1868.07.25

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 49

Τῇ 25 Ἰουλίου 1868.

Πέμπτη

Ὥρα 2 μ. μ.

Ἀναγνωσθέντος τοῦ ὀνομαστικοῦ καταλόγου καὶ τῆς Βουλῆς ἐν ἀπαρτίᾳ γενομένης, ἤρξατο ἡ συνεδρίασις· ἀνεγνώσθησαν τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως.

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις κατὰ τῶν πρακτικῶν;

§2ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§3ΣΙΜΟΣ (ὑπουργ. οἰκονομικῶν). Ἀνάγκη, κύριοι, τῆς ὑπηρεσίας μὲ ἀναγκάζει νὰ προτείνω τὰς ἀκολούθους τροποποιήσεις εἰς τὰ κυριώτερα τελωνεῖα τοῦ κράτους. Ἄρθρον μοναδικόν. Προβιβάζονται. Τὰ ὑποτελωνεῖα Στυλίδος βʹ. τάξεως καὶ Νησίου γʹ. τάξεως εἰς ὑποτελωνεῖα ά. τάξεως. Ὁ τελωνιακὸς σταθμὸς Φισκάρδου εἰς ὑποτελωνεῖον γʹ. τάξεως. Τὸ φυλακεῖον Οἴας εἰς τελωνιακὸν σταθμόν. Οἱ τελωνιακοὶ σταθμοὶ Λεωνιδίου καὶ Βοιῶν εἰς ὑποτελωνεῖα γʹ. τάξεως. Ὁ τελωνιακὸς σταθμὸς Φρικιῶν καὶ Κιονίων διαιρεῖται καὶ συνιστᾶται ὑποτελωνεῖον γʹ. τάξεως εἰς Κιόνια καὶ τελωνιακὸς σταθμὸς εἰς Φρίκας. 2. Μετασχηματίζονται. Τὰ γʹ. τάξεως ὑποτελωνεῖα Ζαβέρδας καὶ Παλαιοχαλιὰ, τὸ μὲν πρῶτον εἰς τελωνιακὸν σταθμὸν καὶ τὸ δεύτερον εἰς φυλακεῖον. Ὁ τελωνιακὸς σταθμὸς Μανδουκίου εἰς φυλακεῖον. Τὸ ἀ. τάξεως ὑποτελωνεῖον Κορύνθου εἰς γʹ. τάξεως τοιοῦτον. Οἱ τελωνιακοὶ σταθμοὶ Ἁγίου Νικήτα, φρουρίου Ἀλεξάνδρου, Ἀντικύῤῥας καὶ νέου λιμένος εἰς φυλακεῖα. 3. Συνιστᾶται. Τελωνιακὸς σταθμὸς εἰς Κασιόπην Κερκύρας, φυλακεῖον εἰς Αἰθέρα Κεφαλληνίας, Ξυλόκαστρον Κορινθίας, Μπενίτσαν Κερκύρας, Ὕψον ὁμοίως καὶ Κηρὶ Ζακύνθου. Ἐν Ἀθήναις, τῇ 24 Ἰουλίου 1868. Ὁ ὑπουργὸς τῶν οἰκονομικῶν.

Ε. Α. ΣΙΜΟΣ.

Σημείωσις Ἐμφαίνουσα τὴν ἐπερχομένην αὐξομείωσιν ἐπὶ τῆς ἐτησίας δαπάνης τῶν εἰς τὸ ἐσώκλειστον νομοσχέδιον διαλαμβανομένων τελωνιακῶν ἀρχῶν. Ἐπὶ πλέον.

Ἐπὶ ἔλαττον.

Αὗται αἱ τροπολογίαι, κύριοι, προέρχονται ἀπὸ τὴν ἀνάγκην τῆς ὑπηρεσίας εἰς τὰς σημερινὰς περιστάσεις, δὲν ἐπιφέρουν δὲ αὔξησιν εἰς τὰς δημοσίας δαπάνας, ἀπεναντίας προκύπτει καὶ μικρά τις ἐλάττωσις.

§4ΤΙΝΕΣ. Νὰ τυπωθῇ καὶ διανεμηθῇ πρῶτον, καὶ ἔπειτα θὰ ἀποφασίσῃ ἡ Βουλή.

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Περὶ τῆς δημοσίας δυνάμεως τοῦ κατὰ θάλασσαν στρατοῦ.

§6ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. Ἄρχεται τῆς ἀναγνώσεως τοῦ νομοσχεδίου.

§7ΑΘ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Δὲν εἶναι ἐδὼ ὁ ὑπουργὸς τῶν ναυτικῶν νὰ τὸ ἀναγνώσῃ;

§8ΤΙΝΕΣ. Εἶναι περιττὸν, ἔχει τὴν ἔκθεσιν, ἥτις δύναται νὰ ἀναγνωσθῇ.

§9ΕΤΕΡΟΙ. Εἶναι περιττὸν νὰ ἀναγνωσθῇ ἡ ἔκθεσις, μόνον τὸ νομοσχέδιον νὰ ἀναγνωσθῇ.

§10ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. Ἀναγινώσκει τὴν ἔκθεσιν καὶ τὸ νομοσχέδιον. Πρὸς τὴν Βουλήν. Ὑποβάλλω συνημμένως ὑπὸ τὴν ἐπιψήφισιν τῆς Βουλῆς νομοσχέδιον περὶ τῆς δυνάμεως τοῦ κατὰ θάλασσαν στρατοῦ διὰ τὸ τρέχον ἔτος. Ὡς παρατηρεῖ δὲ ἡ Βουλὴ, ναυτολογία δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ ἐνεργηθῇ διά τὸ τρέχον ἔτος, διότι αἱ κεναὶ θέσεις τῶν πληρωμάτων τοῦ στόλου θέλουσι πληρωθῇ ἐκ τῆς περισυνῆς κληρώσεως τῶν 400 ἀνδρῶν, ἐξ ὧν μόνον 148 ἐπέβησαν τοῦ στόλου· οἱ δὲ ὑπολειπόμενοι 252 ἄνδρες θεωροῦνται ἱκανοὶ ν’ ἀναπληρώσωσι τοὺς κατὰ τὸ τρέχον ἔτος ἀφεθησομένους, ἢ εἰς ἀποστρατίαν ταχθησομένους ὑπαξιωματικοὺς καὶ ναύτας. Ἐν Ἀθήναις, τὴν 24 Ἰουλίου 1868.

Ὁ ἐπὶ τῶν ναυτικῶν ὑπουργὸς

Μ. Κ. ΚΑΝΑΡΗΣ.

Ἐγκρίνεται. Ἐν Ἀθήναις τὴν 25 Ἰουλίου 1868.

Ὁ πρόεδρος

Δ. Γ. ΒΟΥΛΓΑΡΗΣ.

Οἱ ὑπουργοὶ Π. Δεληγιάννης, Π. Βάρβογλης, Α. Μαυρομιχάλης, Ε. Α. Σῖμος, Σ. Μήλιος.

ΝΟΜΟΣΧΕΔΙΟΝ

Περὶ δυνάμεως τοῦ κατὰ θάλασσαν στρατοῦ διὰ τὸ ἔτος 1868. Ἄρθρον 1. Ἡ τακτικὴ δύναμις τοῦ κατὰ θάλασσαν στρατοῦ ὁρίζεται διὰ τὸ ἔτος 1868 εἰς χιλίους ἑξακοσίους εἴκοσι δύω, ἀξιωματικούς, ὑπαξιωματικούς, μηχανικούς, θερμαστάς, ναύτας καὶ τεχνίτας. Ἄρθρον 2. Αἱ κεναὶ τάξεις τῆς τακτικῆς δυνάμεως θέλουσι πληρωθῇ ἐκ τῆς περισυνῆς κληρώσεως, ἐξ ἧς ὀφείλονται 252 κληροῦχοι ἄνδρες. Ἄρθρον 3. Ναυτολογία διὰ τὸ τρέχον ἔτος δὲν ἐπιτρέπεται, ὡς μὴ ὑπαρχούσης ἀνάγκης. Ἐν Ἀθήναις, τὴν 24 Ἰουλίου 1868.

Ὁ ἐπὶ τῶν ναυτικῶν ὑπουργὸς

Μ. Κ. ΚΑΝΑΡΗΣ

Πρὸς τὴν Βουλήν. Ἡ ἐπὶ τῶν ναυτικῶν ἐπιτροπὴ τῆς Βουλῆς συνελθοῦσα σήμερον ἐν τῷ βουλευτηρίῳ, ἔλαβεν ὑπ’ ὄψιν τὸ παρὰ τοῦ κυρίου ὑπουργοῦ τῶν ναυτικῶν ὑποβληθὲν νομοσχέδιον περὶ δυνάμεως τοῦ κατὰ θάλασσαν στρατοῦ διὰ τὸ ἔτος 1868, καὶ μελετήσασα τοῦτο, εὗρεν ὅτι καλῶς ἔχει. Ἑπομένως παραδέχεται αὐτὸ ὡς ἔχει καὶ συνιστᾷ εἰς τὴν ἐπιψήφισιν τῆς Βουλῆς. Ἐν Ἀθήναις, τῇ 24 7βρίου 1868.

Ὁ πρόεδρος

ΙΩ. ΚΑΛΟΓΙΑΝΝΗΣ.

Τὰ μέλη. Ἀρ. Ῥούκης, Ν. Γουδῆς, Κ. Γουλεμᾶς, Β. Ν. Βουδούρης. Ὁ εἰσηγητὴς Κ. Ἐπιφανίου

§11ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νὰ τυπωθῇ;

§12ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§13ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει ἔκθεσις τοῦ εἰσηγητοῦ τῆς ἐπὶ τῶν ἐκκλησιαστικῶν καὶ τῆς δημ. ἐκπαιδεύσεως ἐπιτροπῆς.

§14ΤΙΝΕΣ. Νὰ τυπωθῇ.

§15ΕΤΕΡΟΙ. Νὰ ἀναγνωσθῇ.

§16ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νὰ ἀναγνωσθῇ ἡ ἔκθεσις;

§17ΠΟΛΛΟΙ. Νὰ τυπωθῇ.

§18ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μαυρομμάτης ἐζήτησε τὸν λόγον νὰ κάμῃ ἐπερώτησιν.

§19ΜΑΥΡΟΜΜΑΤΗΣ. Κύριοι βουλευταί, καί τοι ἀντιπροσωπεύων ἐπαρχίαν, ἀπὸ τὴν ὁποίαν πρὸ ἐτῶν καὶ ἡ ἰδέα τοῦ νόμου ἐξέλιπε, καίτοι ἀνήκων εἰς ἐπαρχίαν, κύριοι, ὅπου τά αἰσχρότερα διαδραματίζονται ἐγκλήματα, δὲν ἠθέλησα οὐδέποτε, ὄχι ἐπερώτησιν, ἀλλ’ οὐδὲ λόγον νὰ φέρω ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, διότι δὲν ἐπεθύμουν νὰ ὑποτεθῇ ὅτι δημοκοπῶ, καθόσον ἀπεχθάνομαι καὶ ἀποστρέφομαι τήν δημοκοπίαν. Δὲν ἠθέλησα, διότι δὲν θέλω ζητήματα, τὰ ὁποῖα ἀφορῶσι τὴν ἀσφάλειαν καὶ τὴν ἰδιοκτησίαν τῶν πολιτῶν νὰ μετρῶνται μὲ τὸν πῆχυν .....ἄλλως τε ἐπίστευα ὅτι ἡ κυβέρνησις ἐν τῇ φιλοτιμίᾳ της καὶ τῇ συνέσει της, ἤθελε λάβει μέτρα νὰ ἱκανοποιήσῃ τοὺς λαοὺς ἐκείνους. Εἶναι, κ. βουλευταί, ἔναυλοι εἰς τὰς ἀκοάς σας αἱ συζητήσεις, αἵτινες πρὸ ὀλίγου ἔλαβον χώραν περὶ τῶν βιαιοπραγιῶν, αἵτινες διαπράττονται ἀπὸ τὰ ὄργανα, τὰ ὁποῖα ἐκλήθησαν νὰ ἐξασφαλίσωσι τὴν τιμὴν καὶ τὴν ἰδιοκτησίαν τοῦ πολίτου. Πολλοὶ συγχρόνως ἐν τῷ καθήκοντι, τὸ ὁποῖον ὡς ἀντιπρόσωποι ἔχουν, καὶ τῇ εὐθύνῃ, τὴν ὁποίαν φέρουν, ὡς ἄνθρωποι τῶν ἐπαρχιῶν νὰ φροντίσωσι περὶ τῶν συμφερόντων αὐτῶν, ἔφερον πρότασιν, καθ’ ἣν, ὡς αὐτοὶ ἐνόμιζον, ἠδύναντο νὰ περισταλῶσιν αἱ βιαιοπραγίαι τῶν δημοσίων ὀργάνων. Ἡ κυβέρνησις καὶ ἡ πλειονοψηφία τῆς Βουλῆς δὲν ἐνόμισε πρόσφορα καὶ κατάλληλα τὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα ἐπρότεινον, τοὐναντίον τὰ ἐθεώρησαν ὅτι ἤθελον φέρει μεγαλείτερα δυστυχήματα. Ἐπίστευον, κύριοι, ὅτι ἀφοῦ διετρανώθησαν ἐνταῦθα αἱ βιαιοπραγίαι, αἱ ὁποῖαι λαμβάνουν χώραν ὑπὸ τῶν ὀργάνων τῆς ἐξουσίας, ὅτι ἡ κυβέρνησις ἤθελεν ἐπισπεύσει μεταξὺ ὅλων τῶν ἄλλων μέτρων νὰ φέρῃ νομοσχέδιον, ἀφορὸν τὴν βελτίωσιν τῆς καταστάσεως τῶν ἐπαρχιῶν αὐτῶν, δυστυχῶς ὅμως, κύριοι, μετὰ λύπης μου παρετήρησα ὅτι, ἐνῷ πληθὺς νομοσχεδίων ὑπὸ τῶν ὑπουργῶν ἀπὸ τριῶν ἡμερῶν εἰς τὴν Βουλὴν ὑπεβλήθη, εἰς τὰ νομοσχέδια αὐτὰ πᾶν ἄλλο νομοσχέδιον εἶδον, παρὰ νομοσχέδιον νὰ ἐξασφαλίζῃ τὴν ζωήν μας, κύριοι. Δὲν θέλω νὰ σᾶς παραστήσω καὶ νὰ σᾶς εἴπω ποία εἶναι ἡ κατάστασις τῶν ἐπαρχιῶν ἐκείνων· ἡ κατάστασις αὕτη δὲν εἶναι σημερινὴ, χρονολογεῖται πρὸ 30 ἐτῶν. Δὲν εἶμαι ἁρμόδιος, κύριοι, ν’ ἀντιπροσωπεύσω καὶ ἄλλας ἐπαρχίας· περὶ τῶν ἄλλων ἐπαρχιῶν λέγω, καὶ τῶν ἐπαρχιῶν ἐκείνων, αἵτινες κεῖνται πέραν τοῦ Ἀχελῴου ποταμοῦ, αἵτινες πρὸς 30 ἐτῶν ἔπαυσαν νὰ ἀποτελοῦν μέρος τοῦ βασιλείου, καὶ κατήντησαν τιμάρια, διότι οὐδέποτε νόμος τὰς ἐξησφάλισε, καὶ διὰ τοῦτο αἱ ἐπαρχίαι ἐκεῖναι ὁσάκις παρουσιάζετο περίστασις νά δείξωσι τὴν ἀγανάκτησίν των, πρῶτοι ἐλάμβανον τὰ ὅπλα ἐναντίον τῶν τότε κυβερνήσεων. Τὴν σημερινὴν κυβέρνησιν, κύριοι, αἱ ἐπαρχίαι ἐκεῖναι, καὶ ἰδίως ἡ ἐπαρχία Βονίτσης καὶ Ξηρομέρου, τὴν ἐχαιρέτησαν μετ’ ἐλπίδος, προσέφερον, ὄχι ἀναγκαζόμενοι, ἀλλ’ ὡς πολῖται ἐλεύθεροι αὐθόρμητοι, προσέφερον τὰς κεφαλὰς δύω ἀρχιλῃστῶν· ἀπέναντι τῶν αἰσθημάτων αὐτῶν τῶν πολιτῶν, κύριοι, ὄχι μόνον δὲν εἶδον οἱ κάτοικοι οὐδεμίαν συνδρομὴν, ἀλλὰ τοὐναντίον ὑποφέρουν κακώσεις, καὶ κακώσεις μεγάλας. Χθὲς, κύριοι, εἷς φίλος μου ὁ βουλευτὴς Τριχωνίας σᾶς ἀνέγνωσεν ἐπιστολὰς, αἱ ὁποῖαι ἐκτραγῳδοῦν τὴν κατάστασιν τῶν μερῶν ἐκείνων. Οἱ κ. ὑπουργοὶ ἐζήτησαν πράγματα ὡρισμένα· ἐγὼ, κύριοι, ἔρχομαι νὰ σᾶς ἀναγνώσω ἔγγραφον ὀργάνου τῆς κυβερνήσεως καὶ ἄλλως ἐμπεπιστευμένου τῆς ἐνεστώσης καταστάσεως τῶν πραγμάτων, καὶ θὰ ἰδῆτε, κύριοι, ὅτι, ἀφοῦ ἐν τῷ περιβόλῳ τούτῳ ἐγένετο λόγος περὶ αὐτοῦ τοῦ ζητήματος καὶ τῶν κακώσεων τὰς ὁποίας ὑποφέρουν οἱ λαοὶ ἐκεῖνοι, αὐτοὶ ἐγένοντο θηριωδέστεροι. Νομίζω, κύριοι, ὅτι καθ’ ἣν περίστασιν προσκαλούμεθα ν’ ἀποτελέσωμεν φόρους, καὶ φόρους λίαν δυσβαστάκτους, νομίζω λέγω, ὅτι δικαιούμεθα ἀπὸ τὴν κυβέρνησιν νὰ ἀποκτήσωμεν τὴν πραγματοποίησιν τοῦ σκοποῦ, δι’ ὃν πληρώνονται οἱ φόροι· ἐὰν ἡ κυβέρνησις ἀδυνατῇ νὰ ἐκπληρώσῃ τὴν μεγάλην καὶ κυρίαν ἀποστολήν της, τότε, κύριοι, δύνανται καὶ οἱ λαοὶ νὰ στρέψωσι τὴν προσοχήν των καὶ ν’ ἀπαιτήσωσι τὴν ἐξήγησιν διὰ λόγου. Ἰδού, κύριοι, τὸ ἔγγραφον τὸ ὁποῖον θὰ σᾶς ἀναγνώσω, καὶ θὰ σᾶς παρακαλέσω, κύριοι, διότι εἶμαι βέβαιος, ὅτι πᾶν ὅ,τι λέγω, κύριοι, δὲν ἀντίκειται εἰς ὅσα αἰσθάνεσθε καὶ φρονεῖτε, διότι δὲν τὸ λέγω ὡς βουλευτὴς ἀνήκων εἰς τὴν ἀριστερὰν πτέρυγα, διότι ἔρχομαι ὡς φίλος, ὡς συνάδελφος ἐν τῷ μέσῳ ὑμῶν νὰ ἀπαιτήσω τὴν συνδρομήν σας. Πρὸς τὸν εἰσαγγελέα καὶ ἔπαρχον. Περὶ τοῦ διοικητοῦ μεταβατικοῦ Ἀκαρνανίας. Ἀνυπολόγιστα καὶ ἀνυπόφορα εἶναι τὰ βάσανα, ἅτινα ὑποφέρουν οἱ συνδημόται μου ὑπὸ τοῦ κυρίου διοικητοῦ τοῦ μεταβατικοῦ Ἀκαρνανίας ὑπολοχαγοῦ κυρίου Κωσμᾶ Δουμπιώτου, ὅστις διὰ τὴν καταδίωξιν τῆς μαστιζούσης τὸν τόπον ληστείας ἔχει τακτικὴν ὅλως ἔκνομον καὶ σατραπικὴν, προσφέρετε εἰς τοὺς δυστυχὴς συνδημότας μου μὲ τὸν πλέον σκληρὸν καὶ θηριώδη τρόπον, ἐνῷ ἡ καταδίωξις χρήζει ἄλλων μέσων καὶ οὐχὶ τῶν ὑπὸ τοῦ κυρίου Δουμπιώτου ἐν χρήσει. Ἐνῷ ὤφειλεν, ἅμα εἰς τὸν δῆμον μου ἀφίχθη, νὰ ἐξετάσῃ ν’ ἀνεύρῃ τοὺς λῃσταποδόχους καὶ κατ’ αὐτῶν νὰ μεταχειρισθῇ ὅ,τι ὁ νόμος ὁρίζει, οὗτος ἔπραξε τ’ ἀντίθετον, οἷον συλαμβάνῃ ἀδιακρίτως ὅποιον συναντᾷ, τὸν δέρει ἀνιλεῶς, τὸν σύρει δέσμιον ἐφ’ ὅσας ἡμέρας θέλει κατόπιν του, μετεχειρίσθη κρατητήριον τοὺς ναοὺς τὸν δῆμον μας, καὶ ἀφοῦ ἐκ τῶν βασάνων ἀσθενοῦν, διατάσσει τὴν ἀπελευθέρωσίν των. Μέχρι τοῦδε ἔπαθον καὶ ὁλονὲν πάσχουν πλέον τῶν τεσσάρων συνδημοτῶν μου. Τὴν 8 τρέχοντος μηνὸς ἔφερεν πλησίον πλέον τῶν τριάκοντα εἰς τὸ χωρίον Μουμπίνης, καὶ ἀφοῦ τοὺς ᾔκισεν ἀνιλεῶς τοὺς ἔθεσεν ἀσκεπεῖς εἰς τὸν ἥλιον πανθόντος ἐκ σπουδαίου νοσήματος ὁ ἐκ Κωντούνης Ἀντώνιος Βλάχος, τὸν ὁποῖον μετὰ πολλῶν παρακλήσεων μου ἀπέλυσε τὴν 10 τρέχοντος μηνός. Ὁ Δῆμος Τρυφιάτης προσβληθεὶς ἕνεκα τῶν προεκτεθέντων βασάνων ὑπὸ σπουδαίου νοσήματος, καὶ μὴ ἐγκαταλείψας αὐτὸν ἐλεύθερον ἵνα τρέξῃ πρὸς θεραπείαν του, εὐδόκησε τέλος μετὰ πολλῶν παρακλήσεών μου τὴν ἑνδεκάτην τρέχοντος μηνὸς εἰς τὴν ἀπελευθέρωσίν του καὶ τὴν 12 ἀπεβίωσεν. Τὴν 10 τρέχοντος μηνὸς εἰς τὸ χωρίον Κονοπία, συνέλαβεν τοὺς Χρίστον Σαμψῶν, Ἀποστόλην Λουνέζην, Δημήτριον Δουνέζην, Γεώργιον Κούρκαν καὶ ἄλλους πολλοὺς οὓς ἔθεσεν ἀσκεπεῖς εἰς τὸν ἥλιον κτλ. Εἰς τὴν αὐτὴν κοινότητα συνέλαβε τοὺς κυρίους Σ. Διόπη Σ. Κολοκύνθη, Βασίλη Σκοῦρτη, Ἀγγελὴ Σταμούλη, Κουψολέγκα καὶ πολλοὺς ἄλλους, ὧν τὰ ὀνόματα ἀγνοῶ, καὶ προσωποκρατήσας τούτους ὥρας 10 ὑπὸ τὴν ἐπιτήρησιν τῶν στρατιωτῶν τοὺς ἀπέλυσε, φοβηθεὶς τὴν νύκτα, ὅρον ὑπέρτατον, τὴν δικαίαν τῶν συζύγων ἀγανάκτησιν. Ἤκισεν ἀνιλεῶς τὸν ὀθωμανικὸν ὑπήκοον Δημ. Κορπορόζον, ὅστις παρουσιασθεὶς ἐνώπιον μου καὶ τοῦ παρ’ ἡμῖν δημαστυνόμου ἐπέδειξε τὸ καταμέλανον σῶμα του, περὶ τοῦ ὁποίου ἀνέφερον διὰ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 660 ἀναφορᾶς μου τὴν 5 τρέχοντος μηνός. Οἱ παθόντες ἐκ τῶν συνδημοτῶν μου εἰσὶν ὁ ἐκ τοῦ χωρίου Κατούνης Ἀντώνιος Βλάχος, Ντούλης Καψογιάννης, Γεώργιος Καψογιάννης, Πάνος Καψογιάννης καὶ Ἀθανάσιος Μπακοδῆμος, κάτοικοι Βουστρίου, Ζαχ. Φραγκοσπύρου, Εὐστάθιος Καρτζόλας, Σπυρ. Σταματίου, Γεώρ. Τρυφιάτης καὶ Δημήτριος Κορπορόζος, κάτοικος Ἀετοῦ, Ἰωάννης Στάδυλος, Ἰωάννης Γ. Κολοκύθης καὶ Χρίστος Σαμψῶν, κάτοικοι Καναπίνης, Γκόλιος Κόλογης, κάτοικοι Παπαδοτοῦ καὶ ἐνεργήσατε παρακαλῶ ὅ,τι πρὸς ἱκανοποίησιν των ἀτόπων, ἅτινα μήτε ἐπὶ τῆς δυναστείας τοῦ Σατράπου Ἀλῆ πασσᾶ εἰς τὸν ἀτυχῆ τοῦτον τόπον ἐγένοντο. Εὐπειθέστατος Ὁ δήμαρχος Ἐχίνου Γεώργ. Α. Μαυρομμάτης. Κύριοι, εἰς τὴν ἁπλῆν ἀνάγνωσιν τοῦ ἐγγράφου αὐτοῦ, νομίζω, ὅτι συνεκινήθητε καὶ ἐξηγέρθη πᾶσα ἡ δικαία ἀγανάκτησίς σας. Σᾶς παρακαλῶ, κύριοι, ὡς συναδελφός σας, σᾶς παρακαλῶ ὡς ἀντιπρόσωπος τῶν ἀτυχῶν ἐκείνων λαῶν στενότατα, ν’ ἀπαιτήσητε ἀπὸ τὴν κυβέρνησιν τὴν καταδίωξιν τῶν ἀναφερθέντων προσώπων, διότι, κύριοι, οὐδεμία ἔγινε καταδίωξις· δὲν ἠξεύρουν οἱ κάτοικοι ποῦ νὰ καταφύγουν· τὰ δικαστήρια εἶναι ἁρμόδια, ἀλλ’ ὁ ἔπαρχος τοὺς κρύπτει· δὲν ἠξεύρουν ποῦ νὰ καταφύγουν· καὶ νὰ παρακαλέσετε τὴν κυβέρνησιν μετὰ 8 ἢ 10 ἡμέρας τὸ πολὺ νὰ μᾶς ὑποβάλῃ τὸ ἀποτέλεσμα τῶν ἀνακρίσεων.

§20Δ. ΒΟΥΛΓΑΡΗΣ. (πρωθυπουργός)! Ἡ κυβέρνησις σπεύδει ἅμα λαμβάνει τὰς πληροφορίας ἀμέσως νὰ ἐνεργῇ τὰ δέοντα, καὶ ἐὰν βεβαιωθῇ ὅτι ἔγιναν τὰ τοιαῦτα διατάσσει ἀνακρίσεις.

§21ΜΑΥΡΟΜΜΑΤΗΣ. Λοιπὸν, φαίνεται νὰ ἔχετε ὄργανα, τὰ ὁποῖα σᾶς ἀποκρύπτουν· αὐτὴ ἡ ἀναφορὰ εἶναι ἀπὸ 16 Ἰουλίου, πῶς δὲν ἐλάβατε γνῶσιν αὐτῆς ἀκόμη;

§22ΤΙΝΕΣ. Σήμερον ἔχομεν 25, ὥστε δὲν παρῆλθον οὔτε 10 ἡμέραι.

§23ΜΑΥΡΟΜΜΑΤΗΣ. Θὰ παρακαλέσω τὴν Βουλὴν, ἓν ἀπόσπασμα τῶν πρακτικῶν εἰς τὴν προκειμένην ἔκθεσιν νὰ ὑπάγῃ εἰς τὴν κυβέρνησιν.

§24ΤΙΝΕΣ. Ἡ κυβέρνησις ἐντὸς τῶν καθηκόντων της θὰ διατάξῃ ἀνακρίσεις αὐστηράς.

§25ΚΟΛΟΚΟΤΡΩΝΗΣ. Κύριοι βουλευταὶ, παρετήρησα ὅτι αἱ ἀντιπολιτεύσεις ἀποδίδουσιν εἰς τὰς κυβερνήσεις τὰς προκατόχους των, πλεῖστα ὅσα κακὰ φιλοτιμοῦνται νὰ κάμνουν χειρότερα ἀπ’ αὐτοὺς ἐρχόμενοι εἰς τὴν ἐξουσίαν. Παρετήρησα ὅτι αἱ ἀντιπολιτεύσεις ἐντὸς ὡρισμένου κύκλου ἀνθρώπων, ἔχουν τὴν ἐπιτηδιότητα νὰ παριστάνουν τὰς ὑπαρχούσας κυβερνήσεις καὶ ὡς αἴτιον ὅλων τῶν κακῶν, καὶ τὴν τέχνην νὰ παρουσιάζωνται ὅτι ἐρχόμεναι εἰς τὴν ἐξουσίαν θὰ σώσουν τὸ κράτος, καὶ ἐρχόμεναι εἰς τὴν κυβέρνησιν λησμονοῦν ὅ,τι εἶπον καὶ δὲν κάμνουν τίποτε ἄλλο, παρὰ ὅ,τι ἔκαμεν ὁ διδάσκαλος ἐκεῖνος ὅστις ἐνῷ ἐμάλωνε τὸν μαθητήν του, διότι εὗρεν ἓν σῦκον κάτω καὶ ἐζήτει νὰ τὸ φάγῃ τὸ ἥρπασεν ἀπὸ τὰς χεῖρας του καὶ τὸ ἔφαγεν αὐτός. Τὸ Σύνταγμα, κύριοι, καὶ σήμερον ὁμολογῶ ὅτι δὲν ὁμιλῶ περὶ τῆς παρούσης κυβερνήσεως, ὁμιλῶ περὶ τῶν κυβερνήσεων τοῦ τόπου ἐν γένει. Τὸ Σύνταγμα προέβλεψε καὶ τὴν περίστασιν ταύτην εὐτυχῶς, καὶ μόνον ἐκεῖνοι, οἵτινες θέλουν νὰ τὸ παραστήσουν ἄλλως, καὶ ἀενάως ἐργάζονται διὰ τὴν πίεσιν τοῦ τόπου, μόνον ἐκεῖνοι φέρουν τὰς δυσκολίας καὶ δὲν πραγματοποιεῖται ποτὲ τὸ καλόν. Τὸ Σύνταγμα διὰ τῆς 3 § τοῦ 80 ἄρθρου λέγει ὅτι, «εἰδικὸς νόμος θέλει ὁρίσει τὰ περὶ εὐθύνης ὑπουργῶν, τὰς ἐπιβλητέας ποινὰς καὶ τὴν διαδικασίαν, ὁ νόμος δὲ οὗτος θέλει καθυποβληθῆ καὶ ψηφισθῆ εἰς τὴν πρώτην συγκροτηθησομένην βουλευτικὴν σύνοδον.» Εἶναι βέβαιον ὅτι ὑπεβλήθη αὐτὸς ὁ νόμος· μοῦ εἶπον εἰς τὴν προηγουμένην σύνοδον, ἀλλὰ δὲν ἐσυζητήθη κατὰ τὸ σύνηθες, διότι ἡ ἐκλογὴ τῶν ἐπιτηδείων ἐπιθυμεῖ νὰ ἔχῃ πάντοτε τὰς πόρτας ἀνοικτάς. Θὰ σᾶς παρακαλέσω λοιπὸν, κύριοι, ἀποτεινόμενος ἤδη καὶ εἰς τὴν κυβέρνησιν, εἰς τὴν ἐρχομένην σύνοδον, διότι ἐφέτος δὲν ἔχομεν καιρὸν νὰ συζητήσωμεν καὶ πραγματοποιήσωμεν αὐτὸν τὸν νόμον, καὶ μία τῶν σπουδαιοτέρων πράξεων, ὅπως ἔχομεν ἐγγυήσεις εἶναι ὁ νόμος ὁ περὶ εὐθύνης ὑπουργῶν.

§26ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰς τὴν ἡμηρεσίαν διάταξιν· δευτέρα συζήτησις τοῦ περὶ σφραγίσεως τῶν ζώων νόμον.

§27ΡΟΝΤΗΡΗΣ. Προηγεῖται ἡ δευτέρα ἀνάγνωσις τοῦ περὶ ληστείας νόμον.

§28ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, δύω λέξεις παρακαλῶ. Μίαν ἐρώτησιν ἔχω πρὸς τὸν κ. ὑπουργόν. Ἐπληροφορήθην, ὅτι εἰς τὰς Γαλλικὰς ἐφημερίδας, καὶ ἰδίως εἰς τὸν Μηνύτορα τὸν Γαλλικὸν, εἶναι δημοσιευμένη μία διακήρυξις τοῦ ἡμετέρου ὑπουργείου τῶν οἰκονομικῶν περὶ ἐκτυπώσεως 3,000,000, χαλκίνων νομισμάτων. Διὰ τῆς διακηρύξεως αὐτῆς προκαλεῖ συναγωνισμὸν πρὸς ὄφελος, ἐννοεῖτε, τοῦ δημοσίου. Ἐζήτησα εἰς τὰς ἐφημερίδας τὰς ἰδικάς μας, ἰδίως τῆς κυβερνήσεως, νὰ εὕρω τὴν διακήρυξιν αὐτὴν καὶ δὲν τὴν εὗρον, καὶ ἴσως ὁ κύριος ὑπουργὸς διέταξε νὰ δημοσιευθῇ καὶ δὲν ἐδημοσιεύθη, ἢ τὸ ἐνόμισε πάντι περιττὸν νὰ δημοσιευθῇ Ἑλληνιστὶ ἐδὼ, διότι πρόκειται νὰ ἐκτυπωθῶσι τὰ νομίσματα αὐτὰ εἰς τὴν Γαλλίαν. Εἴτε τὸ ἓν, εἴτε τὸ ἄλλο εἶναι, νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ δημοσιευθῇ καὶ ἀπὸ τὰς ἐφημερίδας τῆς κυβερνήσεως, διότι καὶ εἰς τὴν Ἑλλάδα δύνανται νὰ εὑρεθοῦν ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι ἠμποροῦν ν’ ἀναδεχθοῦν τὴν ἐκτύπωσιν. Ἐκτὸς δὲ τούτου ὑπάρχει καὶ ἓν σχετικὸν ζήτημα, ἐπὶ τοῦ ὁποίου ἐπιφυλάσσομαι νὰ κάμω λόγον, ὅταν δημοσιευθῇ ἡ διακήρυξις αὕτη. Πιστεύω ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν οἰκονομικῶν νὰ μὴ ἔχῃ δυσκολίαν νὰ δημοσιεύσῃ τὴν διακήρυξιν αὐτὴν καὶ Ἑλληνιστί.

§29ΣΙΜΟΣ (ὑπουργὸς οἰκονομικῶν). Γνωρίζετε, κ. κ. βουλευταὶ, ὅτι κατὰ τὸν ὑπάρχοντα νόμον ἡ ἐκτύπωσις θὰ γίνῃ εἰς τὴν Γαλλίαν, καὶ ἀποκλειστικῶς εἰς τὴν Γαλλίαν. Μόνον εἰς ἓν Γαλλικὸν νομισματοκοπεῖον δύνανται νὰ ἐκτυπωθῶσιν αὐτὰ τὰ νομίσματα. Δὲν ἐνόμισα σπουδαῖον λοιπὸν, δὲν ἐνόμισα συντελεστικὸν νὰ δημοσιευθῇ εἰς τὴν Ἑλλάδα. Διὰ τί; διὰ νὰ προκαλέσω συναγωνισμόν; ἔπρεπε νὰ τὸν προκαλέσω ἐκεῖ εἰς τὴν Γαλλίαν. Ὁ συναγωνισμὸς ἐπροκαλέσθη ἐκεῖ, ἐκεῖ πρόκειται νὰ γίνουν αἱ προσφοραὶ, ἐκείνας τὰς προσφορὰς πρέπει νὰ λάβωμεν ἡμεῖς ὑπ’ ὄψιν, διὰ νὰ δεχθῶμεν τὰς συμφερωτέρας. Δὲν ἐπρόκειτο περὶ νομισμάτων ἐν Ἑλλάδι, οὔτε περὶ ἐκκοπῆς ἐν Ἑλλάδι.

§30ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Ἡ Ἑλληνικὴ κυβέρνησις πολλάκις προμηθεύεται πράγματα εἰς τὸ ἐξωτερικὸν, καὶ ὅταν τὰ προμηθεύηται διὰ συναγωνισμοῦ δημοσιεύει τὴν διακήρυξιν αὐτῆς.

§31ΣΙΜΟΣ. Δὲν ἔχω κᾀμμίαν δυσκολίαν νὰ τὴν δημοσιεύσω.

§32ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Φυσικῷ τῷ λόγῳ, καὶ τότε ἐπιφυλάσσομαι καὶ ἐπὶ ἄλλου ἀντικειμένου σχετικοῦ.

§33ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναγινώσκεται διὰ δευτέραν φορὰν ὁ περὶ σφραγίσεως τῶν ζώων νόμος. Ἀναγινώσκεται τὸ νομοσχέδιον.

§34ΤΙΝΕΣ. Ἓξ μηνῶν προθεσμίαν.

§35ΒΟΥΛΓΑΡΗΣ. Ἓξ μηνῶν μάλιστα.

§36ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις;

§37ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§38ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη διὰ δευτέραν φοράν. Μεταβαίνομεν εἰς τὴν ἐξακολούθησιν τῆς συζητήσεως τοῦ φορολογικοῦ νόμου.

§39ΤΙΝΕΣ. Εἶναι τὸ περὶ ληστείας.

§40ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αὐτὸ ἀνεβλήθη διὰ τὴν προσεχῆ δευτέραν.

§41ΡΟΝΤΗΡΗΣ. Ὄχι· ἡ δευτέρα ἀνάγνωσις θὰ γίνῃ σήμερον. Ἀναγινώσκεται τὸ νομοσχέδιον περὶ Ληστείας.

§42ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις κατὰ τῆς ἀρχῆς;

§43ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§44ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι κατ’ ἀρχὴν τὸ νομοσχέδιον, νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι) παρεδέχθη. Παραδέχεται ἡ Βουλὴ καὶ κατ’ ἄρθρον;

§45ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§46ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Καὶ τὸ σύνολον;

§47ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§48ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐρχόμεθα εἰς τὸ νομοσχέδιον τὸ περὶ ἐγγείου φόρου.

§49ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Κύριε πρόεδρε, νομίζω ὅτι ἔχω τὸν λόγον.

§50ΔΑΓΡΕΣ. Καὶ ἐγώ.

§51ΑΘ. ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Καὶ ἐγὼ ἔχω τὸν λόγον.

§52ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχομεν ἀνάγκην, κύριοι, ὁ καιρὸς κατεπείγει· δὲν πρέπει νὰ ματαιολογῶμεν.

§53ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Δὲν ἔχετε τὸ δικαίωμα, κύριε πρόεδρε, νὰ κάμετε παρατηρήσεις.

§54ΔΑΓΡΕΣ. Εἶμαι μέλος τῆς ἐπιτροπῆς καὶ ἐζήτησα τὸν λόγον.

§55ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Εἶναι προσωπικὸν τὸ ζήτημα καὶ ἔχω ἐγὼ τὸν λόγον.

§56ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Θὰ χάσωμεν καὶ τὴν σήμερον διὰ τὰ προσωπικά.

§57ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν δύναμαι νὰ τοῦ ἀφαιρέσω τὸν λόγον, ὅταν εἶναι προσωπικὸν τὸ ζήτημα, κατὰ τὸν κανονισμόν. Ἀναγινώσκεται τὸ σχετικὸν ἄρθρον τοῦ κανονισμοῦ.

§58ΔΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε πρόεδρε, ἡ διαφορὰ τῶν γνωμῶν ποτὲ δὲν εἶναι προσωπικὸν ζήτημα, ἄλλως τε σᾶς κάμνω αὐτὴν τὴν παρατήρησιν. Τὸ προσωπικὸν ζήτημα ἅμα δὲν λυθῇ τὴν ἰδίαν στιγμὴν εἶναι εἰς παραγραφήν· δὲν ἠμπορεῖ κανεὶς τὴν ἑπομένην ἡμέραν νὰ ζητήσῃ τὸν λόγον περὶ προσωπικοῦ.

§59ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Κ. Δανόπουλε, θὰ σᾶς εὐχαριστήσω πολύ, διότι βλέπω ὅτι ἐπισπεύδετε τὴν συζήτησιν τοῦ νόμου, καὶ θὰ θελήσω νὰ διευκολύνω καὶ ἐγὼ τὴν συζήτησιν. Ἀπέχων λοιπὸν σήμερον καὶ ἐπιφυλαττόμενος νὰ ὑπερασπίσω τὰς ἰδέας μου ὡς πρὸς τὸ ζήτημα περὶ παρουσιάσεως τοῦ καταλόγου τῶν καθυστερούντων καὶ ν’ ἀποκρούσω τὰς παρεξηγήσεις, αἱ ὁποῖαι ἀπεδόθησαν εἰς τὴν πρότασίν μου, παρακαλῶ τὴν Βουλὴν ν’ ἀναβάλωμεν τὸ ζήτημα αὐτὸ καὶ νὰ ὁρισθῇ ἡμέρα, κατὰ τὴν ὁποίαν θέλω φέρει κυρίαν πρότασιν περὶ καταδιώξεως τῶν καθυστερούντων, διὰ νὰ τὴν συζητήσωμεν ἐν ἐκτάσει· νὰ προοδεύσῃ δὲ ἤδη ἡ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου, διότι δὲν ἐπιθυμῶ νὰ ἐξακολουθήσῃ παρεξήγησις, ὅτι ἠθέλησα νὰ συσχετίσω μὲ τὸν περὶ σταφίδος φόρον τὰ καθυστερούμενα. Ὁ σκοπός μου ἦτο νὰ ἐφαρμοσθῇ ὁ νόμος ὁ λογιστικός, καθ’ ὅσον προκειμένου περὶ φορολογίας καὶ περὶ προϋπολογισμοῦ, πρέπει νὰ ἠξεύρωμεν τὴν οἰκονομικὴν κατάστασίν μας, καὶ ἐννοεῖται ὅταν γνωρίζωμεν πόσοι φόροι καθυστεροῦνται, καὶ πόθεν θὰ ἤμεθα εἰς θέσιν νὰ ἴδωμεν ἐὰν πρέπῃ νὰ ἐμμείνωμεν εἰς τοὺς ἰδίους φόρους, νὰ προσθέσωμεν ἢ νὰ ἐλαττώσωμεν· δι’ αὐτὸν τὸν λόγον μένω εἰς αὐτὸ τὸ σημεῖον καὶ ἐπιφυλάττομαι εἰς ἄλλην συζήτησιν νὰ φέρω τὸ ζήτημα αὐτό.

§60ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δαγρές.

§61ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Δὲν ἀφίνετε ν’ ἀναγνωσθῇ τὸ νομοσχέδιον;

§62ΔΑΓΡΕΣ. Μὰ εἶναι δευτέρα ἀνάγνωσις;

§63ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὄχι, ἡ πρώτη. (Ἀναγινώσκεται τὸ ά. ἄρθρον τοῦ νομοσχεδίου μὲ τὰς σχετικὰς τροπολογίας καὶ τὸ βʹ.)

§64ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Ἀφοῦ τὸ νομοσχέδιον ἀναγινώσκεται διὰ πρώτην φοράν, διατὶ διαβάζουν τὰς τροπολογίας;

§65ΤΙΝΕΣ. Εἶναι δευτέρα.

§66ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Εἶναι πρώτη, τὰ πρακτικὰ δὲν τὰ βλέπετε;

§67ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι, χθὲς τὸ προεδρεῖον μετὰ τὴν ἀναχώρησιν τινῶν βουλευτῶν δὲν ἀπήγγειλεν ὅτι ἡ συζήτησις ἀποπερατώθη διὰ νὰ γίνῃ ἡ ψηφοφορία, καὶ διὰ τοῦτο ἔμεινε τὸ ζήτημα διὰ σήμερον. Κατὰ συνέπειαν σήμερον εἶναι ἡ συνέχεια τῆς χθεσινῆς ἀναγνώσεως.

§68ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Λοιπὸν αἱ τροπολογίαι εἶναι περιτταί. Ἀναγινώσκονται καὶ τὰ ἐπίλοιπα ἄρθρα τοῦ νομοσχεδίου.

§69ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι) παρεδέχθη.

§70ΔΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπειδὴ εἰς τὸν ὑπὸ συζήτησιν νόμον ὑπάρχουν πολλαὶ τροπολογίαι, προτείνω νὰ θεωρηθῇ ὁ νόμος καὶ διέλθῃ τὴν πρώτην ἀνάγνωσιν, ἐπιφυλαττομένου ἑκάστου ν’ ἀναπτύξῃ τὴν γνώμην του κατὰ τὴν ἐποχὴν τῆς τελευταίας συζητήσεως.

§71ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Κύριε πρόεδρε, ὅσοι ἔχουσι τὸν λόγον νομίζω καλὸν νὰ ζητήσουν σήμερον διὰ νὰ μὴ ὑπάρχουν εἰς τὴν τρίτην πολλαὶ συζητήσεις.

§72ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὅσοι ἔχουν τὸν λόγον ἂς ἔλθουν.

§73ΔΑΓΡΕΣ. Ἐγὼ ἔχω τὸν λόγον. Ἀνήκω, κύριοι, εἰς τὴν ἐπὶ τῶν οἰκονομικῶν ἐπιτροπὴν ἡ ὁποία ἐπεξεργάσθη τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον καὶ ὑπέβαλε ἔκθεσιν διὰ τῆς ὁποίας σᾶς προτείνει τροποποιήσεις τινάς. Ὀφείλω κατὰ συνέπειαν νὰ λάβω τὸν λόγον, καὶ νὰ ὑποστηρίξω τὴν γνώμην ἐμοῦ καὶ τῆς ἐπιτροπῆς ἐπὶ ἑνὸς τοιούτου σπουδαίου νόμου, τὸν ὁποῖον εἶμαι βέβαιος ὅτι καὶ ὑμεῖς θεωρεῖτε τοιοῦτον· τὸν συνιστῶ λοιπὸν εἰς τὴν σπουδαίαν μέριμναν τῆς Βουλῆς, ἡ ὁποία ὀφείλει τοὺς φορολογικοὺς νόμους νὰ τοὺς συζητῇ μὲ ὅλην τὴν ἀπάθειαν, μὲ ὅλην τὴν δέουσαν προσοχήν. Διὰ ταῦτα, κύριοι, καί τοι ἀναγνωρίζων τὸ ἀσθενὲς τῶν δυνάμεών μου, σᾶς παρακαλῶ νὰ μοὶ χορηγήσετε τὴν ἀνοχήν σας, ὅπως ἐκθέσω τὰς ἰδέας μου καὶ δικαιολογήσω τὴν γνώμην μου.

§74ΔΡΟΣΟΣ. Τώρα εἴμεθα εἰς τὴν δευτέραν ἀνάγνωσιν, δὲν ἀφήνετε εἰς τὴν ἑπομένην;

§75ΔΑΓΡΕΣ. Κύριοι, ἀπαντῶ εἰς τὸν κ. Δρόσον ὅτι (θόρυβος).

§76ΔΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ συμφέρον σας εἶναι αὐτό.

§77ΔΑΓΡΕΣ. Τὸ συμφέρον μας, κύριε Δανόπουλε, δὲν εἶναι χωριστὸν τῆς μιᾶς μερίδος ἀπὸ τῆς ἄλλης· ὁ νομοθέτης, κύριοι, προσδιορίσας τρεῖς ἀναγνώσεις ποτὲ δὲν ἠνόησεν ἀνάγνωσιν ξηρὰν, ἠνόησε νὰ γίνετε ἡ ἀνάγνωσις ἀναλόγως τῆς σπουδαιότητος τοῦ νομοσχεδίου, νὰ φέρωνται αἱ ἀνήκουσαι παρατηρήσεις. Ἂν λοιπὸν περιμένωμεν νὰ ὑποβάλωμεν τὰς παρατηρήσεις μας εἰς τὴν τρίτην ἀνάγνωσιν ὅλοι μας, δὲν θὰ ἔχετε καιρὸν νὰ μᾶς ἀκούσητε. Λοιπὸν δι’ αὐτοὺς τοὺς λόγους καὶ δι’ ἄλλους πολλοὺς, δὲν θέλω νὰ δώσῃ ὁ βουλευτὴς τὴν ψῆφον του ἐν ἀγνοίᾳ καὶ πολλοὶ ἴσως ὑποθέτουν ἄλλως τὸ πρᾶγμα παρὰ ὅπως ἔχει, καὶ ψηφοφοροῦν, καὶ κατόπιν εὑρίσκονται δεσμευμένοι ἀπὸ αὐτὴν τὴν ψῆφόν των. Λοιπὸν, κύριοι, ὀφείλω νὰ λάβω τὸν λόγον καὶ ὀφείλει ἕκαστος, διότι πρόκειται σήμερον ν’ ἀποφασισθῇ, νὰ ὑποχρεωθῇ ἡ χήρα νὰ δώσῃ τὸν ὀβολόν της, ὁ πένης τὸ λεπτόν του, ὁ πλούσιος τὸ χρυσίον του. Λαμβάνω τὸν λόγον, κύριοι· δὲν θέλω ν’ ἀπαντήσω εἰς τὴν ὁμιλίαν τοῦ κυρίου Δημητριάδου, ὁ ὁποῖος διὰ μιᾶς περιστροφῆς του ἐμέμφθη ἓν τμῆμα τῆς ὅλης Ἑλλάδος.

§78ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Οὐχὶ τὸ ἀποκρούω (θόρυβος).

§79ΤΙΝΕΣ. Τί τὰ θέλετε αὐτὰ πλέον;

§80ΔΑΓΡΕΣ. Δὲν θὰ μοῦ κανονίσῃ κανεὶς τὸν τρόπον τοῦ λόγου μου. Ἀρκοῦμαι εἰς τὴν ἀπάντησιν τοῦ ἐντίμου βουλευτοῦ Μεσολογγίου, τὴν αἰσθηματικὴν, ἀλλὰ καὶ τὴν δικαίαν, ἐῤῥίφθη, κύριοι, μία ἰδέα· ἡ ἰδέα αὐτὴ δύναται νὰ ἐπενηργήσῃ· σᾶς παρέστησεν ὅτι εἴμεθα ὀφειλέται καὶ δὲν πρέπει ν’ ἀφήσωμεν τὴν μομφὴν αὐτὴν νὰ ἐπενηργήσῃ ἐπὶ πλέον. Διὰ τοῦτο μετὰ τῆς ὀφειλομένης ἐχεφροσύνης ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς Μεσολογγίου τὴν ἀπέκρουσεν. Ἀρκοῦμαι λοιπὸν εἰς τὰς παρατηρήσεις τοῦ βουλευτοῦ Μεσολογγίου, ὅστις εἶχε πληρέστατα δίκαιον νὰ εἴπῃ ὅσα εἶπεν. Ὁ κύριος Δημητριάδης, δὲν τὸν ἀδικῶ διότι ἐλάλησεν ἐν ἀγνοίᾳ τῶν πραγμάτων, ἐν ἀγνοίᾳ τῆς καταστάσεως τῶν σταφίδων, περὶ τῶν ὁποίων πρόκειται σήμερον, ὁ κύριος Δημητριάδης σᾶς εἶπε χθὲς ὅτι δὲν πρέπει νὰ ἐλαττώσητε τὸν φόρον τῶν σταφίδων τοῦ λαοῦ ἐκείνου, ὁ ὁποῖος ὀφείλει εἰς τὸ δημόσιον, ὅσα καὶ ἡμεῖς ἐζητήσαμεν (θόρυβος,)

§81ΤΙΝΕΣ. Δὲν εἶπεν αὐτό.

§82ΔΑΓΡΕΣ. Ὁσάκις καὶ ἡμεῖς ἐζητήσαμεν ἐλάττωσιν φόρων.

§83ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ. Τί εἶναι αὐτὰ ὅπου λέγετε;

§84ΔΑΓΡΕΣ. Ὁ λόγος εἶναι δικαίωμά μου καὶ ἠμπορῶ νὰ εἴπω ὅ,τι θέλω. Ἀνακαλέσατέ τον, κ. πρόεδρε, εἰς τὴν τάξιν.

§85Κ. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Ἀφήσατέ τον νὰ εἴπῃ ὅ,τι θέλει καὶ νὰ εἴπω καὶ ἐγὼ κατόπιν ὅ,τι θέλω καὶ ὅσα θέλω.

§86ΔΑΓΡΕΣ. Ἐγὼ προκαλῶ τὸν κ. Δημητριάδην νὰ τὸ θέσῃ ζήτημα καὶ τότε θὰ μάθῃ... (θόρυβος)

§87Κ. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Τὸ ἔθεσα.

§88ΤΙΝΕΣ. Προχωρήσατε, κ. Δαγρὲ, καὶ μὴ δίδετε προσοχήν.

§89ΔΑΓΡΕΣ. Κύριοι, ἂς ἀφήσω λοιπὸν τὸ ζήτημα αὐτό. Ἡ ἐπιτροπή σας λαβοῦσα ὑπ’ ὄψιν τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ ἐσκέφθη, κύριοι, ἐφ’ ὅλων τῶν προϊόντων, ἀλλ’ εὐτυχῶς, κύριοι καί τοι συμμεριζομένη τὴν ἰδέαν τῆς ἐλαττώσεως τῶν ἐπαχθεστάτων φόρων ὅλων τῶν προϊόντων, διότι δὲν εἶναι οἱ ἄμεσοι μόνον φόροι, οἱ ὁποῖοι ἐπιβαρύνουσι τὸν λαὸν, ἀλλὰ καὶ οἱ ἔμμεσοι. Ἀλλὰ καί τοι συμμεριζομένη τὴν δικαίαν ἐλάττωσιν, ἐπειδὴ ὅμως δὲν ἐκλήθη αὐτόθι νὰ ψηφίσῃ νόμους, ἀλλὰ νὰ κυρώσῃ, διατάγματα διὰ τῶν ὁποίων ἐπεβλήθησαν φόροι, διὰ τῶν ὁποίων εἰσεπράχθησαν οἱ φόροι, καὶ κυρώσῃ διατάγματα, κύριοι, τὰ ὁποῖα ἐφηρμόσθησαν ἤδη, καὶ ὄχι μόνον ἐπὶ τῇ βάσει αὐτῶν ἐβεβαιώθησαν φόροι, ἀλλὰ καὶ εἰσεπράχθησαν φόροι. Κατὰ συνέπειαν ἡ ἐπιτροπὴ δὲν ἠδύνατο νὰ σκεφθῇ ἄλλως ἐπὶ τῶν φόρων αὐτῶν παρ’ ὅπως ἐσκέφθη καὶ ἀπεφάσισεν. Ὀφείλω ἐδὼ, κύριοι, νὰ κάμω μίαν παρατήρησιν ὅτι ἐν τῇ ἐκθέσει τῆς ἐπιτροπῆς ἐγένετο λόγος τῆς ἀνάγκης τῆς προκαλεσάσης τὴν ἔκδοσιν τῶν διαταγμάτων αὐτῶν, καὶ ἡ ἐπιτροπὴ διέγραψε τοῦτο ὁμοφώνως, καὶ διὰ τούτου οὐδ’ ἐμέμφθη, οὐδ’ εὐχαριστήθη εἰς τῶν διὰ διαταγμάτων διαχείρησιν τοῦ δημοσίου πλούτου. Ὁ κ. ὑπουργὸς χθὲς σᾶς εἶπεν ὅτι τὴν ἀνάγκην τῶν διαταγμάτων τὴν ἐπροκάλεσεν ἡ χρῆσις ἑνὸς ἀπολύτου ἡγεμονικοῦ δικαιώματος, τὸ ὁποῖον οὔτε εἶναι δυνατὸν, οὔτε πρέπει νὰ τεθῇ ὑπὸ ἔλεγχον. Αὐτὸ εἶναι ἓν ζήτημα θεωρητικὸν, τὸ ὁποῖον, οὔτε λέγω, ἀντέχω νὰ ἀναπτύξω· πρακτικοῦ ὅμως δύναμαι νὰ εἴπω καὶ ἐγὼ καὶ πᾶς τις ὅτι καί τοι τῆς ἀνάγκης ὑφισταμένης, ἠδύνατο νὰ συντωμεύσῃ τὸν χρόνον, συγκαλοῦσα ταχύτερον τὴν Βουλὴν, ἠδύνατο, καὶ οὐδεὶς δύναται νὰ τὸ ἀρνηθῇ τοῦτο, ἐξασκοῦσα ἀναπόδραστον ἐπιῤῥοὴν ἐπὶ τῆς προεξελεγκτικῆς ἐπιτροπῆς, νὰ οἰκονομήσῃ 20 καὶ 25 ἡμέρας διὰ νὰ παραβληθῶσιν αἱ ἐξελέγξεις ταχύτερον.

§90ΖΕΡΒΑΣ. Δὲν εἶναι ἀληθὲς αὐτό· (θόρυβος).

§91ΔΑΓΡΕΣ. Ὀφείλετε, κ. πρόεδρε, νὰ τὸν περιορίσητε τὸν κ. Ζέρβαν νὰ μὴ διακόπτῃ. (θόρυβος).

§92ΒΟΥΛΓΑΡΗΣ. (Πρωθυπουργός.). (θόρυβος).

§93ΔΑΓΡΕΣ. Ἀπαντῶ εἰς τὸν κ. πρόεδρον καὶ τὸν παρακαλῶ νὰ σεβασθῇ τὴν ἐλευθερίαν τοῦ λόγου. Μοὶ τὸ ἐπιβάλλει ὑπέρτατον καθῆκον ν’ ἀποτανθῶ εἰς τὰ αἰσθήματα τοῦ προέδρου τοῦ ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, διότι ἐγένετο πρόεδρος τῆς μεταβολῆς ἐκείνης, εἰς τὴν ὁποίαν πολλοὶ συνετέλεσαν ἐκ τῶν παρακαθημένων ἐνταῦθα. Ἡ μεταβολὴ ἐκείνη, κυρίως δὲν ἦλθε νὰ καταστήσῃ ψεῦδος τὸ Σύνταγμα, καὶ νὰ συνειθίσῃ τὸν λαὸν νὰ διοικῆται διὰ διαταγμάτων. Λοιπὸν, κύριε πρόεδρε, πιστεύσατε αὐτὴν τὴν στιγμὴν ὅτι ὁμιλῶ ἐκ καρδίας, ὁμιλῶ ὡς οἰκογενειάρχης, ὅστις θέλω νὰ συνεισφέρω τὸν ὀβολόν μου, ἀλλὰ θέλω νὰ ἴδω ποῦ δαπανῶνται· ὅταν ὅμως μὲ φέρῃς, κύριε πρόεδρε κατόπιν ἐκδοθέντων διαταγμάτων ἐφαρμοσθέντων καὶ ἐπιβληθέντων φόρων νὰ δώσω τὴν γνώμην μου, τί θὰ σοῦ εἰπῶ;

§94ΖΕΡΒΑΣ. Μὴ τὰ κυρόνῃς· (θόρυβος.)

§95ΔΑΓΡΕΣ. Τότε, κύριε ὑπουργὲ, τί θὰ σᾶς εἴπω; ὅ,τι γέγονε γέγονε, δηλαδὴ faite à complie. Ἦλθεν ἕνας ὑπουργὸς ἄλλοτε καὶ τοῦ εἶπον, πῶς ἐδαπάνησες τόσας δραχμὰς εἰς τὸν τηλέγραφον, κακῶς τὰς ἐδαπάνησες, ἠναγκάσθη μετὰ μακρὰν συζήτησιν νὰ ὁμολογήσῃ ὅτι κακῶς ἐδαπανήθησαν, ἀλλὰ πάρετε τὸ πετσί μου. Λέγω λοιπὸν διὰ τὸ μέλλον πλέον σήμερον, ὅτι δὲν πρέπει ἡ Βουλὴ τῶν ἀντιπροσώπων ἐν πληρεστάτῃ ἀνοχῇ νὰ δέχεται νὰ κυρόνῃ διάταγμα, τὸ ὁποῖον ἠμποροῦσε ν’ ἀποφύγῃ ἡ κυβέρνησις, ἂν ἤθελε, καὶ ὡς εἶπον, ἠδύνατο νὰ οἰκονομίσῃ ἱκανὰς ἡμέρας· καὶ εἰς αὐτὸ τὸ διάστημα νὰ ψηφισθοῦν αὐτὰ τὰ νομοσχέδια χωρὶς νὰ ὑπάρξῃ ἀνάγκη ἐκδόσεως τῶν διαταγμάτων. Λοιπὸν σήμερον δὲν ἠμποροῦμεν παρὰ νὰ σκεφθῶμεν ἐπὶ τῶν καπνῶν, τοῦ ἐλαίου, τῆς σταφίδος καὶ λοιπῶν μήπω βεβαιωθέντων προϊόντων (θόρυβος). Ἡ ἐπιτροπὴ λοιπὸν σήμερον ἀποβλέπουσα εἰς τὴν σημερινὴν κατάστασιν τοῦ τόπου (θόρυβος) Ναὶ, κύριοι, τὸ εἶπον καὶ τὸ ἐπαναλαμβάνω, ὅτι εἶναι οἰκτρὰ ἡ κατάστασις τῆς Ἑλλάδος, διότι κατὰ δυστυχίαν οὐδεὶς ὑπουργὸς ἦλθε ποτὲ νὰ μᾶς προτείνῃ μίαν ἐλάττωσιν ἐξόδων· πάντες ἦλθον, εἴτε συμπολιτευόμενοι, εἴτε ἀντιπολιτευόμενοι, εἴτε συμμετασχόντες τῆς ἰδέας αὐτῆς, ἅμα ἦλθον εἰς τὴν ἐξουσίαν ηὔξησαν τὰς δαπάνας. Λοιπὸν ἡ ἐπιτροπή σας δὲν ἐσκέφθη νὰ ἐλαττώσῃ φόρους, μόνον ἐφείλκυσε τὴν προσοχήν της ὁ φόρος τῆς σταφίδος, ὁ ὁποῖος εἶναι ἄδικος, αὐθαίρετος καὶ δὲν εἶναι, κύριοι, μόνον τοῦτο, εἶναι μία καθαρὰ δήμευσις τῆς περιουσίας. Εἰς τὴν διανομὴν τῶν φόρων, κύριοι, ὡς βάσις ἐτέθη τὸ δέκατον ἐπὶ τῆς ἀκαθαρίστου προσόδου (θόρυβος.) Ἀφίνω, κύριοι, τὰ γεννήματα, λέγω ὡς πρὸς τὰ κτήματα μόνον· λοιπὸν εἰς τὸν φόρον τοῦ ἐλαίου, τῶν σταφίδων, ἐν γένει τῶν καρποφόρων δένδρων ἐτέθη ὡς βάσις αὐτή. Αὐτὸ λοιπὸν τοῦτο ἡ ἐπιτροπή σας ἠθέλησε νὰ σᾶς προτείνῃ, αὐτὸ σᾶς ζητοῦν οἱ πληρεξούσιοι τῶν σταφιδοφόρων ἐπαρχιῶν, αὐτὸ σᾶς ζητοῦν οἱ λαοί. Δὲν θέλω λοιπὸν ἐλάττωσιν καὶ παρατηρῶ μόνον ὅτι δικαιοῦνται οἱ καλλιεργοῦντες τοιοῦτον προϊόν, τὸ ὁποῖον ἀπαιτεῖ διπλασίας καὶ τριπλασίας δαπάνας ἀπὸ τὴν καλλιέργειαν τῶν ἄλλων (θόρυβος.) Κύριοι, μὴ διακόπτετε, διότι δὲν ἔχω σκοπὸν ν’ ἀφήσω τὸ βῆμα. Τί εἶπε λοιπὸν ἡ ἐπιτροπή; ἐκεῖ, κύριοι, ἀνεπτύχθησαν δύω ἰδέαι. Ἐγὼ ὀφείλω νὰ εἴπω ὅτι εἶμαι ὀπαδὸς ὄχι ἐκ πεποιθήσεως μόνον, ἀλλὰ καὶ ἐν συνειδήσει νὰ ὁρισθῇ εἰς δέκα δραχμὰς ὁ φόρος. Ἀλλ’ ἄλλοι, κύριοι, ἀντέταξαν τὴν ἰδέαν τοῦ νὰ ἐπαναφέρουν τὰ πρωτόκολλα, ἀνεγνώρισαν ὅτι εἶναι ἄδικοι οἱ φόροι. Βλέποντες αὐτὸ ὑπεχωρήσαμεν ὅλοι καὶ ἐπροτείναμεν τὴν ἐπάνοδον τῶν πρωτοκόλλων. Ἐπιτρέψατέ μοι, κύριοι, νὰ σᾶς ἐκθέσω τὰς σκέψεις, αἱ ὁποῖαι ἐπενήργησαν εἰς τὴν κατάργησιν τῶν πρωτοκόλλων. Τὸ πρωτόκολλον, κύριοι, ἔχει τὸ καλὸν νὰ προσδιορίζῃ τὴν τιμὴν τοῦ φόρου ἐπὶ τῇ βάσει τῆς τρεχούσης ἀγορέας τιμῆς, ὥστε εἶναι ἀδύνατον νὰ ἐπέλθῃ ἀδικία, εἶναι ἀδύνατον νὰ ὑπάρξῃ δικαιοσύνη ἀπόλυτος, οὐδὲν ἧττον εἶναι σχετική. Τὰ πρωτόκολλα λοιπὸν ἐφαρμοσθέντα ἐπὶ 5 ἢ 7 ἔτη ἐθεωρήθησαν πλημμελῆ, διότι ἐγέννησαν δυσχερείας εἰς τὴν ἐφαρμογὴν, διότι ἐπέφερον ἐμπόδια καὶ εἰς τὴν ἐλευθέραν ἐνέργειαν τοῦ ἀτόμου. Ἦλθεν εἷς ὑπουργὸς, τὴν στέρησιν τοῦ ὁποίου καὶ σήμερον ἡ Ἑλλὰς πενθεῖ, καὶ εἶπε, καταργῶ τὸ σύστημα αὐτὸ, ἀλλ’ ἀποφασίσας νὰ καταργήσῃ τὸ σύστημα αὐτὸ δὲν ἔθεσεν ὡς βάσιν τὴν ἀνωτάτην τρέχουσαν τιμὴν, τὴν ὁποίαν θέτει σήμερον ὁ ὑπουργὸς τῶν οἰκονομικῶν, ἐξ ἐναντίας ἔθεσε τὴν ὅλως τελευταίαν τιμήν. Ὅλοι γνωρίζετε κατὰ τὰ 1855 καὶ 1856, ὅτι ἡ σταφίδα ἐπωλεῖτο τοὐλάχιστον εἰς 35 τάλληρα ἑκάστη χιλιὰς καὶ ὅμως αὐτὸς ἔλαβε τὴν τελευταίαν τιμὴν καὶ ἔβαλε 15 δραχ. Τί ἐσκέφθη λοιπὸν ὁ ὑπουργὸς ἐκεῖνος; εἶπεν ὅτι ἡ σταφὶς εἶναι μία βιομηχανία, ἡ ὁποία συντηρεῖ μέγαν ἀριθμὸν πολιτῶν, εἶναι μία βιομηχανία διὰ τῆς ὁποίας εἰσάγεται ἄφθονον ποσὸν χρυσίου εἰς τὴν Ἑλλάδα. Καὶ, κύριοι, προσέξατε, διότι μάθετε τοῦτο, καὶ παρακαλῶ νὰ τὸ πιστεύσητε, ὅτι ἐκ τοῦ εἰσαγομένου χρυσίου ἕνεκα τῆς σταφίδος πολὺ ὀλίγον ποσὸν μένει εἰς τοὺς σταφιδοκτήμονας, ἢ καὶ δὲν μένει τίποτε, τοὐλάχιστον τὰ 8|10, διότι ἂν λάβητε τὴν καλωσύνην νὰ διέλθητε σταφιδοφόρους ἐπαρχίας σήμερον θέλετε εὕρει μυριάδας ἐργατῶν πληρονομένων ἁδρότατα, καὶ ὅμως διὰ τὰ ἡμερομίσθιά των οὐδένα φόρον πληρώνει ὁ ἐργάτης. Ἂν ἐξετάσητε τὰς δαπάνας ἐν γένει τῆς καλλιεργείας θέλετε εὕρει, ὅτι διὰ νὰ καλλιεργηθῇ καὶ πωληθῇ μία χιλιὰς λιτρῶν θέλει τοὐλάχιστον 60 δραχμάς. Καὶ ἠξεύρετε πόσον ἐπληρώθη ἡ σταφὶς τὸ παρελθὸν ἔτος; 17 λεπτὰ ἑκάστη ὀκᾶ, ὅ ἐστὶ 60 δραχμὰς ἑκάστη χιλιάς. Λαμβάνω λοιπὸν ἐκ τῆς σταφίδος μου 60 δραχμὰς ἂν πληρώσω καὶ 15 εἰς τὸ ταμεῖον, σᾶς παρακαλῶ, εἶναι δικαιοσύνη αὐτή! ἂν, κύριοι, λάβετε τὴν καλωσύνην νὰ ἐξετάσητε τὰ ἔξοδα τὰ ὁποῖα ἀπαιτοῦνται διὰ τὴν ἀνάπτυξιν ἑνὸς στρέμματος σταφιδαμπέλου, διὰ τὴν καλλιέργιαν ἓξ ἐτῶν, ἂν λάβετε ὑπ’ ὄψιν τοὺς τόκους τῶν κεφαλαίων, θὰ ἰδῆτε ὅτι εἶναι δυστυχέστατοι ἄνθρωποι αὐτοὶ οἱ κτηματίαι, καὶ ἀπόδειξις εἶναι ἡ κατηγορία, τὴν ὁποίαν ἐπέφερεν ὁ κ. Δημητριάδης περὶ τῶν καθυστερημάτων. Ἐγὼ λέγω εἰς τὸν κ. Δημητριάδην ὅτι, ὄχι μόνον εἰς τὸ δημόσιον ὀφείλουν, ἀλλὰ καὶ εἰς τὰς τραπέζας καὶ εἰς τοὺς τοκογλύφους. Καὶ, κύριοι, τίνα εἰκόνα παρουσιάζει μία κοινωνία ἡ ὁποία ὀφείλει παντοῦ; σᾶς ἐρωτῶ, εἶναι δυνατὸν φιλότιμος ἕλλην νὰ ἀνέχεται τὸ τοιοῦτον; Μὴ λησμονήσητε δὲ ὅτι τοῦτο χρησιμεύει ὡς ἓν μέσον καταπιέσεων τῶν ἰσχυρῶν τῆς ἡμέρας. Λοιπὸν εἶναι βέβαιον ὅτι, ἂν ἦσαν εἰς εὔπορον κατάστασιν, ἤθελαν ὅλοι τὰ πληρώσει εὐχαρίστως. Ἴσως μὲ εἴπῃ τις ὅτι, ὅταν παίρνει ἀπὸ τὴν χιλιάδα τῆς σταφίδος 10 τάλληρα καὶ ἐξοδεύει 10 διατί τὴν διατηρεῖ; καὶ ὅμως, κύριοι, σᾶς λέγω, ὅτι μερικοὶ ἔχουν παιδιὰ βεβλαμμένα· καὶ ὅμως δὲν ἠμποροῦν νὰ τὰ σκοτώσουν, τὰ διατηροῦν· εἰς τοιαύτην στοργὴν εὑρίσκονται οἱ κτηματίαι ἐν γένει· καὶ οἱ ὁποῖοι πλανῶνται ἀπὸ τὴν ἰδέαν, ὅτι θὰ ἔλθῃ ἐποχὴ νὰ κερδίσουν καὶ τίποτε. Ἠξεύρετε ὅσοι ἀπεκτήσατε κτήματα, καὶ ὁ κύριος πρόεδρος τῆς κυβερνήσεως ἀπέκτησε, καὶ ἕνα δένδρον ἂν τοῦ κόψουν, μοὶ φαίνεται, ὅτι θὰ λυπηθῇ (θόρυβος). Ἀλλὰ, κύριοι, πολλάκις ἐῤῥέθη ὅτι, ὅσοι κατέλαβον ἐκ τῶν πελοποννησίων γαίας ἐθνικὰς ἐπλούτισαν. Ἠξεύρετε, κύριοι, ποία εἶναι ἡ κατάστασις τῶν καταλαβόντων τὰς γαίας αὐτάς; ἂν πληρόνουν οἱ ἄλλοι ἰδιοκτῆται 20, αὐτοὶ πληρόνουν 40. Αὐτὴ εἶναι ἡ κατάστασις τῶν καταλαβόντων γαίας ἐθνικὰς (θόρυβος). Εἰς τοὺς σταφιδοκτήμονας, κύριοι, μερικῶν ἐπαρχιῶν βέβαια συμφέρει τὸ πρωτόκολλον, διότι δι’ αὐτοῦ θὰ ἦναι δικαιοτέρα διανομή. Ἀλλ’ ἐπειδὴ ἐνδέχεται, καθὼς ὁ ὑπουργὸς σᾶς εἶπε καὶ ἄλλοι ἐξέφρασαν, νὰ γεννήσῃ δυσχερείας καὶ περιπλοκὰς εἰς τὴν ἐφαρμογὴν, νομίζω ὅτι ἠμποροῦμεν νὰ συμφωνήσωμεν νὰ ἐπιψηφίσωμεν τὴν πρότασιν πολλῶν βουλευτῶν διὰ δέκα δραχμάς. Εἶναι ἀληθὲς ὅτι ὁ καρπὸς τῶν Πατρῶν, τοῦ Αἰγίου καί τινων ἄλλων μερῶν ἔχει σπουδαίας διαφορὰς ὡς πρὸς τὴν τιμήν· εἶναι ἀληθὲς ὅτι ἐκεῖ γίνεται ὀλιγωτέρα παραγωγὴ ἢ εἰς τὰς ἄλλας ἐπαρχίας. Πρέπει νὰ σᾶς εἴπω περὶ τῆς μυθώδους παραγωγῆς, καὶ ὁ κ. ὑπουργὸς, βεβαίως, θὰ ἐξήτασε περὶ τούτου, ὅτι κατὰ μέσον ὅρον δὲν παράγει ἕκαστον στρέμμα περισσότερον τῶν 650 λιτρῶν, καὶ εἰς τὰς ἰδέας μου ταύτας ὁ κ. ὑπουργὸς συμφωνεῖ, περισσότερον εἶναι ἀδύνατον· ἐάν τις καταβάλῃ καὶ μεγάλην προσπάθειαν ἴσως, ἀλλ’ εἶναι σπάνιον νὰ κάμῃ καὶ 1000 λίτρας· κάμετε ὑπολογισμὸν, 600 λίτραι, πόσον θέλομεν δι’ ἕκαστον στρέμμα, 45–50 δραχ. διὰ καλλιέργειαν ἐν γένει, καὶ θὰ ἰδῆτε τί ἀπομένει. Λέγω λοιπὸν ὅτι συμφωνοῦμεν νὰ ὑποστηρίξωμεν καὶ νὰ ψηφοφορήσωμεν τὴν πρότασιν τῶν πολλῶν βουλευτῶν, διὰ νὰ προσδιορισθῇ διὰ τὸ τρέχον ἔτος εἰς 10 εἰς τὰς 1000 λίτρας· τὸ ἐρχόμενον, πιστεύω, ὅτι καὶ ὁ κ. ὑπουργὸς καὶ ἡμεῖς θὰ ἤμεθα εἰς κατάστασιν νὰ σκεφθῶμεν καλλίτερα περὶ αὐτῶν, ὡς καὶ περὶ ἄλλων φόρων. Ἐγὼ ὀφείλω νὰ ὑποστηρίξω ἐν συντόμῳ καὶ ἑτέραν τινὰ πρότασιν, ὡς πρὸς τὴν ἐλάττωσιν τοῦ φόρου τοῦ βάμβακος. Ἐπείσθην, κύριοι, ὅτι ὁ φόρος τῶν 9 δραχμῶν εἶναι ὑπερβολικὸς καὶ διὰ τοῦτο μετὰ τοῦ κ. Φλέσα ἐπροτείναμεν τὴν ἐλάττωσιν κατὰ 2 δραχμὰς πρὸς ἕκαστον καντάριον ἐκκοκισμένου βάμβακος. Ὀφείλω καὶ ἑτέραν παρατήρησιν νὰ κάμω καὶ ἐξ ὀνόματος τῆς ἐπιτροπῆς, καὶ ὡς βουλευτὴς Καλαμῶν, διότι εἰς τὴν ἐπαρχίαν Καλαμῶν καὶ Μεσσήνης γίνεται ἓν ἰδιαίτερον προϊὸν, τὸ ὁποῖον δὲν ἔχουν ἕτεραι ἐπαρχίαι, καὶ παρακαλῶ τὸν ὑπουργὸν τῶν οἰκονομικῶν καὶ τῶν ἐξωτερικῶν νὰ μεσολαβήσῃ παρὰ τῇ αὐτοκρατορικῇ κυβερνήσει τῆς Ῥωσσίας, ὅπως φέρῃ ἐλάττωσίν τινα ἐπὶ τοῦ δασμοῦ τῶν σύκων, διότι οὗτος ἐκεῖ εἶναι ὑπέρογκος.

§96ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ (ὑπουργὸς ἐξωτερικῶν). Μάλιστα, μάλιστα.

§97ΔΑΓΡΕΣ. Ἐκατήργησαν τὸν φόρον τῆς σταφίδος ἡ ὁποία ὅμως δὲν καταναλίσκεται εἰς τὴν Ῥωσσίαν, καὶ πολλὰ ὀλίγη εἰσάγεται. Ἂς μὲ συγχωρήσῃ ὁ κ. ὑπουργὸς νὰ τοῦ κάμω τὴν παρατήρησιν· δὲν εἶμαι ἐξ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι γνωρίζουν νὰ προσποιοῦνται ἢ νὰ δικαιολογοῦνται· δὲν μοί μέλλει ἂν δυσαρεστήσω αὐτοὺς· ὀφείλω νὰ κάμω τὴν παρατήρησιν, διότι ὁ ὑπουργὸς τῶν οἰκονομικῶν ἀντιπροσωπεύει τὰ συμφέροντα τοῦ δημοσίου, καὶ ὀφείλει νὰ ᾖναι δύσκολος εἰς τὰς παραχωρήσεις του, δαπανῶν, ὀφείλει νὰ ᾖναι λίαν φειδωλός. Εἷς ἄλλος ὑπουργὸς μεγάλου Εὐρωπαϊκοῦ κράτους εἶπεν, φέρετέ μου ἕνα ὑπουργὸν τῶν οἰκονομικῶν σπουδαῖον καὶ συναισθανόμενον τὸ καθῆκόν του, καὶ τὸ πτωχώτερον καὶ τὸ πενέστερον ἔθνος θέλω καταστήσει εὐτυχὲς καὶ πλούσιον. Ἡ Ἑλλὰς, κύριοι, ἂς εἴπωμεν μίαν ἀλήθειαν, δὲν εἶναι πτωχὸν ἔθνος, ἔχει ἀπείρους πηγὰς, αἵτινες κακῶς διεχειρίσθησαν μέχρι τοῦδε. Κύριοι, δὲν δικαιολογῶ κανένα, πάντες οἱ κυβερνήσαντες κατὰ καιροὺς, καὶ δὲν λέγω περὶ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἐκυβέρνησαν ἐπὶ 2, 3 μῆνας, ἀλλ’ οἱ ἐπὶ πολὺν καιρὸν διοικήσαντες, δὲν εἶναι ἄξιοι μομφῆς μόνον, ἀλλὰ κἄτι τι περισσότερον, καταδίκης· διότι οὐδέποτε ἐσκέφθησαν πῶς νὰ ἐλαττώσωσι τὰ ἔξοδα ὅπως μετριάσουν τὰς δαπάνας· πάντοτε ἐσκέφθησαν νὰ φέρουν νομοθετήματα ὅπως αὐξήσουν τὰς δαπάνας καὶ τὰς θέσεις. Ἐθαύμασα ὅταν εἶδα τὸν κ. ὑπουργὸν μετὰ ἐνδιαφέροντος ἐπιμένοντα εἰς τὸ νὰ μὴ ἐλαττωθῇ ὁ φόρος τῆς σταφίδος καὶ ἑτέρων προϊόντων, διότι θὰ πέσῃ κάτω, ὡς εἶπε, θὰ ἐλαττωθῶσι τὰ ἔσοδα· καὶ τί ἐνόμισεν ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν οἰκονομικῶν, ὅτι ἡ ἀποστολή μας εἶναι νὰ μεριμνήσωμεν πῶς νὰ φέρωμεν χρήματα εἰς τὸ ὑπουργεῖον καὶ νὰ δημιουργήσωμεν θέσεις; διότι παρετηρήσατε ὅτι καθ’ ἑκάστην μᾶς φέρουν νόμους περὶ δημιουργίας θέσεων. Ἔχομεν καθῆκον πάντες νὰ ἐργασθῶμεν πῶς νὰ φέρωμεν τὴν ἰσοῤῥοπίαν μεταξὺ ἐσόδων καὶ ἐξόδων· ὅταν ὅμως τὰ δημόσια χρήματα καταδαπανῶνται εἰς ἐξοικονόμησιν προσώπων, ἔρχεσθε καὶ λέγετε, μὴ προτείνετε ἐλαττώσεις φόρων, μόλον ὅπου ἡμεῖς προτείνομεν ἴσην ἀπονομὴν φόρων, ἄλλως τε τότε εἰπέτε, ἂς δημεύσωμεν τὰς περιουσίας. Τέλος, κύριοι, ἐπαναλαμβάνω νὰ σᾶς εἴπω δὲν ζητοῦμεν ἐλάττωσιν φόρων ἐπὶ τῆς σταφίδος, ζητοῦμεν ἴσην διανομὴν· ἐξ ἴσου ζητοῦμεν τὸ 10%, ὅπως καὶ ἐπὶ τῶν ἄλλων φόρων· εἰς αὐτὸ σᾶς παρακαλῶ νὰ προσέξητε, καὶ αὐτὸ σᾶς ζητοῦμεν νὰ ψηφίσητε. Ἂν ἐπέλθῃ ἐλάττωσις τῶν εἰσοδημάτων τοῦ κράτους, ἂς καταβληθῇ προσπάθεια ν’ ἀναπληρωθῇ ἄλλοθεν· προσέξατε ὅμως μὴ τυχὸν καταβληθῇ μία τάξις ἀνθρώπων λίαν παραγωγική. Δὲν δύνασθε ν’ ἀρνηθῆτε ὅτι ὑπάρχουν δύω ὀχετοὶ σπουδαῖοι, διὰ τῶν ὁποίων εἰσέρχονται χρήματα εἰς τὴν Ἑλλάδα· πρῶτον εἶναι ὁ σταφιδοκαρπὸς καὶ δεύτερον ἡ ναυτιλία. Ἀπὸ τὴν ναυτιλίαν ὀλιγώτερα εἰσέρχονται, ἀπὸ τὸν σταφιδοκαρπὸν ὅμως τὸ ἥμισυ τῆς Ἑλλάδος συντηρεῖται. Ἡ ἐλάττωσις τοῦ φόρου τῆς σταφίδος ἀπὸ 15 εἰς 10 δραχμὰς εἰς ἑκάστην χιλιάδα εἶναι ἀπονομὴ δικαιοσύνης ἀπαραίτητος.

§98Α. ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Ἐγὼ θέλω ὁμιλήσει λίαν συντόμως, διότι εὑρίσκομαι ἐπὶ τῆς πρώτης ἀναγνώσεως τοῦ νομοσχεδίου. Ἐζήτησα τὸν λόγον διὰ νὰ ἀνορθώσω ἀδικίαν τινά, τὴν ὁποίαν ὁ ἔντιμος βουλευτὴς Ἠλείας κ. Δ. Κρεστενίτης προσῆψε κατὰ τῆς Συνελεύσεως. Σήμερον ἔχω σκοπὸν νὰ εἴπω ὀλίγας λέξεις καὶ ἐπὶ τῆς προτάσεως τῶν κυρίων βουλευτῶν, οἵτινες ἐζήτησαν τὴν ἐλάττωσιν τοῦ ἐγγείου φόρου ἐπὶ τῶν δημητριακῶν καρπῶν, καὶ νὰ προσθέσω ὁ ἴδιος μίαν τροποποίησιν, καθόσον ἀφορᾷ τὴν σύνταξιν τοῦ πρωτοκόλλου περὶ τῆς τιμῆς τῶν δημητριακῶν καρπῶν. Εἶχον τὴν τιμὴν νὰ ἦμαι ὁ πρόεδρος τῆς οἰκονομικῆς ἐπιτροπῆς τῆς Συνελεύσεως καὶ ὁ εἰσηγητὴς τοῦ νόμου, ὅστις κατεβίβασε τοὺς φόρους. Εἰς τὴν ἔκθεσιν ἐκείνην ὑπῆρχον ὅλα τὰ γεγονότα ἐξηκριβωμένα μετὰ μεγίστης αὐστηρότητος· ὑπῆρχον ἀποχρῶντες λόγοι καὶ αἱ ἀρχαὶ ἐκ τῶν ὁποίων ἀπέῤῥεον, καὶ δὲν ὑπῆρχεν οὐδεὶς δυνάμενος νὰ τὰ ἀμφισβητήσῃ. Δυστυχῶς μετὰ ταῦτα ἕνεκα τῶν οἰκονομικῶν δυσχερειῶν, εἰς τὰς ὁποίας περιῆλθον αἱ μετὰ ταῦτα κυβερνήσεις, ἐδέησε ν’ αὐξήσουν τοὺς φόρους, ζήτημα, τὸ ὁποῖον δὲν πρέπει νὰ ἐξετάσωμεν σήμερον. Θέλω νὰ εἴπω μόνον ὅτι ἡ Συνέλευσις τότε οὐδεμίαν ἀδικίαν ἐποίησε πρὸς τοὺς σταφιδοκτήμονας. Ὁ κ. Κρεστενίτης περιέπεσεν εἰς φανερὰν πλάνην· ἡ Συνέλευσις ἔλαβεν ὡς βάσιν τὰ 5% ἐπὶ τῆς ἀκαθαρίστου ποσότητος τῶν δημητριακῶν καρπῶν καὶ τὴν ἔλαβεν εἰς εἶδος· τὴν αὐτὴν βάσιν ἐφήρμοσε καὶ ἐπὶ τοῦ προϊόντος τῆς σταφίδος, διότι ἐξετίμησεν εἰς χρήματα τὴν σταφίδα, ἔχουσαν τότε τὴν ἀξίαν 150 δραχμῶν κατὰ χιλιάδα. Βλέπετε ὅτι ἐφηρμόσαμεν αὐστηρῶς τὴν αὐτὴν ἀρχὴν εἰς τὴν πρώτην περίστασιν καὶ εἰς τὴν δευτέραν, δὲν ἠδύνατο δὲ νὰ ὑπάρξῃ οὐδεμία ἀμφισβήτησις ὡς πρὸς τὴν δευτέραν περίστασιν, διότι ἐπρόκειτο περὶ ἀποδόσεως τοῦ φόρου εἰς χρήματα, καὶ τότε δὲν ἔγινε παρ’ οὐδενὸς ἀντίῤῥησις περὶ τῆς παραδεχθείσης ἀξίας. Ἐπικαλοῦμαι τὰ πρακτικὰ τῆς ἐποχῆς ἐκείνης, ἐν τῇ ὁποίᾳ ὑπῆρχον πολλοὶ πληρεξούσιοι ἐκ τῶν φορολογουμένων ἐπὶ τῆς σταφίδος· οὐδεὶς παρουσίασεν ἀντίῤῥησιν, ὅλοι εὑρέθησαν εὐχαριστημένοι.

§99Λ. ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Ἔχετε λάθος· (θόρυβος).

§100Α. ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Λυποῦμαι ὅτι μοὶ γίνονται ἀντιῤῥήσεις ἄδικοι.

§101ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. 7% εἴχατε τὸ ἔλαιον, τὸ ὁποῖον ἐφορολογεῖτο εἰς εἶδος.

§102Α. ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Ὅταν ἐλαμβάναμεν ὑπ’ ὄψιν τὴν διαίρεσιν μεταξὺ τῆς ἀποδόσεως φόρων εἰς εἶδος καὶ εἰς χρήματα, δὲν δύνανται νὰ μεταχειρισθοῦν αὐτὸ τὸ ἐπιχείρημα καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὸν τῆς σταφίδος, παρὰ τότε, ὅταν ὑπάρχουν ἀποδείξεις ὅτι ἡ ἐκτίμησις γενομένη ἐπὶ τῆς σταφίδος πρὸς 150 δραχ. τὴν χιλιάδα, ἦτον ἄδικος. Ἀλλ’ ἡ ὑποτίμησις τῆς ἀξίας τῆς σταφίδος ἔγινε τελευταῖον, εἶναι γεγονὸς, ὅπερ ἔλαβε χώραν μετὰ τὴν Συνέλευσιν, μάλιστα εἶναι πολὺ πρόσφατον, φρονῶ, γεγονὸς, τοὐτέστιν ἡ μεγάλη ὑποτίμησις ἔγινε κατὰ τὰ τελευταῖα ταῦτα ἔτη. Αὐτὰ εἶχον νὰ εἰπῶ καθόσον ἀφορᾷ τὸ ἄδικον τὸ προσαφθὲν κατὰ τῆς Συνελεύσεως, καὶ ὅστις θέλει νὰ μὲ ἀναιρέσῃ, τὸν παρακαλῶ νὰ ἔλθῃ μὲ τὰ πρακτικὰ ἀνὰ χεῖρας, διότι αἱ λέξεις δὲν δύνανται νὰ ἀναιρέσουν τὰ πράγματα. Ἐγὼ ἐπικαλοῦμαι τὰ πράγματα, τὴν ἔκθεσιν τῆς ἐπιτροπῆς, ἡ ὁποία δὲν ἔχει μειονοψηφίαν, ὡς πρὸς τὴν φορολογίαν τῆς σταφίδος, ἐπικαλοῦμαι δὲ καὶ τὰς συζητήσεις τῆς Συνελεύσεως. Μεταβαίνω εἰς τὸ ἕτερον. Τινὲς τῶν κυρίων βουλευτῶν ὑπέβαλον πρότασιν περὶ ἐλαττώσεως τοῦ ἐγγείου φόρου ἀπὸ 8 εἰς 6%. Αἱ ἰδέαι μου περὶ φόρων εἶναι γνωσταὶ καὶ δὲν μεταβάλλονται διόλου. Ἐπιμένω ὑποστηρίζων ὅτι ἡ φορολογία ἐκείνη, τὴν ὁποίαν προσδιώρισεν ἡ Συνέλευσις, ἦτο νομιμοτάτη, δικαιοτάτη, ἐστηρίζετο εἰς τὰ ἀμοιβαῖα συμφέροντα τῶν φορολογουμένων καὶ τοῦ Κράτους, διότι τὰ συμφέροντα ταῦτα πρέπει νὰ ὑπάρχωσι στενῶς συνδεδεμένα. Δὲν δύναταί ποτε μία κυβέρνησις νὰ εὑρίσκηται εἰς καλὴν οἰκονομικὴν κατάστασιν, νὰ δύναται ν’ ἀρύηται χρήματα, ὧν ἔχει ἀνάγκην, διὰ τὰς ἀνάγκας τοῦ κράτους, ἂν τὸ κράτος δὲν εὐπορῇ· ἀλλ’ ἐπειδὴ ὑπάρχουν αὐταὶ αἱ οἰκονομικαὶ δυσχέρειαι αἱ γνωσταὶ, καὶ αἱ ὁποῖαι προέρχονται ἀπὸ γνωστὰ αἴτια, ἅτινα δὲν δύνανται νὰ θεραπευθῶσι κατὰ ταύτην τὴν σύνοδον, διότι δὲν ἐδόθη εὐκαιρία, δὲν ἐδόθη εἰς τὴν Βουλὴν τὸ μέσον νὰ ἐκπληρώσῃ τὸ καθῆκόν της εἰς τὴν ἐξέλεγξιν τοῦ προϋπολογισμοῦ, εἰς τὸν προσδιορισμὸν τῶν δαπανῶν καὶ εἰς τὸν προσδιορισμὸν τῶν πόρων, ἀπέχω πρὸς τὸ παρὸν νὰ ὑποστηρίξω τὴν προτεινομένην ἐλάττωσιν. Παντοῦ εἰς ὅλα τὰ μέρη τοῦ κόσμου τὰ οἰκονομικὰ θεωροῦνται τὰ σπουδαιότερα παρὰ τοῦ νομοθετικοῦ σώματος, καὶ περὶ αὐτὰ ἀσχολεῖται τὸν πλεῖστον χρόνον τόσον εἰς τὰς ἐπιτροπὰς, ὅσον καὶ κατὰ τὴν γενικὴν συζήτησιν. Ἐδῶ ὑπεβλήθησαν πολὺ βραδέως, ὡς γνωρίζετε· τὴν 10 Ἰουλίου ὑπεβλήθη ὁ προϋπολογισμὸς καὶ οἱ φορολογικοὶ νόμοι καὶ ἐτάχθη προθεσμία συντομωτάτη διὰ τὰς ἐργασίας τῶν ἐπιτροπῶν. Ὅθεν ἂν δὲν διετάττετο αὐτὴ ἡ προθεσμία, θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ γίνῃ μία ἐργασία τακτικὴ καὶ ἐπιμελής· σήμερον ὅμως οὕτω πως δὲν ἔχομεν ἀρκετὸν καιρὸν νὰ κανονίσωμεν ὅπως πρέπει τοὺς φόρους, ὡς ἐπίσης καὶ τὰς δαπάνας· εἴμεθα ἠναγκασμένοι νὰ τὰ παραδεχθῶμεν ὡς ἔχουσι, καὶ τότε δὲν ὑπάρχει εὐκολία νὰ ἐνεργήσωμεν ἐλάττωσιν φόρων. Αὐτὸ εἶναι ζήτημα, ὅπερ θὰ παρουσιασθῇ μετὰ μεγαλειτέρας σπουδαιότητος καὶ ἐπιμελείας εἰς τὴν ἄλλην σύνοδον τῆς Βουλῆς, ὁπότε οἱ φορολογικοὶ νόμοι καὶ ὁ προϋπολογισμὸς θὰ ὑποβληθῶσιν, ἔχω τὴν πεποίθησιν, ἐγκαίρως. Ἐκ τῆς προτάσεως ὅμως τῶν κυρίων βουλευτῶν, οἵτινες προτείνουν τὴν ἐλάττωσιν τοῦ ἐγγείου φόρου, ὑπάρχει καὶ ἑτέρα τροποποίησις, ἀφορῶσα τὴν τιμὴν τῶν δημητριακῶν καρπῶν, ὅτι πρέπει νὰ κανονίζεται αὕτη κατὰ τὴν ἐποχὴν τῆς ἐκδόσεως τῶν διπλωτύπων. Τὴν πρότασιν ταύτην ἀσπάζομαι ὡς δικαίαν, διότι ὡς ὑπάρχει μέχρι τοῦδε ἡ διάταξις τοῦ νόμου, γίνονται πολλαὶ καταχρήσεις καταπιέζουσαι τοὺς φορολογουμένους. Ἐνοικιασταὶ πολλοὶ ἐβράδυναν νὰ ζητήσουν νὰ λάβωσι τοὺς φόρους των, περιμένοντες εὐκαιρίαν ἵνα κατορθώσωσι διὰ τῆς ἐπιτροπῆς, ἥτις συντάττει τὰ πρωτόκολλα, νὰ προσδιορισθῶσι μεγάλαι τιμαὶ, καὶ οὕτω νὰ καταπιέσωσι τοὺς φορολογουμένους· ἐπειδὴ ὁ φορολογούμενος εἶναι ὑποχρεωμένος νὰ πληρώσῃ κατὰ τὴν ἐποχὴν τῆς παραγωγῆς, πᾶσα μεταγενεστέρα τιμὴ εἶναι κερδοσκοπία, σκληρὸν δὲ καὶ ἄδικον νὰ ὑποβάλῃ εἷς νόμος τὸν φορολογούμενον εἰς τὴν διάκρισιν τοῦ ἑτέρου συμβαλλομένου, εἴτε τοῦ δημοσίου, εἴτε τοῦ ἐνοικιαστοῦ ὡς πρὸς τὴν τιμήν. Τὴν πρότασιν θεωρῶ δικαιοτάτην καὶ νομιμοτάτην· ἡ παραδοχὴ τῆς προτάσεως θ’ ἀφαιρέσῃ τὰς ἀφορμὰς ἀπείρων καταχρήσεων καὶ καταπιέσεων καὶ θὰ δώσῃ μικρὰν ἀνακούφισιν εἰς αὐτὸν τὸν φορολογούμενον λαὸν, ὅστις κατήντησε νὰ μὴν ἔχῃ εἰς τὴν Ἑλλάδα τίποτε ἄλλο παρὰ τὸ βάρος τῆς φορολογίας, ὅταν λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν τὰ δεινὰ, τὰ ὁποῖα πάσχει. Ἔρχομαι νὰ προτείνω εἰς τὸ σεβαστὸν σῶμα τροπολογίαν ἑτέραν ἰδικήν μου, καὶ δὲν πιστεύω νὰ ὑπάρχῃ κανεὶς ἐξ ἡμῶν, ἀγνοῶν τὰς μεγάλας καταχρήσεις, τὰς σκανδαλώδεις, τὰς ἀνηθικοτάτας, αἵτινες λαμβάνουν χώραν εἰς τὴν Ἑλλάδα ἐπὶ τῆς συντάξεως τῶν πρωτοκόλλων, ἐπὶ τοῦ προσδιορισμοῦ τῶν τιμῶν τῶν δημητριακῶν καρπῶν· σᾶς λέγω ὅτι πολλάκις ἔφριξα, ἠγανάκτησα καὶ εἶπον, αὐταὶ εἶναι πράξεις λῃστρικαὶ, εἶναι πράξεις, αἱ ὁποῖαι ἔπρεπε νὰ τιμωρηθοῦν μὲ πολὺ σκληροτέρας ποινὰς παρὰ ἡ λῃστεία, διότι ἡ λῃστεία πράττεται εἰς τὰς μεγάλας ὁδοὺς, ἐκεῖνοι δὲ οἱ ὁποῖοι τὴν πράττουν ἐκθέτουσι τὸν ἑαυτόν των εἰς κινδύνους, ἐνῷ ἕτεροι λῃσταὶ κατοικοῦν εἰς τὰς πόλεις μετερχόμενοι τὴν λῃστείαν ἀτιμωρητὶ, ὡς προστατευόμενοι ὑπὸ τῶν ἀρχῶν. Ἐνθυμοῦμαι, καὶ αὐτὸ εἶναι γεγονὸς, ὅτι μετὰ τὸ 1864, μετὰ τὴν διάλυσιν τῆς Συνελεύσεως, μεταβὰς εἰς Ξηροχώριον ἕνεκα ὑποθέσεών μου, εὗρον τὸν ἀραβόσιτον κατὰ τὸ πρωτόκολλον τιμώμενον πρὸς 5 δραχμὰς, ἐνῷ ἐγὼ ἐπώλησα πρὸς 1 καὶ 70 καὶ 1 καὶ 90. Ὁ δυστυχὴς ὁ λαὸς, ὁ φορολογούμενος, ἐπλήρονεν οὐχὶ 5%, ἀλλὰ 20%. Καὶ ἂν ἠμπορῇ κανεὶς ἂς μὲ διαψεύσῃ. Ὁ κ. Ἀβέρωφ, ὁ ἀντιπρόεδρος, εἶναι μάρτυς· Εἴς τινα δῆμον, κύριοι, εἶχε προσδιορισθῆ πρὸς 6 δραχμὰς καὶ 6½ τὸ κοιλὸν, ἐνῷ οἱ ἀραβόσιτοι εἶχον φθαρῆ ἀπὸ τὴν βροχὴν καὶ τοὺς μεταχειρίζοντο διὰ τὰ ζῶα— Δὲν εἶναι δίκαιον νὰ ληφθῇ πρόνοια εἰς τὰ 1868 ἀπὸ τὴν Βουλὴν νὰ περιορίσῃ τὴν κατάχρησιν καὶ νὰ μὴν ἀφήσῃ τὸν λαὸν νὰ πιέζηται, ν’ ἀδικῆται, νὰ λῃστεύηται κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον; Ἐγὼ πιστεύω ὅτι δὲν ὑπάρχει κανεὶς ἐξ ὑμῶν ὁ ὁποῖος θέλει τολμήσει ν’ ἀμφισβητήσῃ τὴν πρότασίν μου. Ἐγὼ, κύριοι, ἐσυλλογίσθην οὕτω πως, ἀντὶ τὰ πρωτόκολλα νὰ συντάσσωνται κατ’ ἐπαρχίας, νὰ συντάσσωνται κατὰ νομούς. Εἰς τὴν ἕδραν τῶν νομῶν ὑπάρχουσι μεγαλείτεραι ἐγγυήσεις, ὑπάρχουν πρόσωπα, τὰ ὁποῖα, καὶ ὡς ἐκ τῆς ὑψηλῆς θέσεως, τὴν ὁποίαν κατέχουν, καὶ ὡς ἐκ τῶν ἄλλων προσόντων, ὑποτίθεται ὅτι δύνανται νὰ ἐκπληρώσωσιν αὐτὴν τὴν ἀποστολὴν μὲ περισσοτέραν δικαιοσύνην. Εἰς τὴν πρωτεύουσαν τῶν νομῶν ὑπάρχει καὶ κοινὴ γνώμη ἰσχυροτέρα, τὴν ὁποίαν δὲν δύναταί τις εὐκόλως νὰ περιφρονήσῃ, ὡς εἰς μικροὺς τόπους καὶ μικρὰς ἐπαρχίας οἱ ὑπάλληλοι δύνανται νὰ περιφρονοῦν αὐτήν. Ὅταν ἐν τῇ πρωτευούσῃ τοῦ νομοῦ σχηματίζηται ἡ ἐπιτροπὴ, δυνάμεθα νὰ παραδεχθῶμεν ἀντὶ τοῦ ἐπάρχου τὸν νομάρχην, ὡς μέλος αὐτῆς, καὶ ἀναπληροῦντα τὸν νομάρχην, τὸν πρόεδρον τοῦ πρωτοδικείου, τοῦ ἑδρεύοντος ἐν τῇ ἕδρᾳ τοῦ νομοῦ. Ὁ πρόεδρος τοῦ δικαστηρίου ὡς ἄνθρωπος νομομαθὴς, πάντοτε ἔχει ἕξεις δικαιοσύνης, καὶ δὲν δύναται εὐκόλως νὰ γίνῃ ὄργανον ἰδιοτελῶν καὶ ἀνόμων συμφερόντων (θόρυβος). Ἡμποροῦν, κύριοι, νὰ προστεθοῦν δύω σιτέμποροι, διότι καὶ εἰς τὴν Εὐρώπην ὁ ἔλεγχος τῶν τιμῶν γίνεται διὰ τοῦ ἐμπορίου, καὶ αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι εἶναι ἄνευ συμφέροντος εἰς τὴν ὑπόθεσιν καὶ δὲν δύνανται νὰ ψευσθῶσιν εἰς τοιοῦτον βαθμὸν, ὅπως μέχρι τοῦδε συμβαίνει ἐπὶ τῆς συντάξεως τῶν πρωτοκόλλων. Δύνανται νὰ προσληφθῶσι καὶ δύω ἰδιοκτῆται ἐκ τῶν μᾶλλον φορολογουμένων, καὶ ὅταν οὕτω πως σχηματισθῇ ἡ ἐπιτροπὴ, ἡ μέλλουσα νὰ προσδιορίσῃ τὴν τιμὴν τῶν γεννημάτων, δύναται νὰ ὑπάρχῃ ἀποχρῶσα ἐγγύησις ὅσον ἔνεστι ἀνάλογος τῆς καταστάσεως τῶν ἠθῶν μας. Ἐννοῶ τὴν ἔνστασιν, ἡ ὁποία προτείνεται ἐν τῷ νῷ ἑκάστου ἐξ ὑμῶν, ὅτι δὲν πρόκειται περὶ προσδιορισμοῦ τῆς τιμῆς τῶν δημητριακῶν καρπῶν ἐν μόνῃ τῇ πρωτευούσῃ, ἀλλὰ καθ’ ὅλας τὰς ἐπαρχίας. Λέγω ὅτι ἀπὸ τοῦ κέντρου τοῦ νομοῦ ἠμπορεῖ εὐκολώτερον νὰ προσδιορισθῇ καὶ νὰ ἐξακριβωθῇ ἡ ἀληθὴς τιμὴ τῶν γεννημάτων, καὶ νὰ ἀφαιρεθῇ μόνον τὸ ἀγώγιον. Βεβαιωθῆτε ὅτι εἰς τὴν πρωτεύουσαν ἑκάστου νομοῦ γνωρίζουν καλλίτερον ποῖαι εἶναι αἱ τιμαὶ εἰς ὁλόκληρον τὸν νομὸν, διότι δὲν ὑπάρχει διαφορὰ ἢ εἰς τὸ ἔξοδον τοῦ ἀγωγίου, ἤτοι τῆς μεταφορᾶς ἀπὸ τῆς μιᾶς ἐπαρχίας εἰς τὴν ἄλλην, ἢ ἀπὸ τῆς μιᾶς ἐπαρχίας εἰς τὸν λιμένα. Εἰς τὴν Λαμίαν π. χ. πρωτεύουσαν τῆς Φθιώτιδος, γνωρίζουν τὰς τιμὰς τῶν γεννημάτων τοῦ νομοῦ· τὸ αὐτὸ συμβαίνει καὶ εἰς τοὺς ἄλλους νομούς· ἐκτὸς δὲ τούτου, φρονῶ, ὅτι πρέπει νὰ ἐπιβληθῇ καὶ μία κύρωσις διὰ νὰ γνωρίζουν οἱ παραβαίνοντες τὰ καθήκοντά των, ὅτι ὑπάρχει ποινὴ διὰ τὴν παραβίασιν τοῦ καθήκοντός των. Πιστεύω ὅτι, ἐὰν ἤθελεν εἰς τὸν ὑπάρχοντα νόμον νομοθετηθῆ μία διάταξις ποινικὴ ἐναντίον τοῦ ψεύδους, τὸ ὁποῖον μεταχειρίζονται εἰς τὴν σύνταξιν τῶν πρωτοκόλλων, ἤθελεν ὑπάρχει ἀρκετὸς φραγμὸς κατὰ τῶν μεταχειριζομένων τὸ ψεῦδος. Τὸ ἔγκλημα, τὸ ὁποῖον πράττεται εἰς τὴν σύνταξιν τῶν πρωτοκόλλων, εἶναι ὡρισμένον εἰς τὸν ποινικὸν νόμον, εἶναι τὸ ἔγκλημα τῆς ἀπάτης, διότι μεταχειρίζονται ψευδῆ πράγματα ὡς ἀληθῆ, πρὸς ἴδιον ἢ ξένον κέρδος· ἀλλ’ εἶναι ἀνάγκη, φρονῶ, νὰ τεθῇ ἐντὸς τοῦ νόμου διὰ νὰ γνωρίζουν οἱ ὑπάλληλοι οὗτοι ποίας ποινὰς ἔχουν. Καὶ αὐτὸ εἶναι τὸ δεύτερον ἄρθρον, τὸ ὁποῖον προτείνω. Ἰδοὺ, κύριοι, ἡ πρότασίς μου. Ἄρθρον 1. Τὰ περὶ τιμῆς τῶν σιτηρῶν πρωτόκολλα θέλουσι συντάσσεσθαι ἐνόσῳ ἐξακολουθεῖ ἡ ἀνάγκη εἰς τὸ τέλος ἑκάστου μηνὸς ὑπὸ ἐπιτροπῆς προεδρευομένης ὑπὸ τοῦ νομάρχου ἑκάστου νομοῦ, τοῦ προέδρου τοῦ δικαστηρίου τοῦ ἰδίου νομοῦ καὶ τοῦ ἐφόρου, προσέτι ὑπὸ δύω σιτεμπόρων τῆς πρωτευούσης τοῦ νομοῦ καὶ δύω ἐκ τῶν μᾶλλον φορολογουμένων ἐπὶ δημητριακοὺς καρποὺς κατοίκων τῆς πρωτευούσης τοῦ αὐτοῦ νομοῦ. Εἰς τὸν προσδιορισμὸν τῆς τιμῆς ἡ ἐπιτροπὴ θέλει στηρίζεσθαι ἐπὶ τῆς ἀγοραίας ἀξίας καὶ ἐπὶ συνεχῶν πράξεων ἀγοραπωλησίας, ἃς ῥητῶς ὀφείλει νὰ ἀναφέρῃ, ἐκπίπτουσα ἐκ τῆς τιμῆς ταύτης τὸ ἀγώγιον, καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὰς λοιπὰς ἐπαρχίας τοῦ νομοῦ, ὧν ὀνομαστὶ ὀφείλει νὰ διαλαμβάνῃ τὰς τιμάς. Ἄρθρον 2. Πᾶσα παραποίησις τῆς ἀληθείας πρὸς καταδολίευσιν τῶν νομίμων συμφερόντων τοῦ δημοσίου, τῶν φορολογουμένων θεωρεῖται ὡς ἀπάτη, τιμωρητέα κατὰ τὰ ἄρθρα 396 –402 τοῦ ποιν. νόμου, καταδιώκεται δὲ ἐπὶ ἐγκλήσει παντὸς ἔχοντος συμφέρον.»

§103ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ. Παρακαλῶ, κ. πρόεδρε, εἶναι καὶ μία ἄλλη πρότασις· καὶ ποία εἶναι;

§104ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Ἐτελειώσατε τὴν πρώτην ἀνάγνωσιν.

§105ΒΑΛΑΤΣΟΣ (γραμματεύς). Ἐτελείωσε.

§106ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν, κύριε πρόεδρε, καὶ τὸν προϋπολογισμόν.

§107ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ νομοσχέδιον καθὼς καὶ αἱ τροπολογίαι ὅλαι ὁμοῦ ἀνεγνώσθησαν (θόρυβος).

§108Α. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Κύριε πρόεδρε, διὰ νὰ κανονίσωμεν τὴν συζήτησιν καὶ μὴ περιπλέκωμεν τὰ πράγματα θὰ κάμω μίαν παρατήρησιν. Βλέπετε ὅτι ἐκ τῆς συζητήσεως δὲν παρουσιάζεται καμμία ἐλάτωσις τῶν φόρων, τοὺς ὁποίους ἐζήτησεν ἡ κυβέρνησις, ἀλλὰ μόνον καὶ μόνον ἡ τροπολογία αὐτή· παρουσιάσθησαν τροπολογίαι διὰ τὸν κανονισμὸν τῆς φορολογίας τοῦ βάμβακος, τοῦ καπνοῦ, καὶ ἡ τροπολογία τὴν ὁποίαν ἔφερεν ὁ κ. Κατζανδρῆς μετά τινων ἄλλων περὶ τῆς ἐλαττώσεως τοῦ ἐγγύου φόρου, ἀλλ’ αὐτὴ ἡ τροπολογία οὐδόλως ὑπεστηρίχθη οὔτε ἀπὸ ἡμᾶς, διότι σήμερον δὲν εἶναι καιρὸς νὰ ἀφήσωμεν νὰ ἐξετασθῇ τὸ ζήτημα αὐτὸ, οὔτε νὰ ζητήσωμεν τὴν ἐλάτωσιν τῶν φόρων. Παρετήρησα ὅτι καὶ τὴν συζήτησιν αὐτὴν, ἡ ὁποία παρετάθη παρὰ πολὺ, διότι νομίζω εἰς τὴν δευτέραν καὶ τρίτην συζήτησιν δὲν θὰ ἔχωμεν παρὰ ψηφοφορίας· δὲν ἔλαβον τὸν λόγον παρὰ ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἔκαμαν τὴν τροπολογίαν διὰ τὸν καπνὸν καὶ βάμβακα. Ἐπεθύμουν λοιπὸν νὰ ἀκούσω τοὺς κυρίους αὐτοὺς, οἱ ὁποῖοι ἔκαμον τὰς τροπολογίας, ποίους λόγους ἔχουν διὰ νὰ ὑποστηρίξουν αὐτὰς, ὥστε ἐν γνώσει νὰ προβῶμεν εἰς μίαν ψηφοφορίαν, αὔριον δὲ καὶ μεθαύριον ἁπλῶς εἰς τὴν ἀνάγνωσιν τοῦ νομοσχεδίου.

§109ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πιστεύω κατὰ τὴν δευτέραν καὶ τρίτην ἀνάγνωσιν.

§110Α. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἡ ἀνάπτυξις ἐπὶ τοῦ φόρου τῆς σταφίδος ἐγένετο λίαν ἀνεπτυγμένη· εἴμεθα ἑπομένως εἰς κατάστασιν σήμερον νὰ ψηφοφορήσωμεν· δὲν ἦτο λοιπὸν καλὸν ἂν ἦτο δυνατὸν νὰ ἐξακολουθήσῃ ἡ συζήτησις ἐπ’ αὐτῶν, καὶ νὰ ψηφοφορήσωμεν διὰ μιᾶς; Δὲν θέλει ἡ Βουλή; ψηφοφοροῦμεν μόνον ἐπὶ τῆς τροπολογίας, ἡ ὁποία ἐφέρθη διὰ τὸν φόρον τῆς σταφίδος, καὶ ἂς ἀναβληθῇ ἡ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄλλων διὰ τὴν αὔριον ἢ μεθαύριον.

§111ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Εἰς τὴν τρίτην συζήτησιν δὲν ἔχομεν νὰ ὁμιλήσωμεν, διότι ἐὰν πέσῃ εἰς τὴν πρώτην συζήτησιν ἡ τροπολογία, δὲν ἠμπορεῖ νὰ ἐπανέλθῃ.

§112Α. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Φρονοῦμεν ὅτι αἱ συζητήσεις πρέπει νὰ γίνωνται εἰς τὴν πρώτην ἀνάγνωσιν διὰ νὰ φωτίζηται ἡ Βουλή.

§113ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Ἂν πέσῃ τόρα δὲν ἐπανέρχεται.

§114Α. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ποῖος τὸ λέγει; ἐπανέρχεται. Πρέπει, κύριε πρόεδρε, νὰ καθαρισθῇ καὶ αὐτὴ ἡ ἰδέα· ἐὰν πέσῃ, λέγει, σήμερον ἡ τροπολογία δὲν ἐπανέρχεται, ἀλλὰ καὶ ἂν παραδεχθῇ δὲν πρέπει νὰ ἐπανέλθῃ· διατί; καθὼς ἐὰν παραδεχθῇ πρέπει νὰ ἐπανέλθῃ, διότι ἡ συζήτησις κατὰ τὴν πρώτην ἡμέραν δὲν εἶχε κανένα σκοπὸν, παρὰ νὰ διαφωτίσῃ τὸ σῶμα ἀκριβέστερον ἐπὶ τοῦ ἀντικειμένου τὸ ὁποῖον παρουσιάζεται· ἄρα λοιπὸν οἱαδήποτε καὶ ἂν ἦναι ἡ τύχη τοῦ νομοσχεδίου εἰς τὴν πρώτην καὶ δευτέραν συζήτησιν, ἀναγκαίως θὰ ἐπανέλθῃ καὶ εἰς τὴν τρίτην ἡ τροπολογία, καὶ θὰ λάβῃ τὴν τύχην της.

§115ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Νομίζω ὅτι δὲν ἔχει δίκαιον ὁ κύριος Πετιμεζᾶς ὑποστηρίζων αὐτὴν τὴν ἰδέαν· ὅταν ἅπαξ ἀποῤῥιφθῇ ἡ ἀρχὴ ἑνὸς νομοσχεδίου κατὰ τὴν πρώτην συζήτησιν, δὲν ἠμπορεῖ πλέον νὰ ἐπανέλθῃ· δεύτερον διότι κατὰ τὸ Σύνταγμα ἀπαιτεῖται νὰ συζητηθῇ τρὶς τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον· ἄρα ἀφοῦ ἀποῤῥιφθῇ εἰς τὴν πρώτην καὶ δευτέραν συζήτησιν, δὲν ἠμπορεῖ νὰ ἐπανέλθῃ πλέον εἰς τὴν δευτέραν ἢ τρίτην. Κατὰ τὸν ἴδιον λοιπὸν λόγον, ὅταν τροπολογία τις ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου πέσῃ κατὰ τὴν πρώτην ἢ δευτέραν συζήτησιν, δὲν ὑφίσταται πλέον εἰς τὴν δευτέραν συζήτησιν ἢ τὴν τρίτην. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἔννοια καὶ τὸ πνεῦμα τοῦ Συντάγματος, καὶ ὁ κύριος Πετιμεζᾶς ὑποστηρίζων τὴν ἐναντίαν ἰδέαν, δὲν ἔχει δίκαιον. Αὐτὸ παρεδέχθη καὶ ἡ παρελθοῦσα Βουλὴ ἄνευ ἀντιῤῥήσεως.

§116ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Κύριε πρόεδρε, τί ἄλλο ἔχομεν; εἰς τὸν προϋπολογισμόν.

§117ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Πρόκειται περὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου ἢ τροπολογίας; ἐὰν περὶ τῆς ἀρχῆς, ἅμα πέσῃ εἰς τὴν πρώτην ἀνάγνωσιν, ποσῶς δὲν ἐπανέρχεται· ἀλλὰ διὰ τὴν τροπολογίαν, ἐὰν ἕνας βουλευτὴς εἰς τὴν πρώτην συζήτησιν δὲν ἐφωτίσθη ἀπὸ τὴν συζήτησιν, δὲν ἠμπορεῖ νὰ ἐπανέλθῃ εἰς τὴν δευτέραν, ἢ τὴν τρίτην; αἱ τροπολογίαι δύνανται μέχρι τῆς τελευταίας ἡμέρας νὰ ἔρχωνται.

§118Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Νὰ ὑποβάλλωνται μάλιστα; ἀλλ’ ἀφοῦ ἡ Βουλὴ τὰς ἀποῤῥίψῃ, δὲν ἐπανέρχονται πλέον.

§119ΣΙΜΟΣ (ὑπουργὸς τῶν οἰκονομικῶν). Αὐτὸ εἶναι ἓν ζήτημα λογικὸν, καὶ διὰ τὴν τροπολογίαν καὶ τὴν ὁριστικὴν πρότασιν εἶναι τὸ αὐτό. Ἀπαιτεῖται διὰ νὰ γίνῃ παραδεκτὸν ἀπὸ τὴν Βουλήν· ἀρκεῖ νὰ εἴπῃ μίαν φορὰν ἡ Βουλὴ ναί, ὄχι· ἀλλὰ τρεῖς φορὰς, εἶναι τρεῖς δικαιοδοσίαι, τὰς ὁποίας πρέπει νὰ διέλθῃ. Λοιπὸν εἴτε κυρία πρότασις εἶναι, εἴτε τροπολογία, διὰ νὰ γίνῃ δεκτὴ πρέπει νὰ μελετηθῇ τρεῖς καὶ πρέπει νὰ διέλθῃ καὶ τὰς τρεῖς δοκιμασίας.

§120ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Ὁ κύριος ὑπουργὸς τῶν οἰκονομικῶν ὑπεστήριξε τὴν γνώμην μου, ὅτι καμμία τροπολογία δὲν δύναται νὰ γίνῃ δεκτὴ ἐὰν τρεῖς φορὰς δὲν ἐπαναληφθῇ. Λοιπὸν κατὰ τὸ σύστημά του οὐδεμία δύναται νὰ προταθῇ τὴν τελευταίαν ἡμέραν, διότι θὰ γίνῃ μία ψηφοφορία· εἶναι ἐσφαλμένον τὸ σύστημα αὐτὸ, καὶ ὅτι θὰ εἰπῇ ὅτι ἀποκλείει τὰς τροπολογίας, τὰς γινομένας κατὰ τὴν δευτέραν καὶ τρίτην συζήτησιν.

§121Α. ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Κύριοι, σᾶς παρακαλῶ· πρόκειται περὶ τακτικῆς νομοθετικοῦ σώματος, ἡ ὁποία καὶ καθ’ ἡμᾶς κατεχωρίσθη καὶ ἐντὸς τοῦ Συντάγματος· εἰς ἄλλα ἔθνη τοῦτο ὑπάρχει ἐντὸς τῶν κανονισμῶν. Εἶναι ἀνάγκη λοιπὸν νὰ ὁρίσωμεν τὴν ἔννοιαν τὴν ἀληθῆ τῆς διατάξεως. Κατ’ ἐμὲ, κατὰ τὴν ἰδέαν τὴν ὁποίαν ἔχω καὶ τὴν μελέτην τὴν ὁποίαν ἔκαμα, ἐξάγω τοῦτο ὅτι, καθόσον ἀφορᾷ τὰς τροπολογίας, αὗται δὲν εἶναι αὐταπόδεκτοι, αὗται συνδέονται πάντοτε μετὰ τοῦ νόμου. Οἱ ἀπαιτήσαντες τρὶς κατ’ ἐπανάληψιν τὴν ἀνάγνωσιν καὶ μετὰ ταῦτα νὰ ἀποτελεσθῇ ἡ κύρωσις τοῦ νόμου, αὐτοὶ βέβαια ἀπήτησαν ἐξέτασιν καὶ σκέψιν καὶ ὀρθὴν ἀπόφασιν, καὶ διὰ τοῦτο ἔθεσαν αὐτὰ τὰ δύω ζητήματα διὰ νὰ μὴν ἐφαρπάζωνται ἀποφάσεις τῶν νομοθετικῶν σωμάτων καὶ συμβαίνει ἔπειτα πλάνη καὶ τὰ παρόμοια. Ἀλλὰ παρουσιάζεται τὸ ζήτημα ἐὰν εἷς νόμος ἠμπορῇ νὰ ἀποῤῥιφθῇ εἰς τὴν πρώτην ἀνάγνωσιν· κατὰ συνέπειαν αὐτῆς τῆς διατάξεως δὲν λέγω ναὶ, καὶ ἰδοὺ ὁ λόγος, εἰς τὴν νομοθεσίαν παντὸς εὐνομουμένου κράτους εἶναι καθιερωμένον τὸ τιμάριον ὑπὲρ τῆς καθεστηκυίας τάξεως ὑπὲρ τῶν ὑπαρχόντων νόμων. Ἀφοῦ τὸ κράτος ὑπάρχῃ ἕως ἐκείνην τὴν ὥραν διὰ τῶν νόμων τοὺς ὁποίους ἔχει, θὰ εἰπῇ ὅτι εἶναι καλλοὶ καὶ δὲν πρέπει νὰ μεταβληθοῦν. Ὅλαι αἱ κοινωνίαι λοιπὸν καὶ τὰ ἔθνη, ἔχουν αὐτὸ τὸ συμφέρον, καὶ ἀπὸ αὐτὸ ὑπηγορεύθη αὐτὴ ἡ διάταξις, ὥστε ὁσάκις ἐπὶ τῆς πρώτης ἀναγνώσεως προσβάλλεται ἡ παραδοχὴ νομοσχεδίου, νὰ θεωρῆται πεσμένον, διότι ὑπάρχει τὸ καθεστώς. Νομίζω λοιπὸν ὅτι αἱ τροπολογίαι, ἀφοῦ δὲν ἀποτελῶσι νόμον αὐθύπαρκτον δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπαχθῶσιν εἰς αὐτὸν τὸν κανόνα· εἶναι μερὶς τοῦ νόμου· ὁ νόμος δὲν ἐπεψηφίσθη εἰς τὴν πρώτην ἀνάγνωσιν, ἢ τὴν δευτέραν, μέλλει νὰ συζητηθῇ εἰς τὴν τρίτην.

§122ΥΠΟΥΡ. ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ. Βέβαια δὲν ἀντιλέγει τις· ἀλλ’ ὁ λόγος εἶναι ὅταν ἀποῤῥιφθῇ μία τροπολογία, δὲν ἠμπορεῖ πλέον ἢ αὐτή.

§123ΑΘ. ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Ὄχι, ἐπανέρχεται· διότι ἐν ὅσῳ ὁ νόμος δὲν κυρωθῇ, ἡ τροπολογία ἔχει τὸ αὐτὸ δικαίωμα, τὸ ὁποῖον καὶ ὁ νόμος. Αὐτὸ εἶναι καθιερωμένον· καὶ ἂν ἔχητε ἓν παράδειγμα, τότε θὰ σᾶς εἴπω ὅτι ἔχετε δίκαιον.

§124ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Φέρετέ μας σεῖς ἓν παράδειγμα.

§125ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Ἡμεῖς ἔχομεν μίαν διάταξιν τοῦ κανονισμοῦ, τοῦ ἄρθρον 41, τὸ ὁποῖον λέγει· «Ἄρθρον 41. Αἱ ὑποτροπολογίαι συζητοῦνται καὶ ψηφοφοροῦνται πρὸ τῶν τροπολογιῶν, αἱ δὲ τροπολογίαι πρὸ τοῦ κυρίου ζητήματος, εἰς ὃ ὑπάγονται. Ἐν γένει δὲ προηγεῖται ἡ τροπολογία ἡ περιέχουσα τὴν μᾶλλον μεμακρυσμένην ἔννοιαν ἀπὸ τοῦ κυρίου ζητήματος.» Ὅταν λοιπὸν τὸ κύριον ζήτημα, τοὐτέστιν ἓν ἄρθρον τοῦ νόμου ἀποῤῥιφθῇ, δὲν ἐπανέρχεται πλέον εἰς συζήτησιν, ἐξ ἀναλογίας ἕπεται ὅτι καὶ ἡ τροπολογία δὲν ἠμπορεῖ παρὰ νὰ ὑπάγηται εἰς τὸν αὐτὸν κανόνα· π. χ. ἓν ἄρθρον τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου λέγει ὅτι, ὁ φόρος τῆς σταφίδος θέλει φορολογεῖσθαι πρὸς 15 δραχμὰς ἑκάστην χιλιάδα. Ἔρχεται μία τροπολογία ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ ἄρθρου, ἥτις λέγει ὅτι, ὁ φόρος τῆς σταφίδος προσδιορίζεται 10 δραχμὰς κατὰ χιλιάδα. Γενομένης ψηφοφορίας ἐπὶ τῆς τροπολογίας ὡς ἀποτέρας φυσικὰ, καὶ ἀποφαινομένης τῆς Βουλῆς τὴν ἀπόῤῥιψιν αὐτῆς, ἐννοεῖται, ὅτι ἔπεσεν αὐτὴ ἡ πρότασις, δηλ. ὁ φόρος τῶν 10 δραχμῶν, καὶ μέλλει νὰ συζητήσωμεν τὸ νομοσχέδιον. Δὲν ὑπάρχει ἑπομένως ἀμφιβολία, ὅτι ὅταν διάταξις τοῦ νόμου ἢ τροπολογία συζητηθεῖσα ἀποῤῥιφθῇ, δὲν ἐπανέρχεται πλέον. Καὶ νομίζετε ὅτι πρώτην φορὰν παρουσιάσθη αὐτὸ τὸ ζήτημα; εἰς τὴν διαλυθεῖσαν Βουλὴν πολλάκις ἐγίνετο λόγος καὶ ἀπεφασίσθη καὶ ἐγένετο δεκτὸν ὅτι ἅμα ἀποῤῥιφθῇ εἴτε διάταξίς τις τοῦ νόμου, εἴτε τροπολογία κατὰ πρώτην φορὰν δὲν ἐπανέρχεται πλέον εἰς συζήτησιν. Αὐτὸ λοιπὸν τὸ ζήτημα εἶναι λελυμένον καὶ δὲν πρέπει νὰ ἐπανερχόμεθα εἰς ἓν πρᾶγμα τόσον καθαρὸν, ἀφοῦ ἡ διάταξις τοῦ ἄρθρου 41 τοῦ κανονισμοῦ ῥητῶς διατάσσει ὅτι αἱ τροπολογίαι ψηφοφοροῦνται χωριστὰ ἀπὸ τὸ κύριον ζήτημα, ἑπομένως καὶ εἰς τὸν αὐτὸν κανόνα ὑπάγονται.

§126ΖΕΡΒΑΣ. Ἔχω ἐναντίαν ἰδέαν, κύριοι. Συμφωνῶ μὲ τὸν κ. Πετσάλην καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὴν τροπολογίαν καὶ φρονῶ ὅτι ἡ ἀντίθετος ἰδέα εἶναι κατ’ αὐτοῦ τοῦ νομοσχεδίου, διατὶ θέλει ὁ νόμος τρὶς νὰ ἀναγνωσθῇ τὸ νομοσχέδιον διὰ νὰ γίνῃ παραδεκτόν; διὰ νὰ βεβαιωθῇ ἕκαστος βουλευτὴς, ἐὰν καθ’ ὅλα τὰ μέρη του ὁ νόμος αὐτὸς ᾖναι ὠφέλιμος εἰς τὴν πατρίδα. Εἰσάγεται κατὰ πρώτην φορὰν, γίνονται παρατηρήσεις καὶ τροπολογίαι. Ἐγὼ λέγω ὅτι αἱ τροπολογίαι δύνανται καὶ προφορικῶς νὰ ἐκτεθοῦν ἀπὸ τὸ βῆμα καὶ ὄχι μόνον ἐγγράφως, ὁσάκις μέρος τοῦ νόμου αὐτοῦ δὲν συμφέρει εἰς τὸ ἔθνος. Ἐὰν λοιπὸν δὲν παραδεχθῶμεν νὰ παρακολουθοῦν τὸ νομοσχέδιον καὶ τροπολογίαι εἰς μέρη τινά, τὰ ὁποῖα θεωροῦνται ὄχι ὠφέλημα, ἢ μᾶλλον ἐπιβλαβῆ, τότε κατὰ τὴν τελευταίαν συζήτησιν εἴμεθα ὑποχρεωμένοι ἢ νὰ παραδεχθῶμεν τὸ νομοσχέδιον ὅπως ἔχει, ἢ νὰ το ἀποῤῥίψωμεν. Ἕνας μὲ τὴν δευτέραν συζήτησιν ἐφωτίσθη ὅτι εἰς ἓν μέρος ὁ νόμος αὐτὸς προσβάλλει τὸ ἔθνος, δὲν συμφέρει, καὶ θέλει τὸ μέρος αὐτὸ ν’ ἀπαλειφθῇ καὶ νὰ μείνῃ τὸ ἄλλο· ὅταν δὲν δίδεται τὸ δικαίωμα αὐτὸ, ὅταν ἀποκλείσωμεν ἡμᾶς αὐτοὺς νὰ μὴ ἠμπορέσωμεν νὰ ἀφαιρέσωμεν τὸ ἐπιβλαβὲς μέρος τοῦ νομοσχεδίου καὶ κατὰ τὴν πρώτην συζήτησιν, διότι βέβαια, διὰ νὰ μὴν ἔχωμεν αὐτὸ τὸ κακὸν, θὰ εἴπωμεν ὅτι τὸ ὅλον εἶναι κακὸν καὶ θ’ ἀποῤῥίψωμεν τὸ νομοσχέδιον.

§127ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Μοῦ κάμνετε τὴν χάριν νὰ σᾶς φέρω ἓν παράδειγμα;

§128ΖΕΡΒΑΣ. Νὰ σᾶς φέρω ἐγώ. Ὁ ὑπουργὸς τῶν οἰκονομικῶν δικαιωμένον τὸ νομοσχέδιον περὶ σταφίδος, περὶ ἧς τοσοῦτος ἐγένετο λόγος· ἀπὸ τὴν ἀνάγνωσιν τι ἠμποροῦμεν νὰ φωτισθῶμεν; ὅτι κατὰ τι ἔχουν δίκαιον οἱ προτείναντες μίαν τροπολογίαν, ἂν ὄχι καθ’ ὅλα, ἀλλ’ ἐν μέρει· ἄρα εἴμεθα ἀποκλεισμένοι νὰ μὴ παραδεχθῶμεν τὸ μέρος, τὸ ὁποῖον εἶναι ὠφέλιμον καὶ δίκαιον, ἢ μίαν ἄλλην διάταξιν τοῦ νόμου. Ἐν ὅσῳ ὑπάρχῃ ὁ νόμος ὑπὸ συζήτησιν, θὰ εἰπῇ ὅτι συζητοῦμεν, ἐὰν κατὰ τὸ ὅλον ἦναι καλὸς ἢ κατὰ μέρος· τὸ μὲν καλὸν μέρος θὰ τὸ παραδεχθῶμεν, τὸ δὲ ἄτοπον θὰ τὸ ἀποῤῥίψωμεν· ὥστε αἱ τροπολογίαι οὐδὲ κἂν εἰς ψηφοφορίαν νὰ τεθοῦν σήμερον, ἀλλὰ κατὰ τὴν τελευταίαν ἡμέραν, ὅτε νὰ γίνῃ τακτικὴ ψηφοφορία περὶ ὅλων αὐτῶν τῶν ζητημάτων, καὶ ὅπου ὁ νόμος εἶναι καλὸς νὰ τὸν παραδεχθῶμεν, ὅπου δὲ κακὸς νὰ τὸν διορθώσωμεν. Αὕτη εἶναι ἡ γνώμη μου καὶ τὸ νόμιμον καὶ τὸ δίκαιον, διότι κατὰ τὴν τρίτην συζήτησιν θὰ φωτισθῇ ἕκαστος καὶ θὰ εἴπῃ ἂν ἡ τροπολογία αὐτὴ ἦναι καλὴ ἢ ὄχι. Νομίζω λοιπὸν, ὅτι αἱ τροπολογίαι δὲν πρέπει νὰ τεθοῦν εἰς ψηφοφορίαν σήμερον, ἀλλὰ τὴν τρίτην ἡμέραν.

§129ΒΑΛΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι, νομίζω ὅτι εἴμεθα σύμφωνοι μὲ τοὺς προαγορεύσαντας καθόσον ἀφορᾶ τὸ ζήτημα τῶν τροπολογιῶν, ὅτι δὲν εἶναι ἡ τροπολογία τέλειος νόμος, καὶ τότε δὲν εἶναι ἀναγκασμένη ἡ Βουλὴ νὰ τὴν ψηφίσῃ τρὶς, διότι καὶ ὁ κανονισμὸς καθιέρωσεν, ὥστε ἡ τροπολογία νὰ ἔρχεται τὴν τελευταίαν ἡμέραν καὶ ὥραν. Ἐὰν λοιπὸν ἐνόμισεν ἡ Βουλὴ ὅτι καὶ ἡ τροπολογία πρέπει νὰ ψηφισθῇ τρὶς, δὲν ἦτο δυνατὸν ἡ τροπολογία νὰ ἔλθῃ τὴν τελευταίαν ἡμέραν. Τὸ Σύνταγμα λέγει ὅτι πρέπει νὰ ψηφοφορῆται ὁ νόμος, ἢ μία κυρία πρότασις τρεῖς φορὰς, ἡ δὲ τροπολογία, ἥτις ἠμπορεῖ νὰ ἔλθῃ καὶ τὴν τελευταίαν στιγμὴν, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ψηφισθῇ τρίς· ὥστε συμφέρει εἰς τοὺς προτείναντας τροπολογίαν νὰ μὴ τὴν ψηφοφορήσωμεν τώρα· θέλετε; δὲν ἐμποδίζει κανεὶς, ἀλλὰ δὲν εἶναι συμφέρον· καὶ δὲν πρέπει νὰ ἔχητε τὴν ἰδέαν ὅτι ἀποῤῥιπτομένη ἡ τροπολογία, πρέπει νὰ ἐπανέλθῃ τὴν ἄλλην ἡμέραν.

§130ΡΟΝΤΗΡΗΣ. Κύριοι, ἡ τροπολογία εἶναι, αὐτὸ τὸ ἄρθρον πῶς πρέπει νὰ συνταχθῇ, πολλάκις ἡ τροπολογία δύναται νὰ προταθῇ καὶ τὴν τελευταίαν ἡμέραν καὶ ὄχι νὰ ψηφοφορηθῇ τρίς· διότι ζητεῖται πῶς πρέπει νὰ ἐκφρασθῇ ἡ νομοθετικὴ ἐξουσία ὡς πρὸς τὴν δεῖνα ἔννοιαν, ἀλλ’ αὐτὴ πρέπει νὰ ὑποστῇ τρεῖς δοκιμασίας. Λοιπὸν, λέγω, καὶ ἐὰν ἀποῤῥιφθῇ μία τροπολογία κατὰ τὴν ἀνάγκην, δύναται καὶ ἐκ δευτέρου νὰ ψηφοφορηθῇ, διατί; διότι ἡ τροπολογία εἶναι ἄρνησις τοῦ ἄρθρου ἢ τροποποίησις τοῦ ἄρθρου· ἐὰν παραδεχθῶμεν τὸ πολέμιον τοῦ ἄρθρου, τότε ἀποῤῥίπτει ὁριστικῶς· εἶναι δύω πράγματα ἀντιφάσκοντα πρὸς ἄλληλα, ἢ ἁπλῶς ἐναντία· ἐὰν παραδεχθῶμεν ὅτι τὸ ἓν ἀποῤῥίπτει τὸ ἄλλο, ὄχι μόνον ὅτι τίθεται τὸ ἄλλο, διότι εἶναι ἀντίθετον, ἐὰν παραδεχθῶμεν ὅτι ἡ τροπολογία ἀποῤῥίπτει ὁριστικῶς τὸ ἄλλο, ὅτι μεταθέτει ὁριστικῶς τὸ ἄρθρον.

§131ΤΙΝΕΣ. Ἠμπορεῖ νὰ ἔλθῃ μία ἄλλη τροπολογία.

§132ΡΟΝΤΗΡΗΣ. Ἠμπορεῖ νὰ μὴ γίνῃ καμμία ἄλλη καὶ τότε μένει ἡ αὐτή. Βλέπετε λοιπὸν ὅτι ἐξ αὐτῶν τῶν παρατηρήσεων καὶ τῆς λογικῆς πρυκύπτει ὅτι ἡ τροπολογία, καὶ ἂν ἀποῤῥιφθῇ ἅπαξ, ἐπαναλαμβάνεται, διότι παρακολουθεῖ τὸ κύριον ἄρθρον, διότι εἶναι ποιότης, φύσις ἢ τρόπος τῆς παραστάσεως τοῦ κυρίου ἀριθμοῦ. Ἀλλὰ λέγω καὶ τὸ ἄλλο, εἰς τὰς τροπολογίας δὲν ἠμποροῦν νὰ ἐφαρμοσθοῦν αἱ ἀρχαὶ τοῦ κανονισμοῦ, αἱ ὁποῖαι ἐφαρμόζονται εἰς τὸν νόμον, διότι παρατηροῦμεν ὅτι διὰ μὲν τὸν νόμον καὶ τὴν ἀρχὴν αὐτοῦ καὶ τὰ ἄρθρα χρειάζεται νὰ ψηφοφορηθῇ ἡ ἀρχὴ καὶ τὰ ἄρθρα τρὶς, καὶ εἰς τρεῖς διαφόρους ἡμέρας, ἐνῷ διὰ τὴν τροπολογίαν δὲν τὸ ἀπαιτεῖ ὁ νόμος αὐτὸ, καθόσον ἠμπορεῖ καὶ τὴν τρίτην ἡμέραν νὰ ἔλθῃ τροπολογία· σημαίνει τοῦτο, ὅτι ἐν ὅσῳ τὸ ἄρθρον εἶναι ὑπὸ συζήτησιν, εἶναι ὑποκείμενον εἰς τροπολογίαν.

§133ΒΑΛΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ ἰδία τροπολογία δὲν ἠμπορεῖ νὰ ἔλθῃ.

§134ΡΟΝΤΗΡΗΣ. Κατὰ τὴν γνώμην μου ἠμπορεῖ ἡ τροπολογία νὰ ψηφοφορηθῇ καὶ ἀποῤῥιφθῇ καὶ νὰ ἐπανέλθῃ καὶ τὴν δευτέραν καὶ τὴν τρίτην φορὰν, διότι ὁ νόμος δὲν τὸ ἀπαγορεύει, οὔτε ὁ κανονισμὸς, καὶ διότι εἶναι φυσικὸν ἡ τροπολογία νὰ παρερμηνεύῃ τὸ ἄρθρον, διότι ἡ τροπολογία δὲν εἶναι τίποτε ἄλλο, παρὰ αὐτὸ τὸ ἴδιον ἄρθρον, οὕτως ἢ οὕτως συντασσόμενον, ὑπὸ ταύτην ἢ ταύτην τὴν ἔννοιαν συντασσόμενον.

§135ΔΑΓΡΕΣ. Ἡμεῖς, κ. πρόεδρε, ἐν πεποιθήσει φρονοῦμεν ὅτι ἀποῤῥιφθεῖσα ἡ τροπολογία μας δὲν ἐπανέρχεται πλέον· καὶ τὴν θέτομεν εἰς ψηφοφορίαν· ἔχομεν τὴν πεποίθησιν....

§136ΡΟΝΤΗΡΗΣ. Ὄχι, νὰ λυθῇ πρῶτον αὐτὸ τὸ ζήτημα τοῦ κανονισμοῦ.

§137ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Ἐὰν δὲν ἐτελείωσεν ἡ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου εἶναι καὶ ἄλλοι νὰ ὁμιλήσουν.

§138ΖΕΡΒΑΣ. Ἐτελείωσεν ἡ συζήτησις διὰ πρώτην ἀνάγνωσιν.

§139ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Ὄχι, ἔχομεν νὰ ὁμιλήσωμεν καὶ ἡμεῖς.

§140ΣΠ. ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπὶ τοῦ παρεμπεσοῦντος ζητήματος εἶμαι σύμφωνος μὲ τὸν κ. Ῥοντήρην, ἀλλὰ κάτι τι θὰ προσθέσω. Ἡ τρίτη συζήτησις ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου δὲν εἶναι παρὰ νὰ ἀναπτυχθοῦν ὅλαι αἱ ἰδέαι ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, καὶ νὰ ἀποφασίσῃ ἡ Βουλὴ ἐν γνώσει περὶ ἑνὸς ζητήματος τὸ ὁποῖον εἶναι πρὸς συζήτησιν· δίδεται κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον καιρὸς εἰς τοὺς βουλευτὰς νὰ σκεφθῶσιν. Ὅταν ἕνεκα τούτου ἐγένετο διάταξις περὶ συζητήσεως τρὶς ἑκάστου νομοσχεδίου, ἤθελεν εἶσθαι μεγάλη ἀνακολουθία νὰ συζητῆται ἅπαξ ἡ τροπολογία, τοσούτῳ μᾶλλον καθόσον ἡ τροπολογία ἔχει ἀνάγκην σκέψεως μεγαλειτέρας. Τὸ μὲν νομοσχέδιον ἔρχεται προϊμώτερον, συζητεῖται εἰς ἐπιτροπάς, τυποῦται, ἡ δὲ τροπολογία ἔρχεται ἐξ ἀπροόπτου· ἑπομένως ἐὰν εἷς λόγος ὑπηγόρευσε νὰ συζητηθῇ τρὶς τὸ νομοσχέδιον, πολὺ μεγαλείτερος λόγος ὑπαγορεύει νὰ συζητῆται τρὶς καὶ ἡ τροπολογία. Δι’ αὐτοὺς τοὺς λόγους φρονῶ, ὅτι ἡ τροπολογία δὲν εἶναι παρὰ συναφὲς μέρος τοῦ νομοσχεδίου· ἑπομένως φρονῶ ὅτι πρέπει νὰ συζητηθῇ τρίς.

§141ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Εἶμαι ἐναντίος τῆς γνώμης καὶ τοῦ κ. Ῥοντήρη καὶ τοῦ κ. Ἀντωνοπούλου, ὁ ὁποῖος ὑπεστήριξεν αὐτὴν τὴν γνώμην. Ἡ τρὶς συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου, δὲν ἤμην μέλος τῆς Συνελεύσεως, ἀλλὰ φρονῶ, ὅτι ὑπηγορεύθη, ἀφοῦ κατηργήθη τὸ ἓν νομοθετικὸν σῶμα, καὶ ἡ συνέλευσις ἠθέλησε νὰ προλάβῃ, μήπως ἐφαρπάζωνται οἱ νόμοι ἀπὸ τὴν Βουλήν. Ὅταν ὅμως ἕνας νόμος πέσῃ εἰς τὴν πρώτην συζήτησιν, θὰ εἴπῃ, ὅτι ἡ Βουλὴ ἠννόησε τὸν νόμον καὶ τὸν ἀπέῤῥιψε. Λοιπὸν ἐὰν εἰς τὴν πρώτην ἢ τὴν δευτέραν συζήτησιν ἀποῤῥιφθῇ εἷς νόμος, ὁριστικῶς εἶναι ἀπεῤῥιμμένος. Ἔρχομαι τώρα καὶ εἰς τὴν τροπολογίαν. Αἱ τροπολογίαι δὲν εἶναι εἰς τὴν ἰδίαν θέσιν, ὅπου εἶναι τὸ νομοσχέδιον· τὸ νομοσχέδιον ἐὰν δὲν ἀποῤῥιφθῇ τὴν πρώτην ἢ δευτέραν, συζητεῖτε καὶ τρίτην, ἐνῷ ἡ τροπολογία δὲν εἶναι ὑποχρεωτικὸν νὰ ἔλθῃ εἰς τὴν πρώτην συζήτησιν καὶ νὰ συζητῆται τρίς· ἑπομένως δὲν εἶναι σωστὸν αὐτὸ, τὸ ὁποῖον εἶπεν ὁ κ. προλαλήσας, ὅτι ἡ τροπολογία δεῖται περισσοτέρας προσοχῆς, διότι, λέγει, παρουσιάζεται ἐδὼ αἰφνηδίως, ἐνῷ ὁ νόμος παρουσιάζεται, διέρχεται ἐπιτροπὰς κτλ. ἔχει πολὺ ἄδικον. Ἡ τροπολογία δὲν ἀποτελεῖ ἴδιον νόμον· ὁ νόμος αὐτὸς ὑποτίθεται ὅτι ἐμελετήθη ἀπὸ τοὺς βουλευτὰς μετὰ τὴν συζήτησιν ἐν τῇ ἐπιτροπῇ. Ἔρχεται λοιπὸν ἡ ὑποτροπολογία, καὶ εὐθὺς ἐὰν ἦναι εἰς κατάστασιν ἀντιλαμβάνεται τί θέλει. Ὅταν εἴτε εἰς τὴν πρώτην συζήτησιν παρουσιασθῇ, εἴτε τὴν δευτέραν, εἴτε τὴν τρίτην, δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ ἐπαναληφθῇ τρὶς, νὰ σταλῇ εἰς τὴν ἐπιτροπὴν καὶ νὰ ὑποφέρῃ ὅλα αὐτά· ἑπομένως ἐὰν ἀποῤῥιφθῇ ἡ τροπολογία, εἴτε εἰς τὴν πρώτην, εἴτε εἰς τὴν δευτέραν συζήτησιν, καὶ νὰ περιμένῃ.

§142ΤΙΝΕΣ. Μάλιστα.

§143ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐὰν ὅμως ᾖναι παραδοχὴ, τί γίνεται;

§144ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Εἶναι παραδεδεγμένη.

§145ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τί λέγετε· εἶναι δυνατὸν αὐτό. Εἶναι ἐναντίον τοῦ Συντάγματος.

§146ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Ἐγὼ αὐτὴν τὴν ἰδέαν ἔχω.

§147ΣΕΡΒΟΣ. Κύριοι βουλευταὶ, ἐγὼ φρονῶ, ὅτι δὲν ὑπάρχει οὐδεὶς λόγος ἀποχρῶν, ὅπως ἀποβάλωμεν τὸ σύστημα, τὸ ὁποῖον παρηκολούθησεν ἡ Βουλὴ μέχρι τοῦδε. Τί ἐγένετο πραγματικῶς μέχρι τοῦδε; ἐσυζητεῖτο νομοσχέδιον ἅπαξ, δὶς καὶ τρὶς καὶ ἐψηφίζετο· τὰς τροπολογίας τὰς ἐφέρομεν κατὰ τὴν τρίτην συζήτησιν, καὶ αὐτὸ τὸ σύστημα, νομίζω, ὅτι εἶναι κατάλληλον νὰ τὸ παρακολουθήσωμεν μέχρι τέλους. Πράγματι, δυνάμει τοῦ Συντάγματος, καὶ κατὰ τὸ γράμμα καὶ κατὰ τὸ πνεῦμα τοῦ Συντάγματος, ἑκάστη πρότασις ἄρθρον πρὸς ἄρθρον πρέπει νὰ συζητηθῇ καὶ ψηφισθῇ τρίς. Ἐὰν εἰς τὴν πρώτην συζήτησιν καταψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον, πίπτει, εἶναι ἀναντίῤῥητον· ἐπίσης ἐὰν καταψηφισθῇ εἰς τὴν δευτέραν· εἶναι τὸ αὐτὸ μὲ τὰς τροπολογίας; οὐχὶ βεβαίως. Τί σημαίνει ἡ ψήφισις ἑνὸς νόμου, ἡ παραδοχὴ τοῦ πρώτου, δευτέρου ἢ τρίτου ἄρθρου; σημαίνει λογικῶς ὁ ἀποκλεισμὸς ὅλων τῶν τροπολογιῶν. Ἐὰν παραδεχθῇ ἓν ἄρθρον σήμερον, δύναται νὰ τροπολογηθῇ αὔριον εἰς τὴν δευτέραν συζήτησιν. Ἐὰν δύναται νὰ καταψηφισθῇ, ποῦ εἶναί το πλέον; πολὺ περισσότερον δύναται νὰ γίνῃ τὸ ἐναντίον, ὅπου εἶναι ἡ τροπολογία, καθ’ ὅσον καταλαμβάνετε ὅτι αἱ τροπολογίαι δύνανται νὰ φερθῶσι καὶ εἰς τὴν δευτέραν καὶ τρίτην συζήτησιν, καὶ διὰ τοῦτο πρὸς ἀποφυγὴν αὐτῶν τῶν περιστάσεων, ἐσυνηθίσαμεν μέχρι τοῦδε νὰ φέρωμεν τὰς τροπολογίας κατὰ τὴν τρίτην συζήτησιν, διότι ἐπήρχετο ὥριμος σκέψις.

§148ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Δὲν εἶναι σωστόν.

§149ΣΕΡΒΟΣ. Πολὺ σωστόν· ἠμποροῦμεν νὰ συζητήσωμεν καὶ τὴν πρώτην φορὰν, ἀλλὰ τι θὰ συμβῇ; Ὑπάρχει λόγος πολὺ φιλοσοφικὸς, διὰ τὸν ὁποῖον ἐγίνετο τὸ τοιοῦτον, καὶ εἶναι ὁ ἀκόλουθος· ἐὰν ἐφέραμεν τὴν τροπολογίαν εἰς τὴν πρώτην συζήτησιν, καὶ παρεδέχετο ἡ τροπολογία, δὲν ἠδύνασθε ν’ ἀρνηθῆτε τὰ ἀποτελέσματα εἰς τὴν δευτέραν, διότι κατεψηφίσθη κατ’ ἐκεῖνο το μέρος τὸ νομοσχέδιον, καὶ δὲν ἠδύνατο ἑπομένως νὰ ὑποβληθῇ εἰς δευτέραν συζήτησιν, ἀπεκλείετο ἡ δευτέρα συζήτησις εἰς ἐκεῖνο τὸ μέρος, παραδεχθείσης ἅπαξ εἰς πρώτην συζήτησιν τῆς τροπολογίας· ἑπομένως διὰ νὰ ἔχωμεν ὅλον αὐτὸ τὸ στάδιον εὐρὺ πρὸς τὸ συμφέρον τῆς νομοθεσίας, διὰ τοῦτο ἑρμηνεύοντες αὐτὴν τὴν διάταξιν καὶ λογικῶς, καὶ διὰ τὸν σκοπὸν, τὸν ὁποῖον προέθετο ὁ νομοθέτης, ἐφθάσαμεν εἰς αὐτὸ τὸ συμπέρασμα· ἑπομένως εἶναι ἀρχὴ ἀναντίῤῥητος, ὅτι τὸ νομοσχέδιον πρέπει νὰ ψηφισθῇ τρὶς καὶ τροπολογούμενον τὴν πρώτην ἢ δευτέραν δὲν προβαίνει περαιτέρω εἰμὴ τροπολογημένον. Δεύτερον εἶναι ἀναντίῤῥητον ὅτι αἱ τροπολογίαι ἀποῤῥιπτόμεναι πρώτην φορὰν, ἔρχονται εἰς δευτέραν καὶ τρίτην συζήτησιν, καὶ διὰ τοῦτο, διὰ νὰ μὴ ἔχωμεν τρὶς αὐτὰς τὰς συζητήσεις, ἐφέρομεν τὰς τροπολογίας τὴν τρίτην ἡμέραν, καὶ ἐγὼ νομίζω, ὅτι εἶναι πολὺ ἄλογον ν’ ἀκολουθήσωμεν αὐτὸ τὸ σύστημα, καὶ τὰς τροπολογίας, ὅσαιδήποτε καὶ ἂν ὦσι, νὰ τὰς ψηφίζωμεν κατὰ τὴν τρίτην ἡμέραν. Αὐτὴ εἶναι ἡ γνώμη μου.

§150ΡΟΝΤΗΡΗΣ. Ἐὰν ψηφισθῇ τὴν πρώτην ἡμέραν, τί γίνεται;

§151ΣΕΡΒΟΣ. Ψηφιζομένη καὶ παραδεχομένη γίνεται δεκτή· δὲν ὑπάρχει πλέον ἀμφισβήτησις, ὥστε ἡ σκέψις, τὴν ὁποίαν ὑποθέτει ὁ νομοθέτης κατὰ τὴν δευτέραν καὶ τρίτην συζήτησιν, εἶναι προϊὸν αὐτοῦ, ἀλλὰ καὶ ἀποῤῥιπτομένη ἐπαναφέρεται εἰς δευτέραν καὶ τρίτην συζήτησιν.

§152ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Κύριοι, ἀφ’ οὗ ὁ προαγορεύσας παρεδέχθη ὅτι ὅταν μία διάταξις τοῦ νόμου συζητηθεῖσα ἀποῤῥιφθῇ, δὲν ἐπανέρχεται πλέον, δὲν ἐννοῶ εἰς ποίαν λογιστικὴν δυνάμεθα νὰ στηριχθῶμεν διὰ νὰ ἀποδώσωμεν πλειοτέραν δύναμιν εἰς τὴν τροπολογίαν. Ποῖα τάχα τὰ πλεονεκτήματα τῆς τροπολογίας ὡς πρὸς τὴν αὐτοτέλειάν της διὰ νὰ χορηγήσωμεν εἰς αὐτὴν πλειότερα δικαιώματα· εἴπομεν ὅτι κατὰ τὸ Σύνταγμα διὰ νὰ ἐπιψηφισθῇ μία πρότασις νόμου, ἀπαιτεῖται τρὶς νὰ συζητηθῇ, καὶ τρὶς νὰ ψηφισθῇ, καὶ τὸ ἐννοῶ, ὅπως ὡραῖα τὸ ἀνέπτυξεν ὁ κ. Δημητρακάκης. Ἡ Συνέλευσις ἀφ’ οὗ κατήργησε τὴν Γερουσίαν, σκοπὸν εἶχε νὰ ἐξασφαλίσῃ τὰ δικαιώματα καὶ τὰ συμφέροντα τοῦ λαοῦ διὰ πλειοτέρων ἐγγυήσεων, ἤθελε ἐκτεταμένην καὶ ἐπανηλειμμένην συζήτησιν, ἤθελε πλειοτέραν ἔρευναν παρὰ τὴν ἅπαξ συζήτησιν καὶ ψηφοφορίαν. Ἡ ψήφισις ἐπιβάλλει ὑποχρεώσεις, καθιεροῖ ἢ μεταβάλλει δικαιώματα, καὶ συνετῶς ἐκανονίσθη ὅτι πρέπει νὰ γίνεται τρίς· ἀλλ’ ἡ ἄρνησις ἢ ἡ ἀπόῤῥιψις, ὡς διαφέρουσα, δὲν ἔχει ἀνάγκην τριῶν συζητήσεων, δι’ αὐτὸν τὸν λόγον παραδέχονται ὅλοι, ὅσοι τοὐλάχιστον ἠγόρευσαν, ὅτι ὅταν ἀποῤῥιφθῇ μία πρότασις δὲν ἐπανέρχεται. Διατί τώρα νὰ θέλουν οἱ ἀντιδοξοῦντες νὰ ἔχῃ πλειοτέραν δύναμιν μία τροπολογία, ἀφ’ οὗ ἡ κυρία διάταξις τοῦ νόμου δὲν ἔχει αὐτὸ τὸ προνόμιον; Ὀρθὸς συλλογισμὸς, κύριοι, ὑπάρχει εἰς ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον εἶπεν ὁ κ. Βαλασόπουλος ὅτι, ὅταν καὶ κατὰ τὴν τρίτην συζήτησιν δύναται μία τροπολογίας νὰ ἔλθῃ, καὶ ἀφοῦ ἅπαξ ψηφοφορηθῇ νὰ γίνῃ ὑποχρεωτικὴ, ἕπεται ὅτι δὲν ὑπόκειται ἡ τροπολογία εἰς τριπλὴν συζήτησιν καὶ ἐπιψήφισιν ὡς παρεπομένη τῆς σχετικῆς διατάξεως τοῦ νόμου, ἄλλως ἢ ἔπρεπε νὰ ἀναβληθῇ κατὰ τὴν τρίτην ἡμέραν ἡ ἐπιψήφισις τοῦ νόμου μέχρι τῆς τριπλῆς ἐπιψηφίσεως τῆς τροπολογίας, ἢ πρέπει νὰ μὴ παρουσιάζηται τροπολογία κατὰ τὴν τρίτην συζήτησιν· ἀλλὰ τοῦτο δὲν εἶναι λογικόν· ἀπόδειξις λοιπὸν ὅτι αἱ τροπολογίαι παρακολουθοῦν τὰς διατάξεις τοῦ κυρίου νομοσχεδίου· ψηφοφοροῦνται ὅλως χωριστά ὅταν δὲ ἅπαξ ἀποῤῥιφθῶσι τετέλεσται, δὲν ἐπαναλαμβάνονται, ὡς δὲν ἐπαναλαμβάνεται καὶ ἡ ἅπαξ ἀποῤῥιφθεῖσα διάταξις τοῦ νομοσχεδίου.

§153ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐὰν γίνῃ δεκτή;

§154ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Τότε θὰ παρακολουθήσῃ τὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου· θὰ συζητηθῇ τρὶς, ἐὰν ἕπονται καὶ ἄλλαι συζητήσεις ὡς πρὸς τὰς σχετικὰς διατάξεις τοῦ νομοσχεδίου.

§155ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Γενομένη δεκτὴ δὲν ἀποῤῥίπτει τὴν κυρίαν πρότασιν;

§156ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Ἐγὼ δὲν ζητῶ ἤδη νὰ φιλοσοφήσω ἐπὶ τῆς διατάξεως τοῦ Συντάγματος, ἡ ὁποία ἀπῄτησεν, ὥστε τρὶς νὰ συζητῆται καὶ νὰ ψηφοφορῆται· λέγω, ὅτι ἀφοῦ παραδέχθημεν ὅτι ὅταν τὸ νομοσχέδιον ἀποῤῥιφθῇ πρώτην φορὰν, δὲν ἐπανέρχεται, δὲν ἔχομεν τὸν λόγον ἵνα δώσωμεν πλειοτέραν δύναμιν, εἶπον καὶ ἐπαναλαμβάνω, εἰς τὴν τροπολογίαν. Τώρα ἔρχεται ἡ ἄλλη παρατήρησις τοῦ προαγορεύσαντος, ὅτι καλὸν εἶναι νὰ φέρωμεν τὰς τροπολογίας εἰς τὴν τελευταίαν συζήτησιν. Ἐγὼ δὲν ἐννοῶ νὰ θέσωμεν κανὲν ἐμπόδιον εἰς τὴν ὑποβολὴν τροπολογιῶν· δύνανται νὰ ἔρχωνται ἀπὸ τῆς πρώτης ἡμέρας, νὰ τυποῦνται, νὰ συζητῶνται, ἀλλὰ διὰ νὰ μὴ γίνωνται ἴσως αὐταὶ αἱ τυχὸν παρενοήσεις καὶ καμμία βλάβη ἐνδεχομένη ὡς ἐκ τῆς τελείας ἀποῤῥίψεως, νὰ ψηφοφορῶνται κατὰ τὴν τελευταίαν συζήτησιν, οὐδέποτε ἐννοῶ ν’ ἀποκλείσωμεν τὸ δικαίωμα εἰς κανένα νὰ φέρῃ τὴν τροπολογίαν του ἀπ’ ἀρχῆς, ἀλλ’ ἐννοεῖται, ὅτι ἀφοῦ ἅπαξ ἀποῤῥιφθῇ μία τροπολογία, ὡς καὶ μία διάταξις τοῦ νομοσχεδίου, δὲν ἠμπορεῖ νὰ ἐπανέλθῃ.

§157ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ζαΐμης.

§158ΖΑΪΜΗΣ. Ἀρκετά, κ. πρόεδρε, ἐγὼ συμφωνῶ μὲ τὸν κ. Δημητριάδην. Νὰ ψηφοφορηθῇ ἡ τροπολογία.

§159ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παραδέχεται ἡ Βουλὴ νὰ ψηφοφορῶνται αἱ τροπολογίαι κατὰ τὴν τελευταίαν συζήτησιν;

§160ΤΙΝΕΣ. Ὄχι!

§161ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι, μὲ συγχωρεῖτε, αὐτὴ εἶναι μία τροπολογία, ἡ ὁποία ἀνεπτύχθη, ἀπέναντι δὲ αὐτῆς τῆς τροπολογίας εἶναι τὸ νομοσχέδιον. Παρακαλῶ. Πρόκειται δὲ εἰς τὴν πρώτην ἀνάγνωσιν νὰ γίνῃ παραδεκτὸν ἢ μὴ τὸ νομοσχέδιον κατ’ ἄρθρον, καὶ πρὸς τοῦτο κατ’ ἄρθρον ἀναγινώσκεται. Λοιπὸν, ἀφ’ οὗ ἔγινε πρότασις τροπολογίας, ἀφ’ οὗ ἐσυζητήθη ἡ τροπολογία, πρέπει νὰ γίνῃ ψηφοφορία μεταξὺ τῆς τροπολογίας καὶ τοῦ σχετικοῦ ἄρθρου τοῦ νομοσχεδίου διὰ νὰ παρατηρήσωμεν, ἂν πρέπῃ νὰ γίνῃ τὸ νομοσχέδιον δεκτὸν ἢ ὄχι, διότι, ἐὰν παραδεχθῶμεν τὸ νομοσχέδιον σήμερον, τότε λέγομεν σιωπηλῶς ὅτι ἀποῤῥίπτομεν τὴν τροπολογίαν.

§162ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§163ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ προτείνω νὰ ψηφοφορηθῇ σήμερον ἡ τροπολογία.

§164ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Ἀλλ’ ἀφοῦ πέσῃ δὲν ἐπανέρχεται.

§165ΔΑΓΡΕΣ. Ἡμεῖς δὲν ζητοῦμεν χάριν, ἂς πέσῃ καὶ ἂς μὴν ἐπανέλθῃ.

§166ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ παρακαλέσω τὴν Βουλὴν ν’ ἀποφανθῇ, ἐὰν πρέπῃ κατὰ τὴν πρώτην ἢ δευτέραν συζήτησιν νὰ ψηφοφορῶνται αἱ τροπολογίαι (θόρυβος).

§167ΠΟΛΛΟΙ. Νὰ τεθῇ εἰς ψηφοφορίαν ἡ τροπολογία.

§168ΒΑΛΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Κ. πρόεδρε, θέσετε εἰς ψηφοφορίαν τὸ νομοσχέδιον (θόρυβος).

§169ΣΩΤ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Κύριοι, οὐσιαστικῶς νομίζω, ὅτι δὲν ἠμπορεῖ νὰ ὑπάρξῃ κανὲν κέρδος ἢ οὕτως γίνει ἢ ἄλλως. Ὑποθέσατε ὅτι ἐψηφίσθη τὸ ἄρθρον καὶ παρεδέχθη, ἢ ἐψηφίσθη ἡ τροπολογία, ὁποιονδήποτε καὶ ἂν παραδεχθῇ θὰ ἐπανέλθῃ καὶ τὴν δευτέραν καὶ τὴν τρίτην συζήτησιν.

§170ΑΥΓΕΡΙΝΟΣ. Δὲν εἴμεθα ἐναντίοι· παρεδέχθημεν τὴν ἀρχήν. Ὅταν φθάσωμεν εἰς τὸ ἄρθρον, τὸ ἀφορῶν τὴν ὑποβληθεῖσαν τροπολογίαν, θέλομεν ψηφοφορήσῃ.

§171ΣΙΜΟΣ. Θὰ πέσῃ.

§172ΤΙΝΕΣ. Ἂς πέσῃ.

§173ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ ἀρχὴ παρεδέχθη· τώρα ἔρχεται κατ’ ἄρθρον δι’ ἀναστάσεως θέλετε, ἢ δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως;

§174ΠΟΛΛΟΙ. Δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως. Ἀναγινώσκεται ἡ τροπολογία. «Ἐφ’ ἑκάστης χιλιάδος σταφιδοκάρπου τῶν παλαιῶν ἐπαρχιῶν τοῦ κράτους ἐπιβάλλεται φόρος δραχμῶν 10.»

§175ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ὑπάρχει καὶ ἄλλη τροπολογία τῆς ἐπιτροπῆς περὶ συντάξεως πρωτοκόλλου.

§176ΔΑΓΡΕΣ. Τῶν δέκα δραχμῶν εἶναι ἀπωτέρα.

§177ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν, λέγουν ναί· οἱ δὲ μὴ παραδεχόμενοι λέγουν ὄχι. Ἐνταῦθα γίνεται ἡ ψηφοφορία δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως.

§178ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ ἀπέῤῥιψε τὴν τροπολογία διὰ ψήφων 52 κατὰ 51.

§179ΑΥΓΕΡΙΝΟΣ. Ἔχετε λάθος.

§180ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐρχόμεθα εἰς τὸ νομοσχέδιον. Εἶναι καὶ ἄλλαι τροπολογίαι.

§181ΤΙΝΕΣ. Νὰ ἀναβληθοῦν.

§182ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κατὰ τοῦ νομοσχεδίου ὑπάρχει ἀντίῤῥησις;

§183ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι!

§184ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ τοῦ συνόλου, κύριοι βουλευταὶ, τοῦ νομοσχεδίου.

§185ΠΟΛΛΟΙ. Ἐγειρόμενοι. Δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις.

§186ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχομεν πρὸς ἀνάγνωσιν δύω προτάσεις νόμων.

§187ΔΑΓΡΕΣ. Εἶναι καὶ ἡ ἄλλη πρότασις τοῦ πρωτοκόλλου.

§188ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ περὶ βάμβακος κατόπιν, κύριε πρόεδρε.

§189ΔΑΓΡΕΣ. Ἐγὼ βαστοῦσα 52 ναὶ, μὲ τὸ κομβολόγιον πῶς συνέβη αὐτὸ τὸ λάθος;

§190ΒΑΛΑΤΣΟΣ (Γραμματεύς). Κύριε Δαγρὲ, πρέπει, νὰ προσέχητε εἰς τὰς ἐκφράσεις, σας δὲν δέχεται τὸ προεδρεῖον αὐτὴν τὴν μομφήν. (θόρυβος).

§191ΔΑΓΡΕΣ. Ἐγὼ δὲν ἀπέδωκα πρόθεσιν, ἐγὼ εἶπον ὅτι ἔγινε λάθος, καὶ τὰ λάθη εἶναι συγχωρημένα εἰς ὅλους.

§192ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι βουλευταὶ, (θόρυβος) δέχεσθε νὰ θέσωμεν εἰς ψηφοφορίαν τὰς λοιπὰς τροπολογίας; εἶναι καὶ ἄλλαι.

§193ΣΙΜΟΣ. (Ὑπουργ. οἰκονομ.). Ἐγὼ νομίζω ὅτι δὲν πρέπει νὰ πάῃ χαμένος αὐτὸς ὁ χρόνος· θέλετε τώρα νὰ ψηφοφορηθῶσι καὶ ἄλλαι προτάσεις;

§194ΤΙΝΕΣ. Ὄχι!

§195ΣΙΜΟΣ. Ἀλλὰ νὰ ὑπάρξῃ καὶ νὰ θεωρηθῇ αὐτὴ ὡς πρώτη συζήτησις.

§196ΤΙΝΕΣ. Μάλιστα.

§197Α. ΠΕΤΜΕΖΑΣ. Θεωροῦμεν ὅτι τὸ νομοσχέδιον παρεδέχθη κατ’ ἄρθρον εἰς τὴν πρώτην ἀνάγνωσιν, ἡ τροπολογία ὅμως, καὶ αἱ ἄλλαι περὶ τοῦ πρωτοκόλλου καὶ τὰ λοιπὰ νὰ ψηφοφορηθῶσι.

§198ΤΙΝΕΣ. Εἰς τὴν τρίτην συζήτησιν, ἐννοοῦμεν ὅτι ἡ πρώτη ἀνάγνωσιν εἶναι τελειομένη σήμερον.

§199ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ ἡμερησία διάταξις εἶναι ἡ ἰδία. Διαλύεται ἡ συνεδρίασις (ὥρα 7 παρὰ 20.)