέλος νὰ εὑρεθῇ εἷς νὰ παρουσιασθῇ ἐνώπιόν σας μὲ τὴν θηλιὰ εἰς τὸν λαιμόν. Καλὸν πρᾶγμα εἶναι βέβαια ἡ δημοκοπία, καὶ δυστυχῶς, ὅσα καὶ ἂν πάθωμεν, δὲν παύει τοῦ νὰ ἔχῃ πέρασιν εἰς αὐτὸν τὸν τόπον· νομίζω ὅμως ὅτι ἐπέστη πλέον ἡ στιγμὴ νὰ παύσωμεν τὰς δημοκοπίας καὶ νὰ ἴδωμεν τὰ χάλια μας. Δὲν ὁμιλῶ ὡς ἀντιπολιτευόμενος, οὔτε περὶ τῆς παρούσης κυβερνήσεως, ἀλλὰ περὶ ὅλων τῶν κυβερνήσεων καὶ ὅλων τῶν κομμάτων· διότι δυστυχῶς εἰς τοῦτο φαίνεται νὰ ἁμιλλῶνται ὅλαι αἱ πολιτικαὶ μερίδες, ποία νὰ ὑπερβάλῃ τὴν ἄλλην εἰς τὰς δημοκοπίας, ἐπιδείξει, εἴτε ἐντὸς, εἴτε ἐκτὸς τῆς ἐξουσίας εὑρίσκεται, καὶ τὸ ἀποτέλεσμα τοῦ τοιούτου συναγωνισμοῦ ὑπῆρξεν ἡ ἐξάντλησις τῆς Ἑλλάδος, ἡ ἄρνησις πάσης προόδου συναδούσης πρὸς τὸ πνεῦμα τοῦ αἰῶνος, ἡ χρεωκοπία τὴν ὁποίαν καθ’ ὅλην τὴν χθεσινὴν συνεδρίασιν ἀναφανδὸν ἐσυζητήσαμεν, καὶ τὸ νὰ διαιρεθῇ τὸ ἔθνος εἰς τιμαριώτας, θεωροῦντας τὴν Ἑλλάδα ὡς χώραν δορυάλωτον, καὶ εἰς εἵλωτας, εἰς ῥαγιάδες, οἵτινες ἐξακολουθοῦν νὰ ἔχωσι τὸν ἀβδηριτισμὸν νὰ λέγωσιν εἰς πᾶσαν περίστασιν «Ἕλληνος τράχηλος ζυγὸν δὲν ὑπομένει,» ἐνῷ κλίνουν ἀπὸ ἡμέρας εἰς ἡμέραν βαθύτερον ὑπὸ τὸν ζυγὸν τὸν πλέον ἐπονείδιστον, τὸν ζυγὸν ἐκεῖνον, ὅστις χαρακτηρίζει τὴν παρακμὴν καὶ τὴν σῆψιν τῶν κοινωνιῶν, τὸν ζυγὸν τῆς στρατοκρατείας. Τὴν στρατοκρατείαν ἠνέχθησαν πρὸς στιγμὴν καὶ ἄλλα ἔθνη, ἀλλὰ πάντοτε μετὰ μεγάλους πολέμους καὶ ἐκ μέρους στρατῶν, οἵτινες ἐπανήρχοντο διπλοδεκατισμένοι καὶ δαφνοστεφεῖς ἀπὸ τὰ πεδία τῆς δόξης. Ὁ Ἑλληνικὸς στρατὸς εἰς τοιαῦτα πεδία δὲν εὑρέθη ποτὲ, οὔτε θὰ εὑρεθῇ, οὔτε εἶναι εἰς θέσιν νὰ πολεμήσῃ, ἀλλ’ οὔτε κἂν τὸ ὄνομα στρατὸς δύναται νὰ φέρῃ (ὡς σᾶς εἶπον ἤδη καὶ ἄλλοι) ὅπως ἐννοεῖται τὴν σήμερον ἡ λέξις αὕτη ἐν τῇ πολιτισμένῃ Εὐρώπῃ, ὥστε κατηντήσαμεν νὰ παρουσιάζωμεν τὸ πρότυπον κράτους, ὄχι μόνον ἐν τῇ Ἀνατολῇ, ἀλλ’ ἐν τῇ οἰκουμένῃ, κράτους δηλ. ἔχοντος στρατοκρατείαν! (Ψιθυρισμοὶ καὶ θόρυβοι). Βλέπω ὅτι ἐσκανδάλισέ τινας ἡ ἔκφρασις στρατοκρατεία. Καὶ ποίαν ἄλλην ἔκφρασιν νὰ μεταχειρισθῶ, Κύριοι, ὅταν βλέπω τὰς δαπάνας τοῦ στρατοῦ, ξηρᾶς καὶ θαλάσσης, τακτικὰς καὶ ἐκτάκτους, ἐξογκουμένας ἀενάως, κατὰ παράβασιν ῥητῶν ἄρθρων τοῦ Συντάγματος, καὶ πλησιαζούσας ν’ ἀποῤῥοφήσωσι τὸ ἥμισυ οῦ προϋπολογισμοῦ; ὥστε εἶμαι βέβαιος ὅτι ἂν λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν τὰς ἐν πολέμῳ δαπάνας μεγάλου στρατιωτικοῦ ἔθνους, ἂν λάβωμεν τὰς δαπάνας τῆς Γαλλίας κατὰ τὸ 1859 (ἔτος τοῦ Ἰταλικοῦ πολέμου) ἡ ἀναλογία τῶν στρατιωτικῶν δαπανῶν θὰ ἦνε μικροτέρα ἀπὸ τὴν ἀναλογίαν τὴν ὁποίαν ἐν ὁμαλαῖς περιστάσεσι παρουσιάζει ἡ Ἑλλάς· ποίαν ἄλλην ἔκφρασιν νὰ μεταχειρισθῶ, ὅταν δὲν παρέρχεται σύνοδος ἄνευ ἐπιψηφίσεως νέου εὐεργετικοῦ (κατ’ εὐφημισμὸν βέβαια) νόμου; ὅταν βλέπω ὅτι ὅλαι αἱ πολιτικαὶ μεταβολαὶ μόνον τοὺς βαθμολόγους ὠφέλησαν, τὸν δὲ λαὸν ἄφησαν ῥαγιᾶν ὡς καὶ πρίν; Εἶπα τοὺς βαθμολόγους, διότι ὁ ἐν τῷ στρατῷ λαὸς, οἱ στρατιῶται, ὑποφέρουν πλέον παντὸς ἄλλου διὰ τὴν τοιαύτην κατάστασιν, καθόσον καὶ ὡς φορολογούμενοι ἐπιβαρύνονται ἀναλόγως τῆς περιουσίας των, καὶ προσωπικῶς προσφέρουσι τὴν ὑπηρεσίαν των, δαπανῶντες πρὸς τοῦτο τὰ καλλίτερα ἔτη τοῦ βίου των. Εἶπα πρὸς τούτοις, ὅτι ὁ στρατὸς δὲν εἶνε ἀξιόμαχος, καὶ τοῦτο ἐκ διαφόρων λόγων, δηλ. καὶ ἐκ τοῦ ὀργανισμοῦ του, ὅστις εἶνε ὁ μᾶλλον πολύπλοκος, ὁ μᾶλλον πολυτελής· καὶ ἀπόδειξιν ἔχομεν ὅτι ἂν καὶ αὐξηθέντος τοῦ στρατοῦ ἀπὸ 8 εἰς 15 χιλιάδας, μόλον τοῦτο διὰ νὰ σχηματισθῇ ἐσχάτως παρὰ τῇ πρωτευούσῃ μικροσκοπικὸν στρατόπεδον, αἱ ἐπαρχίαι ἔμειναν ἕρμαιον τῆς ληστείας, αἱ εἰσπράξεις ἐσταμάτησαν καὶ ἠναγκάσθημεν νὰ καταφύγωμεν εἰς αὐθυπάρκτους λόχους καὶ εἰς ἐκτάκτους ὁπλίτας· καὶ ἐξ ἄλλων αἰτίων ἀκόμη, ἐξ ὧν ἀναφέρω τὸν πρωτοφανῆ εἰς τὰ στρατιωτικὰ χρονικὰ ἀριθμὸν οἰκογενειῶν, δι’ ὧν βαρύνεται ὁ στρατὸς, καὶ ὅστις ἴσως μᾶς παρουσιάζει 40 χιλιάδας ψυχῶν ἐπὶ 10 χιλιάδων μαχητῶν. Τί δὲ νὰ εἴπω περὶ τῆς ἠθικῆς αὐτοῦ καταστάσεως; ἀρκεῖ νὰ ὑπομνήσω εἰς τὸν Κ. ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, ὅτι πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν, ἀπέναντι στάσεως στρατιωτικῆς ἐν Ἀθήναις, ἡ Κυβέρνησις ὑπεχώρησεν ἐν μέσῃ πρωτευούσῃ καὶ εὑρέθη εἰς τὴν ἀδυναμίαν νὰ τιμωρήσῃ τρεῖς στρατιώτας. Μὴν ἀπατώμεθα, Κύριοι· στρατὸς τοιοῦτος δὲν δύναται νὰ πολεμήσῃ, καὶ ἂν ἔλθωμεν εἰς δοκιμασίαν, τὸ ἀποτέλεσμα ἀναμφιλέκτως θὰ ᾖναι οἰκτρὸν, θὰ ᾖναι ταπεινωτικὸν, θὰ ᾖναι ἄδοξον.

§334ΒΑΣΣΟΣ. (Θόρυβος.)....

§335ΔΟΣΙΟΣ. Μὴ ταράττεσθε, Κύριε Βάσσε, ἐνθυμηθῆτε ποσάκις ἐκάμαμεν μαζὺ τὸν περίπατον τῶν Πατησίων, καὶ εἶσθε συμφωνότατος εἰς τὰς ἰδέας μου. Διστάζω, Κύριοι, νὰ προβῶ, διότι λυποῦμαι μέλλων νὰ ἐκφράσω ἰδέαν ἐναντίαν ἐκείνης, τὴν ὁποίαν ἐξέφερον ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου πρόσωπα, τὰ ὁποῖα καὶ ὑπολήπτομαι καὶ ἀγαπῶ καὶ σέβομαι, καὶ χθὲς ἀκόμη ὁ ἔντιμος βουλευτὴς Μεσολογγίου. Ἡ δημοσία δύναμις ἐν Ἑλλάδι μόνον καὶ ἀποκλειστικὸν σκοπὸν ἔχει τὴν τήρησιν τῆς τάξεως καὶ τῆς ἀσφαλείας· καὶ ἡ μὲν ἀσφάλεια ὁποία τις μᾶς παρέχεται, ἂς τὸ σιγήσω κάλλιον διὰ νὰ μὴ φέρω δάκρυα εἰς τοὺς ὀφθαλμοὺς ὅλων ἡμῶν.

§336ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Ἀπόδειξις ὁ νόμος τὸν ὁποῖον ἐσυζητήσαμεν σήμερον.

§337ΔΟΣΙΟΣ. Πραγματικῶς· ἄλλη ἀπόδειξις δὲν χρειάζεται ἀπὸ αὐτὴν τὴν ὁποίαν ἀναφέρει ὁ ἔντιμος βουλευτὴς Λακεδαίμονος, ἡ δὲ δημοσία τάξις ἕνα καὶ μόνον σπουδαῖον κίνδυνον διατρέχει ἐν Ἑλλάδι, τὸν ἐκ τῆς ἀναρχίας, τὴν ὁποίαν δύναται νὰ φέρῃ ἡ γενικὴ χρεωκοπία, πρὸς ταύτην δὲ μᾶς φέρει πλησιστίους ἡ ἐξόγκωσις τῶν διὰ τὴν δημοσίαν δύναμιν δαπανῶν· ὥστε βλέπετε εἰς ποῖον πλημμελῆ κύκλον περιστρεφόμεθα. Πόλεμον ἐξωτερικὸν δὲν θὰ ἔχωμεν ἐπὶ πολὺ (μάλιστα ἂν ἐρωτήσητε τὴν ἀληθῆ πεποίθησίν μου ποτὲ) καὶ οὔτε εἶνε δυνατὸν ἄνθρωπος σώας ἔχων τὰς φρένας νὰ φρονῇ ἐν πεποιθήσει τὸ ἐναντίον, ἐννοῶ τὸ τί φρονεῖ ἐνδομύχως, καὶ ὄχι τὶ ἔρχεται καὶ δημοκοπεῖ ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου. Ὅλαι αἱ πολιτικαὶ μερίδες ἦλθον ἀλληλοδιαδόχως εἰς τὴν ἐξουσίαν καὶ δὲν εἴδομεν καμμίαν νὰ πραγματοποιήσῃ τὸ τοιοῦτον σχέδιον· ἐπεθύμουν νὰ εἶχεν εὑρεθῇ κυβέρνησις ἥτις νὰ μᾶς εἶχε φέρει μέχρις αὐτοῦ τοῦ πραγματικοῦ πολέμου, ὄχι διότι εἶμαι ἐξ ἐκείνων οἵτινες δι’ αὐτοῦ τοῦ μέσου ἐλπίζουν αὔξησιν χώρας, ἀλλὰ διότι εἶμαι βέβαιος ὅτι τάχιστα ἤθελεν ἐπανέλθει ἡ εἰρήνη, καὶ ἠθέλαμεν προσλάβει τὸ ἀνεκτίμητον ὄφελος νὰ ἐννοήσῃ τέλος τὸ ἔθνος καὶ νὰ γνωρίσῃ ἀκριβῶς τί τῷ παρέχεται εἰς ἀντάλλαγμα τόσων ἑκατομμυρίων καὶ τόσων χιλιάδων χειρῶν, αἵτινες ἐτησίως ἀποσπῶνται ἀπὸ τὰς παραγωγικὰς ἐργασίας· ἠθέλαμεν ἀπαλλαχθῆ ἅπαξ διὰ παντὸς ἀπὸ ἀγυρτικὰς μεγαληγορίας, ἀπὸ παλάυρας. Τούτων οὕτως ἐχόντων, δὲν εἶναι λυπηρὸν νὰ ἀνεχώμεθα τοὺς ὑπουργοὺς ἐρχομένους εἰς τὸ βῆμα τοῦτο, καὶ ὁ μὲν νὰ μᾶς λέγῃ «ἡ πολιτική μου εἶνε τὸ πῦρ καὶ ὁ σίδηρος» ὁ δὲ νὰ μᾶς ἐρωτᾷ ὡς ἄλλος Βίσμαρκ ἢ Ναπολέων «Κύριοι θέλετε νὰ ταπεινωθῶμεν;» Ὄχι, φωνάζουν οἱ 97 Ἀβδηρῖται, καὶ ἰδοὺ ποῦ μᾶς ἔφερεν αὐτὸ τὸ ὄχι. Ἄλλος, ὅτι «μὴ φοβεῖσθε ἀπὸ τὰ ὑπέρογκα ἔξοδα, αἷμα ἑλληνικὸν ῥέει εἰς τὰς φλέβας τῶν ὁμογενῶν.» Ὡραία ἀνακάλυψις! Ὁ τέταρτος, ὅτι «ἐπειδὴ εἶνε Ῥουμελιώτης καὶ τοῦ ἀρέσουν τὰ γατζούδια» πρέπει τὸ ἔθνος νὰ τῷ φέρῃ δύο ἑκατομμυρίων δραχμῶν εὔμορφα ὅπλα ἀπὸ τὴν Ἀμερικήν! Ἴσως ἔλθῃ αὔριον πέμπτος ὑπουργὸς νὰ μᾶς εἴπῃ, ὅτι ὠνειρεύθη πόσον ὡραῖον πρᾶγμα εἶνε τὰ maneuvres καὶ ὅτι τῷ ἀρέσει ἡ ἱππασία, ἄρα τὸ ἔθνος χρεωστεῖ νὰ συντηρῇ πρὸς διασκέδασίν του χιλίους ἱππεῖς. Αἴ! κύριοι, δὲν θὰ εὑρεθῇ τότε μία Βουλὴ φρόνιμο; ἂν ἦναι τοιαύτη, θὰ τῷ ἀπαντήσῃ, ὅτι εἰς τὰ καταστήματα τῆς Ἑρμαϊκῆς ὁδοῦ ὑπάρχουν ἄφθονοι μολύβδινοι ἱππεῖς, καὶ ἂς ἀγοράσῃ πρὸς διασκέδασίν του ὅσα κουτιὰ θέλει, ἔστω καὶ εἰς βάρος τοῦ προϋπολογισμοῦ. Τὸ ἀποτέλεσμα τῶν τοιούτων δονκισωτισμῶν (αὐτὴ εἶναι ἡ καταλληλοτέρα φράσις) ὑπῆρξε πάντοτε ὀλέθριον δι’ αὐτὸν τὸν ἀτυχῆ τόπον, καὶ ὠφέλησε μόνον ἄλλας φυλάς, αἵτινες φρονιμώτεραι ἀπὸ ἡμᾶς ἐπέτυχον ἑκάστοτε σπουδαῖα πολιτικὰ συμφέροντα, χωρὶς νὰ ἐμπέσουν εἰς κλονισμούς, χωρὶς ὑπέρογκα ἔξοδα, χωρὶς νὰ ὑποκύψουν εἰς δάνεια, (διότι ὅλα αὐτὰ ἐφροντίζαμεν νὰ τὰ ἀναλαμβάνωμεν ἡμεῖς) καὶ πολὺ φοβοῦμαι ὅτι ὅμοιον ἀποτέλεσμα μᾶς περιμένει καὶ τώρα. Ἐπιτρέψατέ μοι νὰ σᾶς χαρακτηρίσω διὰ συμβάντος τινὸς προσφάτου τὴν οὐσίαν τῶν τοιούτων φαντασιοκοπημάτων. Πέρυσιν ἢ προπέρυσιν, δὲν ἐνθυμοῦμαι, σπουδαῖον στρατιωτικὸν πρόσωπον παρωτρύνετο νὰ κινήσῃ στάσιν εἰς μίαν τῶν μεθορίων ἐπαρχιῶν, ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον τινὲς ὀνομάζουσι πόλεμον κατὰ τῆς Τουρκίας, νομίζοντες ὅτι μὲ 4 λιάπιδες θὰ πάρωμεν τὴν Κωνσταντινούπολιν. Τὸ πρόσωπον αὐτὸ ἀπήντησεν ἀφελέστατα διὰ τῆς ἑξῆς ἐρωτήσεως. Καὶ πόσων χιλιάδων δραχμῶν ἐπανάστασιν θέλετε; Ἰδοὺ τὸ μόνον πραγματικὸν ἀποτέλεσμα, ἂν δηλ. ὀλιγώτερον ἢ περισσότερον πόσον θὰ πληρώσῃ ὁ ῥαγιᾶς λαός. Ἡ περυσινὴ ἀντιπολίτευσις, ἀντιταχθεῖσα κατὰ τῶν ποιητικῶν, οὕτως εἰπεῖν, τάσεων τῆς τότε κυβερνήσεως, παρεῖχε δικαίας ἐλπίδας ὅτι ἐρχομένη εἰς τὰ πράγματα ἤθελε σταματήσει τὸν ῥοῦν τῆς σπατάλης καὶ τῶν δημοκοπιῶν· καὶ διὰ τοῦτο ἂς ἐπωφεληθῶ τῆς περιστάσεως ὅπως κάμω τὴν πολιτικὴν ἐξομολόγησίν μου) διὰ τοῦτο, λέγω, ὡς ἁπλοῦς τότε πολίτης, ἤμην ἐκ τῶν ἐνθερμοτέρων ὀπαδῶν τοῦ Κ. Βούλγαρη, καὶ τοσούτῳ μᾶλλον, καθόσον οὗτος, καὶ ὡς ἐκ τοῦ χαρακτῆρός του, καὶ ὡς ἐκ τῆς ἀτομικῆς του βαρύτητος ἐν τῇ κοινωνίᾳ, ἐθεωρεῖτο ὡς μόνος δυνάμενος νὰ ἀντιστῇ κατὰ τοῦ χειμάῤῥου. Ἀλλὰ παρ’ ἐλπίδα συνέβη ὅ,τι καὶ μὲ τὸν βασιλέα ἐκεῖνον, ὅστις πιεζόμενος ὅπως ἐκδικηθῇ τοὺς ὑβρίσαντας αὐτόν, ὅτε ἦτο ἁπλοῦς πρίγκηψ, ἀπεκρίθη· «ὁ βασιλεὺς τῆς Γαλλίας δὲν ἐνθυμεῖται τὰς πρὸς τὸν πρίγκηπα ὕβρεις.» Τοιοῦτον συνέβη καὶ ἐνταῦθα· διότι ὁ πρωθυπουργὸς Βούλγαρης ἐλησμόνησεν ἐντελῶς τὰς ἀρχὰς τοῦ ἐν τῇ ἀντιπολιτεύσει Κ. Βούλγαρη. Τὰς ἀρχὰς ταύτας εἴδαμεν διατετυπωμένας ἀρκετὰ σαφῶς, καὶ τὰς ἐχαιρέτησα μετ’ ἀγαλλιάσεως εἰς τὸ πρόγραμμα τοῦ ὑπουργείου· εἴδαμεν λείψανα αὐτῶν ἀμυδρὰ εἰς τὸν Β. λόγον· εἰς τὴν διοίκησιν ὅμως οὔτε ἴχνος αὐτῶν ἐφάνη. Ὀλίγας μόνον λέξεις θέλω προσθέσει ἐπὶ τῆς οὐσίας τοῦ ζητήματος. Τὸ προκείμενον σύστημα δὲν ἐδοκιμάσθη εἰσέτι πρακτικῶς ἀπὸ κανένα στρατὸν, καὶ ἦτο ἐντελῶς περιττὸν, νομίζω, νὰ ἀναλάβωμεν ἡμεῖς τὴν δοκιμὴν ταύτην· ἔχοντες ὑπ’ ὄψιν τὴν ἀποτυχίαν τῶν σεσηπότων (ὡς ὠνομάσθησαν ἤδη ὁριστικῶς τὰ Chassepeau) ἦτο, λέγω, περιττὸν νὰ ἐπαναλάβωμεν τὸ τοιοῦτον πείραμα μὲ ἀσυγκρίτως μεγαλείτερα ἔξοδα. Εἶμαι ἄλλως τε καὶ κατ’ ἀρχὴν ἐναντίος τοιαύτης ἀγορᾶς. Ὁ κύριος πρωθυπουργὸς εἰς προηγουμένην του ἀγόρευσιν ἔκαμε διάκρισιν μεταξὺ δαπανῶν στρατιωτικῶν καὶ πολεμικῶν· ὑπὸ τὰς δύω ταύτας ἐπόψεις θέλω καὶ ἐγὼ ἐξετάσει τὴν προμήθειαν ταύτην. Ὑπὸ μὲν τὴν στρατιωτικὴν, ἡ δημοσία δύναμις, οὔτε διὰ τὴν φρούρησιν τῶν ταμείων καὶ τῶν φυλακῶν, οὔτε διὰ τὴν συνοδείαν τῶν εἰσπρακτόρων, οὔτε διὰ τὴν καταδίωξιν τῆς ληστείας, ἔχει ἀνάγκην τελειοτέρων ὅπλων ἢ ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα εἶχε κατὰ τὸ 1866. Ὑπὸ δὲ τὴν πολεμικὴν ἔποψιν, τὰ ὀπισθογεμῆ ὅπλα, ἔχοντα τὸ προτέρημα τῆς ταχύτητος τοῦ πυρὸς, εἶναι ἄριστα καὶ ἔφερον θαυμαστὰ ἀποτελέσματα εἰς χεῖρας στρατιωτῶν βορείων κλιμάτων, στρατιωτῶν προικισμένων ἀπὸ τὴν φύσιν μὲ ψυχρὸν αἷμα καὶ μὴ πυροβολούντων εἰμὴ ἐπὶ προστάγματι· ἀλλὰ τὸ προτέρημα τοῦτο φοβοῦμαι μὴ μεταβληθῇ εἰς ἐλάττωμα, ὅταν τὸ ὅπλον εὑρεθῇ εἰς χεῖρας ἀνθρώπων μεσημβρινῶν, ἀνθρώπων θερμοαιμάτων καὶ συνειθισμένων παιδιόθεν νὰ ἐκπυρσοκροτῶσιν ἀσκόπως καὶ παραλόγως, ἐνόσῳ ἔχουσι βολάς. Ἐπιτρέψατέ μοι νὰ φαντασιοκοπήσω καὶ ἐγὼ πρὸς στιγμήν· ὑποθέτω (ἂν καὶ τὸ τοιοῦτον δὲν θὰ ἴδωμεν ποτὲ) δύω στρατοὺς ἀλληλομαχοῦντας καὶ κινουμένους περὶ τὸ Μέτσοβον καὶ τὰ Γρεβενά· ὁ εἷς ἐξ αὐτῶν εἶναι ὡπλισμένος μὲ τὰ ὅπλα τῆς τελειοτέρας κατασκευῆς, ὁ δ’ ἕτερος ὄχι· εἶμαι πεπεισμένος ὅτι θὰ ἔλθῃ στιγμὴ καθ’ ἣν ὁ πρῶτος αὐτῶν θὰ εὑρεθῇ κατώτερος ὡς πρὸς τὸν ὁπλισμὸν, καὶ ἐξηγοῦμαι· τὰ πάντα εἰς τὸν κόσμον τοῦτον εἶναι ἀλληλένδετα, οὕτω καὶ τὰ τελειοποιημένα ταῦτα ὅπλα ὑποθέτουσι καὶ τὰ πάντα τελειοποιημένα περὶ ἑαυτὰ καὶ ἰδίως τελειοποιημένα μέσα συγκοινωνίας πρὸς ταχεῖαν ἀντικατάστασιν τῆς μεγάλης ποσότητος πολεμεφοδίων, τὰ ὁποῖα καταναλίσκει ἡ καταπληκτικὴ ταχύτης τοῦ πυρός· θὰ ἐπέλθῃ λοιπὸν στιγμὴ, καθ’ ἣν ὁ στρατὸς οὗτος θὰ ἔχῃ ἐξαντλήσει τὰ πολεμεφόδιά του, θὰ ἔχῃ ἴσως τοιαῦτα εἰς μικρὰν ἀπόστασιν 2 ἢ 3 ὡρῶν, καὶ ὅμως θὰ ᾖναι ἄοπλος, διότι θὰ χωρίζεται ἀπὸ αὐτὸ διὰ χειμάῤῥου, οὗτος δὲ ἕνεκα βροχῆς συμβάσης εἰς μεμακρυσμένον ἴσως μέρος εἶναι ἐξογκωμένος, καὶ γνωρίζετε ὅτι στερούμεθα ὄχι μόνον ὁδῶν, ἀλλὰ καὶ γεφυρῶν· ἐν τούτοις ὁ ἄλλος στρατὸς, ἔχων ὀλίγα ἴσως εἰσέτι πολεμεφόδια, θέλει κατακεραυνοβολήσει αὐτὸν ἐκ τῶν συνήθων ῥαβδωτῶν ὅπλων. Καλὸν εἶναι πρὸς τούτοις νὰ γνωρίζωμεν, ψηφίζοντες τὴν πίστωσιν ταύτην (ὡς δὲν ἀμφιβάλλω ὅτι μετ’ ὀλίγον ἡ Βουλὴ θέλει τὴν ψηφίσει) ὅτι αὕτη δὲν εἶναι ἐξόφλησις λογαριασμοῦ, εἶναι ἓν ἁπλοῦν πρόγευμα, ἓν προεόρτιον διὰ μεγαλείτερα πράγματα, τὰ ὁποῖα θὰ ἔλθουν κατόπιν. Ἐνθυμοῦμαι, ὅτε ἐσπούδαζα τὰ στρατιωτικὰ ἐν Εὐρώπῃ, ὅτι ἐδιδάχθην ὅτι ἐπικράτειά τις διὰ νὰ κινήσῃ πόλεμον, πρέπει νὰ ἔχῃ ποσὸν ὅπλων διπλάσιον ἢ τριπλάσιον τοῦ ἀριθμοῦ τῶν στρατιωτικῶν, τοὺς ὁποίους θὰ θέσῃ εἰς κίνησιν. Παραδέχομαι τὸ διπλάσιον, χάριν οἰκονομίας καὶ διότι εὑρισκόμεθα ὑπὸ τὴν διοίκησιν τοῦ ὑπουργείου τῆς φειδοῦς, διὰ τριάκοντα χιλιάδων λοιπὸν δύναμιν, καὶ μὲ ἐννοοῦσι κάλλιστα οἱ νῦν ὑπουργοὶ, ὡς θὰ μὲ ἐνόει καὶ ὁ πρῴην ὑπουργὸς κύριος Κεχαγιᾶς, ἂν ἦτο παρὼν, διατὶ ἐπιμένω ῥητῶς εἰς τὸν ἀριθμὸν αὐτὸν τῶν τριάκοντα χιλιάδων.

§338ΓΛΑΡΑΚΗΣ. Τί εἶναι αὐταὶ αἱ 30,000;

§339ΔΟΣΙΟΣ. Εἶμαι ἕτοιμος, κύριε βουλευτὰ Σύρου, νὰ σᾶς δώσω σαφεστάτην ἐξήγησιν, ἂν μοὶ τὸ ἐπιτρέπῃ ὁ κύριος ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν, ἀλλ’ ὡς βλέπετε ὁ κύριος Δεληγιάννης σιωπᾷ καὶ δὲν μοὶ δίδει τὴν ἄδειαν. Διὰ 30 λοιπὸν χιλ. ἔχομεν ἀνάγκην (καθόσον βέβαια ὁ ὁπλισμὸς τοῦ στρατοῦ θὰ ᾖναι ὁμοιόμορφος) τοὐλάχιστον ἑτέρων 45,000 ὅπλων, καὶ ἂς ἑτοιμασθῶμεν ἀπὸ τοῦδε διὰ νέαν πίστωσιν ἑτέρων 6,000,000, τὰ ὁποῖα κατὰ τὸν ὑπολογισμὸν τὸν ὁποῖον σᾶς ἔκαμεν ὁ ἔντιμος βουλευτὴς Μεσολογγίου δὲν εἶναι 6, ἀλλὰ 12· κατ’ ἐμὲ ὅμως εἶναι 24, διότι κατὰ τὰ ὑπὸ τῆς κυβερνήσεως ὑποβληθέντα νομοσχέδια διὰ νὰ κατορθώσωμεν δάνειον 28,000,000 ὀνομαστικὸν, δηλ. τὸ πολὺ 14,000,000 πραγματικὸν, θέλομεν ἀναγνωρίσει, πλὴν αὐτῶν, καὶ ἕτερα 28,000,000 παραγεγραμμένα καὶ ἀμφισβητούμενα χρέη, ἤτοι τὸ ὅλον 56,000,000 τὸ πολὺ πραγματικῶν· ὥστε διὰ μόνον τὸ κεφάλαιον τοῦτο μᾶς χρειάζονται ἕτερα 24,000,000. πλὴν τοῦ πυροβολικοῦ, τῶν πολεμοφοδίων, τῶν ἵππων, τῆς λοιπῆς ἀποσκευῆς, πλὴν ἰδίως τῆς κατὰ θάλασσαν παρασκευῆς, τὴν ὁποίαν καὶ ἂν ἀναλογισθῇ τις θέλει φρίξει. Ἂς συλλογισθῶμεν καλῶς πρὶν ἀποφασίσωμεν, ἂς συλλογισθῶμεν ἂν τὸ τοιοῦτον βάρος δὲν ὑπερβαίνῃ τὰς δυνάμεις μας. Ἠξεύρετε ὅτι οἱ Τοῦρκοι ἔχουν παροιμίαν «οἱ Ῥωμηοὶ εἶναι παλαβοὶ, ἀλλ’ ἔχουν Θεὸν φρόνιμον.» Ἡ ἀλήθεια τοῦ λογίου τούτου ἀποδεικνύεται ἰδίως ἐπὶ τοῦ προκειμένου. Θέλων δηλ. ὁ Θεὸς νὰ μᾶς δείξῃ ὅτι δὲν μᾶς χρησιμεύουν αἱ προμήθειαι καὶ οἱ ἐξοπλισμοὶ, δὲν ἐπέτρεψέ ποτε ἕως ὥρας νὰ ἐπιτύχῃ καμμία ἀγορὰ ὑλικοῦ. Μᾶς λέγει διὰ τούτου ἐμπράκτως ὁ φρόνιμος αὐτὸς Θεὸς, τὸν ὁποῖον ἔχομεν, ὁ ἀγαθὸς αὐτὸς δαίμων, ὁ σώζων ἕως ὥρας τὴν Ἑλλάδα ἀπὸ τὰ σφάλματά μας, «μὴ ἐξακολουθῆτε τὴν ὁδὸν αὐτὴν, αὐτὴ εἶναι ἡ ὁδὸς τῆς ἀπωλείας, αὐτὴ σᾶς φέρει κατὰ κρημνῶν καὶ βαράθρων.» Δὲν κατηγορῶ κανένα, ἂν καὶ αἱ κακαὶ γλῶσσαι πολλὰ λέγουν καὶ φωνὴ λαοῦ φωνὴ Κυρίου, τὸ βέβαιον εἶναι ὅτι πάντοτε ἀπετύχαμεν εἰς τὰς ἀγοράς μας. Δὲν θέλω νὰ σᾶς βαρύνω ἐπὶ πλέον ἀναφέρων λεπτομερείας, τὰς ὁποίας ὅλοι καλλίτερόν μου γνωρίζετε. Ἕκαστος ἂς τὰς ἀναπολήσῃ εἰς τὴν μνήμην μου, καὶ ἂν μένουν εἴς τινα δισταγμοὶ, ἂς λάβῃ τὸν κόπον νὰ κάμῃ ἕνα μικρὸν περίπατον ἕως τοῦ στρατῶνος τοῦ ἱππικοῦ, ὅπου δύναται νὰ θαυμάσῃ τὰ ψοφίμια, τὰ ὁποῖα ἐσχάτως ἠγοράσθησαν ὑπὸ τὸ ὄνομα ἵπποι. Δι’ ὅλα ταῦτα κηρύττομαι ἐναντίος τῆς πιστώσεως, καὶ νομίζω συμφερώτερον, ἂν ἄλλως δὲν ἦναι δυνατὸν, νὰ ὑποβληθῇ τὸ δημόσιον εἰς ποινικὴν ῥήτραν, ἔστω καὶ 200 καὶ 300 καὶ 500 ἀκόμη χιλιάδων δραχμῶν πρὸς διάλυσιν συμφωνιῶν, τὰς ὁποίας τόσον ἀκατονομάστως συνῆψεν ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν.

§340ΠΑΠΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ. (Θέλει νὰ ἀναβῇ τὸ βῆμα).

§341ΤΙΝΕΣ. Περιττόν.

§342ΠΑΠΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ὑπάρχει ἐν τῇ ἐπιτροπῇ θὰ εἴπω.

§343ΤΙΝΕΣ. Τὰ ἠξεύρομεν.

§344ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κρεστενίτης ἔχει τὸν λόγον.

§345ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Εἶμαι ἐναντίος τῆς πιστώσεως διὰ τὸν λόγον ὅτι οἱ ὑπουργοὶ εἰς τὸν προϋπολογισμόν τους μᾶς ἔφεραν ὅτι ἂν ἐκτάκτως θέλουν νὰ μεταχειρισθοῦν τι, θὰ μᾶς ζητήσουν πίστωσιν. Βλέπω, κύριοι, ὅτι δὲν ἠξεύρω τί δρόμον θὰ πάρῃ ἡ πλειονοψηφία τῆς Βουλῆς, ἀλλ’ ἐγὼ σᾶς λέγω ὅτι μὲ τὴν φανερὰν χρεωκοπίαν, νὰ καταστρέψωμεν τὸν ἑαυτόν μας μὲ ὅπλα ἄχρηστα, δὲν βλέπω τὸν ἐχθρὸν, ὅστις νὰ μᾶς ἐπαπειλῇ. Τὰ ὅπλα λοιπὸν ὅπου ἔχομεν μᾶς ἀρκοῦν· οὔτε ἡμεῖς ἠμποροῦμεν νὰ πολεμήσωμεν τοὺς γείτονας, οὔτε αὐτοὶ ἡμᾶς. Αὐτὴ ἡ πολλαπλασίασις λοιπὸν εἶναι ἄκαιρος. Ἔπειτα ἐνθυμεῖσθε τὶ εἴπομεν χθὲς δι’ αὐτὸ τὸ αἴσθημα, τὸ ὁποῖον ἔχομεν μὲ τοὺς ἀδελφούς· εἰς αὐτοὺς λοιπὸν ἂς τὰ μεταχειρισθοῦν...... (θόρυβος). Κύριοι, δὲν εἶναι καιρὸς νὰ μεταχειρισθῶμεν χρήματα ἀκαίρως, καὶ διὰ τοῦτο λέγω ὅτι αὐτὴ ἡ πίστωσις πρέπει νὰ λείψῃ.

§346ΤΙΝΕΣ. Οἱ παραδεχόμενοι, κ. πρόεδρε.

§347ΕΤΕΡΟΙ. Δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως.

§348ΚΟΡΩΝΑΙΟΣ. Εἶναι αὐτὴ ἡ ὥρα διὰ συζήτησιν καὶ διὰ νὰ σκεφθῶμεν περὶ τῶν μεγαλειτέρων συμφερόντων; Ἐὰν, κύριοι, ἦτον ἡ σημερινὴ κατάστασίς μας διὰ νὰ σκεφθῶμεν περὶ αὐτῶν, ἠθέλαμεν βεβαίως τὸ πράξει, ἀλλὰ τώρα πισστεύω ὅτι οὐδεὶς δὲν θέλει διστάσει νὰ εἴπῃ ὄχι. Πῶς, κύριοι, τὰ μεγαλείτερα συμφέροντα τοῦ κράτους ἔχοντες εἰς χεῖρας πρόκειται ν’ ἀποφασίσητε καὶ πῶς θέλετε νὰ μείνωμεν εἰσέτι, ἀφοῦ εἶναι ἡ ἑνδεκάτη ὥρα ἤδη καὶ ἐμείναμεν 10 ὥρας ἐδῶ; Σπουδαιολογοῦμεν, κύριοι; Θέλετε λοιπὸν νὰ ἐξακολουθήσωμεν τὴν συζήτησιν ἐπὶ ἑνὸς ἀντικειμένου, ἐπὶ τοῦ ὁποίου θέλω σᾶς ἀποδείξει ὅτι θέλετε νὰ ῥίψετε 2,000,000 εἰς τὴν θάλασσαν; Θέλω, ἀλλὰ δὲν δύναμαι νὰ ὁμιλήσω· αἱ δυνάμεις μου εἶναι πολὺ κατώτεραι τῆς θελήσεώς μου· ἔχετε τὴν πλειονοψηφίαν καὶ δύνασθε ν’ ἀποφασίσητε, ἀλλὰ σκεφθῆτε ὅτι ἔχετε νὰ δώσητε λόγον. Θέλω νὰ ὁμιλήσω καὶ νὰ σᾶς φέρω τὰς ἀποδείξεις καὶ πιστεύω ὅτι θὰ σᾶς πείσω, ἀλλὰ δὲν ἠμπορῶ, διότι μὲ παρήτησαν αἱ δυνάμεις μου (Θόρυβος). Διὰ νὰ σᾶς ἀποδείξω, κύριοι, εἰς ποίαν πλάνην εὑρίσκονται πολλοὶ, θέλω στηριχθῆ ἐπὶ τῶν πραγμάτων καὶ οὐχὶ εἰς θεωρίαν· θέλω ν’ ἀντικρούσω μίαν μομφὴν, ἥτις ἀπεδόθη ἀπὸ ἕνα ἐκ τῶν στρατιωτικῶν, ὅτι εὑρίσκεται εἰς κακὴν κατάστασιν ὁ στρατός. Θέλω ν’ ἀντικρούσω αὐτὸν, διότι ἀφοῦ βλέπω ἕνα ἀρχαῖον ἀξιωματικὸν τοῦ στρατοῦ νὰ καταδικάζῃ αὐτὴν τὴν κατάστασιν, ὅταν βλέπω τὸν στρατιώτην καὶ ἀξιωματικὸν ν’ ἀφίνωσι τὴν ἀξιοπρεπῆ θέσιν... (θόρυβος).

§349ΤΙΝΕΣ. Δὲν εἶπον περὶ αὐτοῦ.

§350ΚΟΛΟΚΟΤΡΩΝΗΣ. Εἶπον ὅτι περισσότεροι ἀξιωματικοὶ ἀνώτεροι εἶναι παρὰ στρατιῶται καὶ πρέπει νὰ παύσουν.

§351ΚΟΡΩΝΑΙΟΣ. Δὲν πταίει ὁ στρατός, ἀλλὰ οἱ προβιβάζοντες. Ἐνθυμεῖσθε, κύριοι, ὅταν ἠρώτησα τὸν κ. Πετιμεζᾶν, ἐὰν ὑπάρχῃ προθεσμία εἰς τὸ συμβόλαιον περὶ τῆς παραδόσεως τῶν ὅπλων, καὶ μὲ εἶπεν ὄχι. Ἠμπορεῖ νὰ μοὶ εἴπῃ ὅτι δὲν εἶναι ἔτσι;

§352Σ. ΜΗΛΙΟΣ. Τὸ συμβόλαιον ἔγεινε μετὰ ταῦτα, καὶ ἑπομένως δὲν ἔχει αὐτὸν τὸν ὅρον· ὑπάρχει ὁ ὅρος νὰ δοθῇ ἡ γνώμη καὶ τότε ν’ ἀρχίσῃ.

§353ΚΟΡΩΝΑΙΟΣ. Ἐγὼ βλέπω ὅτι αὐτὸ εἶναι ἕνα συμβόλαιον καὶ εἶναι ὑπογεγραμμένον.

§354Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Εἶναι ὁ ἕνας ὅρος αὐτὸς, παρακάτω ὑπάρχει ὁ ὅρος ὅτι θὰ γείνουν τὰ ὅπλα μετὰ τὴν παράδοσιν τῶν πρωτοτύπων.

§355ΚΟΡΩΝΑΙΟΣ. Λοιπὸν ἀκούσατε καὶ τὸ παρακάτω· «Εἶναι λοιπὸν ὡρισμένον ὅτι κτλ». Τὰ ὁποῖα εἶπε μετὰ 60 ἡμέρας.

§356Σ. ΜΗΛΙΟΣ. Δὲν ἦλθον.

§357ΚΟΡΩΝΑΙΟΣ. Εἶσθε ἐκτὸς τοῦ συμβολαίου, διότι αὐτὸ σοῦ λέγει νὰ μοὶ δώσητε τὰ δείγματα.

§358ΠΑΠΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ. Αὐτὸ τὸ ὁποῖον ἀνεγνώσατε αὐτὴν τὴν στιγμὴν λέγει ὅτι ὑποχρεοῦται ὁ ἐργολάβος νὰ παραδώσῃ τὰ δείγματα.

§359ΚΟΡΩΝΑΙΟΣ. Εἶναι ψεῦδος· παρακάτω λέγει· «6,400 τουφέκια κτλ». Λοιπὸν, κύριοι, κατὰ πρῶτον ἔρχομαι εἰς τὸν ὁπλισμόν. Ὁ Κ. ὑπουργὸς ἀπεφάσισε νὰ ὁπλίσῃ τὸν στρατὸν μὲ ὅπλα Σασσεπώ· κατὰ πρῶτον πρὸς τοῦτο ὥρισε μίαν ἐπιτροπὴν ἡ ὁποία ὑπέβαλε τὴν παροῦσαν ἔκθεσιν. «Ὁ Ἑλληνικὸς στρατὸς διὰ.... κτλ». Διώρισεν ὁ κ. ὑπουργὸς μίαν ἐπιτροπὴν ἐκ τριῶν μελῶν, καὶ αὕτη οὐδὲν ἄλλο τεχνικὸν προσδιώρισε καὶ δὲν διῆλθε παρὰ μόνον ἔδωκε μίαν γνώμην θεωρητικὴν, ὅτι ὁ στρατός μας δὲν εἶναι καλὰ ὡπλισμένος καὶ ὅτι τὰ ὅπλα τοῦ Σασσεπὼ εἶναι ἀρκετὰ καλά. Εἰς δὲ τὴν ἔκθεσίν του ὁ κ. ὑπουργός, διότι ὁ κ. ὑπουργὸς ἔχει μίαν ἔκθεσιν περὶ τῶν ὅπλων τοῦ Σασσεπώ, λέγει· εἶναι γνωμοδότησις περὶ τοῦ εἴδους τῶν ὅπλων· (ἀναγινώσκει αὐτήν). Κύριοι, ὅταν κάμωμεν τοιαύτας παραγγελίας δι’ ἕνα στρατὸν, βεβαιωθῆτε ὅτι δὲν πρέπει νὰ δίδωμεν παραγγελίαν εἰς ἕνα ἀξιωματικὸν παρὰ νὰ ἐρωτῶμεν τοὺς διευθυντάς· δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γείνουν τοιαῦται παραγγελίαι μὲ αὐτὸν τὸν τρόπον· θὰ διορισθῇ ἐπιτροπή, θὰ γείνουν δοκιμαὶ, καὶ τοιουτοτρόπως θὰ ἔχητε ἓν σύστημα, καὶ ὄχι νὰ δώσωμεν παραγγελίαν εἰς ἕνα ἀξιωματικόν. «Ὁ ἀξιωματικὸς λέγει ὅτι ὁ στρατιωτικός... Λοιπὸν, κύριοι, βλέπετε ὅτι ἡ παραγγελία τῶν Σασσεπὼ ἐγένετο ἄνευ οὐδεμιᾶς ἐρεύνης σπουδαίας, ὅπως πρέπει νὰ ἐνεργῇ μία σπουδαία Κυβέρνησις. Τέλος πάντων ἔγεινεν ἡ παραγγελία τῶν ὅπλων, ἔρχονται εἰς τὴν Ἑλλάδα, παρεδόθησαν εἰς τὸ στρατόπεδον χωρὶς νὰ ἐξετασθῶσι πρὶν ἔλθωσιν ἐδῶ. Ὅταν παρεδόθησάν τινα τῶν ὅπλων αὐτῶν καὶ ἔγειναν δοκιμαὶ, ὁ Βασιλεὺς διέταξε νὰ τεθοῦν κατὰ μέρος, καὶ τότε διωρίσθη ἐπιτροπὴ διὰ νὰ ἐξετάσῃ αὐτὰ, καὶ ἡ ἐπιτροπὴ ἔκαμε τὴν ἀκόλουθον ἀναφοράν. (ἀναγινώσκει αὐτήν). (Θόρυβος). Ἰδοὺ ἡ ἐπιτροπὴ τὶ λέγει· παρετηρήθη ὅτι ἐδόθη ὀλίγη προσοχὴ κτλ. Αὐτὰ εἶναι τὰ ἐλαττώματα, τὰ ὁποῖα εὑρίσκει ἡ ἐπιτροπὴ, μολαταῦτα λέγει ὅτι δύναται νὰ ᾖναι εὔχρηστα. Ἀλλὰ, κύριοι, ἓν πρᾶγμα πολὺ σπουδαῖον θὰ παρατηρήσω εἰς τὴν περίστασιν ταύτην· τὰ ὅπλα αὐτὰ, ἅμα ἦλθον εἰς τὴν Ἑλλάδα, ἔπρεπε νὰ ἐπιθεωρηθοῦν ἀπὸ τὴν ἐπιτροπὴν πρὶν δοθοῦν εἰς χεῖρας τοῦ στρατοῦ· τούτου μὴ γενομένου, καὶ ἐνῷ εὕρομεν κακὰ τὰ ὅπλα, δὲν δυνάμεθα νὰ τὰ δώσωμεν ὀπίσω· ἐὰν ἡ ἐπιτροπὴ διωρίζετο πρὶν δοθοῦν εἰς τοὺς στρατιώτας, τότε ἡ εὐθύνη δὲν ἦτο τοῦ ὑπουργοῦ καὶ θὰ ἐγίνετο καλλιτέρα χρῆσις.

§360ΙΩ. ΦΛΕΣΣΑΣ. Αὐτὸ τὸ ζήτημα ἐτελείωσε προχθές.

§361ΚΟΡΩΝΑΙΟΣ. Ἐγὼ δὲ τὸ ἐτελείωσα, θέλω νὰ σᾶς ἀποδείξω ὅτι ἡ ἀγορὰ ἦτο κακή. Κύριοι, ἐλησμόνησα νὰ σᾶς εἴπω 271 λόγχαι εἶναι ἄβαφαι καὶ 55 ἐθραύσθησαν.

§362Σ. ΜΗΛΙΟΣ. Σᾶς τὰ εἶπον προχθές.

§363ΚΟΡΩΝΑΙΟΣ. Δὲν εἶναι δυνατὸν ὅτι μᾶς τὰ εἴπατε. Λοιπὸν, κύριοι, ἂν τὰ ὅπλα Σασσεπὼ τὰ ὁποῖα μὲ τόσα μέσα ὅσα εἴχομεν εἰς τὴν Γαλλίαν δὲν ἠδυνήθημεν νὰ τὰ κάμωμεν καλὰ, ἀμφιβάλλω ἂν ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα θὰ κάμωμεν τώρα ὅτι δὲν θὰ ᾖναι χειρότερα, ὕστερα ἀπὸ αὐτὴν τὴν προμήθειαν, κύριοι, ἡ ὁποία ἔπρεπε νὰ διδάξῃ τὸν ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν διὰ νὰ μὴν κάμῃ τόσον εὐκόλως αὐτὰς τὰς παραγγελίας. Σᾶς ἀναγινώσκω τὴν ἀναφορὰν τοῦ κυρίου Ῥοδίου, αὐτὸ εἶναι τὸ σπουδαιότερον μέρος. Ἀκούσατε, κύριοι, ἔχετε ὀλίγην ὑπομονήν. (ἀναγινώσκει). Ἓν ἄλλο ὅπλον ἐγένετο δεκτὸν ὑπὸ τῆς ἀγγλικῆς κυβερνήσεως, οὐχὶ τοῦ Σασσεπώ. «Τοιοῦτον δὲ σύστημα, κατ’ ἐμὲ, διὰ μὲν τὸν νέον ὁπλισμὸν εἶναι τὸ τοῦ Ῥεμιγκτὼν, διὰ δὲ εἰς μεταποίησιν τὸ τοῦ Ἀλδίνη». Λέγει ὅμως ὅτι πρέπει νὰ περιμένωμεν, πρὶν ἀποφασίσωμεν νὰ παραδεχθῶμεν ἓν σύστημα. Ἀφ’ οὗ, κύριοι ἡ ἑλληνικὴ κυβέρνησις ἔχει τὸ παράδειγμα, τὸ σύστημα τῶν ὅπλων τοῦ Σασσεπὼ, τὸ ὁποῖον καὶ ἤλλαξε, καὶ παρεδέχθη τὸ τοῦ Ῥεμιγκτὼν, ἀφ’ οὗ λοιπὸν μετέβαλε γνώμην, θὰ ἴδωμεν, δὲν ἐφοβεῖτο μήπως μεταβάλῃ γνώμην καὶ διὰ τὰ Ῥεμιγκτών; Κύριοι, θὰ ἀπορήσετε ὅτι ἕνας ἀξιωματικὸς καὶ ἀρχαῖος τοῦ ἑλληνικοῦ στρατοῦ, καὶ ἄνθρωπος ὅστις διὰ τῶν ὅπλων, λέγει, θὰ ἀνακτήσωμεν ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐπιθυμοῦμεν ὅλοι, ἔρχεται νὰ σᾶς ὁμιλήσῃ ἐναντίον τῶν παραδοχῶν αὐτῶν τῶν ὅπλων· ἠξεύρετε ὅτι δὲν τὸ κάμνει ἀπὸ κανένα ἄλλον σκοπὸν, εἰμὴ διότι ἔχει τὴν ἐνδόμυχον πεποίθησιν ὅτι τὰ χρήματα αὐτὰ τὰ ῥίπτομεν εἰς τὸν αἰγιαλόν.

§364ΠΟΛΛΟΙ ΔΕΞΙΟΘΕΝ. Αὔριον, κ. πρόεδρε, ἐξακολουθοῦμεν· δὲν ἠμποροῦμεν πλέον ἀπόψε.

§365Δ. ΒΟΥΛΓΑΡΗΣ. (Πρωθυπουργός). Νομίζω, κύριοι, ὅτι τὸ προκείμενον ζήτημα ἐξηντλήθη καθ’ ὁλοκληρίαν διὰ τῶν ἀγορεύσεων τῶν ἐκτενῶν, τὰς ὁποίας οἱ ἔντιμοι κύριοι βουλευταὶ ἐξ ἀμφοτέρων τῶν μερῶν ἔκαμαν· ἡ κυβέρνησις εἶναι πλησιεστέρα νὰ γνωρίζῃ καὶ τὴν κατάστασιν τοῦ δημοσίου ταμείου καὶ τὴν ἀνάγκην τῆς ὑπηρεσίας· ἀλλὰ δὲν πρέπει νὰ ἀμφιβάλωμεν ὅτι τὸ καθῆκον, τὸ ὁποῖον ἤθελεν ἔχει ἡ κυβέρνησις, νὰ μὴ ἀφήσῃ τι ἐκ τῶν ἀναγκαίων διὰ νὰ μὴ εὑρεθῇ εἰς δύσκολον θέσιν, ὅταν παρουσιασθῇ ἡ ἀνάγκη μεγαλειτέρα, καὶ δὲν δυνηθῇ νὰ θεραπεύσῃ ὅ,τι ἡ ἀνάγκη ὑπαγορεύει καὶ ἀπαιτεῖ, διὰ τοῦτο ἐνόμισε καθῆκόν της νὰ μὴ ἀφήσῃ τὸν στρατὸν γυμνὸν ἀπὸ ὅπλα, διότι, ὅταν ὁ στρατὸς δὲν ἔχῃ τὸ ὅπλον, θὰ εἰπεῖ ὅτι δὲν πρέπει καὶ νὰ ᾖναι. Ἐννοεῖται λοιπόν, ὅτι μία ἀνάγκη παρεκίνησε τὴν κυβέρνησιν νὰ ἔλθῃ εἰς αὐτὸ τὸ μέτρον διὰ νὰ προμηθευθῇ ὅπλα, διότι δὲν ἔχει. Εἶναι ἀληθὲς ὅτι ἡ πεῖρα ἀπέδειξεν ὅτι αἱ προμήθειαι μέχρι τοῦδε ἀπέτυχον διὰ λόγους ἴσως ὅτι ἄλλαι περιστάσεις ἦσαν ἐκεῖναι, ἀλλὰ διὰ τοῦτο δὲν πρέπει ν’ ἀποθαῤῥυνθῶμεν, ἐπειδὴ ἀπέτυχε μία προμήθεια, νὰ παύσωμεν πλέον νὰ προμηθευώμεθα ἀναγκαῖα εἰς τὸν στρατόν· ὄχι λέγω. Εἶναι ἀληθὲς ὅτι ἀπαιτεῖται καὶ προσοχή, καὶ τοιαύτην προσοχὴν κατέβαλεν ἡ παροῦσα κυβέρνησις ἐκ τῆς πείρας ὁδηγουμένη. Διὰ τοῦτο ἡ κυβέρνησις ἐζήτησεν αὐτὴν τὴν πίστωσιν διὰ νὰ ἐκπληρώσῃ μίαν τοιαύτην ἀνάγκην ἀναπόφευκτον. Ἀλλὰ δύναται νὰ δώσῃ διαβεβαίωσιν, τὸ κατ’ αὐτήν, ὅτι θέλει πράξει ὅ,τι εἶναι δυνατὸν διὰ νὰ εὕρῃ τὸν καταλληλότερον τρόπον, τὴν καταλληλοτέραν μέθοδον καὶ νὰ φροντίσῃ ὥστε νὰ ἀπομακρύνῃ ὅλας τὰς ἀμφιβολίας, ὅσον εἶναι δυνατόν, αἱ ὁποῖαι ἠμποροῦν πολλάκις νὰ καταντήσουν εἰς μίαν ἀποτυχίαν· Εἰς αὐτὸ ἡ κυβέρνησις καταγίνεται· ἐὰν τὸ συμβόλαιον τὸ ὁποῖον ἐδὼ ἀνεγνώσθη καὶ περὶ τοῦ ὁποίου ὁ ἁρμόδιος ὑπουργὸς λέγει ὅτι κατὰ τοὺς ὅρους, τοὺς ὁποίους ἔχει, δὲν εἶναι δεσμευμένος νὰ παραδεχθῇ ἓν δεῖγμα, τὸ ὁποῖον θὰ τῷ στείλουν ὕστερον ἀπὸ ὀλίγον καιρόν, ἐὰν αὐτὸ δὲν τὸ εὕρουν κατάλληλον, εἶναι εἰς τὴν ἐξουσίαν του νὰ τὸ ἐγκρίνῃ ἢ ὄχι· καὶ τοιουτοτρόπως νὰ ἐγκρίνῃ ἢ νὰ ζητήσῃ, ὥστε νὰ ἔλθῃ ἄλλο δεῖγμα, τὸ ὁποῖον νὰ θεωρηθῇ κατάλληλον. Καὶ ἡμεῖς βλέπομεν ὅτι τὸ ποσὸν αὐτὸ εἶναι σημαντικόν, ἀλλὰ πῶς νὰ κάμωμεν ὅταν ἔχωμεν ἀνάγκην, πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ ἔχωμεν στρατὸν ἄνευ ὅπλων, εἶναι ὅπλα αὐτά, τὰ ὁποῖα ἔχει; Ὄχι. Λοιπὸν βλέπετε ὅτι ἡ κυβέρνησις θέλει καταβάλει πᾶσαν προσπάθειαν εἰς τὴν ἐκλογὴν τοῦ δείγματος. Δὲν ἔχομεν δὲ κανένα σκοπόν, καθὼς εἶπεν ὁ βουλευτὴς κύριος Κορωναῖος, νὰ ῥίψωμεν τὰ χρήματα εἰς τὴν θάλασσαν· αἱ ἀποτυχίαι προηγουμένων προμηθειῶν θὰ μᾶς κάμουν περισσότερον προσεκτικούς, ὥστε νὰ μὴ ῥίψωμεν τὰ χρήματα εἰς τὴν θάλασσαν. Φρονῶ λοιπὸν ὅτι εἶναι ἀνάγκη αὐτὴν τὴν πίστωσιν ἡ Βουλὴ νὰ τὴν δώσῃ, καθ’ ὅσον εἶναι ἀναγκαία, καὶ πρέπει ἡ Βουλὴ νὰ τὴν ἀποφασίσῃ καὶ ἐλπίζω ὅτι θέλει τὴν ἀποφασίσει.

§366ΚΟΡΩΝΑΙΟΣ. Πῶς εἶναι δυνατόν, ἑλληνικὴ κυβέρνησις, νὰ θελήσητε νὰ φέρετε κακὰ ὅπλα; Εἶναι ἀδύνατον· ἀλλ’ ἐστὲ βέβαιοι ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν δι’ αὐτοῦ τοῦ τρόπου νὰ φθάσετε εἰς πέρας (θόρυβος). Κύριοι, τὸ σπουδαῖον δὲν εἶναι νὰ χάσωμεν δύο ἑκατομμύρια, ἂς ὑπάγουν εἰς τὸ καλόν, ἀλλὰ τὸ ἀποτέλεσμα εἶναι μέγα· ἐὰν αὐτὰς τὰς δύο χιλιάδας τῶν ὅπλων Σασσεπὼ τὰς ἐδίδαμεν εἰς ἕνα στρατὸν καὶ ἐπήγαιναν νὰ κάμουν μίαν προσβολὴν καὶ ἔξαφνα αἱ λόγχαι ἔσπαζαν, τί ἤθελε γείνει; Βλέπετε λοιπὸν ποῖα ὀλέθρια ἀποτελέσματα δύνανται νὰ ἔχουν. Δὲν εἶναι λοιπὸν διὰ τὰ δύο ἑκατομμύρια. Ἔχω τὴν πεποίθησιν ὅτι εἶναι ἄχρηστα καὶ θὰ τὸ ἴδετε μίαν ἡμέραν.

§367Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Κύριοι, αἱ παρατηρήσεις, τὰς ὁποίας ἔκαμεν ὁ κύριος Κορωναῖος, ἀποβλέπουν ἓν συμβάν, τὸ ὁποῖον συμβαίνει εἰς ὅλα τὰ ἔθνη. Ἐὰν εὑρεθῇ ἓν σχίσμα εἰς τὰς λόγχας, παντοῦ διορθώνεται αὐτὸ τὸ πρᾶγμα· ποῖος κίνδυνος εἶναι, ἂν τὰ διορθώσωμεν; καὶ βεβαίως εἶναι ἀδύνατον, ὅσην προσοχὴν καὶ ἂν καταβάλωσιν οἱ ἄνθρωποι, εἶναι ἀδύνατον νὰ μὴ συμβῶσι λάθη, πάντοτε συμβαίνουν σφάλματα. Δι’ αὐτὸν τὸν λόγον παρατηρῶ ὅτι ἂν καὶ αἱ παρατηρήσεις τοῦ κυρίου Κορωναίου εἶναι ἀληθεῖς, ἀλλ’ εἶναι τοιαῦτα ἐλαττώματα, εἰς τὰ ὁποῖα δυνάμεθα νὰ ὑποπέσωμεν καὶ ἡμεῖς καὶ ὅλος ὁ κόσμος. Εὑρέθησαν 400 λόγχαι ἄβαφοι, δὲν θέλω νὰ εἰσέλθω εἰς τὸ τεχνικὸν μέρος διὰ νὰ δείξω πόσον αὐτὴ ἡ ζημία εἶναι μικρὰ καὶ πόσον εὐκόλως διορθοῦται· διότι ἄλλως ἔπρεπε νὰ κάμω ἓν μάθημα ὁπλικῆς ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ ἀντικειμένου. Διὰ τοῦτο, κύριοι, ἐζητήσαμεν δι’ ὅλων τῶν μέσων νὰ ἐξεγείρωμεν τὴν προσοχὴν τῆς κυβερνήσεως, ἥτις δὲν ἐδίστασε νὰ σᾶς εἴπῃ ὅτι θέλει πράξει τὸ καθῆκόν της διὰ νὰ μὴ συμβῇ κανὲν λάθος. (Θόρυβος).

§368ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Βλέπω, κύριοι, ὅτι ἡ ὥρα εἶναι προχωρημένη καὶ δὲν ἔχω καμμίαν ὄρεξιν νὰ βασανίσω καὶ ἡμᾶς καὶ τὸν ἑαυτόν μου. Ἀλλὰ νομίζω ὅτι ἤθελον ἀφήσει μέγα βάρος εἰς τὴν συνείδησίν μου, ἐὰν δὲν ἐλάμβανον τὸν λόγον νὰ σᾶς εἴπω ἐπὶ τοῦ ἀντικειμένου, τὸ ὁποῖον μᾶς ἀπασχολεῖ, μερικὰ πράγματα, τὰ ὁποῖα ἐπληροφορήθην ὁ ἴδιος μέλος ὢν εἰς τὴν ἐπιτροπὴν τοῦ προϋπολογισμοῦ. Δὲν θέλω κάμει λόγον οὔτε περὶ τῆς οἰκονομικῆς καταστάσεως τοῦ κράτους, οὔτε περὶ τοῦ ὅτι δὲν ὑπάρχει ἀπόλυτος ἀνάγκη εἰς τὸν στρατὸν νὰ προμηθευθῇ ὅπλα· περὶ τούτων ὡμίλησαν ἄλλοι καὶ κρίνω περιττὸν νὰ ἐπαναφέρω καὶ ἐγὼ τὸν λόγον. Θέλω περιορισθῆ εἰς ἓν καὶ μόνον ἀντικείμενον, θέλω δηλ. σᾶς ἐκφράσει τὴν ὁποίαν ἔχω πεποίθησιν, ὅτι εἶναι ἀδύνατον ἡ προμήθεια τῶν ὅπλων, τὴν ὁποίαν ἐπεχείρησε καὶ μελετᾷ νὰ κάμῃ ἡ κυβέρνησις, νὰ ἐπιτύχῃ. Καὶ διὰ νὰ σᾶς πείσω περὶ τούτου θέλω κάμει χρῆσιν τῶν λόγων, τοὺς ὁποίους ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς Καλαβρύτων κύριος Σ. Πετιμεζᾶς εἶπεν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου. Τί σᾶς εἶπε; Τετράκις ἡ ἑλληνικὴ κυβέρνησις ἔκαμε προμήθειαν ὅπλων, δὶς ἐπέτυχε καὶ δὶς ἀπέτυχεν. Ὅτε ἐπέτυχεν, ἔλαβε τὰ ὅπλα ἀπὸ τὰς ἀποθήκας τῆς γαλλικῆς κυβερνήσεως, ἥτις ἔδωκε τὴν ἄδειαν εἰς τὴν ἑλληνικὴν νὰ εἰσέλθῃ εἰς τὰς ἀποθήκας της καὶ νὰ παραλάβῃ ὅπλα καὶ ὑλικὸν δεδοκιμασμένα, τὰ ὁποῖα οὐδεμία ὑπῆρχεν ἀμφιβολία, ὅτι ἦσαν σύμφωνα μὲ τὰς ἀνάγκας τῆς ὑπηρεσίας. Εἰς δύο ἄλλας περιστάσεις, εἶπεν, ἀπέτυχε, διότι ἠθέλησε νὰ κάμῃ τὴν προμήθειαν ἀπ’ εὐθείας, μὴ δυνηθεῖσα ἴσως νὰ κάμῃ τὰς προμηθείας καὶ κατὰ τὰς περιστάσεις ταύτας, ὅπως καὶ κατὰ τὰς προηγουμένας. Λοιπὸν βλέπετε, ὅτι ὁσάκις ἡ ἑλληνικὴ κυβέρνησις ἠθέλησε νὰ κάμῃ προμήθειαν ἀπ’ εὐθείας ἀπέτυχε· σήμερον δὲ βλέπετε ὅτι πρόκειται νὰ κάμωμεν μίαν τρίτην ἀπόπειραν αὐτοῦ τοῦ γεγονότος, πρόκειται νὰ προμηθευθῶμεν ὑλικὸν διὰ τὸν στρατὸν ἀπ’ εὐθείας καὶ κατὰ συνέπειαν παραγγελιῶν, τὰς ὁποίας ἔδωκεν ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν. Ὁ κ. πρωθυπουργὸς σᾶς εἶπεν, ὅτι ἡ κυβέρνησις μεριμνῶσα νὰ μὴ ῥιφθοῦν εἰς τὴν θάλασσαν τὰ χρήματα, τὰ ὁποῖα ἐκ τοῦ ὑστερήματος βεβαίως τοῦ δημοσίου ταμείου θέλουν δαπανηθῆ, θέλει λάβει ὅλα τὰ δυνατὰ μέτρα, ὥστε νὰ μὴ συμβοῦν κατὰ τὴν προμήθειαν ταύτην τὰ ἀτοπήματα, τὰ ὁποῖα συνέβησαν κατὰ τὰς προηγουμένας, καὶ ἐλπίζει ὅτι κατὰ τὴν φορὰν ταύτην ἡ προμήθεια θέλει ἐπιτύχει. Δὲν ἀμφιβάλλω, ὅτι ἡ Κυβέρνησις θέλει πράξει ὅ,τι εἶναι δυνατὸν εἰς αὐτήν, ὅπως γείνῃ ἐπιτυχὴς ἡ προμήθεια, ἀλλ’ ἰσχυρίζομαι ὅτι δὲν ἔχει τὰ μέσα ὅπως πράξῃ τοῦτο, καὶ τὸν ἰσχυρισμόν μου τοῦτον τὸν ἀρύομαι ἀπὸ τὰς πληροφορίας, τὰς ὁποίας ὁ κύριος βουλευτὴς Καλαβρύτων ἔδωκεν εἰς τὴν ἐπιτροπὴν τοῦ προϋπολογισμοῦ· ὁ πολυμαθὴς καὶ πολύπειρος οὗτος στρατιωτικὸς καὶ συνάδελφός μας κύριος Πετιμεζᾶς ἐξέθεσεν εἰς τὴν ἐπιτροπὴν τοῦ προϋπολογισμοῦ, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν τὰ μικρὰ ἔθνη νὰ κάμουν ἀπ’ εὐθείας προμήθειαν ὑλικοῦ, διότι δὲν ἔχουν τὰ μέσα ἐκεῖνα, διὰ τῶν ὁποίων ἐξελέγχεται ἡ ἀκρίβεια καὶ χρησιμότης τοῦ ὑλικοῦ· καὶ διὰ νὰ μᾶς πείσῃ περὶ τούτου μᾶς ἀνέφερεν ὅτι αἱ μεγάλαι κυβερνήσεις ἔχουσιν εἰδικὰ ἐργοστάσια εἰς τὰ ὁποῖα κατασκευάζουν τὸ ὑλικὸν τοῦ πολέμου καὶ ὅτι τὰ ἐργοστάσια αὐτὰ διευθύνονται ἀπὸ ἀξιωματικούς, οἱ ὁποῖοι ὄχι μόνον ἐσπούδασαν, ἀλλὰ καὶ πεῖραν μεγάλην ἀπέκτησαν εἰς τὰς διαφόρους τέχνας, αἱ ὁποῖαι εἶναι σχετικαὶ μὲ τὴν κατασκευὴν τοῦ ὑλικοῦ· ὁσάκις δὲ, μᾶς προσέθηκε, λαμβάνουν ἀνάγκην αἱ κυβερνήσεις αὗται νὰ προσφύγουν εἰς ἰδιωτικὰ ἐργοστάσια, διότι τὰ δημόσια δὲν ἐπαρκοῦν, ἠξεύρετε τί κάμνουν; ἀποσπῶσί τινας ἐκ τῶν εἰδικῶν ἀξιωματικῶν, τοὺς ὁποίους ἔχουν εἰς τὰ δημόσια ἐργοστάσια, καὶ τοὺς ἀποστέλλουσιν εἰς τὰ ἰδιωτικά, τοὺς ἀξιωματικοὺς δὲ τούτους τοὺς συνοδεύουν μὲ τοὺς λεγομένους ὁπλογνώμονας, οἱ ὁποῖοι εἶναι τεχνῖται εἰδικοὶ καὶ δεδοκιμασμένοι. Ὅλοι οὗτοι οἱ ἀπεσταλμένοι τῆς κυβερνήσεως εἰσέρχονται εἰς τὰ ἰδιωτικὰ ἐργοστάσια μετὰ τῶν ὁποίων ἐγένετο ἡ συμφωνία, καὶ ἐξετάζουν τὸ ὑλικὸν ἀπ’ ἀρχῆς μέχρι τέλους. Πρόκειται, π. χ. περὶ κατασκευῆς ὅπλων. Ἰδοὺ τί μᾶς εἶπεν ὅτι κάμνουν οἱ ἀπεσταλμένοι αὐτοί. Ἐν πρώτοις ἐξετάζουν τὸν ἀκατέργαστον σίδηρον διὰ νὰ πληροφορηθοῦν ἐὰν ὁ σίδηρος αὐτὸς ἔχῃ ὅλα τὰ συστατικά, τὰ ὁποῖα ἀπαιτοῦνται διὰ νὰ κάμῃ καλὰ ὅπλα. Μετὰ τὴν ἐξέτασιν ταύτην ἐπιστατοῦν εἰς τὸ χύσιμον, εἰς τὴν πυράκτωσιν καὶ τὰς διαφόρους ἄλλας ἐργασίας, τὰς ὁποίας δὲν ἐνθυμοῦμαι ὅλας, ἀλλὰ σᾶς λέγω ὅσας ἐνθυμοῦμαι.

§369Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Καλὰ τὰ λές.

§370ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀφοῦ γείνῃ τὸ χύσιμον τοῦ σιδήρου εἰς λάμνας, τότε ἀπὸ αὐτὰ τὰ ἐλάσματα κόπτουν ἓν μέρος, τὸ δοκιμάζουν διὰ νὰ ἴδουν ἐὰν ἡ ἐργασία αὕτη ἐπέτυχε καθ’ ὁλοκληρίαν· μετὰ τοῦτο δίδουν τὴν ἄδειαν διὰ νὰ κοπῶσιν αὐτὰ τὰ τεμάχια, ἐξ ὧν κατασκευάζονται αἱ κάναι τῶν ὅπλων. Μετὰ τὴν κατασκευὴν ὑποβάλλουσι τὰς κάνας εἰς δοκιμασίαν διὰ νὰ ἴδωσιν ἐὰν ἔχουν τὴν ἀπαιτουμένην στερεότητα καὶ δύνανται νὰ ἀνθέξουν. Κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον ἐξακολουθοῦν ἐπιστατοῦντες καὶ ἐξελέγχοντες διὰ νὰ βεβαιωθοῦν, ὅτι τὰ πάντα ἐγένοντο ἐν ἀκριβείᾳ. Ἀφοῦ δὲ τελειοποιηθῇ τὸ ὅπλον τί κάμνουν; τὸ λαμβάνουν, ὅπως ἔχει, τὸ ἐξετάζουν καθ’ ὅλα αὐτοῦ τὰ μέρη, κάμνουν διαφόρους δοκιμὰς καὶ ἀφοῦ εὕρουν ὅτι εἶναι ἀκριβῶς τέλειον, τότε ἐπιθέτουν τὴν σφραγῖδά του. Ἀλλὰ δὲν περιορίζονται αἱ κυβερνήσεις ἕως ἐδῶ· τὰ ὅπλα αὐτά, τὰ ὁποῖα κατεσκευάσθησαν ὑπὸ τοιαύτην ἐπιτήρησιν εἰς τὰ ἰδιωτικὰ ἐργοστάσια, τὰ ἀποστέλλουσιν εἰς ἐπιτροπάς, αἱ ὁποῖαι σύγκεινται ἀπὸ ἀνωτέρους ἀξιωματικούς, εἰς τὰ λεγόμενα comités, τὰ ὁποῖα ἐξετάζουν ἐκ νέου τὰ ὅπλα καὶ τὰ τοποθετοῦν εἰς τὰς ἀποθήκας. Ὕστερον ἀπὸ αὐτὰ τὰ ὁποῖα μᾶς εἶπεν ὁ ἔντιμος βουλευτὴς Καλαβρύτων, πῶς θέλετε νὰ πιστεύσω ἐγὼ ἢ κανεὶς ἐξ ὑμῶν, ὅτι ἡ ἑλληνικὴ κυβέρνησις μ’ ὅλην τὴν καλὴν διάθεσιν, τὴν ὁποίαν ἔχει, εἶναι ποτὲ δυνατὸν νὰ κάμῃ προμήθειαν καλοῦ ὑλικοῦ; ἔχει τὰ ὁποῖα σᾶς ἀνέφερον μέσα ἡ ἑλληνικὴ κυβέρνησις; ἔχει εἰς τὴν Ἑλλάδα στρατιωτικοὺς ἀξιωματικούς, τοσοῦτον δοκίμους καὶ ἱκανοὺς διὰ τὸ ἔργον αὐτό; Αὐτοὶ οἱ στρατιωτικοί μας ὁμολογοῦν ὅτι ὄχι. Ἔχει ὁπλογνώμονας; Ὄχι. Λοιπὸν κατὰ ποῖον τρόπον θέλει ἐξευρεθῆ αὐτὸ τὸ καλὸν ὑλικόν; Ἐγὼ τοὐλάχιστον δὲν τὸ βλέπω. Διὰ ταῦτα νομίζω ὅτι ἡ ἀποτυχία θέλει εἶσθαι ἄφευκτος καὶ αὐτὴν τὴν φοράν, ὅπως ἦτο καὶ ἄλλοτε. Ἡ διάθεσις ὑπάρχει· οἱ ἄνθρωποι οἱ ὁποῖοι ἀποστέλλονται διὰ νὰ κάμουν τὴν προμήθειαν αὐτὴν δὲν ἀμφιβάλλω ὅτι θέλουσιν ἐκπληρώσει τὸ καθῆκόν των μεθ’ ὅλης τῆς εὐσυνειδησίας καὶ ἀφοσιώσεως. Ἀλλὰ πῶς εἶναι δυνατὸν ἕνας ἢ δύω ἀπεσταλμένοι εἰς Εὐρώπην πρὸς τοῦτο νὰ ἔχωσι ὅλας τὰς ἀναγκαίας γνώσεις, αἱ ὁποῖαι ἀπαιτοῦνται; Πῶς θέλετε νὰ πιστεύσω ἐγώ, ὅτι θὰ εὑρεθοῦν συγκεντρωμέναι αὐταὶ αἱ γνώσεις εἰς ἕνα ἄνθρωπον; Ἐκτὸς τούτου λάβετε ὑπ’ ὄψιν καὶ ἓν ἄλλο, ὅτι ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν δὲν ἠθέλησε νὰ προμηθεύσῃ εἰς τὸν ἑλληνικὸν στρατὸν ὅπλα γνωστὰ καὶ δεδοκιμασμένα, δὲν παρεδέχθη οὐδὲν ἐκ τῶν συστημάτων, τὰ ὁποῖα παρεδέχθησαν καὶ ἄλλα ἔθνη, ἀλλὰ προέβη εἰς συμφωνίας περὶ προμηθείας ὑλικοῦ κατὰ ἓν σύστημα τὸ ὁποῖον δὲν εἶναι ἀκόμη διεγνωρισμένον καὶ παραδεδεγμένον. Τὸ σύστημα δὲ αὐτὸ εἶναι τὸ σύστημα τοῦ Ῥεμιγκτών· τὸ ὅπλον αὐτὸ ἔχει ἴδιόν τινα μηχανισμόν, ὅπερ τὸ καθιστᾷ ἁπλούστερον ἀπὸ τὸ τοῦ Σασσεπώ· ἀλλὰ μειονεκτεῖ κατὰ τοῦτο, ὅτι δὲν τραβᾷ πολὺ μακράν, καὶ διὰ τοῦτο αἱ ἄλλαι κυβερνήσεις δὲν ἤθελον νὰ τὸ παραδεχθοῦν. Ὁ κύριος ὑπουργὸς ἐνόμισεν ὅτι δύναται ν’ ἀποφύγῃ αὐτὸ τὸ ἐλάττωμα, ἂν προσαρμόσῃ εἰς αὐτὸ τὴν κάναν τοῦ Σασσεπώ· ἆρά γε ὁ Ῥεμιγκτών, ὅταν ἔκαμνεν αὐτό, δὲν ἐγνώριζε τὴν κάναν τοῦ Σασσεπώ καὶ δὲν ἤθελε τὴν ἐφαρμόσει; Νομίζω δὲν ἦτον ἀνάγκη νὰ τοῦ δώσωμεν αὐτὸ τὸ παράδειγμα ἀπὸ τὴν Ἑλλάδα. Ἀλλά, λέγουν, ἂν δὲν ἐγκριθῇ αὐτὸ τὸ πρᾶγμα, εἴμεθα εἰς καιρὸν νὰ τὸ διορθώσωμεν· ποίαν διόρθωσιν, κύριε ὑπουργέ, ἠμπορεῖτε νὰ ἐπιφέρητε ἄλλην παρὰ τοῦ νὰ παραιτήσητε τὴν κάναν τοῦ Σασσεπὼ καὶ σᾶς κάμουν τοῦ Ῥεμιγκτών, ἂν τὴν τροποποίησίν σας δὲν τὴν ἐφέρατε ὁριστικήν, μόλον ὅτι τοῦτο ἐξάγεται ἀπὸ τὰ ἔγγραφα, μόλον τοῦτο ἂν τὸ παραδεχθῶ καὶ τοῦτο, τί ἄλλο θὰ κάμητε παρὰ νὰ παραδεχθῆτε νὰ σᾶς δώσουν ὅπλα ἁπλᾶ τοῦ Ῥεμιγκτών· ἀλλὰ αὐτὰ εἶναι παραδεδεγμένα ὥστε νὰ σπεύσῃ ἡ Ἑλλὰς νὰ τὰ παραδεχθῇ; Ἐν τούτοις ἀφίνων αὐτὸ κατὰ μέρος, ἐπανέρχομαι εἰς τὸ πρῶτον καὶ ἰσχυρίζομαι, ὅτι ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις δὲν ἔχει μέσον νὰ κάμῃ ἀπ’ εὐθείας προμήθειαν καὶ εἶναι μέγα σφάλμα, διότι θέλει νὰ προχωρήσῃ εἰς τοῦτο. Καὶ ἂν ἦτο πολὺ μεγάλη ἡ ἀνάγκη, πάλιν ἤθελε περιμένει ἕως οὗ αἱ Κυβερνήσεις παραδεχθοῦν ἓν σύστημα καὶ παρακαλέσει μίαν νὰ τῆς δώσῃ μικρὸν ποσόν. Δι’ αὐτοὺς τοὺς λόγους παρακαλῶ τὴν Βουλὴν ν’ ἀποῤῥίψῃ τὴν πίστωσιν αὐτήν, καὶ ἂν ἐκ τῶν γενομένων συμφωνιῶν ὑπάρχῃ ὑποχρεωμένον τὸ δημόσιον νὰ κάμῃ πληρωμήν τινα νὰ μὴ φεισθῇ νὰ δώσῃ πίστωσιν εἰς τὸν ὑπουργόν.

§371ΚΟΛΟΚΟΤΡΩΝΗΣ. Ὁ κύριος πρόεδρος τῆς Βουλῆς λέγει, ὅτι εἶναι σχέδιον διὰ νὰ παρατείνωμεν τὴν συζήτησιν· ἐγὼ λέγω ὅτι εἶναι σχέδιον διὰ νὰ μᾶς ἁρπάξετε τὰ δύω ἑκατομμύρια. Θὰ ἀναπτύξω λοιπὸν τὸ ζήτημα οὐχὶ ὡς ἀντιπολιτευόμενος, οὐχὶ ὡς συμπολιτευόμενος, ἀλλ’ ὡς βοηθὸς τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν καὶ θὰ ὁδηγήσω ἐγὼ τὸν στρατιωτικόν, τὸν ὁποῖον ἔχει εἰς τὴν Ἀμερικὴν πῶς πρέπει νὰ δοκιμάσῃ τὰ ὅπλα.

§372ΓΛΑΡΑΚΗΣ. Εἰς τὸ ὑπουργεῖον νὰ ὑπάγετε νὰ εἰπῆτε αὐτά.

§373ΚΟΛΟΚΟΤΡΩΝΗΣ. Θέλω νὰ τὰ εἰπῶ ἀπὸ τοῦ βήματος διὰ νὰ κάμω καὶ ἐγὼ τὴν φιγούραν μου. Κύριοι, ἐσπούδασα καὶ ἐγὼ τὴν ὁπλοποιΐαν, κατὰ συνέπειαν δὲν θὰ σᾶς ὁμιλήσω περὶ τῆς καλῆς ἢ κακῆς .... (θόρυβος), ἀλλὰ περὶ τῆς ποιότητος τῶν ὅπλων, καὶ ἐπειδὴ ἔχω τὸ ἐλάττωμα νὰ τὰ χάνω, θὰ ὑπενθυμήσω εἰς τὸν κύριον Γλαράκην, νέον βουλευτήν, τὸ ἄρθρον 27 τοῦ κανονισμοῦ, τὸ ὁποῖον λέγει ὅτι δὲν πρέπει νὰ διακόπτῃ. Συγχρόνως, κύριοι, σᾶς ὑπενθυμίζω καὶ τὸν ἄγραφον κανονισμὸν, ὅστις καλεῖται κοινοβουλευτικὴ συμπεριφορὰ, συνισταμένη εἰς τὸ νὰ μὴ διακόπτουν καθόλου τὸν ἀγορεύοντα καὶ μάλιστα, ὅταν δὲν προτίθεται νὰ διαστρέψῃ, ἀλλὰ νὰ συζητῇ. Τὰ ὅπλα, κύριοι, αὐτὰ εἶναι ἀπεῤῥιμμένα, δηλαδὴ μετὰ τὰς δοκιμασίας, τὰς ὁποίας ὑφίστανται εἰς τὰ ἐργοστάσια, τὰ μὲν παραδεχόμενα σφραγίζονται μὲ ἐπίσημον σφραγῖδα, τὰ δὲ ἄλλα ὀνομάζονται (rebus) ἀπεῤῥιμμένα, καὶ ἔχουν διαφόρους βαθμοὺς ἀποῤῥίψεις. Τὰ ὅπλα, τὰ ὁποῖα ἠγοράσθησαν, δὲν εἶναι δύσκολον νὰ τα δοκιμάσωμεν, καὶ σᾶς τὸ λέγω ἐκ προκαταβολῆς, ὅτι εἶναι ἀπεῤῥιμμένα καὶ εἶναι πιθανὸν νὰ μὴ ἦναι τῆς πρώτης καὶ τῆς δευτέρας, ἀλλὰ νὰ ἦναι καὶ τῆς τρίτης, διότι ἡ πρώτη ἀπόῤῥιψις θὰ ἔχῃ 50 εἰς τὰ 1000 καὶ οὕτω προβαίνει. Ἑπομένως ὁ ἀξιωματικὸς, ὅστις ἠγόρασεν, ἠδύνατο νὰ τὰ ἰδῇ, ὅτι δὲν ἔχουν κανονικὰς σφραγίδας· ἂν δὲ τὰς ἔθεσαν κατόπιν, αὐταὶ αἱ σφραγίδες εἶναι τοῦ καταστήματος καὶ οὐχὶ τοῦ δημοσίου. Ἀλλ’ ἐκτὸς τούτου, νομίζω περιττὸν νὰ σᾶς εἴπω ὅ,τι εἶπεν ὁ κύριος Κορωναῖος, ἀναγινώσκων τὴν ἔκθεσιν τῆς ἐπιτροπῆς, καθόσον παρῆλθε καὶ ἡ ὥρα.

§374ΤΙΝΕΣ. Δὲν πειράζει, ἀνάγνωστέ την.

§375ΚΟΛΟΚΟΤΡΩΝΗΣ. Σᾶς εἶπον εἰς τὴν ἀρχὴν, ὅτι σεῖς ἔχετε καὶ σχέδια (θόρυβος) ...... Εἰς αὐτὰ εἶπα, κύριοι, ὅτι ὑπάρχει ἕνα κοντάκι, τὸ ὁποῖον ἔχει συγχρόνως πολλοὺς ἀριθμούς· θὰ φανῇ λοιπὸν ὅτι εἶναι ἀπεῤῥιμμένα. Καὶ ὄχι μόνον τοῦτο, κύριοι, ἀλλὰ καὶ μεταποιημένα· καὶ τοῦτο εἶναι τὸ δεύτερον ἔγκλημα, τὸ ὁποῖον ἔπραξεν ὁ ἀξιωματικός. Δὲν ἀδικῶ τὸ κύριον ὑπουργόν· ὁ κύριος ὑπουργὸς εἴτε ἐκ τῆς ἀνάγκης, εἴτε ἐκ τῆς περιστάσεως, εἴτε ἐκ τῆς ἐπιθυμίας νὰ ἴδῃ τὸν στρατὸν ὡπλισμένον μὲ αὐτὰ τὰ ὅπλα ἔσπευδεν· ὤφειλεν ὁ ἀξιωματικὸς ὅμως νὰ προσέξῃ, καὶ δὲν ἐπρόσεξε πολύ. Παρακαλῶ λοιπὸν τὸν κύριον ὑπουργὸν νὰ μὲ ἀκούσῃ καὶ νὰ γράψῃ εἰς τὸν ἐπιστήμονα ἀξιωματικόν.

§376ΤΙΝΕΣ. Εἰς τὸ ὑπουργεῖον νὰ τὰ εἴπῃς αὐτά.

§377ΚΟΛΟΚΟΤΡΩΝΗΣ. Ἐπισήμως θέλω νὰ τὰ εἴπω αὐτὰ, διότι, ἂν μεταβῶ ν’ ἀγοράσω ὅπλα, ἂν ἓν εἰς τὰ χίλια εὑρεθῇ ἐσφαλμένον, νὰ ἦναι εἰς βάρος μου. Ἕκαστον μέρος ὅπλου ἔχει ἰδίαν σφραγῖδα, τὴν ὁποίαν τὸ δεῖγμα θὰ ἔχῃ, π. χ. εἰς τὴν κάνην τοῦ ὅπλου εἰς τὸ λοξὸν ὑπάρχει ἡ σφραγίς. Νὰ παρατηρήσῃ λοιπὸν 15–20 ὅπλα νὰ ἔχουν τὴν ἰδίαν σφραγῖδα· ἅμα ἰδῇ ὁ ἐργοστασιάρχης, ὅτι παρατηρεῖ τὰς σφραγίδας θὰ τοῦ δώσῃ τὰ καλλίτερα ὅπλα. Αὐτὰ, κύριοι, εἶχον νὰ σᾶς εἴπω.

§378ΠΟΛΛΟΙ. Ἀρκετά.

§379ΔΟΣΙΟΣ. Κύριε πρόεδρε, ἡ συνεδρίασις εἶναι τῆς 23 ἢ τῆς 24; (θόρυβος).

§380ΦΙΛΗΜΩΝ. Ἡ συνεδρίασις αὐτοδικαίως τῆς 23 ἐτελείωσε, διότι ἡ 23 τελειόνει τὰ μεσάνυκτα.

§381ΖΕΡΒΑΣ. Ἡ συνεδρίασις τῆς Βουλῆς εἶναι, κύριοι! (θόρυβος).

§382ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ συζήτησις ἔκλεισε πλέον, κύριοι βουλευταὶ, θὰ θέσωμεν τὸ ζήτημα εἰς ψηφοφορίαν.

§383ΤΙΝΕΣ. Δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως.

§384ΕΤΕΡΟΙ. Δι’ ἀναστάσεως.

§385ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν πίστωσιν τῶν 2,000,000 νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται πολλοί). Παρεδέχθη.

§386ΤΙΝΕΣ (ἐκ δεξιῶν). Εἴπομεν δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως, αὐτὸς εἶναι τραμπουκισμός. Τὸν ἔχουν ὡς ἕνα ἀρχιτραμποῦκον ἐκεῖ ἐπάνω (μέγας θόρυβος καὶ διαπληκτισμοί).

§387ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι, ἀπορῶ μὲ τὴν γλῶσσάν σας καὶ τὰς φωνάς σας· ἐγὼ δὲν ἐννόησα ὅτι ἐζητήσατε ὀνομαστικὴν κλῆσιν (θόρυβος).

§388ΣΩΤ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Τί θέλετε περιπλέον· σᾶς λέγει ὁ κύριος πρόεδρος, ὅτι δὲν ἐννόησα ὅτι ἐζητήσατε ὀνομαστικὴν κλῆσιν. Ἂς γείνῃ τώρα.

§389ΤΙΝΕΣ. Τί εἶναι αὐτὰ δὲν ἐννόησα.

§390ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν πίστωσιν τῶν 2,000,000 λέγουν τὸ ναὶ, οἱ μὴ παραδεχόμενοι λέγουν τὸ ὄχι. Ὁρίστε ψηφολέκται. Προσέρχονται οἱ κύριοι Βουδούρης καὶ Κοσσονάκος. Γίνεται ἡ δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως ψηφοφορία.

§391ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι βουλευταί! Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη τὴν πίστωσιν τῶν 2,000,000 δραχμῶν διὰ ψήφων 81 κατὰ 20, ἀρνηθέντος ἑνός.

§392ΤΙΝΕΣ (ἐκ δεξιῶν). Τί ἔχομεν τώρα, θὰ μείνωμεν ὡς τὸ πρωΐ; (θόρυβος). Ἐνταῦθα ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ διὰ τρίτην φορὰν τὰ ἑξῆς νομοσχέδια· «Ἄρθρον μόνον. Χορηγεῖται εἰς τὸ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν ὑπουργεῖον ἐπὶ τῆς χρήσεως 1868 ἔκτακτος πίστωσις δραχμῶν ἑνὸς ἑκατομμυρίου πεντακοσίων χιλιάδων, ἀριθ. 1,500,000, καταλογιζομένη ὑπὸ τὰ ἑξῆς εἰδικὰ κεφάλαια.

«Ἄρθρον μόνον. Ἐπὶ τοῦ εἰδικοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐξόδων τῆς χρήσεως 1868 τοῦ ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν ὑπουργείου, χορηγεῖται ἔκτακτος πίστωσις δραχμῶν ἑνὸς ἑκατομμυρίου διακοσίων χιλιάδων, ἀριθμὸς 1,200,000, ὑπὸ εἰδικὸν κεφάλαιον «Ναυπηγία».

§393ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διὰ τὴν ἀγορὰν τῆς οἰκίας Χατζηπέτρου.

§394ΔΟΣΙΟΣ. Ἐδῶ ἔχει ἔκθεσιν ἡ ἐπιτροπὴ καὶ θὰ γείνῃ συζήτησις. Νὰ διαβασθῇ ἡ ἔκθεσις τῆς ἐπιτροπῆς αὔριον, κύριε πρόεδρε.

§395Ι. ΒΑΛΑΣΣΟΠΟΥΛΟΣ (ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Τὴν σύμβασιν καὶ τὸ δάνειον διὰ δευτέραν φοράν.

§396ΤΙΝΕΣ (ἐκ δεξιῶν). Ἔχομεν τὸν λόγον.

§397Δ. Γ. ΒΟΥΛΓΑΡΗΣ (πρωθυπουργός). Ἐμπρὸς, κύριε πρόεδρε, τί περιμένετε;

§398ΠΟΛΛΟΙ. Βέβαια.

§399ΑΘ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Κύριοι βουλευταί! Μὲ συγχωρεῖτε, κύριε πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, φέρω ἔνστασιν ἀναβολῆς.

§400Δ. Γ. ΒΟΥΛΓΑΡΗΣ. Πῶς εἶναι δυνατόν.

§401ΑΘ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἡ ὥρα εἶναι 12 καὶ ¼ μετὰ τὸ μεσονύκτιον· ἠξεύρετε, κύριοι, ὅτι εἴμεθα ἐξηντλημένοι πλέον καὶ δὲν δυνάμεθα νὰ ψηφίσωμεν ἐπὶ οὐδενὸς ἀντικειμένου· ἐπὶ 11 ὥρας μένομεν ἐδῶ. Περὶ τίνος πρόκειται νὰ γείνῃ ἀνάγνωσις καὶ συζήτησις; περὶ νομοσχεδίων, κύριοι, τὰ ὁποῖα πρόκειται νὰ ἐπιβαρύνουν τὸν τράχηλον τῆς Ἑλλάδος μὲ 100,000 δραχμῶν.

§402ΤΙΝΕΣ (ἐκ δεξιῶν). 150,000 μάλιστα.

§403ΙΩ. ΦΛΕΣΣΑΣ. Τὸ εἴπατε 100 φοραῖς.

§404ΑΘ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Καὶ ζητοῦν αὐτὰ τὰ νομοσχέδια, τὰ ὁποῖα χθὲς μᾶς ὑπέβαλον ἐναντίον τοῦ νόμου, τοῦ κανονισμοῦ, τοῦ Συντάγματος, νὰ τὰ δεχθῶμεν εἰς πρώτην ἀνάγνωσιν. Πρόκειται νὰ ὑποκλέψουν τώρα καὶ τὴν δευτέραν ἀνάγνωσιν καὶ νὰ τὴν ὑποκλέψουν ἐκτὸς τοῦ νόμου. Διὰ τοῦτο προτείνω τὴν ἀναβολὴν τῆς συζητήσεως. Δὲν πρόκειται περὶ παρωνυχίδος. Ὅλαι αἱ πιστώσεις, τὰς ὁποίας παρεδέχθημεν, τί ἀποδεικνύουν; οὐδὲν ἄλλο ἢ ὅτι ἡ ἀντιπολίτευσις κανὲν πρόσκομμα δὲν παρεμβάλλει. Ἀλλ’ ἐνομίσατε ὅτι ἐπωφελούμενοι αὐτῆς τῆς καταστάσεως νὰ ἁρπάσητε καὶ αὐτὰ τὰ νομοσχέδια τὰ τόσον σπουδαῖα; Συλλογισθῆτε, κύριοι βουλευταί, ὅτι ἡ εὐθύνη, τὴν ὁποίαν ἀναλαμβάνετε, ἂν ἐπιμείνητε εἰς τὴν ἀνάγνωσιν αὐτῶν τῶν νομοσχεδίων κατ’ αὐτὴν τὴν στιγμήν, εἶναι βαρεῖα, εἶναι μεγάλη καὶ τόσον περισσότερον καθ’ ὅσον βλέπετε, ὅτι οἱ πλεῖστοι τῶν βουλευτῶν ἀπηυδηκότες, δὲν δύνανται νὰ μείνουν ἐντὸς τοῦ Βουλευτηρίου.

§405ΙΩ. ΦΛΕΣΣΑΣ. Δὲν ἔπρεπε νὰ λειποτακτοῦν.

§406Τ. ΦΙΛΗΜΩΝ. Φέρετε εἰς τὴν τάξιν, κύριε πρόεδρε, ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ὑβρίζουν τοὺς συναδέλφους των. Διαμαρτύρομαι, κύριε πρόεδρε (θόρυβος).

§407ΑΘ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ὅ,τι θέλετε λέγετε, εἶναι ἀδιάφορον· ἐγὼ θὰ ἐκφράσω καθαρῶς καὶ ἀπαθῶς τὰς ἰδέας μου· μοὶ εἶναι ἀδιάφορον ἂν θορυβῆτε. Τί θέλετε συζήτησιν αὐτὴν τὴν στιγμήν; Ζητεῖτε, κύριοι, νὰ συζητήσωμεν αὐτὴν τὴν στιγμὴν νομοσχέδια, τὰ ὁποῖα, σᾶς διενεμήθησαν σήμερον ἐντὸς τοῦ βουλευτηρίου αὐτοῦ, σήμερον, ὅτε ἤρχισεν ἡ συνεδρίασις, καὶ οὐδεὶς ἐξ ἡμῶν εἶναι εἰς κατάστασιν νὰ μελετήσῃ αὐτὰ τὰ νομοσχέδια καὶ ἔλθῃ νὰ δώσῃ ἐν γνώσει τὴν ψῆφόν του· ὁμοιάζει ὡσὰν νὰ θέλωμεν αὐτὴν τὴν στιγμὴν νὰ κάμωμεν διὰ τῆς ἀφαρπάσεως αὐτῶν τῶν νομοσχεδίων τὸν ἐπιτάφιον τῆς Ἑλλάδος.

§408ΒΑΛΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργ. Οἰκονομικῶν). Τί εἶναι αὐτά.

§409ΑΘ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Τὸ μεσονύκτιον, κύριε ὑπουργὲ τῶν Οἰκονομικῶν, βγαίνει ὁ ἐπιτάφιος τῆς Ἑλλάδος. Λοιπὸν δι’ ὅλους αὐτοὺς τοὺς λόγους, τοὺς ὁποίους σᾶς ἀνέφερα, προτείνω τὴν ἀναβολὴν τῆς συζητήσεως καὶ τόσον περισσότερον καθ’ ὅσον καὶ κατὰ τύπους δὲν δύνασθε νὰ συζητήσητε, διότι παρῆλθεν ἡ ἡμέρα τῆς 23 καὶ ἄρχεται ἡ ἡμέρα τῆς 24.

§410ΖΕΡΒΑΣ. Σᾶς εἶπον ὅτι .........

§411ΑΘ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἀπὸ τοῦ βήματος νὰ ἔλθητε ν’ ἀντικρούσητε τὰς ἰδέας τὰς ὁποίας λέγω.

§412ΖΕΡΒΑΣ. Ἀπὸ τοῦ βήματος θὰ ἔλθω, μὴ δημοκοπεῖτε.

§413ΑΘ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Δημοκοπίας ἐγὼ δὲν ἐσυνείθισα νὰ κάμνω· πάντοτε ἐσυνείθισα νὰ συζητῶ κατὰ τὰς πεποιθήσεις μου, ἄλλοι εἶναι ἐκεῖνοι ὅπου δημοκοποῦν, ὅτε μὲν ἀπὸ τὰ ἄνω πρὸς τὰ κάτω, ὅτε δὲ ἀπὸ τὰ κάτω πρὸς τὰ ἄνω. Δι’ ὅλους αὐτοὺς τοὺς λόγους προτείνω τὴν ἀναβολὴν τῶν νομοσχεδίων διὰ τὴν αὔριον.

§414ΖΕΡΒΑΣ. Κύριοι, μεγαλειτέρα μομφὴ δὲν ἠμποροῦσε νὰ ἀποδοθῇ εἰς τὴν Βουλὴν παρ’ ἐκείνη τὴν ὁποίαν ἐπέφερεν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ὁ προλαλήσας εἰπών, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ζητεῖ νὰ ὑποκλέψῃ τὰ νομοσχέδια. Ἆρα μᾶς κάμνει τόσον ἠλιθίους, ὥστε 5 ἄνθρωποι νὰ μᾶς ὑποκλέψουν τὰ νομοσχέδια. Ἂν ὁ προλαλήσας ἔχῃ τόσην ἠλιθιότητα, ἂς τὴν ἔχῃ διὰ τὸν ἑαυτόν του. Πρόκειται, κύριοι, περὶ δευτέρας ἀναγνώσεως τῶν νομοσχεδίων αὐτῶν. Δὲν ἐπεμβαίνω νὰ ἐξετάσω ἂν αὐτὰ τὰ νομοσχέδια εἶναι παραδεκτέα ἢ ὄχι· αὐτὸ ἀνήκει εἰς τὴν συνείδησιν τῆς Βουλῆς, οὐχ ἧττον ὅμως δὲν ὑπάρχει οὐδεὶς φόβος νὰ ἀναγνωσθοῦν τὰ νομοσχέδια καὶ δευτέραν φοράν· εἰς τὴν τρίτην ἔχετε τὸ δικαίωμα νὰ συζητήσητε ἢ καὶ νὰ τὰ ἀναβάλητε· διὰ δευτέραν ἀνάγνωσιν ὅμως δὲν ὑπάρχει λόγος ἀναβολῆς καὶ πρέπει νὰ ἀναγνωσθοῦν· οὐδεμία ζημία θέλει προκύψει, διότι ἡ πρώτη ἀνάγνωσις καὶ ἡ δευτέρα εἶναι ὡς καὶ νὰ μὴν ἦναι ἐδόθη καιρὸς, ὥστε εἰς τὴν συζήτησιν τὴν πραγματικὴν νὰ ἔχητε μίαν γνώμην περὶ τοῦ πράγματος. Ἡ ὥρα, λέγει, παρῆλθεν· ἡ ὥρα συνεχὴς εἶναι· ἂς μὴ μᾶς ἀπασχολούσατε, κύριοι, νὰ μὴν ἐπέρνα ἡ ὥρα.

§415ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Ζαΐμης ἔχει τὸν λόγον.

§416ΖΑΪΜΗΣ. Ἡ ἐπιμονὴ τῆς Κυβερνήσεως τοῦ νὰ ἀναγνωσθῶσι τὰ νομοσχέδια αὐτὰ ἀπόψε διὰ δευτέραν φορὰν εἶναι ὅλως διόλου ἀνωφελὴς, διότι, ἂν νομίζῃ ὅτι δύναται νὰ τὰ καταρτίσῃ εἰς νόμους διὰ τῆς τρίτης ἀναγνώσεως, εἶναι ἠπατημένη, διότι θὰ παραταθῇ ἐπὶ τοσοῦτον ἡ συζήτησις, ὥστε θὰ φθάσωμεν εἰς τὴν στιγμὴν τῆς λήξεως τῆς συνόδου.

§417Ι. ΒΑΛΑΣΣΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουρ. Οἰκονομικῶν). Καὶ ὁ σκοπός σας ἐκτελεῖται.

§418ΖΑΪΜΗΣ. Εἶναι λοιπὸν περιττὸν νὰ παρίσταται αὐτὸ τὸ γελοιοδέστατον θέαμα, διότι δύναμαι νὰ σᾶς βεβαιώσω ὅτι δὲν ὑπάρχει προηγούμενον, μία Βουλὴ νὰ συνεδρίασε 12 ὥρας. Δὲν εἴμεθα εἰς κατάστασιν οὐδὲ νὰ ἀκούωμεν, οὔτε νὰ σκεφθῶμεν. Λοιπὸν τί θέλετε; εἶναι συζήτησις αὐτή; Πρέπει αὐτὸ τὸ θέαμα νὰ λυπήσῃ τὴν ἰδίαν Κυβέρνησιν· ἐμείναμεν ἐδῶ διὰ νὰ καταρτισθῇ ἀπαρτία καὶ ἐλάβατε ὅλα τὰ ἀναπόφευκτα εἰς τὴν ὑπηρεσίαν· δὲν θέλομεν νὰ φέρωμεν κανὲν πρόσκομμα· ὅλα τὰ ἐλάβατε ἐν γένει. Τὰ ἐφέρατε περὶ τὴν 11ην, ἠδύνασθε νὰ τὰ φέρητε δύω ἡμέρας πρότερον, σήμερον θέλετε περὶ τὴν μίαν ὥραν νὰ ἀναγνωσθῶσι· τί νὰ ἀναγνώσωμεν σᾶς παρακαλῶ; ἡ ἀνάγνωσις προϋποθέτει συζήτησιν. Σᾶς λέγω ὅτι εἶναι ἡ καταισχύνη τοῦ συνταγματικοῦ πολιτεύματος νὰ καθήμεθα σήμερον ἐδῶ.

§419Ι. ΒΑΛΑΣΣΟΠΟΥΛΟΣ. Ἂν ᾖναι ἀληθῆ αὐτὰ, τὰ ὁποῖα εἴπετε, ὁ σκοπὸς ἐκτελεῖται· αὔριον κηρύττετε τὴν συζήτησιν ἀπὸ τὸ πρωΐ ἕως τὸ βράδι.

§420ΚΑΤΣΑΝΔΡΗΣ. Κύριοι, ὁ κύριος ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν ὑπουργὸς μέμφεται τὴν ἀντιπολίτευσιν, διότι θέλει νὰ φέρῃ προσκόμματα εἰς τὰ ἔργα τῆς Κυβερνήσεως. Ἐρωτῶ τὸν κ. ὑπουργόν, πῶς συνῄνεσε νὰ ἔλθῃ τὸ νομοσχέδιον τῆς ληστείας καὶ νὰ συζητηθῇ; Ἡ ἀντιπολίτευσις τὸ ἐζήτησε καὶ τὸ ἐζήτησε δικαίως, διότι εἶναι ἐξακολούθησις μιᾶς συζητήσεως, τὴν ὁποίαν διεκόψαμεν, καὶ μᾶς ἔφερεν αὐτὸ τὸ νομοσχέδιον ζητῶν τὸν πατριωτισμὸν, καὶ ὅμως ἐπ’ ὀνόματι αὐτοῦ τοῦ πατριωτισμοῦ πράττομεν τὰ μεγαλείτερα ἐγκλήματα (θόρυβος). Χθὲς μᾶς εἶπεν ὁ κύριος ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, καὶ ἐπικαλοῦμαι τὴν ὁμιλίαν του αὐτὴν, ὅτι, Κύριοι, τί ταράτεσθε, σήμερον ἀκούετε τὸ νομοσχέδιον, αὔριον θὰ τὸ ἔχετε ἕτοιμον, τὸ φέρνει μίαν μετὰ τὸ μεσονύκτιον καὶ ζητεῖ νὰ τὸ περάσῃ ἀβρόχοις ποσί. Εἶναι εἰλικρίνεια αὐτή; Ἀλλὰ λέγουν ὅτι εἶναι δευτέρα ἀνάγνωσις, ὁ νόμος λέγει δευτέρα συζήτησις· καὶ ὅταν πρόκηται νὰ βαρύνωμεν τὸ ἔθνος μὲ ἑκατομμύρια, εἶναι ἀνάγκη νὰ συζητήσωμεν ἐπὶ 2, 3 ὥρας. Ὅταν ἔλθωμεν εἰς τὰ καθέκαστα τοῦ νομοσχεδίου θέλετε ἴδει ὅτι ὑποθηκεύετε τοὺς πόρους τοῦ ἔθνους, τοὺς ἐγγείους φόρους· τί σᾶς μένει; πῶς θὰ ἐνεργήσῃ ἡ μηχανή; Οὐδέποτε θέλομεν σᾶς παραχωρήσει τὸ δικαίωμα νὰ μᾶς πωλήσητε. Ἐπικαλοῦμαι τὴν μαρτυρίαν ἑνὸς συμπολιτευομένου, ὅστις ὅταν εἰσερχώμεθα μοῦ εἶπε, δὲν ἔχομεν περιουσίαν πλέον, διότι θὰ μοῦ τὴν πάρουν.

§421Ι. ΦΛΕΣΣΑΣ. Πρῶτον θὰ πάρουν τὴν περιβόλαν τοῦ κυρίου Βούλγαρη.

§422ΖΕΡΒΑΣ. Πήγαινε νὰ ὑποθηκεύσῃς τὴν περιουσίαν σου διὰ νὰ μὴ τὴν χάσῃς.

§423ΚΑΤΣΑΝΔΡΗΣ. Ἂν καὶ φοβοῦμαι, δὲν πωλῶ ὅμως χάριν τοῦ συστήματος τὴν τιμήν μου, τὴν ὕπαρξίν μου.

§424ΖΕΡΒΑΣ. Περισσοτέραν τιμὴν ἔχομεν ἡμεῖς, κύριε!! (θόρυβος).

§425ΚΑΤΣΑΝΔΡΗΣ. Ὅποιος ἔχει τιμὴν δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ τὴν ἐπικαλῆται· ἐπικαλοῦμαι ὅμως τὴν τιμὴν τοῦ ἔθνους μου, ὅταν πρόκηται περὶ χρέους.

§426ΚΑΤΣΑΝΔΡΗΣ. Τώρα, Κύριοι, πῶς θέλετε νὰ συζητήσωμεν αὐτὰ τὰ νομοσχέδια. (θόρυβος).

§427ΔΟΣΙΟΣ. Πρὶν ὁμιλήσῃ ὁ κ. ὑπουργὸς, κάμνω τὴν ἔνστασιν ὅτι δὲν ὑπάρχει ἀπαρτία.

§428Θ. ΚΑΝΑΚΑΡΗΣ. Κάμνω τὴν ἔνστασιν ὅτι δὲν εἶναι ἀπαρτία.

§429ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλω ἀναγνώσει τὸν κατάλογον, Κύριοι.

§430ΘΩΜΑΣ. Εἶναι ἀπαρτία.

§431ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Κάμνουν αὐτὴν τὴν ἔνστασιν, διότι θέλουν νὰ φύγουν. Δὲν ἠμπορεῖ νὰ ἦναι κανεὶς ψηφολέκτης εἰς τὴν ἀνάγνωσιν τοῦ καταλόγου.

§432ΔΟΣΙΟΣ. Στάσου, κ. Πρόεδρε, καὶ δόσε μας καὶ ἐμᾶς ἕνα κατάλογον.

§433ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Πήγαινε πάρε μόνος σου ἕνα κατάλογον, δὲν ἠμπορεῖ νὰ σοὶ τὸν φέρῃ ὁ πρόεδρος (ἐκφωνεῖται ὁ ὀνομαστικὸς κατάλογος).

§434ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰς τὸν πρόδρομον στέκονται 5–6 βουλευταὶ (θόρυβος).

§435ΔΟΣΙΟΣ. Πῶς δυνάμεθα ν’ ἀποφασίσωμεν ἡμεῖς, ἐνῷ δὲν εἴμεθα ἐν ἀπαρτίᾳ, ἂν πρέπῃ νὰ θεωρηθῶσι ὡς παρόντες αὐτοὶ ἢ ὄχι.

§436ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Σᾶς παρακαλῶ, Κύριοι· εἶναι ἀπαρτία (θόρυβος καὶ λογομαχία μεταξὺ Ζέρβα καὶ Δαγρέ).

§437ΔΟΣΙΟΣ. Εἰς τὴν στρατιωτικὴν τιμήν σου, κ. πρόεδρε, εἶναι ἀπαρτία; (θόρυβος).

§438ΖΑΪΜΗΣ. Πόσοι εἴμεθα;

§439ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐννενήκοντα εἷς.

§440ΖΑΪΜΗΣ. Λοιπόν.......;

§441ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ἐρωτήσω τὴν Βουλήν.

§442ΖΑΪΜΗΣ. Μᾶς φέρετε εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ φύγωμεν (Ἀπέρχονταί τινες ἐκ τῶν βουλευτῶν).

§443Θ. ΚΑΝΑΚΑΡΗΣ. (Ἀπερχόμενος.) Κάμετε ὅ,τι θέλετε.

§444ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διαλύεται ἡ Συνεδρίασις. (Ὥρα 1 παρὰ 5|60 μετὰ τὸ μεσονύκτιον.