1868.09.20

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 56

τῆς 20 Σεπτεμβρίου 1868.

(Παρασκευή.)

Ὥρᾳ 1 Μ. Μ. Ἀναγνωσθέντος τοῦ ὀνομαστικοῦ καταλόγου καὶ τῆς Βουλῆς ἐν ἀπαρτίᾳ γενομένης, ἤρξατο ἡ συνεδρίασις.

Ἄρχεται ἡ ἀνάγνωσις τῶν πρακτικῶν.

§1ΒΑΛΑΣΟΠΟΥΛΟΣ (ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Ἰδοὺ τὶ ἤθελα νὰ ἐννοήσω· τὸ μέρος αὐτὸ τῶν πρακτικῶν δὲν ἔχει καλῶς. Ὁ νόμος περὶ βαλανιδίων λέγει, ὅτι κατὰ λάθος εἰς τὰ 1867 ἐσημειώθησαν καὶ τὰ τῆς Ἀττικῆς βαλανίδια καὶ Ἄνδρου ὡς ἐθνικά, ἐνῷ εἶναι ἰδιόκτητα. Ἡ ἐπιτροπὴ εἶπεν, ὅτι δὲν ἀρνοῦμαι. Ἐγὼ διὰ νὰ ὑποστηρίξω τὴν ἰδέαν αὐτὴν ἔφερον τὸ ψήφισμα τοῦ 1864, διὰ τοῦ ὁποίου τὰ βαλανίδια τῆς Ἄνδρου καὶ τῆς Ἀττικῆς ψηφίζονται ὡς ἰδιόκτητα, δηλ. ἔχουν ἔγγειον μὲν φόρον καὶ οὐχὶ ἐπικαρπίας. Αὐτὸ τὸ ψήφισμα ἴσχυε μέχρι τοῦ 1866· εἰς τὰ 1867 ἐσημειώθη κατὰ λάθος, ὅτι ὑπόκεινται εἰς τὸν φόρον τὸν ἔγγειον καὶ τῆς ἐπικαρπίας. Αὐτὰς τὰς ἀποδείξεις ἤθελον νὰ φέρω, ἐὰν ἡ Βουλὴ παρεδέχθη, ὅτι τὰ βαλανίδια τῆς Ἀττικῆς καὶ Ἄνδρου δὲν φορολογοῦνται ὡς ἰδιόκτητα. Τότε ἦλθεν ἄλλος βουλευτὴς καὶ εἶπεν, ὅτι τῆς Ἀκαρνανίας εἶναι ἰδιόκτητα καὶ φορολογοῦνται ὡς ἐθνικά· κατὰ τὴν συζήτησιν ἀπεκρούσθη καὶ αὐτὰ νὰ φορολογηθῶσιν ὅπως μέχρι σήμερον.

§2ΜΑΥΡΟΜΜΑΤΗΣ. Ἡ Βουλὴ συνῄνεσε.

§3ΒΑΛΑΣΣΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἐφθάσαμεν εἰς ἐκεῖνο ἀκόμη. Λοιπὸν αὐτὸ τὸ πρακτικὸν νὰ συνταχθῇ ὑπ’ αὐτὸ τὸ πνεῦμα.

§4ΤΙΝΕΣ. Ἂς ἀναγνωσθῇ καὶ πάλιν διὰ νὰ ἴδωμεν λέγει αὐτός.

§5ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Εἶναι κακῶς ἐξηγημένον, διότι ἓν χωρίον τῆς Ἀκαρνανίας......

§6ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ παρακαλέσω τινὰς τῶν κυρίων βουλευτῶν νὰ ἴδωσιν αὐτὸ τὸ μέρος.

§7ΒΑΛΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ ἐξηγήθην καὶ κατὰ τὸ πνεῦμα αὐτὸ πρέπει νὰ συνταχθῶσι τὰ πρακτικά.

§8ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Νὰ διορθωθῇ καὶ νὰ ἀναγνωσθῇ αὔριον.

§9ΜΑΥΡΟΜΜΑΤΗΣ. Ἂς ἴδωμεν τὶ λέγει διὰ τὴν Ἀκαρνανίαν. (Ὁ Γραμματεὺς ἀναγινώσκει καὶ πάλιν τὸ μέρος αὐτὸ τῶν πρακτικῶν).

§10ΜΑΥΡΟΜΜΑΤΗΣ. Ἡ Βουλὴ συνέστησεν εἰς τὸ ὑπουργεῖον ὅπως.....

§11ΒΑΛΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ Βουλὴ δὲν συνέστησεν, ἀλλ’ ἰσχυρίσθησαν οἱ βουλευταὶ (θόρυβος).

§12ΜΑΥΡΟΜΜΑΤΗΣ. Κύριε, Σῖμε, ὅσον ἠξεύρετε διὰ τὴν Κίναν, ἠξεύρετε καὶ περὶ τῆς Ἀκαρνανίας.

§13ΒΑΛΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Οἱ βουλευταὶ τῆς Ἀκαρνανίας ὡς ὁ κύριος Μαυρομμάτης, καὶ Καραγιαννόπουλος τοῦ Βάλτου ἔφεραν τὰ παράπονα αὐτὰ, ὅτι ἐνῷ ὑπῆρχον ἀνεγνωρισμένοι διὰ δικαστικῶν ἀποφάσεων ἰδιοκτῆται περιφερειῶν, αἱ ὁποῖαι περιεῖχον βαλανόδενδρα, ταῦτα φορολογοῦνται ὡς ἐθνικά· ἐγὼ εἶπον, ὅτι δὲν τὰ ἀνεγνώρισεν ἀκόμη ἡ κυβέρνησις, καὶ ἠμφισβήτησα, ὅτι ἐνῷ ἡ περιοχὴ εἶναι ἰδιόκτητος, τὰ δένδρα ὅμως δὲν εἶναι. Ἐν ὅσῳ δὲν ἀναγνωρισθοῦν αὐτὰ, θὰ ἐξακολουθῇ ἡ φορολογία αὐτή· ἅμα λυθῇ τὸ ζήτημα, βέβαια θὰ ὑπαχθοῦν εἰς αὐτὴν τὴν φορολογίαν.

§14ΔΑΓΡΕΣ. Ἐῤῥέθη καὶ ἡ Βουλὴ δὲν ἀπέκρουσεν, ὅτι πρέπει νὰ καταβληθῇ ἡ προσπάθεια....

§15ΒΑΛΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀλλὰ δὲν εἶναι ἀπόφασις τῆς Βουλῆς.

§16ΜΑΥΡΟΜΜΑΤΗΣ. Κύριοι, ἡμεῖς δὲν ἠθελήσαμεν ἐπὶ τοῦ νόμου τοῦ φορολογικοῦ τοῦ 1868 νὰ φέρωμεν μεταβολήν· εἴπομεν, ὅτι τὰ δένδρα τῆς Ἀκαρνανίας εἶναι ἰδιοκτησία ἀνήκουσα εἰς ἰδιώτας καὶ κοινότητας· εἴπομεν, ὅτι κατὰ τὸ 1833 μία ἐξουσία, ἐλθοῦσα ἐδῶ καὶ θέλουσα νὰ καταπνίξῃ καὶ ἐξοντώσῃ τὸν τόπον, ἐξέδωκεν ἓν διάταγμα, διὰ τοῦ ὁποίου εἶπεν, ὅπου φύεται χόρτον, ἐκεῖ εἶναι ἐθνικὸς τόπος. Μᾶς ἀφῃρέθησαν αἱ ἰδιοκτησίαι ἀπόρων οἰκογενειῶν καὶ κοινοτήτων, προσεδράμαμεν εἰς τὰ δικαστήρια, ἐτυραννήθημεν ἐπὶ 15 καὶ 20 ἔτη. Κατ’ ἐκείνην τὴν ἐποχὴν, καθ’ ἣν ὁ κ. Κρεστενίτης διετέλει διοικητὴς εἰς τὰ μέρη μας καὶ τοῦ ὁποίου ἡ μαρτυρία πρέπει νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν, τῷ ὄντι τὰ βαλανίδια αὐτὰ ἦσαν ἰδιοκτησία τοῦ δημοσίου, ἔκτοτε ἐπῆλθον ἀποφάσεις καὶ ἐλάβομεν τὰ κτήματά μας. Μεταξὺ τῶν ἰδιοκτητῶν οἰκογενειῶν εἶναι καὶ τοῦ κ............. Ἡ κοινότης Μαχαλᾶ ἐπὶ δέκα ἔτη βασανίζεται εἰς τὰ δικαστήρια καὶ δὲν πληρόνει δικαίωμα εἰς τὸ δημόσιον· τί μεγαλειτέραν ἀπόδειξιν θέλετε, ὅτι αὐτὴ εἶναι ἰδιοκτησία ἀτομική μας; Ἔχομεν ἀπὸ κοινοῦ μὲ τὸ δημόσιον ἓν κτῆμα Ζευγαράκι· τὸ δάσος ἔχομεν ἀδιαίρετον. Δὲν θέλομεν σήμερον νὰ γίνῃ αὐτὴ ἡ διάκρισις. Παρακαλοῦμεν τὴν Βουλὴν νὰ συστήσῃ εἰς τὴν κυβέρνησιν τὴν ὑπόθεσιν αὐτὴν, καὶ ἂν ἡ κυβέρνησις πεισθῇ, ὅτι ὑπάρχουσιν ἰδιοκτησίαι κοινοτήτων ἢ ἀτόμων, εἰς τὸ μέλλον νὰ φέρῃ τὴν διόρθωσιν.

§17ΒΑΛΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Εἰς τὸ μέλλον μάλιστα· αὐτὸ εἴπομεν καὶ ἡμεῖς.

§18ΜΑΥΡΟΜΜΑΤΗΣ. Διὰ τὸ μέλλον, ἐὰν ἡ κυβέρνησις πεισθῇ, ὅτι ὑπάρχουν ἰδιοκτησίαι ἀτομικαὶ νὰ φέρῃ διόρθωσιν.

§19ΒΑΛΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Εἰς αὐτὸ εἴμεθα σύμφωνοι.

§20ΣΙΜΟΣ. Ἰδοὺ τὶ ἐγένετο χθές· ἐπικαλοῦμαι τὰς συνειδήσεις σας. Χθὲς ἐγένετο λόγος περὶ διαφόρου φύσεως ἰδιοκτησιῶν καὶ ἐνθυμεῖσθε πολὺ καλὰ, ὅτι πολλοὶ εἶπον, ὅτι ἡ ἀνωμαλία αὕτη πρέπει νὰ διορθωθῇ, καὶ εἴπομεν νὰ ἐξετασθοῦν καὶ κανονισθοῦν νομοθετικῶς. Τώρα πῶς εὑρίσκονται τὰ πρακτικά; Δὲν ἔχουν αὐτὴν τὴν ἰδέαν, τὸν κανονισμὸν αὐτῶν νομοθετικῶς. Ἂς ἔλθῃ ἐδῶ τὸ ζήτημα καὶ ἂς ψηφίσῃ ἡ Βουλὴ, ὅτι δὲν θέλει αὐτὴν τὴν ἀνώμαλον ἰδιοκτησίαν.

§21ΜΑΥΡΟΜΜΑΤΗΣ. Εἴπομεν, ὅτι ἀφοῦ ἡ κυβέρνησις ἐξετάσῃ, ὅτι τῷ ὄντι ὑπάρχουν δάση βαλανιδίων, τὰ ὁποῖα εἶναι ἰδιοκτησία ἰδιωτῶν καὶ κοινοτήτων νὰ κάμῃ εἰς τὸ μέλλον νόμον διὰ τὴν διάκρισιν αὐτῶν.

§22ΒΑΛΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ διαφορὰ μεταξὺ τῆς συντάξεως τῶν πρακτικῶν καὶ τῆς ἰδέας τῆς ἰδικῆς μου εἶναι, ὅτι δὲν συνεστήθησαν αὐτὰ τὰ πράγματα εἰς τὴν κυβέρνησιν ὅπως τὰ κανονίσῃ διοικητικῶς· θὰ τὰ κανονίσῃ νομοθετικῶς· θὰ φέρῃ πρῶτον ἕνα νόμον νὰ τὰ ἀναγνωρίσῃ.

§23ΜΑΥΡΟΜΜΑΤΗΣ. Εἶναι ἀναγνωρισμένα.

§24ΒΑΛΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Θέλουν ἀναγνωρισθῆ διὰ νόμου.

§25ΜΑΥΡΟΜΜΑΤΗΣ. Τὴν ἰδιοκτησίαν μου θὰ τὴν ἀναγνωρίσητε διὰ νόμου; κ. Σῖμε, ἔχετε ἀνάγκην εἰδικοῦ νόμου διὰ νὰ ἀναγνωρισθῇ τὸ σπῆτι σας, ὅτι εἶναι ἐδικόν σας.

§26ΣΙΜΟΣ. Συζητοῦμεν σήμερον τί εἴπαμεν χθές.

§27ΜΑΥΡΟΜΜΑΤΗΣ. Ἐπῆλθαν ἀποφάσεις τῶν δικαστηρίων καὶ ἀνεγνωρίσθησαν. Δὲν ζητοῦμεν χάριν, ἀλλὰ ν’ ἀναγνωρισθῇ ἡ ἰδιοκτησία, καὶ τὴν ὁποίαν ἀνεγνώρισαν τὰ δικαστήρια καὶ ἡ συνέλευσις.

§28ΒΑΛΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Νὰ κανονισθοῦν, ὅπως ἀπαιτεῖ ὁ νόμος καὶ τὸ σύνταγμα αὐτὰ τὰ κτήματα.

§29ΜΑΥΡΟΜΜΑΤΗΣ. Νὰ συστηθῇ εἰς τὴν κυβέρνησιν νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὰς παρατηρήσεις μας καὶ φέρῃ τὴν ἀπαιτουμένην διάκρισιν τῆς φορολογίας ἐπὶ τῶν ἐθνικῶν καὶ ἰδιοκτήτων βαλανιδίων διὰ τὸ μέλλον.

§30ΒΑΛΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Διὰ τὸ μέλλον εἶναι αὐτὴ ἡ διάκρισις· νομοθετικῶς ν’ ἀναγνωρισθῇ.

§31Κ. ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Ἡ κυβέρνησις δὲν ἠμπορεῖ νὰ παραιτηθῇ· εἶναι κάτοχος αὐτοῦ τοῦ δικαιώματος νὰ φορολογήσῃ αὐτὰ ὡς ἐθνικά.

§32ΜΑΥΡΟΜΜΑΤΗΣ. Ἀλλοῦ σᾶς πονεῖ, κ. Πετσάλη.

§33Κ. ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Δὲν καταλαμβάνω εἰπὲ καθαρά.

§34ΔΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Διὰ νὰ ἐννοήσωμεν καλῶς τὸ πρᾶγμα, Κ. Μαυρομάτη, σᾶς ἐρωτῶ· ἐπὶ κτημάτων ἄλλοτε διαφιλονεικουμένων μεταξὺ πολιτῶν καὶ δημοσίου καὶ ἐπὶ τῶν ὁποίων ἐξεδόθησαν ἀποφάσεις ἐπ’ αὐτῶν ἐξακολουθεῖ μέχρι σήμερον τὸ δημόσιον νὰ τὰ λαμβάνῃ ὡς ἐθνικά; (θόρυβος).

§35ΜΑΥΡΟΜΜΑΤΗΣ. Κ. Δανόπουλε, ἡμεῖς δὲν πληρώνομεν οὐδέν φόρον, εἶναι ἰδιοκτησία μας.

§36ΒΑΛΑΣΣΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἠμποροῦμεν νὰ κάμωμεν τὴν διάκρισιν ἄνευ νόμου.

§37ΜΑΥΡΟΜΜΑΤΗΣ. Μάλιστα, εἰς τὸν φορολογικὸν νόμον νὰ γείνῃ διάκρισις. Ἐξακολουθεῖ καὶ τελειώνει ἡ ἀνάγνωσις τῶν πρακτικῶν, διορθωθέντος τοῦ μέρους ἐκείνου.

§38ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις κατὰ τῶν πρακτικῶν;

§39ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι, ὄχι.

§40ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν ἔχουσι καλῶς. Ἐδόθη εἰς τὸ γραφεῖον τῆς Βουλῆς μία τροπολογία τοῦ Κ. Κωνσταντᾶ.

§41ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Δὲν εἶναι ἐπὶ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νόμου ἡ τροπολογία;

§42ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τῆς ὑπὸ συζήτησιν τροπολογίας· κατόπιν ἔρχεται αὐτή.

§43ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Θὰ κάμω μίαν ἐπερώτησιν, κ. Πρόεδρε. Εἰς πᾶσαν Βουλὴν καὶ πρὸ τῆς μεταβολῆς, εἰς πᾶσαν σύνοδον μετὰ τὸν καταρτισμὸν τῆς Βουλῆς, ἀμέσως ὑπεβάλετο ὁ προϋπολογισμὸς τῆς Βουλῆς, σχεδὸν λήγει ἡ παροῦσα σύνοδος καὶ ὁ προϋπολογισμὸς δὲν ἦλθεν ἀκόμη. Τώρα ἡ ἐπιτροπὴ ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ πταίει ἢ τὸ προεδρεῖον δὲν ἠξεύρομεν· τὸ βέβαιον εἶναι, καὶ μὲ συγχωρεῖτε, διότι φέρω αὐτὸ τὸ παράπονον διὰ νὰ μὴ εἴπω βαρυτέραν λέξιν, ἐπειδὴ σέβομαι τὴν ἡλικίαν καὶ τὰ προηγούμενά σας, ἤθελα νὰ εἴπω ὁ πρόεδρος καὶ κατὰ δεύτερον λόγον ὁλόκληρον τὸ προεδρεῖον. Ἐὰν ἡ ἐπιτροπὴ εἴτε ἔχῃ ὑποθέσεις, εἴτε θεωρῇ, ὅτι εἶναι περιφρονημένη καὶ δὲν ἐκτελεῖ τὴν ἐντολὴν, τὴν ὁποίαν ἔλαβε, ἔπρεπε τὸ προεδρεῖον νὰ φέρῃ πρὸ πολλοῦ τοῦτο εἰς γνῶσιν τῆς Βουλῆς περὶ ἑνὸς τοιούτου ἀντικειμένου διὰ νὰ ἠξεύρωμεν πῶς γίνονται τὰ ἔξοδα. Παρακαλῶ λοιπὸν τὴν Βουλὴν νὰ συμμερισθῇ τὴν πρότασίν μου, ὥστε ἐντὸς τῆς Δευτέρας νὰ παρουσιασθῇ ὁ προϋπολογισμὸς καὶ ἴδωμεν τὶ γίνεται, διότι ἔχομεν σκοπὸν νὰ ζητήσωμεν οἰκονομίαν ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν καὶ ἠμπορεῖ ἡ Κυβέρνησις νὰ μᾶς εἴπῃ, «δάσκαλε ποῦ δίδασκες καὶ νόμον δὲν ἐκράτεις,» σὺ ζητεῖς οἰκονομίας καὶ σὺ δὲν τὰς φυλάττεις.

§44ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κ. βουλευτὰ, δὲν δυσκολεύομαι ποσῶς ν’ ἀπαντήσω εἰς τὴν ἐπερώτησίν σου. Ἐπικαλοῦμαι τὴν μαρτυρίαν ὅλων, ὅτι πολλάκις παρεκάλεσα ἀπὸ τῆς ἕδρας μου ταύτης τὴν ἐπιτροπὴν νὰ συνέλθῃ. Τὸ προεδρεῖον δὲν ἠδύνατο, καὶ διεμαρτυρήθη μάλιστα μίαν ἡμέραν, παρὰ νὰ ἐξακολουθῇ τὰ ἔξοδα τῆς Βουλῆς μέχρι σήμερον, μέχρις ὅτου ἡ ἐπιτροπὴ συνέλθῃ καὶ συντάξῃ τὸν προϋπολογισμὸν καὶ τὸν παρουσιάσῃ εἰς τὴν Βουλὴν διὰ νὰ τὸν συζητήσῃ καὶ τὸν ψηφίσῃ. Τὸ κατ’ ἐμὲ δὲν παρέλειψα τοῦτο, ἀλλ’ ἀπ’ ἀρχῆς ἐθεώρησα καθῆκόν μου ἀφ’ ἧς ἡμέρας ἐσυστήθη τὸ προεδρεῖον...

§45ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Ἐγὼ σᾶς ὑποβοηθῶ εἰς τοῦτο.

§46ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὥστε μὴ ἀποδίδετε οὐδεμίαν ὀλιγωρίαν εἰς τὸ προεδρεῖον.

§47ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Κάμνω πρότασιν, Κ. πρόεδρε, καὶ προτείνω εἰς τὴν Βουλὴν νὰ ἀποφασίσῃ νὰ μᾶς παρουσιάσῃ τὸ προεδρεῖον τὸν προϋπολογισμόν.

§48ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§49ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐντὸς πόσων ἡμερῶν;

§50ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Τὴν Δευτέραν νὰ τὸν παρουσιάσῃ τὸ προεδρεῖον.

§51ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πολὺ καλά.

§52ΜΕΤΑΞΑΣ. Πρό τινων ἡμερῶν, κύριοι, ἀνέγνωσα εἰς τὰς ἐφημερίδας, ὅτι ἐπαύθησαν δύο εἰρηνοδίκαι εἰς τὴν ἐπαρχίαν τῆς Κορινθίας παρὰ τοῦ ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης προτροπῇ τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν.

§53ΤΙΝΕΣ. Τῶν πρώην;

§54ΜΕΤΑΞΑΣ. Δὲν ἠξεύρω τῶν πρώην ἢ τῶν παρόντων. Τοῦτο δὲν ἐπίστευσα, καθότι ὁ λόγος, τὸν ὁποῖον ἀνέφεραν ὅ τε ὑπουργὸς τῶν οἰκονομικῶν καὶ ὁ τῆς δικαιοσύνης, δὲν εἶναι βάσιμος, τοὐτέστιν ἐπαύθησαν οἱ εἰρηνοδίκαι οὗτοι, διότι παρεδέχθησαν τὰς ἀνακοπὰς φορολογουμένων, οἵτινες παραπονέθησαν ἐνώπιον τοῦ εἰρηνοδικείου, ὅτι ἐφορολογοῦντο ἄνευ νόμου παρὰ διὰ διαταγμάτων. Τοῦτο δὲν ἐπίστευσα καὶ ἐπερίμενα νὰ λάβω πληροφορίας ἐπισήμους ἀπὸ τὸ Ναύπλιον ἂν τῷ ὄντι ἔλαβε χώραν τοιοῦτόν τι· σήμερον τυχαίως περιῆλθεν εἰς χεῖρας μου ἓν δημόσιον φύλλον τῆς «Ἀληθείας» ἐν ᾧ βλέπω καταχωρισμένην ἐγκύκλιον τοῦ Εἰσαγγελέως Ναυπλίας πρὸς τοὺς εἰρηνοδίκας τῆς περιφερείας, διὰ τῆς ὁποίας δυνάμει διαταγῆς ῥητῆς τοῦ ὑπουργείου τῆς Δικαιοσύνης.....

§55ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗΣ. Τί ἡμερομηνίαν φέρει;

§56ΜΕΤΑΞΑΣ. 3 Σεπτεμβρίου. Τοῦ λοιποῦ νὰ μὴ δικάζουν οὕτω πως, ἀλλὰ νὰ ἑρμηνεύουν ὀρθῶς τὸ Σύνταγμα, ὅτι καί τοι δὲν ὑπάρχει νόμος ἐψηφισμένος παρὰ τῆς Βουλῆς, ἀλλ’ ἁπλῶς διάταγμα, οὐχ’ ἧττον δὲν ἔχουσι δικαίωμα νὰ ἀρνηθῶσι καὶ νὰ δικάσωσιν οὕτως. Ἵνα δὲ νοήσητε τὸ σκανδαλῶδες τῆς ὑποθέσεως ταύτης, κατὰ πόσον προσβάλλει τὸ δόγμα τοῦ ὑπουργοῦ τῆς δικαιοσύνης, νὰ ἔρχεται εἷς ὑπουργὸς ἢ εἰσαγγελεὺς νὰ διακρίνῃ τὴν ἐξουσίαν καὶ ἑρμηνεύῃ ἐπίσης τὸ Σύνταγμα, σᾶς ἀναγινώσκω αὐτὴν τὴν ἐγκύκλιον τοῦ Κ. εἰσαγγελέως Ναυπλίας, ὅπου ἀναφέρονται ὅ τε ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης καὶ ὁ τῶν Οἰκονομικῶν ὡς παραγγείλαντες τὸν εἰσαγγελέα νὰ κάμῃ αὐτὸ τὸ ἔγγραφον. Ἰδοὺ τὸ ἔγγραφον. «Ἀρ. 12226 Πρὸς τοὺς κατὰ τὴν περιφέρειάν μας κ.κ. Εἰρηνοδίκας. Περιῆλθεν εἰς γνῶσιν ἡμῶν διὰ τῶν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν καὶ τῆς Δικαιοσύνης ὑπουργείων, ὅτι εἰσαχθεισῶν δικῶν ἐκ μέρους ἐνοικιαστῶν κατὰ τῶν φορολογουμένων, ἐπροτάθη ἐνώπιον ὑμῶν ὡς ἔνστασις ἡ ἔλλειψις δῆθεν φορολογικοῦ νόμου, καὶ προσέτι, ὅτι ἀποῤῥιφθεισῶν ὑπὸ τοῦ Οἰκον. ἐφόρου καὶ ἄλλων ὀφειλετῶν τῶν ἀντιῤῥήσεων αὐτῶν κατὰ τῶν περὶ φόρου καὶ τοῦ δικαιώματος τῆς ἐπικαρπίας πρωτοκόλλων, οὗτοι ἐποιήσαντο ἀνακοπὰς ἐνώπιον ὑμῶν καὶ ὡς πρὸς τὴν δικαστικὴν ἐκτέλεσιν αὐτῶν. Ἐπειδὴ ἀμφότεραι αἱ ἐνστάσεις αὐταί εἰσιν ἀβάσιμοι καὶ ἀπαράδεκτοι, ἡ μὲν, διότι εἶναι μὲν ἀληθὲς, ὅτι κατὰ τὸ Σύνταγμα οὐδεὶς φόρος ἐπιβάλλεται οὐδ’ εἰσπράττεται ἄνευ νόμου, ἀλλ’ ἡ θεμελιώδης αὕτη διάταξις ἐννοεῖ ν’ ἀπαγορεύσῃ ἐπιβολὴν καὶ εἴσπραξιν φόρων μηδέποτε διὰ νόμου ἐπιβληθέντων ἢ διὰ τοιούτου καταργηθέντων, οὐδόλως ὅμως ἐννοεῖ καὶ τοὺς φόρους τοὺς καθιερωθέντας καὶ ἐπιβληθέντας δυνάμει νόμου, μήπω καταργηθέντος, οἷος εἶναι ὁ ὑφιστάμενος φορολογικὸς νόμος, ἡ δὲ ἔλλειψις τῆς ὑπὸ τῆς Βουλῆς κυρώσεως τοῦ νόμου αὐτοῦ καὶ διὰ τὸ ἐνεστὼς ἔτος «ἀνεπληρώθη διὰ τοῦ Β. διατάγματος, ὅπερ ἐξεδόθη νομίμως, μὴ ὑπαρχούσης τότε Βουλῆς, ἡ ὁποία ἑπομένως καὶ μόνη εἶναι ἁρμοδία διὰ νὰ ἀποφανθῇ περὶ αὐτοῦ καὶ τοῦ ὑποβληθέντος ἐνώπιόν της προϋπολογισμοῦ, καὶ οὐχὶ τὰ δικαστήρια οὐδαμῶς οὐδέποτε· διότι ἄλλως ἀντιποιοῦνται νομοθετικὴν ἐξουσίαν ἥτις ἐπὶ ποινῇ ἀπαγορεύεται. Ὅθεν πᾶσα ἐναντία ἰδέα ὡς ἀντικειμένη εἰς τὰς βάσεις καὶ τὴν συντήρησιν αὐτῆς τῆς πολιτείας, ἐστὶν ὡς ἔκνομος ἀποκρουστέα, καὶ ὀφείλετε διὰ τῆς νομίμου ἐξουσίας νὰ τὴν ἀποῤῥίπτετε, νουθετοῦντες τοὺς φορολογουμένους «ἐξωδίκως» ὅπως οἴκοθεν καὶ ἄνευ οὐδενὸς καταναγκασμοῦ ἀποτίωσι τοὺς φόρους των, καὶ διαρκῶς ὑμεῖς, οἵτινες καθῆκον ἀπαραίτητον ἔχετε πρὸ πάσης δικαστικῆς ἀμφισβητήσεως ν’ ἀποπειρᾶσθε τὴν εἰρηνικὴν διάλυσιν πάσης ἐνώπιόν σας διαφορᾶς διὰ προτροπῶν καὶ τῶν καταλλήλων ἐξηγήσεων τῶν συνεπειῶν εἰς ἃς ἐπιμένοντες ματαίως ἐκτίθενται παρανοοῦντες τὸ ἔννομον ἑαυτῶν συμφέρον καὶ τὴν ἱερότητα τοῦ καθήκοντος, ὅπερ ἐπιβάλλεται εἰς πάντα πολίτην καὶ ὑπ’ αὐτοῦ τοῦ φυσικοῦ τῆς κοινωνίας δεσμοῦ τοῦ δικαίου, προκειμένου περὶ καταβολῆς φόρου, ἤτοι τῆς κοινῆς συνεισφορᾶς, εἰς ἣν πάντες ὑποκείμεθα ἀπέναντι τῆς πολιτείας· ἡ δὲ ἑτέρα ἔνστασις εἶναι ἐπίσης ἀπαράδεκτος 1) διότι κατὰ τὸ ἄρθρ. 10 καὶ 1 τοῦ παγίου φορολ. νόμου πᾶσα ἀντίῤῥησις περὶ τῆς ἰδιότητος τοῦ κτήματος κατὰ τοῦ πρωτοκόλλου, ὡς ἀφορῶσα αὐτὸ τὸ δικαίωμα τῆς κατοχῆς καὶ κυριότητος τοῦ ἀκινήτου ἐκ τῆς διαλύσεως τῆς ὁποίας κανονισθήσεται τὸ περὶ ἐπικαρπίας ζήτημα, διαφεύγει τὴν ἁρμοδιότητα τοῦ εἰρηνοδικείου, παρεκτὸς δὲ τούτου 2) τὰ δικαστήρια δύνανται ν’ ἀναστείλωσιν κατὰ τὴν ῥητὴν διάταξιν τοῦ εἰρημένου παγίου νόμου τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ πρωτοκόλλου, ἀλλὰ μόνον ὡς πρὸς τὸ δικαίωμα τῆς ἐπικαρπίας, οὐδέποτε ὅμως καὶ ὡς πρὸς τὸν ἁπλοῦν φόρον, διότι οὗτος πάντοτε ὀφείλεται νὰ πληρωθῇ καὶ διὰ τοῦτο ὡς πρὸς αὐτὸν ἐκτελεῖται διοικητικῶς τὸ πρωτόκολλον ὡς πρὸς τὸ μέρος τοῦ φόρου τοῦ μὴ ἀμφισβητουμένου, καὶ τοῦτο, καθόσον τὸ δημόσιον δὲν διατηρεῖ τὴν νομικὴν κατοχὴν κατὰ τὸ ἄρθρ. 60 τοῦ αὐτοῦ νόμου. Ἐντεῦθεν κατανοεῖτε, ὅτι καὶ αἱ δύο ἐνστάσεις, ἐκτὸς τοῦ ὅτι διαφεύγουσι τὴν ὑμετέραν ἁρμοδιότητα, εἶναι καὶ ἀβάσιμοι. Ταῦτα κατὰ καθῆκον πρὸς ὁδηγίαν ὑμῶν ἐπιστέλλων, πέποιθα ὅτι διὰ τῆς εἰλικρινοῦς ἀναπτύξεως καὶ ἀκριβοῦς ἐκπληρώσεως τῶν εἰρηνοδικειακῶν ὑμῶν καθηκόντων πρὸς πάντα φορολογούμενον, ὑμεῖς μὲν θέλετε ἀπαλλαχθῆ ἀπὸ τὴν ἐκδίκασιν τῶν τοιούτων ματαίων δικῶν, τοὺς δὲ ἐκ «στρεψοδικίας ἢ κακοβουλίας» καταφεύγοντας καὶ ἐμφιλοχωροῦντας εἰς τοιαύτας «ἐκνόμους» ἀμφισβητήσεις θέλετε ἀπαλλάξει ἀπὸ μάταια ἔξοδα, καὶ ὑμᾶς αὐτοὺς ἀπὸ «ἐνδεχόμενα ἀποτελέσματα,» τὰ ὁποῖα πᾶσα τυχὸν παράλειψις ἐκ μέρους ὑμῶν δύναται νὰ ἔχῃ εἰς τὴν δημοσίαν τάξιν χωρὶς οὐδαμῶς νὰ ὠφελήσῃ αὐτούς. Ἐπὶ τέλους δὲ προστίθημι «κατ’ ἐντολὴν» τοῦ ἐπὶ τῆς δικαιοσύνης ὑπουργοῦ, ὅτι δὲν θέλει λείψει τοῦ νὰ ἐκτιμήσῃ δεόντως τὰς ἐνεργείας ἑνὸς ἑκάστου ὑμῶν, περὶ τῶν ἀποτελεσμάτων τῶν ὁποίων ὀφείλετε νὰ μὲ εἰδοποιήσητε ἑκάστοτε ὅπως πληροφορῶ τὸ ὑπουργεῖον, «κατὰ τὴν» ἐπὶ τούτῳ «ῥητὴν» διαταγὴν αὐτοῦ, μὴ ἀναμένοντες ὑπενθύμησιν, διότι τοὐναντίον πᾶσα βραδύτης θέλει τιμωρηθῆ αὐστηρῶς. Ἐν Ναυπλίῳ τῇ 3 7βρίου 1868. Ὁ εἰσαγγελεὺς Δ. ΙΩ. ΒΑΛΒΗΣ».

§57ΑΥΓΕΡΙΝΟΣ. Ἐγὼ δὲν τὸ πιστεύω αὐτό, ἂν δὲν τὸ ἰδῶ μὲ τὰ μάτια μου.

§58Α. ΜΕΤΑΞΑΣ. Νὰ μᾶς εἰπῇ ἂν ἐπαύθησαν αὐτοὶ οἱ εὐσυνείδητοι ὑπάλληλοι, καὶ ἂν ὄντως διέταξεν ὁ ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης νὰ ἐκδοθῇ τοιοῦτον ἔγγραφον.

§59ΣΙΜΟΣ. Δὲν ἔρχομαι νὰ ἐγγίσω τὸ ζήτημα......

§60ΔΑΓΡΕΣ. Δὲν θὰ γείνῃ συζήτησις τώρα (θόρυβος).

§61ΣΙΜΟΣ. Μίαν διόρθωσιν θὰ κάμω.

§62ΔΑΓΡΕΣ. Πρέπει νὰ ὁρισθῇ ἡμέρα συζητήσεως.

§63ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Ὁ Κύριος Σῖμος, Βουλευτὴς Ἀττικῆς καὶ πρώην ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ἔλαβε τὸν λόγον ν’ ἀπαντήσῃ· τοῦτο θὰ εἰπῇ ὅτι τὸ προεδρεῖον ἀναβάλλει τὴν ἡμερησίαν διάταξιν καὶ ἀρχίζομεν τὴν συζήτησιν ἐπὶ τῆς ἐπερωτήσεως.

§64ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶναι προσωπικόν.

§65ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Ἂν δώσητε εἰς τὸν κ. Σῖμον τὸν λόγον πρέπει νὰ τὸν δώσητε καὶ εἰς ἄλλον.

§66ΜΕΤΑΞΑΣ. Δὲν ἐπιμένω νὰ γείνῃ τώρα ἡ συζήτησις, ἂς ἀναβληθῇ.

§67ΣΙΜΟΣ. Μίαν ἐπανόρθωσιν θὰ κάμω, ἡ ὁποία......

§68ΖΕΡΒΑΣ. Μετὰ τὸν προϋπολογισμόν. Ζητῶ τὴν ἀναβολήν.

§69ΣΙΜΟΣ. Θὰ εἴπω ὅτι ἐκεῖνο...... (θόρυβος).

§70ΔΑΓΡΕΣ. Κύριε πρόεδρε, ἐπὶ τῆς τάξεως τῆς ἡμερησίας διατάξεως ζητῶ τὸν λόγον.

§71Τ. ΡΟΥΚΗΣ. Καὶ χθὲς γενομένης ἐπερωτήσεως ἐπετράπη ἐξήγησις εἰς τὸν κ. Ἀθανάσιον Πετιμεζᾶν.

§72ΔΑΓΡΕΣ. Λοιπὸν ἀρχίζει ἡ συζήτησις.

§73ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ὄνομα τοῦ κυρίου Σίμου ὡς ὑπουργοῦ ἐφέρετο εἰς τὴν ἐφημερίδα αὐτὴν καὶ κατὰ συνέπειαν θέλει νὰ δώσῃ ἐξηγήσεις.

§74ΔΑΓΡΕΣ. Δὲν εἶναι προσωπικὸν ζήτημα· εἶναι πρᾶξις ὑπουργικὴ συνεπάγουσα εὐθύνην. Ἐγένετο ἐπερώτησις· πρέπει νὰ ὁρισθῇ ἡμέρα συζητήσεως καὶ κάμνομεν τὴν παρατήρησιν ταύτην, ἵνα μὴ νομίσουν, ὅτι παρεμβάλλομεν προσκόμματα εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ προϋπολογισμοῦ καὶ τοῦ φορολογικοῦ νόμου (θόρυβος).

§75ΣΙΜΟΣ. Πρόκειται νὰ δώσω μερικὰς διασαφήσεις, καὶ ἅμα δώσω ταύτας, κανεὶς δὲν θὰ ἔχῃ τι πλέον ν’ ἀντιλέξῃ.

§76ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Τὶς τὸ γνωρίζει.

§77ΣΙΜΟΣ. Λέγω τοῦτο χωρὶς ν’ ἀναπτύξω τὸ ζήτημα περὶ οὗ ἐγένετο λόγος. Αὐτὸς ὁ εἰρηνοδίκης ἀπὸ τοῦ ὁποίου ἐζητήθη ἀπὸ τὸ ὑπουργεῖον νὰ ἐξετάσῃ τὴν ὑπόθεσιν δὲν κατηγορήθη δι’ ὅ,τι ἔπραξεν εἰς τὸ δικαστήριον, καὶ δι’ ὅ,τι ἡ συνείδησίς του τῷ ὑπηγόρευεν, ἀλλὰ διότι ἐκτὸς εἰς τὴν κοινωνίαν πρὶν προσκληθῇ νὰ δικάσῃ διέδιδε τοιαύτας ἀρχάς. Τοῦτο εἶναι μία παρανομία. Ταῦτα ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ ζητήματος εἶχον νὰ εἴπω.

§78ΣΠ. ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ (ὑπουργὸς Δικαιοσύνης). Ἡ παραγγελία ἂν ἐγένετο ὑπὸ τοῦ προκατόχου ὑπουργοῦ, ὅπως ἐκδοθῇ τὸ ἔγγραφον τὴν 3 7βρίου, ὅτε ἐγὼ δὲν ἤμην εἰς τὴν διεύθυνσιν τοῦ ὑπουργείου τῆς Δικαιοσύνης, βεβαίως ὀφείλει νὰ δώσῃ λόγον ἐκεῖνος. Ἐγὼ θέλω ζητήσει τὰς ἀναγκαίας πληροφορίας ἀπὸ τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ γραφείου καὶ εἰς μίαν ἡμέραν, τὴν ὁποίαν θ’ ἀποφασίσῃ ἡ Βουλὴ, θέλω δώσει τὸν ἀπαιτούμενον λόγον, φέρων καὶ τὰ ἔγγραφα.

§79ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μετὰ τὸν προϋπολογισμόν.

§80Λ. ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Ὁ ὑπάλληλος, ὁ ὁποῖος συνέταξε τὸ ἔγγραφον αὐτὸ, δὲν εἶναι ἄξιος νὰ ᾖναι ὑπάλληλος.

§81Α. ΜΕΤΑΞΑΣ. Ἐπειδὴ ἐνταῦθα πρόκειται περὶ ἐπισήμου ἑρμηνείας τοῦ Συντάγματος ἐκ μέρους τοῦ ὑπουργοῦ καὶ ἀποβλέπει ἡ συζήτησις τὴν εὐσυνειδησίαν τῶν δικαστῶν, ἐπιμένω νὰ ὁρισθῇ ἡμέρα ἐντὸς τῆς ἐρχομένης ἑβδομάδος (θόρυβος).

§82ΚΩΝΣΤΑΝΤΑΣ. Καὶ κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ φορολογικοῦ νόμου καὶ σήμερον ἤκουσα νὰ γίνεται λόγος σπουδαῖος περὶ τῶν βαλανιδίων Ἀκαρνανίας, ὅτι ἀμφισβητοῦνται τὰ δικαιώματα τῶν ἰδιοκτητῶν ἐπὶ τῶν βαλανιδίων, τὰ ὁποῖα ὑπάρχουν πεφυτευμένα εἰς ξένας ἰδιοκτησίας. Τὸ αὐτὸ ὑπάρχει καὶ εἰς τὴν Κέρκυραν.

§83ΝΙΚΟΛΑΪΔΗΣ. Προνόμια δὲν δίδομεν.

§84ΚΩΝΣΤΑΝΤΑΣ. Τὰ προνόμια ἡμεῖς ἀποφεύγομεν. Ὑπάρχουν ἐν Κερκύρᾳ κοινοτικὰ κτήματα ἐκ βαλανιδίων, τὰ ὁποῖα εἶναι πεφυτευμένα εἰς ξένας ἰδιοκτησίας, οἱ δῆμοι Κερκύρας, ἵνα μὴ συμβαίνουν δυστυχήματα, διὰ κοινοβουλευτικοῦ νόμου παρεχώρησαν εἰς τοὺς ἔχοντας τὰς γαίας καὶ τὰ βαλανίδια καὶ ἔλαβον τὸ δικαίωμα αἱ κοινότητες τῆς Κερκύρας νὰ εἰσπράττουν εἰς τὴν ἐξαγωγὴν 6% πρὸς ὄφελος αὐτῶν. Τὸ διάταγμα τῆς ἀφομοιώσεως τοῦ 1864 διετήρησεν εἰς τὰς κυβερνήσεις τὸ δικαίωμα τοῦτο καὶ εἰσεπράττετο ὑπὲρ τοῦ δημοσίου.

§85ΒΑΛΑΣΟΠΟΥΛΟΣ (ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Ὅπως ἐγένετο πέρυσι θὰ γείνῃ καὶ ἐφέτος.

§86ΦΙΛΗΜΩΝ. Θὰ ἀπευθύνω εἰς τὸν κύριον ὑπουργὸν μίαν ἐρώτησιν. Παρακαλῶ τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν νὰ μοὶ εἴπῃ, ἂν ὁ τελευταῖος διορισθεὶς πλωτάρχης υἱὸς τοῦ ἀγωνιστοῦ Λαζάρου Κουντουριώτη Δημήτριος παρῃτήθη τῆς θέσεως αὐτοῦ.

§87ΚΑΝΑΡΗΣ (ὑπουργὸς Ναυτικῶν). Εἰς τὸ ὑπουργεῖον δὲν ἔστειλε παραίτησιν.

§88ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει μία τροπολογία τοῦ κ. Κωνσταντᾶ (θόρυβος).

§89ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Διὰ τί ἐρωτήσατε, κ. Φιλήμων;

§90ΦΙΛΗΜΩΝ. Ὁ κ. Κουντουριώτης μοὶ ἔστειλε τὸ ἀντίγραφον τῆς παραιτήσεώς του, τῆς μὴ παραδοχῆς τοῦ διορισμοῦ του, ἤθελον δὲ ζητήσει ἀπὸ τὴν Βουλὴν τὴν ἄδειαν νὰ ἐπιτρέψῃ ν’ ἀναγνώσω τὸ ἔγγραφον, πρῶτον διότι ἀφορᾷ γενικώτερά τινα ζητήματα, ἰδίως τὴν κατάστασιν τῶν οἰκογενειῶν ἐκείνων τῶν Ὑδραϊκῶν, αἱ ὁποῖαι προσέφερον ἀρκετὰ χρηματικὰ ποσὰ ὑπὲρ τῆς ἀνεξαρτησίας καὶ σήμερον πένονται, καὶ ὑπὲρ τῶν ὁποίων οὐδεμία ἐλήφθη πρόνοια μέχρι τῆς στιγμῆς ταύτης, δεύτερον διότι ἡ παραίτησις θέλει δείξει, ὅτι ἡ Ἑλλὰς ἔχει εἰς τοὺς κόλπους της ἀρκετοὺς ἄνδρας, ἀξίους νὰ φέρωσι τὸ ὄνομα τοῦ πολίτου, καὶ ὅτι ὁ Λάζαρος Κουντουριώτης δὲν ἀπέθανεν ἀλλὰ ζῇ, διότι ἔχει ἕνα υἱὸν γινώσκοντα νὰ ἐκτιμᾷ τὴν θέσιν του, τὰς ἀναμνήσεις τοῦ ὀνόματός του καὶ νὰ προσφέρεται, ὡς πρέπει νὰ προσφέρεται ἀνεξάρτητος πολίτης. Ἂν ἐπιτρέπῃ ἡ Βουλὴ ν’ ἀναγνώσω..... (θόρυβος).

§91Σ. ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς Δικαιοσύνης). Δὲν δύναται νὰ γείνῃ χρῆσις ἐγγράφου, τὸ ὁποῖον δὲν ἦλθεν εἰς γνῶσιν τοῦ ὑπουργείου.

§92ΦΙΛΗΜΩΝ. Νομίζω, ὅταν ἕνας Κουντουριώτης ἐκφράζῃ τὴν ἐπιθυμίαν νὰ γίνῃ γνωστὸν τὸ ἔγγραφον......(θόρυβος).

§93Σ. ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν πρόκειται ὁ λόγος σήμερον περὶ τῆς ἀναγνώσεως τῆς ἀναφορᾶς αὐτῆς, ἀλλὰ πρόκειται περὶ ἀρχῆς, τὴν ὁποίαν ζητοῦν μερικοὶ νὰ καθιερώσουν ἐν τῇ Βουλῇ. Ὁμιλῶ ὡς βουλευτής. Ποτὲ δὲν δύναταί τις, ὅταν θέλῃ, ὅταν ἔχῃ τὴν ἀπόφασιν νὰ δώσῃ μίαν παραίτησιν, πρὸ τοῦ νὰ ἔλθῃ εἰς τὴν ὑπηρεσίαν, νὰ κοινοποιήσῃ ἔγγραφον. Τοῦτο δύναται νὰ ἔχῃ μεγάλας συνεπείας διὰ τὸ μέλλον. Εἰς τὸ ὑπουργεῖον δὲν ὑπάρχει κἀνὲν ἔγγραφον οὔτε ἀναφορά.

§94ΒΟΥΛΓΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐπειδὴ φέρεται ἀντίγραφον καὶ ἐπειδὴ ὁ κ. ὑπουργὸς λέγει ὅτι δὲν ἔλαβεν ἔγγραφον, παρατηρῶ εἰς τὸν κ. Βουλευτὴν, ὅτι, ἀφοῦ ἔλαβεν ἀπάντησιν ἀπὸ τὸν ἁρμόδιον ὑπουργὸν ὅτι τοιοῦτον ἔγγραφον δὲν ἦλθε, δὲν ὑπάρχει εἰς τὸ γραφεῖον, νομίζω, ὅτι ὁ κ. Βουλευτὴς πρέπει νὰ πεισθῇ ὅτι τὸ ἔγγραφόν του δύναται νὰ ᾖναι ἀμφίβολον καὶ δύναται νὰ τὸ παρουσιάσῃ μόνον ὡς γνήσιον, ὅταν φέρῃ τὴν ἐπικύρωσιν μιᾶς ἀρχῆς, καὶ τότε πάλιν λέγω, ὅτι ἦτο καλλίτερα νὰ γράψητε νὰ σᾶς σταλῇ τὸ ἴδιον ἔγγραφον νὰ τὸ παρουσιάσητε, ἀφοῦ ἡ ὑπηρεσία δὲν τὸ ἔλαβεν.

§95ΦΙΛΗΜΩΝ. Τὸ ἔγγραφον φέρει ἡμερομηνίαν 17 7βρίου.

§96ΑΘ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ὅ,τι εἶπεν ὁ κ. πρωθυπουργὸς δὲν μοὶ φαίνεται τόσον ὀρθὸν, διότι, ὅταν ἕνας πολίτης, οἷος εἶναι ὁ Κουντουριώτης, ἀπευθύνῃ δι’ ἐπιστολῆς του καὶ στέλλῃ ἀντίγραφον πρὸς ἕνα βουλευτήν.

§97ΦΙΛΗΜΩΝ. Καὶ δημοσιογράφον.

§98ΑΘ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Διότι ἐπιθυμεῖ νὰ δημοσιευθῇ. Καὶ ὁ βουλευτὴς ἔρχεται καὶ ἀναλαμβάνει τὴν εὐθύνην τῆς γνησιότητος τῆς τε ἐπιστολῆς καὶ τοῦ ἐγγράφου, νομίζω, ὅτι δὲν ἀπαιτεῖται καμμία ἄλλη δημοσιότης, καμμία ἄλλη ἐπισημότης, ἡ ὁποία νὰ βεβαιώσῃ τὸ Σῶμα, ὅτι τὸ παρουσιαζόμενον ἔγγραφον εἶναι γνησιώτατον, καθόσον καὶ τὸ ὄνομα τοῦ κ. Κουντουριώτου καὶ ἡ ἰδιότης τοῦ βουλευτοῦ παρέχει περισσοτέρας ἐγγυήσεις παρ’ ὅσας ἤθελε παράσχει ἡ ἐπικύρωσις τοιούτου ἐγγράφου ἀπὸ ἕνα εἰδικὸν πάρεδρον ἑνὸς χωρίου. Νομίζω λοιπὸν ὅτι ὁ λόγος, τὸν ὁποῖον ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἔφερεν, δὲν εἶναι ἰσχυρὸς, ἑπομένως σεῖς, ὁ ὁποῖος ἔχετε τὴν ἐντολὴν, δύνασθε νὰ κάμητε χρῆσιν, προκειμένου μάλιστα περὶ τοῦ υἱοῦ τοῦ Λαζάρου Κουντουριώτου, περὶ τῆς βαθμολογίας τοῦ ὁποίου προχθὲς, ἐνῷ ἀπὸ τοῦ βήματος ἔκαμε λόγον ὁ κ. πρωθυπουργὸς, εἶπεν ὅτι οἱ βαθμολόγοι φέρουσι δάφνας, καὶ ἐγὼ ἀπεναντίας, ὅταν πρόκηται νὰ ὁμιλήσω περὶ τοῦ Κουντουριώτου, ἀποκαλύπτω τὴν κεφαλήν μου, καὶ οὐχὶ ἐγὼ ἀλλὰ πᾶς Ἕλλην· τὸ ὄνομα Κουντουριώτης προφέρεται μετὰ σεβασμοῦ, διότι ὅλοι γνωρίζουν ὁποία ὑπῆρξεν ἡ μεγάλη δυὰς τῶν Κουντουριωτῶν κατὰ τὸ 1821. Λοιπὸν αὐτὴ ἡ κεφαλὴ, τὴν ὁποίαν εἶπεν ὁ κ. πρωθυπουργὸς πολὺ ὀρθῶς, ὅτι φέρει δάφνας, δὲν ἐννοεῖ καὶ τὴν κεφαλὴν τοῦ Μπαρπαρέσου, ὅτι φέρει δάφνας, οὔτε ἄλλων τινῶν, οἱ ὁποῖοι ὡς δάφνας φέρουν καταδικαστικὰς ἀποφάσεις ἐπὶ τῆς ῥάχεώς των τῶν κακουργιοδικείων. Ἡ κεφαλὴ τοῦ Κουντουριώτου, ἡ ὁποία φέρει τὰς ἀμαράντους δάφνας τῆς ἱστορίας τοῦ 1821 ἀπευθύνει μίαν, ἐπιστολὴν πρὸς ἕνα βουλευτὴν καὶ πρέπει πολὺ ἀξιοπιστοτέρα νὰ ᾖναι ἡ ἐπιστολὴ τοῦ κυρίου Κουντουριώτου ἀπὸ πᾶσαν ἄλλην τυπικὴν ἐπικύρωσιν, τὴν ὁποίαν ἠδύνατο νὰ φέρῃ εἷς συμβολαιογράφος ἢ εἷς εἰδικὸς πάρεδρος. Ἀπὸ ὑμᾶς ἐξαρτᾶται νὰ κάμητε ὁποιανδήποτε χρῆσιν θέλετε.

§99Σ. ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ παραίτησις δὲν δύναται νὰ ᾖναι παραίτησις, ἐφόσον ὑπάρχει εἰς τὸ θυλάκιον τοῦ παραιτουμένου ἢ τοῦ ἐμπεπιστευμένου αὐτοῦ. Ἡ παραίτησις λογίζεται ὡς τοιαύτη ἅμα ὡς σταλῇ εἰς τὴν ἁρμοδίαν ἀρχὴν, διότι δύναταί τις νὰ κάμῃ 100 παραιτήσεις καὶ νὰ μὴ δώσῃ καμμίαν. Δὲν πρόκειται ἤδη περὶ τοῦ Κουντουριώτη, ὁμιλῶ γενικῶς. Ἡ παραίτησις τοῦ Κ. Κουντουριώτη ὅμως δὲν ἔφθασεν εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν εἰσέτι. Καὶ ἂν μέχρι σήμερον δὲν ἐστάλη, δύναται ὁ κύριος βουλευτὴς νὰ ζητήσῃ πληροφορίας παρὰ τοῦ κυρίου Κουντουριώτη, καὶ νὰ φέρῃ αὐτὸς τὴν παραίτησιν ἀκόμη εἰς τὸ ὑπουργεῖον.

§100ΦΙΛΗΜΩΝ. Δὲν πρόκειται νὰ προκαλέσω ἀπόφασιν τῆς Βουλῆς οἱανδήποτε, ζητῶ τὴν ἄδειαν χωρὶς ἑτέραν συνέπειαν ν’ ἀναγνώσω τὸ ἔγγραφον, τὴν γνησιότητα τὴν ἀναλαμβάνω ἐγὼ, διότι μοὶ ἐστάλη ἀπ’ εὐθείας ἀπὸ τὸ ἐνδιαφερόμενον πρόσωπον, καὶ μὲ τὴν ἐπιθυμίαν νὰ ἔλθῃ εἰς τὴν δημοσιότητα· οὐδεμίαν ἑτέραν πρότασιν ἔχω νὰ κάμω.

§101ΖΕΡΒΑΣ. Τύπωσέ την εἰς τὴν ἐφημερίδα σου καὶ ἐτελείωσεν ἡ ὑπόθεσις. Ὁ Κουντουριώτης δὲν δύναται νὰ θεωρηθῇ ὡς ὑπάλληλος, διότι δὲν ἔδωκεν ἀκόμη τὸν ὅρκον τῆς ὑπηρεσίας.

§102ΜΑΥΡΟΜΜΑΤΗΣ. Κύριοι, περὶ τοῦ Κυρίου Πρωθυπουργοῦ ὡς ἐκ τῆς ἡλικίας τὴν ὁποίαν φέρει καὶ ὡς ἐκ τῆς ἐποχῆς καθ’ ἣν διήνυσε τὸν βίον βεβαίως δὲν ἔχω νὰ φέρω καμμίαν παρατήρησιν εἰς τὰς παρατηρήσεις του, εἰς τὸν Κύριον ὅμως Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης, ὅστις ἐμελέτησε, ἐξέτασε καὶ ἐνέσκηψεν εἰς τὴν θεωρίαν, συγχωρήσατέ μοι νὰ ἐκφράσω τὴν λύπην μου διὰ τὴν παρατήρησιν, τὴν ὁποίαν ἔκαμεν εἰς τὴν Βουλήν. Τί μᾶς ἐνόμισε; μᾶς ὑπέλαβε καμμίαν ὑποτελῆ ἀρχὴν καὶ μᾶς διετύπωσε τὸν τρόπον, ὅπως διατυπόνεται εἰς τὰς λοιπὰς ἀρχὰς, εἰς τοὺς Τελώνας λ.χ. καὶ εἰς τοὺς λοιποὺς ὑπαλλήλους, πῶς πρέπει νὰ ὑποβάλουν τὰς ἀναφοράς των; Ἡμεῖς ἔχομεν τὸ ἀπόλυτον δικαίωμα· ποῖον; τοῦ λόγου· καὶ δύναται, Κύριοι νὰ μᾶς ὁρίσῃ τὰ ὅρια τοῦ λόγου, τῆς ἀπαγγελίας; καὶ τίς θὰ μοὶ ἐμποδίσῃ ἐὰν ταύτην τὴν στιγμὴν θελήσω νὰ ἀναγνώσω ἰδιωτικὴν ἐπιστολήν;

§103ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ Βουλή.

§104ΜΑΥΡΟΜΜΑΤΗΣ. Κανεὶς, Κύριοι, διότι οὕτω ἀφαιρεῖτε τὸν λόγον (θόρυβος) περιορίζετε τὴν συζήτησιν. Κύριοι, ἐὰν τὸ ἔγγραφον, τοῦ ὁποίου ἔκαμε χρῆσιν ὁ Βουλευτὴς, ᾖναι πλαστὸν, δὲν περιέχῃ τὴν ἀλήθειαν, ἡ εὐθύνη εἶναι ἐπὶ τοῦ Βουλευτοῦ· οὐδέποτε δύνασθε σεῖς νὰ εἴπητε, ἐπιτρέπεται νὰ τὸ ἀναγνώσητε ἤ δὲν ἐπιτρέπεται, διότι κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον εἰμπορεῖτε νὰ εἴπητε δὲν ἐπιτρέπεται νὰ λαλήσετε, καὶ τοῦτο δύναται μία πλειονοψηφία νὰ τὸ κάμῃ, ὅταν θέλῃ, ἀλλὰ δὲν εἶναι αὐτὸ τὸ ὀρθόν. Ὑπὸ αὐτὴν, Κύριοι Βουλευταὶ, τὴν ἔποψιν καὶ ὄχι ἄλλην δύναται ὁ Βουλευτὴς τῆς Ἀττικῆς καὶ αὐτοῦ τοῦ ἐγγράφου καὶ οἱουδήποτε ἄλλου νὰ κάμῃ χρῆσιν ἀναδεχόμενος τὴν εὐθύνην, ἐὰν τὰ ἀναφερόμενα ᾖναι ἀληθῆ ἤ μή.

§105ΣΠ. ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐὰν ὁ Βουλευτὴς εἶχε προσοχὴν εἰς ὅσα εἶπον, ἤθελεν ἰδεῖ ὅτι ὡμίλησα ὡς Βουλευτὴς καὶ οὐχὶ ὡς Ὑπουργὸς καὶ εἶχον αὐτὸ τὸ δικαίωμα. Εἶπον, Κύριοι, καὶ ἐπαναλαμβάνω, ὅτι εἶμαι ὀπαδὸς τῆς ἐλευθερίας τοῦ λόγου καὶ τὸ ἀπέδειξαν τὰ πράγματα. Εἰς οἱανδήποτε καὶ ἂν ἦμαι θέσιν θέλω ὑποστηρίξει πάντοτε τὴν ἀρχὴν ταύτην. Καὶ σήμερον ἐπίσης τὴν αὐτὴν ὑποστηρίζω ἀρχὴν, ἐὰν δὲ εἶπον, ὅτι δὲν εἶναι δίκαιον νὰ ἀναγνωσθῇ τὸ ἔγγραφον σήμερον, δὲν ἤθελον νὰ ἀποκρούσω τὴν ἀνάγνωσιν, ἤθελον νὰ θέσω τάξιν εἰς τὰς ἐργασίας τῆς Βουλῆς, ἠθέλησα ὡς βουλευτὴς, ἔχων τὸ αὐτὸ δικαίωμα μὲ ἕκαστον ἐξ ὑμῶν, νὰ εἴπω, ὅτι πρέπει νὰ εἴμεθα τακτικοί· διότι νομίζω ὅτι δὲν εἶναι φρόνιμον ἕκαστος νὰ ἔρχηται καὶ νὰ ἔχῃ τὸ δικαίωμα νὰ εἴπῃ, ὅτι θέλει νὰ ἀναγνώσῃ ἓν ἔγγραφον οἱονδήποτε, μίαν ἐφημερίδα καὶ ὅ,τι ἄλλο θέλει καὶ νὰ ἀναστείλῃ οὕτω κατεπειγούσας βουλευτικὰς ἐργασίας.

§106ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, παρακαλῶ τὸν λόγον.

§107ΣΠ. ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ. Κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον, Κύριε Πρόεδρε, ὅλαι αἱ ἐργασίαι τῆς Βουλῆς ναυαγοῦν· καὶ δύο μόνον βουλευταὶ δύνανται νὰ ναυαγοῦν ὅλας τὰς συνεδριάσεις. Ἐνταῦθα δὲ καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὸ ζήτημα αὐτὸ εἴπομεν, ὅτι εἷς πολίτης ἔστειλεν ἔγγραφον παραίτησιν εἰς τὸν Κύριον Φιλήμονα «πρὸς δημοσίευσιν» καθὼς λέγει ὁ Κύριος Φιλήμων. Ὑπῆρχεν ὁ τρόπος τῆς δημοσιεύσεως, νὰ καταχωρίσῃ αὐτὸ εἰς τὴν ἐφημερίδα, ὅτε ἑπόμενον ἦτο ὅτι καὶ ἐνταῦθα ἠδύνατο νὰ δημοσιευθῇ τὸ ἔγγραφον· ἀλλὰ δὲν δύναται νὰ καταστῇ ἀντικείμενον δημοσίας συζητήσεως ἐφ’ ὅσον δὲν περιβάλλεται μὲ τοὺς τύπους.

§108ΦΙΛΗΜΩΝ. Δὲν θέλω συζήτησιν.

§109ΣΠ. ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἠμπορεῖ νὰ γείνῃ συζήτησις, ἀφοῦ δὲν ὑπάρχει τὸ ἔγγραφον εἰς τὸ Ὑπουργεῖον (θόρυβος).

§110ΦΙΛΗΜΩΝ. Ἐπαναλαμβάνω ὅτι δὲν ἔχω σκοπὸν νὰ φέρω εἰς συζήτησιν, οὐδὲ πρότασιν· ἡ μόνη μου ἐπιθυμία εἶναι νὰ ἀναγνώσω τὸ ἔγγραφον αὐτό.

§111Θ. ΚΟΛΟΚΟΤΡΩΝΗΣ. Κύριοι, ἀφ’ ὅτου ὑψώθη ἡ σημαία τῆς ἐπαναστάσεως εἰς τὴν Κρήτην, ἀπὸ τῆς ἐποχῆς ἐκείνης χρονολογεῖται μία ἐσωτερικὴ ῥᾳδιουργία φροντίζουσα διὰ πάσης θυσίας νὰ γεννήσῃ μίαν ἐσωτερικὴν διαίρεσιν εἴτε ἐντὸς τοῦ κοινοβουλίου εἴτε ἐκτὸς, ἐντὸς τοῦ κράτους, οἱανδήποτε ἀφορμὴν λαμβάνουσα, ἀρκεῖ νὰ τὸ πραγματοποιήσῃ, εἴτε ἐντεῦθεν (δεικνύει τὴν δεξιὰν πτέρυγα) εἴτε ἐκεῖθεν (δεικνύει τὴν ἀριστερὰν) ἐντὸς τῆς Βουλῆς. Ὁ κύριος σκοπός της εἶναι νὰ φέρῃ διαιρέσεις καὶ διαπληκτισμοὺς ἢ μίαν ὁπωσδήποτε ἐσωτερικὴν ἀνωμαλίαν, ὥστε νὰ παύσουν νὰ ἀσχολῶνται τὰ πνεύματα ὡς πρὸς τὰ ἐκτὸς τῆς ἐλευθέρας Ἑλλάδος. Διὰ τοῦτο ἡμεῖς ἂς ἤμεθα προσεκτικοὶ καὶ δὲν πρέπει νὰ μαλόνωμεν καὶ νὰ διαιρώμεθα εἰς τοιοῦτον βαθμὸν, ἀπὸ ἡμᾶς δὲ ἐξαρτᾶται τοῦτο. Ἂς συζητήσωμεν λοιπὸν ἀπαθῶς ὅλα τὰ ζητήματα καὶ ἂς τὰ λύσωμεν κατὰ τὴν πεποίθησίν του ἕκαστος καὶ καθὼς τὸ συμφέρον τῆς πατρίδος ἀπαιτεῖ. Ἡ Ἑλλὰς, κύριοι, εἶναι ἀσθενὴς καὶ ἐγκαταλελειμμένη. Ἀπὸ ἡμᾶς καὶ μόνους λοιπὸν ἐξαρτᾶται νὰ τὴν βγάλωμεν ἀβλαβῶς ἀπὸ αὐτὸ τὸ δύσκολον μονοπάτι· πρὸς τί λοιπὸν αὐτὸς ὁ θόρυβος σήμερον; Ἔρχομαι εἰς τὸ ζήτημα. Τὸ σημερινὸν ζήτημα παρίσταται ὑπὸ δύω φάσεις. Ἡ πρώτη εἶναι ἂν πρέπῃ νὰ θεωρηθῇ τὸ ἀναγνωσθησόμενον ὡς παραίτησις ληφθεῖσα παρὰ τοῦ ὑπουργείου καὶ λαβοῦσα, οὕτως εἰπεῖν, μίαν ἐπισημότητα· καὶ ἡ δευτέρα, ἂν πρέπῃ νὰ θεωρηθῇ ὡς ἁπλῆ εἰδοποίησις σταλεῖσα πρὸς βουλευτήν. Ὡς πρὸς τὸ πρῶτον ἂν πρέπῃ νὰ θεωρηθῇ ἀντίγραφον παραιτήσεως, ὅταν ὁ ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν σᾶς βεβαιοῖ ὅτι δὲν ἔλαβε τοιοῦτον ἔγγραφον, θὰ εἴπῃ, ὅτι δὲν ἔχει τι ἐπίσημον τὸ σταλὲν εἰς τὸν βουλευτὴν Φιλήμονα· ἂν θέλετε, περιμείνατε νὰ τὸ λάβῃ ὁ ὑπουργὸς καὶ τότε δύναται νὰ θεωρηθῇ ὡς τοιοῦτον. Ὡς πρὸς τὸ δεύτερον, ἤδη θεωρεῖται ὡς ἐπιστολὴ, νομίζω, καὶ δύναται ὁ κ. Φιλήμων μετ’ αὐτὴν τὴν ἐξήγησιν μάλιστα νὰ τὴν ἀναγνώσῃ ὡς τοιαύτην, καὶ δὲν ἠμπορεῖ οὐδεὶς νὰ τὸν ἐμποδίσῃ· καὶ οὐχὶ μόνον νὰ ἀναγνώσῃ εἷς βουλευτὴς, ἀλλ’ ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ εἴπῃ καὶ ὅ,τι θέλει.

§112ΤΙΝΕΣ. Ὄχι.

§113Θ. ΚΟΛΟΚΟΤΡΩΝΗΣ. Πῶς ὄχι· ἰδοὺ, ἀκούσατε· (ἐξάγει ἓν χαρτίον καὶ ἀναγινώσκει) «ἄρθρον μοναδικόν»· δὲν δύναται οὐδεὶς νὰ μ’ ἐμποδίσῃ νὰ ἐξακολουθήσω τὴν ἀνάγνωσιν. Λοιπὸν, κύριοι, τὸ ζήτημα εἶναι λελυμένον, δὲν θὰ ἀναγνώσῃ παραίτησιν ὁ βουλευτὴς Ἀττικῆς, διότι ὁ κ. ὑπουργὸς σᾶς εἶπεν, ὅτι δὲν ἔλαβε τοιοῦτον ἔγγραφον, θὰ ἀναγνώσῃ μίαν ἐπιστολὴν, ἐμπεριέχουσαν ἀντίγραφον παραιτήσεως, τὸ ὁποῖον δὲν ἔφθασεν εἰσέτι εἰς τὸ ὑπουργεῖον, πιθανὸν νὰ ᾖναι εἰς τὸ θυλάκιον τοῦ ἐπιστέλλοντος, καθ’ ὁδὸν, ἢ καὶ ἤδη νὰ ἔφθασεν εἰς τὸ γραφεῖον τοῦ ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν καὶ ὁ ὑπουργὸς νὰ μὴ ἔχῃ γνῶσιν ἀκόμη.

§114ΦΙΛΗΜΩΝ. Δὲν ἠθέλησα νὰ καταχρασθῶ τῆς θέσεώς μου, οὔτε τῆς καλῆς θελήσεως τῆς Βουλῆς· ἠδυνάμην κάλλιστα νὰ ἀρχίσω τὴν ἀνάγνωσιν καὶ ἀφοῦ φθάσω εἰς τὸ τέλος, τότε νὰ εἴπω τί συμβαίνει. Ἐγὼ προειδοποίησα τὶ ἔγγραφον θὰ ἀναγνώσω, ἐζήτησα τὴν συγκατάθεσιν τῆς Βουλῆς ἀπὸ ἁβρότητα, διότι βεβαίως ἠδυνάμην νὰ ἀρχίσω τὴν ἀνάγνωσιν αὐτοῦ καὶ κανεὶς δὲν ἠδύνατο νὰ μοῦ διαφιλονεικήσῃ τοῦτο. Νομίζω, ὅτι ἀφοῦ ἐφέρθην μὲ αὐτὴν τὴν ἁβρότητα, δὲν ἔπρεπε νὰ στερηθῶ ἑνὸς προνομίου, τὸ ὁποῖον εἶχον, καὶ ἀφοῦ μάλιστα σᾶς προειδοποίησα, ὅτι οὐδεμίαν συζήτησιν εἶχον σκοπὸν νὰ προκαλέσω, διότι ἠδυνάμην νὰ ἀρχίσω νὰ τὸ ἀναγνώσω....

§115ΤΙΝΕΣ. Ἀναγνώσατέ το.

§116ΕΤΕΡΟΙ. Δὲν ἠμπορεῖ νὰ τὸ ἀναγνώσῃ.

§117ΑΥΓΕΡΙΝΟΣ. Ὁ κ. Φιλήμων συμπίπτει νὰ ᾖναι ἐφημεριδογράφος· ὑποθέσατε, ὅτι ἔμενεν εἰς τὸ γραφεῖον καὶ διέτασσε τὴν τύπωσιν αὐτοῦ τοῦ ἐγγράφου καὶ ἐγένετο ἡ διανομὴ ἐν τῇ Βουλῇ καὶ τὸ ἔπερνεν εἷς βουλευτὴς καὶ τὸ ἐδιάβαζε....

§118ΜΕΤΑΞΑΣ. Νομίζω, ὅτι ἦτο λάθος τοῦ κ. Φιλήμονος νὰ ζητήσῃ τὴν ἄδειαν ἀπὸ τὴν Βουλὴν νὰ τὸ ἀναγνώσῃ.

§119Τ. ΡΟΥΚΗΣ. Ὅταν πρόκειται νὰ ἐρχώμεθα ἐδῶ εἰς τὸ βουλευτήριον καὶ νὰ ἀναγινώσκωμεν ἐπιστολὰς, τότε παραμελοῦμεν τὰ σπουδαῖα ἔργα, διότι καὶ ἐγὼ τότε θὰ ἀναγνώσω τὴν ἰδικήν μου.

§120ΜΕΤΑΞΑΣ. Δύναται ἡ Βουλὴ νὰ μὲ ἐμποδίσῃ τοῦ νὰ ὁμιλήσω; δύναται ὁ ὑπουργὸς νὰ μὲ ἐμποδίσῃ νὰ ἀναγνώσω ὁποιονδήποτε ἔγγραφον; Νομίζω λοιπὸν, ὅτι κακῶς ἔπραξεν ὁ κ. Φιλήμων νὰ ζητήσῃ τὴν ἄδειαν τῆς Βουλῆς (θόρυβος). Ἠδύνατο ὁ κ. Φιλήμων νὰ ἀποστηθίσῃ τὴν ἐπιστολήν.

§121ΔΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐνῷ πρῶτον ὁ Φιλήμων ἠρώτησε τὸν ὑπουργὸν ἐὰν θέλῃ νὰ ἀναγνώσῃ τὸ ἔγγραφον, τώρα ἔρχεται τὸ ζήτημα ἐὰν πρέπῃ νὰ ἀναγνωσθῇ ἢ ὄχι· αὔριον τυποῦται εἰς ἐφημερίδα τινὰ καὶ διανέμεται, παρακαλῶ ποῖον εἶναι τὸ κέρδος νὰ θέλωμε, νὰ μὴ ἀναγνωσθῇ τώρα; τοῦτο παραλύει τὴν σπουδαιότητα τοῦ ἐγγράφου, τὴν ὁποίαν θὰ ἔχῃ, ὅταν φθάσῃ εἰς τὸ γραφεῖον τοῦ ὑπουργείου ἡ παραίτησις; Μὲ φέρει εἰς τὸ βῆμα αὐτὸ ἡ ἰδέα ἐκείνη τοῦ ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης, ἐὰν καλῶς τὸν ἐννόησα, ὅτι εἰς τὰ συνταγματικὰ πολιτεύματα οὗτος ἐνόμισεν, ὅτι ὁ βουλευτὴς λαμβάνει τὴν ἄδειαν καὶ καταλαμβάνει αὐτὸ τὸ βῆμα τῆς πατρίδος· ὄχι· ὁ βουλευτὴς ἀντιπροσωπεύει τὴν πατρίδα καὶ δὲν ἔχει ὅρια, τὰ ὁποῖα νὰ τὸν ἐμποδίζουν, εἰμὴ μόνον τὴν συνείδησιν, τὴν τιμὴν καὶ τὸ καθῆκον. Ἔρχομαι τώρα ἐγὼ καὶ κατηγορῶ ὁλόκληρον τὸ ὑπουργεῖον, ἐὰν λαλῶ ὀρθὰ, θὰ μὲ ἀκούσωσιν οἱ κύριοι βουλευταὶ, ἐὰν δὲν λαλῶ καλῶς, οἱ κύριοι μὲ ἀφίνουν μόνον καὶ ὑπάγουν εἰς τὰ δωμάτια. Τὸ λέγω, διότι ἕνας μοῦ εἶπεν ὅτι, ὅταν λέγῃς αὐτὸ, ἠμπορεῖς νὰ ἀναγνώσῃς καὶ φυλλάδα τοῦ γαϊδάρου, ἀλλὰ ὅλοι θὰ εἴπωμεν τότε νὰ ὑπάγῃ εἰς τὸ φρενοκομεῖον αὐτὸς ὁ βουλευτὴς, καὶ πιστεύομεν, ὅτι κανεὶς βουλευτὴς δὲν θὰ θελήσῃ νὰ γείνῃ περίγελως. Τελευταῖον ἔσφαλεν ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης τὰ μέγιστα· ἀρκεῖ, ὅτι ἔλαβε τὴν ἄδειάν σας. (θόρυβος).

§122ΤΙΝΕΣ. Τὸν κατεβάζομεν.....

§123ΕΤΕΡΟΙ. Νὰ τὸ ἀνακαλέσουν, κ. πρόεδρε.

§124ΔΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Διὰ τοῦτο ἔχει τὸ Σύνταγμα ἕνα ἄρθρον, τὸ ὁποῖον κηρύσσει ὅλως διόλου ἀνεύθυνον τὸν βουλευτὴν δι’ ὅ,τι εἴπῃ ἐντεῦθεν· δὲν ὑποβάλλεται οὔτε εἰς ποινὴν, οὔτε εἰς ἀνακρίσεις δι’ ὅ,τι εἴπῃ, καὶ διὰ τοῦτο τὸ Σύνταγμα ἠθέλησε νὰ ἐξασφαλίσῃ τὸν βουλευτὴν διὰ νὰ τοῦ δώσῃ τὸ ὅπλον τοῦ λόγου νὰ εἴπῃ εἰς τὸν ὑπουργὸν, κύριε ὑπουργὲ, ἔκαμες τὸ δεῖνα ἔγκλημα κτλ. Λέγω λοιπὸν, ὅτι δὲν ἠμπορεῖτε νὰ δώσητε οὔτε γραμματικὴν, οὔτε ἀλφαβητάριον εἰς τὸν βουλευτὴν καὶ νὰ τοῦ ὁρίσετε μέχρι τίνος θὰ λαλήσῃ, θὰ ᾖναι δὲ εὐτυχὴς ὁ βουλευτὴς, ἂν εἴπῃ πράγματα καλὰ, δυστυχὴς δὲ, ἐὰν δὲν εἴπῃ κατὰ τὴν εὐχαρίστησίν του. Θέλετε σεῖς νὰ εἴπητε εἰς ἕνα βουλευτὴν, ὅταν ἀναβαίνῃ τὸ βῆμα, τὶ νὰ εἴπῃ καὶ τί νὰ μὴ εἴπῃ καὶ νὰ τοῦ θέσετε ὅρια; Ὅρια δὲν δύνασθε νὰ θέσητε.

§125ΣΠ. ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ. Τίς ποτε ἔθεσεν εἰς ἀμφιβολίαν, ὅτι ὁ βουλευτὴς, ὅταν ἀναβῇ τὸ βῆμα, δὲν εἶναι ἀνεύθυνος διὰ τοὺς λόγους του; οὐδεὶς τὸ ἔθεσεν εἰς ἀμφιβολίαν· πότε σᾶς εἶπε κανεὶς ἢ σᾶς ἐφιλονείκησε τὴν ἐλευθερίαν τοῦ λόγου; ἀλλὰ ποῖον εἶναι τὸ ζήτημα τὸ σημερινόν; καὶ ἐγὼ δυσανασχετῶ, διότι διαστρέφεται ἡ ἀλήθεια· τὸ ζήτημα εἶναι ἐὰν μία ἀναφορὰ, μία παραίτησις μὴ περιελθοῦσα εἰς τὴν ἀρχὴν, εἰς τὴν ὁποίαν ἀπευθύνεται, δύναται νὰ καταστῇ ἀντικείμενον συζητήσεως ἐν τῇ Βουλῇ· πᾶν ἔγγραφον, λέγω, δὲν ἠμπορεῖ νὰ γείνῃ ἀντικείμενον συζητήσεως. Κύριοι, ὅταν ἓν ἔγγραφον ἔρχεται ἐνταῦθα μόνον διὰ νὰ ἀναγνωσθῇ ἁπλῶς χωρὶς νὰ γείνῃ ἀντικείμενον συζητήσεως, δὲν ἐννοῶ τὸν λόγον διατί νὰ ἀναγνωσθῇ. Μόνον ὅταν πρόκηται νὰ δώσῃ ἀφορμὴν εἰς συζήτησιν τὸ ἔγγραφον, τότε ἐννοῶ, ὅτι πρέπει νὰ ἀναγνωσθῇ, ἄλλως εἶναι περιττόν. Ἕνεκα λοιπὸν τούτων εἶπον, ὅτι ὁ κύριος βουλευτὴς δύναται νὰ ἀναγνώσῃ τὴν ἀναφορὰν αὐτὴν μετὰ δύω, τρεῖς ἡμέρας, ὅταν δηλ. μάθῃ, ὅτι περιῆλθεν εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν ἡ ἀναφορὰ, τοσούτῳ μᾶλλον, καθ’ ὅσον δηλ. δὲν πρόκειται περὶ τῆς ἀναφορᾶς αὐτῆς μόνον, ἀλλὰ περὶ τῆς μὴ καθιερώσεως κακοῦ προηγουμένου.

§126ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Κύριοι, εἶναι πέμπτη περίπου ὥρα καὶ δὲν προέβημεν εἰς καμμίαν ἐργασίαν· τοῦτο τὸ ἐπάθομεν καὶ εἰς πολλὰς ἄλλας συνεδριάσεις, τὸ ἐπάθομεν δὲ, διότι δυστυχῶς οἱ ὑπουργοὶ ἀμφισβητοῦσι δικαίωμα ἀναμφισβήτητον τῶν βουλευτῶν, καὶ διὰ τοῦτο ἐρχόμεθα εἰς περιπλοκὰς καὶ ἐπὶ τέλους ἐνδίδουν· αὐτὸ συνέβη ἀπειράκις, καὶ αὐτὸ θέλει συμβῆ καὶ σήμερον, ἐὰν δὲν ἐκτιμήσωσι τὴν ἐλευθερίαν τοῦ λόγου. Ναὶ, μία κυβέρνησις δύναται νὰ ἔχῃ πλειονοψηφίαν ἐν τῇ Βουλῇ καὶ νὰ κάμῃ ὅ,τι θέλει, ἀλλὰ ὅταν δύναται νὰ ἀφαιρέσῃ τὴν ἐλευθερίαν τοῦ λόγου, τότε εἶναι περιττὸν ἡ μειονοψηφία νὰ ἵσταται ψευδομάρτυς τῶν πράξεων. Τοῦτο εἶναι ὀλέθριον.

§127Ι. ΦΛΕΣΣΑΣ. Πῶς τὸ ἐκάματε σεῖς;

§128ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Αὐτὴ εἶναι ἡ τακτικὴ τοῦ πατριώτου κυρίου Φλέσα. Λοιπὸν τοῦτο ἐνδεχόμενον νὰ γείνῃ ἀφορμὴ νὰ λάβωσι χώραν ἀτοπήματα, τὰ ὁποῖα ἔλαβον χώραν προηγουμένως· διότι μία ἀπραξία τοῦ σώματος εἶναι κακὴ καὶ διὰ τὴν συμπολίτευσιν καὶ διὰ τὴν ἀντιπολίτευσιν. Κύριοι, περὶ τίνος πρόκειται; πρόκειται περὶ μιᾶς παρανομίας κατὰ τὴν κρίσιν τῆς ἀντιπολιτεύσεως, τὴν ὁποίαν ἔπραξεν ἡ κυβέρνησις διὰ τῆς βαθμολογίας αὐτῶν τῶν ἐπιτάκτων, καὶ διὰ τοῦτο καὶ ἐγὼ καὶ πολλοὶ ἄλλοι ἐπερωτήσαμεν τὴν κυβέρνησιν. Σχετικῶς μὲ τὸ ἀντικείμενον τοῦτο ὁ κύριος Φιλήμων ἔχει ἀντίγραφον.

§129ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ὅταν ἔλθῃ ἡ ἡμέρα τῆς συζητήσεως.

§130ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Ὁ κύριος Φιλήμων ἔχει ἀντίγραφον....

§131ΦΙΛΗΜΩΝ. Αὐτόγραφον.

§132ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Ἠκούσατε; αὐτόγραφον ἐπιστολὴν ἑνὸς πολίτου, ὁ ὁποῖος λέγει μὲ ὠνομάσατε παρανόμως πλωτάρχην, τὸ θεωρῶ ἄδικον, δὲν θέλω διὰ παρανομίας νὰ λάβω αὐτὸν τὸν βαθμόν. Ὁ βουλευτὴς κύριος Φιλήμων ἀνέλαβε ὑπὸ ἀτομικήν του εὐθύνην τὴν γνησιότητα τοῦ ἐγγράφου τούτου, ἔρχεται νὰ τὸ ἀναγνώσῃ καὶ τὸ συσχετίσῃ μὲ τὴν ἐπερώτησιν, ἥτις ἔγεινεν ἐπὶ αὐτοῦ τοῦ ἀντικειμένου περὶ τῆς παρανόμου βαθμολογίας τῶν ναυτικῶν. Ὁ κύριος Φιλήμων πρωτόπειρος, καὶ τὸ λέγω, μὴ γνωρίζων τὰ δικαιώματα, τὰ ὁποῖα ἔχει τις βουλευτὴς, ἐζήτησε τὴν ἄδειαν τῆς Βουλῆς. Ἠξεύρετε τί ὁμοιάζει τοῦτο; ὡς εἷς βουλευτὴς νὰ ζητήσῃ τὴν ἄδειαν τοῦ σώματος διὰ νὰ λαλήσῃ, μόνον τοῦ προέδρου ζητεῖ τὴν ἄδειαν νὰ λαλήσῃ καὶ ὄχι τῆς Βουλῆς. Ἐὰν ὑποθέσωμεν, ὅτι διὰ νὰ ἀναγνώσῃ βουλευτής τις ἔγγραφον ἢ λαλήσῃ πρέπει νὰ ἐγκρίνῃ ἡ Βουλὴ τοῦτο, συλλογισθῆτε τὰς συνεπείας, θὰ ἦναι ἓν κάκιστον προηγούμενον, διότι τότε κανεὶς δὲν θὰ δύναται νὰ λαλήσῃ, ἐὰν δὲν ἀποφανθῇ ἡ πλειονοψηφία. Ἄλλως, κύριοι, διατί ἀνησυχεῖτε καὶ δὲν θέλετε νὰ ἀναγνωσθῇ τὸ ἔγγραφον αὐτό; ποία εἶναι ἡ μεγαλειτέρα ἀπώλεια τοῦ καιροῦ; ἐὰν ἀνεγινώσκετο τὸ ἔγγραφον ἠθέλαμεν ἤδη εἶσθαι εἰς τὰς ἐργασίας μας. Διατί ἀνησυχεῖτε καὶ δὲν θέλετε νὰ ἀναγνωσθῇ τὸ ἔγγραφον; Γίνεται, κύριοι, μεγαλειτέρα δυσκολία τῆς ἀντιπολιτεύσεως, ἐὰν ἔλθουν τὴν ἡμέραν ἐκείνην οἱ ὑπουργοὶ καὶ διαψεύσουν τὸ ἔγγραφον αὐτὸ καὶ κατακρίνουν τὸ ἔγγραφον αὐτό, τὸ ἀποδείξωσιν, ὅτι εἶναι πλαστὸν καὶ ὅτι σκοπὸν εἶχεν ἡ ἀνάγνωσις αὐτοῦ τὴν ἐξαπάτησιν τῆς κοινῆς γνώμης καὶ ἡμῶν.

§133ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Μὲ δημοκοπίας δὲν γίνονται αὐτά.

§134ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Μὲ ἐρώτισες.— Τί ἄλλο καλλίτερον διὰ τὴν κυβέρνησιν καὶ τὴν πλειονοψηφίαν ἀπὸ τὸ νὰ ἀποδεικνύῃ τὰ ἔγγραφα τὰ ἐρχόμενα ὡς πλαστά; Ἐὰν λοιπὸν ᾖναι πλαστὸν, ἡ εὐθύνη θὰ πέσῃ εἰς τὸν βουλευτὴν ὅστις ἀνεδέχθη, ὅτι εἶναι γνήσιον· διότι, κύριοι, ἠξεύρετε τί εἶπεν ἡ κυβέρνησις; δὲν ἀμφισβήτησε τὴν γνησιότητα ἢ μὴ τοῦ ἐγγράφου αὐτοῦ, ἀλλὰ εἶπεν ἐγὼ δὲν ἔλαβον τὸ ἔγγραφον αὐτὸ, δὲν περιῆλθεν εἰς χεῖράς μου· καί, κύριοι, δὲν γνωρίζετε ὅτι ἡ ἀντιπολίτευσις δυσπιστεῖ εἰς τὴν συμπολίτευσιν; καὶ εἶναι τὸ καθῆκόν της, κύριοι. Πῶς δύνασθε νὰ μᾶς βεβαιώσητε, ὅτι δὲν περιῆλθε; Φοβοῦνται τὸ φῶς καὶ θέλουν τὸ σκότος οἱ ἔνοχοι, οἱ ἔχοντες καθαρὸν τὸ πρόσωπον δὲν φοβοῦνται. Λοιπόν, κύριοι, μὴ λέγετε, ὅτι δὲν εἶναι γνήσιον καὶ ὅτι δὲν περιῆλθεν εἰς χεῖράς σας· ἡμεῖς λέγομεν, ὅτι εἶναι ὅλως διόλου γνήσιον καὶ περιῆλθεν εἰς τὴν ἐξουσίαν καὶ ἡ ἐξουσία τὸ κρύπτει. Ἐὰν ὁ Κ. Φιλήμων παραιτηθῇ τῆς ἐπιθυμίας, τὴν ὁποίαν ἔχει τοῦ νὰ ἀναγνωσθῇ τὸ ἔγγραφον, ἐγὼ νομίζω, ὅτι ἡ ἀνάγνωσις δὲν γίνεται, διότι ἡ πλειονοψηφία τῆς Βουλῆς τὸν ἐμποδίζει εἰς τοῦτο· ἐὰν θέλῃ μόνος του, εἶναι κύριος, ἀλλὰ οὐδέποτε, διότι δὲν τὸ θέλει ἡ πλειονοψηφία τῆς Βουλῆς.

§135ΣΙΜΟΣ. Δύο λέξεις θὰ εἴπω. Νομίζω, ὅτι εἶναι σπουδαῖον τὸ ζήτημα· δὲν ἔρχομαι νὰ θερμάνω αὐτὸ περισσότερον· ἀρκετὰ ἐθερμάνθη. Ἀλλὰ ψυχρὰ ψυχρὰ πρέπει νὰ ἐξετάσωμεν ἓν πρᾶγμα, διότι ὁ κ. Φιλήμων εἶπεν ὅτι, ἤθελα νὰ κάμω μίαν ἁβροφροσύνην εἰς τὴν Βουλὴν, ἐν ᾧ ἠμποροῦσα νὰ τὸ κάμω καὶ μόνος μου. Ἂν ὁ κ. Φιλήμων ἤθελεν εἰπεῖ, δότε μοι τὸν λόγον, δὲν ἤθελον εἰπεῖ τίποτε, ἀλλ’ ἔρχεται ν’ ἀναμίξῃ τὴν ἐλευθερίαν τοῦ λόγου μὲ τὴν ἐλευθερίαν τῶν ἐγγράφων. Ἂν ἡ πλειοψηφία τῆς Βουλῆς θέλῃ νὰ εἴπῃ, θέλω νὰ ἐμποδίσω τὴν ἐλευθερίαν τοῦ λόγου, τότε παρανομεῖ, καὶ ἡ πρᾶξις αὐτὴ εἶναι παράνομος· ἂν ὅμως εἴπῃ τις, θέλω ν’ ἀναγνώσω ἓν ἔγγραφον οἱονδήποτε, καὶ ἡ Βουλὴ λογίζουσα, ὅτι ἔχει τὸ δικαίωμα αὐτὴ ν’ ἀποφασίζῃ περὶ τῶν ἐγγράφων, νομίζω ὅτι εἶπεν ἐν τῇ νομιμότητι, καὶ ὁ βουλευτὴς δὲν ἔχει δίκαιον. Λέγω λοιπὸν, ὅτι τὸ δικαίωμα τοῦ λόγου εἶναι ἀπαραβίαστον· δὲν ἔχει κανεὶς τὸ δικαίωμα, οὔτε ἡ πλειοψηφία, οὔτε ἡ μειοψηφία, οὔτε ὁλόκληρος ἡ Βουλὴ νὰ ἐμποδίσῃ ἐμὲ θέλοντα νὰ λαλήσω· αὐτὸ εἶναι καθαρῶς ἀνεγνωρισμένον· ὑπάρχει εἰς τὸ Σύνταγμα. Ἀλλά, κύριοι, νομίζετε, ὅτι εἶναι τὸ ἴδιον περὶ τῶν ἐγγράφων; Μοῦ στερεῖτε, λέγει, τὴν ἐλευθερίαν· καὶ ὅταν ἔρχηται νὰ διαβάσῃ ἓν ἔγγραφον μικρὸν ὁ κ. Φιλήμων, καὶ ἔχῃ 14 σελίδας; Εἰς τὴν Βουλὴν μένει. Ἂς προσέξωμεν καλά, διότι τὰ ἀνεγνωρισμένα δικαιώματα τότε εἶναι σεβαστὰ, ὅταν δὲν βγαίνουν ἀπὸ τὰ ὅρια αὐτῶν. Μὴ θέλωμεν μὲ τὴν ἐλευθερίαν τοῦ λόγου, ἥτις εἶναι ἀνεγνωρισμένη καὶ δικαία, μὲ τὴν ἱερότητα αὐτοῦ τοῦ δικαιώματος νὰ συγχύσωμεν ἓν δικαίωμα ἄλλο· τοῦτο κατὰ τὴν ἰδέαν μου δὲν εἶναι καλόν. Καὶ νομίζω, κύριοι, ὅτι εἶναι καθῆκον τῆς πλειονοψηφίας, ἂν ἡ μειοψηφία δὲν θέλῃ νὰ δεχθῇ αὐτὴν τὴν ἀρχὴν, καὶ ἐγὼ τὴν συμβουλεύω νὰ τὴν δεχθῇ, νὰ καθαρίσῃ ποῖον εἶναι τὸ δικαίωμα, τὸ ὁποῖον ἀνήκει εἰς τὴν Βουλήν. Λέγω λοιπὸν, ἂν πρόκηται σήμερον ἡ Βουλὴ, ἐρωτωμένη, νὰ εἴπῃ, τί μοῦ κάμνει; ἂς διαβασθῇ αὐτὸ τὸ ἔγγραφον, δὲν ἔχω τίποτε νὰ εἴπω· ἀλλ’ ἐὰν πρόκηται νὰ φέρητε εἰς λάθος τὴν Βουλὴν, ν’ ἁρπάσητε αὐτὴν τὴν ἀπόφασιν, αὐτὸ τὸ πολεμῶ μ’ ὅλην τὴν δύναμιν. Τὰ ἔγγραφα εἶναι τῆς Βουλῆς δικαίωμα· ἢ ὀλίγα ἢ πολλὰ ἢ μεγάλα ἢ μικρὰ ἡ Βουλὴ πρέπει νὰ εἴπῃ, ἂν πρέπῃ ν’ ἀναγνωσθοῦν ἢ ὄχι.

§136ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Πρὸ ὀλίγου ἀνεγνώσθη μία ἐγκύκλιος· ἔπρεπε νὰ ζητηθῇ ἡ ἀπόφασις τῆς Βουλῆς.

§137ΣΙΜΟΣ. Εἰς τὴν Ἀγγλίαν εἶναι κατ’ ἀνοχὴν par tolérance, δὲν εἶναι ἀνεγνωρισμένον.

§138ΦΙΛΗΜΩΝ. Τώρα θὰ εἴπω εἰς τὴν Βουλὴν τὶ γίνεται εἰς τὴν Ἀγγλίαν· par tolerance κατ’ ἀνοχὴν εἶναι καὶ ἡ ἐλευθερία τοῦ τύπου· ἀλλ’ ἀπολύτως ἐκεῖ δὲν δύναται νὰ ἐμποδίσῃ ἡ Βουλὴ οὔτε τὸν λόγον, οὔτε τὴν ἀνάγνωσιν οἱουδήποτε ἐγγράφου. Τὶ γίνεται ὅμως; τὴν ἐμποδίζουν ἐμμέσως καὶ ἡ κοινοβουλευτικὴ ἱστορία τῆς Ἀγγλίας ἀναφέρει πολλὰ παραδείγματα· ἅμα ἀρχίζουν ν’ ἀγορεύουν, οἱ βουλευταὶ φεύγουν· μένουν 4 καὶ ἀμέσως γίνεται ἔνστασις, ἐὰν ἦναι ἀπαρτία, καὶ μὴ οὔσης ἀπαρτίας, ἀναχωροῦν· οὐδέποτε προέβησαν εἰς ἀπόφασιν νὰ εἴπουν, ὅτι αὐτὸ μὲν θὰ ἀναγνώσῃς, ἐκεῖνο δὲ δὲν θὰ ἀναγνώσῃς. Συλλογισθῆτε λοιπὸν, κύριοι, ὅτι θὰ καθιερώσετε ἀρχὴν κακὴν, καὶ συλλογισθῆτε, ὅτι τὸ πρᾶγμα εἶναι κοινὸν, διότι αὔριον δύνανται νὰ ἔλθουν ἄλλοι εἰς θέσιν, εἰς τὴν ὁποίαν σήμερον εὑρίσκονται ἄλλοι.

§139ΣΑΡΑΒΑΣ. Πρόκειται, κύριοι, περὶ ἑνὸς ζητήματος, τὸ ὁποῖον εἰ καὶ ἐκ πρώτης ὄψεως φαίνεται μικρὸν, ὀφείλει ἡ Βουλὴ νὰ τὸ θεωρήσῃ ἐκ τῶν σπουδαιοτέρων, διότι συνδέεται ἀναποσπάστως μὲ τὴν ἐλευθερίαν τοῦ λόγου, καὶ τοσούτῳ μᾶλλον πρέπει νὰ δείξῃ ἐνδιαφέρον ἡ Βουλὴ πρὸς ὑπεράσπισιν αὐτοῦ τοῦ δικαιώματος, διότι ἀτυχῶς, κύριοι, ὀφείλω νὰ τὸ ὁμολογήσω, ὅλα τὰ δικαιώματα τὰ ὑπὸ τῆς ἐπαναστάσεως τοῦ Ὀκτωβρίου καθιερωθέντα ἐπὶ τέλους εἰς αὐτὸ καὶ μόνον κατέληξαν, τοῦτο καὶ μόνον τὸ δικαίωμα ἔμεινεν εἰς τὸ ἔθνος, τὸ δικαίωμα τῆς ἐλευθερίας τοῦ λόγου ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου. Θεωρῶ ἑπομένως καθῆκόν μου νὰ ὑπερασπίσω δι’ ὅλης τῆς δυνάμεως τὴν ὁποίαν ἔχω, ἓν δικαίωμα, κατὰ τοῦ ὁποίου σήμερον θέλουν νὰ καταφέρουν ἕνα καίριον κτύπον. Ἠρχίσαμεν ὀπισθοδρομοῦντες, κύριοι, καὶ τόσον ταχέως, ὥστε δὲν ἠξεύρω ποῦ θέλομεν καταντήσει. Τί ζητεῖται, κύριοι, σήμερον; Ἡ ἀνάγνωσις μιᾶς ἐπιστολῆς, καὶ ἔρχονται καὶ ἀμφισβητοῦν τὸ δικαίωμα τοῦτο, καὶ τὸ ἀμφισβητοῦν ἐν ὀνόματι τῆς ἐλευθερίας, τὴν ὁποίαν ὑπερασπίζονται. Καὶ ἐννοοῦν τὶ θὰ εἴπῃ ἐλευθερία τοῦ λόγου, ὅταν ἡ ἐλευθερία αὕτη ὑποβάλλεται εἰς κανονισμόν; Ἡ ἐλευθερία δύναται νὰ ἔχῃ τινὰς παρεκτροπάς· ἀλλὰ δι’ αὐτὸ τοῦτο, διότι ὅταν δοθῇ τὸ δικαίωμα τοῦ περιορισμοῦ τῆς ἐλευθερίας αὐτὴ ἐκμηδενίζεται, εἶναι προτιμοτέρα νὰ ὑπάρχῃ ἀπόλυτος μετὰ τῶν παρεκτροπῶν της· εἶναι πολὺ ἐνδεχόμενον ἕνας βουλευτὴς νὰ κάμῃ κακὴν χρῆσιν τῆς ἐλευθερίας τοῦ λόγου, ν’ ἀπασχολήσῃ ματαίως τὴν Βουλὴν, ν’ ἀναγνώσῃ ἔγγραφα, τὰ ὁποῖα δὲν ἔχουσι καμμίαν ἐπιῤῥοὴν οὔτε εἶναι ἄξια λόγου, ἀλλ’ ἀπέναντι τοῦ κακοῦ τούτου, τὸ ὁποῖον εἶναι ἐλάχιστον, τὸ ὁποῖον εἶναι τίποτε παραβαλλόμενον μὲ τὸ μέγιστον κακὸν τοῦ περιορισμοῦ τῆς ἐλευθερίας τοῦ λόγου, εἶναι προτιμότεραι καὶ αὐταὶ αἱ παρεκτροπαὶ τῆς ἐλευθερίας τοῦ λόγου. Διὰ τοῦτο εἰς ὅλα τὰ κράτη, ὅπου ἠξεύρουν νὰ ἐκτιμοῦν ἀληθῶς τὴν ἐλευθερίαν τοῦ λόγου, ἄφησαν πλήρη ἐλευθερίαν καὶ δὲν ἠθέλησαν νὰ τὴν ὑποτάξωσιν ὑπὸ τοὺς περιορισμούς, ὑπὸ τοὺς ὁποίους σεῖς σήμερον θέλετε νὰ μᾶς ὑποβάλλετε. Ἔχομεν ἕνα κανονισμὸν τέλος πάντων, κύριοι· ὅταν ζητῆτε νὰ περιορίσητε τὴν ἐλευθερίαν τοῦ λόγου ἑνὸς ἀγορεύοντος ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, ἐν τίνι δικαιώματι θέλετε νὰ ἐπιβάλλετε περιορισμούς; ποῖος εἶναι ὁ νόμος, ὅστις κανονίζει τὰς σχέσεις τοῦ βουλευτοῦ πρὸς τὸ σῶμα; Εἶναι ὁ κανονισμὸς τῆς Βουλῆς.

§140ΣΙΜΟΣ. Διατί λέγετε τοῦ λόγου; δὲν εἶναι περὶ λόγου.

§141ΣΑΡΑΒΑΣ. Ὅσον καὶ ἂν θέλετε νὰ διαστρέφητε τὰ πράγματα, τὰ ἀναγινωσκόμενα δὲν ἔχουν διάφορον ἔννοιαν παρὰ τὰ λεγόμενα· αὐτὸ, συγχωρήσατέ μοι νὰ τὸ εἴπω, εἶναι μία σοφιστεία τὸ νὰ λέγωμεν ὅτι ὑπάρχει διαφορὰ μεταξὺ ἐκείνων, τὰ ὁποῖα ἀπαγγέλλονται προφορικῶς ἢ ἀναγινώσκονται. Ἂν ἦτο ἐπιτετραμμένη ἡ ἀπαγγελία γραπτῶν λόγων, καὶ ὁ κ. Φιλήμων εἰς τὸν γραπτὸν λόγον του εἶχεν ἀντιγράψει καὶ τὴν ἐπιστολὴν αὐτὴν, δὲν μὲ λέγετε, ἠθέλατε ποτὲ εἰπεῖ, σταματήσατε, μὴ ἀναγινώσκετε τὸν λόγον αὐτὸν, διότι περιέχει καὶ τὴν ἐπιστολήν;

§142ΜΕΤΑΞΑΣ. Πρὸ ὀλίγου ἀνέγνωσα τὴν ἐγκύκλιον ἀπὸ τὴν ἐφημερίδα.

§143ΣΑΡΑΒΑΣ. Ἀλλὰ τὶ μᾶς λέγουσι, κύριοι; Ἡ παραίτησις δὲν περιῆλθεν, εἰς γνῶσιν τῆς κυβερνήσεως, δὲν δύνασθε ἑπομένως νὰ κάμετε χρῆσιν αὐτῆς. Αὐτὴν τὴν ἔνστασιν ἔκαμεν ὁ ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης. Θέλουσι νὰ κανονίσωσι τὴν ἐλευθερίαν τοῦ λόγου μὲ τὰς δικονομικὰς διατυπώσεις. Αὐτὸ εἶναι πολὺ περίεργον. Ἐὰν ἐφέρετο μία ἐπερώτησις, καὶ ἐζητεῖτο νὰ ἐξαχθῇ συμπέρασμά τι καὶ συνέπεια ἐπὶ τῆς ὑποβληθείσης παραιτήσεως ἐκ μέρους τοῦ Κ. Κουντουριώτου, ἠδύνατο ἀξιόλογα ἡ Κυβέρνησις νὰ εἴπῃ, δὲν ἔλαβα γνῶσιν τῆς παραιτήσεως καὶ δὲν δύναται νὰ γίνῃ συζήτησις ἐπὶ ἀντικειμένου, τὸ ὁποῖον δὲν ἔλαβε νόμιμον ὕπαρξιν· ἀλλὰ περὶ τούτου δὲν πρόκειται σήμερον, δὲν σᾶς ζητοῦν λόγον, διατὶ παρῃτήθη ὥστε νὰ εἴπητε, ὅτι δὲν δύνασθε νὰ δώσητε λόγον. Ὅπως εἶπεν ὁ κ. Κεχαγιᾶς σχετικῶς πρὸς μίαν ἐπερώτησιν, ἐστάλη μία παραίτησις, τὴν θεωρεῖ οὐσιώδη ἓν ἐκ τῶν μελῶν τῆς Βουλῆς, ὅπως τὴν ἀναγνώσῃ. Ποῖος δύναται νὰ κανονίσῃ τὴν κρίσιν του, ἂν εἶναι οὐσιώδης ἢ μή; Ἂν θέλετε νὰ εἴπητε, ὅτι δὲν πρέπει ν’ ἀναγνωσθῇ ἡ παραίτησις, δὲν θέλετε κάμει τίποτε ἄλλο παρὰ νὰ εἴπητε, ὅτι ἡ ἐλευθερία τοῦ λόγου πρέπει νὰ ὑπαχθῇ εἰς κανονισμούς, τοὐτέστιν, ἡ Βουλὴ νὰ προσδιορίσῃ τὸν τρόπον τοῦ σκέπτεσθαι καὶ τοῦ ὁμιλεῖν ἑνὸς ἑκάστου, πρέπει ἕκαστος νὰ γινώσκῃ ἐκ τῶν προτέρων ποῖα εἶναι τὰ οὐσιώδη καὶ ποῖα τὰ ἐπουσιώδη, ποία ἔκφρασις καὶ ἰδέα εἶναι ἐπιτετραμμένον νὰ ἐκφρασθῇ. Ἂν θέλετε κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον τὴν ἐλευθερίαν τοῦ λόγου, σᾶς λέγω, ὅτι ἡ μόνη ἐλευθερία, ἥτις μένει ἀκόμη ὀρθὴ, καὶ αὐτὴ κατέπεσε.

§144ΖΕΡΒΑΣ. Κύριοι, καὶ οἱ μὲν καὶ οἱ δὲ κακῶς ἐξήγησαν τὸ προκείμενον ζήτημα· οὐδόλως ἀμφισβητῶ τὴν ἐλευθερίαν τοῦ λόγου καὶ τὴν ἀνάγνωσιν τοῦ ἐγγράφου, οὐδὲ πρέπει νὰ προέλθωμεν εἰς ἀπόφασιν ἐπὶ τοῦ ἀντικειμένου τούτου. Τὸ ζήτημα ἄλλως πως ἠγέρθη καὶ ἀλλοῦ ἀπέληξεν. Ὁ βουλευτὴς Ἀττικῆς ἔκαμεν ἐπερώτησιν ἢ ἐρώτησιν ἁπλῶς μετὰ τὸ τέλος τῆς ὁποίας ἐζήτησε ν’ ἀναγνώσῃ ἓν ἔγγραφον. Ἡμεῖς ἐννοοῦμεν, ὄχι νὰ ἐμποδίσωμεν τὴν ἀνάγνωσιν τοῦ ἐγγράφου τούτου, ἀλλ’ ὅπως ἀπεφασίσθη, αἱ ἐπερωτήσεις καὶ αἱ συζητήσεις ἐπ’ αὐτῶν νὰ γίνωσι μετὰ τὸν προϋπολογισμὸν, τὴν θεωροῦμεν ὡς μίαν ἀναβολὴν τὴν ἀνάγνωσιν· κατόπιν ὅπου ἔλθῃ ἡ θέσις αὐτῆς νὰ τὴν ἀναγνώσωμεν· δὲν ἐννοοῦμεν ν’ ἀποφασισθῇ κατ’ ἀρχὴν, ὅτι δὲν πρέπει ν’ ἀναγνώσωμεν αὐτὴν· διότι, ἐὰν σήμερον εἶναι διὰ τὸν ἀντίθετον, αὔριον θὰ ᾖναι δι’ ἐμέ. Δὲν εἶμαι λοιπὸν τῆς γνώμης νὰ προέλθωμεν εἰς μίαν ἀπόφασιν, ἀλλὰ νὰ πεισθῇ καὶ ὁ κ. Φιλήμων, νὰ τὴν ἀναβάλῃ. Θὰ τὸ δημοσιεύσῃ διὰ τῆς ἐφημερίδος καὶ θὰ τὸ μάθῃ ὅλος ὁ κόσμος. Μὴ ἐπιμένετε νὰ προβῶμεν εἰς ἀπόφασιν, διότι θὰ ἔχει συνεπείας καλάς. Ἐγὼ θὰ ᾖμαι ὑπὲρ τῆς ἀναγνώσεως· διότι νομίζω, ὅτι ἡ ἀνάγνωσις πρέπει νὰ γίνῃ· οὐχ’ ἧττον ὅμως ἡ Βουλὴ ἐν τῷ δικαιώματί της δύναται ν’ ἀναβάλῃ μίαν συζήτησιν, καθόσον δὲν περιέχεται καὶ εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. Λέγω λοιπὸν, ὅτι ἐν τῷ δικαιώματι τῆς Βουλῆς εἶναι ν’ ἀναβάλῃ μίαν συζήτησιν, τὴν ὁποίαν θεωρεῖ, ὅτι πρέπει νὰ ἀναβληθῇ, εἰς μίαν ῥητὴν ἡμέραν.

§145ΦΙΛΗΜΩΝ. Δὲν θὰ φέρω καμμίαν συζήτησιν κ. Ζέρβα.

§146ΖΕΡΒΑΣ. Δὲν ἠξεύρω ποῖος θὰ ματαιώσῃ κατόπιν· ἐὰν ἐπιμένωμεν εἰς τὴν ἀνάγνωσιν, θὰ ἔλθῃ εἰς τὸ κεφάλι μας ὕστερον. Πρέπει λοιπὸν ν’ ἀναβληθῇ μόνον. Μὴ προέλθετε εἰς ἀπόφασιν, κύριοι. Ἤμην πρόεδρος καὶ ἐπέμεινα νὰ μὴ προβῇ εἰς ἀπόφασιν ἡ Βουλὴ δι’ ἓν ἄλλο ἀντικείμενον, ἀλλὰ δὲν μὲ ἤκουσαν καὶ κατόπιν ἴδατε τὰς συνεπείας. Τὸ αὐτὸ λέγω καὶ σήμερον. Εἶναι ζήτημα σπουδαῖον, κύριοι, τὸ ὁποῖον δὲν δυνάμεθα νὰ λύσωμεν ἐδῶ καθήμενοι, ἀλλὰ πρέπει νὰ σκεφθῶμεν πολύ. Εἰμπορῶ σήμερον εἰς τὸ πεῖσμα τοῦ κόμματος νὰ εἴπω νὰ μὴ ἀναβληθῇ· αὔριον ὅμως εἰμπορεῖ νὰ ἔλθῃ εἰς τὸ κεφάλι μου ἀνάποδα. Διὰ τοῦτο δὲν πρέπει νὰ προέλθωμεν εἰς ἀπόφασιν καὶ παρακαλῶ τὸν κ. Φιλήμονα ν’ ἀναβάλῃ τὴν ἀνάγνωσιν ἐπὶ δύω ἡμέρας διὰ νὰ μὴ φέρωμεν πρόσκομμα εἰς τὰς ἐργασίας μας. Δὲν θὰ χαθῇ ὁ κόσμος, ἐὰν ἀναγνωσθῇ αὐτὸ τὸ ἔγγραφον σήμερον ἢ αὔριον.

§147Α. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ὁ βουλευτὴς Κ. Σῖμος ἐπεκαλέσθη πάλιν πρὸς ὑποστήριξιν τοῦ ἰσχυρισμοῦ του, ὅτι τὰ ἔγγραφα δὲν ὑπάγονται εἰς τὰς αὐτὰς διατάξεις τοῦ κανονισμοῦ εἰς τοὺς ὁποίας ὑπάγεται καὶ ὁ λόγος· τουτέστιν ὁ βουλευτὴς ἀπὸ τοῦ βήματος αὐτοῦ δύναται νὰ ὁμιλήσῃ ὅσον θέλει, δὲν δύναται ὅμως ν’ ἀναγνώσῃ καὶ ἔγγραφα· καὶ σᾶς ἔφερε παράδειγμα, ὅτι ἐνδεχόμενον εἰς μίαν περίστασιν νὰ ἔλθῃ βουλευτής τις νὰ σᾶς ἀναγνώσῃ μίαν πολύφυλλον ἔκθεσιν καὶ νὰ σᾶς κουράσῃ. Ἐδανείσθη τὴν ἰδέαν του ἀπὸ τοὺς Ἀγγλικοὺς κανονισμοὺς, τοὺς ὁποίους ἐν παρόδῳ θὰ εἴπω, ὅτι ἐγὼ δὲν γνωρίζω, καὶ ἀπὸ τὸ Ἀγγλικὸν σύνταγμα. Πολλάκις εἶπα εἰς τὸν κ. Σῖμον καὶ πάλιν λέγω, ὅτι τὸ Ἀγγλικὸν σύνταγμα καὶ τὰ ἔθιμα πρέπει νὰ τὰ ἐπικαλούμεθα εἰς τὰς περιστάσεις ἐκείνας, καθ’ ἃς προσβάλλονται καιρίως αἱ ἐλευθερίαι τοῦ τόπου· καὶ ὅταν ἐπρόκειτο νὰ διέλθῃ, καθὼς καὶ ἄλλοτε σᾶς εἶπα, ἡ Βουλὴ τὸν προϋπολογισμὸν καὶ τὸν φορολογικὸν νόμον, τότε ἔπρεπεν ὁ κ. Σῖμος νὰ ἀνατρέξῃ πέραν τοῦ στενοῦ τῆς Μάγχης καὶ νὰ ζητήσῃ τὰ παραδείγματα τῆς εὐδαίμονος Ἀγγλικῆς χώρας. Σήμερον ἔρχεται ὁ κ. Σῖμος καὶ σᾶς λέγει τοῦτο γίνεται εἰς τὴν Ἀγγλίαν, καὶ πολλοὶ ἐξ ἡμῶν, οἱ ὁποῖοι δὲν εἴδομεν τὴν Ἀγγλίαν, οὐδὲ ἐμελετήσαμεν τὰ διάφορα φιλελεύθερα συγγράμματα, τὰ ὁποῖα ὁ κ. Σῖμος ἠναγκάσθη νὰ μελετήσῃ, ὡς μεταφραστὴς μιᾶς ἱστορίας, λίαν φιλελευθέρου, τῆς Γαλλικῆς ἐπαναστάσεως, ἡμεῖς μένομεν παγωμένοι καὶ κεχηνότες ἀπέναντι αὐτῶν τῶν καταπληκτικῶν προτάσεων, τὰς ὁποίας ἐξ ἀπίνης ῥίπτει ἐν τῷ μέσῳ ἡμῶν ὁ κ. Σῖμος. Ἀλλ’ ἡμεῖς, κύριε Σῖμε, δὲν ἔχομεν ἀνάγκην ν’ ἀνατρέξωμεν εἰς τοὺς κανονισμοὺς τῆς Ἀγγλίας. Ἡμεῖς ἔχομεν νὰ συμβουλευθῶμεν τὸν κανονισμὸν, ὅστις διέπει, καθὼς σᾶς εἶπεν ὁ κ. Σαράβας, τὰς σχέσεις τοῦ βουλευτοῦ πρὸς τὴν Βουλὴν τὴν Ἑλληνικήν. Τί λέγει, κύριε Σῖμε, τὸ ἄρθρον 31 τοῦ κανονισμοῦ τῆς Ἑλληνικῆς Βουλῆς; ἰδοὺ τί λέγει· «Πᾶσα πρότασις βουλευτοῦ ἢ ὑπουργοῦ παραδίδεται εἰς τὸ προεδρεῖον ἔγγραφος καὶ ἰδιοχείρως, παρὰ τοῦ εἰσάγοντος αὐτὴν ὑπογεγραμμένη, καταχωρίζεται εἰς ἰδιαίτερον βιβλίον, ἀριθμουμένη καθ’ ἣν εἰσάγεται χρονολογικὴν τάξιν, ἀνακοινοῦται εἰς τὴν Βουλὴν ὑπὸ τοῦ προέδρου, κατὰ τὸ 21 ἄρθρον τυποῦται καὶ διανέμεται εἰς τοὺς βουλευτάς. Συζητεῖται δὲ κατὰ σειρὰν τῶν ἐγγράφων της, ἐκτὸς, ἂν ἡ Βουλὴ κηρύξασα αὐτὴν κατεπείγουσαν, ὁρίσῃ ἄλλην προηγουμένην ἡμέραν πρὸς συζήτησιν.» Τί λέγει δὲ καὶ τὸ ἄρθρον 21; Ἂς τὸ ἴδωμεν καὶ αὐτό, «Μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν καὶ ἔγκρισιν τῶν πρακτικῶν ὁ πρόεδρος ἀνακοινόνει εἰς τὴν Βουλὴν ἅπαντα τὰ ἀπευθυνθέντα αὐτῷ διαγγέλματα, προτάσεις, ὑπομνήματα ἢ ἄλλα ἔγγραφα.» Ὑποτεθείσθω λοιπὸν, κύριοι, ὅτι ὁ κ. Φιλήμων σήμερον ὑπέβαλεν αὐτὴν τὴν ἐπιστολὴν, καὶ ἔλεγεν, Κύριε πρόεδρε, σχετίσατε αὐτὴν τὴν ἐπιστολὴν μὲ τὰ λοιπὰ ἔγγραφα, τὰ ὁποῖα θὰ σᾶς παρουσιάσῃ ὁ ὑπουργὸς κατὰ τὴν ἡμέραν τῆς ἀναπτύξεως τῆς ἐπερωτήσεως ἐπὶ τῶν ναυτικῶν βαθμολογιῶν. Τί ἤθελε γίνει, κύριε Σῖμε; Ὁ κ. πρόεδρος ἤθελε δώσει αὐτὸ τὸ ἔγγραφον εἰς τὸν γραμματέα, καὶ ὁ γραμματεὺς ἤθελεν εἰπεῖ, «πρότασις τοῦ κ. Φιλήμονος. Κύριοι βουλευταί, ὁ κύριος δεῖνα παρῃτήθη, καὶ ἡ παραίτησις του εἶναι αὕτη», καὶ ἤθελε διαβάσει αὑτὴν τὴν παραίτησιν ὁ γραμματεὺς χωρὶς νὰ γίνῃ ἀντίῤῥησις, διότι ὁ κανονισμὸς τὸ διατάσσει. Σᾶς ἐρωτῶ λοιπὸν τώρα, ὅταν τοιαύτην διάταξιν ὡρισμένην ἔχωμεν ἐντὸς τοῦ κανονισμοῦ τοῦ ἰδικοῦ μας, τί ἀνάγκη εἶναι, κ. Σῖμε, ἡμεῖς, οἱ ὁποῖοι δὲν ἔχομεν οὐδὲ σιδηρόδρομον, οὐδὲ ἀτμόπλοια πολλὰ, νὰ σπεύσωμεν εἰς τὴν Ἀγγλίαν νὰ ζητήσωμεν τὸν κανονισμὸν αὐτῆς ὅπως κανονίσωμεν τὰ ἰδικά μας πράγματα; Βλέπετε λοιπὸν, ὅτι ἐκτὸς τῶν ἰσχυρῶν λόγων, τοὺς ὁποίους σᾶς ἔφερεν ὁ κ. Σαράβας, καὶ ὅστις σᾶς εἶπεν, ὅτι ἡ ἀνάγνωσις τῶν ἐγγράφων, καὶ ἡ ἐλευθερία τοῦ λόγου εἶναι δύο πράγματα ἀχώριστα, ἔχομεν ἀκόμη ῥητὴν διάταξιν τοῦ κανονισμοῦ, ἐναντίον τῆς ὁποίας δὲν δύναται κανεὶς νὰ λαλήσῃ καὶ ἀντιστρατευθῇ. Ἕπεται λοιπὸν ἐκ τούτου, κύριοι, ὅτι ἡ συζήτησις, ἡ ὁποία ἐπὶ δύο σχεδὸν ὥρας ἐπασχολεῖ τὴν Βουλὴν, ἦτον ὅλως διόλου ματαία, ὅτι ἦτο συζήτησις, ἡ ὁποία δὲν ἔπρεπε κἂν νὰ ἔλθῃ, καθ’ ὅσον ἡ ἀνάγνωσις τοῦ ἐγγράφου αὐτοῦ εἶναι δικαίωμα ἀναμφισβήτητον. Καὶ, κύριε Σῖμε, σᾶς λέγω, ἐὰν ὁ κ. Φιλήμων δὲν ἦτον ἀκόμη ἄπειρος ἢ πρωτόπειρος τῶν βουλευτικῶν ἕξεων, ἢ ἂν εἶχον ἐγὼ αὐτὴν τὴν ἐπιστολὴν, ἤθελεν εἶσθαι ἀνεγνωσμένη καὶ 30κις μάλιστα ἀπὸ τότε ἕως τώρα, καὶ σεῖς ἂς ἐξακολουθῆτε νὰ λέγητε, ὅτι δὲν ἔχω δικαίωμα νὰ τὴν ἀναγνώσω.

§148ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Κύριοι, μετὰ τὴν ὁμιλίαν τοῦ ἀξιοτίμου βουλευτοῦ Ἄργους, ὅστις τὸ ζήτημα αὐτὸ τὸ ἀνέπτυξεν ἡσύχως καὶ ἀπαθῶς καὶ εὐκρινῶς, δὲν ἐνόμιζα, ὅτι ἤθελε προχωρήσει πλέον ἡ συζήτησις· ἀτυχῶς ὅμως ἐπροχώρησε, καὶ κατὰ μεγαλειτέραν ἀτυχίαν ἀνέβη τὸ βῆμα ἄτομον, τὸ ὁποῖον πρὸ πολλῶν ἐτῶν, ἤμην ἀκόμη μαθητὴς καὶ ἐφοίτων εἰς τὰ σχολεῖα, ὅτε καὶ ὡς πολιτικὸς ἀνὴρ καὶ ὡς δημοσιογράφος ὑπεστήριζε τὰς μεγαλειτέρας ἐλευθερίας, καὶ ὑπεστήριξε σήμερον, ὅτι δὲν ἠμπορεῖ ὁ βουλευτὴς ν’ ἀναγνώσῃ ἔγγραφον ἀπὸ τὸ βῆμα τοῦτο. Ἐὰν, κύριοι, παραδεχθῇ ἡ Βουλὴ τὴν πρότασιν ταύτην, ἀπὸ τοῦδε σᾶς λέγω, ὅτι ἡ ἐλευθερία τοῦ λόγου καταστρέφεται καὶ τὸ δικαίωμα τοῦ ἀναφέρεσθαι. Κατὰ τὸ 1845 ὁ τότε ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν διέταξε τὴν εἰς Μεσσηνίαν διὰ τῆς βίας εἴσπραξιν τῶν φόρων ἐπὶ τεσσάρων χωρίων, ἅπερ διετείνοντο, ὅτι ἦσαν ἰδιόκτητα, ἐνῷ ἡ Κυβέρνησις ἤθελε νὰ τὰ φορολογήσῃ ὡς ἐθνικά. Ὁ νομάρχης Μηλαΐτης εἶχεν ἕνα οὐλαμὸν ἱππέων καὶ ἐνωμοτίαν ἐφίππου χωροφυλακῆς καὶ δι’ αὐτῶν ἐξεβίαζε τὴν εἴσπραξιν· αὐτὰ τὰ χωρία ἀνεφέρθησαν καὶ ἔφεραν τὸ ζήτημα εἰς τὴν Βουλήν· ὁ ἐπερωτῶν εἶχε φάκελλον ἐγγράφων, ἐν οἷς ἦσαν καὶ δικαστικὰ ἔγγραφα. Ἐρωτῶ, ἂν δὲν εἶχε τὸ δικαίωμα ν’ ἀναγνώσῃ τὰ ἔγγραφα ταῦτα, πῶς ἠδύνατο ν’ ἀποδείξῃ τὸν ἰσχυρισμόν του, ἀφοῦ ὁ τότε ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν διϊσχυρίζετο, ὅτι δὲν ἐγνώριζε τίποτε; Ἐὰν, κύριοι, ὑπῆρχεν αὐτὸς ὁ νόμος, τὸν ὁποῖον θέλουν σήμερον νὰ καθιερώσουν, νὰ μὴ ἀναγινώσκωνται τὰ ἔγγραφα, ἤθελεν εἰπεῖ τοὺς διέψευσα, ἐνῷ εὑρέθη εἰς τὴν ἐναντίαν θέσιν διαψεύσαντα αὐτὸν τὰ ἔγγραφα (θόρυβος). Λοιπὸν τί ἀξίζει ἡ ἐλευθερία τοῦ λόγου, ὅταν δὲν ἀναγινώσκωνται τὰ ἔγγραφα;

§149ΣΙΜΟΣ. Ὅταν ᾖναι ἐπίσημον ἔγγραφον.

§150ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Τί σημαίνει; Μήπως καὶ μία ἐπιστολὴ ἑνὸς σπουδαίου προσώπου δὲν ἔχει πολλάκις ἠθικὴν ἀπόδειξιν καὶ ἰσχυροτέραν πολλῶν ἐπισήμων ἐγγράφων; Μήπως, ὄχι ἐπιστολὴ, ἀλλ’ ἁπλῶς μία σημείωσις, ἓν χαρτίον, τὸ ὁποῖον ἤθελε γραφῆ μὲ τὴν χεῖρα ἑνὸς ἀνθρώπου ἀξιοπίστου, εἰς τὸν ὁποῖον φέρει σέβας τὸ ἔθνος, ἂν παρουσιασθῇ, τοῦτο δὲν ἔχει μεγάλην βαρύτητα; Βλέπετε λοιπὸν, κύριοι, καὶ πολὺ ὀρθῶς ὁ φίλος μου βουλευτὴς Ἑρμιονίδος εἶπεν, ὅτι πρέπει νὰ προσέξωμεν, διότι τὰ πράγματα ἔρχονται καὶ ἀνάποδα, καὶ ἔπειτα τὰ πληρόνομεν ἀκριβά. Λοιπὸν ἡ ἐλευθερία τοῦ λόγου συνεπάγεται καὶ τὴν ἐλευθερίαν τῆς ἀναγνώσεως τῶν ἐγγράφων. Εἶπέ τις, ἂν ἀναγινώσκῃ τις μίαν φυλλάδα; Ἀναβαίνω καὶ διαβάζω μίαν φυλλάδα· φεύγουν οἱ βουλευταὶ καὶ ἀναγκάζομαι νὰ σιωπήσω, ὅπως τὴν ἔπαθεν εἷς μωρολόγος γερουσιαστὴς ἐν τῇ Γερουσίᾳ. Ἠμπορεῖ, εἶπεν ἄλλος, ν’ ἀναβῇ καὶ ἕνας τρελλός· ἀλλὰ, κύριοι, ὅταν καταντήσῃ τὸ βῆμα τοῦτο ν’ ἀναβαίνουν τρελλοὶ, τότε ἀλλοίμονον· τότε οὔτε ἡ ἐλευθερία, οὔτε ὁ περιορισμὸς τοῦ λόγου ὠφελεῖ· καὶ πρέπει νὰ προσέχωμεν, κύριοι, καὶ νὰ μὴ πετῶμεν τοιαύτας φράσεις, προκειμένου περὶ τῶν δικαιωμάτων μας· ἀφορᾷ, κύριοι, αὐτὸ τὸ πολίτευμα· εἶναι σπουδαῖον, ἀφορᾷ τὸ συμφέρον τὸ ἰδικόν μας, ὡς βουλευτῶν καὶ πολιτῶν Ἑλλήνων, τῆς πατρίδος αὐτῆς, ἡ ὁποία δὲν εἶναι εἰς εὐάρεστον θέσιν, διότι δὲν εἴμεθα ἐπὶ ῥόδων, δὲν θέλομεν ἔχει πρόοδον· πρέπει νὰ προσέχωμεν νὰ μὴ χάσωμεν καὶ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἔχομεν, πρὸς χειροτέρευσιν τῆς κακῆς μας θέσεως, εἰς τὴν ὁποίαν εὑρισκόμεθα σήμερον.

§151ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Νομίζω, κύριοι, ὅτι περιεπλανήθημεν, διότι τὸ ζήτημα εἶναι ζήτημα τάξεως καὶ τίποτε περιπλέον, δὲν πρέπει παντάπασι νὰ κάμῃ ἐντύπωσιν εἰς κανένα, ὅταν ἀκούῃ, ὅτι ἡ Βουλὴ δύναται νὰ εἴπῃ ἤδη εἰς τὸν πρόεδρόν της, ὁ ὁποῖος ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ εἰσάγῃ ἔγγραφα εἰς τὴν Βουλὴν ἢ εἰς τοὺς βουλευτὰς, δύναται νὰ διατάξῃ καὶ πρὸ τῆς ἀναγνώσεως τὴν τύπωσιν ἑνὸς ἐγγράφου, διότι τοῦτο εἶναι ἡ καθημερινὴ ἱστορία αὐτοῦ τοῦ κοινοβουλίου· ὁσάκις ὁ πρόεδρος ἤθελεν ἀναγνώσει μίαν ἀναφορὰν καὶ σᾶς ἠρώτα, δὲν ἐλέγατε νὰ σταλῇ εἰς τὴν ἐπιτροπὴν ἢ νὰ τυπωθῇ;

§152ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἠθέλαμεν ὅλοι.

§153Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Τὸ ὅλοι πῶς ἐννοεῖτε;

§154ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ὅτι δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις.

§155Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Τοιοῦτόν τι συμβαίνει καθ’ ἡμέραν καὶ δὲν ἔχει μὲ τὴν ἐλευθερίαν τοῦ λόγου κἀμμίαν σχέσιν, διότι ἀπὸ τὸ ἄλλο μέρος παρατηρῶ ἀντίφασιν σπουδαίαν. Εἶπέ τις τῶν προλαλησάντων βουλευτῶν, «ἦτο ἄπειρος ὁ Φιλήμων, ἂν ἤμην ἐγὼ, ἤθελον ἀναγνώσει δεκάκις τὸ ἔγγραφον καὶ ἡ Βουλὴ ἤθελε τὸ δικάσει·» ποῦ ἔγκειται ἡ ἀπαγόρευσις τοῦ λόγου; Ἂν ὁ κύριος Φιλήμων ἠθέλησε νὰ ζητήσῃ τὴν ἄδειαν τῆς Βουλῆς, ἀφῆκε μόνος του τὴν Βουλὴν νὰ ἐξασκήσῃ ἓν δικαίωμα ἐπὶ τοῦ δικαιώματός του, τίς τοῦ παρεμπόδισε τὴν ἐλευθερίαν τοῦ λόγου; Τί εἶναι δὲ αὐτὸ τὸ ἔγγραφον; διότι ἀκούω ἐπιστολὴν καὶ ἠρώτησα τὸν κύριον Φιλήμονα καὶ μοὶ εἶπεν, ὅτι εἶναι ἀναφορὰ πρὸς τὸ ὑπουργεῖον. Ἂν ᾖναι ἀναφορὰ πρὸς τὸ ὑπουργεῖον ἔπρεπε νὰ ἔλθῃ νὰ εἴπῃ ν’ ἀποσταλῇ εἰς τὸ ὑπουργεῖον. Ἰδοὺ τί λέγει ὁ Κανονισμός. Ἄρθρον 57. «Αἱ πρὸς τὴν Βουλὴν ἀναφοραὶ παραπεμπόμεναι ὑπὸ τοῦ προέδρου εἰς τὴν ἁρμοδίαν ἐπιτροπὴν, καταχωρίζονται εἰς ἰδιαίτερον πρωτόκολλον, ἀριθμούμεναι, καθ’ ἣν εἰσέρχονται χρονολογικὴν τάξιν. Σημειοῦνται δ’ ἐν αὐτῷ ἡ περίληψις τῆς ἀναφορᾶς, τὸ ὄνομα καὶ ἡ κατοικία τοῦ ἀναφερομένου.»

§156ΦΙΛΗΜΩΝ. Δὲν εἶναι ἀναφορά.

§157Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Τί λοιπόν; αὐτὸ εἶναι ἀναφορὰ, καὶ δὲν εἶναι οὔτε πρὸς τὴν Βουλὴν, καὶ ἡ Βουλὴ πολλάκις ἠρωτήθη, ἂν θέλῃ ν’ ἀναγνωσθοῦν ἀναφοραὶ καὶ εἶπεν ὄχι, καὶ τοῦτο τὸ ἐπράξατε μυριάκις καὶ θὰ τὸ πράξητε μυριάκις, καὶ ἂν μοὶ δίδετε τὴν ἄδειαν, ἑκάστοτε θὰ τὸ ἐπαναλαμβάνω.

§158ΣΑΡΑΒΑΣ. Ἂν ὁ βουλευτὴς ζητήσῃ ν’ ἀναγνώσῃ ἀναφορὰν δύνασθε νὰ τοῦ τ’ ἀπαγορεύσητε;

§159Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Δὲν ἰσχυρίζομαι τοῦτο. Ἄλλως τε οὐσιαστικῶς ἐξετάζων τὸ ζήτημα δὲν ἐννοῶ ποίαν ἀξίαν δύναται νὰ ἔχῃ. Ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς Παρνασσίδος ἐπροκάλεσεν ἐπισήμως ἐνώπιόν σας τὴν Κυβέρνησιν καὶ τῆς λέγει, σ’ ἐπερωτῶ, διατί ἔκαμες παρανόμως προβιβασμοὺς; Θέλω ν’ ἀπολογηθῇς, θέλω νὰ προσδιορισθῇ ἡμέρα, καὶ προσδιωρίσθη μετὰ τὴν συζήτησιν τοῦ προϋπολογισμοῦ, ἵνα μὴ παρεμβάλλωνται προσκόμματα. Τώρα ἐρωτῶ, ἡ ἀναφορὰ τοῦ Κουντουριώτη εἶναι ἄλλο τι παρὰ τὸ θέμα τῆς ἐπερωτήσεως, ἀντικείμενον τῆς ὁποίας ὡρίσθη νὰ συζητηθῇ εἰς ὡρισμένην ἡμέραν, καὶ ἡ Κυβέρνησις παρεδέχθη καὶ ἡ Βουλὴ ἀπεφάσισεν; Ὁ κύριος Φιλήμων εἶπε καὶ ἕτερόν τι, «δὲν ἔχω νὰ προκαλέσω συζήτησιν», καὶ ὅταν δὲν θέλετε, δὲν ἔχετε λόγον νὰ προκαλέσητε αὐτήν.......

§160ΦΙΛΗΜΩΝ. Ἐγὼ δὲν θέλω νὰ προκαλέσω, ἡ Βουλὴ, ἂν θέλῃ ἂς συζητήσῃ.

§161Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Τότε διατί δὲν ἀφίνετε κατὰ τὴν ἐπερώτησιν νὰ τὴν ἀναγνώσητε; Ἀντικείμενον ἄξιον τῆς προσοχῆς τῆς Βουλῆς εἶναι καὶ ἄξιον τῆς συζητήσεως αὐτῆς καὶ ὅμως σεῖς λέγετε, ὅτι δὲν θέλω συζήτησιν· τότε ἐγὼ σοῦ λέγω, τύπωσε τὸ ἔγγραφον καὶ μὴ μᾶς ἀπασχολεῖς, διότι ἐδῶ δὲν ἐρχόμεθα νὰ ἐξετάσωμεν τί θέλει ὁ εἷς καὶ ὁ ἄλλος, ἀλλὰ τί νὰ συζητήσωμεν; Δὲν ἔχει κανεὶς αὐτὸ τὸ δικαίωμα, διότι εἶναι παρὰ πολὺ ῥωμαντικόν.

§162ΦΙΛΗΜΩΝ. Δὲν εἶμαι βουλευτὴς ῥωμαντικός.

§163Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Μὴ νομίζετε ὅτι ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ εἴπῃ εἷς βουλευτὴς, θὰ σᾶς ἀναγνώσω ὅσας ἐπιστολὰς ἔχω καὶ δὲν θέλω συζήτησιν· μόνον δύναταί τις νὰ εἴπῃ, ὅτι ἐπερωτῶ τὴν Κυβέρνησιν, φέρω εἰς γνῶσιν αὐτῆς τοιαύτας πράξεις, ὄχι ὅμως νὰ ἔρχεσθε καὶ νὰ εἴπετε, σταματήσατε, ἔχω ἐπιστολὰς νὰ σᾶς ἀναγνώσω, ἀλλὰ δὲν θέλω συζήτησιν. Καὶ ἂν πράξετε ὅλοι τοῦτο, πότε θὰ γείνῃ συζήτησις;

§164ΦΙΛΗΜΩΝ. Δὲν θέλομεν νὰ παίζωμεν.

§165Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Νομίζω, ὅτι παίζετε, διότι λέγετε, ὅτι κατεστράφη ἡ ἐλευθερία τοῦ λόγου, ὅταν ἔρχεσθε ν’ ἀναγνώσητε μίαν ἐπιστολὴν καὶ δὲν θέλετε νὰ συζητήσητε ἐπ’ αὐτῆς. Νομίζω, ὅτι τὸ ἔδαφος ἐπὶ τοῦ ὁποίου τινὲς ἠθέλησαν νὰ στηριχθῶσιν, ὅπως ὑπερασπισθῶσι τὴν ἐλευθερίαν τοῦ λόγου, ἦτο πολὺ μαλακὸν καὶ ἐβυθίσθησαν. Ἡ ἐλευθερία τοῦ λόγου ἀνήκει εἰς τὸ ἔθνος, τὴν κατέκτησε διὰ θυσιῶν καὶ κανεὶς δὲν τὴν ἐμποδίζει, εἰμὴ μόνον, ὅταν ἀντίκηται εἰς τὸ ὀρθὸν, καὶ αὐτὸ, τὸ ὁποῖον προτείνετε, ἀντίκειται εἰς τὸν ὀρθὸν λόγον. Ἐγὼ, κύριοι, πολλάκις ἀνέγνωσα πολλὰ ἔγγραφα, ὡς ὁ Κύριος Κεχαγιᾶς μοὶ ὑπενθύμισε· τί συνέβαινε; ἐλάμβανα τὸν λόγον ἐπὶ ἑνὸς θέματος καὶ ἔλεγον π. χ. ποία εἶναι ἡ πολιτικὴ τῆς κυβερνήσεως, ἔλεγον τοιαύτη καὶ τοιαύτη εἶναι καὶ ἔφερον τὰς ἀποδείξεις.

§166ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Χωρὶς νὰ ζητήσητε ἄδειαν.

§167Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ὄχι.

§168ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Κατὰ τὸν κύριον Σῖμον ἀπαιτεῖται ἄδεια.

§169Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ὁ κύριος Φιλήμων δὲν δύναται νὰ εἴπῃ θ’ ἀναγνώσω τὸ ἔγγραφον, ἀλλὰ δὲν θέλω νὰ συζητήσω.

§170ΦΙΛΗΜΩΝ. Ἐγὼ εἶπον, ὅτι δὲν σκοπῶ ἐγὼ νὰ προκαλέσω συζήτησιν, ἂν ἡ Βουλὴ θέλῃ νὰ συζητήσῃ εἶναι δικαίωμά της.

§171Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Πολλοὶ ἐνόμισαν καὶ τὸ ἤκουσα, ὅτι κἄτι τι σπουδαῖον δύναται νὰ ἔχῃ ἡ παραίτησις ἑνὸς ἀνθρώπου... (θόρυβος)

§172ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Αὐτὸ εἶναι ἐπὶ τῆς οὐσίας.

§173Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Κύριοι, νομίζω, ὅτι ὅλος ὁ θόρυβος, ὁ ὁποῖος γίνεται περὶ τῆς ἐλευθερίας τοῦ λόγου δὲν εἶχε τὸν τόπον του εἰς αὐτὴν τὴν περίστασιν, καὶ νομίζω, ὅτι ἠθέλατε κάμει καλλίτερον, ἂν τῳόντι ζητήματα, τὰ ὁποῖα δύνανται νὰ κεντήσωσι ὅλας τὰς καρδίας, τὰ μεταχειρίζεσθε, ὅταν ἔχετε ἀφορμὴν, διότι, ὅταν δὲν ἔχωμεν, τὸ ἀποτέλεσμα εἶναι ἀντίθετον. Αὐτὰ εἶχον νὰ παρατηρήσω καὶ νομίζω, ὅτι ἡ Βουλὴ δύναται νὰ εἴπῃ εἰς τὸν κύριον Φιλήμονα, πληρέστατα ἔχεις τοιοῦτον δικαίωμα, δὲν τὸ ἀμφισβητῶ, ἀλλ’ ἐπειδὴ τὸ ἔγγραφον, τὸ ὁποῖον μᾶς ἐφέρατε, σχετίζεται μὲ μίαν ἀπόφασιν τῆς Βουλῆς.

§174ΦΙΛΗΜΩΝ. Δὲν τὸ ἠξεύρετε.

§175Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Σὺ τὸ εἶπες.

§176ΦΙΛΗΜΩΝ. Ἴσως ἡ ἀντίληψίς μου ἦτο ἐσφαλμένη.

§177Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἅμα ὑμεῖς δὲν ἔχετε ὑπόληψιν εἰς τὴν ἀντίληψίν σας, τότε δὲν θὰ ἔχω οὔτε ἐγώ.

§178ΦΙΛΗΜΩΝ. Ἡ Βουλὴ ἔχει ὑπόληψιν εἰς τὴν ἰδικήν της ἀντίληψιν. Δὲν εἶσθε φαίνεται παρὼν, ὅταν ὡμίλησα τὴν πρώτην φοράν.

§179Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Καλλίτερα ποῦ δὲν ἤμην.

§180ΦΙΛΗΜΩΝ. Τὴν ἁβροφροσύνην, τὴν ὁποίαν ἀπαιτεῖτε παρὰ τῶν ἄλλων, πρέπει καὶ ὑμεῖς νὰ μετέρχεσθε πρὸς αὐτοὺς (θόρυβος).

§181Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἐπαναλαμβάνω, ὅτι ἐπὶ τοῦ προκειμένου ὁ λόγος ἔμεινεν ἐλεύθερος. Καὶ μήπως ἐντεῦθεν χιλιάκις δὲν μᾶς ἀνέγνωσαν πρακτικὰ τῶν συνελεύσεων καὶ τῶν βουλῶν, δὲν μᾶς ἀνέγνωσαν 70 νόμους οἱ Ἑπτανήσιοι, μήπως ὁ κύριος Κωνσταντᾶς δὲν μᾶς ἔφερεν ὁλόκληρα βιβλία, καὶ οὔτε εἴπαμεν ὄχι. Κατ’ ἐμὲ τὸ ζήτημα εἶναι ζήτημα τάξεως καὶ οὐδὲν ἕτερον.

§182ΔΑΓΡΕΣ. Τὸ δικαίωμα τοῦ συνέρχεσθαι, τὸ δικαίωμα τοῦ ἀναφέρεσθαι, τὸ δικαίωμα τοῦ λαλεῖν ἐν ὑπαίθρῳ ὁ τύπος εἶναι ἐλεύθερος, λογοκρισία δὲν ἐπιτρέπεται. Ταῦτα, Κ. βουλευτὰ Ἀττικῆς (πρὸς τὸν Κ. Σῖμον ἀποτείνεται ὁ ἀγορεύων), καθιέρωσεν ἡ μεταβολὴ τῆς 10 Ὀκτωβρίου. Εἰς τὴν ἀναγραφὴν τῶν ἀρχῶν τούτων οὔτε κἂν συζήτησις ἐγένετο, οὔτε κἂν πρότασις ὅπως τεθῇ ὅρος καὶ φραγμός. Ἐθαύμασα τῳόντι μὲ τὴν τόλμην τοῦ βουλευτοῦ Ἀττικῆς.

§183ΣΙΜΟΣ. Ὁ βουλευτὴς τολμᾷ δυνάμει τοῦ Συντάγματος.

§184ΔΑΓΡΕΣ. Τοῦ βουλευτοῦ ἐκείνου, ὁ ὁποῖος ὀφείλει τὴν ἕδραν του τὴν σημερινὴν καὶ τὴν προηγουμένην εἰς τὴν μακροθυμίαν τῶν ἀνδρῶν ἐκείνων, τοῦ σώματος ἐκείνου, τὸ ὁποῖον ἐνομοθέτησε... (θόρυβος).

§185ΣΙΜΟΣ. Ἀνακαλέσατέ τον, κύριε πρόεδρε, εἰς τὴν τάξιν (θόρυβος).

§186ΔΑΓΡΕΣ. Ἀφήσατε νὰ ἰδῆτε τί ἐννοῶ (θόρυβος παρατεταμένος). Οὐδέποτε ἐξέφρασά τι προσβλητικόν. Ὁ βουλευτὴς Ἀττικῆς κύριος Σῖμος, ὁ πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν ὑπουργὸς εἶπον, ὅτι ὀφείλει τὴν θέσιν του τὴν προηγουμένην, ὀφείλει τὴν σημερινὴν εἰς τὴν μακροθυμίαν τοῦ σώματος ἐκείνου, ὅπερ συνέταξε τὸ σύνταγμα τὸ νῦν ἰσχύον. Δὲν πιστεύω ποτὲ λοιπὸν, ὅτι ἡ ἀφήγησις τῆς ἱστορίας ἠδύνατο νὰ προσβάλλῃ τὸν κύριον Σίμον· καὶ ἰδοὺ τί ἐννοῶ. Ἡ Συνέλευσις αὐτὴ ἡ συζητήσασα, ἡ καθιερώσασα τὸ σύνταγμα, ἐνῷ περιέλαβε τόσας ἀπολύτους ἀρχὰς, ὡς τὸ δικαίωμα τοῦ ἀπολύτως ἀναφέρεσθαι, τὸ σῶμα αὐτὸ ἐθεώρησεν ἓν τῶν πρωτίστων καθηκόντων του νὰ ἐκδώσῃ ψήφισμα διὰ τοῦ ὁποίου κατεδίκασε τοὺς ὑπουργοὺς τοῦ αἵματος θόρυβος πολὺς εἰς τὴν ἀριστερὰν πτέρυγα).

§187ΣΙΜΟΣ. Ἡμεῖς δὲν ἐζητήσαμεν ποτὲ συγχώρησιν.

§188ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Τὸ ἔθνος τοὺς ἐσυγχώρησε (θόρυβος).

§189ΣΙΜΟΣ. Εὑρίσκομαι ἐδῶ δυνάμει τοῦ δικαιώματος τοῦ λαοῦ (θόρυβος παρατεταμένος).

§190ΔΑΓΡΕΣ. Ἂν ἡ Βουλὴ νομίζῃ... (θόρυβος). Ἂς παύσουν ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι μᾶς ἐφυλάκισαν καὶ μᾶς κατέστησαν δυστυχεῖς .... δὲν τοὺς δίδομεν τὸ δικαίωμα νὰ μᾶς ὑβρίζουν κατὰ μέτωπον.

§191ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Περιορισθῆτε ἐντὸς τοῦ θέματος.

§192Κ. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Καὶ ποία εἶναι ἡ μακροθυμία τοῦ σώματος διὰ τὴν ὕπαρξιν τοῦ βουλευτοῦ; Ν’ ἀνακαλέσῃ ὅ,τι εἶπε, κύριε πρόεδρε (θόρυβος).

§193ΔΑΓΡΕΣ. Δὲν προσέβαλα τὴν φιλοτιμίαν κανενός· ἂν νομίζετε τοῦτο, λέγω, κύριε βουλευτὰ Καρυστίας, ὁ ὁποῖος ταράττεσθε, ὅταν ἀκούετε.... (θόρυβος).

§194Κ. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Δὲν ἐπιτρέπομεν συζήτησιν ἂν δὲν ἀνακαλέσῃ...... (θόρυβος).

§195ΔΑΓΡΕΣ. Δὲν εἶμαι ἐξ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι λέγουν, ὅ,τι φθάνουν, μάλιστα ὅταν πρόκειται περὶ προσωπικῶν ζητημάτων (θορυβώδεις συνδιαλέξεις μεταξὺ τῶν βουλευτῶν τῆς μιᾶς καὶ ἑτέρας πτέρυγος τῆς Βουλῆς).

§196Κ. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ........

§197ΔΑΓΡΕΣ. Δὲν θέλω νὰ ἔχω ἱστορίαν μαζύ σου.

§198Κ. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Καὶ ποῖος σὲ θέλει.

§199ΔΑΓΡΕΣ. Δὲν θέλω, διότι ὅταν ἡ κοινωνία ἐσφάδαζε, σὺ μᾶς κατεδίωκες (θόρυβος). Ἀπαντῶ εἰς τὸν βουλευτὴν Καρυστίας.

§200Δ. ΒΟΥΛΓΑΡΗΣ (πρωθυπουργός). Ἀφήσατε αὐτὰ τὰ πράγματα.

§201ΔΑΓΡΕΣ. Δὲν ὑποχωρῶ· ἐνθυμηθῆτε, κύριε Πρόεδρε, ὅταν τὴν 9. Φεβρουαρίου ἐκ τοῦ θεωρείου ἐκείνου ἠπειλήθη ἡ ζωή μου, τότε δὲν ὑπεχώρησα· δὲν ὑποχωρῶ οὔτε σήμερον. Λέγω εἰς τὸν Κύριον βουλευτὴν Καρυστίας, ὅτι ἔχει δίκαιον νὰ μὴ θέλῃ νὰ ἔχῃ σχέσιν μαζύ μου, διότι δυστυχῶς, ὅταν ἐγὼ καὶ τινες ἄλλοι...

§202ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν εἶσθε ἐπὶ τοῦ θέματος.

§203ΔΑΓΡΕΣ. Ἐπειδὴ δὲν μοί ἐπιτρέπετε ν’ ἀπαντήσω, παρακαλῶ νὰ σημειωθῇ εἰς τὰ πρακτικά. Λέγω λοιπὸν εἰς τὸν Κύριον Σῖμον, ὅτι οὐδ’ ἐσυλλογίσθη ποτέ τις νὰ θέσῃ φραγμὸν καὶ τὸν ἐλάχιστον περιορισμὸν εἰς τὰ διαγεγραμμένα παρὰ τοῦ Συντάγματος δικαιώματα. Εὐτυχῶς παρακάθηνται ἐν τῇ Βουλῇ ταύτῃ πλεῖστα ὅσα ἐκ τῶν μελῶν τῆς Συνελεύσεως ἐκείνης, παρακάθηται καὶ ὁ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὅστις ὑπῆρξεν ἀρχηγὸς τῆς ἐπαναστάσεως τοῦ Ὀκτωμβρίου, καὶ τὸν προκαλῶ, διότι ἔχω πεποίθησιν εἰς τὰς τότε ἀρχάς του, διότι εἶναι ἄνθρωπος θετικῶν ἰδεῶν, τὸν προκαλῶ νὰ ἐκφράσῃ ῥητῶς, ἂν ἡ Συνέλευσις ἠννόει νὰ τεθῇ φραγμός τις.

§204ΒΟΥΛΓΑΡΗΣ. Τίς τὸ φιλονεικεῖ αὐτό;

§205ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὁ βουλευτὴς Ἀττικῆς.

§206ΣΙΜΟΣ. Διόλου· ἡ ἐλευθερία τοῦ λόγου δὲν φιλονεικεῖται.

§207ΔΑΓΡΕΣ. Εὐχαριστοῦμαι ἀκούων τὸν βουλευτὴν Ἀττικῆς ν’ ἀνακαλῇ ὅ,τι εἶπε.

§208ΣΙΜΟΣ. Δὲν ἀνακαλῶ· ἐγὼ εἶπον, ὅτι ἡ ἐλευθερία τοῦ λόγου εἶναι ἀπεριόριστος.

§209ΔΑΓΡΕΣ. Θέλετε νὰ χωρήσητε τὴν ἀνάγνωσιν ἐγγράφου ἀπὸ τὴν ἐλευθερίαν τοῦ λόγου, ἡμεῖς τὰ θεωροῦμεν ἀναποσπάστως συνδεδεμένα τὸ ἓν πρὸς τὸ ἕτερον. Τί εἶναι τὸ ὑπὸ συζήτησιν ἔγγραφον; εἶναι ἓν ἔγγραφον τοῦ υἱοῦ τοῦ Λαζάρου Κουντουριώτη, ὁ ὁποῖος ἔμαθε, ὅτι ἐβαθμολογήθη εἰς τὸν βαθμὸν πλωτάρχου καὶ ὁ ὁποῖος φρονεῖ, ὅτι ἐπροβιβάσθη παρὰ τὸν νόμον, καὶ ἐπειδὴ ἤκουσεν ὅτι ἐξηγέρθη ὁ τύπος καὶ ὅτι ἐπρόκειτο νὰ γίνῃ συζήτησις καὶ ἐν τῇ Βουλῇ, ἠθέλησε νὰ προλάβῃ παραιτούμενος, καὶ νὰ εἰδοποιήσῃ τὴν Βουλὴν καὶ νὰ παρακαλέσῃ νὰ μὴ κάμῃ λόγον περὶ τοῦ βαθμοῦ του. Σᾶς ἐρωτῶ σᾶς οἱ ὁποῖοι εἴπατε, ὅτι ὁ υἱὸς τοῦ Λαζάρου Κουντουριώτη, ἡ κεφαλὴ τοῦ ὁποίου ἐστέφθη μὲ δάφνας ἀμαράντους θέλετε ν’ ἀρνηθῆτε εἰς τὸν υἱὸν τοῦ ἐνδόξου αὐτοῦ ἀνθρώπου τὴν ἀνάγνωσιν τῆς ἐπιστολῆς του;

§210ΣΙΜΟΣ. Διακρίσεις δὲν ὑπάρχουν, τὸ δικαίωμα ὑπάρχει δι’ ὅλον τὸν κόσμον.

§211ΔΑΓΡΕΣ. Θέλετε νὰ καταστήσητε ἀντικείμενον συζητήσεως τὴν βαθμολογίαν τοῦ Κουντουριώτη καὶ δὲν θέλετε νὰ μάθετε, ὅτι ἐμπνέεται ἀπὸ τὰ αὐτὰ αἰσθήματα ὡς ὁ πατήρ του, καὶ δὲν θέλετε νὰ τοῦ παράσχητε τὴν εὐχαρίστησιν νὰ δείξῃ, ὅτι ἔχει τὰ ἴδια αἰσθήματα καὶ ὅτι δὲν θέλει νὰ ὠφεληθῇ ἐκ τοῦ δημοσίου Ταμείου, ἐναντίον τῶν νόμων, τῆς φιλοτιμίας του, ἐναντίον τῶν προηγηθέντων ἀπαραγράπτων δικαιωμάτων, τὰ ὁποῖα ἔχει εἰς τὸ ἔθνος. Ἡμεῖς ἐμμένομεν κατ’ ἀρχὴν ἀπολύτως λέγοντες, ὅτι πᾶν οἱονδήποτε ἔγγραφον, πᾶσα ἀνάγνωσις ἐν γένει εἶναι ἀναπόσπαστος ἀδιακρίτως μὲ τὴν ἐλευθερίαν τοῦ λόγου, καὶ ὡς τοιαύτη θέλομεν νὰ ψηφοφορηθῇ· θέλομεν καὶ εἰς τὸ ζήτημα τοῦτο νὰ ἔλθωμεν. Πρὸ ὀλίγου ἀνεγνώσαμεν μίαν ἐγκύκλιον τοῦ ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης διὰ τῆς ὁποίας διατάττονται οἱ δικαστικοὶ ὑπάλληλοι πῶς πρέπει νὰ φέρωνται, ὅταν ὁ πολίτης ζητῇ ν’ ἀπαλλαχθῇ τοῦ φόρου, ὅστις ἐπιβάλλεται εἰς αὐτὸν ἄνευ νόμου.

§212Α. ΡΟΥΚΗΣ. Εἰς τὴν ἀπάντησιν τοῦ διαγγέλματος τὶ εἴπατε; Ποῖον νὰ πιστεύσωμεν τώρα, ὑμᾶς ἢ τὸν Δαγρὲ τῆς ἐποχῆς ἐκείνης (θόρυβος).

§213ΔΑΓΡΕΣ. Ἐγὼ λέγω, ὅτι ἤμουν συνεπὴς καὶ τότε καὶ πάντοτε καὶ ὅ,τι ὑπεστήριζα ἐν τῇ Συνελεύσει ὑποστηρίζω καὶ τώρα.

§214Κ. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Κύριοι βουλευταί, δὲν νομίζω ὅτι εἶναι τοῦ παρόντος καιροῦ νὰ ἐνδιατρίψωμεν ἤδη εἰς ὅσα μία Ἐθνοσυνέλευσις, ἡ πανελλήνιος ἐκείνη Συνέλευσις, ἡ συγκροτηθεῖσα ὕστερα ἀπὸ μίαν μεταβολὴν, ἀπεφάσισεν καὶ μόνη της κατόπιν ἐκρήμνισε, διότι αὐτὰ ἀνήκουσιν εἰς τὴν ἱστορίαν· ὅσοι ἦλθον ἀπὸ τὰς ἐπαρχίας ἐντὸς τοῦ περιβόλου τούτου ὡς ἀντιπρόσωποι τοῦ λαοῦ, δὲν ἔχουσιν ἀνάγκην οὐδεμιᾶς μακροθυμίας κανενὸς, ἄλλως τε οἴκοθεν ἡ Συνέλευσις ἀνεκάλεσε καὶ ἐξηφάνισε τὸ ψήφισμά της, καὶ κανεὶς δὲν δύναται ἤδη νὰ τὸ ἐπικαλεσθῇ. Ἕκαστος, κύριοι, ὑπάρχει ἐνταῦθα ὡς ἀντιπρόσωπος τοῦ λαοῦ, καὶ κατ’ οὐδὲν διαφέρει τοῦ ἄλλου· ἑπομένως κανεὶς δὲν ὑπάρχει ἐκ μακροθυμίας, ἀλλ’ ἐξ ἀποστολῆς τοῦ λαοῦ ἐκείνου, ὅστις ἔχει ἀπεριόριστον τὴν ἐξουσίαν νὰ ἐκλέγῃ τοὺς ἀντιπροσώπους του. Εἶναι λοιπὸν βλάσφημοι αἱ ἰδέαι, αἵτινες ῥίπτονται ἐδῶ καὶ θέλουν νὰ φέρουν διαιρέσεις καὶ διχονοίας, καὶ παρακαλῶ τὴν Βουλὴν ὅλα αὐτὰ νὰ τ’ ἀποῤῥίψῃ καὶ νὰ τὰ παραπέμψῃ εἰς κόρακας.

§215ΠΑΠΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ. Ὑπῆρχεν ἓν ψήφισμα, τὸ ὁποῖον κατεδίκαζε τοὺς ὑπουργοὺς ἐκείνους; καὶ ἐὰν δὲν ἠκυροῦτο, ἠδύναντο οἱ ὑπουργοὶ ἐκεῖνοι νὰ ἦναι σήμερον βουλευταί; εἶναι μία ἱστορικὴ ἀλήθεια· αὐτὸ εἶπεν ὁ κ. Δαγρὲς, μίαν ἱστορικὴν ἀλήθειαν.

§216Κ. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Κύριοι, ὅ,τι τὸ ἔθνος ἐσυγχώρησε δὲν πρέπει νὰ ἐπαναλαμβάνεται πλέον.

§217ΣΙΜΟΣ. Σᾶς παρακαλῶ μόνον τοῦτο (θόρυβος).

§218ΔΑΓΡΕΣ. Ὄχι, νὰ τὸ φέρωμεν.

§219ΣΙΜΟΣ. Θὰ εἴπω, ὅτι ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἔπραξεν ἡ Ἐθνοσυνέλευσις, δὲν τὸ ἔπραξε, διότι τὸ ἐζητήσαμεν εἴτε ἐγὼ, εἴτε οἱ συνάδελφοί μου· ἡ Συνέλευσις ἔπραξε μόνη της καὶ τὸ ἓν καὶ τὸ ἄλλο, διότι ἀπὸ ἐμὲ δὲν ὑπῆρξεν οὔτε αἴτησις συγχωρήσεως, οὔτε ἄμεσος ἢ ἔμμεσος, καὶ ἐπικαλοῦμαι πάντας μάρτυρας· ἀλλὰ λέγω, διατὶ ὁ κ. Δαγρὲς ἐνθυμεῖται αὐτὸ τὸ τῆς Συνελεύσεως; Μήπως ἡμεῖς ἐκάμαμεν αἴτησιν θεραπείας ὡς εἰς δικαστήριον διὰ ν’ ἀνακαλέσῃ τὴν ἀπόφασίν του;

§220ΔΑΓΡΕΣ. Σᾶς λέγω, ἐὰν ὑπονοῆτε ἐμὲ, εἶναι ψεῦδος (θόρυβος).

§221ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διαλύεται ἡ συνεδρίασις. Ὥρα 6 παρὰ τέταρτον.