1868.10.22

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 82

Τῆς 22 Ὀκτωβρίου 1868.

(Δευτέρα.)

Ὥρα 3 καὶ ¼. Μ. Μ. Μετὰ τὴν ἐκφώνησιν τοῦ ὀνομαστικοῦ καταλόγου, εὑρεθείσης ἐν ἀπαρτίᾳ τῆς Βουλῆς, ἀνεγνώσθησαν τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως.

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις κατὰ τῶν πρακτικῶν;

§2ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Κύριοι βουλευταὶ, ὅταν χθὲς ἐζητήθη λόγος ἀπὸ τοὺς κυρίους ὑπουργοὺς καὶ παρουσιάσθη ἀναφορὰ ἐκ μέρους τῶν Κρητῶν, καὶ μετὰ τοῦτο ἑτέρα ἐκ μέρους τοῦ κ. Δεληγεώργη, ἐγὼ ἔδωκα γνώμην, ὅτι αὗται αἱ ἀναφοραὶ νὰ διευθυνθῶσιν εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν, ἵνα ἐξετασθῶσι, καὶ ἂν ἀποδειχθῇ, ὅτι τὰ γεγονότα εἶναι ἀληθῆ, νὰ λάβῃ μέτρα καὶ νὰ τιμωρηθῶσιν οἱ ὑπάλληλοι, οἱ ὁποῖοι παραβιάζουν τοὺς ἀνθρώπους αὐτούς. Τί ἀπεφάσισεν ἡ Βουλὴ; ἀπεφάσισε νὰ σταλοῦν ἢ ὄχι; Τὰ πρακτικὰ δὲν λέγουν τίποτε.

§3ΔΑΓΡΕΣ. Ἡ Βουλὴ ἀπεφάσισε νὰ σταλοῦν καὶ νὰ συστηθοῦν ἐνθέρμως.

§4ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν νὰ προστεθῇ ἐνταῦθα, ὅτι ἡ ἀναφορὰ ἀπεφασίσθη νὰ σταλῇ εἰς τὸ ὑπουργεῖον ἵνα ἐξετασθῇ. Ὑπάρχει ἑτέρα ἀντίῤῥησις;

§6ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι, ὄχι.

§7ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὰ πρακτικὰ λοιπὸν ἔχουσι καλῶς.

§8ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Παρατηρῶ, ὅτι εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν ἐτέθη τελευταῖον τὸ νομοσχέδιον, ὅπερ ὑπέβαλον, καὶ τὸ ὁποῖον ἐθεωρήθη κατεπεῖγον καὶ ἐσυζητήθη, καὶ τοῦτο ἔγεινε, διότι τὸ ἐπρότεινε βουλευτής. Προτείνω ὡς πρῶτον νὰ συζητηθῇ τὸ περὶ προσόντων τῶν δικαστικῶν ὑπαλλήλων (θόρυβος).

§9ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§10ΒΑΛΑΣΣΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι βουλευταί, εἰσάγω τὸ νομοσχέδιον περὶ τῆς συμβάσεως τῶν παλαιῶν χρεῶν, τὸ ὁποῖον συνετάχθη ἀπὸ τὴν παρελθοῦσαν κυβέρνησιν καὶ τὸ ὁποῖον ἔχει ὡς ἑξῆς.

«ΝΟΜΟΣΧΕΔΙΟΝ

Ἄρθρ. 1. Ἐγκρίνεται ἡ μεταξὺ τοῦ κ. Πέτρου Βράϊλα ἐκτάκτου ἀπεσταλμένου καὶ πληρεξουσίου ὑπουργοῦ τῆς Ἑλλάδος, καὶ τοῦ κ. Μιχαὴλ Σπάρταλη γενικοῦ προξένου, ἐνεργούντων ὡς πληρεξουσίων τῆς ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως ἀφ’ ἑνὸς, καὶ τῶν κ. κ. Ἐδουάρδου Haslewood, Ἰωάννου Field, Ῥοβέρτου Green καὶ Ἀλβέρτου Bicardo, ἐνεργούντων ἐν ἰδίῳ ὀνόματι καὶ ὡς πληρεξουσίων τῶν ἄλλων κατόχων ὁμολόγων τῶν κατὰ τὸ ἔτος 1824 καὶ 1825 συνομολογηθέντων παρὰ τῆς προσωρινῆς Κυβερνήσεως τῆς Ἑλλάδος δύω ἐξωτερικῶν δανείων ἀφ’ ἑτέρου, ὑπογραφεῖσα ἐν Λονδίνῳ τὴν 2|14 Ὀκτωβρίου 1967 καὶ ὧδε συνημμένη σύμβασις, ἐξ ἄρθρων 13, περὶ τῶν εἰρημένων δανείων μετὰ τῶν ὅρων τῶν περιεχομένων ἐν τῇ ὡσαύτως ὧδε συνημμένῃ ἀποφάσει τῆς γεν. συνελεύσεως τῶν κατόχων τῶν εἰρημένων ὁμολόγων, τῇ γενομένῃ ἐν Λονδίνῳ τὴν 1/13 Νοεμβρ. 1867. Ἄρθρ. 2. Πρὸς ἀσφάλειαν τῆς τακτικῆς πληρωμῆς τοῦ τόκου καὶ τοῦ χρεωλυσίου εἰς ἐκτέλεσιν τῆς συμβάσεως παραχωρεῖται τὸ ἥμισυ τῆς προσόδου τοῦ τελωνείου Σύρου, τὸ ἥμισυ τῆς τοῦ τελωνείου Ζακύνθου καὶ ὁλόκληρος ἡ τοῦ τελωνείου Καλαμῶν. Αἱ ἀνωτέρω εἰσπράξεις παραδίδονται ἐν τέλει ἑκάστης ἑβδομάδος εἰς τὴν ἐθνικὴν τράπεζαν μέχρι τῆς συμπληρώσεως τοῦ ἀπαιτουμένου διὰ τὴν ἑξαμηνίαν ποσοῦ. Ἐπὶ τῶν εἰσπράξεων τούτων, λογιζομένων ὡς παρακαταθήκη ὑπὲρ τῶν κατόχων τῶν κατὰ τὴν σύμβασιν ὁμολογιῶν, ἡ τράπεζα καταλογίζει τόκον πρὸς ὄφελος τοῦ δημοσίου 3–4% ἀπὸ τῆς ἡμέρας τῆς καταθέσεως μέχρι τοῦ τέλους ἑκάστης ἑξαμηνίας. Ἐπὶ τῶν αὐτῶν εἰσπράξεων ἀπαγορεύεται ἀπὸ τῆς 19|31 Μαρτίου 1868 πᾶς συμψηφισμὸς καὶ οἱαδήποτε πληρωμή, ὡς καὶ ἡ δι’ ἐντόκων γραμματίων ἀπότισις τῶν ὀφειλομένων δικαιωμάτων. Ὁ πρόεδρος τοῦ ἐλεγκτικοῦ συνεδρίου ἐξετάζει ἀνὰ πᾶσαν τριμηνίαν αὐτοπροσώπως ἢ δι’ ἀντιπροσώπου του τὰ βιβλία καὶ ἔγγραφα τῶν εἰρημένων τελωνείων, δημοσιεύων τὸ ἀποτέλεσμα τῆς ἐξετάσεως ταύτης διὰ τῆς ἐφημερίδος τῆς Κυβερνήσεως. Ἄρθρ. 3. Οἱ διαχειριζόμενοι τὰ εἰρημένα τελωνεῖα ὑπάλληλοι εἰσὶ προσωπικῶς ὑπόλογοι πρὸς τοὺς κατόχους τῶν ὁμολογιῶν διὰ πᾶσαν παράβασιν τῶν ἐν τῷ προηγουμένῳ ἄρθρῳ ὁρισθέντων. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει καταδιώκονται ποινικῶς ἐπὶ ὑπεξαιρέσει καὶ ἀπιστίᾳ. Ἄρθρ. 4. Ἡ ἐθνικὴ τράπεζα ἐκ τῶν κατὰ τὰ προηγούμενα ἄρθρα μεταβιβαζομένων αὐτῇ εἰσπράξεων τῶν τελωνείων ἀποστέλλει ἑκάστοτε ἐγκαίρως εἰς τὸν ἐν Λονδίνῳ γενικὸν πρόξενον τὸ ποσὸν τῶν ἑξαμηνιαίων δόσεων, συμφώνως πρὸς τοὺς ὅρους τῆς συμβάσεως. Ἔσεται δὲ εἰς λογαριασμὸν τοῦ δημοσίου πᾶσα ἐκ τοῦ νομίσματος καὶ συναλλάγματος διαφορά. Ἄρθρ. 5. Ἐπιτρέπεται εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ χορηγήσῃ, ἐν ἀνάγκῃ, πλὴν τῶν ἐν τῷ ἄρθρῳ 2 ἐγγυήσεων, καὶ ἄλλας εἴτε δι’ ὑποθήκης ἐθνικῶν κτημάτων, εἴτε δι’ ἐκχωρήσεως δημοσίων προσόδων ἢ πιστωμάτων.

Δ. Γ. ΒΟΥΛΓΑΡΗΣ, ΑΝ. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ,

Σ. ΜΗΛΙΟΣ, ΙΩ. ΒΑΛΑΣΣΟΠΟΥΛΟΣ,

Π. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ, ΣΠ. ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ.

Μ. ΚΑΝΑΡΗΣ.

Ἀπόφασις τῆς γενικῆς συνελεύσεως τῶν κατόχων ὁμολογιῶν τῶν ἑλ. δανείων τῶν 1824 καὶ 1825, γενομένη τὴν 1|14 8βρίου 1867. Ἀπεφασίσθη ὅτι ἡ πρότασις, ἡ περιεχομένη ἐν τῇ ὑποβληθείσῃ εἰς τὴν συνέλευσιν συμβάσεως, γίνεται δεκτὴ ὑπὸ τὴν συνθήκην τοῦ νὰ ὁρισθῶσιν εἰδικαὶ ἐγγυήσεις πρὸς πληρωμὴν τῶν τόκων καὶ τοῦ χρεωλυσίου τοῦ νέου χρέους ἐξ ἑνὸς ἑκατομμυρίου λιρῶν πρὸς 5%, καὶ προσέτι τοῦ νὰ αὐξήσῃ τὸ εἰρημένον χρεωλύσιον μετὰ παρέλευσιν πέντε ἐτῶν εἰς 20,000 λιρῶν ἐτησίως.

ΜΕΤΑΦΡΑΣΙΣ.

Συμφωνητικὸν γενόμενον σήμερον τῇ 2|14 8βρίου τοῦ χιλιοστοῦ ὀκτακοσιοστοῦ ἑξηκοστοῦ ἑβδόμου ἔτους μεταξὺ τῶν κ. κ. Πέτρου Βράϊλα, ἐκτάκτου ἀπεσταλμένου καὶ πληρεξουσίου ὑπουργοῦ τῆς Ἑλλάδος, καὶ Μιχαὴλ Σπάρταλη κατοίκου Λονδίνου, ἐμπόρου καὶ γενικοῦ προξένου τῆς Ἑλλάδος ἀφ’ ἑνός, ἐνεργούντων ἐν ὀνόματι τῆς Κυβερνήσεως τῆς Α. Μ. τοῦ Βασιλέως τῶν Ἑλλήνων, καὶ ἀφ’ ἑτέρου τῶν κ. κ. Ἐδουάρδου Haslewood, κατοίκου Λονδίνου, μεσίτου ὁμολογιῶν, Ἰωάννου Field, Ῥοβέρτου Φρεδερίκου Cower, Ῥοβέρτου Creen, Ἰωάννου Wortlev de la More, Ἠλιοῦ Mocalla καὶ Ἀλβέρτου Ricardo, ἐνεργούντων δι’ ἑαυτοὺς καὶ διὰ τοὺς λοιποὺς κατόχους τῶν ὁμολογιῶν καὶ τοκογράφων τῶν ἐφεξῆς μνημονευομένων ὡς παλαιῶν ὁμολογιῶν. Ἐπειδὴ τὰ κατὰ ἔτη 1824 καὶ 1825 δάνεια συμποσούμενα εἰς δύο ἑκατομμύρια καὶ ὀκτακοσίας χιλιάδας λιρῶν στερλινῶν συνωμολογήθησαν ἐν ὀνόματι τῆς προσωρινῆς Κυβερνήσεως τῆς Ἑλλάδος, ὡς αὕτη ἦν τότε συγκεκροτημένη, πρὸς τὸν σκοπὸν τῆς διεξαγωγῆς τοῦ ὑπὲρ ἀνεξαρτησίας πολέμου, ὁμολογίαι δὲ μετὰ τοκογράφων προσηρτημένων ἐξεδόθησαν πρὸς ὅσους ἠθέλησαν νὰ λάβωσι μέρος εἰς τὰ τοιαῦτα δάνεια, αἵτινες ὁμολογίαι παρακατιὸν μνημονεύονται ὡς παλαιαὶ ὁμολογίαι. Ἐπειδὴ ἐπί τινα μὲν ἔτη τὰ εἰρημένα τοκόγραφα ἐξωφλήθησαν κατὰ τὴν προθεσμίαν, ἀλλ’ ἐπὶ πολλὰ ἔτη εἰς τὸ μετὰ ταῦτα οὐδεὶς μὲν τόκος κατεβλήθη ἀπέναντι οὐδετέρου τῶν δανείων τούτων, αἱ δὲ εἰρημέναι παλαιαὶ ὁμολογίαι μένουσιν εἰσέτι ἀπλήρωτοι. Ἐπειδὴ τὸ ὁλικὸν ποσὸν, τὸ ἤδη ὀφειλόμενον εἰς τοὺς εἰρημένους δανειστὰς διὰ τὰ περὶ ὧν ὁ λόγος δάνεια καὶ τὸν τόκον αὐτῶν, συμποσοῦται εἰς ἑπτὰ ἑκατομμύρια καὶ πεντακοσίας τριάκοντα ὀκτὼ χιλιάδας λιρῶν στερλινῶν περίπου. Ἐπειδὴ μετὰ τὴν ἔκδοσιν τῶν εἰρημένων ὁμολογιῶν συνεστάθη τὸ ὑπάρχον βασίλειον τῆς Ἑλλάδος, συζήτησις δὲ ἠγέρθη μεταξὺ τῆς Κυβερνήσεως τῆς Α. Μ. τοῦ Βασιλέως τῶν Ἑλλήνων καὶ τῶν κατόχων τῶν εἰρημένων παλαιῶν ὁμολογιῶν, ὡς πρὸς τὴν ὑποχρέωσιν τῆς Κυβερνήσεως τῆς μνησθείσης Αὐτοῦ Μεγαλειότητος, πρὸς ἀναγνώρισιν αὐτῶν. Ἐπειδὴ πρὸς τὸν σκοπὸν τοῦ τεθῆναι τέρμα τι εἰς πᾶσαν τοιαύτην ἀμφιβολίαν καὶ συζήτησιν προετάθη καὶ συνεφωνήθη, νὰ ἐκδοθῶσι νέαι ὁμολογίαι πρὸς τοὺς κατόχους τῶν παλαιῶν ὁμολογιῶν μέχρι τοῦ παρακατιὸν μνημονευομένου ποσοῦ καὶ ὑπὸ τοὺς παρακατιὸν μνημονευομένους ὅρους, τὸ παρὸν ἔγγραφον συνετάχθη εἰς πίστωσιν τοῦ ὅτι μεταξὺ τῶν μνησθέντων Πέτρου Βράϊλα καὶ Μιχαὴλ Σπάρταλη ἀφ’ ἑνὸς, ἐνεργούντων, ὡς ἄνω εἴρηται, ἐν ὀνόματι τῆς Κυβερνήσεως τῆς Αὐτοῦ Ἑλλην. Μεγαλειότητος καὶ τῶν μνησθέντων ἀνωτέρω προσώπων ἀφ’ ἑτέρου, ἐνεργούντων δι’ ἑαυτοὺς καὶ διὰ τοὺς λοιποὺς κατόχους τῶν παλαιῶν ὁμολογιῶν, συνεφωνήθησαν τὰ ἀκόλουθα. 1. Ὁμολογίαι ἑνὸς ἑκατομμυρίου λιρῶν στερλινῶν ἐν ὅλῳ ἐκδοθήσονται ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως τῆς αὐτοῦ Μεγαλειότητος τοῦ Βασιλέως τῶν Ἑλλήνων. Αἱ ὁμολογίαι αὗται ἔσονται διὰ πεντακοσίας ἢ δι’ ἑκατὸν λίρας ἑκάστη, καὶ θ’ ἀποφέρωσι τόκον πέντε λιρῶν τοῖς ἑκατὸν κατ’ ἔτος· ὁ τόκος οὗτος θὰ παριστᾶται διὰ τοκογράφων προσηρτημένων εἰς τὰς ὁμολογίας, αἵτινες ἐξοφληθήσονται ἐντὸς πεντήκοντα ἐτῶν ἀπὸ τῆς χρονολογίας αὐτῶν, ἐὰν δὲν ἐξαγορασθῶσι πρότερον κατὰ τὸν παρακατιὸν ὁριζόμενον τρόπον. Ὁ τόκος τῶν εἰρημένων τοκογράφων καταβληθήσεται καθ’ ἑξαμηνίαν ἐν τῷ γραφείῳ τοῦ γενικοῦ τῆς Ἑλλάδος προξένου, αἱ δὲ εἰρημέναι ὁμολογίαι κληθήσονται αἱ Ἑλληνικαὶ ὁμολογίαι τοῦ 1868. 2. Αἱ οὕτως ἐκδοθησόμεναι σύμφωνα πρὸς τὸ ἀνωτέρω ἄρθρον τοῦ συμφωνητικοῦ τούτου ὁμολογίαι διανεμηθήσονται μεταξὺ τῶν κατόχων τῶν παλαιῶν ὁμολογιῶν καὶ τοκογράφων ἀναλόγως τῶν ὀφειλομένων ἑκάστῳ ποσῶν πρὸς ἐντελῆ ἐξόφλησιν τῶν εἰρημένων ὁμολογιῶν καὶ τοκογράφων. 3. Εἰς ἀνταλλαγὴν τῶν μὲν ἐν τῷ 1 ἄρθρῳ τοῦ παρόντος συμφωνητικοῦ ὁριζομένων, παρακατιὸν δὲ μνημονευομένων ὡς νέων ὁμολογιῶν, οἱ κάτοχοι τῶν παλαιῶν ὁμολογιῶν καὶ τοκογράφων ὀφείλουσι νὰ παραδώσωσι τοιαύτας ὁμολογίας καὶ τοκόγραφα ὅπως ἀκυρωθῶσι. 4. Ἡ Κυβέρνησις τῆς Αὐτοῦ Ἑλλ. Μεγαλ. θὰ φροντίσῃ ὅπως κατὰ τὴν 1 Μαρτίου τοῦ χιλιοστοῦ ὀκτακοσιοστοῦ ἑξηκοστοῦ ὀγδόου ἔτους, ἢ πρὸ τῆς ἐποχῆς ταύτης, αἱ εἰρημέναι νέαι ὁμολογίαι διὰ τὸ ποσὸν ἑνὸς ἑκατομμυρίου λιρῶν στερλινῶν μετὰ τοκογράφων προσηρτημένων παραδοθῶσιν εἰς τὸν ἐν Λονδίνῳ γενικὸν τῆς Ἑλλάδος πρόξενον. Ἑκάστη τῶν νέων τούτων ὁμολογιῶν ἔσται ὑπογεγραμμένη ὑπὸ τοῦ ἐν Ἀθήναις ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν καὶ προσυπογεγραμμένη ἐν Λονδίνῳ ὑπὸ τοῦ γενικοῦ προξένου τῆς Ἑλλάδος. Ὁ ἀριθμὸς αὐτῶν, ὅν περ οἱ κάτοχοι τῶν παλαιῶν ὁμολογιῶν καὶ τοκογράφων δικαιοῦνται νὰ λάβωσιν ἕκαστος, παραδοθήσεται διὰ τοὺς εἰρημένους κατόχους, καὶ πρὸς ἀνταλλαγὴν τῶν παλαιῶν ὁμολογιῶν καὶ τῶν προσηρτημένων αὐταῖς τοκογράφων, εἰς τὰ ὧδε ὡς δεύτερον συμβαλλόμενον μέρος μνημονευόμενα πρόσωπα κατοικοῦντα ἐν τῷ Ἄστει τοῦ Λονδίνου κατὰ τὴν συνοικίαν Fouuders Court Lothbury. Εὐθὺς ὡς αἱ νέαι αὗται ὁμολογίαι γένωνται ἕτοιμοι πρὸς παράδοσιν εἰς τοὺς συναλλαττομένους τούτους, γνωστοποιηθήσεται τοῦτο δι’ εἰδοποιήσεως δημοσιευθησομένης ἐν μιᾷ ἢ πλείοσι τῶν ἐν Λονδίνῳ ἐφημερίδων οὐ μόνον, ἀλλὰ καὶ δι’ ἐγγράφου πρὸς τὴν ἐπιτροπὴν τοῦ Χρηματιστηρίου τοῦ Λονδίνου. Ἡ ἀνταλλαγὴ τῶν παλαιῶν ὁμολογιῶν πρὸς τὰς νέας οὐ γενήσεται ἄλλως ἢ διὰ τῶν μνημονευθέντων ὡς δευτέρου συμβαλλομένου μέρους προσώπων καὶ κατὰ τὸν ἄνω εἰρημένον τρόπον. 5. Τὰ πλεονεκτήματα τοῦ συμφωνητικοῦ τούτου καὶ ἡ συμμετοχὴ εἰς τὴν κατ’ αὐτὸ γενησομένην τοῦ χρέους μετατροπὴν περιορισθήσονται εἰς ἐκείνας μόνον ἐκ τῶν παλαιῶν ὁμολογιῶν καὶ τοκογράφων ὅσαι ἀνταλλαχθῶσιν ἢ προσαχθῶσι πρὸς ἀνταλλαγὴν ἐντὸς τριῶν χρονολογικῶν μηνῶν ἀπὸ τῆς ἡμέρας, καθ’ ἣν γενήσεται ἡ ἐν τῷ προηγουμένῳ ἄρθρῳ τοῦ συμφωνητικοῦ τούτου ὁριζομένη γνωστοποίησις εἴτε δι’ ἀγγελίας, εἴτε ἄλλως. Πᾶσα ὁμολογία καὶ πᾶν τοκόγραφον μὴ ἀνταλλαχθέντα ἢ μὴ προσαχθέντα πρὸς ἀνταλλαγὴν ἐντὸς τῆς εἰρημένης περιόδου τῶν τριῶν χρονολογικῶν μηνῶν ἀποκλεισθήσονται ἀνυπερθέτως τῆς μετατροπῆς ταύτης, τὸ δὲ μέρος τῶν νέων ὁμολογιῶν καὶ τοκογράφων, διατεθήσεται παρὰ τῆς Κυβερνήσεως τῆς Α. Ἑλλ. Μεγαλειότητος ὅπως ἂν αὕτη βουληθῇ. 6. Τὸ ποσὸν τῶν πεντήκοντα χιλιάδων λιρῶν στερλινῶν διὰ τόκον ἐπὶ τοῦ ὅλου τῶν εἰρημένων νέων ὁμολογιῶν καὶ τὸ πρόσθετον ποσὸν πέντε χιλιάδων λιρῶν στερλινῶν παραδοθήσονται καθ’ ἕκαστον ἔτος, ἂν ἄλλη δὲν ληφθῇ πρόνοια, ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως τῆς Αὐτοῦ Ἑλλ. Μεγαλειότητος εἰς τὸν ἐν Λονδίνῳ γενικὸν πρόξενον τῆς Ἑλλάδος μέχρις οὗ τὸ ὅλον τῶν εἰρημένων νέων ὁμολογιῶν καὶ τοκογράφων ἐξοφληθῇ. Ἐκ τοῦ ποσοῦ τούτου καταβληθήσεται καθ’ ἑξαμηνίαν τὴν τριακοστὴν πρώτην Μαρτίου καὶ τὴν τριακοστὴν Σεπτεμβρίου ἑκάστου ἔτους ὁ τόκος τῶν εἰρημένων νέων ὁμολογιῶν ἢ τοῦ μέρους αὐτῶν ὅσον μένῃ ἑκάστοτε ἀνεξόφλητον. Ἡ πρώτη ἑξαμηνιαία καταβολὴ τοῦ τόκου τούτου γενήσεται κατὰ τὴν τριακοστὴν Σεπτεμβρίου τοῦ χιλιοστοῦ ὀκτακοσιοστοῦ ἑξηκοστοῦ ὀγδόου ἔτους· τὸ δὲ ὑπόλοιπον τοῦ εἰρημένου ποσοῦ τῶν πεντήκοντα χιλιάδων λιρῶν στερλινῶν (ἀφοῦ καταβληθῇ ἢ ληφθῇ πρόνοια νὰ καταβληθῇ ὁ τόκος τοῦ τρέχοντος ἔτους διὰ τῶν εἰρημένων ἑξαμηνιαίων καταβολῶν ἐπὶ τῶν νέων ὁμολογιῶν ἐκείνων ὅσαι δὲν ἐξηγοράσθησαν κατὰ τὸν παρακατιὸν μνημονευόμενον τρόπον) μετὰ τῆς εἰρημένης ποσότητος τῶν πέντε χιλιάδων λιρῶν στερλινῶν θὰ χρησιμεύσῃ κατ’ ἔτος εἰς ἐξαγορὰν μέρους τῶν νέων ὁμολογιῶν, κατὰ τὸν παρακατιὸν μνημονευόμενον τρόπον. 7. Αἱ ὁμολογίαι αἱ ἑκάστοτε ἐξαγοραστέαι κατὰ τὸ προηγούμενον ἄρθρον θὰ προσδιορίζωνται διὰ κληρώσεως γενησομένης ἐν Λονδίνῳ ἐνώπιον ἑνὸς ἀντιπροσώπου τῆς Α. Ἑλλ. Μ. ἑνὸς δημοσίου συμβολαιογράφου καὶ τοῦ προσώπου, ὅπερ οἱ κάτοχοι τῶν νέων ὁμολογιῶν, ἢ οἱαδήποτε ἐπιτροπὴ τῶν κατόχων τούτων συνελθοῦσα ἐν Λονδίνῳ πρὸς τὸν τοιοῦτον σκοπὸν, διορίσωσιν ἑκάστοτε ὡς ἀντιπρόσωπον. 8. Οἱ ἀριθμοὶ τῶν ἑκάστοτε ἐξαγομένων διὰ κληρώσεως, ὡς εἴρηται, πρὸς ἐξαργύρωσιν ὁμολογιῶν θὰ δημοσιεύωνται διὰ δύω τῶν κυριωτέρων ἐκ τῶν ἐν Λονδίνῳ ἐκδιδομένων ἡμερησίων ἐφημερίδων, ἕνα τοὐλάχιστον χρονολογικὸν μῆνα πρὸ τοῦ προσδιωρισμένου διὰ τὴν καταβολὴν χρόνου, οὐδεὶς δὲ τόκος θὰ ὀφείληται διὰ τὰς τελευταίας ταύτας ὁμολογίας μετὰ τὴν 31 Μαρτίου ἢ τὴν 30 Σεπτεμβρίου, ἥτις ἂν προηγῆται τῆς ἡμέρας τῆς καταβολῆς. 9. Τῶν οὕτως ἐξοφλουμένων ὁμολογιῶν μετὰ τῶν προσηρτημένων αὐταῖς τοκογράφων γενήσεται ἑκάστοτε ἡ ἀκύρωσις ἐν Λονδίνῳ ἐνώπιον δημοσίου συμβολαιογράφου. Αἱ δὲ ἀκυρούμεναι ὁμολογίαι καὶ τὰ τοκόγραφα παραδοθήσονται τῇ κυβερνήσει τῆς Α. Ἑλλ. Μ. ἢ τῷ προσώπῳ, ὅπερ αὕτη ἑκάστοτε διορίσῃ πρὸς τοῦτο. 10. Ἐννοεῖται, ὅτι καθ’ ἣν περίπτωσιν ἡ Κυβέρνησις τῆς Αὐτοῦ Ἑλλ. Μεγαλειότητος κρίνῃ εὔλογον νὰ πράξῃ τοῦτο, δύναται νὰ μεταχειρίζηται ἑκάστοτε τὸ ὅλον ἢ μέρος τοῦ ποσοῦ τοῦ κατὰ τὰ ὧδε συμφωνηθέντα χρησιμεύσοντος εἰς τὴν διὰ κληρώσεως ἐξαγορὰν τῶν νέων ὁμολογιῶν, πρὸς ἀγορὰν εἰς τιμὴν κατωτέραν τοῦ ἀρτίου νέων ὁμολογιῶν. Τῶν οὕτως ἀγοραζομένων νέων ὁμολογιῶν θὰ γίνηται ἡ ἀκύρωσις, οἱ δὲ ἀριθμοὶ αὐτῶν θὰ γνωστοποιῶνται δι’ ἀγγελίας δημοσιευομένης κατὰ τὸν ἀνωτέρω ὡρισμένον τρόπον ὡς πρὸς τὴν διὰ κληρώσεως ἐτησίαν ἐξαγορὰν τῶν εἰρημένων νέων ὁμολογιῶν, τὰ δὲ ἄρθρα 7, 8 καὶ 9 τοῦ συμφωνητικοῦ τούτου θ’ ἀφορῶσι μόνον εἰς τὸ μέρος ἐκεῖνο (ἐὰν ὑπάρχῃ) τοῦ περισσεύοντος χρηματικοῦ ποσοῦ, τοῦ ἀναφερομένου ἐν τῷ 6 ἄρθρῳ, οὗ δὲν ἐγένετο τυχὸν κατὰ τὸν ἄνω εἰρημένον τρόπον χρῆσις πρὸς ἐξαγορὰν τοιούτων νέων ὁμολογιῶν. 11. Καθ’ ἣν περίπτωσιν τὸ συμφωνητικὸν τοῦτο δὲν ἐπικυρωθῇ ὑπὸ τῆς πλειοψηφίας τῶν κατόχων τῶν εἰρημένων παλαιῶν ὁμολογιῶν καὶ τοκογράφων, ὅσοι εὑρεθῶσι παρόντες ἐν τῇ δημοσίᾳ συνελεύσει τῇ συγκροτηθησομένῃ ἐν Λονδίνῳ πρὸς ἐξέτασιν αὐτοῦ ἐντὸς ἑνὸς μηνὸς ἀπὸ τῆς σήμερον, ἢ καθ’ ἣν περίπτωσιν τὸ συμφωνητικὸν τοῦτο ἐντὸς τριῶν χρονολογικῶν μηνῶν ἀπὸ τῆς ἡμέρας ταύτης δὲν ἐγκριθῇ καὶ ἐπικυρωθῇ δεόντως παρὰ τοῦ Νομοθετικοῦ Σώματος τοῦ βασιλείου τῆς Ἑλλάδος, ἔσται ἐντελῶς ἄκυρον καὶ ἀνίσχυρον. 12. Ἐννοεῖται, καὶ διὰ τοῦ παρόντος συνομολογεῖται, χάριν προστασίας τῶν συμφερόντων παντὸς ἐνδιαφερομένου, ὅτι, ἐὰν ἐντὸς δύο χρονολογικῶν μηνῶν, ἀφ’ ἧς τὸ συμφωνητικὸν τοῦτο ἐγκριθῇ καὶ ἐπικυρωθῇ παρὰ τοῦ Νομοθετικοῦ Σώματος τοῦ βασιλείου τῆς Ἑλλάδος, καὶ ἀφ’ ἧς δημοσίᾳ ἀναγγελθῇ ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ τοῦ χρηματιστηρίου δὲν ἐπιτρέψῃ ν’ ἀναγράφωνται ἐπισήμως αἱ ὁμολογίαι καὶ τὰ χρεώγραφα τῆς Ἑλληνικῆς κυβερνήσεως, τὸ συμφωνητικὸν τοῦτο ἔσται ἄκυρον καὶ ἀνίσχυρον, τὰ δὲ δικαιώματα καὶ αἱ ὑποχρεώσεις τῶν συναλλαττομένων μερῶν ἔσονται καὶ διαμενοῦσι κατὰ πάντα ὡσανεὶ τὸ παρὸν οὐδέποτε ἐγένετο. 13. Κατ’ οὐδεμίαν περίπτωσιν οἱ μνησθέντες Πέτρος Βράϊλας καὶ Μιχαὴλ Σπάρταλης, ἢ οἱ μνησθέντες Ἐδουάρδος Haslewod, Ἰωάννης Fielde, Ῥοβέρτος Φρεδερίκος Gower, Ῥοβέρτος Green, Ἰωάννης Wortley de la More, Ἠλίας Mocatta καὶ Ἀλβέρτος Ricardo ἔσονται προσωπικῶς ὑπεύθυνοι διὰ τὸ συμφωνητικὸν τοῦτο ἢ διά τι τῶν ἐν αὐτῷ περιεχομένων. Ὑπογ.

Π. ΒΡΑΪΛΑΣ ΑΡΜΕΝΗΣ,

ΜΙΧΑΗΛ ΣΠΑΡΤΑΛΗΣ,

ΕΔΟΥΑΡΔΟΣ HASLEWOOD, ΙΩΑΝΝΗΣ Φ. FIELD, ΡΟΒΕΡΓΟΣ CREEN, ΑΛΒΕΡΤΟΣ RICABDO. Μαρτυρεῖ τὸ γνήσιον τῶν ὑπογραφῶν τῶν Πέτρου Βράϊλα, Μιχαὴλ Σπάρταλη, Ἐδουάρδου Haslewood, Ἰωάν. Field, Ῥοβέρτου Green καὶ Ἀλβέρτου Ricardo. Ὁ Κάρολος Η. Kincaid. Γραμματεὺς τῶν ἐν Λονδίνῳ δικηγόρων Thomas καὶ Hollams.» Ἔχω νὰ σᾶς ὑποβάλω καὶ ἓν νομοσχέδιον περὶ δανείου ἐκ δραχ. 28,000,000, ἔχον οὕτως.

ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΙΣ

Ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ τροποποιήσεως διατάξεών τινων τοῦ νόμου περὶ δανείου 28,000,000 δραχ. «Πρὸς τὴν Βουλήν. Κύριοι! Καθ’ ἃ ἐν περιλήψει διέλαβον καὶ ἐν τῇ γενικῇ ἐκθέσει μου ἐπὶ τοῦ ὑποβληθέντος ἤδη προϋπολογισμοῦ τῶν ἐσόδων καὶ ἐξόδων τοῦ Κράτους, αἱ ἐπὶ τοῦ κατὰ τὸ π. ε. ψηφισθέντος δανείου τῶν 28,000,000 δραχμῶν ἐγγραφαὶ δὲν προβαίνουσι πλέον μετὰ τῆς ζωηρότητος ἐκείνης, ἥτις παρετηρήθη κατὰ τοὺς πρώτους πέντε μῆνας ἀπὸ τῆς ψηφίσεώς του. Προσέθηκα δ’ ὑμῖν ὅτι αἱ ἐγγραφαὶ μόλις ἤδη ὑπερέβησαν τὸ ἥμισυ τοῦ ὅλου, ἀκριβῶς δ’ εἰπεῖν μένουσιν ἔτι ἀδιάθετα τὰ 4/10 τοῦ δανείου. Ἐγένετο, κύριοι, ἔρευνα τίς ὁ λόγος τῆς χαλαρώσεως ταύτης, καὶ πανταχόθεν σχεδὸν ἡ κυβέρνησις ἐπληροφορήθη ὅτι ἐπικρατεῖ ἀξίωσις παρὰ τοῖς κεφαλαιούχοις ὅπως ἡ πραγματικὴ ἀξία τῶν ὁμολογιῶν, ἀντὶ 80, ἐλαττωθῇ εἰς 70% ἐπὶ τοῦ ὀνομαστικοῦ κεφαλαίου, τοῦθ’ ὅπερ συνεπάγεται ὡς ἀποτέλεσμα τὴν ὑπὲρ τῶν δανειστῶν ὠφέλειαν εἰς 43% περίπου ἐφ’ ἅπαξ ἐπὶ τοῦ πραγματικοῦ κεφαλαίου ἑκάστης ὁμολογίας, τόκον δὲ 11,5% περίπου ἐτησίως. Σήμερον κατὰ τὰς βάσεις τοῦ νόμου, ἐπὶ μὲν τοῦ κατατεθέντος πραγματικοῦ κεφαλαίου, οἱ δανεισταὶ ἔχουσιν ὠφέλειαν 25%, ἀπολαμβάνουσι δὲ τόκον 10% ἐτησίως. Ταῦτα ἔχουσα ὑπ’ ὄψιν ἡ κυβέρνησις, ἐπειράθη νὰ διαπραγματευθῇ τὸ ἀντικείμενον μετὰ τῆς ἐθνικῆς τραπέζης, καὶ ἀποτέλεσμα τῶν διαπραγματεύσεων ὑπῆρξεν ἐν συνόψει τὸ ἑξῆς. Ν’ ἀναδεχθῇ μὲν ἡ ἐθνικὴ τράπεζα ὑπὸ τὴν ἐγγύησιν αὐτῆς τὴν συμπλήρωσιν τοῦ δανείου, νὰ ὑποχρεωθῇ δὲ ἡ κυβέρνησις εἰς τὴν ἀπότισιν 1% ἐτησίως ἐπὶ τοῦ ὀνομαστικοῦ κεφαλαίου τῶν ὑπὸ τὴν ἐγγύησιν αὐτῆς ἢ παρ’ αὐτῆς τῆς ἰδίας πραγματοποιηθησομένων ὁμολογιῶν· πάντων δὲ τούτων ἐπεφυλάξατο τὴν ἔγκρισιν τῆς γενικῆς τῶν μετόχων συνελεύσεως, συνερχομένης κατὰ τὴν 16 Ἰανουαρίου προσεχοῦς ἔτους. Ἐκ τῆς πραγματοποιήσεως τῶν ὅρων τούτων ἐπέρχεται ὡς ἀποτέλεσμα, ὅτι τὸ δημόσιον θὰ εἰσπράξῃ μὲν μὲ τὴν αὐτὴν ὡς μέχρι τοῦδε ἀναλογίαν τὸ ὑπόλοιπον πραγματικὸν τοῦ δανείου κεφάλαιον, θὰ ὑποστῇ ὅμως διὰ τὸ ποσὸν τοῦτο τὴν ἐκ τῆς προσθήκης τοῦ 1% ἐπὶ τοῦ ὀνομαστικοῦ κεφαλαίου δαπάνην, ἥτις ἑνουμένη μετὰ τοῦ κατὰ τὸν νόμον τόκου 8%, ἀναλογεῖ ἀκριβῶς πρὸς 11 καὶ ¼% ἐπὶ τοῦ πραγματικοῦ κεφαλαίου, ἐκτὸς τῆς ἐφ’ ἅπαξ ἐπὶ τούτου ὠφελείας 25% ὑπὲρ τοῦ δανειστοῦ. Κατὰ σύγκρισιν δὲ τῆς ἐπικρατούσης παρὰ τοῖς κεφαλαιούχοις ἀξιώσεως, αἱ μετὰ τῆς τραπέζης διαπραγματεύσεις ἀποβαίνουσι συμφερώτεραι διὰ τὸ δημόσιον, διότι ἀντὶ 43%, τοῦτο προσφέρει 25% ἐπὶ τοῦ πραγματικοῦ κεφαλαίου, ἀντὶ δὲ τόκου 11% ὑποχρεοῦται ν’ ἀποδώσῃ μόνον 11¼. Προτιμωτέρα ἑπομένως θεωρεῖται ἡ αὔξησις τοῦ τόκου ἐπὶ τοῦ ὀνομαστικοῦ κεφαλαίου, ὑπὸ χρηματολογικὴν διὰ τὸ δημόσιον ἔποψιν, παρὰ ἡ ἐλάττωσις τῆς πραγματικῆς ἀξίας (le taux) ἑκάστης ὁμολογίας. Ἐν τούτοις ἡ κυβέρνησις ἐπιθυμοῦσα ἐν πάσῃ περιπτώσει νὰ συμβιβάσῃ τὰς ἀνάγκας τοῦ δημοσίου ταμείου μὲ τὰς ἐν μέρει εὐλόγους ἀπαιτήσεις τῶν δανειστῶν, ὅσοι ἤθελον κατασταθῆ ἀπὸ τοῦδε τοιοῦτοι δι’ ἐγγραφῶν, ἄνευ τῆς ἐγγυήσεως τῆς τραπέζης, ἔκρινε λυσιτελὲς ὅπως διὰ νόμου ἐπιτραπῇ εἰς αὐτὴν ν’ αὐξήσῃ καὶ ὑπὲρ αὐτῶν τὸν τόκον εἰς 9%. Τούτων οὕτως ἐχόντων, ἡ κυβέρνησις παρεσκεύασε τὸ εἰς τὴν συζήτησιν ὑμῶν ὑποβαλλόμενον νομοσχέδιον, δι’ οὗ προβλέπονται ἀμφότεραι αἱ περιπτώσεις αὗται, προσέθηκε δὲ τελευταῖον διάταξίν τινα τοῦ ἄρθρ. 3, δι’ ἧς ἀκυροῦται τὸ 12 ἄρθρον τοῦ νόμου τῆς 12 Ἀπριλίου 1867, καθ’ ὅσον ἀπέναντι τῶν ὑποχρεώσεων τοῦ ταμείου ἀποβαίνει πλέον ἄσκοπος καὶ ἀσυμβίβαστος ὁ δι’ αὐτοῦ διατυπούμενος τρόπος τῆς χρήσεως τῶν κεφαλαίων τοῦ δανείου. Πρὸς τοῦτο μάλιστα καὶ ἡ ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ ἐπιτροπή, κατὰ τὴν λήξασαν σύνοδον τῆς Βουλῆς, ἐξέφρασε τοιαύτην εὐχήν. Τελευτῶν παρακαλῶ τὴν Βουλὴν, ἀφ’ οὗ μελετήσῃ ὡρίμως τοὺς ἐκτεθέντας λόγους, νὰ σπεύσῃ καὶ φέρῃ τὴν ἀπόφασίν της, παραδεχομένη τὸ ὑποβαλλόμενον νομοσχέδιον. Ἐν ἀθήναις, τῇ 22 9βρίου 1868.

Ὁ ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν

Ι. ΒΑΛΑΣΟΠΟΥΛΟΣ.

ΝΟΜΟΣΧΕΔΙΟΝ

Περὶ τροποποιήσεως διατάξεών τινων τοῦ νόμου περὶ δανείου 28,000,000 δραχμῶν. Ἄρθρον 1. Καθ’ ἣν περίπτωσιν πραγματοποιηθῇ μέρος ἢ τὸ ὅλον τοῦ ὑπολοίπου τοῦ κατὰ τὸν ἀπὸ 12 Ἀπριλίου 1867 νόμον δανείου τῶν δραχμῶν 28,000,000 ὑπὸ τὴν ἐγγύησιν τῆς ἐθνικῆς τραπέζης τῆς Ἑλλάδος, ἢ παρ’ αὐτῆς τῆς ἰδίας, πλὴν τοῦ κατὰ τὸ ἄρθρον 1 τοῦ νόμου τούτου ὁρισθέντος τόκου ὑπὲρ τῶν ὁμολογιούχων, ἐπιτρέπεται εἰς τὴν κυβέρνησιν νὰ παραχωρήσῃ εἰς τὴν ἐθνικὴν τράπεζαν ἕν τοῖς ἑκατὸν ἐτησίως (ἀποδοτέον κατὰ τὰς πρὸς πληρωμὴν τῶν τόκων ὡρισμένας προθεσμίας), ἐπὶ τοῦ ὀνομαστικοῦ κεφαλαίου τῶν ὑπὸ τὴν ἐγγύησιν αὐτῆς ἢ παρ’ αὐτῆς τῆς ἰδίας πραγματοποιηθησομένων ὁμολογιῶν. Οἱ ἀριθμοὶ καὶ τὸ ποσὸν τῶν ὁμολογιῶν τούτων θέλουσι σημειωθῆ ἐν συμβάσει μεταξὺ τῆς κυβερνήσεως καὶ τῆς ἐθνικῆς τραπέζης, δημοσιευθησομένῃ διὰ τῆς ἐφημερίδος τῆς κυβερνήσεως. Ἄρθρον 2. Ἐπιτρέπεται ὡσαύτως εἰς τὴν κυβέρνησιν ν’ αὐξήσῃ ἀπὸ τοῦδε καθ’ 1% τὸν τόκον ἐπὶ τοῦ ὀνομαστικοῦ κεφαλαίου τῶν ὁμολογιῶν τοῦ εἰρημένου δανείου ὑπὲρ τῶν ἐγγραφησομένων ὁμολογιούχων, ἄνευ τῆς κατὰ τὸ προηγούμενον ἄρθρον ἐγγυήσεως τῆς ἐθνικῆς τραπέζης. Ἄρθρον 3. Τὸ ἄρθρον 12 τοῦ εἰρημένου ἀπὸ 12 Ἀπριλίου 1867 νόμου καταργεῖται. Ἐν Ἀθήναις, τῇ 22 Νοεμβρίου 1868.

Ὁ ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν

Ι. ΒΑΛΑΣΣΟΠΟΥΛΟΣ.»

Σᾶς παρακαλῶ, ἐπειδὴ δὲν ἔχομεν παρὰ δύω ἡμέρας ἀκόμη ἐργασίαν, νὰ κηρυχθῇ κατεπεῖγον τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ καὶ νὰ ἐπιτραπῇ ἡ ά. ἀνάγνωσις, νὰ τυπωθῇ δὲ κατόπιν, νὰ τὸ λάβητε ὑπ’ ὄψιν, νὰ τὸ σκεφθῆτε καὶ νὰ τὸ μελετήσετε. Γνωρίζετε τὰς ἀνάγκας τοῦ κράτους· αἱ ἀνάγκαι αὗται δὲν εἶναι κρυφαί, εἶναι ἐν τῷ φανερῷ καὶ γνωσταὶ εἰς τὴν Βουλήν. Ἡ Κυβέρνησις ὑποβάλλει εἰς τὴν κρίσιν ὑμῶν καὶ ἐπιψήφισιν σχέδιον νόμου, ὅτι ἠμπορεῖ νὰ θεραπεύσῃ τὰς ἀνάγκας τοῦ κράτους, δὲν ἔχει σκοπὸν, οὔτε ν’ ἀφαρπάσῃ τὸ νομοσχέδιον, οὔτε νὰ σᾶς πιέσῃ. Τὸ ὑποβάλλει εἰς τὴν κρίσιν ὑμῶν καὶ προκαλεῖ τὰς σκέψεις σας καὶ ἐπικαλεῖται τὴν συνδρομήν σας.

§11ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. (ἐκ δεξιῶν). Νὰ τυπωθῇ καὶ νὰ διανεμηθῇ πρότερον.

§12ΑΘ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἐννοεῖτε νὰ γείνῃ ἡ πρώτη ἀνάγνωσις σήμερον;

§13ΒΑΛΑΣΣΟΠΟΥΛΟΣ. Σήμερον· διότι, ἂν δὲν γείνῃ σήμερον, δὲν ἔχομεν πλέον ἢ δύω συνεδριάσεις. Ἀπαιτοῦνται δὲ τρεῖς ἀναγνώσεις.

§14ΦΙΛΗΜΩΝ. Τρεῖς συζητήσεις, οὐχὶ ἀναγνώσεις.

§15ΒΑΛΑΣΣΟΠΟΥΛΟΣ. Ἂν σήμερον δὲν δεχθῆτε τὴν πρώτην ἀνάγνωσιν, θὰ εἰπῇ ὅτι δὲν τὸ παραδέχεσθε.

§16ΦΙΛΗΜΩΝ. Πρὸ ἑπτὰ ἡμερῶν μᾶς εἴπετε, ὅτι ἔχετε τηλεγράφημα περὶ δανείου. Ἔπρεπε λοιπὸν προτήτερα νὰ τὸ φέρετε.

§17ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ὀλίγας λέξεις θὰ σᾶς εἴπω. Λέγω, ὅτι εἶναι ἀδύνατον νὰ γείνῃ αὐτὸ, τὸ ὁποῖον ζητεῖ ὁ κύριος ὑπουργός· ἀπολύτως ἀδύνατον. Διὰ τί; Εἶναι λέγει, τρεῖς ἡμέραι μέχρι τῆς λήξεως τῆς Συνόδου. Τρεῖς συζητήσεις ἀπαιτοῦνται κατὰ τὸ Σύνταγμα, ἑπομένως ἐντὸς τριῶν ἡμερῶν τελειόνει. Λέγω, ὅτι εἶναι ἀδύνατον, διότι καὶ ἂν μία καὶ μόνη συζήτησις γείνῃ, εἶναι ἄγνωστον πόσον θὰ διαρκέσῃ· εἴτε εἰς τὴν πρώτην συζήτησιν, εἴτε εἰς τὴν δευτέραν, εἴτε εἰς τὴν τρίτην εἶναι ἄγνωστος ἡ διάρκεια. Θὰ μᾶς ἐπιβάλλετε λοιπὸν οὐ μόνον νὰ δεχθῶμεν νὰ τὸ συζητήσωμεν, θὰ μᾶς ἐπιβάλλετε καὶ νὰ τὸ ἐπιψηφίσωμεν, καὶ ὅταν ἀποφασίσῃ ἡ Βουλὴ, ὅτι δέχεται νὰ τῆς ἐπιβληθῇ νὰ τὸ ἐπιψηφίσῃ, τότε δύναται νὰ γείνῃ ἡ πρότασις τοῦ κ. ὑπουργοῦ. Οὐδεμίαν τῶν τριῶν συζητήσεων δυνάμεθα νὰ παραλείψωμεν, ἄλλως παραβιάζομεν τὸ Σύνταγμα. Μίαν, λέγω, μίαν μόνον, ἂν κάμωμεν συζήτησιν, ἐπὶ τῆς ἀρχῆς ἢ τῶν καθέκαστα, τίς δύναται νὰ ὑποσχεθῇ, ὅτι ἐντὸς μιᾶς ἡμέρας θὰ τελειώσῃ, ἂν δὲ δὲν τελειώσῃ εἰς μίαν ἡμέραν ἡ συζήτησις, ὁ νόμος ἀδύνατον νὰ ἐπιψηφισθῇ. Ἀντικείμενον δὲ τόσον σπουδαῖον, προσθέτω, εἶναι ἀδύνατον νὰ συζητηθῇ τόσον κατεσπευσμένως ὁ νόμος αὐτός, καὶ δὲν παρουσιάζεται μόνον εἷς νόμος περὶ δανείου, ἀλλὰ καὶ ἕτερος περὶ ἀναγνωρίσεως τοῦ παλαιοῦ δανείου, τὸ ὁποῖον καθ’ ὅλην τὴν παρελθοῦσαν τριακονταπενταετίαν ποτὲ τὸ ἔθνος δὲν ἔλαβεν ὑπ’ ὄψιν, δὲν ἐσυζήτησε, δὲν ἀπεφάσισε, δὲν ἔδωκε κανὲν τέλος εἰς αὐτό· καὶ βεβαίως τοῦτο δὲν ἔγεινε δι’ ἔλλειψιν πιέσεως, τοὐναντίον μᾶς ἐπίεσεν· ἀλλὰ μολαταῦτα οὔτε ὁ Βασιλεὺς, ὁ μακαρίτης Ὄθων, ἐνέδωκεν, οὔτε αἱ κυβερνήσεις, οὔτε αἱ Βουλαί, οὔτε οἱ πολιτικοὶ ἄνδρες. Ὅλα ταῦτα ἐγένοντο ἆράγε ἄνευ οὐδενὸς λόγου; Οὐχὶ βεβαίως. Ἔγειναν κατὰ λόγον, καὶ τοὺς λόγους πρόκειται σήμερον ν’ ἀνατρέψωμεν. Ἀλλ’ ἐκτὸς τούτου, ὅταν ὁ συμβιβασμὸς τοῦ παλαιοῦ δανείου παρουσιάζῃ ζήτημα, τὸ ὁποῖον καθ’ ὅλον τὸ παρελθὸν δὲν ἐτόλμησαν νὰ θίξουν αἱ κυβερνήσεις, πρόκειται ν’ ἀποφασίσωμεν καθ’ ἣν στιγμὴν εἶναι πολὺ ἐλλειπῆ καὶ στενόχωρα τὰ μέσα τὰ οἰκονομικά. Φρονῶ δὲ ὅτι οὐδεὶς δύναται νὰ ἰσχυρισθῇ ὅτι οἱ φρόνιμοι ἄνθρωποι, οἱ φρόνιμοι οἰκοκυραῖοι, ὅταν ἔχουν μεγάλας δαπάνας καὶ ἀναποφεύκτους καὶ εὑρίσκωνται εἰς μεγάλην στέρησιν χρηματικῶν πόρων, ὅτι ἐνθυμοῦνται τὴν πληρωμὴν χρεῶν μήπω ἀνεγνωρισμένων. Δὲν εἶμαι τῆς ἰδέας, ὅτι πρέπει ὡς ἀρχὴν νὰ θέσωμεν, ὅτι πρέπει νὰ ἀδικηθῇ κανείς, δὲν λέγω τοῦτο· λέγω ὅμως, ὅτι καθ’ ἣν στιγμὴν ἔχομεν ἀνάγκας, δὲν εἶναι οὔτε φρόνιμον, οὔτε οἰκονομικὸν οὔτε εἰς τὸν ἰδιωτικὸν βίον, πολὺ περισσότερον εἰς τὸν δημόσιον καὶ ἐπίσημον, νὰ ζητῶμεν τὴν ἀναγνώρισιν, τὸν συμβιβασμόν, τὴν παραδοχὴν πληρωμῆς χρεῶν, διὰ τὰ ὁποῖα δὲν εἴμεθα ἠναγκασμένοι ἀκόμη νὰ πληρώσωμεν. Τὸ δὲ νέον δάνειον πρέπει νὰ τὸ συζητήσωμεν βεβαίως μετὰ πολλῆς ἀνέσεως καὶ μετὰ πολλῆς προσοχῆς διὰ νὰ ἴδωμεν, ἂν πρέπῃ νὰ τὸ δεχθῶμεν· καὶ πρὸς τοῦτο πρέπει νὰ ἠξεύρωμεν τοὺς ὅρους, ὑπὸ τοὺς ὁποίους μᾶς προσφέρεται, καὶ τὴν χρῆσιν τὴν ὁποίαν θὰ κάμετε τοῦ δανείου τούτου, παρεκτὸς, ὅτι μένει τὸ πολιτικὸν ζήτημα, τὸ ὁποῖον δι’ ἐμὲ εἶναι ἀκέραιον, ἂν δηλαδὴ ἡ μόνη πρᾶξις, τὴν ὁποίαν ἡ Βουλὴ πρέπει ἤδη νὰ κάμῃ, εἶναι νὰ δανεισθῇ. Λυποῦμαι λοιπὸν ὅτι δὲν δύναμαι νὰ συναινέσω μὲ τὴν γνώμην τοῦ κ. ὑπουργοῦ, τοῦ νὰ ἐπιτραπῇ ἡ πρώτη ἀνάγνωσις καὶ νὰ συζητηθῇ. Ἡ κυβέρνησις ἐχρεώστει νὰ φέρῃ τὸν νόμον αὐτὸν ἐγκαίρως· εἶχεν ἓξ μῆνας ἐνώπιόν της, εἶχεν οἰκονομικὸν σύστημα τοῦ ὁποίου τ’ ἀποτελέσματα ἐγνώριζε· διότι ἂν δὲν τὰ ἐγνώριζεν αὐτὴ, ποῖος τὰ ἐγνώριζε; καὶ ἂν μία κυβέρνησις δὲν γνωρίζῃ τὰς συνεπείας τοῦ οἰκονομικοῦ συστήματός της, πρὸς ποῖον λόγον εἶναι κυβέρνησις; Ἡ κυβέρνησις ἐγνώριζεν, ὅτι κατὰ τὸν Ὀκτώβριον, Νοέμβριον, Δεκέμβριον θέλει εὑρεθῆ εἰς ἀνάγκας· ἔπρεπεν ὅμως πρὸ ἓξ μηνῶν καὶ πρὸ ἑνὸς μηνὸς νὰ φέρῃ τὸν νόμον. Ἐγὼ φρονῶ, καὶ κατὰ τὴν συζήτησιν, ἂν θὰ γείνῃ, θέλω ἀποδείξει, ὅτι τὸ δάνειον εἶναι ἀνωφελὲς, διότι καὶ ἂν ὑποτεθῇ ὅτι θὰ ἐπιτύχῃ, θὰ ἔλθῃ εἰς ἐποχὴν μέχρι τῆς ὁποίας δὲν ἔχομεν τὰ μέσα νὰ ζήσωμεν· ἀλλὰ ταῦτα ἐπὶ τῆς οὐσίας. Θέτω τὸ ζήτημα εἰς τὸν κύριον πρόεδρον πῶς δύνανται ν’ ἀρκέσουν αἱ τρεῖς ἡμέραι, ἂν θελήσωμεν ἐπισταμένως νὰ συζητήσωμεν τοὺς δύω νόμους, ποίαν ἐγγύησιν δύναται νὰ μᾶς δώσῃ ὅτι ἑκάστη συζήτησις θὰ τελειώσῃ ἐντὸς τῆς ἡμέρας.

§18ΒΑΛΑΣΣΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργ. Οἰκονομικῶν). Ὁ ἔντιμος βουλευτὴς Μεσολογγίου ἔληξε τὸν λόγον κατακρίνας τὴν κυβέρνησιν ὅτι δὲν ἐφρόντισεν, ἀφοῦ ἐγνώριζε τὴν οἰκονομικὴν κατάστασιν, ἐγκαίρως τοῦ νὰ φέρῃ τὸ δάνειον· διότι δὲν ἐγνώριζε τὰς προσπαθείας τῆς κυβερνήσεως εἶπε ταῦτα, οὔτε εἶναι δυνατὸν ἡ κυβέρνησις ἑκάστοτε ν’ ἀναγγέλλῃ τὰς ἐνεργείας της καὶ τὰς προσπαθείας της.—Ἐγὼ εὗρον μίαν ἀλληλογραφίαν τοῦ προκατόχου μου, ὁ ὁποῖος εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς τῆς εἰς τὰ πράγματα εἰσόδου του ἐπεχείρησε ν’ ἀναζητήσῃ δάνειον καὶ ἔτρεξεν εἰς διάφορα μέρη, ἐγὼ δ’ ἐξηκολούθησα τὰ ἴχνη αὐτὰ, κατέληξα δὲ εἰς μίαν πρότασιν τοῦ Λονδίνου, ἐπὶ τῇ βάσει τῆς ὁποίας ἔφερον τὸ νομοσχέδιον. Οὔτε μίαν στιγμὴν ἀπώλεσα εἰς τὰς ἐνεργείας μου πρὸς ἀνεύρεσιν δανείου· ἀλλ’ ἂν αἱ προσπάθειαί μου δὲν κατέληξαν προτήτερα εἶναι ἔνοχος ἡ κυβέρνησις; καὶ ἂν δὲν κατέληξαν προτήτερα, εἶναι συνέπεια λογικὴ, ὅτι οὔτε σήμερον δὲν πρέπει νὰ πραγματοποιηθῇ; Νομίζω, ὅτι δὲν εἶχε δίκαιον νὰ εἴπῃ ὅτι ἀφήκαμεν τὴν τελευταίαν ὥραν ὁ κ. βουλευτὴς Μεσολογγίου· γνωρίζει πολὺ καλὰ, ὅτι ἔλαβε συνέντευξιν εἰς μίαν συνεδρίασιν φιλικὴν μεταξὺ ἐντίμων βουλευτῶν καὶ ὅτι ἐζητήθη ἡ γνώμη καὶ ἡ συμβουλή του ἐπὶ τοῦ πρακτέου καὶ ὅτι τὰ γεγονότα ταῦτα ἦτο πρόσφατα, δὲν ἦτο ἀπηρχαιωμένα.

§19ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Τί σημαίνει αὐτό;

§20ΒΑΛΑΣΣΟΠΟΥΛΟΣ. Σημαίνει ὅτι αἱ διαπραγματεύσεις δὲν ἔπαυσαν οὔτε μίαν στιγμήν.

§21ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἐπειδὴ ἀναφέρετε πράγματα, τὰ ὁποῖα διαφεύγουν τὴν γνῶσιν τοῦ κοινοῦ, σᾶς λέγω, μ’ ἐκαλέσατε νὰ λάβω μέρος, καὶ σᾶς εἶπον ὅτι δὲν δύναμαι νὰ λάβω μέρος εἰς τὴν συνέντευξιν αὐτὴν περὶ ἧς ὁμιλήσατε· ἔπειτα μ’ ἐζητήσατε ἐκ νέου, ἦλθον, ἀλλ’ ἐκεῖ δὲν μᾶς παρουσιάσατε, νομίζω συμφωνίας. Ὁμιλεῖτε περὶ συμφωνιῶν, περὶ διαπραγματεύσεων ἀποληξασῶν εἰς συμφωνίας· ἐγὼ τοιοῦτόν τι δὲν ἠξεύρω.

§22ΒΑΛΑΣΣΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἠκούσατε προτάσεις, αἱ ὁποῖαι ἔγειναν εἰς τὴν Κυβέρνησιν παρ’ ἀνθρώπων εἰδημόνων, οἱ ὁποῖοι ἐλπίζουν......;

§23ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Καμμίαν. Ἐγὼ ἐρώτησα μάλιστα ἐπιμόνως, ἂν ἔχετε προτάσεις.

§24ΒΑΛΑΣΣΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ ἔγγραφον τὸ ὁποῖον σᾶς παρουσίασα ἔλεγεν, ὅτι ὕστερον ἀπὸ τὰς συμφωνίας καὶ τὰς διαπραγματεύσεις κατελήξαμεν εἰς τὴν ἑξῆς γνώμην......

§25ΔΑΓΡΕΣ. Ἄλλο πρότασις καὶ ἄλλο γνώμη.

§26ΒΑΛΑΣΣΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν δύνασθε ν’ ἀρνηθῆτε, ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν ἔπαυσε προσπαθοῦσα νὰ εὕρῃ δάνειον καὶ ὅτι αἱ προσπάθειαί της κατέληξαν εἰς ἓν ἀποτέλεσμα. Περὶ τοῦ δυνατοῦ δὲ νὰ συζητηθῇ ὁ νόμος αὐτὸς λέγω, ὅτι δὲν εἶναι ἀδύνατον νὰ ψηφισθῇ εἰς τὸ διάστημα αὐτὸ τῶν τριῶν ἡμερῶν. Μολαταῦτα, κύριοι, τὰ ἀδύνατα δὲν ἐπικαλούμεθα· πιστεύω, ὅτι εἶναι δυνατὴ ἡ ψήφισις· ἡ θέλησις κάμνει ὅλας τὰς πράξεις δυνατάς. Σήμερον ἂν ἀναγνωσθῇ διὰ πρώτην φορὰν δὲν ἐμποδίζει τὰς σκέψεις σας δι’ αὔριον. Ἡ Κυβέρνησις δὲν ἐμποδίζει τὴν συζήτησιν, τὴν προκαλεῖ μάλιστα. Παρακαλῶ λοιπὸν νὰ συγχωρηθῇ ἡ ά. ἀνάγνωσις σήμερον καὶ κατόπιν νὰ τυπωθῇ καὶ νὰ διανεμηθῇ.

§27ΑΘ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Κύριοι βουλευταὶ, δὲν πρόκειται αὐτὴν τὴν στιγμὴν νὰ συζητήσωμεν ἐπὶ τῆς οὐσίας, καὶ ἂν ἐπρόκειτο δὲν ἤθελον ἔχει καμμίαν δυσκολίαν ν’ ἀποδείξω τὸν κύριον ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν μὴ συνεπῆ πρὸς ἑαυτὸν, μὴ συνεπῆ πρὸς ὅσα ἀπὸ τοῦ βήματος αὐτοῦ κατὰ τὴν πρώτην συζήτησιν τοῦ προϋπολογισμοῦ μᾶς ἀνήγγειλε, διότι ἐνθυμεῖσθε, ὅτι τότε ὁ κύριος ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν μᾶς εἶπεν, «εὐχαρίστως ἀναγγέλλω εἰς τὴν Βουλὴν, ὅτι μοὶ ἐγένοντο προτάσεις περὶ δανείου ἑνὸς ἑκατομμυρίου λιρῶν στερλινῶν πρὸς 5%.» Κατὰ πόσον ἡ ἐπίσημος αὕτη ἀγγελία, τὴν ὁποίαν ὁ κύριος ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἔκαμεν, εἶναι σύμφωνος μὲ τὸ νομοσχέδιον τὸ ὁποῖον ὑποβάλλει σήμερον, θὰ τὸ ἐκτιμήσητε ὑμεῖς, ὅταν λάβητε ὑπ’ ὄψιν τὸ νομοσχέδιον καὶ τὸ μελετήσητε. Προλαμβάνω μόνον νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι ὅ,τι εἶπε τότε ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν πόῤῥω ἀπέχει ἀπὸ τοῦ νὰ φαίνεται ἀκριβές. Σήμερον ὅμως δὲν πρόκειται περὶ τούτου, πρόκειται περὶ ἑτέρου ζητήματος, ὡς ὁ ἔντιμος βουλευτὴς Μεσολογγίου κύριος Δεληγεώργης σᾶς εἶπε. Τί σᾶς εἶπεν ὁ κ. Δεληγεώργης; ὅτι ἀδύνατον καθίσταται σήμερον εἰς τὴν Βουλὴν μὴ ἔχουσαν παρὰ 2 ἡμέρας ὑπάρξεως νομίμου συνόδου, ἀδύνατον καθίσταται νὰ συζητήσωμεν τὰ δύω νομοσχέδια, τὰ ὁποῖα αὐτὴν τὴν στιγμὴν ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἔφερεν, καὶ εἶναι ἀδύνατον, διότι τὰ νομοσχέδια ταῦτα δὲν ἔχουσι κανένα ἄλλον σκοπὸν, παρὰ νὰ ἐπιβάλωσιν εἰς τὴν ῥάχιν τοῦ ἔθνους μίαν ἑκατοντάδα ἑκατομμυρίων. Καὶ τί σᾶς λέγει ὁ κύριος ὑπουργός; κηρύξατε κατεπείγοντα τὰ νομοσχέδια, συζητήσατέ τα καὶ δώσατέ τα εἰς ἡμᾶς, διότι ἔχομεν ἀνάγκην νὰ κυβερνήσωμεν τὸν τόπον. Ἀλλὰ, κύριε ὑπουργὲ τῶν Οἰκονομικῶν, οἱ ἀντιπρόσωποι τοῦ ἔθνους, ὅταν σπουδαίως θέλουν νὰ ἐκπληρώσουν τὸ καθῆκόν των καὶ τὴν ἀποστολήν των, νομίζετε, ὅτι εἶναι εἰς θέσιν ἐντὸς δύω μερῶν νὰ συζητήσουν ἂν πρέπῃ νὰ δεχθοῦν εἰς τὴν ῥάχιν τοῦ ἔθνους μίαν ἑκατοντάδα ἑκατομμυρίων δανείου; Σᾶς φέρει δὲ σήμερον ἕνα νομοσχέδιον, τόσῳ σπουδαῖον, τὸ ὁποῖον θέλει νὰ ἐπιβαρύνῃ τὸ δημόσιον μὲ 28 ἑκατομμύρια καὶ σᾶς λέγει· κηρύξατέ το κατεπεῖγον, καὶ σήμερον ἀκόμη ἀναγνώσατέ το διὰ πρώτην φοράν. Τί ἐστὶ πρώτη ἀνάγνωσις κατὰ τὸ Σύνταγμα; εἶναι ἡμέρα συζητήσεως καὶ μάλιστα ὅταν πρόκηται περὶ τόσον σπουδαίου νομοσχεδίου. Καὶ τίς τῶν κυρίων βουλευτῶν ἐν γνώσει θέλει ἀποφανθῆ ἐπὶ τῆς ἀρχῆς εἴτε ἐπὶ τῶν καθέκαστα, ἀφοῦ τὸ νομοσχέδιον, οὔτε τὸ εἴδομεν, οὔτε τό ἀνεγνώσαμεν, οὔτε τὸ ἐμελετήσαμεν; Καὶ πῶς θέλετε, κύριοι, νὰ ὑβρίσητε τὴν Βουλὴν διὰ νὰ παραδεχθῇ ἓν νομοσχέδιον ἀσυζητητεί;

§28ΒΑΛΑΣΣΟΠΟΥΛΟΣ (ὑπουργ. Οἰκονομ.). Τὸ ἐναντίον εἶπον, ἐγὼ ἐπεκαλέσθην τὴν προσοχὴν τῆς Βουλῆς.

§29ΑΘ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Παρουσιάσθη ἄλλοτε ἐντὸς τῆς Βουλῆς πρότασις περὶ καταργήσεως τῆς ὁπλοφορίας· ζήτημα, τὸ ὁποῖον εἶναι μελετημένον παρ’ ὅλων τῶν βουλευτῶν, καὶ ἡ Βουλὴ, μολονότι ὁ προτείνας τὸ νομοσχέδιον τὸ ἐθεώρησε καὶ κατεπεῖγον διὰ λόγους τοὺς ὁποίους εἶχεν ἐκεῖνος καὶ οἱ ὁποῖοι ἠμποροῦσαν νὰ ἦσαν δικαιολογημένοι, δὲν τὸ ἐθεώρησε δίκαιον νὰ τὸ συζητήσῃ κατεπειγόντως· ἂν τώρα αὐτὸ τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον εἶχον πάντες μελετήσει, δὲν ἐδέχθητε νὰ τὸ συζητήσητε, θέλετε σήμερον νὰ συζητήσητε τὸ ὑποβαλλόμενον νομοσχέδιον, διότι τὸ ἀπαιτεῖ παρανόμως ὁ ὑπουργὸς; Ὁ κύριος ὑπουργὸς μᾶς εἶπεν, ὅτι δὲν θέλει νὰ σπεύσῃ, καὶ ὅμως ζητεῖ νὰ μεταβάλῃ τὴν Βουλὴν εἰς Κομεστάδας καὶ τίποτε περισσότερον. Εἶναι δυνατὸν, κύριε ὑπουργὲ, ἡ Βουλὴ νὰ παραδεχθῇ νὰ συζητήσῃ νομοσχέδιον περὶ ἑνὸς ἑκατομμυρίου λιρῶν χωρὶς οὔτε κἂν ν’ ἀναγνώσῃ ποῖοι εἶναι οἱ ὅροι, ὑπὸ τοὺς ὁποίους θέλετε νὰ κάμητε τὸ δάνειον, καὶ τόσῳ περισσότερον, κύριε ὑπουργὲ τῶν Οἰκονομικῶν, καθόσον, ἀφοῦ προχθὲς εἴπατε, ὅτι ηὕρατε δάνειον πρὸς 5%, σήμερον, ἐξ ὅσων ἤκουσα ν’ ἀναγινώσκετε, οὐ μόνον δὲν ηὕρατε δάνειον, ἀλλὰ θέλετε νὰ ἐκθέσητε πολὺ περισσότερον τὴν ὑπόληψιν καὶ τὴν πίστιν τοῦ ἔθνους εἰς τὰ ὄμματα τῆς Εὐρώπης. Δι’ ὅλους αὐτοὺς τοὺς λόγους καὶ πρὸς τιμὴν τῆς Βουλῆς πρέπει ν’ ἀποκρούσωμεν τὴν πρότασιν τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν καὶ κατ’ οὐδένα λόγον δὲν πρέπει νὰ δεχθῶμεν τὸ νομοσχέδιον σήμερον. Συμφωνῶ μὲ τὴν γνώμην τοῦ κ. Δεληγεώργη νὰ τυπωθῇ καὶ νὰ διανεμηθῇ.

§30ΦΙΛΗΜΩΝ. Δὲν ἐπεμβαίνω εἰς τὴν οὐσίαν. Νομίζω μόνον ὅτι καὶ ἁπλῆ ἀνάγνωσις τοῦ νομοσχεδίου δὲν δύναται νὰ γείνῃ. Ἔρχομαι εἰς τὸ ζήτημα τῆς τάξεως καὶ τοῦ κανονισμοῦ· διότι πολλάκις ἤκουσα τὸ «ἡ δεῖνα πρότασις εἶναι κατεπείγουσα», τί ἐστὶ κατεπεῖγον; Πάντοτε ἐπὶ τούτου ἐγένετο παρεξήγησις, ἀντικειμένη εἰς τὸν κανονισμὸν καὶ τὸ Σύνταγμα. Τί λέγει τὸ Σύνταγμα; διότι ὑμεῖς λέγετε πρώτη ἀνάγνωσις νὰ γείνῃ.

§31ΒΑΛΑΣΣΟΠΟΥΛΟΣ. Ὅταν λέγωμεν «πρώτη ἀνάγνωσις» ἐννοοῦμεν πάντοτε τὴν πρώτην συζήτησιν, οὕτω καθιερώθη ἡ λέξις. Μὴ παρεξηγεῖτε τὰ πράγματα, διότι ἄλλως ὅ,τι ἐπράξαμεν, ὅ,τι ἐψηφίσαμεν εἶναι παράνομον, διότι πάντοτε μεταχειριζόμεθα τὴν λέξιν ἀνάγνωσις, ἀντὶ συζήτησις.

§32ΦΙΛΗΜΩΝ. Ἰδοὺ τί λέγει τὸ ἄρθρον 57 τοῦ Συντάγματος. «Οὐδὲν νομοσχέδιον γίνεται δεκτὸν, ἂν δὲν ψηφοφορηθῇ ἄρθρον πρὸς ἄρθρον τρὶς κατ’ ἐπανάληψιν, κατὰ τρεῖς διαφόρους ἡμέρας». Σήμερον ὄχι μόνον πρέπει νὰ γείνῃ συζήτησις, ἀλλὰ καὶ ψηφηφορία. Ἔρχομαι εἰς τὸ ζήτημα τοῦ κατεπείγοντος· ἀλλὰ διατί λησμονοῦμεν τὸν κανονισμόν; Θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ ἀναγνώσω τὸ ἄρθρον, τὸ ὁποῖον εἶναι λίαν καθαρόν. Τώρα ποῦ πρόκειται τὸ κατεπεῖγον; ὄχι εἰς τὴν ἄμεσον συζήτησιν, ἀλλ’ εἰς ἄλλην περίπτωσιν· «συζητεῖται δὲ κατὰ τὴν σειρὰν τῆς ἐγγραφῆς της, ἐκτὸς ἂν ἡ Βουλή ....» Πρὸ παντὸς λοιπὸν ἄλλου, ἀπαιτεῖται ἡ τύπωσις τοῦ νομοσχεδίου· τὸ κατεπεῖγον εἶναι μόνον ὡς πρὸς τὸν προσδιορισμὸν τῆς ἡμέρας πρὸς συζήτησιν· ἐγένετο κατάχρησις τοῦ κανονισμοῦ μέχρι τοῦδε. Ἐννοῶ ὅτι ἡ Βουλὴ δύναται νὰ προβῇ εἰς ἀπόφασιν, ἀλλὰ δὲν δύναται νὰ παραβῇ οὔτε τὸ Σύνταγμα, οὔτε τὸν κανονισμόν, τὸν ὁποῖον ἡ Βουλὴ ἐψήφισε καὶ ὀφείλει νὰ τηρῇ εἰς τὰς διασκέψεις της· οἱ κανονισμοὶ δὲν εἶναι ἐπιπόλαιον πρᾶγμα, ἀλλὰ θεωροῦνται ὡς συμπληρώματα τῶν Συνταγμάτων. Ὅταν λοιπὸν ῥητῶς ὁ κανονισμὸς ὁμιλῇ περὶ κατεπείγοντος, τὸ κατεπεῖγον εἶναι μόνον πρὸς προσδιορισμὸν τῆς ἡμέρας. Ποῦ λοιπὸν φαίνεται αὐτὸ τὸ κατεπεῖγον; πουθενά.

§33ΥΠΟΥΡΓ. ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ. Ὁ ἔντιμος βουλευτὴς Ἀττικῆς μᾶς φέρει πάντοτε τὸν κανονισμόν, ἐλησμόνησεν ὅμως τὰ προηγούμενα τῆς Βουλῆς· τί ἔγεινε τὴν παρελθοῦσαν ἑβδομάδα; ἀνεγνώσθη νομοσχέδιον τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ ἐκηρύχθη κατεπεῖγον, οὔτε ἐτυπώθη προηγουμένως, οὔτε διενεμήθη. Λοιπὸν τὸ κατεπεῖγον αὐτὸ μένει εἰς τὴν κρίσιν τῆς Βουλῆς. Αὐτὸ τὸ ὁποῖον παρουσιάζεται εἶναι τῷ ὄντι κατεπεῖγον, ἀφ’ οὗ ἄλλα πολλὰ μὴ κατεπείγοντα ἐθεωρήθησαν τοιαῦτα. Ὅταν λοιπὸν ἡ Βουλὴ κηρύξῃ ἓν νομοσχέδιον κατεπεῖγον, εἶναι συζητήσιμον ἄνευ προηγουμένης διατυπώσεως. Αὐτὰ εἶναι τὰ προηγούμενα τῆς Βουλῆς, κ. βουλευτὰ Ἀττικῆς· αὐτὸ ἠκολούθησε μέχρι σήμερον καὶ ἡ νῦν καὶ ἡ παρελθοῦσα Βουλή, καὶ αὐτὴν τὴν ἔννοιαν ἔδιδαν εἰς τὸ ἄρθρον τοῦ κανονισμοῦ περὶ τοῦ κατεπείγοντος.

§34ΦΙΛΗΜΩΝ. Τὰ προηγούμενα, κ. πρόεδρε, κατ’ οὐδὲν δύνανται νὰ ἰσχύσωσι· θὰ θέσω τὸ ζήτημα, ἂν ἰσχύωσιν αἱ διατάξεις τοῦ κανονισμοῦ ἢ ὄχι.

§35ΑΘ. ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἐπικαλεῖται τὰς παραβάσεις, τὰς ὁποίας ἔκαμεν ἡ Βουλὴ ἐπὶ τοῦ Συντάγματος καὶ τοῦ κανονισμοῦ, ὡς πρὸς τὰ νομοσχέδια τὰ ὁποῖα τὸ ὑπουργεῖον ὑπέβαλεν· ἀλλὰ νομίζω, ὅτι αἱ παραβάσεις ποτὲ δὲν ἀποτελοῦν κανόνα. Ἂν ἡ Βουλὴ ἀπεπλανήθη ποτὲ, ἔχει καὶ καθῆκον καὶ συμφέρον νὰ ἐπανέλθῃ εἰς τὴν τήρησιν τοῦ Συντάγματος καὶ τοῦ κανονισμοῦ. Ἐνθυμοῦμαι ὅτι ὁ Ἱερώνυμος Βενθάμ, κατὰ μέγιστον μέρος, ἀποδίδει τὴν πτῶσιν τῆς Πολλωνίας εἰς τὴν μὴ τήρησιν τοῦ κανονισμοῦ, τὸν ὁποῖον εἶχεν ἡ Δίαιτα. Παρατηρήσατε λοιπὸν ὁποίας μεγάλας συνεπείας δύναται νὰ ἔχῃ ἡ παραβίασις ἑνὸς κανονισμοῦ εἰς βουλευτικὸν Σῶμα! Αὐταὶ αἱ διατάξεις, αἱ ἀφορῶσαι τὰς συζητήσεις, ἔχουν σκοπὸν νὰ δώσωσι τὸν ὑλικὸν καιρὸν εἰς τοὺς κυρίους βουλευτὰς νὰ μελετήσουν καὶ σκεφθῶσιν ὡρίμως τὰ ὑποβαλλόμενα εἰς συζήτησιν ζητήματα, καὶ νὰ μὴ ἀποπλανηθῶσιν ἢ νὰ μὴ ὑφαρπαγῇ ἡ ψῆφός των. Αὐτὸς εἶναι ὁ λόγος, ὁ ὑπαγορεύσας τὰς διατάξεις αὐτάς. Εἰς τὸ ἡμέτερον Σύνταγμα παρεδέχθημεν τὴν ἀρχὴν, τὴν ὁποίαν ἡ Ἀγγλία πρεσβεύει καὶ πράττει πρὸ ἀμνημονεύτων χρόνων, τὸ νὰ ὑποβάλωμεν τὰ προκείμενα εἰς συζήτησιν νομοσχέδια εἰς τρεῖς κατὰ 3 διαφόρους ἡμέρας συζητήσεις. Καὶ εἰς τὴν Ἀγγλίαν γίνονται πραγματικαὶ αἱ συζητήσεις αὗται· τὴν πρώτην συζήτησιν τὴν κάμνουν κατὰ τὴν πρώτην ἀνάγνωσιν τοῦ νομοσχεδίου, καὶ αὕτη εἶναι ἡ πληρεστέρα πασῶν τῶν λοιπῶν· κατ’ αὐτὴν συζητεῖται ἡ ἀρχὴ καὶ τὰ καθέκαστα παντὸς νομοσχεδίου, καὶ ἀφοῦ γείνῃ πλήρης ἡ συζήτησις ἐπ’ ἀμφοτέρων, ἔρχεται ἡ δευτέρα, ἡ ὁποία εἶναι ἐπουσιώδης ὁπωσοῦν· αὕτη λαμβάνει χώραν εἰς ἰδιαιτέραν συνεδρίασιν· μετὰ ταῦτα γίνεται ἡ τρίτη, κατὰ τὴν ὁποίαν ὅλοι οἱ βουλευταὶ ἔχουν ἤδη σχηματισμένην τὴν γνώμην των, καὶ ὅλαι αἱ προτάσεις ἢ τροπολογίαι, ὅσαι ἔγειναν, εἶναι ἤδη ὥριμοι καὶ δὲν μένει εἰμὴ μόνον νὰ καταρτισθῶσιν εἰς νόμον. Αὐτὴ εἶναι ἡ τακτικὴ συζήτησις, τὴν ὁποίαν ἐννοεῖ καὶ παρ’ ἡμῖν τὸ Σύνταγμα. Ἐὰν εἰς τὴν Ἑλλάδα ὡς ἐκ τοῦ κλίματος τοῦ μεσημβρινοῦ ἢ ἐξ ἄλλης τινὸς αἰτίας ἐκτελοῦμεν μόνον κατὰ τύπους τὰς δύω πρώτας συζητήσεις, περιοριζόμενοι μόνον εἰς τὴν ἁπλῆν ἀνάγνωσιν, αὐτὸ δὲν παρέχει εἰς κανένα τὸ δικαίωμα νὰ ἐπικαλεσθῇ πάντοτε τοιαύτην τάξιν, διότι τοιαύτη τάξις εἶναι ἀταξία καὶ παραβίασις τοῦ τε πνεύματος καὶ τοῦ γράμματος τοῦ νόμου. Σήμερον παρουσιάζουν εἰς τὴν Βουλὴν δύο σοβαρώτερα νομοσχέδια, ἐπιβαρύνοντα τὴν ῥάχιν τοῦ ἔθνους μὲ 56 ἑκατομμύρια δραχμῶν, 2,000,000 δηλ. λίρας στερλίνας. Τὰ νομοσχέδια σύγκεινται ἐκ πλείστων ἄρθρων, τὰ ὁποῖα ἔχουν ἀνάγκην μελέτης. Πρόκειται λοιπὸν τὸ ζήτημα, ἂν πρέπει νὰ ἀρχίσῃ σήμερον ἡ πρώτη συζήτησις· ἀλλ’ ἀμέσως παρουσιάζεται τὸ ἐμπόδιον, ὅτι τὰ νομοσχέδια πρώτην φορὰν ὑποβάλλονται εἰς τὴν Βουλὴν, καὶ εἰσέτι οὔτε ἐτυπώθησαν οὔτε διενεμήθησαν πρὸς τοὺς κυρίους βουλευτὰς διὰ νὰ τὰ μελετήσωσιν ὅλοι πρὸ τῆς συζητήσεώς των. Πῶς ἄρα εἶναι δυνατὸν νὰ γείνῃ ἀμέσως τώρα συζήτησις ἐπ’ αὐτῶν; Ἐπειδὴ δὲν εἶναι λίαν σπουδαῖα, φρονῶ, ὅτι πρέπει ν’ ἀρχίσῃ ἀπὸ σήμερον ἡ ἀκριβὴς ἐφαρμογὴ τοῦ Συντάγματος καὶ τοῦ κανονισμοῦ· ἡ συζήτησις πρέπει ν’ ἀρχίσῃ σπουδαία ἐκ τῆς πρώτης ἀναγνώσεως διὰ νὰ λάβωμεν καιρὸν ὡρίμως νὰ σκεφθῶμεν περὶ αὐτῶν καὶ ἀποφασίσωμεν. Λοιπὸν δὲν εἶναι δυνατὸν ν’ ἀρχίσῃ σήμερον ἡ συζήτησις, ἀφοῦ ἡ τύπωσις τῶν νομοσχεδίων δὲν ἔγεινε καὶ ἑπομένως δὲν εἶναι ταῦτα εἰς χεῖρας τῶν κ. κ. βουλευτῶν. Ζητεῖ ὁ κ. ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν ὑπουργὸς ἕν τι φυσικῶς καὶ ἠθικῶς ἀδύνατον· ἐὰν καλῶς σκεφθῇ, νομίζω, ὁ ἴδιος θέλει κατανοήσει ὅτι δὲν ἔχει δίκαιον. Τὸ νομοσχέδιον περὶ νέου δανείου 28 ἑκατομμυρίων δραχ. πρέπει νὰ σταλῇ εἰς τύπωσιν διὰ νὰ διανεμηθῇ πρότερον, καὶ αὔριον ν’ ἀρχίσῃ ἡ συζήτησις.

§36ΖΕΡΒΑΣ. Ὁ ἔντιμος βουλευτὴς Ἀττικῆς ἠπόρησε τί ἐστὶ κατεπεῖγον, καὶ ἐπὶ τῆς λέξεως ταύτης βασιζόμενος εἶπεν, ὅτι τὸ εἰσαχθὲν νομοσχέδιον πρέπει νὰ διέλθῃ τὸν δρόμον τοῦ κανονισμοῦ. Δὲν ἔχω σκοπὸν νὰ κάμω πολὺν λόγον, διότι δὲν πρόκειται νὰ συζητήσω τὴν οὐσίαν τοῦ πράγματος. Καθ’ ὅσον ὅμως ἀφορᾷ τὸ κατεπεῖγον, λέγω, ὅτι τὸ παρὸν νομοσχέδιον εἶναι ἐκ τῶν μᾶλλον κατεπειγόντων, καὶ τὸ κηρύττετε σεῖς οἱ ἀντιπολιτευόμενοι καθεκάστην κατεπεῖγον· σεῖς ἐνταῦθα καθ’ ἡμέραν δημοκοποῦντες περὶ Κρήτης, λέγετε, ὅτι ψοφοῦν τῆς πείνης οἱ προσελθόντες ἐνταῦθα διὰ νὰ σωθῶσι· διατὶ δὲν δίδετε τὰ σιτηρέσια; Σεῖς φωνάζετε καθ’ ἡμέραν, καὶ σεῖς εἶσθε ἀσυνεπεῖς σήμερον εἰς τοὺς λόγους σας, καὶ ὄχι ὁ ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν. Κύριοι, οὐδεὶς λέγει, ὅτι ὁ τακτικὸς προϋπολογισμὸς τοῦ κράτους εἶναι μόνον καὶ μόνον διὰ τὴν δημοσίαν ὑπηρεσίαν τὴν τακτικήν· ἀλλὰ πάντες γνωρίζετε, ὅτι ἐκτὸς τῶν ἀπαιτουμένων πρὸς συντήρησιν τῆς τακτικῆς ταύτης ὑπηρεσίας, ἔχομεν καὶ μίαν ἄλλην μεγαλειτέραν ἀνάγκην ὑποχρεωτικήν, ἥτις οὔτε ἐπὶ μίαν στιγμὴν δὲν μᾶς ἀναμένει. Τί λοιπὸν παρουσιάζει σήμερον ὁ ὑπουργὸς ὡς κατεπεῖγον; σᾶς λέγει ῥητῶς, τὰ τακτικὰ ἔσοδα χρεωστοῦν νὰ ἦναι ἴσα μὲ τὰ τακτικὰ ἔξοδα· δὲν μᾶς ἐπερίσσευσαν τὰ ἔσοδα διὰ νὰ ἐπαρκέσωμεν εἰς ὅ,τι σεῖς καθημέραν παραπονεῖσθε, ὅτι δὲν ἐκπληροῦμεν τὸ καθῆκόν μας. Ἐρχόμεθα λοιπὸν δι’ ἑνὸς νομοσχεδίου ν’ ἀναπληρώσωμεν τὸ κενὸν αὐτό. Καὶ πρέπει νὰ τὸ ἀναπληρώσωμεν, διότι ἐπὶ μίαν ἡμέραν οἱ πρόσφυγες δὲν δύνανται νὰ ζήσουν εἰς τὴν Ἑλλάδα ἄνευ τροφῆς, καὶ σχεδὸν αὐτὸ ἀποβλέπει τὸ νομοσχέδιον, τὴν ἀναπλήρωσιν αὐτῆς τῆς ἐλλείψεως. Ἀλλ’ εἶπόν τινες· καὶ μήπως εἶναι δυνατὸν ἀμέσως νὰ εὑρεθῇ αὐτὸ τὸ δάνειον, καὶ ἂν ἐπικυρώσωμεν τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ σήμερον; Φαίνεται ὅτι δὲν σπουδαρχεῖ ὁ λέγων τοιαῦτα. Ὅταν, κύριοι, ἡ Κυβέρνησις ἔχῃ μίαν ἀσφάλειαν ἀπέναντι τῶν ἐξόδων της, εὐκόλως εὑρίσκει, καὶ ἂν δὲν δανεισθῇ, κάμνει μυρίας εὐκολίας, ὅταν ἔχῃ ἀπέναντί της τὴν εὐκολίαν ἑνὸς δανείου διὰ νὰ ἀποδώσῃ ὅ,τι πρέπει νὰ προσφέρῃ. Ἰδοὺ λοιπὸν κατὰ τὶ δύναται νὰ χρησιμεύσῃ τὸ δάνειον, ἐὰν ἐπικυρωθῇ ἡ σύμβασις. Τί μεγάλα πράγματα ἐμπεριέχει αὐτὸ τὸ νομοσχέδιον; Ὑπάρχει ἓν ποσὸν μέγα, ἓν ἑκατομμύριον λίραι στερλίναι, ἀλλὰ μεγαλειτέρα εἶναι ἡ ἀνάγκη, καὶ ὑμεῖς φωνάζετε καθεκάστην. Θέλετε λοιπόν; Ἀποφασίσατε νὰ ψοφήσουν τῆς πείνης οἱ Κρῆτες, ἀλλὰ πρέπει ἡ εὐθύνη νὰ ἦναι εἰς ὑμᾶς καὶ ὄχι εἰς τὴν Κυβέρνησιν· διότι τὰ τακτικὰ ἔσοδα εἶναι διὰ τὰ τακτικὰ ἔξοδα, καὶ οὔτε λεπτὸν δὲν περισσεύει· ὁ προϋπολογισμὸς εἶναι τακτικός, τὸν ἐμελετήσατε καὶ τὸν ἐπεψηφίσατε, ὥστε οὔτε λεπτὸν δὲν περισσεύει δι’ ἄλλο ἀντικείμενον· ἑπομένως πόθεν θὰ οἰκονομηθῇ ἡ δαπάνη αὐτή; δὲν θέλετε νὰ δώσωμεν τροφὴν εἰς τοὺς πρόσφυγας; μὴ τὸ παραδέχεσθε· ἄλλως μὴ δημοκοπεῖτε.

§37ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Κύριοι, δύο λέξεις. Εἶπέ τις τῶν προλαλησάντων, ἔρχεσθε μὲ δημοκοπίας· εἶναι ἀληθὲς ὅτι ἡ ἀέναος δημοκοπία βλάπτει τὴν πατρίδα· ἀλλὰ οὔτε πρὸ τῆς μεταβολῆς, κύριοι, δὲν εὑρέθησαν βουλευταὶ, ταπεινούμενοι χάριν περιποιήσεως πρὸς τὴν κυβέρνησιν, νὰ προσβάλωσι τὸ ἀξίωμα τοῦ βουλευτοῦ, ὅπως δυστυχῶς ἀπό τινων ἡμερῶν ἤρχισε νὰ γίνεται καὶ ἐνταῦθα. Μίαν ἡμέραν, συζητουμένου περὶ τῆς ἐλευθερίας τοῦ λόγου, ἔφθασε νὰ εἴπῃ τις ἐξ ἡμῶν ὅτι ἀναβαίνουν τὸ βῆμα τρελλοί· ἄλλοτε ἕνας βουλευτὴς εἶπεν, ὅτι δὲν πρέπει νὰ κάμωμεν ἴδιον Ταμίαν, διότι δὲν εὑρίσκεται οὐδεὶς τῶν 187 βουλευτῶν τίμιος διὰ τὴν θέσιν ταύτην, καὶ ὅτι ὅστις ἔγεινε Ταμίας ἔγεινε καὶ κλέπτης· πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν ὁ ἴδιος εἶπεν, ὅτι τὰ κακὰ τῆς Ἑλλάδος προῆλθον ἀπὸ τοὺς 600–700, οἱ ὁποῖοι ἔγειναν βουλευταὶ τῆς Ἑλλάδος ἢ πληρεξούσιοι, διότι ὅλοι οὗτοι ἦσαν μοχθηροὶ καὶ ἰδιοτελεῖς, καὶ μόνον ἓν δίπλωμα ὑπουργοῦ τοὺς ἀπαλλάττει ἀπὸ τὴν τοιαύτην ἄτιμον κατάστασιν· ἀπορῶ πῶς δὲν τὸ ἐπῆρε καὶ αὐτὸς τὸ δίπλωμα διὰ νὰ σωθῇ ἀπὸ αὐτὴν τὴν ἀτιμίαν. Σήμερον ἀναβαίνουν νὰ συζητήσουν δι’ ἓν σπουδαῖον ἀντικείμενον· ἔρχεται ὁ ἴδιος καὶ λέγει, ὅτι σεῖς, οἱ ὁποῖοι εἶσθε ἐναντίοι, δημοκοπεῖτε· εἶναι αἰσχύνη, ἄνθρωποι οἱ ὁποῖοι καυχῶνται ὅτι ἔλαβον μέρος μέγα καὶ ἰσχυρὸν εἰς τὴν μεταβολὴν, νὰ λέγουν τοιαῦτα (θόρυβος). Ποτὲ δὲν ἐτόλμησε βουλευτὴς νὰ προσβάλῃ ὅλην τὴν ἀντιπροσωπείαν τῆς πατρίδος του καὶ νὰ εἴπῃ ὅτι μὲ ἓν δίπλωμα ὑπουργοῦ γίνονται πατριῶται.

§38ΦΛΕΣΣΑΣ. Δὲν τὰ εἶπεν αὐτά.

§39ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν τὰ εἶπεν αὐτὰ ὁ κ. Ζέρβας.

§40ΖΕΡΒΑΣ. Εἶπεν ὁ κ. Ζαΐμης ὅτι ἐφέρατε 100 ἀναφορὰς διὰ τὰς οἰκογενείας.

§41ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Δὲν ταράττομαι ἐγὼ, κύριοι. Εἰς τὴν γενικὴν συζήτησιν τοῦ προϋπολογισμοῦ εἶπε· τί θέλετε νὰ σᾶς κάμῃ ἡ κυβέρνησις; οἱ βουλευταὶ, οἱ ὁποῖοι ἦλθαν κατὰ καιροὺς, αὐτοὶ εἶναι οἱ προδόται τοῦ ἔθνους. Ἀνέβην τὸ βῆμα ὄχι διὰ νὰ ἔλθω εἰς τὴν οὐσίαν, νὰ ἐξετάσω ἂν αὐτὸ τὸ νομοσχέδιον εἶναι κατεπεῖγον ἢ ὄχι, διότι ἀρκετὰ ἄλλοι ἀνέπτυξαν τοῦτο· ἦλθον νὰ εἴπω ὅτι ἕκαστος ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ ἐκφράσῃ τὴν ἰδέαν του κατὰ τῆς κυβερνήσεως ἢ ὑπὲρ, ἀλλ’ ὄχι καὶ κατὰ τῆς ἀντιπροσωπείας, διότι ὑβρίζει ὅλον τὸ ἔθνος.

§42Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Εἶναι ἀληθὲς, κύριοι βουλευταὶ, ὅτι τὰ νομοσχέδια, τὰ ὁποῖα σήμερον ἐζήτησαν νὰ τεθῶσιν εἰς ἐπιψήφισιν, εἶναι σπουδαῖα, εἶναι σοβαρά· ἀλλ’ ἐὰν τὰ νομοσχέδια ταῦτα εἶναι σπουδαῖα καὶ σοβαρὰ, ἂς εἴπωμεν εἰλικρινῶς μεταξὺ ἡμῶν, ὅτι καὶ αἱ περιστάσεις, αἱ ὁποῖαι μᾶς περιβάλλουν, εἶναι ἐπίσης σπουδαῖαι καὶ σοβαραί· κανεὶς βεβαίως ἐξ ἡμῶν δὲν ἀγνοεῖ τὰς δυσχερεῖς περιστάσεις, αἱ ὁποῖαι μᾶς περικυκλοῦν. Ἀνεξαρτήτως ὅμως τῶν περιστάσεων τούτων ὅλων ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω ἐνώπιόν σας ὅτι δὲν εἶναι διόλου πρωτοφανὲς τὸ νὰ ζητηθῇ νὰ θεωρηθῇ ὡς πρώτη συζήτησις ἡ ἀνάγνωσις ἑνὸς νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον ἀκόμη δὲν ἐτυπώθη κατὰ τὰς διατυπώσεις τοῦ κανονισμοῦ. Εἴτε δυστυχῶς, εἴτε εὐτυχῶς τὸ Κοινοβούλιον ἐπὶ 4 ἔτη τὰς ἀρχὰς ταύτας παρεδέχθη καὶ τοιαύτην ἑρμηνείαν ἔδωκε πολλάκις. Πρὸς τοῦτο ἐπικαλοῦμαι τὴν μαρτυρίαν ὅλων ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἦσαν βουλευταὶ κατὰ τὴν παρελθοῦσαν περίοδον, καὶ ἀκόμη ἐπικαλοῦμαι τὴν μαρτυρίαν αὐτῶν ἐκείνων τῶν ὑπουργῶν· ἀλλ’ ἐὰν καὶ ταῦτα δὲν ἀρκοῦσι πρὸς ὑμᾶς, ἀρκεῖ νὰ ἀναγνώσητε τὰ πρακτικὰ τῆς παρελθούσης Συνόδου, διὰ νὰ ἴδητε ὅλα ταῦτα, ὅσα σᾶς λέγω, κατὰ πόσον εἶναι ἀληθῆ. Ἐγένετο λόγος περὶ τῶν ἐθίμων, τὰ ὁποῖα παρεδέχθη ἡ Βουλὴ εἰς τὰς συζητήσεις, καὶ νομίζω, ἐπειδὴ ἐλάβατε τὴν τιμὴν ν’ ἀπευθυνθῆτε πρὸς ἡμᾶς, ἀπευθύνομαι καὶ ἐγὼ πρὸς ὑμᾶς καὶ λέγω, ὅτι δὲν εἶναι παρὰ ἱστορία ὅσα λέγω. Νομίζω λοιπὸν ὅτι εἰς νομοσχέδια, δὲν λέγω τώρα ποῖα, παρεδέχθη αὐτὴ ἡ ἀρχή. Κύριοι! Εἶναι ἀληθὲς ὅτι τὸ Σύνταγμα ἐνόησε νὰ γίνωνται 3 συζητήσεις εἰς ἕκαστον νομοσχέδιον· ὁ νομοθέτης δὲν ἠξεύρω ὁποίαν περὶ τούτου εἶχεν ἰδέαν ἀκριβῆ, καὶ ὅμως ἡ πεῖρα ἀπέδειξεν, ὅτι ὁ κανὼν οὗτος δὲν ἐφηρμόσθη ποτὲ καὶ ὅτι ὅλοι, ὅσοι ἐσυζητήσαμεν ἐπὶ οἱουδήποτε ἀντικειμένου, πάντοτε ἐπεριμέναμεν τὴν τρίτην συζήτησιν, εἰς τὴν ὁποίαν γίνωνται ὅλαι οἱ ἀναπτύξεις. Τοῦτο δὲ δὲν τὸ κάμνομεν καὶ ἄνευ λόγου· διότι ἡ συζήτησις διακοπτομένη ἀφίνει πολλὰς ἐντυπώσεις, ἐξηγήσεις νὰ διαφεύγουν τὸ πνεῦμα τῶν βουλευτῶν, ὥστε ἡ ἑπομένη συζήτησις ἐθεωρεῖτο σχεδὸν ὡς μὴ ὑπάρξασα καὶ ἦτο ἀνάγκη νὰ γείνῃ ἐπανάληψις τοῦ ἀντικειμένου· διὰ τοῦτο εἴπομεν, ὅπως αἱ ἐντυπώσεις καὶ αἱ ἰδέαι κρατοῦν τὴν ἀλληλουχίαν ἐκείνην, ἡ ὁποία εἶναι ἀναγκαία πρὸς φωτισμὸν τοῦ ἀνθρωπίνου νοὸς, καὶ ἐνομίσαμεν ὅτι συζήτησις πρέπει νὰ γίνεται κατὰ τὴν τρίτην ἀνάγνωσιν καὶ νὰ ἐξακολουθήσῃ εἴτε μίαν εἴτε δύο εἴτε τρεῖς καὶ περισσοτέρας ἡμέρας. Αὐτὴ λοιπὸν, κύριοι, εἶναι ἡ τάξις, τὴν ὁποίαν παρεδέχθη ἡ Βουλὴ, καὶ οἱ λόγοι διὰ τοὺς ὁποίους παρεδέχθη τὴν τάξιν αὐτήν. Ἐπὶ τοῦ προκειμένου, κύριοι, δὲν βλέπω τοὐλάχιστον ἐγὼ κανένα κίνδυνον. Τρεῖς ἡμέραι ὑπολείπονται ἀληθῶς διὰ νὰ λήξῃ ἡ Σύνοδος.

§43ΤΙΝΕΣ. Ἡ σημερινὴ δὲν λογαριάζεται.

§44Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἀδιάφορον. Λέγω λοιπὸν ὅτι μὲ τὴν σημερινὴν συνεδρίασιν 3 ἡμέρας ἔχομεν ἀκόμη διὰ νὰ λήξῃ ἡ Σύνοδος. Δέγω ὅτι ἐπὶ τοῦ προκειμένου καλὸν ἦτο νὰ γείνῃ συζήτησις ἐκτεταμένη, καθὼς τοὐλάχιστον πρὸς τοῦτο ἐπεκαλέσθην καὶ ἄλλους καὶ πρὸς τοῦτο ὑπάρχει νομίζω ὁ ἁρμόδιος καιρός· διότι ἐὰν ὑποθέσητε ὅτι τὸ ὑποβαλλόμενον νομοσχέδιον καὶ διενεμήθη ἀπόψε, αὔριον ὅλοι οἱ ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι θέλουν νὰ συζητήσουν, θὰ ᾖναι εἰς θέσιν νὰ συζητήσουν. Τὸ ἀντικείμενον εἶναι σπουδαῖον· ἡ μελέτη ἐπὶ τοῦ ἀντικειμένου τούτου νομίζω δὲν εἶναι πρᾶγμα, τὸ ὁποῖον ἀπαιτεῖ ἡμέρας δι’ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι εἶναι ἕτοιμοι καὶ ἔχουν χωνεύσει τοιούτου εἴδους ὑποθέσεις, διότι ἡ ὑπόθεσις δὲν εἶναι πρωτοφανὴς οὔτε ξένη τῆς μελέτης τῶν ἀνθρώπων, οἱ ὁποῖοι καταγίνονται εἰς οἰκονομικὰ πράγματα. Κανεὶς λοιπὸν κίνδυνος δὲν ὑπάρχει περὶ τῆς συζητήσεως αὐτοῦ τοῦ νομοσχεδίου· ἑπομένως φρονῶ, ὅτι ἡ Βουλὴ διὰ τοιαύτην πρότασιν παρουσιασθεῖσαν ἐνώπιόν της δὲν προσβάλλει κανὲν τῶν δικαιωμάτων της, δὲν μέλλει νὰ ὑποκύψῃ εἰς κανὲν ἄτοπον, ἐὰν τὴν πρότασιν αὐτὴν τὴν δεχθῇ καὶ διατάξῃ τὴν τύπωσιν αὐτῆς. Ἐννοεῖται, ἐπειδὴ θέλουν ἴσως νὰ μελετήσουν τινὲς καὶ πολὺ ἐνωρὶς αὔριον θὰ τυπωθῇ, ὄχι μόνον θὰ ᾖναι τυπωμένη, ἀλλὰ καὶ εἰς τὰς χεῖρας ἑκάστου τῶν βουλευτῶν. Βλέπετε λοιπὸν ἐξ ὅλων αὐτῶν τῶν πραγμάτων, ὅτι τίποτε δὲν θεωρῶ ἄτοπον διὰ νὰ δεχθῇ ἡ Βουλὴ τὴν ἀνάγνωσιν αὐτὴν τὴν πρώτην καὶ πάραυτα νὰ διατάξῃ τὸ Προεδρεῖον τὴν τύπωσιν καὶ διανομὴν μέχρι τῆς πρωΐας. Δὲν εἰσέρχομαι διόλου, κύριοι, νὰ συζητήσω κατὰ πόσον αὑτὸ τὸ νομοσχέδιον εἶναι ἢ ὄχι σπουδαῖον καὶ ὠφέλιμον, δηλ. δὲν ἐμβαίνω εἰς τὴν οὐσίαν, διότι ἕκαστος ἠμπορεῖ καὶ ἐγὼ ὁ ἴδιος ἠμπορῶ νὰ ἔχω ἰδέας, αἱ ὁποῖαι νὰ τροποποιῶσι διατάξεις τινὰς τοῦ νομοσχεδίου ἢ ἐναντίας. Δὲν εἰσέρχομαι λοιπὸν εἰς τὸ στάδιον αὐτὸ διόλου, διότι αὐτὸ δὲν τὸ θεωρῶ ἀναγκαῖον. Δι’ αὐτοὺς τοὺς λόγους λοιπὸν νομίζω, ὅτι ἡ Βουλὴ δὲν θέλει παραβλάψει οὔτε τὰ δικαιώματά της οὔτε τὴν οὐσίαν τῆς ὑποθέσεως, δὲν θέλει παραβῇ καμμίαν διατύπωσιν οὔτε τὰ ἔθιμα τῆς Βουλῆς, ἐὰν δεχθῇ αὐτὸ τὸ πρᾶγμα διὰ πρώτην ἀνάγνωσιν καὶ διατάξῃ τὴν τύπωσιν καὶ διανομὴν τοῦ νομοσχεδίου τούτου.

§45Θ. ΚΟΛΟΚΟΤΡΩΝΗΣ. Δυστυχὴς Κρήτη! τὸ ὄνομά σου τὸ προσφιλὲς κατήντησε τὸ μέσον. Ἅμα, κύριοι, ἤκουσα τὸ ὄνομα τῆς Κρήτης ὑπεχώρησα καὶ κατεπείσθην περὶ τοῦ κατεπείγοντος τοῦ νομοσχεδίου. Θὰ παρακαλέσω λοιπὸν καὶ ἐγὼ τὴν Βουλὴν νὰ θεωρήσῃ τοῦτο ὡς πρώτην ἀνάγνωσιν, καὶ ἂν μᾶς ἀπατῶσιν, ἂς ὄψωνται.

§46ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀπορῶ, κύριοι, πῶς γίνεται συζήτησις περὶ τοιούτου ἀντικειμένου. Μοὶ φαίνεται δὲ προσέτι ὅτι ἠδίκησαν τὴν Βουλὴν οἱ εἰπόντες, ὅτι πολλάκις ἐπὶ τοῦ καλλιτέρου ἄρθρου τοῦ κανονισμοῦ ἡ Βουλὴ ἔκαμε παραβάσεις ἢ τοὐλάχιστον κατὰ τὴν διάρκειαν τῆς παρούσης Βουλῆς. Ἐγὼ δὲν ἐνθυμοῦμαι τοιοῦτόν τι προηγούμενον. Ἀνεγνώσθησαν, εἶναι ἀληθὲς, εἰς πρώτην ἀνάγνωσιν πολλὰ νομοσχέδια καὶ ἐγένοντο δεκτὰ ὡς κατεπείγοντα, ἀλλὰ τὰ νομοσχέδια αὐτὰ ἦσαν τοιαῦτα, ὥστε εἶναι εἰς ὅλους γνωστὰ ἐκ τῶν προτέρων. Ἐνθυμοῦμαι τὸ νομοσχέδιον ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἀνέφερεν ὁ κ. Πετιμεζᾶς, περὶ διοδίων, τὸ ἀφορῶν τὸ τηλεγραφεῖον, τὸ περὶ νέου νομισματικοῦ συστήματος καὶ ἄλλα τοιαῦτα, περὶ τῶν ὁποίων οὐδεμίαν ἀνάγκην εἶχον οἱ κύριοι βουλευταὶ νὰ μελετήσωσι, νὰ συσκεφθῶσιν ἢ τέλος πάντων νὰ λάβωσι πληροφορίαν τινὰ ἢ ἰδέαν περὶ τοῦ πράγματος. Ἀλλὰ τὸ προκείμενον, κύριοι, νομοσχέδιον δὲν εἶναι τοιαύτης φύσεως. Ποῖος μεταξὺ ἡμῶν ἠμπορεῖ νὰ εἴπῃ, κύριοι, ὅτι γνωρίζει καὶ ὅτι εἶναι εἰς κατάστασιν νὰ φέρῃ γνώμην ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ; Κανεὶς ἀναντιῤῥήτως. Εἶναι, κύριοι, ἐκ τῶν σπουδαιοτάτων ζητημάτων· καὶ ὁ τύπος τὰ ἐσυζήτησε τὰ ζητήματα αὐτὰ καὶ πολλαχοῦ ἐσυζητήθησαν, καὶ ὅμως, κύριοι, πάντοτε μένουν ἄλυτα. Ὁ κ. Δεληγεώργης σᾶς ὑπέμνησεν ὅτι ἐπὶ 30ετίαν ὁλόκληρον τὸ ζήτημα αὐτὸ δὲν ἐστάθη δυνατὸν νὰ λυθῇ. Δὲν εἶναι, κύριοι, ἐδῶ μία θέλησις δύστροπος, ἡ ὁποία ἐναντιοῦται εἰς τὴν πρόθεσιν τῆς κυβερνήσεως τοῦ νὰ γείνῃ σήμερον ἀνάγνωσις αὐτῶν τῶν νομοσχεδίων ἅπαξ, ἀλλ’ εἶναι θέλησις κύριοι, ἡ ὁποία ἐπιβάλλεται εἰς ἡμᾶς καὶ πρέπει νὰ ἀποκρύνηται ἀπὸ τὴν συνείδησίν μας. Πῶς εἶναι δυνατὸν, κύριοι, ἕνας ἄνθρωπος εὐσυνείδητος, τίμιος, νὰ ἐρωτηθῇ ποίαν ἰδέαν ἔχει περὶ αὐτοῦ τοῦ πράγματος, τὸ ὁποῖον παρεδέχθη ὡς συμφέρον, καὶ χωρὶς νὰ γνωρίζῃ περὶ τίνος πρόκειται, καὶ νὰ εἴπῃ μάλιστα συμφωνῶ! Ὁ ἄνθρωπος αὐτὸς δὲν ἠμπορεῖ νὰ θεωρηθῇ εὐσυνείδητος· τὸ ἠξεύρω, ἂν συμφωνήσωμεν νὰ εἴπωμεν πολὺ καλὰ, ἂς γείνῃ αὐτὸ τὸ πρᾶγμα, τὸ παραδεχόμεθα· ἀλλ’ αὐτὸ δὲν εἶναι ἡ ἀποστολή μας. Καὶ τὸ Σύνταγμα ἀπαιτεῖ 3 συζητήσεις καὶ κατ’ ἄρθρον· ἡμεῖς παραβλέπομεν εἰς ζητήματα περὶ τῶν ὁποίων ἔχομεν ἐκ τῶν προτέρων γνῶσιν. Οὐδέποτε εἰς τὴν παρελθοῦσαν Βουλὴν ἐνθυμοῦμαι νὰ παρεβλέψαμεν τὸ δικαίωμά μας αὐτὸ καὶ ἐπὶ ἀντικειμένων μάλιστα, ἐπὶ τῶν ὁποίων δὲν εἴμεθα πεφωτισμένοι ἐκ τῶν προτέρων. Πρέπει λοιπὸν ἡ θέλησις τοῦ βουλευτοῦ νὰ ᾖναι πεφωτισμένη. Ἂν θέλετε λοιπὸν νὰ σᾶς εἴπω, ἂν χωρὶς νὰ ἐννοῶμεν περὶ τίνος πρόκειται, θέλετε νὰ σᾶς εἴπωμεν ἂν εὑρισκώμεθα εἰς τὴν θέσιν τῆς τιμῆς καὶ μὴ, θὰ παρεκτραπῶμεν εἰς θέσιν ἡ ὁποία δὲν εἶναι τῆς τιμῆς, ἀλλὰ τὰ νομοσχέδια αὐτὰ εἶναι κατεπείγοντα, ἔχομεν ἄλλα, ἐγὼ, κύριοι, οὐδεμίαν δύναμαι νὰ δώσω ἀπάντησιν· διὰ νὰ δώσω συγκατάθεσιν, ἀπαιτῶ νὰ γνωρίζω τί θὰ γνωμοδοτήσω· τί θέλετε νὰ παραδεχθῇ ἡ Βουλή; ἂν θέλῃ νὰ γείνῃ πρώτη συζήτησις, καθῆκον τῆς Βουλῆς εἶναι νὰ εἴπῃ, ἐπειδὴ δὲν γνωρίζω περὶ τίνος πρόκειται, ἀποῤῥίπτω τὸ νομοσχέδιον· αὐτὸ ζητεῖται νὰ εἴπῃ, ὅταν πρόκηται νὰ δώσῃ γνώμην ἐπὶ νομοσχεδίου, περὶ τοῦ ὁποίου οὐδὲν γνωρίζει. Σᾶς ἀρέσει αὐτὴ ἡ λύσις, σᾶς φέρει εἰς τὸν σκοπόν σας; λέγετε ὅτι ἔχετε ἀνάγκην, ἂν θέλετε λοιπὸν αὐτὴν νὰ τὴν θεραπεύσωμεν πρέπει νὰ δώσητε καὶ εἰς ἐκείνους, οἵτινες πρόκειται νὰ ἀποφασίσωσι, τὸν καιρὸν νὰ ἐξετάσωσιν ἂν αἱ προτάσεις αὗται εἶναι νόμιμοι, ἀναγκαῖαι καὶ ἀπαραίτητοι. Τέλος πάντων σᾶς λέγομεν ὅτι ἂν ἔχετε ἀνάγκας, αὐτὰς σεῖς τὰς ἐδημιουργήσατε, ἔπρεπε νὰ σκεφθῆτε προτοῦ τὰς γεννήσητε τίνι τρόπῳ θὰ τὰς θεραπεύσητε. Ὅταν ἐπρόκειτο νὰ σημειώσητε δαπάνας διὰ σύστασιν θεάτρου, ὅταν ὑπεγράφετε τὰ τελευταῖα διατάγματα τῶν προβιβασμῶν, ὅταν, κύριοι, ἐπρόκειτο νὰ συστήσητε νέα σώματα στρατιωτικὰ, ὅταν ἐπρόκειτο νὰ κάμητε νέους προβιβασμοὺς, ἀμοιβὰς, συντάξεις, τότε ἔπρεπε νὰ σκεφθῆτε τίνι τρόπῳ θὰ θεραπεύσετε αὐτὰς τὰς ἀνάγκας. Εὕρετε σεῖς λοιπὸν τὴν θεραπείαν· τί ἔρχεσθε καὶ μᾶς λέγετε σήμερον; Μήπως τοὐλάχιστον μᾶς φέρετε προτάσεις καὶ μᾶς ἀφίνετε νὰ ῥίψωμεν ἓν βλέμμα καὶ νὰ εἴπωμεν ἐπειδὴ ἠξεύρομεν περὶ τίνος πρόκειται χωρὶς νὰ βραδύνωμεν ἰδοὺ τὰς ἐγκρίνομεν. Ἀλλὰ σεῖς τί μᾶς λέγετε; Ζητῶ τὴν ἄδειαν νὰ ἐκδώσω ὁμολογίας καὶ νὰ τὰς δώσω νὰ πωληθοῦν εἰς τὰ χρηματιστήρια, καθὼς πωλοῦνται ἐδῶ εἰς τὴν δημοπρασίαν διάφορα πράγματα, καθὼς οἱ τελᾶλαι, ὅποιος θέλει ν’ ἀγοράσῃ ὅσα, ὅσα. Ναὶ, κύριοι, πρόκειται νὰ ἐπιβαρυνθῶμεν μὲ νέα βάρη· χωρὶς νὰ μελετήσωμεν τὸ ζήτημα, θὰ εἴπωμεν· ἰδοὺ ἡ Ἑλλὰς πωλεῖται εἰς τὰ χρηματιστήρια τῆς Εὐρώπης, καὶ οὐδεὶς δίδει προσοχὴν εἰς τὰ χρεώγραφά της. Ὁ λόγος λοιπὸν τῆς ἀνάγκης δὲν δύναται νὰ μεταβάλῃ τὸ Σύνταγμα καὶ νὰ βιάσῃ ἡμᾶς νὰ πράξωμεν ὅ,τι δὲν ἁρμόζει εἰς ἀνθρώπους ἔχοντας τιμὴν καὶ συνείδησιν.

§47ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Φιλήμων ἔχει τὸν λόγον.

§48ΦΙΛΗΜΩΝ. Ἀναβαίνω, κύριοι, ἐκ δευτέρου, διότι ὁ ἔντιμος βουλευτὴς Καλαβρύτων δὲν ἠξίωσε ν’ ἀπαντήσῃ εἰς μίαν ἐρώτησιν τὴν ὁποίαν μὲ πολλὴν ἁβροφροσύνην ἐζήτησα τὴν ἄδειαν νὰ τοῦ ἀπευθύνω. Ἤκουσα καὶ τὸν ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν καὶ τὸν βουλευτὴν Καλαβρύτων κύριον Σωτήριον Πετιμεζᾶν νὰ ἐπικαλῶνται τὰ προηγούμενα. Εὐτυχῶς οὐδεὶς ἠρνήθη τὰ προηγούμενα, οὐδεὶς ἠρνήθη τὸ Σύνταγμα, καὶ δὲν ἠμποροῦσε, διότι εἶναι ῥητὸν καὶ καθαρόν· ὀφείλω νὰ παρατηρήσω ὅτι οὐδὲν προηγούμενον δύναται νὰ ἰσχύσῃ τοῦ ῥητοῦ Συντάγματος καὶ κανονισμοῦ. Ἔχομεν διατάξεις περὶ προσωπικῆς ἐλευθερίας ἐντὸς τοῦ Συντάγματος· δύναται μία κυβέρνησις νὰ τὰς παραβῇ καὶ Βουλὴ νὰ τὰς ἐπικυρώσῃ· αὐτὸ εἶναι ἰσχυρότερον τοῦ Συντάγματος; Ποτέ. Δὲν ὑπάρχει τυραννικωτέρα ἀρχὴ, ἐπαναστατικωτέρα, παρὰ ἡ ἐποχὴ ἐκείνη, κατὰ τὴν ὁποίαν ἰσχύουν αἱ ἀρχαὶ, ὅτι ἀπέναντι ῥητοῦ γράμματος, ἀπέναντι ῥητοῦ ἐκπεφρασμένου διατάγματος δύναται νὰ ἰσχύῃ μία πρᾶξις ἀντικειμένη εἰς αὐτά. Εἰς τὴν Ἀγγλίαν γίνονται πολλάκις οἰκονομίαι, ἀλλὰ γίνονται ἀπὸ κοινῆς συναινέσεως μεταξὺ τῶν δύω μερίδων· τὰ προηγούμενα αὐτὰ δὲν εἶναι ἐκ ῥητῶν ἀποφάσεων τοῦ Σώματος, ἀλλὰ μία κοινὴ συναίνεσις μεταξὺ τῶν δύω μερῶν· διότι ὁ κανονισμὸς εἶναι διὰ νὰ ἐξασφαλίζῃ τὰ δικαιώματα καὶ τῆς πλειοψηφίας καὶ τῆς μειοψηφίας, διὰ νὰ μὴ πιεζώμεθα ὑπ’ ἀλλήλων· ὁ κανονισμὸς εἶναι προωρισμένος διὰ νὰ ἐξασφαλίζῃ καὶ τὰ δικαιώματα τῶν φορολογουμένων· δι’ αὐτὸ θέλει ὅλας τὰς διατυπώσεις, ἐντὸς μακροτέρου χρόνου νὰ γίνωνται ταῦτα, ὥστε νὰ γίνεται σκέψις ὀρθή. Διαμαρτύρομαι λοιπὸν ἐναντίον τῆς ἀρχῆς, ὅτι ἐπὶ προηγουμένων στηριζομένη ἡ Βουλὴ δύναται νὰ καταστρέψῃ ῥητὴν διάταξιν τοῦ κανονισμοῦ ἢ τοῦ Συντάγματος. (Θόρυβος).

§49ΖΕΡΒΑΣ. Νὰ ἐρωτηθῇ ἡ Βουλή, κ. πρόεδρε, ἂν παραδέχεται τὴν ά. ἀνάγνωσιν. (Θόρυβος).

§50ΦΙΛΗΜΩΝ. Ἂν ἰσχύῃ ὁ κανονισμὸς ναὶ, ἢ ὄχι.

§51ΒΑΛΑΣΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ποτὲ δὲν τίθεται ὁ κανονισμὸς εἰς ψηφοφορίαν.

§52ΦΙΛΗΜΩΝ. Δυστυχῶς ἐκεῖ τὸ ἐφέρατε.

§53ΤΑΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι! ἐπρόσεξα πολὺ εἰς ὅσα ἐῤῥέθησαν περὶ τοῦ ἀντικειμένου αὐτοῦ καὶ πιστεύω ὅτι δὲν εἶναι ἀληθὲς ὅτι ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἔθεσεν εἰς ἀμφισβήτησιν τὴν ὕπαρξιν τοῦ κανονισμοῦ. Ὁ κανονισμὸς εἶναι ῥητῶς καὶ ὅπως τὸν ἀνέπτυξεν ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς Ἀττικῆς οὕτως ἔχει· ἀλλὰ τὸ ζήτημα νομίζω εἶναι ἀλλοῦ καὶ πολλοὶ ἐκ τῶν ἀγορευσάντων ἐξῆλθον αὐτοῦ καὶ εἰσῆλθον εἰς τὴν συζήτησιν αὐτοῦ τοῦ νομοσχεδίου. Ὁ κανονισμὸς εἶναι διὰ τὰς ἐργασίας τῆς Βουλῆς, ἀλλὰ δὲν πιστεύω ποτὲ ὅτι εἶναι ἀνώτερος καὶ αὐτῆς τῆς Βουλῆς. Ἡ Βουλὴ δύναται, ὅταν θέλῃ, ν’ ἀποφασίσῃ ἂν θέλῃ νὰ τηρήσῃ τὸν κανονισμὸν, ἢ ἐκτὸς τοῦ κανονισμοῦ εὑρίσκουσά τι λίαν κατεπεῖγον νὰ παραδεχθῇ ὅτι δύναται νὰ χρησιμεύσῃ εἰς πρώτην ἀνάγνωσιν. Τὰ προηγούμενα, κύριοι, δὲν δεσμεύουν ἀλλ’ ὠφελοῦν. Λοιπὸν τὸ ζήτημα δύναται νὰ τεθῇ εἰς ψηφοφορίαν, ἂν ἡ Βουλὴ θέλῃ τοῦτο. Ἐπίσης φρονῶ, ὅτι ὁ καιρὸς δὲν ἐπαρκεῖ εἰς συζήτησιν· δὲν εἶναι ὀρθὸν τοῦτο· θὰ ἔλθωμεν εἰς συζήτησιν, καὶ ἂν δὲν ἐπαρκῇ, θὰ μένωμεν. Λέγων αὐτὰ δὲν προδικάζω, διότι ἠμπορεῖ νὰ δώσω ψῆφον κατὰ τοῦ νομοσχεδίου. Τὸ ζήτημα εἶναι σπουδαιότατον· μάλιστα εἴς τινα προλαβοῦσαν Βουλὴν ἦλθε νομοσχέδιον καὶ ἐπ’ αὐτοῦ ἐπέμεινεν ὁ Βασιλεὺς Ὄθων, τὸ ἀπέῤῥιψεν ἡ Βουλὴ καὶ ἐψήφισα καὶ ἐγὼ κατὰ τοῦ νομοσχεδίου, πιθανὸν νὰ ψηφοφορήσω καὶ τώρα, ἀλλ’ ὄχι νὰ εἴπωμεν ὅτι δὲν δεχόμεθα νὰ προχωρήσωμεν εἰς τὴν πρώτην συζήτησιν· εἶναι τὸ ἴδιον ὡς νὰ εἴπωμεν εἰς τὴν Κυβέρνησιν ἀποφεύγομεν τὴν συζήτησιν. Ἂς ἔλθωμεν εἰς τὴν συζήτησιν καὶ ἂς τὸ ἀποῤῥίψωμεν.

§54ΣΑΡΑΒΑΣ. Κύριοι! Πρώτην φορὰν βλέπω νὰ ὑποστηρίζηται ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ὅτι δύναται νὰ ᾖναι ἀντικείμενον συζητήσεως καὶ ἀποφάσεως τοῦ Σώματος ὁ κανονισμός. Ἀρχὴ, κύριοι, ἥτις διέπει ὅλα τὰ κοινοβούλια, ὅλα τὰ βουλευτικὰ σώματα, ὅτι ζήτημα ἐναντίον τοῦ κανονισμοῦ ποτὲ δὲν δύναται νὰ τεθῇ· καὶ ἑπομένως μία πρότασις ἀντικειμένη εἰς τὸν κανονισμὸν δὲν δύναται νὰ γείνῃ ἀντικείμενον συζητήσεως, δὲν δύναται κἄν νὰ ψηφοφορηθῇ. Συμβαίνει εἰς πολλὰς περιστάσεις νὰ γίνωνται πολλὰ κατὰ παράβασιν διατυπώσεων, τὰς ὁποίας ὁ κανονισμὸς ὁρίζει· ἀλλὰ τοῦτο παντοῦ γίνεται ὅταν ὑπάρχῃ σιωπηρὰ συγκατάθεσις ὁλοκλήρου τῆς Βουλῆς. Ἅμα ὅμως εἷς διαμαρτυρηθῇ, ἡ Βουλὴ ὀφείλει νὰ ὑπακούσῃ καὶ συμμορφωθῇ μὲ τὸν κανονισμόν της. Εἰς τὴν Ἀγγλίαν, κατὰ τὸν κανονισμὸν, δὲν ἐπιτρέπεται ἡ δημοσιότης καὶ ἐν τούτοις κατ’ ἀνοχὴν τῆς Βουλῆς ὑπάρχει πλήρης ἡ δημοσιότης, ὅλοι ὅμως παραδέχονται ἂν εἷς κάμῃ τὴν παρατήρησιν περὶ τούτου ὅτι εἶναι ἐναντίον τοῦ κανονισμοῦ, ἠμπορεῖ ν’ ἀπομακρύνῃ τοὺς ἀκροατάς. Δύνανται νὰ συνεδριάσουν 240 βουλευταί, ἅμα δὲν γίνεται ἀντίῤῥησις, ἅμα ὅμως εἷς τὴν κάμῃ, συνεδρίασις δὲν γίνεται. Παρ’ ἡμῖν καὶ τοῦτο ἠμπορεῖ νὰ συμβῇ κατὰ τὸν κανονισμόν μας. Αὐτὴ, κύριοι, εἶναι ἡ διαφορὰ μεταξὺ τῶν προηγουμένων καὶ τοῦ κανονισμοῦ. Προηγούμενον ἠμπορεῖ νὰ ὑπάρχῃ, ἅμα δὲν ὑπάρχῃ διαμαρτύρησις, ἅμα ὅμως ὑπάρχῃ, ἡ Βουλὴ, σεβομένη ἑαυτὴν καὶ τὸν κανονισμόν της, ὀφείλει νὰ ὑπακούσῃ. Ἐπιμένω λοιπὸν καὶ λέγω, ὅτι ἡ πρότασις τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν τοῦ νὰ περάσῃ εἰς πρώτην συζήτησιν νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον δὲν ἐσυζητήθη καὶ δὲν διενεμήθη, δὲν δύναται νὰ γείνῃ οὔτε ἀντικείμενον ψηφοφορίας.

§55Δ. ΒΟΥΛΓΑΡΗΣ. (Πρωθυπουργός). Λοιπὸν, κύριε πρόεδρε, θέτατε τὸ ζήτημα.

§56ΑΘ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Μίαν παρατήρησιν θὰ κάμω εἰς τὸν κ. Ταμπακόπουλον· αὐτὸς λέγει, ὅτι ἡ Βουλὴ δύναται νὰ προβῇ σήμερον εἰς συζήτησιν· ἀλλὰ τὸν ἐρωτῶ νὰ μᾶς εἴπῃ, τὶ θὰ συζητήσῃ ἡ Βουλὴ; Τὶ γνωρίζει ὁ κ. Ταμπακόπουλος νὰ συζητήσῃ; Τὸ Σύνταγμα, καθὼς σᾶς εἶπεν ὁ βουλευτὴς Ἀττικῆς, ἀπαιτεῖ τρεῖς συζητήσεις· ὁ κ. Ταμπακόπουλος σᾶς λέγει, ὅτι ἡ Βουλὴ δύναται ν’ ἀποφασίσῃ σήμερον, ἀλλὰ τὸν ἐρωτῶ νὰ μᾶς εἴπῃ, τί θὰ συζητήσῃ; Τί λέγει τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ ἢ τὰ νομοσχέδια αὐτὰ, τὰ ὁποῖα σᾶς εἶπεν ὁ κ. Πετσάλης, ὅτι σύγκεινται ἀπὸ πολλὰ ἄρθρα; Ἂς μᾶς εἴπουν ποίαν συζήτησιν θὰ κάμουν; Εἶναι ἐντροπὴ, κ. πρόεδρε, εἶναι αἶσχος εἰς τὴν Βουλὴν νὰ συζητῇ ἀντικείμενον, τὸ ὁποῖον δὲν γνωρίζει, νομοσχέδιον τὸ ὁποῖον δὲν εἶδεν.

§57ΤΑΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Παρακαλῶ ν’ ἀπαντήσω εἰς τὸν κ. Πετιμεζᾶν. Σᾶς εὐχαριστῶ, διότι μ’ ἐπροκαλέσατε· σᾶς παρακαλῶ νὰ μοῦ εἰπῆτε σεῖς, πότε ἐσυζήτησε Βουλὴ ἐντὸς 10 ὡρῶν καὶ τὴν ἀνάγνωσιν ἑνὸς νομοσχεδίου. (Θόρυβος).

§58ΑΘ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Τὸν λόγον, κ. πρόεδρε.

§59ΤΑΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ σᾶς παρακαλῶ νὰ μοῦ εἰπῆτε ὑπὸ τὴν φύσιν ὑπὸ τὴν ὁποίαν ἡ Κυβέρνησις φέρει αὐτὸ τὸ νομοσχέδιον (καὶ πάλιν, ἐπαναλαμβάνω, δὲν δεσμεύεται ἐξ ὅσων εἶπον ἡ ψῆφός μου, καὶ ἴσως δώσω κατὰ ψῆφον) τῆς ἀπολύτου ἀνάγκης νὰ μοῦ εἰπῆτε σεῖς, κύριοι, ἂν ἤρχετο ἓν νομοσχέδιον, καὶ σᾶς ἔλεγεν ἡ Κυβέρνησις, ὁ ἐχθρὸς εἶναι εἰς τὰς Θήβας, τὶ ἠθέλατε εἴπει σεῖς; Θὰ τὸ συζητήσωμεν τρεῖς ἡμέρας; Ἐνθυμηθῆτε ὅτι οἱ τύποι καὶ οἱ κανονισμοὶ πολλάκις ἠφάνισαν καὶ στόλους καὶ στρατούς. Ὁ κ. Πετσάλης ἀνέφερε τὸν............ καὶ ἐγὼ σᾶς λέγω, ὅτι δὲν ἐνίκησεν, ἐχάθη εἰς τὰς Συρακούσας, διότι......

§60ΦΙΛΗΜΩΝ. Ἡ Ῥώμη ἐσώθη, διότι ἐτήρησε τὸν κανονισμόν.

§61ΓΛΑΡΑΚΗΣ. Δὶς μέχρι τοῦδε ἀνεγνώσθη χωρὶς νὰ συζητηθῇ ἓν νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ἐν ἑαυτῷ φέρει τὸ γελοῖον· εἶναι ἐκεῖνο διὰ τοῦ ὁποίου καταργεῖται τὸ συνέδριον καὶ ὅλα τὰ δικαστήρια ἀντέταττον... (θόρυβος).

§62ΔΑΓΡΕΣ. Καὶ ἐγὼ ἀναφέρω ὅτι ἡ Βουλὴ ἡ ἰδία κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ φορολογικοῦ νόμου ἐσυζήτησε κατὰ τὴν πρώτην ἀνάγνωσιν, διότι πᾶς τις ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ συζητήσῃ. Ἐπ’ αὐτῆς λοιπὸν ἐγένετο συζήτησις ἐξακολουθήσασα καὶ τὴν ἐπιούσαν ἀκόμη καὶ τὴν τρίτην.

§63ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (Ἀναγινώσκει τὴν πρότασιν τοῦ κ. Φιλήμονος). «Ἡ Βουλὴ δὲν δέχεται νὰ προβῇ εἰς τὴν συζήτησιν τῶν περὶ δανείου ὑποβληθέντων νομοσχεδίων πρὶν κατὰ τὸ ἄρθρον 34 τοῦ ἐν ἰσχύϊ κανονισμοῦ τυπωθῶσι καὶ διανεμηθῶσιν εἰς τοὺς Βουλευτάς».

§64ΒΑΛΑΣΣΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Ἡ Βουλὴ δὲν δύναται νὰ συζητήσῃ ἄνευ κανονισμοῦ.

§65ΦΙΛΗΜΩΝ. Ἐντὸς τοῦ κανονισμοῦ δείξατέ μου τὸ ἄρθρον περὶ κατεπείγοντος.

§66ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ἄρθρον τοῦ κανονισμοῦ δὲν ψηφοφορεῖται.

§67ΣΑΡΑΒΑΣ. Ἀλλὰ τηρεῖται ὁ κανονισμός. Λοιπὸν ἕνας ἄλλος ἰσχυρίζεται νὰ παραβιασθῇ, ἐννοεῖται ὅτι πρέπει ν’ ἀποφανθῇ ἡ Βουλή.

§68ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι! Οἱ παραδεχόμενοι ὡς κατεπείγοντα ... (μέγας θόρυβος).

§69ΑΘ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Παρακαλῶ, κ. πρόεδρε. Ἐγένετο μία μακρὰ συζήτησις καὶ διετύπωσε τὸ θέμα ὁ βουλευτὴς Ἀττικῆς· ὀφείλετε, ἔχετε καθῆκον ἀπὸ τὸν ἴδιον κανονισμὸν, τὸν ὁποῖον ἐπικαλεῖσθε, νὰ θέσητε εἰς ψηφοφορίαν τὴν πρότασίν του. Τὶ εἶναι αὐτὰ, οἱ παραδεχόμενοι; ὁ κ. Φιλήμων σᾶς εἶπεν ὅτι πρὶν ἢ τυπωθῇ καὶ διανεμηθῇ εἰς τοὺς κυρίους βουλευτὰς τὸ νομοσχέδιον σύμφωνα μὲ τὰς διατάξεις τοῦ κανονισμοῦ, ἡ Βουλὴ δὲν δύναται νὰ ἐπιληφθῇ τῆς συζητήσεως. Τὶ κανονισμὸς καὶ παραμύθια (θόρυβος). Ὅταν θέλωμεν νὰ διαστρέψωμεν τὰ ζητήματα, εἶναι τὸ μᾶλλον εὔκολον· τόσον φοβοῦνται τὸν κανονισμόν; λέγει ὁ Φιλήμων, ὅτι δὲν ἠμποροῦμεν νὰ προβῶμεν πρὶν τυπωθῶσι. Δὲν τὸ βάζω ἐγὼ λέγει ὁ κ. πρόεδρος, εἰς ψηφοφορίαν αὐτό· ἀμὴ αὐτὸ ζητοῦμεν. Πῶς λοιπὸν θὰ τὸ θέτητε εἰς ψηφοφορίαν; Ἂν βρέχῃ ἢ ἂν ᾖναι ἥλιος θὰ θέσῃς εἰς ψηφοφορίαν.

§70ΦΙΛΗΜΩΝ. Ἂν ἡ Βουλὴ δὲν παραδεχθῇ τὴν πρότασιν αὐτὴν, θὰ εἰπῇ, ὅτι παρέβη τὸν κανονισμόν· αὐτὸ παραδέχεσθε.

§71ΒΑΛΑΣΣΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Ἔχει τὸ δικαίωμα ἡ Βουλὴ νὰ κηρύξῃ ὡς κατεπείγουσαν μίαν πρότασιν ἑνὸς βουλευτοῦ καὶ μὴ ἀκολουθήσασαν τὰς διατυπώσεις τοῦ κανονισμοῦ, ναὶ ἢ ὄχι; Αὐτὸ ζητεῖ τὸ ὑπουργεῖον. Τοῦτο εἶναι πρᾶγμα, τὸ ὁποῖον ἔγεινε πολλάκις. Αὐτὸ λοιπὸν ζητοῦμεν ἡμεῖς. Δὲν εἶναι ἐναντίον τοῦ κανονισμοῦ, διότι ἡ λέξις κατεπεῖγον ὑπάρχει ἐν τῷ κανονισμῷ· ἡ Βουλὴ πολλάκις ἀπεφάσισε τοῦτο, νὰ προτιμηθοῦν νομοσχέδια καὶ συζητηθοῦν, καὶ αὐτὸ ζητεῖ σήμερον ἡ Κυβέρνησις, διότι θεωρεῖ αὐτὸ τὸ νομοσχέδιον ὡς κατεπεῖγον, διότι δὲν ἔχομεν παρὰ τρεῖς συζητήσεις νὰ κάμωμεν. Σήμερον ἂν δὲν συζητηθῇ, δὲν ἠμπορεῖ πλέον νὰ περάσῃ. Ἐγὼ πρῶτος ἐξήγησα τὴν πρόθεσιν τῆς Κυβερνήσεως· δὲν προτίθεται ἡ Κυβέρνησις νὰ τὸ ἐπιβάλῃ, ἀλλὰ θέλει νὰ τὸ σκεφθῆτε καὶ ἀποφανθῆτε ἐν γνώσει. Ἐπρότεινον μόνον, κύριοι, ὅτι τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ πρέπει νὰ τυπωθῇ σήμερον καὶ αὔριον νὰ διανεμηθῇ ἐγκαίρως εἰς τὴν Βουλὴν διὰ νὰ τὸ ἔχῃ ὑπ’ ὄψιν, τίποτε δικαιότερον δὲν ἠμπορεῖ νὰ γείνῃ. Δι’ αὐτὸ παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ κηρύξῃ αὐτὸ κατεπεῖγον καὶ νὰ τὸ ἀναγνώσῃ σήμερον.

§72ΦΙΛΗΜΩΝ. Θὰ ἔχῃ κακὰς συνεπείας τὸ τοιοῦτον.

§73ΔΑΓΡΕΣ. Συμφωνῶ. Αὐτὰ τὰ νομοσχέδια νὰ ἀναγνωσθῶσι σύμφωνα μὲ τὸν κανονισμόν. (θόρυβος). Κ. Πρόεδρε, δὲν πρόκειται περὶ ἐπουσιώδους νομοσχεδίου, πρόκειται περὶ νόμου λίαν σπουδαίου, ὁ ὁποῖος θέτει εἰς ὑποθήκην πλεῖστον μέρος τῆς περιουσίας τοῦ δημοσίου, πρόκειται περὶ 60,000,000 δραχ. ἐκτὸς δὲ τούτου δὲν πρέπει νὰ γίνῃ τοῦτο, ὅλοι οἱ νόμοι νὰ ἔρχωνται τὴν τελευταίαν ἡμέραν διὰ νὰ ψηφίζωνται, διότι ἂς συλλογισθῶμεν ὅτι διὰ τοῦτο αὐτοὶ οἱ ἴδιοι ὑπουργοὶ εἶναι δυνατὸν νὰ μετανοήσωσι. Καὶ ἐγὼ θέλω τὸν νόμον διὰ νὰ πληρώσωμεν τὰ χρέη μας τὰ παλαιὰ καὶ τὰ νέα (θόρυβος).

§74ΒΑΛΑΣΣΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἤλπιζα νὰ ἔλθῃ εἰς τὴν οὐσίαν ὁ ἔντιμος βουλευτὴς Μεσσήνης, διότι δὲν πρόκειται περὶ τῆς οὐσίας, ἀλλὰ περὶ τοῦ κατεπείγοντος· μολαταῦτα, κύριοι, ἀπαντῶν λέγω, ὅτι φαίνεται ν’ ἀγνοῇ μίαν ἀρχὴν ὁ ἔντιμος βουλευτὴς, τὴν ὁποίαν ὅλα τὰ Εὐρωπαϊκὰ ἔθνη ἀκολουθοῦν, ἴσως εἶναι τὸ τελευταῖον τὸ Ἑλλ. ἔθνος· εἶναι ἀρχὴ εἰς ὅλα τὰ ἔθνη νὰ ἔχωσι τὴν πίστιν εἰς τὰ χρηματιστήρια (θόρυβος). Δὲν πρέπει λοιπὸν, κύριοι, νὰ προτείνωμεν τὰς τοιαύτας ἰδέας. Ὅταν ἔλθω εἰς τὴν οὐσίαν, θέλω συζητήσει τὰ καθέκαστα καὶ θέλετε ἰδεῖ ὅτι δὲν εἶναι, ὡς νομίζετε, τὸ δάνειον· ἀλλὰ σήμερον δὲν πρόκειται περὶ τῆς οὐσίας, πρόκειται νὰ θεωρηθῇ ὡς κατεπεῖγον τὸ νομοσχέδιον καὶ νὰ θεωρηθῇ ὡς μία συζήτησις, διότι ἄλλως δὲν ἠμπορεῖ νὰ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον· εἶπον καὶ ἐπαναλαμβάνω, ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν ἔχει πρόθεσιν ν’ ἀφαρπάσῃ τὸ νομοσχέδιον, ἐπιθυμεῖ σήμερον καὶ αὔριον καὶ μεθαύριον συζήτησιν εὐρεῖαν καὶ φωτισμένην διὰ νὰ ἐκθέσῃ ἕκαστος τὴν γνώμην καὶ τὰς σκέψεις του. Αὐτὸ δὲν εἶναι νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον θέλει νὰ τὸ ἀφαρπάσῃ· ὅταν τοιαύτην πρόθεσιν εἶχεν ἡ Κυβέρνησις δὲν ἔπρεπε νὰ γείνῃ τοσαύτη συζήτησις. Παρακαλῶ λοιπὸν τὴν Βουλὴν ν’ ἀποφασίσῃ νὰ συζητηθῇ διὰ πρώτην φοράν.

§75ΑΥΓΕΡΙΝΟΣ. Ἐπὶ τῇ ὑποθέσει ὅτι ἡ πλειονοψηφία παραδέχεται τὸ κατεπεῖγον, καὶ ἡ ἀντιπολίτευσις ζητεῖ τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου, τότε ποῦ θὰ καταντήσῃ;

§76ΒΑΛΑΣΣΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ τὸ ἀναγνώσῃ ὁ γραμματεὺς, ὅπως ἐκάμαμεν εἰς ὅλα τὰ νομοσχέδια (θόρυβος).

§77ΚΑΤΣΑΝΔΡΗΣ. Νὰ μᾶς εἴπητε, κύριε ὑπουργὲ, ὁποῖον πολιτισμένον κράτος ὑποθήκευσε τὰ τελωνεῖά του.

§78ΒΑΛΑΣΣΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ Ἑλλὰς δὲν εἶναι πρώτη φορὰ ὅπου ὑποθήκευσε τὰ τελωνεῖά της, εἶναι ὑποθηκευμένα....

§79Η. ΦΛΕΣΣΑΣ. Ἐπειδὴ ἐῤῥέθησαν πολλὰ εἰς τὴν Βουλὴν περὶ τοῦ νομοσχεδίου τὸ ὁποῖον πρόκειται νὰ συζητηθῇ, προτείνω τὴν ἑξῆς πρότασιν εἰς τὴν Βουλὴν, νὰ θεωρήσῃ ἡ Βουλὴ ὡς κατεπεῖγον τὸ περὶ δανείου νομοσχέδιον καὶ νὰ θεωρηθῇ ἡ σημερινὴ ἀνάγνωσις αὐτοῦ ὡς πρώτη.

§80ΣΑΡΑΒΑΣ. Καλλίτερον νὰ κάμητε τὴν πρότασιν νὰ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ μὲ δύω ἀναγνώσεις.

§81Α. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἐπειδὴ ἡ πρότασις τοῦ κ. Φλέσα εἶναι ἐναντία εἰς τὸν κανονισμὸν, δὲν πρέπει νὰ τεθῇ εἰς ψηφοφορίαν· καὶ παρατηρῶ εἰς τὸν κ. ὑπουργὸν ὅτι «ἡ γλῶσσα λανθάνουσα τ’ ἀληθῆ λέγει». Ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν τελειόνων τὸν λόγον του μᾶς εἶπεν, ὅτι δὲν πρέπει ταύτην τὴν στιγμὴν νὰ συζητήσωμεν τὴν οὐσίαν, πρόκειται, λέγει, περὶ τοῦ τύπου· ἀποκρούωμεν λοιπὸν αὐτὸν τὸν τύπον, διότι εἶναι ἐναντίος τοῦ νόμου. Διατὶ θέλεις νὰ μᾶς βιάσῃς νὰ συζητήσωμεν πράγματα, τὰ ὁποῖα δὲν γνωρίζομεν; Αὐτὸ τὸ ὁποῖον λέγει ὁ κ. ὑπουργὸς εἶναι ὡσὰν νὰ μᾶς λέγῃ νὰ συζητήσωμεν πρᾶγμα τὸ ὁποῖον δὲν γνωρίζομεν.

§82ΖΕΡΒΑΣ. Ἐκ τῶν ὅσων ἐῤῥέθησαν μέχρι τοῦδε θ’ ἀποδειχθῇ ἐὰν ᾖναι κατεπεῖγον ἢ ὄχι· ἡ ἐξέτασις τοῦ κατεπείγοντος ἑνὸς νόμου δὲν εἶναι εἰς τὸν κανονισμὸν, ἔγκειται εἰς τὴν συνείδησιν τῶν βουλευτῶν, ὥστε δὲν εἶναι ἀνάγκη ἄλλη παρὰ νὰ ἐρωτηθῇ ἡ Βουλὴ ἂν ᾖναι κατεπεῖγον· λοιπὸν μόνον καὶ μόνον εἰς τὴν συνείδησιν τῶν βουλευτῶν ἔγκειται ἡ ἐκτίμησις τοῦ κατεπείγοντος. Λοιπὸν νὰ ἐρωτηθῇ ἡ Βουλὴ, ἂν ᾖναι κατεπεῖγον, καὶ κατόπιν ἂς ἔλθῃ εἰς συζήτησιν.

§83ΔΑΓΡΕΣ. Τώρα πρόκειται νὰ τηρηθῇ ὁ κανονισμὸς ἢ πρέπει νὰ τσαλαπατηθῇ· περὶ τοῦ κατεπείγοντος δὲν εἶναι ἡ ὥρα σήμερον· ἡ ὥρα ἔρχεται μετὰ τὴν τύπωσιν, δὲν ἠμπορεῖτε νὰ θέσητε τὸ κατεπεῖγον, κ. Πρόεδρε, παρὰ νὰ θέσητε τὴν πρότασιν τοῦ κ. βουλευτοῦ Ἀττικῆς.

§84ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶναι ἀπωτέρα ἡ πρότασις τοῦ κ. Φλέσσα.

§85ΖΕΡΒΑΣ. Ἀπέναντι τοῦ κατεπείγοντος δὲν εἶναι ἄλλη πρότασις, πάντοτε προτάσεται τὸ κατεπεῖγον εἰς πᾶσαν πρότασιν.

§86ΔΑΓΡΕΣ. Ἐρωτήσατε τὴν Βουλὴν, κ. Πρόεδρε.

§87Η. ΦΛΕΣΣΑΣ. Ἡ Βουλὴ θὰ ἐρωτηθῇ, ἂν θεωρῇ ὡς κατεπεῖγον τὸ νομοσχέδιον, ἢ ὄχι.

§88ΔΑΓΡΕΣ. Ἐὰν δὲν παραδεχθῇ τὴν γνώμην τοῦ βουλευτοῦ Ἀττικῆς, νὰ ἐρωτηθῇ ποίαν ἡμέραν θέλει.

§89ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ἐρωτήσω τὴν Βουλὴν, ἐὰν αὕτη θεωρῇ τὸ νομοσχέδιον ὡς κατεπεῖγον.

§90ΤΙΝΕΣ. Ὄχι.

§91Α. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Κ. Πρόεδρε, δὲν ἀμφισβητεῖται ὅτι τὸ νομοσχέδιον εἶναι κατεπεῖγον, ἀλλὰ καὶ μολονότι εἶναι κατεπεῖγον ὀφείλει νὰ τυπωθῇ κατὰ τὴν διάταξιν τοῦ κανονισμοῦ. Τί εἶναι αὐτὸ τὸ κατεπεῖγον; Ἡμεῖς τὸ λέγομεν ὅτι εἶναι κατεπεῖγον.

§92ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι.....(θόρυβος).

§93ΔΑΓΡΕΣ. Ὑπάρχει διαφωνία.

§94ΖΕΡΒΑΣ. Κ. Πρόεδρε, πρέπει νὰ ἐρωτήσητε τὴν Βουλὴν, καὶ ὅσοι θέλουν ἂς εἴπωσιν ὄχι (θόρυβος).

§95ΔΑΓΡΕΣ. Τώρα ὁμιλῶ περὶ τῆς θέσεως τοῦ ζητήματος.

§96Λ. ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Κ. Πρόεδρε......

§97ΠΑΠΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ Βουλὴ θὰ ἀποφασίσῃ, ἂν πρέπῃ νὰ συζητηθῇ τὸ νομοσχέδιον σήμερον ἢ ὄχι· ἡ Βουλὴ θ’ ἀποφασίσῃ ἂν παραδέχηται αὐτὸ, ναὶ, ἢ ὄχι.

§98ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (ἀναγινώσκει). «Προτείνω νὰ θεωρήσῃ ἡ Βουλὴ ὡς κατεπεῖγον τὸ νομοσχέδιον τὸ περὶ δανείου, καὶ νὰ θεωρηθῇ ἡ σημερινὴ ἀνάγνωσις αὐτοῦ ὡς πρώτη». Οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν αὐτὴν νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται πολλοί).

§99ΤΙΝΕΣ (ἐκ δεξιῶν). Δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως, κ. Πρόεδρε.

§100ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Δὲν πρέπει νὰ δέχεσθε, κύριε Πρόεδρε, νὰ διευθύνωσι τὰς συνεδριάσεις οἱ γραμματεῖς, διότι οἱ γραμματεῖς δὲν ἀποφαίνονται, οὐδ’ ἀπαγγέλλουν τὸ ἀποτέλεσμα τῆς ψηφοφορίας.

§101Θ. ΚΟΛΟΚΟΤΡΩΝΗΣ. Ὁ κ. Πρόεδρος ἐζήτησε δι’ ἀναστάσεως· ἐὰν τὸ παραδέχηται ἡ Βουλὴ ἢ ὄχι· συνεφώνησεν ἡ μεγαλειτέρα μερὶς, καὶ μετὰ τὸ ἀποτέλεσμα ἐζητήθη ἡ ὀνομαστικὴ κλῆσις· ὤφειλε λοιπὸν νὰ γείνῃ δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως.

§102ΚΑΤΣΑΝΔΡΗΣ. Προτείνω νὰ διαιρεθῇ τὸ ζήτημα, καὶ νὰ τεθῇ εἰς ψηφοφορίαν τὸ δεύτερον μέρος αὐτοῦ, διότι τὸ κατεπεῖγον τὸ θέλομεν καὶ ἡμεῖς.

§103ΒΑΛΑΣΣΟΠΟΥΛΟΣ. Ψηφίζοντες τὴν πρότασιν, ἐψηφίσαμεν αὐτὴν καθολοκληρίαν.

§104ΠΑΠΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἐπιτρέπεται πάλιν συζήτησις, ἀφοῦ ἡ Βουλὴ ἐψήφισεν ἤδη.

§105ΚΑΤΣΑΝΔΡΗΣ. Θέλω τὴν διαίρεσιν τοῦ ζητήματος.

§106ΓΛΑΡΑΚΗΣ. Διατείνονται οἱ ἐναντίοι ὅτι πιέζομεν αὐτοὺς, πιέζουν αὐτοὶ ἡμᾶς διὰ τῆς φλυαρίας των (θόρυβος).

§107ΔΟΣΙΟΣ. Ὁ κανονισμὸς λέγει, ὅτι ὅταν ἕνας βουλευτὴς ζητήσῃ τὴν διαίρεσιν τοῦ ζητήματος χρεωστεῖ νὰ δώσῃ τὴν διαίρεσιν ἡ Βουλή.

§108ΚΑΤΣΑΝΔΡΗΣ. Νομίζω ὅτι, δυνάμει τοῦ κανονισμοῦ δύναμαι νὰ προτείνω τὴν διαίρεσιν, Κ. Πρόεδρε· ἐμμένω εἰς τὴν πρότασιν αὐτὴν, διότι νομίζω, ὅτι ἔχω τὸ δικαίωμα δυνάμει τοῦ κανονισμοῦ.

§109ΤΙΝΕΣ. Δὲν ἠμπορεῖτε νὰ τὸ κάμητε τώρα, διότι δὲν ὑπάρχει ἡ θέσις τοῦ ζητήματος.

§110ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. Οἱ παραδεχόμενοι ὡς κατεπείγοντα τὰ περὶ δανείου καὶ συμβάσεως νομοσχέδια, καὶ νὰ θεωρηθῇ ἡ ἀνάγνωσις αὐτὴ ὡς πρώτη.....

§111ΤΙΝΕΣ. Δὲν ἔγεινε ἀνάγνωσις, κ. Πρόεδρε, νὰ παραδεχθῶμε ὅτι ἔγεινε.....

§112ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν λέγουν ναὶ, οἱ μὴ παραδεχόμενοι λέγουν ὄχι (θόρυβος).

§113ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι νὰ συζητηθῶσι τὰ νομοσχέδια λέγουσι ναί, οἱ δὲ μὴ ὄχι.

§114ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ναί. (Γίνεται ἡ δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως ψηφοφορία, ὑπὸ τὴν ἐπιτήρησιν τῶν βουλευτῶν Δ. Δοσίου καὶ Π. Φλέσσα). Κ. βουλευταί, ἡ Βουλὴ παρεδέχθη τὴν πρότασιν καὶ ἐθεώρησεν ὡς κατεπεῖγον καὶ νὰ ἀναγνωσθῇ διὰ πρώτην φορὰν τὸ νομοσχέδιον διὰ ψήφων 80 κατὰ 64 ἀρνηθέντων 2.

§115ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (ἀναγινώσκει τὸ νομοσχέδιον περὶ τοῦ δανείου ἐκ τοῦ ἐντύπου νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον εἶχε τὰς ὑπογραφὰς τῶν κυρίων Κουμουνδούρου, Κεχαγιᾶ καὶ λοιπῶν).

§116ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Πρότασιν νόμου ἡ ἐνεστῶσα κυβέρνησις δὲν φέρει;

§117ΥΠΟΥΡ. ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ. Αὐτὴν ἔχομεν.

§118ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Δὲν ὑπάρχει, κύριοι, πρότασις· δὲν ἔχετε τὸ θάῤῥος. Κύριοι, καθὼς καὶ προχθὲς σᾶς εἶπα, ἡ προλαβοῦσα κυβέρνησις συνῆψε σύμβασιν μετὰ τῶν ὁμολογιούχων τοῦ δανείου τοῦ 1824 καὶ 1825· ὑπῆρχε δὲ ῥητὸς ὅρος ἐν τῇ συμβάσει, κατὰ τὸν ὁποῖον ἂν δὲν κυρωθῇ ἐντὸς δύο μηνῶν ἡ σύμβασις αὐτὴ, εἶναι ἄκυρος. Ἐκυρώθη αὐτὴ ἡ σύμβασις; ὄχι· δὲν ὑφίσταται· θέλει ἡ ἐνεστῶσα κυβέρνησις νὰ τὴν κυρώσῃ; πρέπει νὰ φέρῃ πρότασιν νόμου, διὰ τῆς ὁποίας νὰ εἴπῃ εἰς τὴν Βουλὴν, νὰ κυρώσῃ τὴν δεῖνα σύμβασιν.

§119ΥΠΟΥΡΓ. ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ. Αὐτὸ κάμνω.

§120ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Εἶναι πρωτοφανὲς τοῦτο· εἰς τὰ ἀρχεῖα τῆς Βουλῆς ὑπάρχουν προτάσεις ἄπειροι αἱ ὁποῖαι ὑπεβλήθησαν κατὰ τὴν παρελθοῦσαν Βουλὴν, καὶ οἱ λαβόντες τὴν πρωτοβουλίαν καὶ οἱ συντάξαντες αὐτὰς δὲν εἶναι βουλευταί. Ἀπαράλλακτη εἶναι καὶ ἡ ἐνεστῶσα πρότασις. Ὑπῆρχεν ἡ προλαβοῦσα κυβέρνησις, ὑπέβαλε πρότασιν καὶ δὲν ἐψηφίσθη· ἔμενεν εἰς τὰ ἀρχεῖα. Ἠξεύρετε τί θέλει νὰ ὑποβάλῃ ἡ παροῦσα κυβέρνησις; παλαιὰς προτάσεις, καὶ ἀπὸ τὸν καιρὸν τῆς Συνελεύσεως ἢ καὶ ἀπὸ τὴν προλαβοῦσαν Βουλήν· ἔχει τὸ δικαίωμα, χωρὶς νὰ τὴν οἰκειοποιηθῇ καὶ θέσῃ τὴν ὑπογραφὴν της, νὰ εἴπῃ ὅτι ὁ δεῖνα βουλευτὴς ἢ ὁ πληρεξούσιος ὑπέβαλεν εἰς τὴν δεῖνα ἐποχὴν αὐτὴν τὴν πρότασιν, παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ τὴν ψηφίσῃ; Εἶναι πρωτοφανὲς, κύριοι, αὐτό. Τὴν ὑπέγραψεν ἡ παρελθοῦσα κυβέρνησις, τῆς ὁποίας μέλος ἤμην καὶ ἐγώ· ἐγὼ ἀποσύρω τὴν ὑπογραφήν μου· καὶ θὰ σᾶς εἴπω διὰ τί δὲν τὴν ὑποστηρίζω, κύριοι.

§121Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Τὴν ὑποστηρίζει τώρα ἡ κυβέρνησις.

§122ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Πρέπει νὰ φέρῃ πρότασιν. Δὲν γνωρίζετε, ὅσοι λέγετε τὸ ἐναντίον τὸρα τοῦ κανονισμοῦ· πᾶσα πρότασις βουλευτοῦ ἢ κυβερνήσεως τυποῦται, διανέμεται καὶ συζητεῖται. Ὑπάρχει πρότασις τοιαύτη ἀπὸ κανένα βουλευτὴν εἴτε ἀπὸ καμμίαν κυβέρνησιν;

§123ΓΛΑΡΑΚΗΣ. Ἀπὸ τὸν ὑπουργὸν, ὅστις τὴν ἀνέγνωσε.

§124ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Ἀναγινώσκει ἔγγραφον τὸ ὁποῖον ὑπάρχει εἰς τὸ ἀρχεῖον. Κύριοι, μὴ ὑπαρχούσης προτάσεως, νομίζω ὅτι ἡ βουλὴ δὲν δύναται νὰ ἐπιληφθῇ, ἀλλὰ πρέπει νὰ φέρῃ πρότασιν ὁ ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν. Καὶ ἠξεύρετε, κύριοι, διὰ τὶ τὸ πράττουν τοῦτο; διὰ νὰ μὴ ἀναδεχθοῦν εὐθύνην· θέλουν νὰ κρυφθοῦν ὄπισθεν τῆς εὐθύνης ἄλλων.

§125ΥΠΟΥΡΓ. ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ. Μὴ παρεξηγῆτε.

§126ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Φέρετε πρότασιν νόμου· δὲν ὑπάρχει πρότασις.

§127ΖΑΪΜΗΣ. Πρέπει νὰ ὑπογράψουν οἱ κύριοι ὑπουργοί.

§128ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Ἐγὼ ἤμην ὑπουργός· σήμερον δὲν εἶμαι. Πρότασις δὲν ὑπάρχει. Φέρετε πρότασιν, καὶ τότε συζητοῦμεν.

§129ΥΠΟΥΡΓ. ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ. Κύριοι βουλευταὶ, νομίζω ὅτι ὁ ἔντιμος βουλευτὴς Παρνασσίδος δὲν ἔχει διόλου δίκαιον νὰ θεωρήσῃ τὴν πρότασιν τοῦ νόμου ὡς μὴ ὑπάρχουσαν, καὶ νὰ θεωρήσῃ ὅτι ἡ παροῦσα κυβέρνησις εἶναι ἄλλη παρὰ τὴν παρελθοῦσαν· αἱ κυβερνήσεις εἶναι μία συνέχεια, δὲν διακρίνονται ἡ μία ἀπὸ τὴν ἄλλην· τὰς πράξεις τῆς μιᾶς τὰς ἀναδέχεται ἡ ἄλλη, τὰς ἀναγνωρίζει καὶ τὰς υἱοθετεῖ ἢ τὰς ἀποκρούει. Ἡ Κυβέρνησις ἡ παροῦσα, ἀναγνωρίσασα τὴν πρότασιν τοῦ νόμου, πρόκειται νὰ υἱοθετήσῃ αὐτὴν, καὶ ὅταν ἔχῃ τὸ θάῤῥος ἀπὸ τοῦ βήματος νὰ τὴν θέτῃ εἰς τὴν Βουλὴν, δὲν εἶναι τίποτε ἡ ὑπογραφή της.

§130ΤΙΝΕΣ. Θέσατέ την.

§131ΥΠΟΥΡΓ. ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ. Δὲν σημαίνει.

§132ΤΙΝΕΣ. Ὑπογράψετέ την.

§133ΥΠΟΥΡΓ. ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ. Εἶναι, κύριοι, παράδοξον πρᾶγμα· νομίζετε ὅτι ἡ κυβέρνησις, ἥτις ἔρχεται νὰ τὴν ὑποστηρίξῃ δὲν ἔχει τὸ θάῤῥος· εἶναι γελοιοδέστερον πρᾶγμα ἀπ’ αὐτό;

§134ΤΙΝΕΣ. Ὑπογράψατέ την.

§135ΥΠΟΥΡΓ. ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ. Ἡ κυβέρνησις νομίζει ὅτι αἱ δύο κυβερνήσεις δὲν ἀποτελοῦν παρὰ μίαν συνέχειαν· ἐνόμισε λοιπὸν ὅτι παραδεχομένη τὴν πρότασιν τῆς παρελθούσης κυβερνήσεως εἶναι ἐντὸς τοῦ δικαιώματός της, διότι εἶναι ἐντὸς τοῦ νόμου. Αὐτὸ δὲν γίνεται πρώτην φορὰν, οὔτε δευτέραν· καὶ τὸ Σύνταγμα τὸ λέγει, ὅτι τὴν πρότασιν ἑνὸς βουλευτοῦ τὴν υἱοθετεῖ ὁ ἄλλος, ὅταν τὴν παραιτήσῃ· τὴν πρότασίν του ἕνας βουλευτὴς, τὴν ἀποδέχεται ἕνας ἄλλος, καὶ λέγει τὴν υἱοθετῶ. Λοιπὸν τὴν πρότασιν τοῦ βουλευτοῦ τοῦ δεῖνα, ὅστις παραιτεῖται, τὴν υἱοθετῶ ἐγώ. Ἡ σημερινὴ κυβέρνησις παραδέχεται τὴν πρότασιν αὐτὴν τῆς παρελθούσης.

§136ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Αὐτό, τὸ ὁποῖον λέγετε, γράψετέ το.

§137ΥΠΟΥΡΓ. ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ. Εἶναι τὰ πρακτικά.

§138ΑΘ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Κύριοι, ἰδοὺ τὶ λέγει τὸ ἄρθρον 34 τοῦ κανονισμοῦ. «Πᾶσα πρότασις βουλευτοῦ ἢ ὑπουργοῦ κτλ.» Βλέπετε λοιπὸν, ὅτι ὡρισμένως λέγει, ὅτι διὰ νὰ ἔλθῃ μία πρότασις ἔγγραφος καὶ νὰ λάβῃ τὴν ἀξίαν νὰ συζητηθῇ ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, ἀπαιτεῖται νὰ φέρῃ τὴν ὑπογραφὴν εἴτε βουλευτοῦ εἴτε ὑπουργοῦ. Τὸ παρὸν νομοσχέδιον, κύριοι, ποίαν ὑπογραφὴν φέρει; φέρει τὰς ὑπογραφὰς πολιτῶν. Καὶ ὅταν θελήσετε αὐτὴν τὴν στιγμὴν νὰ συζητήσωμεν ἓν νομοσχέδιον ὑπογεγραμμένον ἀπὸ πολίτας, ἔχουν καὶ ἐκεῖνοι τὸ δικαίωμα ἀπὸ τὸ ἀκροατήριον νὰ καταβοῦν νὰ συζητήσουν μαζί μας· δίδετε τότε τὸ δικαίωμα ἐξ ἴσου εἰς ὅλους τοὺς πολίτας νὰ ἔλθουν ἐντὸς τοῦ βουλευτηρίου νὰ συζητήσουν μαζύ σας τοὺς νόμους καὶ νὰ ψηφοφορήσουν, καὶ τότε παύετε τοῦ νὰ εἶσθε ἀντιπρόσωποι. Εἶναι, κύριοι, ἀληθὲς ὅτι τὸ νομοσχέδιον εἶναι ὑπογεγραμμένον ἀπὸ ἄλλοτε ὑπουργοὺς καὶ βουλευτὰς, νῦν δὲ πολίτας; Ἐρωτῶ τὸν κύριον ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, ὅστις εἶχεν αὐτὴν τὴν φοβερὰν τόλμην νὰ ἀναβῇ εἰς τὸ βῆμα καὶ ὑποστηρίξῃ ὅτι, καθὼς ὅταν μία πρότασις γίνεται ἀπὸ βουλευτήν τινα, ἐὰν ἤθελεν ἀρνηθῆ οὗτος τὴν πρότασίν του, ἕτερος βουλευτὴς ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ τὴν υἱοθετήσῃ, τὸν ἐρωτῶ, εἶναι πολῖται ὁ Κουμουνδοῦρος, ὁ Τρικούπης, ὁ Βότσαρης, ὁ Χριστόπουλος, ὁ Λομβάρδος; Φεύγει ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, δὲν ἐπιθυμεῖ νὰ ἀκούσῃ αὐτὴν τὴν συζήτησιν, φεύγει τὴν ἀλήθειαν. Ἀλλὰ λέγει ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, καθὼς ὅταν ἕνας βουλευτὴς παραιτηθῇ προτάσεώς τινος, τὴν υἱοθετεῖ ἄλλος, τοιουτοτρόπως, λέγει, καὶ τὸ παρὸν ὑπουργεῖον υἱοθέτησε τὸν νόμον τοῦτον.

§139ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ. Ὅταν ἡμεῖς εἴπομεν, ὅτι δὲν ἀρνούμεθα νὰ ὑπογράψωμεν, εἶναι μάταιος ὁ λόγος.

§140ΔΑΓΡΕΣ. Νὰ τὸ ὑπογράψητε τώρα;

§141ΥΠΟΥΡΓ. ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ. Τώρα.

§142ΔΑΓΡΕΣ. Δὲν εἶναι σωστὸν πλέον αὐτό· ὅταν σᾶς εἴπαμεν, μὴ βιάζεσθε, δὲν ἀκούετε.

§143Α. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἀλλὰ τώρα, κύριοι, ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν λέγει, ὅτι ἡμεῖς ἀποσύρομεν τὴν πρότασίν μας.

§144ΥΠΟΥΡΓ. ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ. Ὄχι, ἀλλὰ τὴν ὑπογράφομεν.

§145Α. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἐγὼ δὲν σᾶς διακόπτω, κύριοι, καὶ ἐπιθυμῶ καὶ ὑμεῖς νὰ φυλάξητε τὴν αὐτὴν τάξιν. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἔφερε νομοσχέδιον ὑπογεγραμμένον παρὰ πολιτῶν καὶ σᾶς εἶπεν, ὅτι τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ τὸ υἱοθετοῦμεν ἡμεῖς· αὐτὴν δὲ τὴν στιγμὴν λέγει, ὅτι παραιτούμεθα, καὶ αὕτη εἶναι ἡ ἀληθὴς ἔννοια, τὴν ὁποίαν δίδει εἰς τὴν πρότασίν του, διότι λέγει ὅτι ἡμεῖς θὰ περιβάλωμεν τὸ ἴδιον νομοσχέδιον διὰ τῶν ὑπογραφῶν μας. Ἀλλ’ ἡμεῖς μέχρι τοῦδε ἐσυζητήσαμεν ἐὰν πρέπει νὰ συζητηθῇ εἰς πρώτην ἀνάγνωσιν αὐτὸ τὸ νομοσχέδιον παρὰ τὸ ἄλλο, τὸ ὁποῖον εἰσάγει· εἶναι ἄλλο νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ ὑποστῇ νέαν δοκιμασίαν καὶ συζήτησιν. Προκαλῶ μάλιστα τὸν κ. Ἰακωβάτον, ὅστις εἶναι νομομαθὴς, νὰ μοῦ εἴπῃ, ἂν εἰς αὐτὴν τὴν περίστασιν ἔχω δίκαιον ἢ ὄχι.

§146ΙΑΚΩΒΑΤΟΣ. Μάλιστα, ἔχετε δίκαιον καὶ ὅσα ἐπράξαμεν ἀπὸ 10 ἡμέρας καὶ ἐδῶ, εἶναι παράνομα (χειροκροτήματα ἐκ τῆς δεξιᾶς πτέρυγος)

§147Α. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Βλέπετε λοιπὸν ὅτι δὲν δυνάμεθα νὰ προβῶμεν εἰς αὐτὴν τὴν συζήτησιν αὐτοῦ τοῦ νομοσχεδίου.

§148ΠΕΤΡΑΛΙΑΣ. Ἀποδοκιμάζετε τὴν πλειονοψηφίαν τῆς Βουλῆς, κ. Ἰακωβάτε. (θόρυβος).

§149ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡσυχία, κύριοι, τί κατάστασις εἶναι αὐτή;

§150ΠΕΤΡΑΛΙΑΣ. Διατί, κ. Πετιμεζᾶ, αὐτὴν τὴν γνώμην τὴν ἐζήτησες ἀπὸ τὸν Ἰακωβάτον;

§151Α. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἀπὸ οἱονδήποτε θέλω τὴν ζητῶ. Ὅταν σεῖς, κ. Πετραλιᾶ, ἔχετε ἐναντίαν γνώμην καὶ ἰδέαν, δύνασθε νὰ μὲ διαδεχθῆτε καὶ μὲ ἀντικρούσητε. Λέγω, λοιπόν, κύριοι, ὅτι τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ αὐτὴν τὴν στιγμὴν, τοὐτέστιν ἀπόψε, δὲν δύναται νὰ συζητηθῇ, διότι ἡ Βουλὴ ἀπεφάσισε νὰ συζητηθῇ τὸ ἄλλο· ἀλλὰ τοῦτο ἀνεκαλύφθη ὅτι εἶναι ὑπογεγραμμένον ἀπὸ πολίτας καὶ δὲν φέρει τύπον νομοσχεδίου. Λοιπὸν νὰ φέρωμεν νέαν συζήτησιν ἐπὶ τοῦ 2 τούτου νομοσχεδίου. Πρέπει, κ. ὑπουργὲ, νὰ σέβησθε τὴν Βουλὴν, ὅταν ἔρχεσθε ἐδῶ.

§152ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Ἀναγκάζομαι, κύριοι, νὰ ὑπενθυμίσω εἰς τὴν Βουλὴν ἓν προηγούμενον ὅμοιον σχεδόν. Ὅτε τὸ 1865 ὑπέβαλε τὸ ὑπουργεῖον εἰς τὴν Βουλὴν, πρωθυπουργοῦντος τοῦ κυρίου Κουμουνδούρου, τὴν σύμβασιν περὶ ἀποξηράνσεως τῆς Κωπαΐδος λίμνης καὶ συνεζητήθη αὕτη δὶς, ἡ δὲ Βουλὴ δὲν ἐπρόφθασε νὰ τὴν ἀποπερατώσῃ, ἦλθε κατόπιν ὁ διάδοχος τοῦ πρωθυπουργοῦ ἐκείνου, ὁ μακαρίτης Ῥοῦφος, καὶ ἐζήτησε νὰ ἐξακολουθήσῃ ἡ συζήτησις τῆς συμβάσεως κατὰ τὴν τρίτην ἀνάγνωσιν, δηλαδὴ εἰς ἣν εὑρίσκετο κατάστασιν· δὲν ἔφερε δὲ οὔτε νέαν πρότασιν, ἂν δὲν μὲ ἀπατᾷ ἡ μνήμη, εἰμὴ μόνον τροπολογίας τινὰς συνεπείᾳ νέας προτάσεως τοῦ Bonier.

§153ΤΙΝΕΣ. Εἶναι ἄλλη περίπτωσις αὐτή.

§154ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Ἐγένετο δὲ ἐκτεταμένη συζήτησις, ἐὰν ἔπρεπε νὰ ἐπανέλθῃ ἐξ ὑπαρχῆς ἢ νὰ μείνῃ εἰς τὴν τρίτην ἀνάγνωσιν, καὶ νομίζω ὅτι ἀπεφασίσθη τὸ τελευταῖον, διότι κατὰ μίαν διάταξιν τοῦ κανονισμοῦ τὰ νομοθετικὰ ἔργα, ἀρξάμενα καὶ διακοπέντα ἐν τέλει Συνόδου, δύνανται νὰ ἐπαναληφθοῦν εἰς τὴν ἑπομένην εἰς ἣν εὑρίσκονται κατάστασιν. Ἀλλὰ μὲ θέτει εἰς ἀμφιβολίαν περὶ τοῦ τί πρέπει νὰ πράξωμεν ἐδῶ, διὰ τὸν λόγον ὅτι ἡ διάταξις αὐτὴ κανονίζει μίαν καὶ τὴν αὐτὴν περίοδον· ἑπομένως φρονῶ, ὅτι δὲν δύναται νὰ ἐφαρμοσθῇ αὐτὴ ἡ διάταξις. Ὑπάρχει ὅμως, κύριοι, ὑπὲρ τῆς γνώμης τοῦ νὰ ἐξακολουθήσῃ σήμερον ἡ συζήτησις ὁ λόγος, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ὡς ἠθικὸν πρόσωπον εἶναι ἀδιαχώριστος· καὶ ὅταν, κύριοι, παρουσιάζηται μία Κυβέρνησις καὶ λέγῃ, ὅτι υἱοθετῶ τὴν πρᾶξιν τῆς παρελθούσης Κυβερνήσεως καὶ τὴν ὑποστηρίζω ἐπισήμως ἀπὸ τοῦ βήματος καὶ ζητῶ τὴν συζήτησιν, νομίζω ὅτι δὲν ὑπάρχει λόγος νὰ ματαιωθῇ ἡ συζήτησις αὐτή. Ἀλλ’ ἐπειδὴ ὁ ἔντιμος κύριος Κεχαγιᾶς εἶπεν, ὅτι ἡ παροῦσα Κυβέρνησις δὲν φέρει τὰς ὑπογραφάς της, ἴσως διὰ νὰ ἀποφύγῃ τὴν εὐθύνην, ἵνα κρύπτηται ὄπισθεν μιᾶς ἄλλης Κυβερνήσεως, φρονῶ καὶ ἐγώ, ὅτι μόνον διὰ τοῦτον τὸν λόγον ἠμποροῦν τὰ παρόντα μέλη τῆς Κυβερνήσεως νὰ θέσωσι τὰς ὑπογραφάς των καὶ νὰ ἐξακολουθήσῃ ἡ συζήτησις χωρὶς νὰ χρονοτριβῶμεν περισσότερον· αὐτὴ εἶναι ἡ ἰδέα μου.

§155ΖΑΪΜΗΣ. Ὑπέγραψαν, ἢ ὄχι;

§156ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗΣ. Εἴμεθα εἰλικρινεῖς, ἢ ὄχι; τί λέγετε; νὰ ὑπογράψωμεν. Ἀφοῦ ὑπεγράψαμεν τί συζητεῖτε;

§157ΤΙΝΕΣ. Πρέπει νὰ φέρητε νέαν πρότασιν.

§158ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗΣ. Εἶναι δυστροπία αὐτή.

§159ΖΑΪΜΗΣ. Ἀφοῦ ὑπέγραψαν, εἶναι περιττὸν νὰ συζητῶμεν περιπλέον.

§160ΔΑΓΡΕΣ. Πρέπει νὰ εἴπητε τὸ λάθος σας, κύριοι ὑπουργοί.

§161ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗΣ. Ὀφείλετε νὰ τὸ ἐπικυρώσητε, ἐὰν ᾖναι καλόν· ἐὰν κακόν, ἀποῤῥίψατέ το.

§162ΔΑΓΡΕΣ. Φέρετε ὑπογεγραμμένον ἔγγραφον, ἄλλως εἶναι πλαστογραφία.

§163ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗΣ. Πρέπει νὰ ἠξεύρῃς τί λέγεις.

§164ΔΑΓΡΕΣ. Εἶναι πλαστογραφία (θόρυβος).

§165ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗΣ. Ἐμὲ λέγετε πλαστογράφον;

§166ΔΑΓΡΕΣ. ....... (θόρυβος).

§167ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗΣ. Σὺ εἶσαι πλαστογράφος, εἶσα κακοῦργος.

§168ΔΑΓΡΕΣ. Ἐγὼ δὲν εἶπον διὰ σᾶς.

§169ΥΠΟΥΡΓ. ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗΣ. Πρέπει νὰ ἠξεύρῃς, ὅταν ὁμιλῇς.

§170ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ (πρὸς τὸν Δαγρέν). Εἶσαι κακοῦργος (θόρυβος).

§171ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡσυχία, κύριοι, παρακαλῶ, δὲν εἶναι τρόπος συζητήσεως αὐτός.

§172ΚΑΝΑΚΑΡΗΣ. Ἁρμόζει εἰς τὸν ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης νὰ ὑβρίζῃ;

§173ΠΕΤΡΑΛΙΑΣ. Ὅταν σεῖς προκαλῆτε τὸν κύριον Ἰακωβάτον καὶ ὑβρίζῃ τὴν πλειονοψηφίαν, πρέπει νὰ ἀποδοκιμασθῇ (θόρυβος).

§174ΣΤΑΪΚΟΣ. Τὸ ὑπουργεῖον, κύριε πρόεδρε, πρέπει νὰ μένῃ ἁπλοῦς θεατὴς (θόρυβος).

§175ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ κύριος Δημητριάδης, κύριοι, εἶπεν...

§176ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶναι ἄλλος, δὲν ἔχετε σεῖς τὸν λόγον.

§177ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Ὁ κύριος ὑπουργὸς δὲν ἐφέρθη καλά.

§178ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπροκάλεσαν τὸν κύριον ὑπουργόν.

§179ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Ποτὲ εἰς τὴν Βουλὴν ὑπουργὸς δὲν ἠμπορεῖ νὰ προσβάλῃ βουλευτήν (θόρυβος).

§180ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ. Ἡμεῖς ἰσχυρίσθημεν καὶ ἰσχυριζόμεθα, ὅτι, ἀναδεχόμενοι τὰς πράξεις τῆς παρελθούσης Κυβερνήσεως καὶ τὰς ὑπογραφὰς, ὄχι πλέον πολιτῶν, καθὼς εἶπε ὁ κύριος βουλευτὴς Καλαβρύτων, ἀλλὰ τὰς ὑπογραφὰς τῶν μελῶν τῆς παρελθούσης Κυβερνήσεως, εἴμεθα ἐντὸς τοῦ δικαίου καὶ τοῦ νόμου, καὶ ὅτι δὲν παρελείψαμεν κανὲν συνταγματικὸν καθῆκον. Μολαταῦτα, ἐπειδὴ ἐπιμένουν ὅτι ἡμεῖς δὲν θέλομεν νὰ ὑπογράψωμεν, τὸ ὑπογράφομεν· ὥστε αὐτὸ τὸ ζήτημα δὲν εἶναι πλέον συζητήσιμον.

§181ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Πρέπει νὰ διατυπώσητε τὴν πρότασιν, διότι ἔχω ἀντίῤῥησιν, ἐὰν θελήσητε νὰ φέρητε πρότασιν περὶ ἀκυρώσεως συμβάσεως. Ἠξεύρετε διατί; διότι ἡ σύμβασις δὲν ὑφίσταται πλέον κατὰ τὴν κρίσιν μου. Πρέπει νὰ φέρητε τοιαύτην πρότασιν νὰ ἐπιτρέπεται εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ ἀναγνωρίσῃ τὰ δάνεια τῶν 24 καὶ 25, κατὰ τοὺς ἑξῆς ὅρους, καὶ νὰ ἀντιγράψητε τοὺς ὅρους τῆς συμβάσεως, διότι σύμβασις δὲν ὑφίσταται πλέον.

§182ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ. Καὶ τοῦτο δὲν εἶναι ἀληθές· διότι ὁ κύριος βουλευτὴς Παρνασσίδος εἶχεν ἐπίσημον ἔγγραφον, καὶ ὑπῆρχεν ἐπίσης ἔγγραφον, ὅτι τὸ ἓν μέρος τῶν συμβαλλομένων ἀναδέχεται καὶ μετὰ τὴν λῆξιν τῆς προθεσμίας.

§183ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Φέρετε λοιπὸν σύμβασιν νέαν.

§184ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Ὅταν τὴν οἰκειοποιήθησαν πρέπει νὰ προβῶμεν (θόρυβος).

§185ΣΩΤ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἐπιμένετε, κ. Κεχαγιᾶ, εἰς τὴν πρότασίν σας; (θόρυβος). Κύριοι! ἡ Ἑλλ. Κυβέρνησις δὲν σύγκειται βέβαια ἀπὸ πρόσωπα, εἶναι ἠθικὸν πρόσωπον· ἑπομένως πᾶς ἄνθρωπος ὅστις μετ’ αὐτῆς συμβάλλεται ἀναλαμβάνει οἱασδήποτε ὑποχρεώσεις ἢ δικαιώματα ἐξ αὐτῆς τῆς συνθήκης, κάθε φορὰν ὅπου ἀλλάσσουν τὰ πρόσωπα εἶναι ὑποχρεωμένος νὰ κάμνῃ νέας συμβάσεις; Βέβαια ὄχι· ἂν τὰ συμβαλλόμενα μέρη ἀναδέχωνται τοὺς ὅρους τοὺς ὁποίους συνωμολόγησαν προηγουμένως, δὲν βλέπω τὸν λόγον διὰ τὸν ὁποῖον ἡ σύμβασις αὐτὴ δὲν ὑπάρχει. Ἡ προθεσμία εἶναι ἕνας ὅρος ὑποχρεωτικὸς μόνον διὰ τὰ συμβαλλόμενα μέρη. Ὅταν αὐτὰ σᾶς λέγουν, ὅτι ἀναδέχονται καὶ μετὰ τὴν προθεσμίαν τὴν σύμβασιν ἢ τὴν παρατείνουν, τότε κανεὶς ἄλλος δὲν ἔχει τὸ δικαίωμα, ἐκτὸς τῶν συμβαλλομένων, νὰ ἔλθῃ ν’ ἀντείπῃ. Ὁ ὑπουργὸς λοιπὸν σᾶς λέγει ὅτι τὰ συμβαλλόμενα μέρη συνεφωνήσαμεν νὰ παρατείνωμεν τὴν προθεσμίαν.

§186ΒΑΛΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Ὑπάρχει διακήρυξις τοῦ προέδρου τοῦ κομητάτου.

§187ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Σᾶς παρακαλῶ. Ἡ σύμβασις αὕτη κατὰ τὸ 11 ἄρθρον δὲν ὑφίσταται πλέον· καὶ ἰδοὺ τί λέγει αὐτὸ τὸ ἄρθρον (τὸ ἀναγινώσκει). Σᾶς παρακαλῶ, θέλετε πλέον εὐκρινέστερον ὅρον, ὅταν ἡ σύμβασις ἔθεσε προθεσμίαν ἐκτὸς τῆς ὁποίας, λέγουν τὰ συμβαλλόμενα μέρη, ὅτι καὶ ἂν κυρωθῇ εἶναι ἄκυρον; Σύμβασις τί θὰ εἰπῇ; Δὲν ἐξαρτᾶται ἀπὸ ἡμᾶς νὰ θέσωμεν οἵους ὅρους θέλομεν, ἀλλ’ ἀπαιτεῖται καὶ ἡ συγκατάθεσις καὶ ἐκείνων· διὰ τοῦτο γίνεται ἡ σύμβασις καὶ ἔρχεται ἐδῶ πρὸς κύρωσιν. Λέγει ὁ κ. ὑπουργὸς ὅτι αὐτὴ ἡ σύμβασις ὑπάρχει, ὑφίσταται, λέγω ὅτι δὲν ὑφίσταται διότι παρῆλθεν ἡ προθεσμία. Προχθὲς ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν ὑπέβαλε πρότασιν περὶ κυρώσεως συμβάσεως μεταξὺ τῆς Τουρκίας καὶ τῆς Κυβερνήσεως (θόρυβος)· ἔφερε λοιπὸν ἰδίαν πρότασιν. Ἔπρεπε, κύριοι, νὰ γράψητε εἰς τὸν ἀντιπρόσωπόν σας εἰς τὸ Λονδῖνον, ὅπου ἔχετε δύω ἀντιπροσώπους καὶ τὸν πρόξενον τρεῖς, καὶ νὰ προσκαλέσῃ τὸν Πρόεδρον τοῦ Κομητάτου καὶ συντάξῃ πρωτόκολλον· καθὸ νὰ παραδέχεται τοὺς ὅρους τῆς συνθήκης ἐκείνης· καὶ ὅταν εἴχετε τοιοῦτον πρωτόκολλον, ἔπρεπε νὰ φέρητε μίαν πρότασιν, κυροῦται τὸ δεῖνα πρωτόκολλον περὶ ἀναγνωρίσεως τῶν παλαιῶν δανείων. Τοῦτο δὲν τὸ ἐπράξατε· ἀλλὰ μήπως ἐνομίζετε, ὅτι ἐξ αἰτίας τούτου δὲν δυνάμεθα νὰ φθάσωμεν εἰς τὸν σκοπὸν τὸν ὁποῖον ἐπιδιώκετε; Δυνάμεθα. Τί σᾶς εἶπον; Φέρετε ἓν νομοσχέδιον τοῦ ὁποίου ἡ βάσις νὰ ᾖναι ἡ ἑξῆς· ἐπιτρέπεται εἰς τὴν κυβέρνησιν νὰ ἀναγνωρίσῃ τὰ δάνεια τῶν 1824 καὶ 1825 ὑπὸ τοὺς ἑξῆς ὅρους, καὶ ν’ ἀντιγράψητε τοὺς ὅρους τῆς συμβάσεως. Τοιοῦτόν τι νομοσχέδιον βέβαια περιέχει ὅλους τοὺς ὅρους, οἱ ὁποῖοι ἠμποροῦν νὰ συζητηθοῦν. Διατὶ λοιπὸν δὲν τὸ κάμνετε; διότι σύμβασις δὲν ὑφίσταται. Φέρετε λοιπὸν αὐτὴν τὴν πρότασιν, ὅπως εἶπον, καὶ τότε εἶναι λογικὴ πρότασις. Ὄχι ὅμως νὰ μᾶς λέγητε, θέτομεν τὰς ὑπογραφάς μας εἰς τὴν σύμβασιν τὴν ὁποίαν συνῆψεν ἡ προλαβοῦσα κυβέρνησις μετὰ τῶν ὁμολογιούχων. Δὲν ὑφίσταται σύμβασις· Θέλετε λοιπὸν νὰ φέρητε εἰς τὴν ζωὴν σύμβασιν, ἥτις δὲν ὑπάρχει; Νὰ φέρητε πρωτόκολλον καὶ δυνάμει αὐτοῦ ζητήσατε νὰ κυρωθῇ ἡ σύμβασις· μὴ ὑπάρχοντος τοιούτου πρωτοκόλλου δὲν ὑφίσταται σύμβασις, καὶ διὰ ταῦτα ζητήσατε μόνον νὰ ἀναγνωρισθοῦν τὰ δάνεια κατὰ τοὺς ὅρους αὐτοῦ.

§188ΒΑΛΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Πιστεύω ὅτι δὲν ἐννοούμεθα.

§189ΠΟΛΛΟΙ. (Δεξιόθεν). Ἄ! Ἄ! (θόρυβος).

§190ΒΑΛΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτὴ εἶναι μεγάλη ἁβροφροσύνη. — Εἶπον εἰς τὸν κ. βουλευτὴν Παρνασσίδος καὶ ἀνέγνωσα μάλιστα καὶ ἓν ἔγγραφον εἰς μίαν συνέντευξιν, τὴν ὁποίαν ἐκάμαμεν μαζὺ, ὅτι ὑπάρχει μία προκήρυξις τοῦ προέδρου τοῦ κομητάτου, ὅτι ἀναγνωρίζομεν τὴν σύμβασιν αὐτὴν, ἂν κυρωθῇ καὶ ἐκπροθέσμως, φθάνει μόνον νὰ κυρωθῇ ἐντὸς τοῦ μηνὸς Σεπτεμβρίου, ἀλλὰ καὶ μετὰ ταῦτα δέχονται αὐτὴν τὴν σύμβασιν· καὶ εἰς ἀπόδειξιν, κύριοι, θὰ σᾶς φέρω αὔριον τὸ ἔγγραφον τοῦ πρέσβεως τῆς Ἑλλάδος ἐν Λονδίνῳ, σᾶς φέρω καὶ αὐτὴν τὴν διακήρυξιν τοῦ προέδρου τοῦ κομητάτου· ὥστε καὶ αὐτοὶ εἶναι ὑπόχρεοι, ἔχουν θέλησιν νὰ δεχθοῦν τὴν σύμβασιν καὶ ἐκπροθέσμως συζητηθεῖσαν· δὲν ἐπιμένουν παρὰ ὁ ὅρος ν’ ἀρχίζῃ ἀπὸ 1. Μαΐου 1868 καὶ πληρωθῇ ἡ πρώτη προθεσμία, καὶ μ’ ὅλα ταῦτα καὶ μετ’ αὐτὴν τὴν προθεσμίαν δέχονται νὰ γείνῃ· ἄλλως τε τί θέλει συμβῆ κακὸν, ἂν μὴ δέχωνται αὐτοὶ τὴν σύμβασιν αὐτήν; δὲν χάνομεν τίποτε. Σᾶς λέγω ὅμως, ὅτι αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι δὲν ἔχουν τὴν ἔφεσιν νὰ τὴν ἀνατρέψουν καὶ ἐπιθυμοῦν νὰ ψηφισθῇ.

§191Κ. ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Ἡμεῖς ὅμως θὰ εἴμεθα ἀνακόλουθοι. Ἡ Βουλὴ πῶς θὰ ἐπικυρώσῃ αὐτὴν τὴν διάταξιν τῆς προθεσμίας; Πρέπει ν’ ἀπαλειφθῇ.

§192ΒΑΛΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ αὐτὸ εἰμπορεῖ νὰ γείνῃ.

§193ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν ἔχομεν πρώτην συζήτησιν αὐτοῦ τοῦ νομοσχεδίου· ἔχει τὸν λόγον ὁ κ. Ἀθ. Πετσάλης.

§194ΑΘ. ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Κύριοι, ὀλίγα θέλω εἴπει ἐπὶ τοῦ προκειμένου ζητήματος· εἰς ἄλλην συζήτησιν ὡμίλησα ἐν ἐκτάσει, ἐξέφρασα ὅλας τὰς ἰδέας μου κατὰ τῆς παραδοχῆς αὐτῆς τῆς συμβάσεως. Σήμερον λοιπὸν ἐν συνόψει θέλω ὑπομνήσει αὐτὰς εἰς τὴν Βουλήν. Ἀποδέχομαι τὰς ἐξηγήσεις, τὰς ὁποίας ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἔκαμεν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, ὡς ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι σκοπὸς αὐτῆς δὲν εἶναι νὰ ἐπιβάλῃ εἰς τὴν Βουλὴν τὰ νομοσχέδια αὐτὰ, οὔτε νὰ πιέσῃ τὴν συνείδησίν της, ἀλλὰ νὰ φωτισθῇ ὑπὸ τῆς ψήφου της. Κύριοι, πολὺ ὑποπτεύω, ὅτι εἰς τὴν ὑποβολὴν αὐτῆς τῆς συμβάσεως κατ’ αὐτὴν τὴν ἐποχὴν συνετέλεσαν ἰδιαίτερα συμφέροντα ἀτόμων εὑρισκομένων ἐν Ἀγγλίᾳ, εὑρόντων τὴν εὐκαιρίαν τῶν οἰκονομικῶν ἀναγκῶν, εἰς ἃς εὑρίσκεται ἡ Κυβέρνησις, διὰ νὰ ἐνεργήσουν σκοπίμως ὅπως γεμίσωσιν οἱ ἐκεῖ κάτοχοι τῶν παλαιῶν χρεωγράφων πληρέστατα τὸ βαλάντιον των. Δὲν ἀποδίδω οὐδὲν ἰδιαίτερον συμφέρον εἰς τὰ μέλη τῆς Κυβερνήσεως, οὔτε τὰ παρόντα οὔτε τα παρατηθέντα; ἀλλὰ λέγω, ὅτι γίνονται θῦμα μιᾶς κατεπειγούσης ἀνάγκης, ὑπὸ τὸ κράτος τῆς ὁποίας εὑρίσκονται καὶ τὸ ὁποῖον λέγουν οἱ Γάλλοι dupes. Ὑπάρχει πολὺ ἐσφαλμένη ἰδέα εἴς τινας, ὅτι ὅταν ἀνοιχθῶσι τὰ χρηματιστήρια τῆς Εὐρώπης εἰς τὰς ἑλληνικὰς ὁμολογίας διὰ τοῦ συμβιβασμοῦ τῶν παλαιῶν δανείων τοῦ 1824 καὶ 1825 ἀμέσως θὰ εὕρωμεν τὰ χρήματα ἕτοιμα νὰ γεμίσωμεν τὰ ταμεῖά μας, καὶ ἐπειδὴ μέχρι σήμερον ἡ θύρα ἐκείνων εἶναι κεκλεισμένη κατὰ συνέπειαν ῥαδιουργιῶν τῶν κερδοσκόπων τῶν διαφόρων μερῶν, διότι ἀπὸ παντοῦ ἔχουν τὰ αὐτὰ συμφέροντα καὶ εὐκόλως συνωμοτοῦν, ἡ δὲ ῥαδιουργία αὕτη ἔκλεισε τὰς θύρας τῶν χρηματιστηρίων, προτείνουν νὰ τὴν ἀνοίξωμεν κατ’ αὐτὸν τον τρόπον. Τί λέγουν εἰς τὴν Κυβέρνησιν λοιπόν; Ἀναγνώρισε αὐτὸ τὸ δάνειον καὶ ἀμέσως θὰ γεμίσουν τὰ κιβώτιά σου, θὰ συῤῥεύσῃ ὁ χρυσὸς καὶ ὁ ἄργυρος εἰς τὴν Ἑλλάδα. Ἐπαναλαμβάνω λοιπὸν νὰ εἴπω, νὰ προσέξῃ ἡ παροῦσα Κυβέρνησις, ἥτις παρεδέχθη καὶ υἱοθέτησε τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ, πρὸς κύρωσιν τῆς μετὰ τῶν κατόχων τῶν χρεωγράφων συμβάσεως, μήπως ἐμπέσῃ εἰς τοιαύτην παγίδα, καὶ ὄχι μόνον ἐμπέσῃ εἰς παγίδα, ἀναγνωρίζουσα δάνεια ἀπολωλότα, σεσηπότα, ἀλλὰ μὴν ἐκθέσῃ περισσότερον την ἐθνικὴν ὑπόληψιν, ἀποτυγχάνουσα τοῦ σκοποῦ, πρὸς τὸν ὁποῖον ἀποβλέπει διὰ τοιαύτης θυσίας. Ἐξηγοῦμαι. Μετὰ τὴν ἀναγνώρισιν, λέγουν, τῶν παλαιῶν δανείων καὶ τῆς κυρώσεως τῆς συμβάσεως θὰ ἀνοίξουν τὰ χρηματιστήρια τῆς Εὐρώπης· κατόπιν ἔχομεν τὸ ἕτερον νομοσχέδιον περὶ ἐκδόσεως χρεωγράφων, εἰς τὰ ὁποῖα τοὐλάχιστον δὲν προσδιωρίσθη τὸ mimimum, ὁ ἐλάχιστος ὅρος τῆς ὀνομαστικῆς ἀξίας αὐτῶν. Λοιπὸν θὰ παρουσιάσωμεν τότε τὰ χρεώγραφα αὐτὰ τοῦ ἑλληνικοῦ κράτους εἰς τὰ χρηματιστήρια, διὰ νὰ λάβωμεν χρήματα. Νομίζετε, ὅτι θὰ λάβωσι καμμίαν τιμὴν αὐτὰ τὰ χρεώγραφα κατὰ συνέπειαν τῆς συμβάσεως; ἐπαναλαμβάνω νὰ εἴπω ὅ,τι εἶπον καὶ εἰς τὴν ἄλλην συζήτησιν, ὄχι. Ἡ πίστις δὲν ἀποκτᾶται, δὲν ἀνακτᾶται, ὅταν ὁ χρεώστης ἐξοφλῇ μόνον ἕνα δανειστὴν καὶ ἀφίνει ὅλους τοὺς ἄλλους ἀνικανοποιήτους. Τοῦτο, ὅπερ συμβαίνει συνήθως εἰς τὸν ἰδιώτην, πολὺ περισσότερον συμβαίνει εἰς μίαν Κυβέρνησιν, ἡ ὁποία ἔχει καθῆκον νὰ μὴ ἀποβλέπῃ εἰς τὴν ἱκανοποίησιν μιᾶς μόνης ὑποχρεώσεώς της, ἀλλ’ εἰς τὴν παραδοχὴν ἑνὸς συστήματος ἀληθοῦς περὶ ἀνορθώσεως τῆς πίστεώς της καὶ ἐξοφλήσεως πάντων τῶν χρεῶν της. Κατ’ οὐδὲν λοιπὸν θέλει χρησιμεύσει ἡ θυσία αὕτη τῆς Ἑλλάδος, ἡ μεγίστη διότι τὰ ἐκδοθησόμενα χρεώγραφα μόλις δύναμαι νὰ πιστεύσω ἀπὸ τοῦδε, ὅτι δύνανται νὰ φθάσουν εἰς τὴν τιμὴν τοῦ 20%, ὅπως διατιμῶνται σήμερον τὰ διάφορα χρεώγραφα τῶν ἐθνῶν εἰς τὰ χρηματιστήρια τῆς Εὐρώπης καὶ ὅπως ὑπάρχει ἡ πίστις τῆς Ἑλλάδος ἐνώπιον τῶν κεφαλαιούχων. Στοχασθῆτε, ὅτι τὰ χρεώγραφα τῆς Τουρκίας, εἰς τὸ χρηματιστήριον τῶν Παρισίων, ἔφθασαν 24%; οὐδὲν παράδοξον ἂν τὰ τῆς Ἑλλάδος καταβιβασθοῦν εἰς 15 καὶ ἴσως δὲν λάβουν οὐδεμίαν ἀξίαν. Χωρὶς λοιπὸν νὰ ἔχωμεν οὐδεμίαν βεβαιότητα, ὅτι δι’ αὐτῆς τῆς θυσίας θ’ ἀποκτήσωμεν τὴν πίστιν εἰς τὰ χρηματιστήρια, δὲν νομίζω, ὅτι εἶναι πρέπον νὰ τὴν ἐπιβάλωμεν εἰς τὸ ἔθνος, διότι εἶναι θυσία μεγίστη ἐκ μέρους τῆς Ἑλλάδος τὸ νὰ ἀναγνωρίσῃ τὰ δάνεια αὐτὰ, πολλῶν λόγων συντρεχόντων νομικῶν καὶ οἰκονομικῶν ὅπως δικαιολογήσουν αὐτὸ μὴ θέλον νὰ τὰ ἀναγνωρίσῃ, ὅπερ ἐπέκεινα τῶν 30 ἐτῶν πράττει, μὴ θελῆσαν ποτὲ μέχρι τοῦδε νὰ παρέξῃ τὸ οὖς του εἰς τὰς προτάσεις τῶν κατόχων τῶν δανείων αὐτῶν. Μάλιστα ὁ ἔντιμος βουλευτὴς Λακωνίας κ. Κοπανίτσας μοὶ διηγήθη προχθὲς, ὅτι ἀντιπρόσωπος ὢν τῆς Βουλῆς ἐπὶ Ὄθωνος ἔλαβε μίαν ἐπιστολὴν ἀπὸ ἕνα πρόεδρον τοῦ συλλόγου τῶν κατόχων ἢ ἀντιπρόεδρον, ἐδρεύοντα ἐν ἀλλοδαπῇ, ὅστις τοῦ ἔδωκε πληρεξουσιότητα νὰ μεσολαβήσῃ καὶ κατορθώσῃ συμβιβασμὸν πρὸς 20%· μετὰ ταῦτα ἦλθε καὶ δευτέρα ἐπιστολὴ, εἰς τὴν ὁποίαν τῷ ἔλεγεν, ὅτι καὶ μεγαλειτέραν θυσίαν οἱ κάτοχοι τῶν χρεωγράφων δύνανται νὰ κάμωσι. Λοιπὸν βλέπετε εἰς ποίαν ἀξίαν εὑρίσκοντο τὰ δάνεια μέχρι τινός· καὶ μάλιστα ἐνθυμοῦμαι πολὺ καλὰ, γνωρίζων καὶ περιστατικὰ τοιαῦτα, ὅτι εἰς τὸ Λονδῖνον εἶχον καταβῆ εἰς 7%, τελευταῖον δὲ εἶχον καταντήσει εἰς οὐδεμίαν ἀξίαν non valere. Πόθεν λοιπὸν, κύριοι, ἡ τόση αὔξησις σήμερον τῆς ἀξίας; Δὲν καταλαμβάνετε, ὅτι ὑπάρχει, ὅπως εἶπον, μία τεχνικὴ ἐνέργεια τῶν κατόχων τῶν δανείων, ἥτις ἐσχημάτισεν αὐτὴν τὴν ὕψωσιν, καὶ ὅτι δι’ ἀπατηλῶν ὑποσχέσεων καταγίνονται νὰ πείσουν τὴν Ἑλλάδα νὰ τὴν ἐγγυηθῇ; Ἰδοὺ λοιπὸν ἡ ἀπόδειξις τῆς θυσίας, καὶ δὲν εἶναι μικρὰ θυσία, κύριοι, νὰ ἐπιφορτισθῇ τὸ ἑλληνικὸν ἔθνος εἰς τὰς παρούσας περιστάσεις μάλιστα μὲ τὴν ἀναγνώρισιν τοιούτου χρέους. Αὐτὸς ὁ τρόπος τοῦ ἱκανοποιεῖν τὰς ὑποχρεώσεις θὰ εἶναι ὀλέθριος, ἐνῷ ἔχει τόσα ἄλλα χρέη παλαιὰ, τὰ ὁποῖα ὀφείλει νὰ ἱκανοποιήσῃ συγχρόνως, ἂν θέλῃ νὰ ἀνακτήσῃ πραγματικῶς τὴν πίστιν του· ὁ τρόπος οὗτος τοῦ ἱκανοποιεῖν κατὰ μέρος τὰ χρέη, χωρὶς τὸ κράτος πρότερον νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν ὁλόκληρον τὸ ποσὸν αὐτῶν, ὅλην τὴν οἰκονομικήν του κατάστασιν, ὅλα τὰ οἰκονομικά του μέσα, ἐπαναλαμβάνω, ὅτι δὲν εἶναι ἡ ἀληθὴς ὁδὸς, δι’ ἧς θὰ δυνηθῇ μίαν ἡμέραν νὰ τακτοποιήσῃ τὰ οἰκονομικά του, διότι ὑπὸ τὸ κράτος στιγμιαίας ἀνάγκης, καὶ στιγμιαίων ἐντυπώσεων καταναλίσκει τὰ μέσα, τὰ ὁποῖα δύναται νὰ μεταχειρισθῇ ὠφελιμώτερα, καὶ τὰ καταναλίσκει εἰς τοιαύτας προσωρινὰς ἀνάγκας· ἑπομένως βραδύτερον δὲν θὰ δυνηθῇ νὰ ἐκπληρώσῃ ἕνα γενικώτερον σκοπὸν διὰ τὴν ἔλλειψιν τῶν μέσων. Ἄρα ἡ Ἑλλὰς εἶναι καταδικασμένη εἰς χρεωκοπίαν, διότι ἐν ὅσῳ ἓν ἔθνος δὲν παραδέχεται ἓν σύστημα χρεωλυτικὸν, διὰ τοῦ ὁποίου νὰ ἱκανοποιήσῃ πάντας τοὺς δανειστάς του ἀναλόγως τῶν μέσων του, δὲν ἠμπορεῖ νὰ ὀνομασθῇ εἰμὴ χρεωκόπος. Ἔχω πλήρη, κύριοι, πεποίθησιν ὅτι ἡ ὑπόθεσις αὕτη θὰ ἀπολήξῃ τοιουτοτρόπως. Δυστυχὴς Ἑλλάς! Θὰ ἀναγνωρίσῃ ἓν ἑκατομμύριον λιρῶν χρέος, θὰ εὐχαριστήσῃ αὐτοὺς μόνον τοὺς ἀνθρώπους τοὺς κατέχοντας τὰ χρεώγραφα τῶν παλαιῶν δανείων τοῦ 1824 καὶ 1825, οἵτινες πρὸς αὐτὸν τὸν σκοπὸν ἐκερδοσκόπησαν καὶ κερδοσκοποῦν πρὸ πολλῶν χρόνων. Τελευταῖον, μετὰ τὴν μεταβολὴν τοῦ Ὀκτωβρίου, τότε ἤλπισαν πολύ· ὅθεν ἔγραψαν εἰς τὴν κυβέρνησιν ὅπως ἀγοράσῃ διὰ νὰ ὑψώσῃ τὴν τιμὴν ἔτι περισσότερον. Θὰ ἀναγνωρίσῃ λοιπὸν ἡ Ἑλλὰς σήμερον 1000000 λιρῶν καὶ δὲν θὰ ἀποκτήσῃ εἰμὴ δυσφημίαν ἐντὸς τῶν χρηματιστηρίων τῆς Εὐρώπης, ὅπου θὰ ἐκθέσῃ εἰς ἀγορὰν τὰς ὁμολογίας τοῦ νέου δανείου τῶν 28 ἑκατ. δραχ., διότι δὲν πιστεύω ὑπουργὸς ἕλλην νὰ μὴν ἐννοῇ τοιουτοτρόπως τὰ ἐθνικὰ συμφέροντα καὶ τὴν ἐθνικὴν ὑπόληψιν, θέτων εἰς μειοδοσίαν χρεώγραφα εἰς τὰ χρηματιστήρια τῆς Εὐρώπης διὰ νὰ ἐπιτύχῃ εὐτελεστάτας τιμὰς, αἵτινες εἶναι τὸ θετικὸν καὶ ἐκ τῶν προτέρων γνωριζόμενον ἀποτέλεσμα ὡς ἐκ τῆς ἀνωμάλου ἡμῶν οἰκονομικῆς καταστάσεως. Ἀλλ’ ἡ ἀλήθεια αὕτη θὰ γείνῃ βραδύτερον καταφανὴς, ὁπότε δὲν θὰ ὑπάρχῃ θεραπεία. Ἡ Βουλὴ θὰ παραδεχθῇ, θὰ κυρώσῃ τὴν σύμβασιν αὐτὴν, τὰ δικαιώματα τῶν κατόχων τοῦ δανείου τοῦ 1824 καὶ 1825 θὰ ἀναγνωρισθῶσι, θὰ ἀρχίσῃ ἡ ὑποχρέωσις τῆς Ἑλλάδος πρὸς αὐτοὺς καὶ τότε θὰ ἐννοήσωμεν ὅτι κακῶς ἐπράξαμεν, ἀλλ’ οὐδεμία διόρθωσις. Λέγω λοιπὸν, ὅτι εἶναι καλλίτερον νὰ σκεφθῶμεν ὡριμώτερα τώρα ἐνόσῳ εἶναι ἀκόμη καιρὸς νὰ ἀποφύγωμεν τὴν ζημίαν, ἥτις εἶναι ἀνεπανόρθωτος, ν’ ἀποφύγωμεν δὲ συγχρόνως καὶ τρομερὰν ἀπάτην· Ὁ κ. Κουμουνδοῦρος, ὡς εἶπεν ἄλλοτε, ἐπεχείρησε τὸν συμβιβασμὸν αὐτῶν τῶν δανείων, πάντοτε μὲ τὴν ἐλπίδα ὅτι ἠδύνατο νὰ κατορθώσῃ νέον δάνειον, εἴτε ἀμέσως παρὰ τῶν κατόχων τῶν δανείων αὐτῶν ἢ τῇ συνδρομῇ των, οὐδέποτε δὲ ἔπραξε τοῦτο μὲ ἄλλον σκοπόν. Καὶ μολοντοῦτο κατ’ ἐκείνην τὴν ἐποχήν, κατὰ τὴν ὁποίαν περισσότερος ἐνθουσιασμὸς ὑπῆρχεν ὑπὲρ τῆς Ἑλλάδος καὶ παρὰ τοῖς ὁμογενέσι καὶ παρὰ τοῖς ξένοις φιλέλλησι καὶ περισσοτέρα συμπάθεια εἰς τὰς αὐλὰς τῆς Εὐρώπης ὑπὲρ ἡμῶν καὶ τῆς Κρήτης, οὐδὲν κατωρθώθη. Δὲν εἶναι λοιπὸ πιθανόν, ὅτι ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον τότε δὲν κατορθώθη ὑπὸ εὐνοϊκωτέρας περιστάσεις, δὲν δύναται νὰ κατορθωθῇ καὶ σήμερον ὅτε ἡ διπλωματία τῆς Εὐρώπης εἶναι ἐναντία, σήμερον ὅτε ἐχάθη εἰς τὴν Εὐρώπην ὁ ἐνθουσιασμὸς καὶ τῶν Ἑλλήνων καὶ φιλελλήνων; Ἄλλο, κύριοι, ἀξίζει, πρέπει ἡ Ἑλλὰς σήμερον νὰ παραδεχθῇ 40% ἐπὶ τῶν τοιούτων χρεῶν αὐτῆς; Ἀφοῦ ἀπέδειξα, ὅτι εἶναι ἄσκοπον αὐτὸ, ἰσχυρίζομαι ὅτι εἶναι καὶ ἄδικον, ἄδικον πρὸς αὐτὴν τὴν ἰδίαν καὶ πρὸς τοὺς ἄλλους δανειστὰς της· ἄδικον, λέγω, εἶναι πρὸς ἑαυτὴν, διότι ὑποβάλλεται εἰς πληρωμὴν, τὴν ὁποίαν τοσαύτην δὲν ὀφείλει. Αὐτὸ τὸ δικαιολόγημα, κύριοι, ὄχι ἡμεῖς, τὸ ἐπρότεινον πάντοτε ὅλαι αἱ κυβερνήσεις τῆς Ἑλλάδος· ἀλλ’ εἶναι καὶ δικαιολόγημα, τὸ ὁποῖον ἀνέγνωσα εἰς τὰς σπουδαιοτέρας ἐφημερίδας τῆς Εὐρώπης, εἰς αὐτὸν τὸν Χρόνον. Ὁ Χρόνος περιεῖχεν ἓν ἄρθρον διὰ τοῦ ὁποίου ἔλεγεν, ὅτι ἡ Ἑλλὰς δὲν εἶναι ὑπόχρεως νὰ πληρώσῃ ὁλόκληρον τὸ ποσὸν τῶν δανείων αὐτῶν, διότι, ὅταν συνωμολογήθησαν, ἀπηρτίζετο ἀπὸ πολλὰς ἐπαρχίας, αἱ ὁποῖαι εἶχον ἐπαναστατήσει κατὰ τῆς Τουρκίας καὶ αἱ ὁποῖαι ἦσαν ὁμοῦ ὑπόχρεοι. Σήμερον αὕτη ἡ μικρὰ Ἑλλάς, δὲν ἠξεύρω ἂν ᾖναι τὸ ¼ τῆς τότε, ἥτις ἀνεδέχθη τὴν ὑποχρέωσιν· ἑπομένως μόλις ἡ σημερινὴ Ἑλλὰς ὀφείλει κατ’ ἀναλογίαν 25%. Εἶπον ἄλλοτε, ὅτι κατὰ τὸ 1864 τὸ ὑπουργεῖον τοῦ κ. Βούλγαρη, ἐπειδὴ ἐπέμενεν ὁ κ. Σπόννεκ εἰς τὸ ἀντικείμενον αὐτὸ, ἀγνοῶ πόθεν κινούμενος, ἀπεδέχθη τὰς προτάσεις τῶν κατόχων, ἐπειδὴ ὁ Σπόννεκ μετεχειρίσθη τὴν ἐπιῤῥοήν του εἰς τὴν τότε κυβέρνησιν, ἵνα ἀναγνωρισθῇ αὐτὸ τὸ δάνειον. Τὸ ὑπουργεῖον ἐκεῖνο ὑπεῖκον ἐν μέρει εἰς προτροπὰς τοῦ κ. Σπόνεκ, διότι ἐπρόκειτο διὰ τῆς ἀναγνωρίσεως τοῦ δανείου τούτου νὰ συνομολογηθῇ ἕτερον ἐξ ὀκτὼ ἑκατομμυρίων, ὧν εἶχεν ἀπόλυτον ἀνάγκην τότε ἡ Ἑλλάς, παρεδέχθη νὰ ἔλθῃ εἰς διαπραγμάτευσιν περὶ τοῦ δανείου αὐτοῦ, ἀλλ’ οὐδέποτε ἐπείσθη νὰ παραχωρήσῃ περισσότερον τῶν 25% καὶ 10 ἐπὶ τοῦ τόκου. Ἔχω δὲ τὴν βεβαιότητα ὅτι, ἂν ἐκεῖνο τὸ ὑπουργεῖον διέμενε περισσότερον χρόνον ἵνα συνθηκολογήσῃ, οὐδεμία δυσκολία θὰ ἦτο νὰ βελτιώσῃ αὐτὴν τὴν ὑπόθεσιν μὲ 25 καὶ 15. Νομίζετε ὅτι ὑπάρχει καμμία ἄλλη αἰτία, ἥτις διατηρεῖ εἰς αὐτὴν τὴν ὕψωσιν τὰ χρεώγραφα αὐτὰ, εἰμὴ ἡ ἐλπὶς ἥτις ἐντεῦθεν ἐδίδετο, ὅτι ἡ κυβέρνησις ἠδύνατο νὰ τὰ ἀναγνωρίσῃ εἰς τοιαύτην ἀξίαν; Ἅμα ἀπολέσωσιν αὐτὴν τὴν ἐλπίδα, καὶ μὲ 20 καὶ 10 θέλουσιν εὐχαριστηθῆ, διότι αὐτοὶ τὰ ἠγόρασαν πρὸς 8 καὶ 10%.

§195ΒΑΛΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Τὰ κεφάλαια μόνον ἢ τὸ ὅλον;

§196Α. ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Τὸ ὅλον.

§197ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. 2400000 εἶναι τὸ κεφάλαιον· ἅμα παραδεχθῶμεν 25%, εἶναι 755000, εἶναι δὲ καὶ 15, ὥστε οἱ τόκοι ἀναβαίνουσιν εἰς 1000000, καὶ τόσον... ὥστε, κάτι τι ἄλλο θὰ ᾖναι.

§198Α. ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Ὁ κ. Δρόσος, ὡς ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν τότε, εἶναι εἰς θέσιν νὰ μᾶς δώσῃ πληροφορίας περὶ τούτου.

§199ΒΑΛΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ γνώμη τοῦ ὑπουργοῦ εἶναι ἐπὶ τῶν 20· 15 εἴπατε ἐπὶ τοῦ τόκου, ὄχι, 10, καὶ ὁ Σπόννεκ εἶπε 10.

§200Α. ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Ἂς εἶναι, δέχομαι τὴν διόρθωσιν.

§201ΤΙΝΕΣ. Τί εἴπατε;

§202Α. ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Ὁ κ. πρόεδρος εἶπεν, ὅτι προσεφέραμεν 20% ἐπὶ τοῦ κεφαλαίου καὶ 10 ἐπὶ τοῦ τόκου καὶ οὐχὶ 25 καὶ 15.

§203ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Τότε ἀλλάζει· φαίνεται ὅτι ὁ τόκος τὸν ὁποῖον ἐδίδετε δὲν ἦτο 5%.

§204Α. ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Βεβαίως ἦτο μόνον 3. Λοιπὸν παρεδεχόμεθα ἡμεῖς τότε 20% καὶ 10, δι’ ὧν ἀπετελεῖτο τὸ ὅλον ποσὸν λιρῶν 1000000 πρὸς 3% ἐτησίως. Εἰς τὴν συμφωνίαν αὐτὴν ὑπῆρχεν ὡρισμένος ὁ τόκος πρὸς 3%.

§205ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Μὲ δίδετε τὴν ἄδειαν νὰ σᾶς διακόψω; Θὰ χρησιμεύσῃ εἰς τὴν συζήτησιν. Ἡ τότε κυβέρνησις, καθ’ ὅσον ἐνθυμοῦμαι, εἶχε τοιοῦτον σχέδιον, νὰ μὴ ἔλθῃ εἰς συμβιβασμὸν μὲ τοὺς κατόχους, ἀλλὰ νὰ εἴπῃ ἐκ μονομερείας, ἀναγνωρίζω τὰ παλαιὰ δάνεια, κατὰ τοὺς ἑξῆς τρόπους, καὶ ὅσοι δύνανται καὶ θέλουν νὰ φέρουν παλαιὰ χρεώγραφα, αὐτοὶ θὰ λάβουν νέα. Ἀλλὰ ποία ἀντίστασις παρουσιάσθη εἰς αὐτὸ τὸ σχέδιον, τὸ ὁποῖον ἦτο καλλίτερον;

§206Α. ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Αὐτὴ ἦτο ἰδέα ἐδική μου, τὴν ὁποίαν ἐξέφρασα, καὶ......

§207ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Περιέχει τὸ κακόν, ὅτι δὲν ἀνοίγονται τὰ χρηματιστήρια· τότε ἀνοίγονται, ὅταν ὑπάρχῃ ἡ συγκατάθεσις τοῦ ὁμολογιούχου, διότι ἐὰν ἐξ ἑνὸς μέρους ἡ ἑλληνικὴ κυβέρνησις λέγῃ, ἀναγνωρίζω τὰ χρεώγραφα ὑπὸ τοὺς ἑξῆς ὅρους, τὰ χρηματιστήρια δὲν ἀνοίγονται, καὶ εἶναι ματαία ἡ θυσία τῆς Ἑλλάδος. Διὰ τοῦτο πρέπει νὰ παραδεχθῆτε καὶ τοὺς δύω τρόπους. Σήμερον ἡ ἑλλ. κυβέρνησις ἠμπορεῖ νὰ εἴπῃ· ἀναγνωρίζω τὸ χρέος τοῦ 1824 καὶ 1825, ὑπὸ τοὺς ἑξῆς ὅρους, ὅσοι θέλουν ἂς πάρουν νέα χρεώγραφα, ἀλλά....

§208Α. ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Ἡ κυβέρνησις ἡ τότε τοῦ 1864 ἠθέλησε νὰ ἔλθῃ εἰς μίαν σύμβασιν μετὰ τῶν κατόχων τοῦ δανείου, καὶ τούτου ἕνεκα ἐπέτρεψεν εἰς τὸν κ. Τρικούπην, τότε ἀπεσταλμένον ἐν Ἀγγλίᾳ διὰ τὴν συνθήκην τῶν Ἰονίων Νήσων, νὰ ἔλθῃ εἰς συνεννόησιν μετὰ τῶν κατόχων. Αὐτὴ ἡ ἰδέα, περὶ τῆς ὁποίας ἔκαμε λόγον ὁ κ. Κεχαγιᾶς, εἶναι ἰδέα ἀτομικὴ, τὴν ὁποίαν ἐξέφρασα εἰς τὸ ὑπουργεῖον· εἶπον, ὅτι ἡ Ἑλλὰς δὲν ἔπρεπε νὰ ἀποβλέψῃ εἰς τὸ ν’ ἀνοίξῃ διὰ μιᾶς τὰ χρηματιστήρια τῆς Εὐρώπης, διότι δὲν εἶχε τὰ μέσα νὰ ἱκανοποιήσῃ τοὺς κατόχους κατὰ τὴν ἐπιθυμίαν των· ἀλλὰ νὰ ἀποβλέψῃ μᾶλλον εἰς τὸ νὰ παραδεχθῇ ἓν σύστημα οἰκονομικόν, γενικὸν καὶ αὐστηρὸν, διὰ τοῦ ὁποίου νὰ ἱκανοποιήσῃ κατὰ τὸ δυνατὸν καὶ τιμίως τὰς ὑφισταμένας χρείας καὶ νὰ προετοιμάσῃ καλήτερον οἰκονομικὸν μέλλον εἰς τὸ κράτος. Τὸ σύστημα τοῦτο συνίσταται εἰς τὸ νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν ὅλα τὰ χρέη της καὶ νὰ κανονίσῃ τὴν ἐξόφλησιν αὐτῶν σχετικῶς μὲ τὰ μέσα της. Εἶμαι δὲ βέβαιος ὅτι πάντες οἱ δανεισταὶ, καὶ οἱ ἐντὸς καὶ οἱ ἐκτὸς τῆς Ἑλλάδος, ἤθελον ὅλοι ἐπὶ τέλους συγκατατεθῆ εἰς τοιοῦτον μέτρον. Ἐπανέρχομαι εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ ἀντικειμένου, τὸ ὁποῖον ἄφησα. Λέγω, ὅτι πᾶς συμβιβασμὸς εἶναι καὶ ἄδικος εἰς τοὺς δανειστὰς, διότι ἐὰν ἡ κυβέρνησις ἐξεῦρε τὰ μέσα πρὸς ἐκπλήρωσιν τῶν κατόχων τοῦ παλαιοῦ δανείου τοῦ 1824 καὶ 1825, θέλει ἀδικήσει τοὺς ἄλλους δανειστὰς, διότι βραδύτερον θὰ ἀποδειχθῇ, ὅτι δὲν ἔχει μέσα πλέον δι’ αὐτούς. Ἀλλὰ εἶναι καὶ ἕτερος λόγος οἰκονομικὸς, κύριοι. Ἐπὶ τίνων οἰκονομικῶν μέσων στηριζόμενον τὸ παρὸν ὑπουργεῖον προτείνει εἰς τὴν παραδοχὴν τῆς Βουλῆς τὴν σύμβασιν αὐτὴν, δι’ ἧς ὑποχρεοῦται τὸ ἑλληνικὸν κράτος ν’ ἀναγνωρίσῃ 1,000,000 λιρῶν χρέος, καὶ νὰ πληρόνῃ 2,000,000 δρ. τόκους; Ἐσκέφθη περὶ τῆς ἐκτελέσεως αὐτῶν τῶν νέων ὑποχρεώσεων, μὲ τὰς ὁποίας θέλουν νὰ συνεπιφορτίσωσι τὸ ἑλληνικὸν κράτος; Μέχρι τοῦδε πληρόνομεν συντάξεις καὶ τόκους ἐπὶ τοῦ ἐτησίου προϋπολογισμοῦ περίπου 8,000,000, προσθέτοντες ἀκόμη 2,000,000 τόκον καὶ χρεώλυτρον τῶν ἀναγνωριζομένων αὐτῶν δανείων, θὰ ἔχωμεν σχεδὸν τὸ τρίτον τοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐσόδων ἀποῤῥοφώμενον ὑπὸ τοιαύτης δαπάνης. Ἐδῶ δυστυχῶς, εἰς τὴν Ἑλλάδα, βλέπω, ὅτι ἡ ἀνάγκη τῆς ὑπηρεσίας αὐξάνει κατ’ ἔτος, πάντοτε δὲ οἱ προϋπολογισμοὶ κλείονται μὲ ἔλλειμμα· ὅθεν λέγω μετὰ πεποιθήσεως, ὅτι τὸ ἑλληνικὸν ἔθνος δὲν εἶναι εἰς κατάστασιν νὰ ὑποστῇ νέους φόρους διὰ τὴν ἐξόφλησιν νέων τοιούτων ὑποχρεώσεων· καὶ αὐτοὺς τοὺς φόρους, τοὺς ὁποίους πληρόνει σήμερον, τοὺς πληρόνει μετὰ γογγυσμοῦ. Ἴσως ὅσοι κάθησθε ἐντὸς τῶν Ἀθηνῶν, δὲν γνωρίζετε τὴν ἔνδειαν, τὴν πτωχείαν, τὴν στενοχωρίαν, τὴν ὁποίαν ὁ λαὸς πάσχει. Πρὸ πάντων οἱ γεωργοὶ τὸν περισσότερον καιρὸν τοῦ ἔτους ζοῦν μὲ χόρτα. Κύριοι, γνωρίζετε ποῖα παράπονα παρουσιάσθησαν κατὰ τῆς αὐξήσεως τῶν φόρων καθ’ ὅλας τὰς ἐπαρχίας τοῦ κράτους, καὶ αὐτὰ τὰ παράπονα διετυπώθησαν ἀκόμη εἰς τὰς ἐκλογὰς ὑπὸ τῶν ἐκλογέων. Ἐδῶ τοὐλάχιστον, εἰς τὰς Ἀθήνας, ἡ πλέον φωτισμένη τάξις τῶν Ἀθηνῶν, ἡ πλέον πλουσία, οἱ ἔμποροι, ἐψήφισαν καὶ τοὺς πρώην βουλευτὰς Ἀττικῆς ἕνεκα αὐτοῦ καὶ μόνου τοῦ λόγου. Τί ἄλλο τοῦτο ἀποδεικνύει, εἰμὴ ὅτι ἡ κοινωνία ᾐσθάνθη τὸ βάρος τῶν φόρων; Ὑπάρχει μία τις αὔξησις ἐτησία ἐπὶ τοῦ ποσοῦ τῶν ἐσόδων, ἀλλὰ βλέπω μέχρι σήμερον, ὅτι οἱ ὑπουργοὶ ἔσπευσαν πάντοτε νὰ τὴν προεξοφλήσωσι διὰ τῆς προσθήκης νέων δαπανῶν, τὰς ὁποίας κατ’ ἔτος παραδέχονται εἰς τὸν προϋπολογισμὸν· διότι ὁ κ. Σῖμος, πρώην ὑπουργὸς τῶν οἰκονομικῶν, δὲν ἄφησε νὰ πραγματοποιηθῇ τοὐλάχιστον πρότερον ἡ αὔξησις, καὶ μετὰ ταῦτα νὰ τὴν μεταχειρισθῇ, ἀλλ’ ἐζήτησε νὰ τὴν προϋπολογίσῃ καὶ ἐξαντλήσῃ ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ 1868, ἐνῷ ἠδύνατο αὕτη, μένουσα ἀκεραία, νὰ χρησιμεύσῃ εἰς ἀπροόπτους δαπάνας ἢ διὰ νὰ καλύψῃ ἔλλειμμά τι, καθ’ ὅσον γνωρίζετε, ὅτι δυστυχῶς παρ’ ἡμῖν ἡ διάταξις τοῦ Συντάγματος περὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν δαπανῶν καθίσταται ματαία ὡς ἐκ τῶν ἀναπληρωτικῶν πιστώσεων, αἱ ὁποῖαι παρουσιάζονται μετὰ ταῦτα. Ποῦ λοιπὸν στηριζόμενοι ἀναδεχόμεθα ἓν δάνειον προερχόμενον ἐκ τῆς ἀναγνωρίσεως τοῦ παλαιοῦ δανείου, διὰ νὰ ἀποτίσωμεν τὰς ἐξ αὐτοῦ ὑποχρεώσεις; Δὲν προβλέπω, κύριοι, καμμίαν ἐκ τούτου βελτίωσιν εἰς τὰ οἰκονομικὰ τῆς Ἑλλάδος· ἀπεναντίας μάλιστα βλέπω αὔξησιν τῶν ὑποχρεώσεων τοῦ ἑλληνικοῦ κράτους καὶ αὔξησιν τῶν δαπανῶν τοῦ προϋπολογισμοῦ. Ἀναδεχόμενοι νέας πληρωμὰς, καθιστῶμεν ἔτι μᾶλλον τὴν οἰκονομικὴν θέσιν τῆς Ἑλλάδος δυσχερῆ. Δὲν θεωρῶ λοιπὸν συμφέρουσαν τὴν ἀναγνώρισιν τοῦ παλαιοῦ αὐτοῦ δανείου. Ἂς εὑρισκώμεθα τοὐλάχιστον εἰς εὔπορον κατάστασιν, νὰ ηὐτύχει τὸ ταμεῖόν μας νὰ εἴχομεν περίσσευμα κατ’ ἔτος ἐπὶ τῶν προϋπολογισμῶν, καὶ τότε, ἐπειδὴ ἔχομεν τὴν ὑποχρέωσιν τῆς πληρωμῆς, εἴτε νομικῶς εἴτε φυσικῶς, ὡς εἶπέ τις ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, δὲν θὰ ἦτο τὸ πρᾶγμα τόσον ἐπιβλαβές. Ἀλλά, ἀφοῦ εὑρισκόμεθα εἰς στενοχωρίαν, ἀφοῦ μάλιστα πρόκειται νὰ κάμωμεν αὐτὴν τὴν θυσίαν πρὸς τὸν σκοπὸν νὰ προσπορίσωμεν χρήματα, διὰ νὰ ἐκπληρώσωμεν ἄλλας ἀνάγκας, δὲν εἶναι τάχα φρονιμώτερον ν’ ἀπέχωμεν ἀπὸ τὴν ἀναγνώρισιν ταύτην, εἰς ἣν οἰκονομικὴν κατάστασιν εὑρισκόμεθα, καὶ νὰ ζητήσωμεν ἀλλοτρόπως αὐτὰς τὰς ἀνάγκας νὰ θεραπεύσωμεν; Νομίζω, ὅτι τοῦτο εἶναι τὸ φρονιμώτερον καὶ ἐθνικώτερον, καὶ τοῦτο εἶναι ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον καὶ πᾶς τις διαχειριζόμενος τὰ ἴδια, ἤθελε πράξει. Ἐγὼ δὲν ἠμπορῶ νὰ ἐννοήσω ἀκόμη τὸν λόγον διὰ τὸν ὁποῖον ἡ Ἑλλὰς πρέπει νὰ ὑποστῇ τοιαύτην θυσίαν, ν’ ἀναγνωρίσῃ καὶ νὰ ἀναζωογονήσῃ, οὕτως εἰπεῖν, δάνειον παραγεγραμμένον, ὑποβαλλομένη ἀκόμη εἰς συνομολόγησιν νέου δανείου ἐξ 28 ἄλλων ἑκατομμυρίων.

§209ΔΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Εἴπατε, ὅτι ἡ Ἑλλὰς δὲν ἔχει πλέον ὑποχρεώσεις.

§210Α. ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Ὁ κ. Ῥοντήρης ἰσχυρίσθη, ὅτι δὲν ὑπάρχει νομικὴ ὑποχρέωσις.

§211ΔΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐὰν ἐνθυμῆσθε τί προηγήθη διὰ νὰ γίνῃ τὸ δάνειον τοῦ 1824 καὶ 25, καὶ ποία συνέλευσις τὸ ἔκαμε...

§212ΤΙΝΕΣ. Ἡ Βουλή.

§213ΔΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀλλ’ ἀντεπροσωπεύοντο ἄλλαι αἱ ἐπαρχίαι· ὁ Ῥενιέρης ἦτο βουλευτὴς τῆς Κρήτης. (θόρυβος).

§214Α. ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Εἶναι ὑπογεγραμμένοι περισσότεροι.

§215ΔΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ποῦ εἶναι αἱ πράξεις, διότι πολλὰ ὀλίγοι εἶναι πελοποννήσιοι καὶ στερεοελλαδῖται.

§216Α. ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἐπὶ τῆς γενικῆς συζητήσεως τοῦ προϋπολογισμοῦ ἀπέδειξε μάλιστα τὴν ἀνθηρὰν κατάστασιν τοῦ ἔτους 1869, καὶ ὅτι θὰ ἀφήσῃ τὸ ἔτος τοῦτο περίσσευμα 2,000,000, τουλάχιστον 1½ 000,000 ἐπὶ τῆς διαχειρίσεως τῶν τακτικῶν δαπανῶν. Ὁ κ. ὑπουργὸς εἶπεν, ὅτι τὸ ἔλλειμμα τῶν ἐκτάκτων δαπανῶν δὲν θὰ εἶναι πλέον τῶν 5,000,000, ἀπὸ τῶν ὁποίων βέβαια θὰ ἀφαιρέσωμεν τὸ 1½ 000,000.

§217ΒΑΛΑΣΣΟΠΟΥΛΟΣ. 7½ 000,000 εἶπεν.

§218Α. ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Τέλος πάντων, κύριοι, διὰ 7½ 000,000, τῶν ὁποίων ἔχει ἀνάγκην ἡ Ἑλλάς, πρέπει νὰ ὑποστῇ αὐτὴν τὴν θυσίαν καὶ νὰ θυσιάσῃ τὸ παρόν, καὶ νὰ καταστρέψῃ τὸ μέλλον αὐτῆς; Δὲν μοὶ φαίνεται ὅτι τοιοῦτον σχέδιον εἶναι ὀρθόν. Ἄλλως τε, κύριοι, ἀπεδείχθη ἐξ ἄλλων συζητήσεων, ὅτι ἡ ἐνεστῶσα κυβέρνησις μετεχειρίσθη ἱκανὰ χρήματα τοῦ δανείου τῶν 28 ἑκατομμυρίων, πλὴν τῶν ἀσφαλίστρων τῆς Βουβουλίνας καὶ τῆς ὁδοποιΐας· νομίζω δὲ ὅτι ὑπῆρξε καὶ κάποια ἐξαιρετικὴ συνδρομή, καὶ ὅτι δὲν ἐδαπάνησεν εἰς ἐκτάκτους δαπάνας πλειότερα τῶν 4,000,000· ὥστε ἀφοῦ μετεχειρίσθη 8,000,000 ἐκ τοῦ δανείου τῶν 28,000,000, καὶ 5,000,000 ἢ 6, ἐκ τῶν ἀσφαλίστρων καὶ τῆς ὁδοποιΐας, ἔπρεπε τὸ ἔλλειμμα νὰ ᾖναι, ὄχι 5,000,000, καθὼς ἐγὼ ἤκουσα ὅτι εἶπεν ὁ ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ἀλλὰ μόνον 4. Ἂς μὲ συγχωρήσῃ τὸ ὑπουργεῖον νὰ ἐκφράσω τὴν λύπην μου, ὅτι ἐνῷ ὤφειλε νὰ καταβάλῃ μείζονα προσοχήν, ἵνα ἐλαττώσῃ τὸ ποσὸν τῶν δαπανῶν τοῦ προϋπολογισμοῦ ἕνεκα τῶν ἐκτάκτων ἀναγκῶν, χωρὶς νὰ ἐκθέσῃ τὸ ἔθνος εἰς νέας θυσίας, ηὔξησεν ἐξ ἐναντίας ἄνευ λόγου τὰς τακτικὰς δαπάνας καὶ μᾶς ἔφερε εἰς τοιαύτην θέσιν. Ἀλλὰ καὶ εἰς αὐτὴν τὴν θέσιν ἀκόμη λέγω, ὅτι αἱ πράξεις, τὰς ὁποίας ὑπέβαλεν εἰς τὴν ἐπιψήφισιν τῆς Βουλῆς, δὲν ὠφελοῦσιν, ἐκτὸς ἐὰν ὑποκρύπτεται ἄλλος ἰδιαίτερος σκοπός, τὸν ὁποῖον νομίζω ὅτι τὸ ὑπουργεῖον ὤφειλε νὰ κάμῃ γνωστὸν εἰς τὴν Βουλήν. Προκειμένου λόγου νὰ συνάψῃ ἓν νέον δάνειον, ἀπαιτεῖ δι’ αὐτὴν τὴν ἀνάγκην νὰ κάμωμεν τὴν θυσίαν τῆς ἀναγνωρίσεως τῶν δανείων τοῦ 1824 καὶ 1825, ὑποχρεούμενοι νὰ πληρώσωμεν ἀντ’ αὐτῶν 1,000,000 λιρῶν στερλινῶν. Διὰ τὸ νέον δὲ αὐτὸ δάνειον ὑποβάλλει νόμον δι’ οὗ νὰ τῷ δώσωμεν τὴν ἄδειαν νὰ τὸ συνομολογήσῃ εἰς τὸ ποσὸν οὐχὶ τῶν 5,000,000, εἰς ἃ παρίσταται πραγματικὴ ἀνάγκη, ἀλλὰ 28. Οὐδέ ποτε, κύριοι, τοιαύτη πρᾶξις δύναται νὰ γείνῃ ἀποδεκτὴ εἰς κοινοβούλιον, ὅταν δὲν ὑπάρχῃ ὡμολογημένη ἡ ἀνάγκη εἰς τὸ ἔθνος, τὸ ὁποῖον θὰ ὑποστῇ τὸ βάρος, διότι οὐδεὶς φρόνιμος, εὐσυνείδητος ἀντιπρόσωπος δύναται νὰ ψηφίσῃ, χάριν τῆς ἀνάγκης ἐλλείμματος 7½ ἑκατομμυρίων, δάνειον ἐξ 28, καὶ προσέτι τὴν ἀναγνώρισιν 28,000,000 δραχμῶν τῶν παλαιῶν δανείων. Κύριοι, εἶμαι ἐναντίος ἐξ ἀρχῆς τοῦ δανείου, καὶ λέγω ὅτι τὰ δάνεια εἰς τὰ ἔθνη εἶναι ἡ αἰτία τῆς καταστροφῆς των, μάλιστα εἰς τὰ μικρὰ ἔθνη, ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα δὲν ἔχουν πρόχειρα τὰ μέσα τῆς ἱκανοποιήσεως τῶν ὑποχρεώσεων, αἵτινες ἀμέσως γεννῶνται ἐκ τῶν συνομολογουμένων δανείων· ἀλλὰ εἶμαι ἐναντίος τοῦ δανείου αὐτοῦ καὶ κατ’ ἀρχήν, διότι εἰς ὅλα τὰ ἔθνη τοῦ κόσμου δὲν καταφεύγουν εἰς δάνειον διὰ νὰ λάβουν χρήματα νὰ τὰ μεταχειρισθῶσιν αὐτὰ εἰς τὴν τακτικὴν ὑπηρεσίαν· μόνον ἡ Ἑλλὰς ἔπραξε τοῦτο. Οὐδὲν δύναται νὰ δικαιολογήσῃ οὔτε Κυβέρνησιν, οὔτε Βουλὴν, ἥτις ἤθελεν ἐπιβάλει εἰς βάρος τοῦ ἔθνους δάνειον, χρησιμεῦον εἰς τὰς δαπάνας τῆς τρεχούσης ὑπηρεσίας. Τὰ δάνεια μόνον ἐπιβάλλονται ἐν περιπτώσει πολέμου, ὅταν ἐπαπειλῆται ἡ χώρα, ἡ ἀνεξαρτησία ἑνὸς Κράτους, ἡ αὐτοβουλία του· ὅταν ἐχθροὶ ὑπάρχουν εἰς τὰ πρόθυρα, ὅταν ἐπαπειλοῦν νὰ εἰσβάλουν ἐντὸς τῆς ἐπικρατείας, ὅταν ὑπάρχουν τοιοῦτοι πραγματικοὶ ἐξωτερικοὶ φόβοι. Τότε μόνον, κύριοι, μία Κυβέρνησις καὶ ἓν νομοθετικὸν σῶμα δύνανται νὰ δικαιολογηθῶσιν, εἰς πᾶσαν δὲ ἄλλην περίστασιν οὐχί· διότι δὲν δύναται κανεὶς τότε νὰ ὑποχωρήσῃ ἐνώπιον οὐδεμιᾶς θυσίας χάριν τῆς διατηρήσεως τῆς ἀκεραιότητος καὶ ἀνεξαρτησίας τῆς χώρας, ὥστε νὰ μὴ ὑποβάλῃ εἰς τοιαύτας ὑποχρεώσεις τὸ ἔθνος πρὸς ὑπεράσπισιν τοῦ δικαίου του. Συνωμολόγησεν ἡ Ἀγγλία τοιαῦτα δάνεια ἐπὶ τῶν μετὰ τῆς Γαλλίας πολέμων της, ἀλλ’ εἰργάζετο ὑπὲρ τῆς ἀνεξαρτησίας της, καὶ ὑπὲρ τῆς ἀνεξαρτησίας τῆς Εὐρώπης, διότι ὅταν ἡ Εὐρώπη ὑπέκυπτε, δὲν ἠδύνατο εἰμὴ νὰ ὑποκύψῃ καὶ αὐτή· ἔβαλε χρέος μέχρις 60,600,000 λιρῶν κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην, ἀλλ’ ἦτο ἡ Ἀγγλία ἡ βάλλουσα τοιοῦτον χρέος, διότι σημειώσατε ἄλλη ἦτον ἡ κατάστασις αὐτῆς τότε, καὶ ἄλλη εἶναι ἡ ἐδική μας κατάστασις σήμερον. Τοσοῦτον μέγα ἐφάνη τὸ χρέος τὸ ὁποῖον ἐπεβάρυνε τὴν Ἀγγλίαν τότε, ὥστε ὁ πατὴρ τῆς οἰκονομικῆς ἐπιστήμης Ἄδαμ Σμὶθ προεῖπεν, ὅτι ἔμελλε νὰ χαθῇ, ἀλλὰ καθὼς λέγει ὁ μέγας ἱστορικὸς τῆς Γαλλίας Τιὲρς οὐδεὶς ἠδύνατο νὰ φαντασθῇ τότε τὴν κολοσσαίαν κίνησιν καὶ ἀνάπτυξιν τοῦ ἐμπορίου καὶ τῆς βιομηχανίας, τὴν ὁποίαν τὸ Ἀγγλικὸν ἔθνος ἐπαρουσίασε βραδύτερον, ὡς ἐπίσης καὶ τὸ Γαλλικόν· τὰ δύω ἔθνη δύνανται σήμερον κατὰ τὸν ἴδιον ἱστορικὸν νὰ χρεόνωνται ἐπ’ ἄπειρον καὶ νὰ ᾖναι πάντοτε ἀξιόχρεα, διότι ἡ πρόοδός των βαίνει ἐπίσης ἐπ’ ἄπειρον χωρὶς νὰ σταματᾷ· χρεόνονται μὲν κατ’ ἔτος, ἀλλὰ κατ’ ἔτος αὐξάνουν αἱ πρόσοδοί των. Ἠξεύρετε ὅμως, κύριοι, ποία εἶναι ἡ διαφορὰ μεταξὺ Ἑλλάδος καὶ Ἀγγλίας; Μετὰ τὴν ἐπανάστασιν τοῦ 1668, ὁπότε ἡ Ἀγγλία ἐξεδίωξεν ἐκ τοῦ θρόνου της τοὺς Στουάρδους, εἶχε δεχθῆ βασιλέα Γουλιέλμον Γʹ. τοῦ Ὀράνζ, διότι οὗτος ὢν διαμαρτυρόμενος, ἦτο συνάμα ὁ πρῶτος παληκαρᾶς τῆς Εὐρώπης, ἥτις ἐζήλευε τὴν Ἀγγλίαν διὰ τὴν τοιαύτην ἀπόκτησιν.

§219ΓΛΑΡΑΚΗΣ. Ὁ Γουλιέλμος δὲν διεκρίνετο ὡς στρατιωτικός, ὡς διπλωμάτης διεκρίνετο.

§220Α. ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Κατὰ τὴν ἱστορίαν τὴν ὁποίαν γνωρίζεις. Κατόπιν ἤρχισε πάλιν ἡ Ἀγγλία κατὰ τῆς Γαλλίας πόλεμον διαρκέσαντα ἓξ ἔτη, κατ’ αὐτὸν δὲ τὸν πόλεμον ἀνεβίβασε τοσοῦτον τὸ χρέος της. Ὁ πόλεμος οὗτος συνωδεύθη ὑπὸ πολλῶν ἀτυχιῶν τῆς Ἀγγλίας, ἐπιμενούσης καρτερικῶς εἰς αὐτόν. Ὅταν δὲ μετὰ ἧττάν τινα ὁ Γουλιέλμος ἔφθασε νύκτωρ εἰς Λονδῖνον, ἐγνώσθη εἰς τὴν πόλιν, ὁ κόσμος ἐγερθεὶς ἔκαμε φωταψίας. Τὴν ἐπιοῦσαν δὲ ἐζήτησε δάνειον πρὸς ἐξακολούθησιν τοῦ πολέμου, ἐν δὲ τὸ Ἄστει κατεγράφησαν 6 ἑκατομμυρίων στερλινῶν. Ἀλλ’ ἡμεῖς σήμερον, κύριοι, ποίαν ἀπολογίαν ἔχομεν πρὸς τοὺς μεταγενεστέρους, θέλοντες νὰ συνομολογήσωμεν τὰ παρόντα δάνεια καὶ νὰ αὐξήσωμεν τὸ ὑπάρχον μέγιστον φορτίον τὸ ἐπικείμενον ἐπὶ τοῦ τραχήλου τοῦ ἑλληνικοῦ ἔθνους; Οὐδεμίαν. Εἶμαι βέβαιος, κύριοι, ὅτι αὐτοὶ ἐκεῖνοι, οἵτινες προτείνουν σήμερον τὰ δάνεια αὐτὰ, θὰ μετανοήσουν βραδύτερον, διότι σήμερον εὑρίσκονται εἰς τοιαύτην κλίσιν, ὥστε δυστυχῶς δὲν ἔχουν τὴν γενναιότητα νὰ σταματήσουν. Δὲν ἔκαμαν τὰς ἀπαιτουμένας οἰκονομίας ἐπὶ τῶν τακτικῶν δαπανῶν τοῦ προϋπολογισμοῦ, διὰ τῶν ὁποίων ἠδύναντο ν’ ἀποφύγωσι τὰ δάνεια. Ἡμεῖς, κύριοι, κατὰ τὸ 1864 ὑπεβάλαμεν εἰς τὴν τότε Συνέλευσιν προϋπολογισμὸν 22 μόνον ἑκατομμυρίων, ἐδύναντο δὲ νὰ γείνωσιν εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν καὶ 400 ἔτι χιλιάδων δραχμῶν οἰκονομίαι, περὶ δὲ τούτου ἐπικαλοῦμαι τὴν μαρτυρίαν τοῦ νῦν κ. προέδρου, ὅστις ὢν καὶ τότε πρόεδρος τοῦ ὑπουργείου ἔλαβε τὴν προτοβουλίαν καὶ διελύσαμεν τὸν λιμοδαίμονα, ἐξ οὗ προῆλθεν οἰκονομία 400 χιλιάδων δραχμῶν. Εἴχαμεν τὴν διάθεσιν νὰ φέρωμεν οἰκονομίας καὶ τὰς ἐφέραμεν, τὸ αὐτὸ ὅμως δὲν ἐγένετο καὶ σήμερον. Εἰς ἄλλας περιστάσεις εὑρέθη τότε ὁ κ. πρόεδρος, καὶ εἰς ἄλλας σήμερον. Δὲν ἠξεύρω πῶς ἐλησμόνησε τὰς τότε ἀρχὰς τῆς οἰκονομίας, διότι τότε ἔφερεν ἐνώπιόν του τὸν ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν καὶ τὸν καταστενοχώρησεν, οὗτος δὲ κατὰ πλειονοψηφίαν εἰς διαφόρους οἰκονομίας ἠναγκάσθη νὰ κύψῃ τὸν αὐχένα. Ὅταν λοιπὸν ὑπάρχῃ θέλησις εἰς μίαν Κυβέρνησιν, τὰ πάντα δύναται αὕτη νὰ κατορθώσῃ, ἀλλὰ δὲν ἐτέθη ἐνώπιον τῆς Κυβερνήσεως ὁ σκοπὸς τῶν οἰκονομιῶν, αὕτη δὲ ἀπεῤῥοφᾶτο εἰς ἄλλα σχέδια. Ἐὰν, κύριοι, ἐγίνετο οἰκονομία 5,000,000, πιστεύω δὲ ὅτι πᾶσα κυβέρνησις ἐρχομένη εἰς τὰ πράγματα δύναται νὰ οἰκονομήσῃ 5,000,000 ἐπὶ τοῦ ἤδη ὑπάρχοντος προϋπολογισμοῦ, μάλιστα ὅταν αἱ περιστάσεις τῆς πατρίδος ἐπιβάλουν τοιαύτην ὑποχρέωσιν, ἐὰν 5,000,000 οἰκονομοῦντο, δὲν ἠθέλαμεν ἔχει οὔτε ἔλειμμα κατὰ τὸ εὐτυχὲς ἔτος, ὅπερ ἐξαιρετικῶς παρουσιάζεται ἐφέτος ἐπὶ τοῦ μέρους τῶν ἐσόδων· διότι ἐκτὸς ὀλιγίστων μερῶν εἰς τὰ ὁποῖα ὑπῆρξεν ἀφορία, ἐν οἷς ἰδίως ἡ ἐδική μου ἐπαρχία, καθ’ ὅλον τὸ λοιπὸν Κράτος ὑπῆρξε μεγάλη εὐφορία ὡς ἐπὶ τῶν δημητριακῶν καρπῶν, πρωΐμων καὶ ὀψίμων, ἐλαιοκαρποῦ, οἴνου κτλ. Τότε λοιπὸν δὲν εἴχομεν ἀνάγκην παντάπασι δανείου, ἠθέλαμεν ἔλθει εἰς ἐξίσωσιν, ἢ τέλος πάντων, ἐὰν μᾶς ἔλειπαν καὶ 1 ἢ 2 ἑκατομμύρια δὲν ἠθέλομεν ὑποχρεωθῆ νὰ ὑποστῶμεν τόσας μεγάλας θυσίας. Ἔρχομαι τώρα, κύριοι, εἰς ἄλλο ἀντικείμενον. Ἡ ζημία δὲν εἶναι μόνον, ὅτι ὑποβαλλόμεθα εἰς τὴν ἀνάγκην τῆς ἀναγνωρίσεως, ἀλλὰ καὶ ἐπὶ ὅροις ἀσυμφόροις. Ἡμεῖς τότε εἴχομεν ἐπίσης λόγους νὰ συμβιβάσωμεν τὰ παλαιὰ αὐτὰ δάνεια, περὶ τῶν ὁποίων σᾶς ἐξέφρασα ποῖαι εἶναι αἱ ἀρχαί μου καὶ τὰ αἰσθήματά μου, ἀλλὰ ποτὲ δὲν ἀπεφασίσαμεν νὰ κάμνωμεν μίαν τοσαύτην θυσίαν, τὴν ὁποίαν σήμερον τόσον κούφως, ἐπιπολαίως, προτείνει ἡ παροῦσα κυβέρνησις, τὸ νὰ παραχωρήσῃ ὡς ἐνέχυρον τοὺς κυριωτέρους τοῦ Κράτους πόρους πρὸς τοὺς κατόχους. Κύριοι, κατὰ τὸ 1843, τὴν παραμονὴν τῆς 3 Σεπτεμβρίου, εἶχεν ὑπογραφῆ σύμβασις μεταξὺ τῶν πρέσβεων τῶν τριῶν ἐγγυητριῶν τοῦ δανείου τῶν 60 ἑκατομμυρίων φράγκων Δυνάμεων καὶ τῆς ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως· καὶ αὕτη δὲ ἡ ἑλληνικὴ κυβέρνησις παρεχώρει ὅλα τὰ τελωνεῖα τῆς Ἑλλάδος πλὴν τῆς Σύρου διὰ τὴν ἀσφάλειαν τῶν δόσεων, ἀλλ’ ἠγέρθη τότε μεγίστη ἀγανάκτησις καθ’ ὅλον τὸ ἔθνος, ἡ δὲ κυβέρνησις ἐκείνη ἐκηρύχθη προδοτική. Ὄχι μόνον, κύριοι, γίνεται προσβολὴ εἰς μίαν κυβέρνησιν, εἰς ἓν Κράτος, ἐὰν δανείζωνται ἐπὶ ἐνεχύρῳ τῶν κυριωτέρων προσόδων των, ἀλλὰ καὶ ἰδιῶται ἔντιμοι δὲν πρέπει νὰ ὑποβάλωνται ποτὲ εἰς τοιούτους ὅρους, οἱ ὁποῖοι δὲν περιποιοῦνται τὴν φιλοτιμίαν. Ὁ κύριος Κρεστενίτης πολὺ ὀρθῶς παρετήρησε, κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ προϋπολογισμοῦ, ὅτι πρέπει νὰ προσέξωμεν συζητουμένης τῆς ἀναγνωρίσεως τῶν παλαιῶν δανείων τοῦ 1824 καὶ 1825 ὡς πρὸς τὰ παραχωρούμενα εἰς ἐνέχυρον τελωνεῖα πρὸς τοὺς κατόχους τῶν χρεωγράφων, ὅπως μὴ κλαύσωμεν ἀργότερα καὶ μετανοήσωμεν, διότι μέχρι σήμερον, ὡς καλῶς εἶπεν, εἴμεθα ἐλεύθεροι νὰ τὰ ἀναγνωρίσωμεν ἢ ὄχι, οὐδεμιᾶς ὑποχρεώσεως ὑπαρχούσης, οὐδεμιᾶς πιέσεως· ἀλλ’ ἐὰν αὔριον τὰ ἀναγνωρίσωμεν, πρέπει νὰ ἠξεύρωμεν, ὅτι αὐταὶ αἱ ὑποχρεώσεις μᾶς θέτουν εἰς διάφορον θέσιν ἀπέναντι τῶν κατόχων, ὅτι ὀφείλομεν ἀκριβῶς νὰ τὰς ἐκπληρώσωμεν, ἄλλως αὐτοὶ ἠμποροῦν νὰ ἐπικαλεσθοῦν τὴν προστασίαν τῶν κυβερνήσεων τῶν κρατῶν, εἰς τὰ ὁποῖα ἀνήκουν, καὶ νὰ ἔλθουν ταῦτα νὰ μᾶς βιάσωσι, καθὼς συνέβη ἐπὶ τοῦ Πάρκερ. Δὲν πρέπει λοιπὸν νὰ ἔχωμεν καμμίαν ἐλπίδα, ὅτι δυνάμεθα νὰ ὠφεληθῶμεν εἰς τὰς ἀνάγκας τοῦ Ἑλληνικοῦ Κράτους ἐκ τῶν τελωνείων, τὰ ὁποῖα παραδίδομεν ὡς ἐνέχυρον· εἶναι ὡς νὰ ἀποκόπτωμεν ἐκ τῆς ἡμετέρας χρήσεως, μέχρις ἐξοφλήσεως τῶν δανείων αὐτῶν, τὰς πηγὰς ταύτας, τῶν προσόδων τὰς ὁποίας παραιτούμεθα νὰ μεταχειρισθῶμεν εἰς ἄλλον σκοπόν. Οὐδέποτε, κύριοι, ἤθελα δώσει τὴν ψῆφόν μου νὰ παραχωρήσωμεν ὑπὲρ τῶν δανείων τοῦ 1824 καὶ 1825 τὰ τελωνεῖα τῆς Ἑλλάδος, ἀλλ’ ἐὰν ἀκόμη ἤθελε παρουσιασθῇ οἱαδήποτε ἀνάγκη κατεπείγουσα νὰ παραχωρήσωμεν τοὺς ἀμέσους πόρους τῆς ὑπάρξεως ἑνὸς Κράτους, νὰ τοὺς παραχωρήσωμεν μόνον πρὸς σωτηρίαν τῆς πατρίδος.

§221ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Μ’ ὅλον τοῦτο τὰ ἔχουν ὑπέγγυα εἰς τὰ 60,000,000.

§222Α. ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Ἐκείνη ἡ ἐγγύησις εἶναι ὡς νὰ μὴ ᾖναι.

§223ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Μοῦ δίδεις τὴν ἄδειαν νὰ εἴπω δύω λέξεις. Ἐνθυμεῖσθε, νομίζω, ὅτι ἐζητήσατε τότε εἰς τὸ ὑπουργεῖον καὶ τὴν συγκατάθεσιν τῶν τριῶν Δυνάμεων ἐπ’ αὐτῆς τῆς ἀναγνωρίσεως, καὶ νομίζω ἦλθεν ἀπάντησις εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν, ὅτι δὲν ἐγκρίνομεν νὰ κάμητε αὐτὸ, διότι ὅ,τι περισσεύει ἀπ’ αὐτὸ, θὰ τὸ λαμβάνωμεν ἡμεῖς.

§224Α. ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Τώρα σᾶς λέγω τὰ περὶ τούτου.

§225ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Μοῦ φαίνεται θὰ τὸ ἐνθυμῆσθε, ἄλλως τε νὰ σᾶς τὸ ἐνθυμήσω ἐγὼ, διότι ἤμην ὑπουργὸς, καὶ ἦλθεν ἀποδοκιμασία τῶν Δυνάμεων, ὅτι δὲν ἠμπορεῖτε νὰ τὸ κάμητε αὐτὸ, διότι ὅ,τι περισσεύσει θὰ τὸ λαμβάνωμεν ἡμεῖς ἀπέναντι τῶν τριῶν ἑκατομμυρίων, τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ λαμβάνωμεν κατ’ ἔτος.

§226Α. ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Αὐτὸ συνηγορεῖ ὑπὲρ ἐμοῦ, καὶ τὸ ἀσπάζομαι.

§227ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Διὰ τοῦτο τὸ εἶπα.

§228Α. ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Κύριοι, διαφέρει πολὺ ἡ ὑποχρέωσις πρὸς τὰς Δυνάμεις τῆς Ἀγγλίας, Γαλλίας, Ῥωσσίας, ἡ πηγάζουσα ἐκ τοῦ δανείου τῶν 60 ἑκατομμυρίων· διότι βεβαίως οὐδεμία Κυβέρνησις ἐξ αὐτῶν θὰ ἔλθῃ νὰ βιάσῃ ἡμᾶς, πτωχὸν Κράτος, ἕνεκα τοιούτων ὑποχρεώσεων. Αὗται εἶναι τρεῖς, δὲν εἶναι μία, πρέπει νὰ συμφωνήσουν καὶ αἱ τρεῖς, μολονότι εἶναι ἐλευθέρα ἑκάστη νὰ ἐνεργήσῃ ἀπ’ εὐθείας, ἄνευ συναινέσεως τῶν ἄλλων, ἀλλ’ ἡ συναίνεσις ὑποτίθεται πάντοτε ἀναγκαία, διότι ὑπάρχουν πολλὰ κοινὰ συμφέροντα μεταξὺ των, χάριν τῶν ὁποίων προηγεῖται ἡ τοιαύτη συνεννόησις. Πλὴν τούτου ὑπάρχει καὶ ἀντιζηλία τις μεταξὺ των, κάμνουσα νὰ μᾶς περιποιῶνται ὅλαι. Τέλος πάντων τὸ Ἑλληνικὸν ἔθνος θεωρεῖται μειράκιον ἀκόμη, ἔχον ἀνάγκην τῆς προστασίας τῶν μεγάλων καὶ ἰσχυρῶν Δυνάμεων, καὶ καμμία ἐξ αὐτῶν, αἵτινες ἔπραξαν μεγάλας θυσίας ὑπὲρ τῆς ἀναγνωρίσεώς μας, δὲν θέλει καταδεχθῆ ποτε νὰ καταστραφῇ τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος, διὰ νὰ πληρωθῇ τὸ μέρος τοῦ δανείου, τὸ ὁποῖον τῇ ἀνήκει ἐκ τῶν τοιούτων ὑποχρεώσεων τῆς Ἑλλάδος. Ἀλλ’ ὑπάρχει μεγίστη διαφορὰ μεταξὺ ταύτης καὶ τῆς ὑποθέσεως τοῦ Πατσίφικου, διότι αἱ ὑποχρεώσεις ἐγεννῶντο ἐξ ἀδικήματος πρὸς ἰδιώτην. Μία Κυβέρνησις ἠμπορεῖ νὰ παραβλέψῃ, καθόσον ἀφορᾷ ἑαυτὴν, νὰ περιφρονήσῃ τὰ χρήματα, τὰ ὁποῖα τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος τῆς ὀφείλει, ἀλλὰ δὲν ἠμπορεῖ νὰ περιφρονήσῃ ἄδικον ζημίαν εἰς ὑπήκοόν της, διότι ἐνταῦθα διεκδικεῖ τὸ δικαίωμα τοῦ σεβασμοῦ αὑτῆς· ἐνθυμεῖσθε τί εἶπεν ὁ Πάλμεστρων ἐπὶ τοῦ ἰδίου αὐτοῦ ζητήματος τοῦ Πατσίφικου, «θέλω νὰ δύναται νὰ λέγῃ ἕκαστος Ἄγγλος ἐκτὸς τῆς Ἀγγλίας cives Romanus sum (εἶμαι πολίτης Ῥωμαῖος)»· ἡ ἔννοιά του ἦτον, ὅτι ὁ Ἄγγλος ὅπου καὶ ἂν εὑρίσκηται νὰ ἀπολαύῃ τὴν ἠθικὴν ἐκείνην ὑπόληψιν, ἥτις ἐπιβάλλει τὸ σέβας, τὸ ὁποῖον ἐπέβαλον ἄλλοτε οἱ Ῥωμαῖοι ὅπου δήποτε καὶ ἂν εὑρίσκοντο· διότι ἡ Ῥώμη ἦτο κοσμοκράτωρ καὶ παντοῦ ἔφθανεν ἡ ἰσχύς της. Λοιπὸν ὅταν μία Κυβέρνησις συνομολογῇ ὑποχρέωσιν πρὸς ἕνα ἰδιώτην, ἡ Κυβέρνησις τούτου ἀναγκάζεται καὶ μὴ θέλουσα νὰ τὸν προστατεύσῃ, ἐὰν ἀδικῆται. Ἐνθυμεῖσθε τί ἔκαμεν ἡ Ἀγγλία πρὸς τὴν Νεάπολιν, πρὸ τῆς συγχωνεύσεώς της μὲ τὸ Πεδεμόντιον, ὅταν ὑπῆρχεν ἡ διαφορὰ μεταξὺ Ἄγγλων ἐμπόρων ἀγοραστῶν τοῦ θείου καὶ τῆς Νεαπολιτανικῆς Κυβερνήσεως. Ὑπῆγεν Ἀγγλικὸς στόλος νὰ ὑποχρεώσῃ τὸν Βασιλέα τῆς Νεαπόλεως. Ἐὰν ὑπῆρχεν ἓν χρέος τῆς Νεαπόλεως πρὸς τὴν Ἀγγλίαν, περὶ οὗ ἐπρόκειτο, οὐδέποτε τὰ Εὐρωπαϊκὰ ἔθνη τῶν Κυβερνήσεων ἤθελον ἐπιτρέψει εἰς τὴν Ἀγγλίαν, νὰ στείλῃ στόλον, νὰ ἐκβιάσῃ τὴν ἀπότισιν, ἀλλ’ ἤθελον δώσει τὸν ἀπαιτούμενον καιρὸν εἰς τὴν Κυβέρνησιν τῆς Νεαπόλεως διὰ νὰ πληρώσῃ. Τὸ χείριστον λοιπὸν πάντων, κύριοι, εἰς αὐτὴν τὴν σύμβασιν εἶναι ἡ παραχώρησις τῶν τελωνείων τῆς Ἑλλάδος πρὸς τοὺς κατόχους τῶν δανείων· οὐδέποτε πρέπει νὰ τὸ δεχθῇ ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις, διότι, νομίζω, ὅτι θὰ ᾖναι τὸ μεγαλήτερον ἔγκλημα, τὸ χειρότερον ὅλων τῶν ἐγκλημάτων, τὰ ὁποῖα ἤθελε πράξει. Ἡ ἀναγνώρισις τῶν δανείων τούτων συνεπάγεται τὴν θυσίαν πολλῶν ἑκατομμυρίων, τὰ ὁποῖα ἐὰν δὲν δυνηθῶμεν νὰ πληρώσωμεν θὰ καταντήσωμεν εἰς χρεωκοπίαν. Ἐπὶ τέλους τί θὰ γείνῃ; δὲν θὰ πληρώσωμεν τίποτε· τοὐλάχιστον ἂς ἔχωμεν τοὺς φόρους τῶν τελωνείων, διὰ νὰ δύναται νὰ ὑπάρχῃ μία Κυβέρνησις, διὰ νὰ μὴ καταντήσωμεν εἰς ἀναρχίαν. Οἱ Κύριοι ὑπουργοὶ ἂς συλλογισθοῦν καλά· καὶ ὁμιλῶ ὄχι ἀπὸ πνεῦμα ἀντιπολιτεύσεως, ἀλλ’ ἀπὸ συνείδησιν· καὶ οἱαδήποτε Κυβέρνησις, καὶ ἂν ἦτον ἡ παροῦσα, ἐγὼ αὐτὴν τὴν ἰδέαν ἤθελον ἐκφέρει πάντοτε. Ὁ κύριος πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως γνωρίζει τὰς ἰδέας μου, καθ’ ἣν ἐποχὴν εἶχον τὴν τόλμην νὰ ᾖμαι μέλος τῆς Κυβερνήσεώς του. Δὲν εἶναι νέαι ἰδέαι, τὰς ὁποίας ἐκφράζω. —Κύριοι, πολλὰ εἶπον, ἐνῷ ἦλθον εἰς τὸ βῆμα μὲ τὴν πρόθεσιν νὰ εἴπω ὀλίγιστα· ζητῶ συγγνώμην, ἐὰν σᾶς ἐκούρασα.

§229ΤΙΝΕΣ. Ὄχι, ὄχι.

§230Α. ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Διότι ὁ σκοπός μου ἦτο νὰ εἴπω μόνον τινά, ὅσα ἐθεώρουν ἀναγκαῖα νὰ ὑποβάλω ἐκ νέου εἰς τὴν σκέψιν τῆς Βουλῆς, καὶ νὰ ἐπαναλάβω ὅσα ἄλλοτε ἐπὶ τῆς γενικῆς συζητήσεως τοῦ προϋπολογισμοῦ εἶπον. Ἑπομένως κηρύττομαι κατὰ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου.

§231Ν. ΚΑΝΑΡΗΣ. Μὲ συγχωρεῖτε, κύριοι, νὰ εἴπω ὀλίγας λέξεις.

§232ΤΙΝΕΣ. (Δεξιόθεν). Αὔριον, αὔριον, κ. πρόεδρε.

§233ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Καθήσατε, κύριοι, παρακαλῶ.

§234Ν. ΚΑΝΑΡΗΣ. Κύριοι βουλευταί, δὲν εἶχον σκοπὸν νὰ λάβω τὸν λόγον σήμερον ἐπὶ τοῦ σπουδαίου ἀντικειμένου, τοῦ ὑποβαλλομένου εἰς τὴν ἐπιψήφισιν καὶ ἀπόφασιν τοῦ Σώματος. Ἡ ὥρα παρῆλθε καὶ ἐδίστασα ν’ ἀναβῶ εἰς τὸ βῆμα καὶ καταστρέψω τὰς πολυτίμους στιγμάς σας. Ἀλλ’ ἠρώτησα, ἐὰν εἰς τὴν δευτέραν συζήτησιν θὰ γείνῃ λόγος περὶ τῆς ἀρχῆς ἢ εἰς τὴν τρίτην.

§235ΤΙΝΕΣ. Εἰς ὅλας δύναται νὰ γείνῃ.

§236ΚΑΝΑΡΗΣ. Πολὺ καλά. Ἂς μοὶ ἐπιτραπῇ λοιπὸν νὰ σημειώσω ὀλίγας λέξεις, ἀφοῦ ἀνέβην τὸ βῆμα. Πιστεύω, κύριοι, ὅτι τὸ θέμα τοῦτο εἶναι κυρίως ἐθνικὸν, ἀφορᾷ ὅλα τὰ συμφέροντα τῆς ἐπικρατείας, καὶ ὡς τοιοῦτον δὲν νομίζω, ὅτι εἶναι ἀντικείμενον διαφωνιῶν μεταξὺ τῶν μελῶν τοῦ Κοινοβουλίου. Διότι ἅπαντες εἴμεθα Ἕλληνες, πάντες τὴν πατρίδα ἀγαπῶμεν καὶ ἐπιδιώκομεν τὸ μεγαλεῖον καὶ τὸν προορισμὸν αὐτῆς. Καὶ οἱ κύριοι ὑπουργοί, ὡς σύμβουλοι τοῦ Στέμματος, δὲν θέλουσι ποτὲ δυσαρεστηθῆ, ἀκούοντες ἀνεξάρτητον καὶ εἰλικρινῆ φωνὴν ἀπὸ ἄνθρωπον, ὅστις τοὺς παρηκολούθησεν ἀπ’ ἀρχῆς, νομίζων, ὅτι ὑπηρετεῖ τὴν πατρίδα του. Ἡ σύμβασις, κύριοι, περὶ ἧς πρόκειται λόγος, δὲν εἶναι ἔργον τοῦ παρόντος ὑπουργείου. Ἐνόμισα χρήσιμον πρό τινων ἡμερῶν νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν καὶ τοῦ Κοινοβουλίου καὶ τῶν συμβούλων τοῦ Στέμματος ἐπί τινων διατάξεων τῆς κρινομένης συμβάσεως. Πιστεύω, ἐὰν μὴ λανθάνωμαι, ὅτι ὑπὸ μεγίστην πίεσιν εὑρίσκετο ἡ παρελθοῦσα κυβέρνησις, ὅτε διεπραγματεύετο περὶ τῆς ἀποσβέσεως τῆς ὀφειλῆς τοῦ Κράτους ἐπὶ τῶν δύω διαπραγματεύσεων τοῦ 1824 καὶ 1825. Δὲν κατηγορῶ τὰς προθέσεις της. Εἶμαι πεπεισμένος, ὅτι ἐνόμισεν ἀναγκαῖον τότε παντὶ σθένει νὰ οἰκονομήσῃ αὐτὸ τὸ ἀντικείμενον· ἀλλ’ ὑπέκυψεν εἰς ὅρους βαρυτάτους, ὑπέκυψεν εἰς ὅρους, εἰς οὓς σπανίως θέλετε ἀπαντήσει ἀνεξάρτητον ἔθνος νὰ ὑπέκυψεν. Παραδίδομεν τὰς πρώτας προσόδους τῆς ἐπικρατείας, τὸ ἥμισυ τῶν εἰσπράξεων τῶν τελωνείων Σύρου καὶ Καλαμῶν καὶ ὁλόκληρον τὴν εἴσπραξιν τοῦ τελωνείου τῆς Ζακύνθου εἰς τὴν πληρωμὴν τοῦ τόκου τοῦ διὰ τῆς συμβάσεως προσδιοριζομένου. Δὲν ὑπέκυψε δὲ τὸ Κράτος μόνον εἰς αὐτὴν τὴν ὑλικὴν καὶ ἠθικὴν βίαν, ἀλλ’ ἔθεσεν ἑαυτὸ ὑποχείριον εἰς ξένους, ἔθεσεν ἑαυτὸ, τὴν Ἑλλάδα καὶ ἡμᾶς, εἰς τὴν διάθεσιν ξένων ὑπηκόων. (Δεξιόθεν. Εὖγε, εὖγε. Ἀπόδειξις τὸ ἄρθρον 3 τοῦ ὑποβληθέντος νομοσχεδίου. «Οἱ διαχειριζόμενοι,» φέρει τοῦτο, «τὰ εἰρημένα (ὑπέγγυα) τελωνεῖα ὑπάλληλοι εἰσὶ προ«σωπικῶς ὑπόλογοι πρὸς τοὺς κατόχους τῶν ὁμολογιῶν διὰ «πᾶσαν παράβασιν τῶν ἐν τῷ προηγουμένῳ ἄρθρῳ ὁρισθέντων. «Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει καταδιώκονται συνεπῶς ἐπὶ ὑπεξαιρέ«σει καὶ ἀπιστίᾳ.» Πῶς εἶναι δυνατὸν, κύριοι, κυβέρνησις ἀνεξαρτήτου Κράτους, πῶς εἶναι δυνατὸν, λέγω, νὰ θέσῃ τοὺς δημοσίους λειτουργοὺς ὑπολόγους εἰς τοὺς κατόχους τῶν νέων χρεωγράφων, οἵτινές εἰσι ξένης ἐπικρατείας ὑπήκοοι; Πῶς δύναταί τις ν’ ἀναφέρῃ....

§237ΤΙΝΕΣ. Ἂς τὸ ἀναγνώσῃ τὸ ἄρθρον ὁ γραμματεύς.

§238Ο ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΤΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ. Τὸ γνωρίζομεν, κ. Κανάρη, τὸ ἄρθρον· προχωρήσατε.

§239ΚΑΝΑΡΗΣ. Πολλάκις ὡμίλησα περὶ τῶν ὑποχρεώσεων αὐτῆς τῆς ἐπικρατείας· ἀλλ’ ἐπαναλαμβάνω, ὅτι ἄλλως εἶναι ἀδύνατον· ὑπὸ μεγίστην πίεσιν εὑρίσκετο τότε ἡ κυβέρνησις. Κύριοι, ἡ συζήτησις τοῦ περὶ τῆς ἀποσβέσεως τῶν ἐξωτερικῶν δανείων νομοσχεδίου σήμερον συνδέεται μὲ τὴν συζήτησιν περὶ νέου δανείου. Τὴν σύμβασιν αὐτὴν δὲν γνωρίζομεν, ὡς καὶ τίνας πληροφορίας ἔδωκεν ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν. Ἐπίσης ἀγνοῶ, ὑπὸ τίνας ὅρους συνομολογεῖται τὸ νέον δάνειον. Ἀλλ’ ὀφείλω, καί τοι λυπούμενος, νὰ παρατηρήσω, ὅτι ὑπάρχει μεγίστη διαφορὰ μεταξὺ συνομολογήσεως ἐξωτερικῶν καὶ ἐσωτερικῶν δανείων. Ὅταν, κύριοι ἀντιπρόσωποι, συνομολογῆται ἐσωτερικὸν δάνειον, οὐδεὶς κίνδυνος μέγας δύναται νὰ ὑπάρξῃ διὰ τὸ μέλλον τῆς ἐπικρατείας· ὑλικῶς μὲν δύναται νὰ ζημιωθῇ, ἀλλ’ εἰς τὰ καίρια δὲν βλάπτεται. Ὑποθέτω, ὅτι αἱ σημεριναὶ ἀνάγκαι τῆς ἐπικρατείας εἶναι τοιαῦται, εἶναι τόσον μεγάλαι, ὥστε καὶ ἡ παροῦσα κυβέρνησις ἠναγκάσθη, ἐνόμισε καθῆκόν της νὰ ὑποβάλῃ ἑαυτὴν εἰς τοὺς ὅρους τοὺς ἐπαχθεστάτους καὶ βαρυτάτους, οὓς ἀνέγνωσα. Ἀλλὰ, κύριοι, ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου πολλάκις δυστυχῶς προχθὲς ἀνεφέρθη ἡ λέξις ἡ ἀποτρόπαιος χρεωκοπία. Ἡ Ἑλλὰς χρεωκοπημένη! Δὲν εἶναι εὐχάριστος ἀληθῶς ἡ κατάστασίς της· ἀλλὰ δὲν εἶναι καὶ τελείως χρεωκοπημένη. Τὸ ἔθνος τοῦτο τότε μόνον εἶναι μέγα, ὅταν εὑρίσκηται εἰς μεγάλας δυσχερείας. Καὶ τὸ λέγω καὶ ὑπενθυμίζω εἰς τοὺς συμβούλους τοῦ Στέμματος, ἂς μὴ διστάσουν, ἂς ἐπικαλεσθοῦν ἀδιακρίτως τὴν συνδρομὴν ὅλων τῶν μελῶν ἀνεξαιρέτως τοῦ Κοινοβουλίου, ἂς εἴπωσιν, ἂς ὑποβάλουν καὶ ἂς προτείνουν τὴν ἀνέχειαν· αὐτὸς εἶνε ὁ τρόπος, κύριοι βουλευταὶ, μὲ τὸν ὁποῖον θὰ ἀποκτήσητε δάνεια. Ἐὰν ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν κατορθώσῃ διὰ τῆς ὑπογραφῆς του, διὰ τῆς ὑπογραφῆς τῶν μελῶν τῆς κυβερνήσεως, νὰ κυκλοφορήσουν νέα χρεώγραφα εἰς τὸ Λονδῖνον, ἐὰν ἡ πρώτη ἑξαμηνία καὶ ἡ δευτέρα καὶ ἡ τρίτη πληρωθῇ, θέλει βεβαίως ἐπέλθει μεγίστη ὑπόληψις καὶ μεγίστη ἐλπὶς διὰ τὸ μέλλον τῆς ἐπικρατείας. Σᾶς λέγω μετὰ θάῤῥους, μὴ πτοηθῆτε ἀπὸ τὰς οἰκονομικὰς δυσχερείας, εἰς τὰς ὁποίας εὑρισκόμεθα. Σᾶς τὸ λέγω μετὰ πεποιθήσεως, μόνη ἡ συναίσθησις τοῦ καθήκοντος, μόνος ὁ πατριωτισμὸς τῶν μελῶν τοῦ Κοινοβουλίου, τῶν μελῶν τῆς Κυβερνήσεως καὶ τὸ αἴσθημα τοῦ ἔθνους θέλουν μᾶς σώσει ἀπὸ τὰς σημερινὰς δυσχερείας. Τὸ κατ’ ἐμὲ, Κύριοι, δὲν ἔχω παρὰ αὐτὰ τὰ ὀλίγα νὰ προσθέσω. Ἀλλ’ ἂς ὑποθέσωμεν πρὸς στιγμὴν, ὅτι τὸ νέον δάνειον θέλει πραγματοποιηθῆ, ἂς ὑποθέσωμεν ὅτι ἐξαγοράζομεν μὲ αὐτὸ τὰς θυσίας, τὰς ἐπιβαλλομένας ἀπὸ τὴν σύμβασιν, τὴν ὁποίαν νομίζει ἡ κυβέρνησις, ὅτι εἶναι ὑποχρεωμένη νὰ παραδεχθῇ. Σᾶς λέγω ἀπὸ τοῦδε, ὅτι ἡ ὑλικὴ ἀνάγκη τῆς ἐπικρατείας ἴσως πρὸς ὥραν θεραπευθῇ, ἀλλ’ ἡ ἠθικὴ θέλει εἶσθαι ἀνυπέρβατος, εἰς ἣν θέσιν εὑρισκόμεθα ἐνώπιον τοῦ ἀδήλου τοῦ μέλλοντος. Ἀφοῦ τὸ ἔθνος τοσάκις ἤλπισε καὶ τοσάκις εἶδε τὰς ἐλπίδας του ματαιουμένας, ἂν αὔριον ἴδῃ καὶ αὐτὴν τὴν ἐλπίδα ματαιουμένην, ὅτε ἡ πραγματοποίησις νέου δανείου δὲν θέλει ἐξομαλύνει τὴν ὁδὸν τῆς ἐπικρατείας, τὶ μένει πλέον εἰς τὴν Ἑλλάδα ἀπέναντι τοῦ πεπολιτισμένου κόσμου; Σήμερον ποία ὑποχρέωσις ἔχει νὰ μᾶς ὑποβάλῃ εἰς αὐτήν; Ὅταν ὁ Θεμιστοκλῆς συνέλαβεν, εἰς τὸν καιρὸν τῶν προγόνων μας, μίαν ἰδέαν, τοῦ νὰ καταστήσῃ τὰς Ἀθήνας κυρίας ὅλης τῆς Ἑλλάδος, καὶ ὅταν ὁ λαὸς τῶν Ἀθηνῶν ἤκουσεν, ὅτι δὲν δύναται νὰ τὸ εἴπῃ τὸ σχέδιόν του εἰς δημόσιον τόπον καὶ τοῦ ἔδειξαν τὸν Ἀριστείδην, καὶ ἀκούσας ὁ Ἀριστείδης εἶπεν, οὐχί· Οὐχὶ λέγω καὶ ἐγὼ σήμερον, σεβόμενος τὸ Κοινοβούλιον, σεβόμενος τὸ ἔθνος καὶ τὸ μέλλον αὐτοῦ. Ἔχων ὑπ’ ὄψιν μου τὴν ἱστορίαν τῶν μελῶν τῆς Κυβερνήσεως, τὰ προηγούμενα, λέγω νὰ μὴ ταχύνῃ.

§240ΠΟΛΛΟΙ. Εὖγε!

§241ΚΑΝΑΡΗΣ. Ἂς κάμουν νέας δοκιμασίας, ἂς σύρουν ἀπὸ τὴν ἐπικράτειαν αὐτὰ τὰ δυσβάστακτα βάρη, παρουσιάζοντες εἰς τὴν Βουλὴν σύμβασιν νέαν, ἐπιεικεστέραν, ὅσον αἱ περιστάσεις ἐπιτρέπουσι τοῦτο. Τότε, κύριοι ὑπουργοί, ψηφίζοντες αὐτὴν, θέλομεν ἔχει τὴν πεποίθησιν, ὅτι ἐξεπληρώσαμεν ἱερὸν καθῆκον πρὸς τὴν πατρίδα καὶ πρὸς τὸν Βασιλέα αὐτῆς.

§242ΒΑΛΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Κύριοι Βουλευταὶ, τὸ ζήτημα τοῦ δανείου τῶν 1824 καὶ 1825 δὲν εἶναι νέον, πολλάκις ἐγένετο λόγος καὶ εἰς ἰδιωτικοὺς κύκλους καὶ εἰς τὰ κοινοβούλια καὶ εἰς τὸν κύκλον... διὰ τοῦτο, ὅταν ἐπέμενον εἰς τὴν πρώτην συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου, εἶχον τὴν πεποίθησιν ὅτι πολλοὶ τῶν κ. βουλευτῶν ἔχουν πλήρη γνῶσιν αὐτοῦ. Καὶ ἄλλοτε ἀπὸ τοῦ βήματος ὁ κ. Ῥοντήρης, βουλευτὴς Ναυπακτίας, καὶ ὁ κ. Πετσάλης, βουλευτὴς Ξηροχωρίου, καὶ ἄλλοι ἔντιμοι βουλευταὶ ὡμίλησαν περὶ τούτου. Δυνάμεθα λοιπὸν νὰ συζητήσωμεν σήμερον τὸ ζήτημα τοῦτο, καὶ ἰδοὺ, κύριοι, δύο ῥήτορες, ὁ ἔντιμος βουλευτὴς Ξηροχωρίου, ὅστις ἀνέπτυξε μετὰ μεγάλης εὐχερείας τὸ ζήτημα τοῦτο, κατόπιν τούτου ὁ κ. Νικόλαος Κανάρης ἐπίσης, ἐπραγματεύθησαν τὸ ζήτημα τοῦτο. Ἤκουσα μετὰ προσοχῆς τὸν ἐκτεταμένον καὶ πολὺ σπουδαῖον λόγον τοῦ ἐντίμου βουλευτοῦ Ξηροχωρίου· ἐπιθυμῶ μάλιστα καὶ ἄλλους βουλευτὰς ν’ ἀκούσω, ὅσοι δύνανται νὰ φέρουν τοιαύτας παρατηρήσεις διὰ νὰ φωτισθῇ ἡ Κυβέρνησις καὶ ἡ Βουλὴ, ὥστε νὰ μὴ γείνῃ τίποτε ἐναντίον τοῦ συμφέροντος τοῦ ἔθνους. Ἐπιφυλάττομαι λοιπὸν, ἀφ’ οὗ ψηφισθῇ κατὰ πρώτην συζήτησιν, νὰ φέρω τοὺς λόγους εἰς τὴν δευτέραν συζήτησιν.

§243ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Εἰς τὴν δευτέραν συζήτησιν νὰ μᾶς φέρετε τὴν κατάστασιν τῶν δημοσίων χρεῶν.

§244ΒΑΛΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Μάλιστα.

§245ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶναι πρώτη ἀνάγνωσις, κύριοι βουλευταί. Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις;

§246ΤΙΝΕΣ. Δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις.

§247ΕΤΕΡΟΙ. (ἐκ δεξιῶν). Πῶς δὲν ὑπάρχει;

§248ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου διὰ πρώτην φορὰν νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Παρεδέχθη. Ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν καὶ κατ’ ἄρθρον διὰ πρώτην φοράν. Ἐπίσης ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ ἄνευ ἀντιῤῥήσεως διὰ πρώτην μὲν φορὰν τὸ περὶ δανείου τῶν 28,000,000, διὰ δευτέραν δὲ τὰ ἑξῆς· Περὶ χορηγίας ἐκτάκτων πιστώσεων ἐπὶ τῆς χρήσεως τοῦ 1868. ά.) 2,000,000 δραχμῶν διὰ προμήθειαν ὑλικοῦ πολέμου. βʹ.) 1,500,000, διὰ συνδρομὴν προσφύγων καὶ ἔκτακτον δαπάνην δημοσίας ἀσφαλείας. γʹ.) 134,800 διὰ μισθὸν στρατιωτῶν πεζικοῦ, τροφὰς καὶ ἱματισμὸν ἐπὶ τῆς καταθέσεως. δʹ.) 89,610, Βασιλικὰ διάσημα καὶ ἀποστολὰς ἐκτάκτους. έ.) 12,480 διὰ δαπάνην ἐπιτοπίαν μελέτης τῶν Εὐρωπαϊκῶν φορολογικῶν συστημάτων καὶ μισθὸν συμβούλου, διευθυντοῦ τοῦ δικαστικοῦ τμήματος. ϛʹ.) 520,000, καταλογιζόμεναι εἰς διάφορα κεφάλαια τῶν διαφόρων ὑπουργείων. ζʹ.) 1,200,000, διὰ ναυπηγίαν. ή.) 315,260, εἰς διάφορα κεφάλαια τοῦ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν ὑπουργείου. θʹ.) 130,000, δι’ ἀγορὰν οἰκίας Χατζῆ–Πέτρου.

§249ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχομεν καὶ τὸ περὶ δημοδιδασκάλων (θόρυβος).

§250ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Ὄχι· δὲν εἶναι εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν.

§251ΠΟΛΛΟΙ. Αὔριον.

§252ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διαλύεται ἡ συνεδρίασις. Ὥρα 8. Μ. Μ.