1868.07.13

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 39

τῆς 13 Ἰουλίου 1868.

Σάββατον.

Ὥρα 3 παρὰ 5/60. μ. μ.

Μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν τοῦ ὀνομαστικοῦ καταλόγου εὑρεθείσης ἐν ἀπαρτίᾳ τῆς Βουλῆς, ἀνεγνώσθησαν τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως καὶ ἐπεκυρώθησαν.

§1Π. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ (ὑπουργὸς τῶν ἐξωτερικῶν). Λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ σᾶς ὑποβάλω πρότασιν νόμου....

§2Π. ΚΟΡΩΝΑΙΟΣ. Ἐγὼ ἔχω νὰ κάμω μίαν ἐπερώτησιν· αἱ ἐπερωτήσεις πάντοτε προηγοῦνται πάσης ἄλλης συζητήσεως.

§3Π. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. Πλὴν τῆς ὑποστηρίξεως τοῦ ἐμπορίου, τῆς ναυτιλίας, τῆς βιομηχανίας καὶ τῆς συνδρομῆς τῆς χορηγουμένης δι’ ἕτερα συμφέροντα τῶν ὑπηκόων Ἑλλήνων ἐν τῇ ἀλλοδαπῇ, αἱ ἐκεῖσε ἑλληνικαὶ ἀρχαὶ ἔχουσι καὶ ἕτερα καθήκοντα, ἰδίως δὲ τὴν ὑποστήριξιν τοῦ ἑλληνισμοῦ, τὴν ἐξάπλωσιν τῆς ἑλληνικῆς γλώσσης καὶ τὴν καλλιέργειαν τῶν συμπαθειῶν, αἱ ὁποῖαι ὑπάρχουν μεταξὺ τοῦ ἑλληνικοῦ λαοῦ καὶ τῶν ἄλλων ὁμοθρήσκων, τῶν ὑποκειμένων εἰς τὴν ἐξουσίαν τῆς ὀθωμανικῆς κυβερνήσεως· τοιοῦτοι εἶναι, κύριοι, κυρίως οἱ Βούλγαροι, οἱ Σέρβοι καὶ οἱ Δάκες, οἱ νῦν καλούμενοι Ῥουμοῦνοι. Καὶ εἰς μὲν τὴν Ῥουμουνίαν ὑπῆρχον πρὸ πολλοῦ ἐγκαταστημέναι προξενικαὶ ἀρχαὶ, ἰδίως εἰς Βουκουρέστιον· εἰς τὴν Σερβίαν συνέστη πρὸ πολλοῦ εἰς τὴν πρωτεύουσαν αὐτῆς τὸ Βελιγράδιον προξενικὴ ἀρχὴ, ἀλλ’ οὐδέποτε ἀπεστάλη πρόξενος εἰς τὴν πόλιν ἐκείνην, καὶ εἰς τὴν Βουλγαρίαν ὡσαύτως ὑπῆρχε θέσις κανονισμένη εἰς τὸ Ῥουτσούκιον, ἀλλ’ οὔτε ἐκεῖ ἐγκαθιδρύθη προξενικὴ ἀρχή. Καὶ κατὰ μὲν τὸν νόμον τὸ ἐν Βελιγραδίῳ προξενεῖον κατατάττεται εἰς τὴν ά. κατηγορίαν τῶν ἐμμίσθων, τὸ ἐν Ῥουτσουκίῳ εἰς τὴν τρίτην κατηγορίαν τῶν ἀμίσθων. Ἡ προξενικὴ ὑπηρεσία διαιρεῖται εἰς τρεῖς κλάδους, ὡς γνωρίζετε· εἰς τὴν ά. κατηγορίαν κατατάσσονται αἱ προξενικαὶ ἀρχαὶ αἱ μισθοδοτούμεναι, ἐκεῖναι τῶν ὁποίων ἡ κυβέρνησις ἀναλαμβάνει πάσας τὰς δαπάνας καὶ τὴν πληρωμὴν τῶν προξένων, τῶν ὑπαλλήλων καὶ τῶν γραφικῶν αὐτῶν ἐξόδων, ὡς πρὸς ταῦτα ἡ κυβέρνησις λαμβάνει ὑπ’ ὄψιν τὴν σπουδαιότητα τῆς θέσεως καὶ τῶν ἑλληνικῶν ἐκεῖ συμφερόντων. Ὑπάρχει δευτέρα κατηγορία προξενικῶν ἀρχῶν, τῶν ὁποίων τὰς δαπάνας δὲν ἀναλαμβάνει ἡ κυβέρνησις, ἀλλὰ παραχωρεῖ εἰς αὐτὰς τὰς προξενικὰς εἰσπράξεις, καὶ ὅταν αὗται δὲν ἀρκοῦσι προσδιορίζεται καὶ μία ἐπιχορήγησις, ἡ ὁποία αὐξομειοῦται διὰ τοῦ προϋπολογισμοῦ, διότι ἐνδιαφέρει τὴν κυβέρνησιν ἡ περὶ ἧς ὁ λόγος διατήρησις τῶν προξενικῶν ἀρχῶν. Τρίτη δὲ κατηγορία εἶναι ἡ τῶν ἀμίσθων προξένων, ἡ ὁποία περιλαμβάνει διαφόρους προξενικὰς θέσεις ἡ κυβέρνησις δὲν χορηγεῖ εἰς τὰ προξενεῖα ταῦτα τίποτε, ἀλλ’ οὔτε καὶ λαμβάνει, διατηροῦνται μόνον ἐκ τῶν γενομένων εἰσπράξεων. Συμφέρον τῆς ὑπηρεσίας εἶναι νὰ καταταχθοῦν αἱ δύω θέσεις ἡ τοῦ Βελιγραδίου καὶ τοῦ Ῥουτσουκίου εἰς τὴν δευτέραν κατηγορίαν, εἰς τὴν ὁποίαν ἡ κυβέρνησις χορηγεῖ ἐπιχορήγησίν τινα, ἥτις, ὡς προεῖπον, δύναται ν’ αὐξομειωθῇ κατὰ τὰς περιστάσεις διὰ τοῦ προϋπολογισμοῦ. Δὲν πρόκειται δὲ εἰς τὴν κατηγορίαν αὐτὴν νὰ διορίσωμεν ἄλλο προσωπικὸν πλέον τῶν προϊσταμένων, ἁπλῶς μόνον θὰ χορηγήσωμεν ποσόν τι λόγῳ γραφικῶν ἐξόδων, καὶ ἐξ αὐτοῦ τοῦ ποσοῦ συνήθως λαμβάνουν οἱ πρόξενοι τὸ βοηθητικὸν προσωπικόν, τοῦ ὁποίου ἔχουσιν ἀνάγκην. Ἂν κατόπιν ἀναπτυχθῶσι περισσότερον αἱ σχέσεις μεταξὺ τῶν χωρῶν ἐκείνων καὶ τῆς Ἑλλάδος καὶ πλὴν τῶν ἄλλων πολιτικῶν λόγων ἢ συμπαθειῶν τὰς ὁποίας ἐξέθεσα, παρουσιασθῶσι καὶ συμφέροντα μεγαλεῖτερα ἐμπορικὰ ἢ ἄλλα, τότε ἡ κυβέρνησις ἠμπορεῖ αὐτὴν τὴν δευτέραν κατηγορίαν νὰ φέρῃ εἰς τὴν πρώτην. Αὐτὸ εἶναι τὸ πρῶτον μέρος τῆς προτάσεως τοῦ νόμου, τὸν ὁποῖον ἔχω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω. Ἐν τῷ αὐτῷ νομοσχεδίῳ ζητῶ καὶ τὴν διόρθωσιν μιᾶς ἐξωτερικῆς, οὕτως εἰπεῖν, διατάξεως, ἀφορώσης ἕνα καὶ μόνον ὑπάλληλον μεταξὺ τοῦ ὅλου ἀριθμοῦ τῶν ὑπαλλήλων τῆς ἑλληνικῆς κυβερνήσεως ἐσωτερικῶν καὶ ἐξωτερικῶν. Πρὸ χρόνων πολλῶν ὑπῆρχε νόμος, ὅστις ἔκαμνε διάκρισιν προκειμένου περὶ μισθοδοσίας ἀνωτέρου ὑπαλλήλου διὰ τὴν ἐν Κωνσταντινουπόλει πρεσβείαν, ἂν ᾖναι ἔγγαμος ἢ ἄγαμος. Πρόκειται περὶ τοῦ πρώτου διερμηνέως τῆς ἐν Κωνσταντινουπόλει πρεσβείας καὶ ὁ παλαιὸς νόμος λέγει, ἂν ᾖναι ἔγγαμος λαμβάνει 800 δραχ. τὸν μῆνα καὶ ἂν ᾖναι ἄγαμος 600. Διατί δι’ ἕνα μόνον ὑπάλληλον ἐγένετο αὕτη ἡ διάκρισις; ὁπωσδήποτε ἡ ἐξαίρεσις αὕτη δὲν δικαιολογεῖται, καὶ ἄλλως τε ἂν εἰς τὴν περίπτωσιν ἐκείνην αἱ δαπάναι ἐπέτρεπον νὰ ἠμπορῇ νὰ ζῇ εἷς ἀνώτερος ὑπάλληλος ἄγαμος μὲ 600 δραχμὰς εἰς τὴν Κωνσταντινούπολιν, τὴν σήμερον εἶναι ἀδύνατον, διότι ἀπὸ τῆς ἐποχῆς ἐκείνης μέχρι τοῦδε, δύναμαι νὰ βεβαιώσω, ὅτι ἐδιπλασιάσθησαν αἱ δαπάναι· πολλοὶ ἐξ ὑμῶν γνωρίζετε, καὶ δὲν ἔχω ἀνάγκην νὰ τὸ ἀναπτύξω περισσότερον, ὁποίαν σημασίαν ἔχει αὕτη ἡ θέσις. Ἡ πρεσβεία τῆς Κωνσταντινουπόλεως εἶναι ἡ σπουδαιοτέρα τῶν ἐξωτερικῶν θέσεων τῆς Ἑλλάδος, ἔχει τρία γραφεῖα, τὸ διπλωματικὸν γραφεῖον, τὸ γραφεῖον τῆς διερμηνείας καὶ τὸ ἐμπορικὸν λεγόμενον γραφεῖον· ἁπάντων προΐσταται ὁ πρέσβυς, ἑκάστου ὅμως τῶν γραφείων εἷς ἀνώτερος ὑπάλληλος· τοῦ διπλωματικοῦ γραφείου ὁ πρῶτος γραμματεὺς τῆς πρεσβείας, τοῦ τῆς διερμηνείας ὁ πρῶτος διερμηνεὺς καὶ τοῦ ἐμπορικοῦ εἷς διευθυντής. Εἰς τὸν ὑπάλληλον ὁ ὁποῖος διευθύνει τὸ σπουδαιότατον γραφεῖον τῆς διερμηνείας, ἐδίδετο μέχρι τοῦδε τὸ ποσὸν τῶν 800 δραχμῶν, διότι ἦτον ἔγγαμος, τὴν σήμερον συνέπεσεν, ὁ ἐπὶ τοῦ προκατόχου μου διορισθεὶς πρῶτος διερμηνεὺς νὰ ᾖναι ἄγαμος καὶ τοῦ παρουσίασαν τὴν διάταξις τοῦ νόμου, διὰ τῆς ὁποίας ἔμελλε νὰ λαμβάνῃ τὸ ποσὸν τῶν 600 δρ. τὸ ὁποῖον ὅμως δὲν εἶναι ἀρκετόν. Διὰ ταῦτα ἐζήτησα, κύριοι, τὴν μεταῤῥύθμισιν αὐτῆς τῆς διατάξεως. Ὑπάρχει καὶ τρίτον τι μικροῦ λόγου ἄξιον ἐν τῷ ὑπουργείῳ τῶν ἐξωτερικῶν. Ὑπῆρχον θέσεις νομοθετημέναι δύω κλητήρων, ἀλλὰ πρὸ ἐτῶν παρετηρήθη τὸ ἀνεπαρκὲς τῶν δύω κλητήρων καὶ προσέλαβον καὶ τρίτον κλητῆρα. Ἀλλ’ ἐπὶ τῇ ἰδέᾳ, ἴσως, ὅτι κατόπιν θὰ κατορθωθῇ νὰ ἐπαρκέσουν οἱ δύω δὲν ἐζήτησαν νὰ νομοθετηθῇ ἡ θέσις τοῦ τρίτου κλητῆρος καὶ νὰ τακτοποιηθῇ ἡ πληρωμή του, ἀλλ’ ἐπληρόνετο ὁ τρίτος κλητὴρ ἀπὸ τὰ γραφικὰ ἔξοδα ὡς ἔκτακτος κλητήρ· ἦτο δὲ ἰδίως προσκεκολλημένος εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ ὑπουργοῦ, ὅστις τὸν ἔστελλεν εἰς τὰ διάφορα μέρη κατὰ τὰς ἀνάγκας τῆς ὑπηρεσίας καὶ ἐξεπλήρου καί τινα ἄλλα ἔργα ἐν τῷ ὑπουργείῳ. Ἐὰν τὸ πρᾶγμα αὐτὸ ἤθελε διαρκέσει ἐπὶ πολὺν καιρὸν καὶ ἡ θέσις τοῦ τρίτου κλητῆρος δὲν ἐγίνετο οὕτω πῶς ἐπαισθητὴ, τότε ἐφρόνουν, ὅτι ἠμποροῦσε νὰ ἐξακολουθῇ αὕτη ἡ ἀνώμαλος κατάστασις, ἀλλ’ ὅταν δέκα ἔτη παρῆλθον ἀφ’ ὅτου προσελήφθη ὁ ἔκτακτος κλητὴρ καὶ ἀπεδείχθη, ὅτι εἶναι ἀδύνατον νὰ ἐπαρκέσουν οἱ δύω, ἐθεώρησα καλὸν νὰ συμπεριληφθῇ καὶ ὁ τρίτος κλητὴρ μεταξὺ τῶν νομοθετημένων θέσεων, διότι εὑρίσκω τοῦτο τακτικὸν καὶ ὁμαλόν.

§4ΣΙΜΟΣ (ὑπουργὸς τῶν οἰκονομικῶν). Προχθὲς εἶχα τὴν τιμὴν νὰ εἰσαγάγω τὸν προϋπολογισμὸν, τὸν ὁποῖον, ὡς σᾶς ἀνέφερα, περιωρίσαμεν εἰς τὰ ὅρια τὰ τακτικὰ τῶν ἐσόδων καὶ ἐξόδων τοῦ κράτους. Ἔρχομαι ἤδη ἐπὶ τῶν ἐκτάκτων δαπανῶν, νὰ ζητήσω ἀπὸ τὴν ἐπικύρωσιν τοῦ σεβαστοῦ τούτου Σώματος τὰς πιστώσεις, αἱ ὁποῖαι καὶ ἐν τῇ ἀπουσίᾳ αὐτοῦ λόγῳ ἀνάγκης ἐδόθησαν, καὶ ἐκεῖναι αἱ ὁποῖαι ἤδη ζητοῦνται, καθὼς καὶ τὰς τοῦ προλαβόντος ὑπουργείου καὶ τοῦ παρελθόντος ἔτους. Ἄρχομαι δὲ ἀπὸ τὰς παλαιοτέρας. Πρὸς τὴν Βουλήν. Κύριοι, Τὰς ἐν ἀπουσίᾳ τῆς Βουλῆς διὰ Β. διαταγμάτων χορηγηθείσας ἐκτάκτους πιστώσεις, ἀνερχομένας εἰς δραχμὰς 4,846,000, ὑποβάλλω διὰ τοῦ συναπτομένου νομοσχεδίου εἰς τὴν κύρωσιν ὑμῶν συμφώνως μὲ τὴν διάταξιν τοῦ ἄρθρου.... τοῦ νόμου περὶ δημοσίου λογιστικοῦ. Ἡ φύσις τῶν δαπανῶν, ὡς χαρακτηρίζεται ἐν τοῖς διατάγμασι, μὲ ἀπαλάττουσι τοῦ κόπου νὰ δικαιολογήσω ἐνταῦθα μίαν πρὸς μίαν, ἄλλως τε ἐν καιρῷ παρὰ τῶν ἁρμοδίων ὑπουργῶν θέλουσι δοθῆ αἱ προσήκουσαι ἐξηγήσεις ἐφ’ ἑκάστης πρὸς φωτισμὸν τῆς Βουλῆς. Κατὰ συνέπειαν παρακαλῶ ὑμᾶς, ἀφοῦ ἀναγνωρίσητε τὸ ἀναπόδραστον τῆς ἀνάγκης, νὰ σπεύσητε τὴν παραδοχὴν τοῦ ὑποβαλλομένου νομοσχεδίου. Ἐν Ἀθήναις τῇ 9 Ἰουλίου 1868.

Ὁ ὑπουργὸς τῶν οἰκονομικῶν

Ε. ΣΙΜΟΣ.

ΝΟΜΟΣΧΕΔΙΟΝ

Περὶ κυρώσεως ἐκτάκτων πιστώσεων ἐκ δραχμῶν 4,846,000 ἐπὶ τῆς χρήσεως 1868. Ἄρθρον μόνον. Κυροῦνται αἱ ἐν ἀπουσίᾳ τῆς Βουλῆς διὰ διαφόρων Β. διαταγμάτων, ἐν τῷ συνημμένῳ πίνακι ἀναφερομένων, χορηγηθεῖσαι ἔκτακτοι πιστώσεις τῆς χρήσεως 1868 ἐκ δραχμῶν τεσσάρων ἑκατομμυρίων ὀκτακοσίων τεσσαράκοντα ἓξ χιλιάδων ἀριθ. 4,846,000, κατατασσόμεναι εἰς τὰ ἑξῆς γενικὰ κεφάλαια τοῦ προϋπολογισμοῦ.

Ἐν Ἀθήναις τῇ 9 Ἰουλίου 1868.

Ὁ ὑπουργὸς τῶν οἰκονομικῶν

Ε. ΣΙΜΟΣ.

Πίναξ ἐκτάκτων πιστώσεων χορηγηθεισῶν διά Β. Διαταγμάτων ἐπὶ τῆς χρήσεως 1868.

Ἐν Ἀθήναις τὴν 10 Ἰουλίου 1868

Ὁ ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν

Ε. Α. ΣΙΜΟΣ.

ΓΕΩΡΓΙΟΣ Αʹ.

ΒΑΣΙΛΕΥΣ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ.

Ἔχοντες ὑπ’ ὄψιν τὸ ἄρθρον 18 τοῦ νόμου περὶ δημοσίου λογιστικοῦ, γνωμοδοτήσει τοῦ Ἡμετέρου ὑπουργικοῦ συμβουλίου, ἀπεφασίσαμεν καὶ διατάττομεν. Ἄρθρον 1. Χορηγεῖται εἰς τὸ ἐπὶ τῶν ἐσωτερικῶν ὑπουργεῖον ἐπὶ τῆς χρήσεως τοῦ ἐνεστῶτος 1868 ἔτους ἔκτακτος πίστωσις ἐκ δραχμῶν διακοσίων χιλιάδων ἀριθ. 200.000, καταλογιζομένη ἐπὶ τοῦ κεφ. 11 «συνδρομαὶ προσφύγων». Ἄρθρον 2. Ἡ προκειμένη πίστωσις ὑποβληθήσεται εἰς τὴν κύρωσιν τῆς Βουλῆς. Εἰς τοὺς Ἡμετέρους ἐπὶ τῶν ἐσωτερικῶν καὶ ἐπὶ τῶν οἰκονομικῶν ὑπουργοὺς ἀνατίθεται ἡ δημοσίευσις καὶ ἐκτέλεσις τοῦ παρόντος διατάγματος. Ἐν Ἀθήναις τὴν 5 Ἰανουαρίου 1868.

ΓΕΩΡΓΙΟΣ.

Α. ΜΩΡΑΪΤΙΝΗΣ, Σ. ΜΗΛΙΟΣ, Ι. Λ. ΜΕΣΗΝΕΖΗΣ, Δ.

ΣΑΧΤΟΥΡΗΣ, Π. ΕΜ. ΓΙΑΝΝΟΠΟΥΠΟΣ, Π. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ.

ΓΕΩΡΓΙΟΣ Αʹ.

ΒΑΣΙΛΕΥΣ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ.

Ἔχοντες ὑπ’ ὄψιν τὸ ἄρθρον 18 τοῦ περὶ δημοσίου λογιστικοῦ νόμου, γνωμοδοτήσει τοῦ Ἡμετέρου ὑπουργικοῦ συμβουλίου, ἀπεφασίσαμεν καὶ διατάσσομεν. Ἄρθρον 1. Χορηγεῖται εἰς τὸ ἐπὶ τῶν ἐσωτερικῶν ὑπουργεῖον ἐπὶ τοῦ Κεφ. 11 «Συνδρομαὶ προσφύγων» τῆς χρήσεως τοῦ ἐνεστῶτος ἔτους ἔκτακτος πίστωσις ἐκ δραχμῶν διακοσίων χιλιάδων ἀριθ. 200,000. Ἄρθρον 2. Ἡ προκειμένη πίστωσις ὑποβληθήσεται εἰς τὴν κύρωσιν τῆς Βουλῆς. Εἰς τοὺς Ἡμετέρους ἐπὶ τῶν ἐτωτερικῶν καὶ ἐπὶ τῶν οἰκονομικῶν ὑπουργοὺς ἀνατίθεται ἡ δημοσίευσις καὶ ἐκτέλεσις τοῦ παρόντος διατάγματος. Ἐν Ἀθήναις τῇ 25 Ἰανουαρίου 1868.

ΓΕΩΡΓΙΟΣ.

Α. ΜΩΡΑΪΤΙΝΗΣ, Σ. ΜΗΛΙΟΣ, Π. ΕΜ. ΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΣ,

Δ. ΣΑΧΤΟΥΡΗΣ, Ι. Λ. ΜΕΣΗΝΕΖΗΣ, Π. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ.

ΓΕΩΡΓΙΟΣ Αʹ.

ΒΑΣΙΛΕΥΣ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ.

Ἔχοντες ὑπ’ ὄψιν τὸ ἄρθρ. 18 τοῦ νόμου περὶ δημοσίου λογιστικοῦ, γνωμοδοτήσει τοῦ Ἡμετέρου ὑπουργικοῦ συμβουλίου ἀπεφασίσαμεν καὶ διατάσσομεν. Ἄρθρον 1. Χορηγεῖται εἰς τὸ ἐπὶ τῶν ἐσωτερικῶν ὑπουργεῖον ἐπὶ τοῦ κεφαλ. 11 «Συνδρομαὶ προσφύγων» τῆς χρήσεως τοῦ ἐνεστῶτος ἔτους ἔκτακτος πίστωσις δραχμῶν πεντακοσίων χιλιάδων ἀριθ. 500,000. Ἄρθρον 2. Ἡ προκειμένη πίστωσις ὑποβληθήσεται εἰς τὴν κύρωσιν τῆς Βουλῆς. Εἰς τοὺς Ἡμετέρους ἐπὶ τῶν ἐσωτερικῶν καὶ ἐπὶ τῶν οἰκονομικῶν ὑπουργοὺς ἀνατίθεται ἡ δημοσίευσις καὶ ἐκτέλεσις τοῦ παρόντος διατάγματος. Ἐν Ἀθήναις τὴν 21 Φεβρουαρίου 1868.

ΓΕΩΡΓΙΟΣ.

Δ. Γ. ΒΟΥΛΓΑΡΗΣ, Π. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ, Σ. ΜΗΛΙΟΣ, Μ. Κ.

ΚΑΝΑΡΗΣ, Ε. ΣΙΜΟΣ, Α. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ, Π. ΒΑΡΒΟΓΛΗΣ.

ΓΕΩΡΓΙΟΣ Αʹ.

ΒΑΣΙΛΕΥΣ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ.

Ἔχοντες ὑπ’ ὄψιν τὸ ἄρθρον 18 τοῦ νόμου περὶ δημοσίου λογιστικοῦ, γνωμοδοτήσει τοῦ Ἡμετέρου ὑπουργικοῦ συμβουλίου, ἀπεφασίσαμεν καὶ διατάσσομεν. Ἄρθρον 1. Χορηγεῖται εἰς τὸ ἐπὶ τῶν ἐσωτερικῶν ὑπουργεῖον ἐπὶ τοῦ κεφ. 11 «Συνδρομαὶ προσφύγων» τῆς χρήσεως τοῦ ἐνεστῶτος ἔτους ἔκτακτος πίστωσις δραχ., ἑξακοσίων χιλιάδων ἀριθ. 600,000. Ἄρθρον 2. Ἡ προκειμένη πίστωσις ὑποβληθήσεται εἰς τὴν κύρωσιν τῆς Βουλῆς. Εἰς τοὺς Ἡμετέρους ἐπὶ τῶν ἐσωτερικῶν καὶ τῶν οἰκονομικῶν ὑπουργοὺς ἀνατίθεται ἡ δημοσίευσις καὶ ἐκτέλεσις τοῦ παρόντος διατάγματος. Ἐν Ἀθήναις τῇ 16 Ἀπριλίου 1868.

ΓΕΩΡΓΙΟΣ.

Δ. Γ. ΒΟΥΛΓΑΡΗΣ, Ε. ΣΙΜΟΣ.

ΓΕΩΡΓΙΟΣ Αʹ.

ΒΑΣΙΛΕΥΣ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ.

Ἔχοντες ὑπ’ ὄψιν τὸ ἄρθρον 18 τοῦ νόμου περὶ δημοσίου λογιστικοῦ, γνωμοδοτήσει τοῦ Ἡμετέρου ὑπουργικοῦ συμβουλίου, ἀπεφασίσαμεν καὶ διατάσσομεν. Ἄρθρον 1. Χορηγεῖται εἰς τὸ ἐπὶ τῶν ἐσωτερικῶν ὑπουργεῖον ἐπὶ τοῦ κεφαλαίου 11. «Συνδρομαὶ προσφύγων» τῆς χρήσεως τοῦ ἐνεστῶτος ἔτους ἔκτακτος πίστωσις δραχμῶν ἑξακοσίων χιλιάδων ἀριθ. 600,000. Ἄρθρον 2. Ἡ προκειμένη πίστωσις ὑποβληθήσεται εἰς τὴν κύρωσιν τῆς Βουλῆς. Εἰς τοὺς Ἡμετέρους ἐπὶ τῶν ἐσωτερικῶν καὶ τῶν οἰκονομικῶν ὑπουργοὺς ἀνατίθεται ἡ δημοσίευσις καὶ ἐκτέλεσις τοῦ παρόντος διατάγματος. Ἐν Ἀθήναις τῇ 29 Μαΐου 1868.

ΓΕΩΡΓΙΟΣ.

Δ. Γ. ΒΟΥΛΓΑΡΗΣ, Ε. ΣΙΜΟΣ.

ΓΕΩΡΓΙΟΣ Αʹ.

ΒΑΣΙΛΕΥΣ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ.

Ἔχοντες ὑπ’ ὄψιν τὸ ἄρθρον 18 τοῦ νόμου περὶ δημοσίου λογιστικοῦ, γνωμοδοτήσει τοῦ Ἡμετέρου ὑπουργικοῦ συμβουλίου, ἀπεφασίσαμεν καὶ διατάσσομεν. Ἄρθρον 1. Χορηγεῖται εἰς τὸ ἐπὶ τῶν ἐσωτερικῶν ὑπουργεῖον ἐπὶ τῆς χρήσεως τοῦ ἐνεστῶτος 1868 ἔτους ἔκτακτος πίστωσις δραχμῶν τριακοσίων χιλιάδων ἀριθ. 300,000, καταλογιζομένη ὑπὸ εἰδικὸν κεφάλαιον 12 «ἔκτακτοι δαπάναι δημοσίας ἀσφαλείας.» Ἄρθρον 2. Ἡ προκειμένη πίστωσις ὑποβληθήσεται εἰς τὴν κύρωσιν τῆς Βουλῆς. Εἰς τοὺς Ἡμετέρους ἐπὶ τῶν ἐσωτερικῶν καὶ τῶν οἰκονομικῶν ὑπουργοὺς ἀνατίθεται ἡ δημοσίευσις καὶ ἐκτέλεσις τοῦ παρόντος διατάγματος. Ἐν Ἀθήναις τῇ 6 Ἰανουαρίου 1868.

ΓΕΩΡΓΙΟΣ.

Α. ΜΩΡΑΪΤΙΝΗΣ, Π. ΕΜ. ΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΣ, Σ. ΜΗΛΙΟΣ,

ΙΩ. ΜΕΣΗΝΕΖΗΣ, Π. ΔΕΛΙΓΙΑΝΝΗΣ, Δ. Ν. ΣΑΧΤΟΥΡΗΣ.

ΓΕΩΡΓΙΟΣ Αʹ.

ΒΑΣΙΛΕΥΣ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ.

Ἔχοντες ὑπ’ ὄψιν τὸ ἄρθρον 18 τοῦ νόμου περὶ δημοσίου λογιστικοῦ, γνωμοδοτήσει τοῦ Ἡμετέρου ὑπουργικοῦ συμβουλίου, ἀπεφασίσαμεν καὶ διατάσσομεν. Ἄρθρον 1. Χορηγεῖται εἰς τὸ ἐπὶ τῶν ἐσωτερικῶν ὑπουργεῖον ἐπὶ τοῦ κεφαλαίου 12 «ἔκτακτοι δαπάναι τῆς δημοσίας ἀσφαλείας» τῆς χρήσεως τοῦ ἐνεστῶτος ἔτους 1868 πίστωσις δραχμῶν ἑξακοσίων χιλιάδων ἀριθ. 600,000. Ἄρθρον 2. Ἡ προκειμένη πίστωσις ὑποβληθήσεται εἰς τὴν κύρωσιν τῆς Βουλῆς. Εἰς τοὺς Ἡμετέρους ἐπὶ τῶν ἐσωτερικῶν καὶ τῶν οἰκονομικῶν ὑπουργοὺς ἀνατίθεται ἡ δημοσίευσις καὶ ἐκτέλεσις τοῦ παρόντος διατάγματος. Ἐν Ἀθήναις τῇ 21 Φεβρουαρίου 1868.

ΓΕΩΡΓΙΟΣ.

Δ. Γ. ΒΟΥΛΓΑΡΗΣ, Ε. ΣΙΜΟΣ, Σ. ΜΗΛΙΟΣ, Π. ΒΑΡΒΟΓΛΗΣ,

Α. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ, Π. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ, Μ. Κ. ΚΑΝΑΡΗΣ.

ΓΕΩΡΓΙΟΣ Αʹ.

ΒΑΣΙΛΕΥΣ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ.

Ἔχοντες ὑπ’ ὄψιν τὸ ἄρθρον 18 τοῦ νόμου περὶ δημοσίου λογιστικοῦ, γνωμοδοτήσει τοῦ Ἡμετέρου ὑπουργικοῦ συμβουλίου, ἀπεφασίσαμεν καὶ διατάσσομεν. Ἄρθρον 1. Χορηγεῖται εἰς τὸ ἐπὶ τῶν ἐσωτερικῶν ὑπουργεῖον ἐπὶ τοῦ κεφαλαίου 12 «ἔκτακτοι δαπάναι τῆς δημοσίας ἀσφαλείας» τῆς χρήσεως τοῦ ἐνεστῶτος 1868 ἔτους ἔκτακτος πίστωσις δραχμῶν ἑξακοσίων χιλιάδων ἀριθ. 600,000. Ἄρθρον 2. Ἡ προκειμένη πίστωσις ὑποβληθήσεται εἰς τὴν κύρωσιν τῆς Βουλῆς. Εἰς τοὺς Ἡμετέρους ἐπὶ τῶν ἐσωτερικῶν καὶ τῶν οἰκονομικῶν ὑπουργοὺς ἀνατίθεται ἡ δημοσίευσις καὶ ἐκτέλεσις τοῦ παρόντος διατάγματος. Ἐν Ἀθήναις τῇ 29 Ἀπριλίου 1868.

ΓΕΩΡΓΙΟΣ.

Δ. Γ. ΒΟΥΛΓΑΡΗΣ, Ε. ΣΙΜΟΣ.

ΓΕΩΡΓΙΟΣ Αʹ.

ΒΑΣΙΛΕΥΣ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ.

Ἔχοντες ὑπ’ ὄψιν τὸ ἄρθρον 18 τοῦ νόμου περὶ δημοσίου λογιστικοῦ, γνωμοδοτήσει τοῦ Ἡμετέρου ὑπουργικοῦ συμβουλίου, ἀπεφασίσαμεν καὶ διατάσσομεν. Ἄρθρον 1. Χορηγεῖται εἰς τὸ ἐπὶ τῶν ἐσωτερικῶν ὑπουργεῖον ἐπὶ τῆς χρήσεως τοῦ ἐνεστῶτος ἔτους ἔκτακτος πίστωσις δραχμῶν τριάκοντα χιλιάδων ἀριθ. 30,000, καταλογιζομένη ὑπὸ εἰδικὸν κεφάλαιον 14 «ἔξοδα βουλευτικῶν ἐκλογῶν.» Ἄρθρον 2. Ἡ προκειμένη πίστωσις ὑποβληθήσεται εἰς τὴν κύρωσιν τῆς Βουλῆς. Εἰς τοὺς Ἡμετέρους ἐπὶ τῶν ἐσωτερικῶν καὶ τῶν οἰκονομικῶν ὑπουργοὺς ἀνατίθεται ἡ δημοσίευσις καὶ ἐκτέλεσις τοῦ παρόντος διατάγματος. Ἐν Ἀθήναις τῇ 8 Μαρτίου 1868.

ΓΕΩΡΓΙΟΣ.

Δ. Γ. ΒΟΥΛΓΑΡΗΣ, Ε. ΣΙΜΟΣ.

ΓΕΩΡΓΙΟΣ Αʹ.

ΒΑΣΙΛΕΥΣ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ.

Ἔχοντες ὑπ’ ὄψιν τὸ ἄρθρον 18 τοῦ νόμου περὶ δημοσίου λογιστικοῦ, γνωμοδοτήσει τοῦ Ἡμετέρου ὑπουργικοῦ συμβουλίου ἀπεφασίσαμεν καὶ διατάσσομεν. Ἄρθρον 1. Χορηγεῖται εἰς τὸ ἐπὶ τῶν ἐσωτερικῶν ὑπουργεῖον ἐπὶ τῆς χρήσεως τοῦ ἐνεστῶτος 1868 ἔτους ὑπὸ τὸ κεφάλ. 15 ἔκτακτος πίστωσις ἐκ δραχ. ἓξ χιλιάδων ἀριθ. 6,000, ἵνα χρησιμεύσῃ εἰς πληρωμὴν τῶν ἀπαιτουμένων ἐξόδων διὰ τὴν εἰς Ἀγγλίαν ἀποστολὴν εἰδικοῦ ἐπιτρόπου, πρὸς διαπραγμάτευσιν καὶ συνομολόγησιν ταχυδρομικῆς συμβάσεως. Ἄρθρον 2. Ἡ προκειμένη πίστωσις ὑποβληθήσεται εἰς τὴν κύρωσιν τῆς Βουλῆς. Εἰς τοὺς Ἡμετέρους ἐπὶ τῶν ἐσωτερικῶν καὶ τῶν οἰκονομικῶν ὑπουργοὺς ἀνατίθεται ἡ ἐκτέλεσις τοῦ παρόντος διατάγματος. Ἐν Ἀθήναις, τῇ 29 Μαΐου 1868.

ΓΕΩΡΓΙΟΣ.

Δ. Γ. ΒΟΥΛΓΑΡΗΣ, Ε. Α. ΣΙΜΟΣ.

ΓΕΩΡΓΙΟΣ Αʹ.

ΒΑΣΙΛΕΥΣ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ.

Ἔχοντες ὑπ’ ὄψιν τὸ ἄρθρον 18 τοῦ νόμου περὶ δημοσίου λογιστικοῦ, γνωμοδοτήσει τοῦ Ἡμετέρου ὑπουργικοῦ συμβουλίου, ἀπεφασίσαμεν καὶ διατάσσομεν. Ἄρθρον 1. Χορηγεῖται εἰς τὸ ἐπὶ τῶν στρατιωτικῶν ὑπουργεῖον ἐπὶ τῆς χρήσεως 1868 ἔκτακτος πίστωσις δραχμῶν ἑνὸς ἑκατομμυρίου διακοσίων χιλιάδων ἀριθ. 1,200,000, καταλογιζομένη ὑπὸ εἰδικὸν κεφάλαιον «Προμήθεια ὑλικοῦ». Ἄρθρον 2. Ἡ προκειμένη πίστωσις ὑποβληθήσεται εἰς τὴν κύρωσιν τῆς Βουλῆς. Εἰς τοὺς Ἡμετέρους ἐπὶ τῶν στρατιωτικῶν καὶ ἐπὶ τῶν οἰκονομικῶν ὑπουργοὺς ἀνατίθεται ἡ δημοσίευσις καὶ ἐκτέλεσις τοῦ παρόντος διατάγματος. Ἐν Ἀθήναις, τὴν 24 Ἰανουαρίου 1868.

ΓΕΩΡΓΙΟΣ.

Α. ΜΩΡΑΪΤΙΝΗΣ, Σ. ΜΗΛΙΟΣ, ΙΩ. ΜΕΣΗΝΕΖΗΣ, Π. ΔΕΛΗ-

ΓΙΑΝΝΗΣ, Π. ΕΜ. ΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΣ, Δ. ΣΑΧΤΟΥΡΗΣ.

ΓΕΩΡΓΙΟΣ Αʹ.

ΒΑΣΙΛΕΥΣ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ.

Ἔχοντες ὑπ’ ὄψιν τὸ ἄρθρον 18 τοῦ νόμου περὶ δημοσίου λογιστικοῦ, γνωμοδοτήσει τοῦ Ἡμετέρου ὑπουργικοῦ συμβουλίου, ἀπεφασίσαμεν καὶ διατάσσομεν. Ἄρθρον 1. Ἐπὶ τῆς χρήσεως τοῦ 1868 καὶ ἐπὶ τοῦ εἰδικοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ ἐπὶ τῶν οἰκονομικῶν ὑπουργείου χορηγεῖται ἔκτακτος πίστωσις δραχ. δέκα χιλιάδων ἀριθ. 10,000, καταλογιζομένη ὑπὸ εἰδικὸν κεφάλαιον «καθυστερούμεναι συντάξεις πρώην γερουσιαστῶν». Ἄρθρον 2. Ἡ προκειμένη πίστωσις ὑποβληθήσεται εἰς τὴν κύρωσιν τῆς προσεχοῦς Βουλῆς. Εἰς τὸν Ἡμέτερον ἐπὶ τῶν οἰκονομικῶν ὑπουργὸν ἀνατιθέμεθα τὴν ἐκτέλεσιν καὶ δημοσίευσιν τοῦ παρόντος διατάγματος. Ἐν Ἀθήναις τὴν 13 Ἀπριλίου 1868.

ΓΕΩΡΓΙΟΣ.

Ε. ΣΙΜΟΣ.

Αὐτὰ παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ λάβῃ ταχέως ὑπ’ ὄψιν. Προχθές, κύριοι, ὅτε καθυπέβαλον τὸν προϋπολογισμὸν καὶ ὁ προϋπολογισμὸς παρουσίαζεν ἔλλειμμα πεντακοσίων καὶ τεσσαράκοντα χιλιάδων δραχμῶν, ἓν ἔντιμον μέλος μοὶ ἔκαμε τὴν ἐρώτησιν, πόθεν σκοπεύομεν νὰ ἀναπληρώσωμεν τὸ ἔλλειμμα τοῦτο· εἶπον δὲ τότε ὅθεν καὶ τὰ λοιπὰ ἔκτακτα περὶ τῶν ὁποίων εἶχα κάμει ἁπλῶς λόγον. Εἶναι λυπηρὸν, κύριοι, ὅτι ἐπεβαρύνθη τὸ δημόσιον ταμεῖον, τὸ μὴ παραπολὺ πλούσιον, μὲ τοσαύτας κατὰ τοὺς τελευταίους τούτους καιροὺς δαπάνας, εἶναι λυπηρὸν συγχρόνως ὅτι καὶ τυπικῶς ἀναγκαζόμεθα νὰ κάμωμεν τὴν βλαβερὰν ταύτην διαίρεσιν καὶ εἶναι λυπηρότερον ἀκόμη δι’ ἐμὲ αὐτὸν ἐκεῖνον, ὅστις ἄλλοτε πολλὴν εἶχα τὴν τιμὴν νὰ κάμω λόγον περὶ τῆς ἀνάγκης τοῦ νὰ ἐλαττοῦνται ὅσον εἶναι δυνατὸν καὶ νὰ περιορίζωνται αἱ εἰδικαὶ πιστώσεις καὶ ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ κράτους, ὁ γενικὸς οὗτος καὶ λεπτομερὴς συγχρόνως πίναξ, ὁ περιέχων τὰς δαπάνας καὶ τοὺς πόρους τοῦ δημοσίου, νὰ ᾖναι ἀκριβὴς καὶ νὰ προσεγγίζῃ ὅσον εἶναι δυνατὸν εἰς τὴν ἀλήθειαν. Εἶναι λυπηρὸν εἰς ἐμὲ νὰ ἔρχωμαι σήμερον, ὡς καὶ προχθὲς, νὰ ἀναφέρω τὴν διαίρεσιν τῶν τακτικῶν καὶ τῶν ἐκτάκτων πιστώσεων· ἀλλὰ, κύριοι, ὅλοι γνωρίζετε τὰς ἐξαιρετικὰς περιστάσεις ὑπὸ τὰς ὁποίας εὑρισκόμεθα, ὅλοι γνωρίζετε ὅτι ὁ δρόμος τὸν ὁποῖον τρέχομεν εἶναι δρόμος τῆς ἀνάγκης, δρόμος τὸν ὁποῖον ηὕραμεν, τὸν ὁποῖον τὰ πράγματα παρεσκεύασαν καὶ τὸν ὁποῖον ὀφείλομεν νὰ τρέξωμεν ἐλπίζοντες εἰς τὴν θείαν πρόνοιαν, ἐκτελοῦντες τὸ καθῆκόν μας καὶ ἀπεκδεχόμενοι αἴσιον τὸ μέλλον. Ἀλλὰ θέλετε βεβαίως εἰπεῖ, ἔκτακτοι δαπάναι, ἔκτακτοι πόροι. Ποῦ εἶναι οἱ πόροι οὗτοι; βεβαίως ἂν ἐπρόκειτο νὰ ἀπαντήσω τυπικῶς, ἤθελα εἰπεῖ ὅτι τόσον αὗται αἱ δαπάναι, αἱ ὁποῖαι ἐκτάκτως διὰ τῶν πιστώσεων ζητοῦνται, καθὼς καὶ τὸ ἔλλειμμα τὸ ὁποῖον παρουσιάζει ὁ τακτικὸς προϋπολογισμὸς, ὅλα ἀναπληροῦνται διὰ δανείου καὶ τὸ δάνειον αὐτὸ ἐψηφίσθη. Ἐγὼ ὅμως προτιμῶ καλλίτερα νὰ σᾶς εἰπῶ ὅτι ἡ κυβέρνησις ἐγκαίρως θέλει ζητήσει τὴν σύμπραξιν τῆς Βουλῆς, διότι ἐκεῖνο ἴσως τὸ ὁποῖον κατὰ τὸ παρελθὸν ἐθεωρήθη ὡς δυνάμενον νὰ ἐπαρκέσῃ εἰς τὰς ἐκτάκτους ἀνάγκας, ἐκεῖνο ἐστείρευσε, καὶ ἡ κυβέρνησις ἐπιφυλάττεται νὰ φέρῃ τὰς σκέψεις αὑτῆς ἐνώπιον τῆς Βουλῆς καὶ νὰ ζητήσῃ τὴν πατριωτικὴν καὶ εἰλικρινῆ αὑτῆς ψῆφον· διότι, κύριοι, τὸ ἔλλειμμα εἶναι σπουδαῖον, ὅταν εἰς τὰ ἤδη φερόμενα ἐνώπιον ὑμῶν ποσὰ, προσθέσετε τὰ ἐξ ἀναλογίας ἕνεκα τῶν ἐκκρεμῶν πάντοτε ἐκτάκτων ἀναγκῶν, εἰς τὸ λοιπὸν μέρος τοῦ ἔτους ταχθησόμενα, καὶ ἓν ποσὸν ἀκόμη ἴσως ὄχι ὀλιγώτερον τῶν τριῶν ἑκατομμυρίων, τὸ ὁποῖον ἐξ ἀνάγκης ἐπίσης θέλει ζητηθῆ διὰ κεκλεισμένας χρήσεις, καὶ τοῦ ὁποίου τὸ ἀναπόφευκτον θέλει ἐν καιρῷ ἀναπτυχθῆ. Κατόπιν ἀναβὰς ἐπὶ τὸ βῆμα ὁ κύριος Ῥοντήρης ἀνέγνω τὰς ἐκθέσεις τῶν ἐπιτροπῶν τῆς Βουλῆς ἐπὶ τῶν ἑξῆς νομοσχεδίων. ά.) Περὶ ἑρμηνείας τῶν ἄρθρων 88 καὶ 89 τοῦ Συντάγματος. βʹ.) Περὶ τῆς τιμωρίας τῶν ἐγκλημάτων τῶν διαπραττομένων κατὰ τὴν μεταβατικὴν ὑπηρεσίαν. γʹ.) Ἐπὶ τοῦ περὶ καταδιώξεως τῆς ληστείας. Πρὸς τὴν Βουλήν. Ἡ ἐπὶ τῆς δικαιοσύνης ἐπιτροπὴ ἐξετάσασα τὴν περὶ ἑρμηνείας τῶν ἄρθρων 88 καὶ 89 τοῦ Συντάγματος πρότασιν, καὶ παρατηρήσασα ὅτι τὸ γράμμα τῶν αὑτῶν διατάξεων οὐδεμίαν ἐπιδέχεται ἀμφιβολίαν περὶ τῆς διανοίας τῆς ἐθνοσυνελεύσεως νὰ καταστήσῃ ἰσοβίους τοὺς ἐν αὐταῖς ἀναφερομένους λειτουργοὺς, μετὰ παρέλευσιν ὡρισμένου χρονικοῦ διαστήματος καὶ ἀνεξαρτήτως τῆς ἐκπληρώσεως ἑτέρων ὅρων, ὅτι ὁ σκοπὸς οὗτος ἐναργέστερον ἀποδεικνύεται ἐκ τῆς ἐπὶ τοῦ πρώτου τῶν αὑτῶν ἄρθρων συζητήσεως, καὶ ἐκ τῆς ἀποῤῥίψεως ἑτέρας προτάσεως τοῦ Κ. Μίληση, σκοπὸν ἐχούσης νὰ καθιερώσῃ σύστημα παραπλήσιον ἐκείνου, εἰς ὃ ἀφορᾷ τὸ ὑπὸ διάσκεψιν νομοσχέδιον (ὅρα πρακτικὰ συνελεύσεως τόμ. 6 σελ. 757.) Γνωμοδοτεῖ Διὰ τὴν ἀπόῤῥιψιν αὐτῆς. Ἐν Ἀθήναις, τῇ 12 Ἰουλίου 1868.

Ὁ Πρόεδρος

Γ. ΣΕΡΒΟΣ.

Τὰ μέλη Θ. Παπακώστας, Α. Ῥοντήρης, Α. Κ. Μεταξᾶς, Α. Χ. Καλπακίδης, Κ. Πετσάλης. Πρὸς τὴν Βουλήν. Ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ τιμωρίας τῶν ἐγκλημάτων τῶν διαπραττομένων κατὰ τὴν ἐνέργειαν τῆς μεταβατικῆς ὑπηρεσίας κλπ. αἱ ἐπὶ τῆς δικαιοσύνης τῶν ἐσωτερικῶν καὶ τῶν Στρατιωτικῶν ἐπιτροπαὶ τῆς Βουλῆς παρατηροῦσι τὰ ἑξῆς. Αʹ. Ὡς πρὸς τὴν ἀρχὴν τοῦ σχεδίου. Ὅτι τὸ κακὸν ὑπερεπλεόνασεν, ὅτι ἡ κατάθλιψις εἶναι βαρεῖα καὶ ὅτι οἱ κείμενοι νόμοι δὲν ἀρκοῦσιν εἰς καταστολὴν τοῦ κακοῦ, καὶ ἑπομένως εἶναι ἀνάγκη νόμου τινὸς ἀφ’ ἑνὸς μὲν αὐστηροτέρου τῶν συνήθων, ἀφ’ ἑτέρου δὲ σκοπιμωτέρου καταδιώκοντος τὸ ἔγκλημα. Βʹ. Ὡς πρὸς τὰ καθ’ ἕκαστα. Ὅτι τὸ νομοσχέδιον ὡς πρὸς τὰ ἄρθρα 2, 3 καὶ 4 εἶναι κύρωσις ἢ ἐκτέλεσις τῶν ἄρθρων 12, 17 καὶ 18 τοῦ Συντάγματος· ἤτοι εἶναι νόμος ἀπαραίτητος πρὸς ἐξασφάλισιν τοῦ οἰκογενειακοῦ ἀσύλου καὶ τῆς ἰδιοκτησίας, καὶ πρὸς σκόπιμον ἀπαγόρευσιν τῶν βασάνων· ἤτοι εἶναι νόμος ὃν ἡ Βουλὴ δὲν δύναται εὐλόγως νὰ μὴ ἐπιψηφίσῃ ἄνευ μεγάλης ὀλιγωρίας αὐτῆς πρὸς τοὺς συνταγματικοὺς θεσμοὺς καὶ πρὸς τὰ ἔμφυτα τοῦ ἀνθρώπου δικαιώματα. Ὅτι τὸ νομοσχέδιον διὰ τοῦ ἄρθρου 5 πολλὰ δικαίως ἀφίησι πάντη ἐλευθέραν τὴν ὑπὸ τῆς ποινικῆς δικονομίας καθιερωμένην ἰδιωτικὴν κατηγορίαν, ὁσάκις ἂν ἡ εἰσαγγελία ἀμελῇ ἢ καταδολιεύηται τοῦ νόμου. Ὅτι ὡς ὑποβάλλονται οἱ χωροφύλακες εἰς τὴν δικαιοδοσίαν τῶν τακτικῶν δικαστηρίων διὰ τὰ κοινὰ αὑτῶν παραπτώματα κατὰ τὸ ἄρθρον 38 τῆς ποινικῆς δικονομίας, οὕτω δικαίως διὰ τοῦ ἄρθρου 1 ὑποβάλλονται καὶ οἱ λοιποὶ στρατιωτικοὶ εἰς τὴν δικαιοδοσίαν τῶν τακτικῶν δικαστηρίων, διὰ τὰ κατὰ τὴν μεταβατικὴν ὑπηρεσίαν πραττόμενα κοινὰ παραπτώματα ἐξαιρετικῶς· διότι καὶ οἱ μὲν καὶ οἱ δὲ εἶναι στρατιωτικοί, ἡ δὲ χωροφυλακὴ ὑπάγεται εἰς τὴν τακτικὴν δικαιοδοσίαν ἕνεκα τοῦ εἴδους τῆς ὑπηρεσίας αὐτῆς· ἀλλὰ τὸ εἶδος τῆς ὑπηρεσίας τῶν στρατιωτικῶν ἐπὶ τοῦ προκειμένου συμπίπτει μὲ τὰ καθήκοντα τὰ εἰς τὴν χωροφυλακὴν ἰδιάζοντα. Ὅτι ἡ ὑπηρεσία τῶν στρατιωτικῶν τῶν συνοδευόντων εἰσπράκτορας, ὡς πρὸς τὰς καταπιέσεις, δὲν διαφέρει παντάπασι σχεδὸν τῆς μεταβατικῆς ὑπηρεσίας. Ἑπομένως αἱ ἐπιτροπαὶ δίκαιον θεωροῦσι νὰ προτείνωσιν εἰς τὴν Βουλὴν καὶ προτείνουσι τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου, διασκευασθέντος ὑπ’ αὐτῶν ὡς ἕπεται καὶ ὡς ἔχει παρὰ πόδας.

Οἱ πρόεδροι τῶν τριῶν ἐπιτροπῶν

ΕΥ. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Γ. ΣΕΡΒΟΣ.

Ὁ Εἰσηγητὴς Α. Ῥοντήρης. Τὰ μέλη Α. Κ. Μεταξᾶς, Α. Ἴσκος, Ἀθ. Πετιμεζᾶς, Μάρκ. Παΐζης, Δ-Ἀποστολίδης, Θ. Παπακώστας, Π. Τζαμάλας, Ἀνδρέας Κ. Παπαδάτος, Κ. Πετσάλης, Σ. Ἰωάννου, Κ. Γουβέλης. Οἱ γραμματεῖς Γ. Παπαθανασίου.

ΠΡΟΤΑΣΙΣ ΝΟΜΟΥ.

Ἄρθρον 1. Πάντες οἱ στρατιωτικοὶ, ὡς καὶ πάντες οἱ στρατιωτικοὶ ὑπάλληλοι, ἐν ὅσῳ εὑρίσκονται εἰς μεταβατικὴν ὑπηρεσίαν πρὸς καταδίωξιν λῃστείας καὶ παντὸς ἐγκληματίου διὰ τὰ πραττόμενα ὑπ’ αὐτῶν κοινὰ πταίσματα, πλημμελήματα καὶ κακουργήματα, ὑπάγονται εἰς τὴν δικαιοδοσίαν τῶν τακτικῶν ποινικῶν δικαστηρίων. Τὸ αὐτὸ ἐφαρμόζεται καὶ εἰς τοὺς στρατιωτικοὺς τοὺς συνοδεύοντας δημοσίους εἰσπράκτορας. Ἄρθρον 2. Αἱ ὑπὸ τοῦ ἄρθρου 68 καὶ 69 τοῦ Ποιν. Νόμου προνοούμεναι ὕβρεις καὶ αἰκίαι διαπραττόμεναι κατὰ τὴν ἐνέργειαν τῆς ὡς ἄνω ὑπηρεσίας, ὑπὸ στρατιωτικῶν ἐν γένει, ὁδηγῶν ἐθνοφυλάκων καὶ εἰσπρακτόρων δικάζονται παρὰ τοῦ πλημμελειοδικείου καὶ τιμωροῦνται μὲ φυλάκισιν δεκαπέντε τουλάχιστον ἡμερῶν. Αἱ δὲ ἐξυβρίσεις, σωματικαὶ βλάβαι καὶ τραύματα, αἱ ὡς ἐκ τοῦ ποιν. νόμου πλημμελήματα θεωρούμεναι, τιμωροῦνται κατ’ αὐτόν· ἀλλ’ ὁ ἐλάχιστος ὅρος τῆς ποινῆς δὲν δύναται νὰ ἦναι ἐλάσσων τῶν τριάκοντα ἡμερῶν. Ἄρθρον 3. Πᾶσα εἰς τοὺς προμνησθέντας στρατιωτικοὺς ἀναγκαία τροφὴ προμηθεύεται ὑπὸ τοῦ δημάρχου ἢ τῶν εἰδικῶν παρέδρων ἐκ τῶν ἐνόντων ἐπὶ προπληρωμῇ κατὰ τὴν ἐπιτόπιον διατίμησιν. Πᾶσα δὲ ἀφαίρεσις σφαγίου, κτηνῶν καὶ οἱασδήποτε ἄλλης τροφῆς γενομένη ἄλλως καὶ ἄνευ τῆς συγκαταθέσεως τοῦ ἰδιοκτήμονος, τιμωρεῖται μὲ φυλάκισιν δεκαπέντε τοὐλάχιστον ἡμερῶν. Ὁ δήμαρχος ὅμως καὶ ὁ εἰδικὸς πάρεδρος χορηγοῦσι τὰ πρὸς φωτισμὸν καὶ θέρμανσιν τῶν στρατιωτῶν δωρεάν. Ἄρθρον 4. Εἰς κώμας καὶ χωρία, ὅπου προσφέρεται ὑπὸ τῆς κοινότητος ἰδιαίτερον κατάλυμα εἰς τοὺς ὑπαξιωματικοὺς καὶ στρατιώτας τῆς μεταβατικῆς ὑπηρεσίας, ἢ ὑπαξιωματικοὺς καὶ στρατιώτας τοὺς συνοδεύοντας εἰσπράκτορας, τὸ καταλύειν εἰς ἰδιωτικὰς οἰκίας, ἄνευ συγκαταθέσεως τῆς ἐνοικούσης οἰκογενείας, τιμωρεῖται ὡς διατάραξις οἰκιακῆς εἰρήνης κατὰ τὸ ἄρθρον 201 τοῦ ποιν. νόμου. Ἄρθρον 5. Ὁ εἰσαγγελεὺς ὀφείλει νὰ εἰσαγάγῃ εἰς τὸ ἀκροατήριον ἁπάσας τὰς διὰ τοῦ παρόντος νόμου προβλεπομένας κολασίμους πράξεις ἐντὸς δύω μηνῶν ἀπὸ τῆς ἐγχειρήσεως τῆς μηνύσεως· ἄλλως δικαιοῦται ὁ παθὼν νὰ ἐπιδιώξῃ τὴν κατηγορίαν ὡς ἰδιώτης κατήγορος καὶ ἄνευ τῶν ὑποχρεώσεων καὶ συνεπειῶν, τῶν ἀναφερομένων εἰς τὸ ἄρθρον 288 καὶ ἑπόμενα τῆς ποιν. δικονομίας. Ἄρθρον 6. Οὐδεὶς δύναται νὰ ὑπηρετήσῃ ὡς διοικητὴς μεταβατικοῦ ἢ ὡς διοικητὴς ἀποσπάσματος μεταβατικοῦ ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ ἐν ᾗ ἐνασκεῖ τὰ πολιτικὰ αὐτοῦ δικαιώματα ἢ εἶναι ἐγκαταστημένος. Ἄρθρον 7. Πᾶσα διάταξις ἀντιβαίνουσα εἰς τὸν παρόντα νόμον καταργεῖται. Οἱ πρόεδροι. Εὐστάθιος Ἡλιόπουλος, Κ. Γουβέλης, Γ. Σέρβος, Μάρκος Παΐζης, Ἀνδρέας Παπαδάτος. Τὰ μέλη Α. Ῥοντήρης, Ἀθ. Πετιμεζᾶς, Σ. Ἰωάννου, Α. Κ. Μεταξᾶς. Δ. Ἀποστολίδης, Π. Τζαμάλας, Θ. Παπακώστας, Κ. Πετσάλης, Οἱ Γραμματεῖς Γ. Παπαθανασίου. Πρὸς τὴν Βουλήν. Αἱ ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ καταδιώξεως τῆς λῃστείας κλπ. ἐπιτροπαὶ τῆς δικαιοσύνης καὶ τῶν ἐσωτερικῶν παρατηροῦσιν ὡς πρὸς αὐτὸ τὰ ἑξῆς. Α. ὡς πρὸς τὴν ἀρχήν. Ὅτι τὰ ἄχρι τοῦδε μέσα πρὸς καταδίωξιν τῶν λῃστῶν εἶναι ἀνεπαρκῆ. Ὅτι ἡ ἄχρι τοῦδε διαδικασία, ὡς ἔχει, φέρει βραδύτητα εἰς τὴν ἐκδίκασιν τῶν λῃστειῶν καὶ ἄσκοπον καὶ ἐπιβλαβῆ. Ὅτι αἱ ποιναὶ αἱ ἐπιβαλλόμεναι κατὰ τῶν ἐνόχων λῃστειῶν ἀνάλογοι οὖσαι τοῦ ἐγκλήματος ἐν Γερμανίᾳ, ὅθεν ἠρύσθημεν τὸ κοινὸν δίκαιον ἡμῶν, εἶναι παρ’ ἡμῖν λίαν δυσανάλογοι ὡς πρὸς τὴν ἐπιμονὴν καὶ τὸ μέγεθος τοῦ ἐγκλήματος καὶ ὡς πρὸς τὰς διαστάσεις, ἃς συνήθως παρ’ ἡμῖν λαμβάνει. Β. Ὡς πρὸς τὰ καθ’ ἕκαστα. Ὅτι ὡς πρὸς τὴν καταδίωξιν τῆς λῃστείας διὰ τοῦ νομοσχεδίου εἰσάγονται δύω νέα στοιχεῖα καταδιώξεως· ά. ὁ λαὸς αὐτὸς βʹ. οἱ λῃσταὶ αὐτοί. Ὅτι τοῦτο εὑρίσκουσιν αἱ ἐπιτροπαὶ λίαν συντελεστικὸν, διότι μεταξὺ τοῦ λαοῦ εὑρίσκονται καὶ οἱ λῃσταποδόχοι, οἵτινες πολλάκις ἄκοντες τροφοδοτοῦν τοὺς λῃστὰς, οἵτινες ὅμως εὑρίσκονται εἰς θέσιν καλλιτέραν παντὸς ἄλλου πρὸς καταδίωξιν τῶν λῃστῶν, καὶ διότι ὁ λῃστὴς μὴ εὑρισκόμενος εἰς οὐδένα ἠθικὸν δεσμὸν πρὸς τοὺς λῃστὰς, διότι μόνον αἰσχρὰ αἰτία τοὺς συνδέει (turpis causer) εὑρίσκεται ἐπίσης εἰς θέσιν νὰ συλλάβῃ καὶ φονεύσῃ λῃστὴν καλλίτερον παντὸς ἄλλου. Ὅτι ὁ σκοπὸς οὗτος οἰκονομεῖται καὶ ἐπιτυγχάνεται διὰ τῆς αὐξήσεως τῆς συνήθους ἀμοιβῆς· τοῦτο δ’ εἶναι δίκαιον καὶ σκόπιμον, διότι ἄχρι τοῦδε οἱ προκινδυνεύοντες ὑπὲρ τοῦ τόπου καὶ συλλαμβάνοντες ἢ φονεύοντες λῃστὰς λαμβάνουσιν ἀμοιβὴν κατ’ ἀναλογίαν καὶ κατὰ μέσον ὅρον δραχ. 150–300· ἐν ᾧ ἐκτίθενται εἰς διηνεκῆ ἀπηνῆ καὶ ἐξολοθρευτικὸν διωγμὸν πασῶν τῶν λῃστρικῶν συμμοριῶν· ὅτι συντελεστικὸν καὶ ὀρθὸν εὑρίσκουσιν αἱ ἐπιτροπαὶ καὶ τὸ μέτρον τοῦ νὰ τιμωρῶνται ἐλαφρότερον λῃσταὶ συλλαβόντες ἢ φονεύσαντες λῃστὰς διὰ τὰς ἰδίας των πράξεις· διότι ἡ ἐκ τούτου βεβαιουμένη ἔμπρακτος μεταμέλεια ἀσκεῖ τοιαύτην ἐπιῤῥοὴν καὶ ἐπὶ ἄλλων ἐγκλημάτων καὶ κατὰ τὸ κοινὸν ποινικὸν ἡμῶν δίκαιον. Ὅτι ὡς πρὸς τὴν διαδικασίαν πρὸς τὰς δίκας τῆς λῃστείας καλὸν θεωρεῖται ὑπὸ τῶν ἐπιτροπῶν τὸ σύστημα τῆς ἀπ’ εὐθείας κλήσεως ἐφαρμοσθὲν ἤδη καὶ εἰς ἄλλα ἐγκλήματα, ὡς καὶ τὸ σύστημα τῆς ἁρμοδιότητος παντὸς ὑπάρχοντος κακουργοδικείου· διότι πολλάκις, χρονιζούσης τῆς ἐκδικάσεως, ἀποδράντες λῃσταὶ μεταξὺ συλλήψεως καὶ ἐκδικάσεως καὶ ἐξακολουθήσαντες τὸ ἀνόσιον ἔργον των, ἐφάνησαν πολλῷ ὠμότεροι καὶ σκληρότεροι ἑαυτῶν ἢ τὸν πρὶν χρόνον. Ὅτι ἡ ποινὴ τοῦ θανάτου ἐπιβαλλομένη εἰς τοὺς συμμορίτας λῃστὰς καὶ εἰς τοὺς ἐνόπλως ἀνθισταμένους, δὲν εἶναι δυσανάλογος πρὸς τὴν πρᾶξιν, καὶ δι’ ἄλλους λόγους καὶ διότι ἐκ τῆς πείρας εἶνε γνωστὸν, ὅτι οἱ ἐξ ἐπαγγέλματος λῃσταὶ συνήθως πράττουσι λῃστείας ἐνόπλως εἰς δημοσίας ὁδοὺς, ὅπερ ἐπιφέρει τὸν θάνατον καὶ κατὰ τὸ κοινὸν ποινικὸν δίκαιον· ἐξοβελίζεται δὲ ὑπὸ τῶν ἐνόρκων ἢ τῶν μαρτύρων τὸ στοιχεῖον τοῦτο μόνον ὑπὸ κακῶς ἐννοουμένης φιλανθρωπίας· καὶ ὅτι ἑπομένως ἡ ἐπιβολὴ τῆς ποινῆς ταύτης εἶναι μόνος τρόπος ἀσφαλοῦς ἐπιβολῆς τῆς τοῦ νόμου ποινῆς, ἤτοι τρόπος δι’ οὗ οὐδετεροῦται ἡ συνήθης τοῦ νόμου διαστροφὴ, καὶ καταδολίευσις. Ἐκτὸς δὲ τούτου τὴν ποινὴν τοῦ θανάτου ἀπαντῶμεν ἐπιβαλλομένην ὑπὸ τοῦ ποινικοῦ ἡμῶν νόμου καὶ ἐπὶ πράξεων ἐμπρησμῶν ὑπὸ περιστάσεις πολλῷ κατωτέρας κατὰ τὴν δεινότητα. Ὅτι οἱ πράξαντες ἐγκληματικὰς πράξεις κατὰ τὴν μεσοβασιλείαν καλὸν εἶναι νὰ τιμωρῶνται κατὰ τὸ σχέδιον ἐπιεικέστερον καὶ ἐλαφρότερον, τὸ μὲν χάριν συμφέροντος τῆς δημοσίας ἀσφαλείας, τὸ δὲ ἕνεκα τῶν ἐλαφρυντικῶν περιστάσεων τῆς ἐποχῆς ἐκείνης. Ἑπομένως αἱ ἐπιτροπαὶ προτείνουν τὴν παραδοχὴν καὶ ἐπιψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου τροπολογηθέντος εἰς τὰ καθ’ ἕκαστα καὶ διασκευασθέντος ὡς ἐκτίθεται παρακατιόντος.

Οἱ πρόεδροι

Γ. ΣΕΡΒΟΣ

ΕΥΣΤ. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ

Τὰ μέλη.

Κ. ΠΕΤΖΑΛΗΣ,

Θ. ΠΑΠΑΚΩΣΤΑΣ, } διαφωνοῦμεν ἐν μέρει ὡς πρὸς

§5Α. Χ. ΚΑΛΩΑΚΙΔΗΣ. } τὰ ἄρθρα 1, 4 καὶ 9.

Ὁ εἰσηγητὴς

Α. ΡΟΝΤΗΡΗΣ.

Ὁ γραμματεὺς

Γ. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΙΟΥ.

Ἄρθρ. 1. Πᾶσα ἕνωσις δύο ἢ πλειόνων κατὰ συμμορίαν πρὸς ἐκτέλεσιν λῃστρικῶν πράξεων τιμωρεῖται μὲ θάνατον. Ἐπίσης τιμωρεῖται μὲ θάνατον πᾶς λῃστὴς ἀποκεκηρυγμένος, ἀνθιστάμενος διὰ βίας κατὰ προσώπου. Ἄρθρ. 2. Πᾶς λῃστὴς εἰς τὰς ἀνωτέρω κατηγορίας ὑπαγόμενος συλληφθεὶς, προσάγεται ἐνώπιον τοῦ εἰσαγγελέως καὶ δικάζεται ἐπὶ ταῖς ἀνωτέρω πράξεσιν ἀμέσως ἐνώπιον κακουργιοδικείου· διώκεται δὲ ἡ κατηγορία δι’ ἀπ’ εὐθείας κλητηρίου θεσπίσματος κατὰ τὰ ἄρθρα 162 καὶ 163 τῆς ποιν. δικονομίας, κοινοποιουμένου συνάμα εἰς τὸν κατηγορούμενον καὶ τοῦ καταλόγου τῶν κλητευθέντων μαρτύρων, (ἄρθρ. 413 ποιν. δικονομίας). Ἄρθρ. 3. Πρὸς ἐκδίκασιν τῶν ἀνωτέρω πράξεων καθίσταται ἁρμόδιον πᾶν κακουργιοδικεῖον διὰ τῆς εἰς αὐτὸ ὑπὸ τοῦ εἰσαγγελέως εἰσαγωγῆς τῆς δίκης. Ἄρθρ. 4. Ἐὰν ὁ κατηγορούμενος ἀθωωθῇ, κρατεῖται εἰς τὰς φυλακὰς καὶ δικάζεται διὰ τὰς ἄλλας πράξεις του κατὰ τὰς συνήθεις διατάξεις τῆς ποιν. δικονομίας. Ἄρθρ. 5. Πᾶς ὅστις συλλάβει ἢ φονεύσῃ λῃστὴν ἀποκεκηρυγμένον λαμβάνει ἐκ τοῦ δημοσίου ταμείου ἀμοιβὴν δραχμῶν 5,000 ἐὰν ᾖναι ἁπλοῦς λῃστὴς, καὶ δραχ. 20,000 ἐὰν ᾖναι ἀρχιλῃστής. Ἐὰν δὲ τὸ τοιοῦτον ἀποτέλεσμα ἐπέλθῃ ἕνεκα καταδείξεως, λαμβάνει ὁ καταδείκτης εἰς μὲν τὴν πρώτην περίπτωσιν δραχ. 2,000, εἰς δὲ τὴν δευτέραν δραχ. 5,000. Ἄρθρ. 6. Ἐάν τις λῃστὴς συλλάβῃ καὶ προσαγάγῃ εἰς τὰς ἀρχὰς ἀποκεκηρυγμένον λῃστὴν ἢ συντελέσῃ πρὸς τοῦτο, δὲν ἐξαιρεῖται τῆς ἀνωτέρω ἀμοιβῆς, λαμβάνει τὸ ἥμισυ αὐτῆς, προσέτι δὲ ἡ πρᾶξις του αὕτη θεωρεῖται ὡς ἔμπρακτος μετάνοια τῶν ἀξιοποίνων πράξεών του, καὶ λαμβάνουσιν αὗται τὸν χαρακτῆρα πλημμελήματος, τιμωρούμεναι μὲ ἁπλῆν φυλάκισιν. Τοῦτο διὰ τοὺς ἀρχιλῃστὰς ἰσχύει μόνον ὅταν ἀρχιλῃστὴς συλλάβῃ ἢ φονεύσῃ ἀρχιλῃστήν. Ἡ προκειμένη διάταξις περὶ ἀμοιβῆς μετανοίας καὶ ἐλαφροτέρας ποινῆς δὲν ἐφαρμόζεται εἰς τοὺς φονεῖς, οἵτινες τυχὸν ἐπιδοθῶσιν ἐφεξῆς εἰς τὸν λῃστρικὸν βίον. Ἄρθρ. 7. Τὰ περὶ ἀποκηρύξεως, ὡς καὶ τὰ περὶ βεβαιώσεως τῆς ταυτότητος τῶν λῃστῶν, κανονίζονται διὰ Β. διατάγματος· Ἀποκήρυξις δὲν γίνεται ἄνευ προηγηθέντος βουλεύματος παραπομπῆς ἢ κατασχετηρίου. Ἄρθρ. 8. Τὸ περὶ ἀμοιβῆς πρωτόκολλον συντάσσεται ἀμετακλήτως ὑπὸ τοῦ ἐπάρχου καὶ τοῦ ἀξιωματικοῦ τῆς χωροφυλακῆς τῆς ἐπαρχίας, τοῦ εἰρηνοδίκου, τοῦ δημάρχου τοῦ τόπου καὶ τοῦ ἐπὶ τῆς καταδιώξεως ἀποσπασματάρχου ἀμέσως ἢ ἐντὸς πέντε τὸ πολὺ ἡμερῶν· κατατίθεται δὲ ὑπὸ τοῦ ἐπάρχου εἰς τὸ συμβολαιογραφεῖον τοῦ τόπου καὶ χρησιμεύει ὡς βάσις ἀγωγῆς κατὰ τοῦ δημοσίου. Πᾶς δόλος τῶν ἀνωτέρω ὑπαλλήλων τιμωρεῖται μὲ φυλάκισιν, ἐὰν δὲν ὑπάρχῃ δεινοτέρα τις τοῦ δικαίου παράβασις· ἐκτὸς δὲ τούτου, πᾶς δόλος ἢ ἀμέλεια χορηγεῖ εἰς τὸν ἀδικηθέντα ἀγωγὴν ἀποζημιώσεως. Ἄρθρ. 9. Οἱ κατὰ τὴν ἐπανάστασιν τοῦ 1862 καὶ μέχρι τῆς ἐλεύσεως τοῦ Βασιλέως πράξαντες κακουργήματα, τιμωροῦνται δι’ αὐτὰ μὲ φυλάκισιν· ἐξαιροῦνται οἱ κατὰ τὸ ἄρθρον 288 τοῦ ποιν. νόμου φόνοι. Τῶν δὲ πραξάντων πλημμελήματα κατὰ τὴν αὐτὴν ἐποχὴν, θεωρεῖται ἡ κατάστασις αὕτη ὡς ἐλαφρυντικὴ περίπτωσις. Ἡ προκειμένη διάταξις ἰσχύει ὑπὲρ ἐκείνων, οἵτινες προσέλθωσιν εἰς τὴν εἰσαγγελικὴν ἀρχὴν ἐντὸς τριῶν μηνῶν ἀπὸ τῆς δημοσιεύσεως τοῦ παρόντος νόμου. Ἄρθρ. 10. Ὁ παρὼν νόμος τίθεται εἰς ἐνέργειαν μετὰ ἕνα μῆνα ἀπὸ τῆς δημοσιεύσεώς του.

Οἱ Πρόεδροι

Γ. ΣΕΡΒΟΣ,

ΕΥΣΤ. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ.

Τὰ μέλη Α. Κ. Μεταξᾶς, Ἀθ. Ῥοντήρης, Ἀθ. Παραμυθιώτης, Κ, Πετσάλης, Γ. Παπαθανασίου.

§6ΡΟΝΤΗΡΗΣ. Ὑπάρχει καὶ μία ἀναφορὰ τοῦ Δήμου Ἀθανασίου καὶ τοῦ Καρυοφύλλη δημοσιογράφων διὰ τῆς ὁποίας παρακαλοῦσι τὴν Βουλὴν νὰ συστήσῃ εἰς τὸ ὑπουργεῖον, ὥστε νὰ δικασθῶσι κατὰ τὴν παροῦσαν σύνοδον.

§7ΖΕΡΒΑΣ. Δὲν δυνάμεθα νὰ ἐπεμβῶμεν εἰς τὰ τῆς δικαιοσύνης.

§8ΡΟΝΤΗΡΗΣ. Ἁπλῆν σύστασιν ζητοῦν (θόρυβος). Ὁ κύριος Βούλγαρης πρωθυπουργὸς ἀναβαίνει ἐπὶ τοῦ βήματος.

§9ΚΟΡΩΝΑΙΟΣ. Παρακαλῶ νὰ κάμω πρότερον τὴν ἐπερώτησίν μου, διότι ἴσως γίνῃ λόγος περὶ τοῦ αὐτοῦ πράγματος (θόρυβος).

§10ΒΟΥΛΓΑΡΗΣ. Κατόπιν, ἔπειτα δύναται νὰ προσδιορισθῇ ἡμέρα καὶ διὰ τὴν ἰδικήν σας ἐπερώτησιν.

§11ΒΟΥΛΓΑΡΗΣ (πρωθυπουργός). Ἔρχομαι ν’ ἀπαντήσω εἰς τὰς ἐπερωτήσεις, αἱ ὁποῖαι εἰς μίαν τῶν προλαβουσῶν συνεδριάσεων ἐγένοντο παρὰ τοῦ ἐντίμου βουλευτοῦ Καλαβρύτων κυρίου Ἀθανασίου Πετιμεζᾶ καὶ παρὰ τοῦ ἐντίμου βουλευτοῦ Οἰτύλου Σαράβα, ἂν δὲν ἀπατῶμαι, διότι δὲν ἤμην ἐδῶ. Ὁ μὲν πρῶτος ἐζήτησε νὰ πληροφορηθῇ ἂν πραγματικῶς τὰ διαδοθέντα περὶ ἀποπομπῆς καὶ περὶ δυσπραγίας τῶν ἐνταῦθα ἐρχομένων ἀδελφῶν Κρητῶν ἔχωνται ἀληθείας. Ἐν ὀλίγοις, κύριοι, θὰ σᾶς πληροφορήσω περὶ τούτων καὶ θέλω ἐκθέσει τοὺς λόγους οἱ ὁποῖοι ἔδωκαν ἀφορμὴν νὰ γίνῃ αὕτη ἡ παρεξήγησις. Ἡ συῤῥοὴ τῶν κρητικῶν οἰκογενειῶν ἐν τῇ πρωτευούσῃ, αἱ ὁποῖαι ὑπερέβαινον τὰς εἴκοσι περίπου χιλιάδας καὶ ἡ ἀδιάκοπος ἔλευσις ἀνδρῶν Κρητῶν ἐρχομένων ἐνταῦθα εἰς τὰς οἰκογενείας των ἦτον εἰς τοιοῦτον βαθμὸν, ὥστε ἐδέησε νὰ ληφθῇ μέτρον περὶ τούτου. Ὅτε περὶ τὸν Μάϊον τοῦ τρέχοντος ἔτους συμπτώματα νόσου μιασματικῆς παρατηρηθέντα ὑπὸ τῶν ἰατρῶν ὑπηγόρευσαν εἰς τὸ ἰατροσυνέδριον νὰ σκεφθῇ περὶ τῆς ὑγείας τῆς πρωτευούσης καὶ νὰ διατάξῃ μέτρα κατάλληλα ἀφοῦ λεπτομερῶς ἐξήτασε προέβη εἰς πρᾶξιν τὴν ὁποίαν ἐκοινοποίησεν εἰς τὸ ὑπουργεῖον ὡς σπουδαίαν καὶ κατεπείγουσαν συνιστῶν εἰς αὐτὸ τὴν ταχεῖαν ἐκτέλεσιν. Ἐν τῶν μέτρων ἦτο καὶ ἡ ἀραίωσις τοῦ πληθυσμοῦ καὶ ἰδίως ἡ ἀραίωσις τῶν κρητικῶν οἰκογενειῶν, αἱ ὁποῖαι δὲν εἶχον εἰς τὰς οἰκίας των τὴν ἀπαιτουμένην ἄνεσιν, ὥστε νὰ ζῶσι μὲ κἄποιαν εὐζωίαν καὶ ἐπειδὴ μεταξὺ αὐτῶν ἀνεφάνησαν μερικὰ νοσήματα, ἐδέησε νὰ προβῇ ἡ κυβέρνησις εἰς τὴν ἀραίωσιν καὶ πραγματικῶς ἐφρόντισε νὰ ἑτοιμασθῶσιν οἰκήματα ἄλλα εἰς ἄλλας πόλεις, καὶ ἐνήργησε τὴν ἀραίωσιν ἵνα προφυλάξῃ τὸν τόπον καὶ ἀπαλλάξῃ τὴν πρωτεύουσαν ἀπὸ δεινά, τὰ ὁποῖα θὰ ἦταν ἀναπόφευκτα, καὶ τὰ ὁποῖα θὰ ἦταν ἴσως καὶ ὁ τάφος τῶν κρητικῶν οἰκογενειῶν. Ἐνηργήθη ἡ ἀραίωσις ὅσον ἦτο δυνατὸν ἀπέναντι πολλῶν ἀντενεργειῶν, τὰς ὁποίας συνήθως εἰς τὰς περιστάσεις αὐτὰς παρεμβάλλει ἡ κακοβουλία· ἐν τοσούτῳ ἔπρεπε τὴν ἐκτέλεσιν τῆς ἀποφάσεως ταύτης νὰ συνοδεύσω καὶ μὲ μέτρον τι τὸ προκείμενον, νὰ ὑπάρχῃ ἐπιτήρησίς τις. Ἔπρεπε βέβαια νὰ ληφθῇ μία φροντίς, ὥστε ἄλλαι οἰκογένειαι ἀπὸ ἄλλα μέρη τοῦ κράτους νὰ μὴ ἐπισωρεύωνται ἐδῶ, ἀλλὰ καὶ Κρῆτες νὰ μὴ ἐπισωρεύωνται διότι, ἐνῷ ἀφ’ ἑνὸς ἦτο τὸ μέτρον τῆς ἀραιώσεως, ἀφ’ ἑτέρου δὲ ἦτο ἄγνωστον ἐὰν αὐτὸς ὁ ἀριθμὸς ἤθελεν ἀντικατασταθῇ μὲ διπλάσιον ἢ τριπλάσιο ἀριθμὸν καὶ δὲν ἠθέλαμεν κάμει τίποτε τότε· ἰδίως ἔπρεπεν ὥστε νὰ ἐμποδισθῶσιν αἱ κρητικαὶ οἰκογένειαι νὰ μεταβαίνωσιν ἀπὸ τόπον εἰς τόπον διὰ τοῦτο, μολονότι τὸ μέτρον τὸ ληφθὲν παρεῖχε μεγάλας δυσκολίας εἰς τὸν ἔλεγχον, ὁ ὁποῖος πρέπει νὰ γίνεται, διότι αὐτοὶ εἶχον ἐπιτροπάς, αἱ ὁποῖαι ἔδιδον τὰ ἀναγκαῖα πρὸς διατήρησιν, καὶ ὅ,τι ἄλλη ἀνάγκη ὑπῆρχεν ἐφρόντιζον· ὁ ἔλεγχος αὐτὸς δὲν ὑπῆρχε, διὰ τοῦτο ὁ κίνδυνος τῶν δυστυχημάτων. Λοιπὸν ἡ ἀστυνομία εἶχε διαταχθῆ νὰ γνωρίζῃ ποῖαι οἰκογένειαι ἔρχονται ἀπὸ τὰ ἔξω μέρη δι’ ἐδῶ, καὶ ἂν ἤρχοντο ἐπὶ σκοπῷ τοῦ νὰ μείνωσιν ἐδῶ, νὰ μὴ γίνωνται δεκταί, ἀλλὰ ν’ ἀποστέλλωνται εἰς ἄλλα μέρη, ἐὰν ἐσωρεύωντο ἐδῶ ἐκ Κρήτης καὶ ἐξ ἄλλων μερῶν τοῦ κράτους· ἦτον ἀριθμὸς ἀρκετὸς τοιούτων καὶ ἂν ἠθέλαμεν δεχθῇ ὅλους τούτους, ἠθέλαμεν ἔχει 5, 6 χιλιάδας, διότι ἐν ᾧ ἤρχοντο ἄλλαι, τότε ἦσαν καὶ ἔμεναν ἐνταῦθα καὶ ἄλλοι πολλοὶ ἄνθρωποι ἀργοί, ἀλλὰ δι’ αὐτὸ δὲν εἶναι λόγος· τὸ μέτρον ἐλήφθη διὰ τοὺς εἰσερχομένους. Λοιπὸν αὐτὸ ἔγινε τότε, ἔπρεπε νὰ δηλώσωσιν εἰς τὴν ἀστυνομίαν ὅτι ἤρχοντο μὲ τὸν σκοπὸν νὰ διαμείνωσιν ἢ ὄχι, ἀφοῦ τοῖς ἐγένετο γνωστὸν τὸ μέτρον τῆς ἀραιώσεως, τὸ ὁποῖον ἀπῄτει ἡ ὑγεία τῆς πόλεως, αὐτοὶ ἐδήλονον τὸν σκοπόν των, ἔλεγον ὅτι εἶχον ὀλίγων ἡμερῶν ἀνάγκην διὰ νὰ ἴδουν τὰ τέκνα των ἢ τοὺς συγγενεῖς των, καὶ τότε αὐτοὶ εἰσήρχοντο· τὸ μέτρον αὐτὸ ἐξηκολούθησε πολὺν καιρὸν, τοιουτοτρόπως ἔσωσε, πιστεύω, τὴν ὑγείαν τῆς πόλεως ἀπὸ τὸ μόλυσμα ἐκεῖνο τῆς νόσου καὶ τὴν πρόοδον τοῦ κακοῦ ἥτις ἐπίκειτο. Ὡς ἐκ τούτου πιθανὸν νὰ ἐδόθησαν τοιαῦται πληροφορίαι καὶ νὰ διεδόθησαν τοιαῦται φῆμαι, ὅτι δῆθεν ἀπεκλείσθησαν, δὲν ἐγένοντο δεκτοὶ εἰς Ἀθήνας, ὅτι ἀπεπέμφθησαν, ὅτι (ἠξεύρω ἐγώ;) ἐβασανίσθησαν, ὅλα αὐτὰ εἶναι παρεξηγήσεις, διότι τὸ μέτρον, τὸ ὁποῖον ἡ κυβέρνησις ἔλαβεν, εἶχε, τὸ καταθέτω μὲ εἰλικρίνειαν, αὐτὸν τὸν σκοπόν· δὲν ἠδυνάμεθα νὰ θέσωμεν, κύριοι, εἰς κίνδυνον τὴν ὑγείαν τῆς πόλεως, εἶχε δικαίωμα ἡ Βουλὴ νὰ ζητήσῃ ἐξηγήσεις, ἀλλὰ δὲν ἠμπορεῖ νὰ εἴπῃ ὅτι δὲν ἦτον ἀναγκαῖον αὐτὸ τὸ μέτρον. Τοῦτο ὡς πρὸς τοὺς Κρῆτας. Ἡ ἄλλη ἐπερώτησις περιωρίσθη ὅτι τὰ ἀστυνομικὰ ὄργανα ἐξετέλεσαν πράξεις ἐγκληματικάς, ἀφῄρεσαν χρήματα καὶ ἔπραξαν ἄλλα πράγματα, συνέλαβον ἀνθρώπους καὶ τοὺς ἐφυλάκισαν παρανόμως καὶ ἄλλα τοιαῦτα· αὐτὰ εἶναι γνωστὰ εἰς πάντας, ἀλλὰ πρὸ πολλῶν ἡμερῶν αὐτὴ ἡ ὑπόθεσις παρεδόθη εἰς χεῖρας τῆς δικαιοσύνης καὶ καταγγελίαι ἀμέσως ἐγένοντο ἀπὸ ἐκείνους, οἵτινες λέγουν ἔπαθον, καὶ τοιουτοτρόπως ἡ δικαιοσύνη ἐπελήφθη αὐτοῦ τοῦ ζητήματος καὶ ἀνακρίσεις ἐνεργοῦνται ἀπό τινων ἡμερῶν. Νομίζω ὅτι, αὐτῆς τῆς ὑποθέσεως ἐπιληφθείσης τῆς δικαιοσύνης, πρέπει νὰ σιγᾷ πᾶσα ἄλλη ἀρχὴ καὶ πρέπει νὰ περιμένῃ τὸ ἀποτέλεσμα ἐκ τῶν ἀνακρίσεων αὐτῆς τῆς ἀρχῆς. Ταῦτα καὶ περὶ τῆς ἐπερωτήσεως αὐτῆς. Καθόσον ἀφορᾷ τὴν ἐρώτησιν τοῦ ἐντίμου βουλευτοῦ κυρίου Σαράβα, τί ἐγένετο περὶ τῆς ἐπαναλήψεως τῆς ἐκλογῆς Ζακύνθου, νομίζω, ὅτι τοιαύτη ἐπερώτησις δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ᾖναι ἀναγκαία, ἐκτὸς ἂν ὁ ἔντιμος βουλευτὴς ὁ ἐπερωτήσας, δὲν ὑπῆρχεν εἰς τὴν Βουλὴν τὴν ἡμέραν ἐκείνην, καθ’ ἣν ἐσυζητήθη ἡ ἐκλογὴ αὕτη καὶ ἐπεψηφίσθη ἡ ἀκύρωσις αὐτῆς. Ἡ ἐπιτροπὴ ὑπέβαλεν εἰς τὴν Βουλὴν δι’ ἐκθέσεώς της περὶ αὐτῆς τῆς ἐκλογῆς τὰ ἀκόλουθα. Εἶπεν ὅτι, ἐπειδὴ ἡ ἐκλογὴ αὕτη ἐνηργήθη ἄνευ καταλόγων ἐχόντων νόμιμον ὕπαρξιν κτλ. ἡ ἐκλογὴ ἐθεωρήθη ἀνυπόστατος, καὶ διὰ τοῦτο ἡ ἐπιτροπὴ ἐπρότεινε τὴν ἀκύρωσιν τῆς ἐκλογῆς καὶ τὴν ἀνανέωσιν αὐτῆς ἐπὶ καταλόγων τακτικῶν καὶ νομίμων· ἡ Βουλὴ παρεδέχθη τὴν πρότασιν αὐτὴν καὶ ἀκύρωσε τὴν ἐκλογήν, καθὼς ἡ ἐπιτροπὴ ἐξέθηκεν. Ἔχω μίαν σημείωσιν τῶν δύο περικοπῶν διὰ νὰ τὰς ἀναγνώσω, καὶ νομίζω, ὅτι ἀκριβῶς αὗται αἱ περικοπαὶ καθαρίζουσι τὴν ὑπόθεσιν. Λέγει ἡ ἐπιτροπή. «Διὰ ταῦτα ἡ ἐπιτροπὴ γνωμοδοτεῖ καὶ προτείνει τὴν ἀκύρωσιν τῆς ἐκλογῆς Ζακύνθου καὶ τὴν ἐπανάληψιν αὐτῆς μετὰ τὸν καταρτισμὸν νέων ὁριστικῶν καὶ διαρκῶν ἐκλογικῶν καταλόγων συμφώνως πρὸς τὰς διατάξεις τοῦ περὶ ἐκλογῆς νόμου». Ἰδοὺ ἡ Βουλὴ τί ἀπεφάσισεν. «Ἀνεγνώσθη εἶτα ἡ ἔκθεσις τῆς ἐπιτροπῆς ἐπὶ τῆς ἐκλογῆς Ζακύνθου, ἥτις προτείνει τὴν ἀκύρωσιν αὐτῆς καὶ τὴν ἐπανάληψιν μετὰ τὸν καταρτισμὸν νέων ὁριστικῶν καὶ διαρκῶν ἐκλογικῶν καταλόγων συμφώνως πρὸς τὰς διατάξεις τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου»· ἡ ἀπόφασις τῆς Βουλῆς. «Μετὰ ταῦτα περαιωθείσης τῆς συζητήσεως κατ’ ὀνομαστικὴν κλῆσιν κτλ.». Βλέπετε λοιπόν, κύριοι, ὅτι αὐτὴ ἡ ἀκύρωσις ἔγινεν ὑπὸ ὅρους, διότι ἡ ἀκύρωσις προεκλήθη ἕνεκα ἐλλείψεως καταλόγων, καὶ ἦτο φυσικὸν νὰ ἀνανεωθῇ ἡ ἐκλογὴ ἄνευ αὐτῆς τῆς ἐλλείψεως, τουτέστι διὰ συντάξεως τακτικῶν καὶ νομίμων καταλόγων. Αὐτὰ ἐνόμισα ἀρκετὰ νὰ φέρω εἰς γνῶσιν τῆς Βουλῆς κατὰ συνέπειαν τῶν ἐπερωτήσεων.

§12ΚΟΡΩΝΑΙΟΣ. Κύριε πρόεδρε, ἔχω ἐπερώτησιν. Γινώσκετε, κύριοι, καὶ ἀνεγνώσετε ἴσως ὅλοι μίαν ἔκθεσιν, τὴν ὁποίαν ὁ μέγας Βεζύρης τῆς Τουρκίας Ἀλῆ πασᾶς, μετὰ τὴν ἐν Κρήτῃ ἀποστολήν του ὑπέβαλεν εἰς τὸν Σουλτάνον. Ἡ ἔκθεσις αὕτη εἶναι πλήρης ὕβρεων καὶ ἀπειλῶν κατὰ τῆς Ἑλλάδος. Ἐὰν ἔχετε τὴν ὑπομονὴν νὰ σᾶς ἀναγνώσω μερικὰ τεμάχια θέλετε πεισθῆ περὶ τούτου.

§13ΖΕΡΒΑΣ. Ποίαν ἡμερομηνίαν ἔχει;

§14ΚΟΡΩΝΑΙΟΣ. Πρώτην Μαρτίου 1868. Ἐξηγεῖ τὰ αἴτια τῆς ἐπαναστάσεως καὶ ἀποδίδει αὐτὰ εἰς 4 αἰτίας. Ἡ πρώτη εἶναι μία κατὰ φαινόμενον ἀφορμὴ δυσαρεσκείας τοῦ λαοῦ ἐναντίον τῆς ἐξουσίας ἐκ καταπιέσεως· ἡ δευτέρα εἶναι ἡ μεγάλη Πανελληνικὴ ἰδέα. Αὐτὴ ἡ ἀπραγματοποίητος outopie, χίμαιρα ἐκμεταλλευομένη πρὸς ὄφελος ἀποκλειστικὸν ἄλλων φιλοδόξων, ὅτι ἡμεῖς κάμνομεν ὅλα αὐτὰ ὁρμώμενη ἀπὸ φιλοδόξους σκοποὺς καὶ ὅτι ἡ ἰδέα τοῦ Ἑλληνισμοῦ, τὴν ὁποίαν ἔχομεν εἰς τὰς καρδίας μας, εἶναι μία outopie, χίμαιρα. «Εἰς τὴν Τουρκίαν ἡ ἐλευθερία τῆς συνειδήσεως εἶναι ἐπίσης ἀπόλυτος ὡς καὶ ἡ θρησκευτικὴ ἐλευθερία»· ὅλοι μας γνωρίζομεν πόσον ἀληθὴς εἶναι ὁ λόγος αὐτό, «εἰς αὐτὴν τὴν ἐλευθερίαν ἡ Πανελληνικὴ Προπαγάντα.... Πάντοτε λέγει «ἡ ἀσθένεια τοῦ Πανελληνισμοῦ ἡ ὁποία εἰσήχθη εἰς τοὺς λαοὺς τοὺς ὑπὸ τὴν κυριαρχίαν εἶναι εἰδεχθής·» δὲν ἠξεύρω ἂν μὲ τοῦτο ἐπαινῇ ἑαυτὴν ἡ Τουρκικὴ κυβέρνησις ἢ κατακρίνεται· τὸ δὲ σπουδαιότερον εἶναι αὐτὸ τὸ ὁποῖον θὰ σᾶς ἀναγνώσω τώρα. (Ἀναγινώσκει). Αὐτὰ εἶναι, κύριοι, τὰ τεμάχια τῆς ἐκθέσεως τοῦ Βεζύρη τὰ ὁποῖα νομίζω ὅτι προσβάλουν καὶ τὴν ἐθνικὴν ἀξιοπρέπειαν καὶ τὴν τιμὴν τῆς ἑλληνικῆς κυβερνήσεως, καὶ ὅλη αὐτὴ ἡ ἔκθεσις εἶναι πλήρης κατηγοριῶν κατὰ τῶν Ἑλλήνων, τῶν ὑπὸ τὴν κυριαρχίαν τοῦ Σουλτάνου εὑρισκομένων. Ἐρωτῶ τί ἔπραξεν ἡ κυβέρνησις ὕστερον ἀπὸ τὴν δημοσίευσιν αὐτῆς τῆς ἐκθέσεως, ἥτις ἔλαβε τοσαύτην δημοσιότητα, ὅσην ἤθελεν ἡ τουρκικὴ κυβέρνησις, διότι εἶναι ἀληθὲς ὅτι αὕτη ἐπάσχισε νὰ μᾶς ἐξευτελίσῃ εἰς ὅλον τὸν κόσμον; Ἐσχάτως ἔλαβεν εἰς Κρήτην χώραν ἓν συμβὰν πολὺ σπουδαῖον. Οἱ Κρῆτες, ἡ Συνέλευσις τῶν κρητῶν, ἀναγκαζομένη ἀπό τινας, ὑπέγραψεν ἀναφορὰν συνταχθεῖσαν εἰς Ἀθήνας, ὡς ἐπληροφορήθην, δι’ ἧς ζητοῦν τὴν μονομερῆ προστασίαν μιᾶς μεγάλης δυνάμεως. Ἐπερωτῶ τὴν κυβέρνησιν ἂν ἔχῃ πληροφορίας ἐπ’ αὐτοῦ καὶ τί ἐνήργησε περὶ τῆς κρητικῆς ἐπαναστάσεως, ἐπειδὴ δὲ σήμερον πρόκειται νὰ γίνῃ συζήτησις ἐπὶ τοῦ κρητικοῦ ζητήματος, ἑνόνω καὶ αὐτὰ ἐὰν οἱ ὑπουργοὶ ἐπιθυμοῦν νὰ τὰ ἑνώσωσιν, ἄλλως ἂς ἀναβληθῶσι δι’ ἄλλην ἡμέραν.

§15Α. ΠΕΤΜΕΖΑΣ. Κύριοι βουλευταί, βεβαίως ὁ σκοπὸς τῆς ἐπερωτήσεως, τὴν ὁποίαν πρὸ τινων ἡμερῶν ἔλαβον τὴν τιμὴν νὰ κάμω ἐνώπιόν σας καὶ νὰ παρακαλέσω ἐξ ὀνόματος τῆς Βουλῆς τὸ ὑπουργεῖον νὰ μᾶς δώσῃ λόγον περὶ τῆς ἀποπομπῆς τῶν Κρητῶν, δὲν ἦτο λόγος ἁπλοῦς, λόγος κενός, λόγος ἀφορῶν τὴν ὑγείαν τῆς πρωτευούσης ἢ τῶν Κρητῶν, ἀλλὰ ἦτο λόγος ἔχων ὑψηλοτέρους σκοπούς, ἦτο λόγος καθαρῶς πολιτικός. Ἐκ τῆς ἐπερωτήσεως αὐτῆς ἤθελον καὶ ἐπεθύμουν νὰ παρουσιασθῇ τὸ ἑλληνικὸν ὑπουργεῖον νὰ μᾶς ἀναφέρῃ ποία ἦτον ἡ πορεία αὐτοῦ ἐπὶ τοῦ ζητήματος τοῦ τόσου προσφιλοῦς τοῦ κρητικοῦ· ποία ἦτον ἡ πορεία, ποίαν ὁδὸν ἐτήρησε, διότι διάφοροι ἀπαίσιαι φῆμαι πρὸ καιροῦ διέτρεχον ἀνὰ πᾶσαν τὴν Ἑλλάδα καὶ οὐχὶ μόνον τὴν Ἑλλάδα, ἀλλὰ καὶ ἀνὰ πᾶσαν τὴν Εὐρώπην, διότι εἰς ὅλας τὰς εὐρωπαϊκὰς ἐφημερίδας ἐμπεριέχεται καὶ καθ’ ὅλην τὴν εὐρώπην κοινολογεῖται ὅτι ἡ πολιτικὴ τῆς ἑλληνικῆς κυβερνήσεως συντελεῖ εἰς τὴν ἐξυπηρέτησιν τῶν ἰδεῶν καὶ τὴν ἐξυπηρέτησιν τοῦ σκοποῦ, τὸν ὁποῖον ἐπιδιώκει ἡ ἐναντία πολιτικὴ τῶν ἑλληνικῶν συμφερόντων. Αὐτὸς λοιπὸν, κύριοι, ἦτον ὁ σκοπὸς τῆς ἐπερωτήσεως, τὴν ὁποίαν ἔκαμον, καὶ αὐτὸς ὁ σκοπὸς συνδέεται πολὺ στενὰ, κύριοι, μὲ τὴν ἀποπομπὴν τῶν βουλευτῶν τῶν Κρητῶν τῶν προσελθόντων καὶ ἀποπεμφθέντων. Δὲν ἦτο βεβαίως ὁ σκοπὸς τῆς ἐπερωτήσεως, ὅπως τὸν ἐξετίμησεν ὁ κ. πρωθυπουργὸς καὶ ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν ἐσωτερικῶν, διότι, κύριοι, τὸ ζήτημα αὐτὸ τῆς δημοσίας ὑγείας τῆς πρωτευούσης δὲν εἶχε νὰ πάθῃ βεβαίως σπουδαίως ἀπὸ τὴν προσθήκην δύω τριῶν τεσσάρων ἢ καὶ πέντε ἢ καὶ ὀκτὼ προσώπων. Ἡ μέριμνα τοῦ κ. ὑπουργοῦ, καθόσον ἀφορᾷ τὴν μεγάλην συγκέντρωσιν εἰς τὴν πρωτεύουσαν, εἰς μίαν ἐπαρχίαν εἰς τὴν ὁποίαν ἀνεπτύχθησαν τὰ συμπτώματα τύφου, ἦτο λίαν συμφέρουσα, καὶ διὰ τοῦτο καὶ ἐγὼ αὐτὴν τὴν στιγμὴν ὀφείλω νὰ ἐκφράσω τὰς εὐαρεσκείας μου εἰς τὸν κύριον ὑπουργὸν, διὰ τὴν μέριμναν τὴν ὁποίαν ἔλαβεν ὑπὲρ τῆς ὑγείας τῆς πρωτευούσης, ἀλλὰ ὁ σκοπὸς τῆς ἐπερωτήσεως, καθὼς σᾶς εἶπον, ἦτο λίαν ὑψηλότερος, καὶ ὅτι εἶναι ὑψηλότερος, ἀπόδειξις εἶναι ὅτι αἱ φῆμαι αὗται αἱ ὁποῖαι διέτρεχον, ἔλαβον κἄποιαν ὑπόστασιν ἐκ τῆς τελευταίας εἰδήσεως, τὴν ὁποίαν ὅλοι ἐλάβομεν ἐκ τῆς Κρήτης. Συγχωνεύω λοιπὸν καὶ ἐγὼ σήμερον τὴν ἐπερώτησίν μου πρὸς τὴν ἐπερώτησιν τοῦ βουλευτοῦ Ἀττικῆς κ. Κορωναίου, καὶ παρακαλῶ τὸ ὑπουργεῖον νὰ ὁρίσῃ οἱανδήποτε ἄλλην ἡμέραν νὰ ἔλθῃ νὰ γίνῃ ἐκτεταμένη συζήτησις, δι’ αὐτοὺς τοὺς λόγους καὶ ὄχι διὰ τὴν ὑγείαν τῆς πρωτευούσης, διότι ὅλα τὰ ἀφορῶντα τὴν ὑγείαν τῆς πρωτευούσης εἶναι γνωστὰ εἰς ὅλους καὶ πολὺ περισσότερον εἰς ἡμᾶς, οἵτινες μένομεν διαρκῶς ἐν τῇ πρωτευούσῃ, τοσούτῳ μᾶλλον καθόσον φίλος μου τις μοῦ εἶπεν ὅτι ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν ἐξωτερικῶν, ἅμα ἦλθεν ἐν τῇ Βουλῇ εἶπεν ὅτι ἔχει ἔγγραφα νὰ καταθέσῃ ἐπὶ τῆς τραπέζης, ἐκ τῶν ὁποίων θὰ ἀποδειχθῇ, καὶ δὲν ἀμφιβάλλω, ἡ ἑλληνοπρεπὴς πολιτικὴ, τὴν ὁποίαν τὸ παρὸν ὑπουργεῖον ἐτήρησεν ὡς πρὸς τὸ ζήτημα τὸ κρητικόν. Εἶναι ἀνάγκη λοιπὸν συνάμα καὶ δι’ αὐτὸν τὸν λόγον νὰ ἀναβληθῇ, διότι δὲν εὕρομεν τοιαῦτα ἔγγραφα κατατεθειμένα ἐπὶ τῆς τραπέζης. Εἶναι λοιπὸν ἀνάγκη νὰ μᾶς παρουσιασθῶσιν αὐτὰ τὰ ἔγγραφα, ἐὰν νομίζουν οἱ κύριοι ὑπουργοὶ ὅτι εἶναι καιρὸς νὰ παρουσιασθῇ αὐτὴ ἡ ἀλληλογραφία εἰς τὴν Βουλήν.

§16ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. Δὲν εἶναι καιρός.

§17Α. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Δὲν εἶναι καιρὸς μοὶ λέγει ὁ ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν. Ἐπεθύμουν λοιπὸν νὰ μάθω πότε θὰ ἔλθῃ αὐτὸς ὁ καιρὸς, κατὰ τὸν ὁποῖον θὰ λάβῃ τὸ δικαίωμα τὸ ἔθνος νὰ ἐξετάσῃ εἰς ποίαν στάσιν, εἰς ποίαν θέσιν εὑρίσκεται τὸ κρητικὸν ζήτημα, τὸ ὁποῖον δὲν εἶναι τίποτε ἄλλο, παρὰ ἑλληνικὸν ζήτημα· ἴσως, κύριοι, τότε θὰ ἔλθῃ ὁ καιρὸς διὰ νὰ ἐξετάσητε σεῖς οἱ ἀντιπρόσωποι τοῦ ἑλληνικοῦ ἔθνους εἰς ποίαν θέσιν εὑρίσκεται τὸ κρητικὸν ζήτημα, ὅταν κρητικὸν ζήτημα δὲν θὰ ὑπάρχῃ.

§18ΦΙΛΗΜΩΝ. Θὰ ὑπάρχῃ διὰ παντὸς ἐνόσῳ ὑπάρχουν Ἕλληνες.

§19ΑΘ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Μὲ διέκοψεν ὁ κύριος ἀντιπρόεδρος· λέγω ὅτι τὸ Κρητικὸν ζήτημα θὰ ὑπάρχῃ, οὐδέποτε ἀμφέβαλον οὐδὲ ἀμφιβάλλω, καὶ σᾶς λέγω ὅτι αὐτὸ θὰ ὑπάρχῃ καὶ θὰ λυθῇ σύμφωνα μὲ τὰς ἀρχὰς τοῦ δικαίου καὶ τῆς δικαιοσύνης καὶ τῆς προόδου, τὴν ὁποίαν ὁ τελευταῖος πολιτισμὸς ἔκαμε. Δὲν θὰ ὑπάρχῃ ὅμως ἐπὶ τοῦ παρόντος ὅπως ἡμεῖς τὸ ἐννοοῦμεν καὶ δὲν θὰ δυνηθῶμεν ἀπὸ τοῦ βήματος αὐτοῦ νὰ δώσωμεν μίαν συνδρομὴν, τὴν ὁποίαν ὀφείλομεν ὡς ἀντιπρόσωποι τοῦ ἔθνους εἰς τοὺς ἀγωνιζομένους ἀδελφοὺς ἡμῶν· ὑπὸ τὴν ἔποψιν αὐτὴν εἶπον ὅτι δὲν θὰ ὑπάρχῃ. Ἑνόνων λοιπὸν τὴν ἐπερώτησίν μου πρὸς τὴν ἐπερώτησιν τοῦ βουλευτοῦ Ἀττικῆς συνταγματάρχου κυρίου Κορωναίου, καὶ τὸ ὑπουργεῖον ἂς ὁρίσῃ μίαν ἄλλην ἡμέραν ἐντὸς τῆς ἑβδομάδος ἢ καὶ μακρύτερον, ἂς ἔλθῃ μ’ ὅλην τὴν ἡσυχίαν, τὴν ὁποίαν δύναται ἐκ τῶν πραγμάτων ν’ ἀρυσθῇ, νὰ ἐξετάσωμεν αὐτὸ τὸ ζήτημα ὑπὸ τὴν αὐτὴν ἔποψιν καὶ ὄχι τῆς ὑγείας τῆς πόλεως· διὰ τοῦτο σήμερον δὲν ἐμβαίνω εἰς τὴν ἀνάπτυξιν τοῦ κρητικοῦ ζητήματος καὶ τῆς ἐπερωτήσεως, διότι ὁ σκοπὸς ἦτον ὁποῖος ἀνέπτυξα σήμερον. Ἔρχομαι ὅμως, κύριοι, εἰς τὴν δευτέραν ἐπερώτησιν, τὴν ὁποίαν προχθὲς ἀπεύθυνα ἐπίσης εἰς τὸ ὑπουργεῖον. Ἡ δευτέρα ἐπερώτησις εἶναι ἐπίσης λίαν σπουδαία, εἶναι σπουδαία, κύριοι, διότι ἀφορᾷ ὅ,τι τιμαλφέστερον ἔχει ὁ ἄνθρωπος, ἀφορᾷ τὴν προσωπικὴν ἐλευθερίαν τοῦ πολίτου. Δὲν ἔχετε ἀνάγκην, βεβαίως, νὰ μάθετε ἀπὸ ἐμὲ ὅτι ὁ Πλάστης ἔκαμε τὸν ἄνθρωπον ἐλεύθερον, ὅτι οἱ τύραννοι κατεπάτησαν τοὺς νόμους τῆς φύσεως, ἀφαιρέσαντες ἀπὸ τὸν ἄνθρωπον τὴν ἐλευθερίαν, καὶ ὅτι παρῆλθον αἰῶνες καὶ μεγάλαι πολιτικαὶ μεταβολαὶ διὰ νὰ ἀνακτηθῇ ἡ προσωπικὴ ἐλευθερία, καὶ δυστυχῶς εἰς πλεῖστα ὅσα μέρη εἰσέτι ἡ προσωπικὴ ἐλευθερία τοῦ ἀτόμου δὲν εἶναι ἐλευθέρα, καὶ ὅ,τι ὁ Πλάστης ἔδωκε φυσικῶς εἰς τὸν ἄνθρωπον, ἠναγκάσθη, ἕνεκα τῆς καταπατήσεως αὐτῶν τῶν δικαιωμάτων ποὺ ὁ ἄνθρωπος, νὰ ἀναγράψῃ αὐτὴν καὶ εἰς νόμους πολιτικοὺς διὰ νὰ δυνηθῇ νὰ ἐξασφαλίσῃ τὴν πολιτικὴν ἐλευθερίαν. Λοιπὸν, κύριοι, ἰδοὺ πόσον σπουδαῖον εἶναι τὸ ζήτημα τῆς προσωπικῆς ἐλευθερίας· πάντες τὸ ἀναγνωρίζετε, εὐτυχῶς εἰς τὴν πατρίδα μας, ἡ ὁποία αἱματοκυλήθη διὰ ν’ ἀποκτήσωμεν τὴν ἐλευθερίαν, ὅτι τὸ Σύνταγμα τὸ πολιτικὸν καθιέρωσεν ὡς πρωτίστην ἀρχὴν τὴν προσωπικὴν ἐλευθερίαν τοῦ ἀτόμου· δυστυχῶς ὅμως ἡ προσωπικὴ ἐλευθερία τῶν ἀτόμων διὰ τῆς πράξεως τῆς προχθεσινῆς τῆς προελθούσης ἐκ τῶν ὀργάνων τῆς διοικητικῆς ἀστυνομίας, ἢ ἐξ αὐτῆς τῆς διοικητικῆς ἀστυνομίας, ἡ ὁποία ὡρίσθη νὰ ἐξασφαλίζῃ τὴν προσωπικὴν ἐλευθερίαν, τὴν τιμὴν καὶ τὴν ἰδιοκτησίαν τοῦ πολίτου, λέγω, ὅτι ἡ προσωπικὴ ἐλευθερία παρεβιάσθη, καὶ παρεβιάσθη βαρβάρως καὶ βαναύσως, καὶ ἴσως αὐτὴν τὴν στιγμὴν, καὶ πολὺ δικαίως, θὰ μοῦ ζητήσωσι τὰς ἀποδείξεις, ἐκ τῶν ὁποίων ἔπεισα ἐμαυτὸν, ὅτι ἡ διοικητικὴ ἀστυνομία κακῶς ἐφέρθη ἐναντίον τοῦ Συντάγματος, ἐναντίον τῆς δικαιοσύνης, ἐναντίον τοῦ χριστιανισμοῦ, ἂν θέλετε, ἐπὶ τῆς ὑποθέσεως αὐτῆς· τὰς ἀποδείξεις αὐτὰς θέλω τὰς φέρει ἀμέσως, ἐὰν ἔχητε ὑπομονὴν, θέλω σᾶς ἀναγνώσει καὶ τὰ ἔγγραφα αὐτῶν τῶν ἰδίων, καὶ τὰ ἔγγραφα τῆς εἰσαγγελίας.

§20ΣΙΜΟΣ. Ἡ ὑπόθεσις εὑρίσκεται ὑπὸ τὸ κράτος τῆς δικαιοσύνης.

§21Α. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἔχετε ὑπομονήν· ὑπὸ τὸ κράτος τῆς δικαιοσύνης ἐλέγετε καὶ ἄλλοτε διὰ νὰ καλυφθῶσι τὰ ἄλλα· δι’ αὐτὸ ἐγὼ τὸ θέτω ὑπὸ τὸ κράτος τοῦ νομοθετικοῦ σώματος, καὶ δὲν ἔχω σκοπὸν νὰ ἐπηρεάσω τὴν δικαιοσύνην, θέλω ἐξετάσει τὸ πρᾶγμα ὄχι ὑπὸ δικαστικὴν, ἀλλὰ ὑπὸ πολιτικὴν ἔποψιν. Ἀπευθυνόμενοι πρὸς τὸν κ. Μανουσάκην συντάκτην τῆς Παλιγγενεσίας, καὶ λέγοντες αὐτῷ ὅτι δὲν λέγει τὴν ἀλήθειαν, γράφουσι. (Ἀναγινώσκει διατριβήν τινα). Τοῦτο εἶναι ἀναφορικὸν πρὸς τὸν συντάκτην, δὲν ἔχει σχέσιν μὲ τὴν ὑπόθεσιν· παρὰ κάτω ὁ ἄλλος παράγραφος πραγματεύεται διὰ τὴν ὑπόθεσιν αὐτήν. (Ἐξακολουθεῖ τὴν ἀνάγνωσιν). Ἦτον ἡ μία ἀπάντησις τοῦ ἑνὸς ὑπαστυνόμου τοῦ κυρίου Δαλμάτου· ἔρχεται ἡ ἄλλη ἀπάντησις τοῦ ἑτέρου ὑπαστυνόμου διαψεύδουσα τὸν ἄλλον ὑπαστυνόμον. (Ἀναγινώσκει αὐτήν.) Βλέπετε λοιπὸν, κύριοι, ὅτι ἐδῶ ἦλθον καὶ συνελήφθησαν ἄτομα τινὰ, προερχόμενα ἐξ Ἀλεξανδρείας, ἀπὸ τὴν διοικητικὴν ἀστυνομίαν. Ἐφέρθησαν εἰς τὰ ὑπόγεια, καὶ ἐκεῖ ἐβασανίσθησαν ἐπὶ ἓξ ἡμέρας· δικαιολογούμενοι δὲ οἱ κ. κ. ὑπαστυνόμοι διὰ τὴν πρᾶξιν των αὐτὴν, λέγουσιν ὅτι ὑπάρχει σπουδαία ὑπόνοια, καὶ ἀποδίδεται εἰς αὐτοὺς ἐνοχὴ, δὲν ὑπάρχει ὅμως ἀπόδειξις διὰ τὴν ἐνοχήν· πῶς δύναται νὰ ὑπάρχῃ σπουδαία ὑπόνοια καὶ νὰ μὴν δεικνύεται ἡ ἐνοχὴ αὐτῶν; Ἀλλὰ δὲν λέγουν μόνον τοῦτο, κύριοι, λέγουν περὶ ὅλων αὐτῶν τῶν πράξεων, καὶ ὅλων αὐτῶν τῶν γεγονότων τῶν ὀργάνων τῆς ἀστυνομίας τὰ ὁποῖα ἀνέφερον εἰς τὴν εἰσαγγελίαν. Ὁ δὲ εἰσαγγελεὺς τῶν πρωτοδικῶν ἐκ τοῦ γραφείου του καταχωρεῖ, κύριοι, μετὰ τὴν δημοσίευσιν αὐτῶν τῶν δύω ἐγγράφων τῶν ὑπαστυνόμων τὸ ἔγγραφον αὐτό. (Τὸ ἀναγινώσκει). Βλέπετε λοιπὸν, κύριοι, ὅτι αὐτὰ τὰ ὄργανα τῆς διοικητικῆς ἀστυνομίας, τῶν ὁποίων οἱ λόγοι ὅταν δημοσιεύωνται πρέπει νὰ ἦναι ἀλήθεια ἀναμφισβήτητος καὶ νὰ παρέχουν βεβαιότητα, λέγω αὐτὰ τὰ ὄργανα διαψεύδονται δι’ ἄλλου ὀργάνου, εἰς τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ ἔχωμεν πληρεστέραν πεποίθησιν, διὰ τοῦ κυρίου εἰσαγγελέως· καὶ ὅταν αὐτὰ τὰ ὄργανα διαψεύδωνται ὑπὸ τοῦ εἰσαγγελέως, τοῦτο ἀρκεῖ διὰ νὰ πιστεύσῃ τις ὅτι αἱ ἀποδιδόμεναι κατηγορίαι εἶναι ἀληθεῖς, ἀληθέσταται. Κατόπιν ὅλων αὐτῶν, κύριοι, καὶ ἀφοῦ ὅλος ὁ ἑλληνικὸς τύπος ἐπελήφθη τοῦ ζητήματος, διότι ἦτο τὸ ζήτημα σπουδαῖον, διότι χαρακτηρίζεται ἡ ἑλληνικὴ κοινωνία ὡς κοινωνία λῃστῶν, ἐντὸς τῆς ὁποίας δὲν δύναταί τις νὰ ἔχῃ ἀσφάλειαν. Ἔρχεται ἑτέρα ἐπιστολὴ καταχωρισμένη εἰς διαφόρους ἐφημερίδας, ἥτις ἐγράφη ἀπὸ ἐκεῖνον, ὅστις ἀπεπέμφθη εἰς τὴν Σύρον, καὶ ἐκθέτει ὅλα τὰ βασανιστήρια, τὰ ὁποῖα ὑπέστη ἐν τῇ διοικητικῇ ἀστυνομίᾳ Ἀθηνῶν· ἂν εἴχατε ὑπομονὴν ἤθελα σᾶς ἀναγνώσει τὴν ἐπιστολὴν τοῦ ἐμπόρου τοῦ εὑρισκομένου ἐν Ἀλεξανδρείᾳ, ἐκ τῆς ἀναγνώσεως τῆς ὁποίας ἠθέλατε φρίξει, ἀλλὰ πιστεύω ὅτι οἱ πλεῖστοι ἐξ ὑμῶν τὴν ἀνεγνώσατε, διότι αὕτη ἐκίνησε τὴν περιέργειαν ὅλης τῆς κοινωνίας, καὶ δὲν ἀμφιβάλλω ὅτι ὅλοι ἀνεγνώσατε αὐτήν. Ἀλλὰ κατόπιν ὅλων αὐτῶν τῶν πραγμάτων δὲν ἔχει ἕκαστος τὸ δικαίωμα νὰ κάμῃ τοὺς συλλογισμούς, οἱ ὁποῖοι παρέπονται ἐκ τῆς ἀλληλουχίας ὅλων αὐτῶν τῶν γεγονότων, ἐν τίνι δικαιώματι συνέλαβεν ἡ διοικητικὴ ἀστυνομία πολίτας ἕλληνας προερχομένους ἀπὸ τὸ ἐξωτερικόν, ὅπου διὰ τοῦ ἱδρῶτος τοῦ προσώπου των προσαπέκτησαν μικρὰν περιουσίαν; ἂς ὑποθέσωμεν ὅτι αὐτοὶ ἦσαν ὑπόπτου διαγωγῆς καὶ ὅτι ἡ διοικητικὴ ἀστυνομία μεριμνῶσα πραγματικῶς περὶ τῆς δημοσίας τάξεως καὶ ἀσφαλείας συνέλαβεν αὐτοὺς, διατί δὲν τοὺς ἀπέστειλεν εἰς τὴν δικαιοσύνην; εἰς οὐδεμίαν ὅμως ἄλλην περίπτωσιν, ἐκτὸς τῶν ἐπ’ αὐτοφώρῳ ἐγκλημάτων ἐδικαιοῦτο νὰ πράξῃ τοῦτο. Λοιπὸν ἦλθον οἱ συμπολῖται ἡμῶν ἐξ Ἀλεξανδρείας, συνελήφθησαν, ἐξετάσθησαν, κύριοι, ἦσαν ἢ δὲν ἦσαν ἔνοχοι; δυοῖν θάτερον· ἢ ἦσαν ἢ δὲν ἦσαν ἔνοχοι· ἐὰν μὲν ἦσαν ἔνοχοι, ὤφειλεν ἡ ἀστυνομία ἀμέσως νὰ παραπέμψῃ αὐτοὺς εἰς τὴν δικαιοσύνην, ὅπως ἡ δικαιοσύνη ἐπιληφθῇ τῶν ἀνακρίσεων καὶ φυλακίσῃ αὐτοὺς δυνάμει τῶν νόμων τῆς πολιτείας· δὲν ἔχει δὲ ποτὲ τὸ δικαίωμα νὰ φυλακίσῃ ἐπὶ πέντε ἡμέρας καὶ νὰ τοὺς ἔχῃ κλεισμένους εἰς τὰ ὑπόγεια τῆς ἀστυνομίας, διότι δὲν εἶχε δικαίωμα νὰ ἐπαναφέρῃ τὰ ἱστορικὰ βασανιστήρια τοῦ Μποστατζήπαση. Ἐὰν ἦσαν λοιπὸν ἔνοχοι ἤθελον ἀκολουθήσει αὐτὴν τὴν πορείαν, τὴν ὁποίαν σᾶς εἶπον, καὶ τότε ἤθελε παραδώσει αὐτοὺς εἰς τὴν δικαιοσύνην, καὶ μαζὺ μὲ αὐτοὺς ἤθελε παραδώσει, κύριοι, καὶ τὰ χρήματα, τὰ ὁποῖα εὑρέθησαν ἐπάνω τους, καὶ τὰ ὁποῖα, ὡς ἰσχυρίζετο ἡ ἀστυνομία, προήρχοντο ἀπὸ κλοπὴν, τὴν ὁποίαν ἐνήργησαν οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ ἐν Ἀλεξανδρείᾳ, (μ’ ὅλον ὅτι τοιαύτη κλοπὴ δὲν ἐγνώσθη ἐνταῦθα). Δὲν ἤθελε δὲ προβῇ εἰς ὅσα ἐλεεινῶς διεδραματίσθησαν, ἐὰν ἦσαν ἀθῷοι, καὶ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει δὲν ὤφειλε νὰ συλλάβῃ ποσῶς αὐτούς. Ἐξετάσατε ἀκόμη τὸ πρᾶγμα καὶ ὑπὸ τὴν ἀκόλουθον ἔποψιν. Ἀργυρός τις ὀνόματι μεταξὺ αὐτῶν, ὁ ὁποῖος φαίνεται ὅτι εἶχεν ἓν ἀρκετὸν ποσὸν χρημάτων ἐπάνω του, καὶ τὸ ὁποῖον τοῦ ἀφῃρέθη, ὁ Ἀργυρὸς αὐτὸς διεδήλωσεν ὅτι, ἀφ’ οὗ τὸν ἐκράτησαν καὶ τοῦ ἀφῄρεσαν τὰ χρήματα, μετὰ ταῦτα ἡ ἀστυνομία τοῦ τὰ παρέδωκε. Καὶ ὅτι ἐκεῖνος ὁ Ἀργυρὸς τὰ εἶχε παραδώσει εἰς ἕνα ἄλλον ὑπαστυνόμον, Ἀναγνωστόπουλον καλούμενον, ὅστις ἦτον ἄνθρωπος τῆς ἐμπιστοσύνης του, καὶ βεβαίως τοιοῦτος πρέπει νὰ ὑποτεθῇ ὁ κ. Ἀναγνωστόπουλος πρὸς τὸν κύριον Ἀργυρὸν ὅτι τοῦ εἶχε τὰ πιστὰ, καθ’ ὅσον διὰ ν’ ἀφήσῃ μίαν παρακαταθήκην χρημάτων εἰς ἕνα ἄνθρωπον, βεβαίως ὑποτίθεται ὅτι μεταξὺ αὐτῶν τῶν ἀνθρώπων ὄχι μόνον ὑπάρχει γνωριμία, ἀλλὰ πεποίθησις, φιλία καὶ πίστις μεγάλη. Λοιπὸν, κύριοι, ὅταν ὁ Ἀργυρὸς εἰς τὸν κύριον Ἀναγνωστόπουλον εἶχε τοσαύτην πίστιν καὶ τοσαύτην πεποίθησιν, ὥστε νὰ τοῦ ἐμπιστευθῇ ὅλην του τὴν περιουσίαν, ἕπεται ὅτι ὁ Ἀργυρὸς πρὸς τὸν ὑπαστυνόμον τὸν Ἀναγνωστόπουλον ἦτον ἐκ τῶν προτέρων γνωστὸς, καὶ διὰ νὰ ᾖναι γνωστὸς καὶ φίλος τοῦ ὑπαστυνόμου Ἀναγνωστοπούλου, ἕπεται ὅτι ὁ Ἀργυρὸς ἦτο μεταξὺ τῶν τιμίων καὶ εὐϋπολήπτων ἀνθρώπων, καὶ δὲν εἶχεν ἀνάγκην ν’ ἀνατρέξῃ εἰς ἄλλον τινὰ καὶ ζητήσῃ πληροφορίας περὶ τῆς διαγωγῆς τοῦ Ἀργυροῦ ἡ ἀστυνομία, ἤρκει μόνον νὰ ἐξετάσῃ τὸν κ. Ἀναγνωστόπουλον. Βλέπετε λοιπὸν, κύριοι, ὅτι τὰ διαπραχθέντα ἐν τῇ ἀστυνομίᾳ δὲν δύνανται νὰ καλυφθῶσι. Καὶ δὲν εἶναι μόνον αὐτὰ, τὰ ὁποῖα σᾶς εἶπον, ὑπάρχουν ἔτι περισσότερα. Οἱ ἄνθρωποι ἠπειλήθησαν εἰς τὴν ζωὴν αὐτῶν καὶ ἀπεπέμφθησαν δίκην πραγματικῶς κακούργων, καὶ ἠπειλήθησαν πρὸς τὸν σκοπὸν νὰ μὴ γνωστοποιήσωσιν εἰς τὴν ἑλληνικὴν κοινωνίαν, νὰ μὴ γνωστοποιήσωσιν εἰς τὴν δικαιοσύνην τὰ συμβάντα ἐν τῇ ἀστυνομίᾳ Ἐστάλησαν, κύριοι, εἰς τὸν Πειραιᾶ συνοδευόμενοι ὑπὸ κλητήρων πρὸς τὸν σκοπὸν τοῦ ν’ ἀποπεμφθῶσι διὰ τοῦ ἑλληνικοῦ ἀτμοπλοίου· δυστυχῶς τὸ ἑλληνικὸν ἀτμόπλοιον δὲν τὸ ἐπρόφθασαν εἰς Πειραιᾶ· ἔμειναν λοιπὸν δεσμῶται μέχρι τῆς ἡμέρας, καθ’ ἣν ἀνεχώρησε τὸ αὐστριακὸν ἀτμόπλοιον, καὶ μετ’ αὐτοῦ δὲν ἀπεπέμφθησαν μόνον ἐκεῖνοι, ἀλλὰ τοὺς ἔπεμψαν συνοδευομένους ἀπὸ ἕνα Νέζον ἀπὸ Πειραιᾶ μέχρι Σύρου, καθὼς ἔχω πληροφορίας. Δὲν δύναμαι νὰ βεβαιώσω τὸ γεγονὸς τοῦτο, ἀλλὰ μοὶ ἔδωκαν τὴν πληροφορίαν, ὅτι τὸ περιστατικὸν τοῦτο δύναται ν’ ἀποδειχθῇ ἐάν τις θεωρήσῃ τὰ στελέχη τῶν εἰσιτηρίων τοῦ αὐστριακοῦ πρακτορείου. Πολλὰ, κύριοι, ἐῤῥέθησαν περὶ τοῦ γεγονότος τούτου, καὶ σᾶς εἶπον καὶ πρότερον καὶ σᾶς ἐπαναλαμβάνω καὶ αὐτὴν τὴν στιγμὴν ὅτι τὸ ζήτημα λοιπὸν, κύριοι, θὰ ᾖναι, ἐὰν δὲν ἐξετάσωμεν αὐστηρῶς, ἐάν τις ᾖναι πλέον ἀσφαλισμένος νὰ ζῇ ἐν τῇ πρωτευούσῃ, ἢ νὰ ζῇ μεταξὺ τῆς συμμορίας τοῦ Λύγκου. Νομίζετε ὅτι ἔκαμα ὅλον αὐτὸν τὸν λόγον, κύριοι, διὰ νὰ ἐπιβαρύνω τὴν θέσιν τοῦ κ. διευθυντοῦ τῆς ἀστυνομίας; ἢ τῶν ὑπαστυνόμων ἐνώπιον τῆς δικαιοσύνης; πολλοῦ γε καὶ δεῖ· οὐδὲ ἤμην, οὔτε εἶμαι τοιαύτης διαγωγῆς· εὔχομαι καὶ ἐπιθυμῶ ν’ ἀποδειχθοῦν ὅλα ταῦτα ψεύδη, ν’ ἀποδειχθοῦν ὅλα συκοφαντίαι· τοῦτο, βεβαιωθῆτε, θὰ μὲ εὐχαριστήσῃ πολὺ περισσότερον,· παρὰ ἐὰν ἀποδειχθῇ τὸ ἐναντίον· δυστυχῶς ὅμως τὰ περιστατικὰ, τὰ ὁποῖα διέτρεξαν εἰς αὐτὴν τὴν ὑπόθεσιν, συνδυαζόμενα μεταξύ των ἀφίνουν, κύριοι, ὄχι πλέον δισταγμοὺς, ἀλλὰ πλήρη βεβαιότητα ὅτι τὰ γεγονότα ταῦτα ἔλαβον χώραν ἐν μέσῃ πρωτευούσῃ ὑπ’ αὐτῆς τῆς διευθύνσεως καὶ τῶν ὑπαστυνόμων τῆς διοικητικῆς ἀστυνομίας, καὶ νομίζω ὅτι εἶναι λίαν καλὸν ἡ Βουλὴ εἰς τὴν πικρὰν αὐτὴν περίστασιν, διότι, κύριοι, ἐν παρόδῳ σᾶς λέγω, αἱ πληροφορίαι ἀκόμη, τὰς ὁποίας ἔχω εἶναι, ὅτι ἡ δικαστικὴ ἐξουσία ἤδη ἔχει αὐτοτελῆ, πλήρη τὴν ἀπόδειξιν τῶν γεγονότων, καὶ ὅτι ἀκόμη, κύριοι, ἡ διεύθυνσις τῆς ἀστυνομίας καὶ ὑπαστυνόμοι ἀπειλοῦν αὐτὴν τὴν στιγμὴν μάρτυρας, διὰ νὰ μὴ καταθέσουν τὰ γεγονότα, καλὸν εἶναι λέγω, κύριοι, ἡ Βουλὴ νὰ συστήσῃ εἰς τὴν κυβέρνησιν, νὰ ἐπιβλέψῃ σπουδαίως ἐπὶ τοῦ ζητήματος αὐτοῦ διότι μεγάλη πλέον ἀμφιβολία, μεγάλη δυσπιστία ἐχύθη εἰς τὴν κοινωνίαν, καὶ ἕκαστος, κύριοι, ἀμφιβάλλει πλέον, ἐὰν ἔχῃ ἀσφάλειαν μόνον καὶ ἐν αὐτῇ τῇ πρωτευούσῃ τῆς Ἑλλάδος.

§22Θ. ΚΟΛΟΚΟΤΡΩΝΗΣ. Κύριε πρόεδρε, μίαν πρότασιν ἔχω νὰ κάμω σχετικῶς πρὸς τὰ Κρητικά.

§23ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τώρα, ἀφοῦ ὁμιλήσῃ ὁ κ. ὑπουργός.

§24ΒΑΡΒΟΓΛΗΣ (ὑπουργὸς Δικαιοσύνης). Κύριοι βουλευταί, ἐπέστησα τὴν προσοχήν μου εἰς τὴν ἀγόρευσιν τοῦ ἐντίμου βουλευτοῦ Καλαβρύτων κ. Πετιμεζᾶ. Τῳόντι ἡ πρώτη ἀγόρευσίς του, ἐπειδὴ ἐπιθυμεῖ νὰ ὑπάρχῃ ἀσφάλεια τῆς τιμῆς καὶ τοῦ προσώπου, εἶναι λίαν ἀξιέπαινος· ἀλλ’ ἀφοῦ εἰσῆλθεν εἰς περιστατικὰ ἰδιαίτερα τῆς ἀποδιδομένης εἰς τοὺς ὑπαστυνόμους κατηγορίας, μοὶ ἐφάνη, μὲ συγχωρεῖτε, νὰ κάμω τὴν παρατήρησιν, ὅτι εἶναι τῳόντι ἀποδεδειγμένη ἡ πρᾶξις καὶ δὲν ἀπαιτεῖται παρὰ ὁ εἷς δικαστὴς νὰ πείσῃ τὸν ἄλλον ὅτι αὐτὸ τὸ περιστατικὸν συνέβη, ἄρα εἶναι ἔνοχοι. Τοιαύτην ἐντύπωσιν μοὶ ἔκαμεν ἡ ἀγόρευσις τοῦ κ. Πετιμεζᾶ· νομίζω ὅτι ἔπρεπε νὰ περιορισθῇ μόνον νὰ εἴπῃ, ὅτι πρέπει νὰ ληφθῇ ἀπὸ τὴν δικαστικὴν ἐξουσίαν δραστηρία πρόνοια, ὥστε νὰ ἀποκαλυφθῶσιν αἱ ἀποδιδόμεναι πράξεις εἰς τοὺς ὑπαστυνόμους, καὶ ἀφοῦ μάλιστα ὡμολόγησεν ὁ ἴδιος ὅτι εἶναι βέβαιον, ὅτι ἡ ἀνάκρισις προοδεύει, καὶ ὅπερ δὲν γνωρίζω, προοδεύει εἰς τοιοῦτον τρόπον ὥστε εἶναι σχεδὸν βεβαία καὶ ἡ ἐνοχὴ κατὰ τῶν καταμηνυθέντων. Δὲν νομίζω ὅτι ἡ νομοτελεστικὴ ἐξουσία, ἢ ἡ νομοθετικὴ δύναται νὰ ἐπέλθῃ εἰς τὰ τῆς ἀνακρίσεως. Ἡ δικαστικὴ ἀρχὴ εἶναι ἀνεξάρτητος, τοὐλάχιστον κατὰ τὸ Σύνταγμα, δὲν ἐξαρτᾶτα οὔτε ἀπὸ τὴν νομοθετικὴν ἐξουσίαν, οὔτε ἀπὸ τὴν νομοτελεστικήν. Ὁ νόμος λέγει, κατηγγέλθη μία πρᾶξις ἀξιόποινος, ὁ εἰσαγγελεὺς, ὁ ἀνακριτὴς ἐνεργεῖ τὴν ἀνάκρισιν, αἱ ἀνακρίσεις εἶναι ὑπὸ ἐχεμύθειαν, οὐδεὶς γνωρίζει, οὔτε ἐγὼ ὁ ὑπουργὸς τῆς δικαιοσύνης γνωρίζω, οὔτε θέλω νὰ γνωρίζω, καὶ προοδεύει. Λοιπὸν αὐτὴ ἡ ἐπερώτησις, ἀντὶ νὰ περιορισθῇ εἰς τοῦτο, ἐὰν τῳόντι ἡ ἀνάκρισις ἐνεργῆται δραστηρίως πρὸς ἀνεύρεσιν τῆς ἀληθείας, ἐὰν τῳόντι ἀδιαφόρῃ ἡ δικαιοσύνη, δηλαδὴ ὁ ἀνακριτὴς, ὁ εἰσαγγελεὺς τότε μάλιστα· ἀλλὰ τὸ νὰ λέγῃ ὅτι περιστατικὰ τοιαῦτα, συμβάντα τοιαῦτα ἦσαν ἐκεῖνα, εἶναι αὐτὰ, καὶ αὐτοὶ εἶναι ἔνοχοι, νομίζω, πῶς δὲν πρόκειται νὰ δικάσωμεν τίνες εἶναι ἀθῶοι, τίνες ἔνοχοι ἐκ τῶν κατηγορηθέντων ἢ καταμηνυθέντων. Σᾶς βεβαιῶ λοιπὸν ἐγὼ, ἀφ’ ὅσα πληροφοροῦμαι ἀπὸ τὸν εἰσαγγελέα, ὅτι ἡ ἀνάκρισις τακτικῶς προοδεύει, ἐπιτηρουμένη καὶ παρὰ τοῦ εἰσαγγελέως τῶν ἐφετῶν, καὶ ἐλπίζω νὰ ἔλθῃ εἰς ἓν ἀποτέλεσμα. Εἴθε κατὰ τὴν εὐχὴν του νὰ ἦναι ἀθῶοι, εἴθε νὰ ἦναι ἔνοχοι (ἱλαρότης), αὐτὸ μένει εἰς τὴν ἀνάκρισιν νὰ ἀνακαλύψῃ τὸ γεγονός.

§25Π. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ (ὑπουρ. ἐξωτ.). Κύριοι βουλευταί, κανένα λόγον δὲν ἔχει τὸ ὑπουργεῖον ν’ ἀναβάλλῃ τὴν ἀπάντησίν του εἴτε εἰς τὴν ἐπεξηγηματικὴν ἐπερώτησιν τοῦ κ. βουλευτοῦ Καλαβρύτων, οὔτε εἰς τὴν ἐπερώτησιν τοῦ κ. βουλευτοῦ Ἀττικῆς κ. Κορωναίου. Λυποῦμαι μόνον ὅτι ἐνόμισαν ἀναγκαῖον νὰ μὴ ἀρνηθῶσι, καθόσον ἀφορᾷ τὸ ζήτημα τῆς Κρήτης, εἰς ὅ,τι ἐκήρυξα ὅτι δύναμαι νὰ εἴπω, εἰς μίαν τῶν τελευταίων συνεδριάσεων, καὶ ἐπιμένουν νὰ φέρουν εἰς τὸ βῆμα ζητήματα, τὰ ὁποῖα κατ’ οὐδὲν ὠφελοῦν οὔτε τὸν ἀγῶνα τῆς Κρήτης, οὔτε τὰ Ἑλληνικὰ συμφέροντα, ἀναπτυσσόμενα περισσότερον καὶ προκαλουμένης τῆς κυβερνήσεως εἰς περισσοτέρας ἐξηγήσεις. Ἀμφότεροι οἱ κύριοι βουλευταὶ τί μᾶς ζητοῦν; Νὰ εἴπωμεν πρῶτον τί ἐπράξαμεν, ὅταν ὁ Ἀλῆ πασσᾶς, μέγας Βεζίρης τῆς Αὐτοκρατορίας, ὑπέβαλεν εἰς τὸν Σουλτάνον μίαν ἔκθεσιν, διὰ τῆς ὁποίας ἀποδίδει εἰς τὴν Ἑλλάδα, εἰς τὸν ἑλληνικὸν λαὸν διαφόρους ἐνεργείας ὑπὲρ τῆς Κρήτης· δεύτερον διατὶ ἀπεπέμψαμεν ἐντεῦθεν τοὺς βουλευτὰς τῆς Κρήτης, τρίτον τί θὰ κάμωμεν ὡς πρὸς τὴν Κρήτην. Ἐδὼ, κύριοι, τῇ ἀληθείᾳ, δὲν ἠμπορεῖ εἰμὴ ν’ ἀπορήσῃ κανείς· οἱ κύριοι ἐπερωτήσαντες λησμονοῦν ποία εἶναι ἡ θέσις τῆς Ἑλλάδος εἰς αὐτὴν τὴν περίστασιν, ποία εἶναι ἡ θέσις τῆς κυβερνήσεως. Ἐὰν ὁ Ἀληπασᾶς ὑπέβαλεν ἔκθεσιν εἰς τὸν Σουλτάνον, διὰ τῆς ὁποίας ἀποδίδει εἰς τὴν Ἑλλάδα ἐνεργείας ὑπὲρ τοῦ ἀγῶνος τῆς Κρήτης......

§26ΚΟΡΩΝΑΙΟΣ. Ὑβρίζει.

§27ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. Ὅ,τι θέλει ἂς λέγῃ ὁ Ἀληπασσᾶς. Αὐτὸ εἶναι ἓν ἔγγραφον, ὅπερ δὲν ἐπεδόθη εἰς τὴν κυβέρνησιν, ἐῤῥίφθη εἰς τὴν δημοσιότητα, καὶ ἡ ἀπάντησις διὰ τῶν ἐφημερίδων εἶναι ἀρκετή. Ἀλλ’ ἐσυκοφάντησεν ὁ Ἀληπασσᾶς τὴν Ἑλλάδα λέγων, ὅτι βοηθεῖ τὸν Κρητικὸν ἀγῶνα, ἢ εἶπεν ἀλήθειαν; εἶναι λυπηρὸν νὰ φέρετε τοιαῦτα ζητήματα ἐδῶ. Ἀφήσατε αὐτὰ καὶ ἀφήσατε τὴν κυβέρνησιν νὰ ἐνεργῇ, ὅπως ἐνεργεῖ. Ἔρχομαι εἰς τὸ δεύτερον, διὰ τί ἀπεπέμψαμεν τοὺς βουλευτὰς τῆς Κρήτης. Μὰ, κύριοι, ἀπὸ τὴν κυβέρνησιν ζητεῖτε ἀπάντησιν ὡς πρὸς τοῦτο: ἡ κυβέρνησις, ὡς θέλετε νὰ σᾶς ἀπαντήσῃ, θὰ σᾶς ἀπαντήσῃ· ὅτι δὲν εἴμεθα εἰς τὸ 1824 οὔτε εἰς τὸ 1825, ὅτι εἴμεθα κράτος τακτικῶς ἀναγνωρισμένον ὑπὸ τῆς Εὐρώπης, βασιλευόμενον, συνδεδεμένον διὰ συνθηκῶν μεθ’ ὅλων τῶν ἄλλων ἐθνῶν καὶ κυβερνήσεων, ἔχον πολίτευμα δυνάμει τοῦ ὁποίου πολιτευόμεθα· κάθεσθε δὲ καὶ ἑδρεύητε ἐδῶ, διότι ἀνήκετε εἰς ἐπαρχίας αἵτινες σᾶς ἐξέλεξαν καὶ σᾶς ἔπεμψαν ἐδώ. Ἡ Κρήτη δυστυχῶς δὲν ἀποτελεῖ μέρος ἀκόμη τοῦ Ἑλληνικοῦ βασιλείου, καὶ θέλετε νὰ ἔλθουν οἱ βουλευταὶ τῆς Κρήτης; πῶς; ποῖοι βουλευταὶ νὰ παρακαθήσουν ἐδώ; Αἱ χῶραι, κύριοι, προστίθενται εἰς μίαν ἐπικράτειαν ἢ διὰ τοῦ πολέμου, ἢ διὰ μιᾶς συνθήκης. Ἡ μάχη τῆς Σαδόβας, ἡ τρομερὰ ἐκείνη μάχη, περὶ τῆς ὁποίας ἠκούσατε βεβαίως πάντες, προσέθηκε πολλὰς χώρας εἰς τὴν Πρωσσίαν, ἡ συνθήκη δὲ τῆς Σαβοΐας προσέθηκεν εἰς τὴν ἐπικράτειαν τῆς Γαλλία τὴν Νίκαιαν καὶ Σαβοΐαν. Συνθήκη προσέθηκεν εἰς τὴν Ἑλλάδα τὴν Ἑπτάνησον, καὶ βλέπω παρακαθημένους τοὺς ἐντίμους συναδέλφους μας ὡς βουλευτὰς ἐνταῦθα. Ἐπειδὴ τὴν κυβέρνησιν προσκαλεῖτε, σᾶς εἶπον ὅτι ὡς κυβέρνησις θὰ σᾶς ἀπαντήσω· ἐὰν ὑπάρχῃ τί ἐν τῷ κρυπτῷ θέλετε νὰ τὸ φέρητε ἐν τῷ φανερῷ· ὡς κυβέρνησις λοιπὸν σᾶς ἀπαντῶμεν αὐτὸ, ἐκηρύχθη ὁ πόλεμος μεταξὺ Ἑλλάδος καὶ Τουρκίας; ὄχι· ἐξ ἐναντίας τὰ προγενέστερα ὑπουργεῖα ἐκήρυξαν τὴν οὐδετερότητα, σᾶς εἶπον δὲ ὅτι ἡμεῖς εἴμεθα πρὸ 6 μηνῶν ἐδῶ καὶ ἐκηρύξαμεν τὴν αὐτὴν πολιτικήν· ὅ,τι ἐγένετο τότε, ἐξακολουθοῦμεν νὰ πράττωμεν· τί ζητεῖτε ἄλλο ἀπὸ ἡμᾶς; ὀφείλομεν ὅμως νὰ τηρήσωμεν τὰς διεθνεῖς ὑποχρεώσεις.

§28ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ βιαία ἀποπομπὴ κατηγορεῖται.

§29ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. Σᾶς εἶπον ὅτι δὲν εἶχον θέσιν, ὅτι ἐπροξενοῦσαν σκάνδαλον, ὅτι ἐλάβομεν παντοίας διακοινώσεις ἐκ μέρους τῶν δυνάμεων, καὶ δὲν ἠμπορούσαμεν νὰ μὴ λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν τὰς σοβαρὰς συνεπείας, τὰς ὁποίας ἠμποροῦσε νὰ ἔχῃ δι’ ἡμᾶς ἓν τοιοῦτον γεγονὸς ἀλλόκοτον. Ἠθέλατε λοιπὸν νὰ ῥιψοκινδυνεύσωμεν τὰ συμφέροντα τῆς ἰδίας ἐπικρατείας, χωρὶς νὰ φέρωμεν οὐδεμίαν ὠφέλειαν ἀλλὰ ζημίαν εἰς τὰ συμφέροντα τῆς Κρήτης; Ἀφοῦ τὸ ζήτημα τοῦτο τὸ ἔφερον ἄλλοι εἰς τὸ βῆμα, δὲν ἔχω δυσκολίαν νὰ καταθέσω τὰ περὶ τοῦ ἀντικειμένου τούτου ἔγγραφα καὶ ἐξ αὐτῶν κρίνατε.

§30ΑΘ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Κύριε πρόεδρε, παρακαλῶ τὸν λόγον· θὰ ἀπαντήσω.

§31ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΚΟΛΟΚΟΤΡΩΝΗΣ. Ἐγὼ δύω λέξεις θὰ εἴπω ὡς πρὸς μίαν πρότασιν τὴν ὁποίαν θὰ κάμω. Κύριοι, ὕστερον ἀπὸ τὴν ἀγόρευσιν τοῦ κ. Ἀθ. Πετιμεζᾶ καὶ τοῦ κ. Κορωναίου διὰ τὸ ἐξωτερικὸν ζήτημα, ὕστερον ἀπὸ τὰς ἐξηγήσεις, τὰς ὁποίας ἔδοσεν ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν ἐξωτερικῶν, νομίζω ὅτι ἔχοντες ὑπ’ ὄψιν καὶ τὸ ἔκκεντρον τῶν περιστάσεων, καὶ τὸ κρητικὸν ζήτημα, πρέπει νὰ μείνωμεν καὶ ἀρκεσθῶμεν ἕως ἐδῶ. Ἀλλ’ ἔρχομαι ἤδη, ὡς ἐκ καθήκοντος, νὰ κάμω μίαν ἑτέραν πρότασιν σχετικὴν, εἶναι βέβαιον, ἀλλ’ οὐχὶ κατ’ οὐσίαν. Κύριοι, ἐγὼ, ὡς γνωρίζετε, εἶμαι ἐκ μητρὸς Ἠπειρώτης· ἔχω λοιπὸν τὴν ὑποχρέωσιν, ὅπως ἔχουν καὶ ἄλλοι εἶναι βέβαιον, ἀλλὰ πλειότερον ἡμεῖς οἱ καταγόμενοι ἐκ τῆς δούλης Ἑλλάδος, ὡς πρὸς τὴν δούλην Ἑλλάδα. Ὅταν ἦτο περὶ τὰ τέλη της ἡ ἐθνοσυνέλευσις καθήμενος εἰς τὴν γωνίαν μου καὶ ἰδὼν ὅτι ἀπεῤῥίφθη μία πρότασις, διὰ τῆς ὁποίας ἐπροτείνετο νὰ γίνωσι δεκτοὶ καὶ ἐκ τῶν σωματείων βουλευταὶ, τότε ἔκαμον ἓν ἔγγραφον πρὸς τὴν Συνέλευσιν ἐν τῇ ἀφανείᾳ μου, διὰ τοῦ ὁποίου παρεκάλουν εἰδικῶς διὰ τὴν Κρήτην, ἐὰν ᾖναι δυνατὸν νὰ ἐπανέλθῃ εἰς τὸ ζήτημα, καὶ νὰ δεχθῇ ἐκ τοῦ σωματίου τῆς Κρήτης ἀντιπροσώπους. Ἡ Συνέλευσις ἐν τῇ ἀποφάσει της ἀπεφάνθη νὰ σχηματισθῇ τὸ Μποχτὰν τὸ λεγόμενον, ὁ βουλευτὴς Πανελληνίου. Σήμερον, κύριοι, ἐὰν ἔχωμεν αὐτοὺς τοὺς δῆθεν ἀντιπροσώπους τῆς Κρήτης, ἠθέλομεν ἔχει μίαν φωνὴν ἀπὸ Κρήτην, καὶ φωνὴν δυνατὴν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου.

§32ΒΑΣΟΣ. Εἴμεθα ὅλη ἡ Βουλή.

§33ΚΟΛΟΚΟΤΡΩΝΗΣ. Πολὺ καλὰ χαίρομαι. Ὅθεν, κύριοι, ἀναλαμβάνω ἀφοῦ τὸ ἀνέλαβε μάλιστα ὅλη ἡ Βουλή, ἀναλαμβάνω τὸ καθῆκον κηρύσσων ἤδη, νὰ ἐκφέρω μίαν γνώμην. Εἴδατε ὅτι οἱ Κρῆτες ἐζήτησαν τὴν Ἀγγλικὴν προστασίαν δι’ ἑνὸς ψηφίσματος, τὸ ὁποῖον εἶναι εἰς ὅλους γνωστόν.

§34ΦΙΛΗΜΩΝ. Ἐὰν ἀναγνώσητε τὸ ψήφισμα θὰ εἴδητε ὅτι δὲν ἐζήτησαν τὴν Ἀγγλικὴν προστασίαν.

§35ΚΟΛΟΚΟΤΡΩΝΗΣ. Ἔχετε δίκαιον τὴν μεσολάβησιν· ἀλλὰ νὰ ἔλθητε κατόπιν κ. Φιλήμων. Ἐκτὸς αὐτῆς τῆς αἰτήσεως τὴν ὁποίαν ἔκαμεν ἡ φωνὴ τῆς Ἀμερικῆς, καὶ διάφοροι φωναὶ εἰς τὴν Εὐρώπην ἐξεφράσθησαν ὑπὲρ τῆς Κρήτης. Ἐξ ὧν ἡ φωνὴ τοῦ Τὶλ Φάμερι ἐν τῷ Γαλλικῷ κοινοβουλίῳ, τὸν ὁποῖον εὐχαριστεῖ πᾶσα ἑλληνικὴ καρδία, ἡ φωνὴ καὶ ἡ ἐνέργεια τοῦ κ. Χάους ἐξ Ἀμερικῆς, ὁ ὁποῖος ἦλθεν ἐδὼ, καὶ διέμεινε μεταξὺ μας ἀρκετὸν καιρὸν, καὶ διένειμε καὶ ἐνδύματα, ὡς ἠξεύρετε, καὶ τὸν ὁποῖον ἐπίσης εὐγνωμονεῖ πᾶσα ἑλληνικὴ καρδία καὶ τόσαι ἄλλαι ἐπίσημοι φωναί. Ἐνόμισα λοιπὸν καθῆκόν μου καὶ ἐγὼ νὰ προτείνω καὶ εἰς τὸ κοινοβούλιον, τὸ ὁποῖον ὀφείλει νὰ ἐκφράσῃ μίαν εὐχὴν πρὸς τὴν Γαλλίαν, ἀφοῦ οἱ Κρῆτες ἐξέφρασαν πρὸς τὴν Ἀγγλίαν καὶ νὰ ζητήσῃ ἀπὸ τὸν αὐτοκράτορα τῆς Γαλλίας τὴν μεσολάβησιν καὶ φιλανθρωπίαν.

§36ΖΑΛΩΝΗΣ. Ἐκφράζει ἡ Κρήτη.

§37ΚΟΛΟΚΟΤΡΩΝΗΣ. Ἠμποροῦμεν ἡμεῖς τὸ κοινοβούλιον νὰ ἐκφράζωμεν μίαν εὐχὴν, ἀφοῦ ἐκφράζουν ξένοι. Ὅπως, κύριοι, ἀναβαίνων εἰς τὸ βῆμα ἤρχισα περιέργως, τοιουτοτρόπως ἤδη καταβαίνων τελειόνω περιέργως. Κύριοι, νομίζω ὅτι αἱ περιστάσεις εἶναι κρίσιμοι καὶ τὰς ἐννοοῦμεν ὅλοι, καθὼς καὶ προεῖπον. Ἐπεθύμουν λοιπὸν, ἐὰν ᾖναι δυνατὸν καὶ ἂν ἀκουσθῇ ὁ λόγος, τὸν ὁποῖον εἶπον, νὰ ἤμεθα εἰς αὐτὴν τὴν περίστασιν προσεκτικοὶ καὶ ἐχέμυθοι, ἀντὶ νὰ ἐκφραζώμεθα καὶ νὰ ἐνθουσιαζώμεθα· Εὔχομαι δὲ καταβαίνων ἀπὸ τοῦ βήματος, νὰ ἴδω ἀπερχομένας τὰς οἰκογενείας τῶν Κρητῶν ὡς ὑπηκόους ἕλληνας εἰς Κρήτην.

§38ΑΘ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν ἐξωτερικῶν εἶπεν ὅτι δὲν ἔχει καθόλου δυσκολίαν ν’ ἀπαντήσῃ σήμερον εἰς τὴν ἐπερώτησιν, τὴν ἀφορῶσαν τοὺς Κρήτας καὶ κρητικὸν ζήτημα, καὶ ὅτι εἶναι ἕτοιμος καὶ εἰς αὐτὴν τὴν στιγμὴν ν’ ἀπαντήσῃ. Ἀπήντησεν ὅμως κατὰ τὰς ἰδέας του, κατὰ τὰς σκέψεις του· ἀπήντησεν εἰς ζήτημα, εἰς τὸ ὁποῖον οὔτε ἠρωτήθη.

§39Π. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. Ποῖον εἶναι τὸ ζήτημα, τὸ ὁποῖον ἠρωτήσατε;

§40ΑΘ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Τώρα, παρακαλῶ. Τίς, κύριοι, ἀπὸ τοῦ βήματος αὐτοῦ ἤλεγξε σήμερον τὴν κυβέρνησιν ὅτι δὲν ἐφρόντισε νὰ φέρῃ τοὺς βουλευτὰς ἐντὸς τοῦ βουλευτηρίου;

§41ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. Ὑμεῖς.

§42ΑΘ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Πότε;

§43ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. Πρὸ ὀλίγου.

§44ΑΘ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἔχετε λάθος· οἱ βουλευταὶ εἶναι ἐντὸς τοῦ βουλευτηρίου καὶ ὄχι ἔξω, κ. ὑπουργὲ τῶν ἐξωτερικῶν· δὲν δύνασθε νὰ σοφισθῆτε τὰ πράγματα· ἤρχοντο ἐκεῖνοι ὡς βουλευταὶ τῆς Κρήτης· μὲ τοιαύτην ἀποστολὴν ἤρχοντο ἀπὸ τὴν Κρήτην. Τώρα ὑπ’ αὐτὴν τὴν ἰδιότητα ἤρχοντο ἐκεῖνοι, καὶ ὑπ’ αὐτὴν τὴν ἰδιότητα ἐδιώχθησαν. Εἴπομεν ἡμεῖς σήμερον ὅτι οἱ βουλευταὶ αὐτοὶ πρέπει νὰ εἰσέλθουν ἐντὸς τοῦ βουλευτηρίου, καὶ ὅτι σεῖς, ὡς κυβέρνησις, τοὺς ἀπεδιώξατε;

§45ΖΑΛΩΝΗΣ. Πρὸς ποῖον σκοπὸν ἦλθον;

§46ΑΘ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ὕστερον μοὶ ἀπαντᾶτε ἀπὸ τοῦ βήματος. Κάθησθε πλησίον τῶν ὑπουργῶν καὶ μ’ ἐρωτᾶτε διὰ νὰ σᾶς ἀκούουν. Λοιπὸν δὲν πρόκειται περὶ τούτου· οἱ ἄνθρωποι ἤρχοντο ἐκεῖθεν μὲ μίαν εἰδικὴν ἀποστολὴν, τὴν ὁποίαν εἶχον ἀπὸ τὴν κυβέρνησιν καὶ ἀπὸ τὴν συνέλευσιν τοῦ τόπου των. Τώρα ἐὰν ἦτο πολιτικὸν καὶ φρόνιμον, ἡ ἑλληνικὴ Βουλὴ καὶ ὄχι ἡ ἑλληνικὴ κυβέρνησις διότι εἰς τὴν κυβέρνησιν δὲν ἀναγνωρίζω τὸ τοιοῦτο δικαίωμα, τὸ ὁποῖον ἀποκλειστικῶς ἀνήκει εἰς τὴν Βουλὴν, νὰ φέρῃ αὐτοὺς τοὺς ἀνθρώπους ἐντὸς τοῦ βουλευτηρίου, καὶ νὰ τοὺς συγκαθίσῃ μεθ’ ἡμῶν διὰ νὰ σκεφθῶσιν ἐπὶ τῶν ἑλληνικῶν καὶ τῶν κρητικῶν πραγμάτων, εἶναι ὅλως διόλου ἄλλο ζήτημα καὶ ζήτημα, τὸ ὁποῖον οὐδεὶς ἐπὶ τοῦ προκειμένου ἔφερεν ἐντὸς τῆς Βουλῆς. Τὸ ἀπέκρουσεν ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν ἐξωτερικῶν, πόθεν ὁρμώμενος;

§47ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. Αὐτὰ εἶναι σοφίσματα.

§48ΑΘ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Σοφίσματα εἶναι τὰ ἰδικά σας, κ. ὑπουργὲ τῶν ἐξωτερικῶν. Ἐγὼ παρακαλῶ, καὶ παρακαλῶ καὶ πάλιν τὸ ὑπουργεῖον, ἐπ’ αὐτῆς τῆς ὑποθέσεως, ἐὰν ᾖναι δυνατὸν, ν’ ἀναβληθῇ ἡ συζήτησις.

§49ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. Δὲν ἔχομεν κανένα λόγον ν’ ἀναβάλλωμεν.

§50ΑΘ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Καὶ ἡμεῖς ἔχομεν τὸ δικαίωμα νὰ ἐπαναφέρωμεν δι’ ἐπερωτήσεων καθ’ ἡμέραν τὸ ζήτημα.

§51ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. Νὰ ἐπαναφέρητε ὁσάκις θέλετε.

§52ΑΘ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἐπειδὴ λοιπὸν θέλετε ν’ ἀναπτυχθῇ ἤδη ἡ ἐπερώτησις, προχωρῶ καὶ ἐγώ.

§53Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Νὰ προχωρήσητε, διὰ νὰ καταλάβωμεν τί θέλετε· θέλετε νὰ κηρύξωμεν τὸν πόλεμον;

§54ΑΘ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Κατὰ τὰ τέλη Μαΐου, κύριοι, δύω ἀπεσταλμένοι ἐκ τῆς νήσου Κρήτης ἀπὸ τὴν προσωρινὴν κυβέρνησιν καὶ ἀπὸ τὴν συνέλευσιν, οἱ κύριοι Στυλιανὸς Παπαδάκης καὶ Ἀντώνιος Μιχαλιδάκης, ἔφθασαν ἐνταῦθα. Ἅμα φθάσαντες εἰς Πειραιᾶ, ἀμέσως, κύριοι, κατὰ τὸ σύστημα τὸ ὁποῖον ὑπάρχει, ἢ κατὰ τὸ σύστημα τὸ ὁποῖον ἐβλήθη ἐσχάτως εἰς ἐνέργειαν, εἷς ὑπαστυνόμος ἀπεστάλη νὰ ἐρευνήσῃ ἐπὶ τοῦ ἀτμοπλοίου, ποῖοι εἶναι οἱ ἐπιβάται. Ἐντὸς τοῦ ἀτμοπλοίου λοιπὸν αὐτοῦ εὗρε τοὺς δύω, ὡς σᾶς εἶπον, Κρῆτας προερχομένους ἐκ Κρήτης μὲ εἰδικὴν ἀποστολήν. Τοὺς Κρῆτας αὐτοὺς διατάσσει νὰ τὸν ἀκολουθήσωσι· τὸν ἠκολούθησαν, κύριοι, καὶ τοὺς μετέφερεν εἰς τὸν ἀκταιωρὸν, τὸν Γλαῦκον, τὸν εὑρισκόμενον εἰς Πειραιᾶ· τοὺς διατάσση νὰ μένουν ἐντὸς τοῦ Γλαύκου, καὶ ἔμενον, κύριοι, δίκην αἰχμαλώτων, δίκην κακούργων, ἐντὸς τοῦ κατέργου. Ἐξέρχεται ὁ κ. ὑπαστυνόμος, τηλεγραφεῖ εἰς τὰς Ἀθήνας, καὶ μετὰ ταῦτα, μετὰ μίαν ὥραν, ἀφ’ ἧς τοὺς ἔφερεν ἐντὸς τοῦ Γλαύκου, εἰσέρχεται πάλιν ἐντὸς αὐτοῦ, τοὺς παραλαμβάνει, τοὺς μεταφέρει εἰς ἀτμόπλοιον ἰδιαίτερον, καὶ τοὺς μεταφέρει εἰς Κύθηρα· ὅλα δὲ ταῦτα, ἠξεύρετε πῶς ἐγένοντο; κατὰ διαταγὴν τοῦ ὑπουργείου, κατὰ διαταγὴν τῆς κυβερνήσεως. Ἐρωτῶ τώρα τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν ἐξωτερικῶν, ὅστις ἐχολώθη· ποίαν ἐξουσίαν εἶχεν ἡ κυβέρνησις νὰ διατάξῃ τὴν ἀπομάκρυνσιν, νὰ διατάξῃ τὴν ἔξωσιν καὶ τὸν περιορισμὸν ἀνθρώπων ἐντὸς τοῦ πλοίου καὶ ἐντὸς τῶν Κυθήρων, χωρὶς αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι νὰ διαταράξουν κατ’ οὐδὲν τὴν ἀσφάλειαν ἢ τὴν τάξιν τῆς πολιτείας; Δὲν ἤρκεσε τοῦτο, κύριοι· εἰς Κύθηρα ἐτέθησαν ὑπὸ ἀστυνομικὴν ἐπιτήρησιν· καὶ ἂν ἀναγνώσητε τὴν ἐπιστολὴν αὐτὴν τῆς ἐποχῆς ἐκείνης, ἀπὸ 28 Μαΐου, θέλετε ἰδεῖ πόσον ὑπέφερον τεθέντες ὑπὸ ἀστυνομικὴν ἐπιτήρησιν ἐν Κυθήροις οἱ δύο οὗτοι ἀξιότιμοι ἄνδρες· δὲν τοῖς ἐπετρέπετο οὔτε καφφὲ νὰ ἐξέλθουν νὰ πίουν ἔν τινι καφφενείῳ χωρὶς νὰ συνοδεύωνται ἀπὸ ἕνα ἀστυνόμον, ἢ χωροφύλακα. Ἐκτὸς τούτου, κύριοι, πρό τινων ἡμερῶν ἔφθασε μὲ εἰδικὴν ἀποστολὴν Κωσταρός τις Βουλουδάκης, ἀπεσταλμένος ἀπὸ τὴν κυβέρνησιν καὶ τὴν συνέλευσιν τῆς Κρήτης εἰς Σύρον, καὶ ἐζήτησε νὰ ἔλθῃ εἰς Ἀθήνας, διὰ νὰ ἐπισκεφθῇ τὴν οἰκογένειάν του καὶ τοὺς συγγενεῖς του, οἱ ὁποῖοι εὑρίσκονται ἐνταῦθα· ὅ,τε νομάρχης καὶ αἱ ἀρχαὶ δὲν τῷ ἐπέτρεψαν, διότι τῷ εἶπαν ὅτι ἐγκύκλιος διαταγὴ τοῦ ὑπουργείου τῶν ἐσωτερικῶν ἀπηγόρευεν ὑπὸ βαρεῖαν εὐθύνην εἰς πάντα ὑπάλληλον νὰ ἐπιτρέψῃ εἰς Κρῆτα νὰ μεταβῇ εἰς Ἀθήνας, ἔστω καὶ δι’ ἰδίων του ἐξόδων· καὶ δὲν ἐπέτρεπεν αὐτὴ ἡ διαταγὴ εἰς τὸν πατέρα νὰ ἔλθῃ νὰ ἐπισκεφθῇ τὸν υἱὸν, εἰς τὸν σύζυγον τὴν σύζυγον. Καὶ ἠξεύρετε ποῖος εἶναι ὁ Βουλουδάκης αὐτὸς, περὶ τοῦ ὁποίου σᾶς κάμνω λόγον; εἷς τῶν σπουδαίων ἀρχηγῶν τῆς Κρήτης, ὁ Κωσταρὸς λεγόμενος· ἀλλ’ ἐπὶ τέλους, κύριοι, μετὰ πολλὰς παρακλήσεις καὶ μετὰ πολλὰ δάκρυα κατώρθωσε νὰ λάβῃ τὴν ἄδειαν νὰ ἔλθῃ ἀπὸ τὴν Σύρον εἰς τὸν Πειραιᾶ καὶ εἰς Ἀθήνας διὰ νὰ δυνηθῇ νὰ χύσῃ ἓν δάκρυ, νὰ δώσῃ ἓν φίλημα εἰς τὴν σύζυγόν του καὶ τὰ τέκνα του καὶ λοιποὺς συγγενεῖς. Φθάνει, κύριοι, εἰς τὸν Πειραιᾶ, καὶ ἀμέσως συλλαμβάνεται καὶ ῥίπτεται εἰς τὸν ἀκταιωρὸν καὶ ἐπὶ 36 ὥρας μένει ἐκτεθειμένος εἰς τὸ ψῦχος τῆς νυκτὸς καὶ εἰς τὴν θέρμην τοῦ ἡλίου, ὡς ὁ ἴδιος οὗτος λέγει ἐν ἐπιστολῇ του ὑπογεγραμμένῃ καὶ δημοσιευθείσῃ εἰς ὅλας τὰς ἐφημερίδας. Ἀλλὰ τὰ περιστατικὰ ταῦτα, κύριοι, εἶναι ὅλα τυχαῖα; ἐπιτρέψατέ μοι νὰ τὰ συνοδεύσω μὲ πολλὰ ἄλλα περιστατικὰ καὶ μὲ ὅσα διαδίδονται πρό τινος καιροῦ περὶ τῆς ἐνεργείας τοῦ ὑπουργείου περὶ τοῦ κρητικοῦ ζητήματος, καὶ θέλετε ἰδεῖ ὅτι εἶχον ἕνα σκοπὸν, ὅτι ὁ σκοπὸς αὐτὸς τὸν ὁποῖον εἶχε δὲν ἦτον ἑλληνικός. Πρὸ καιροῦ, κύριοι, καὶ ἅμα τὸ παρὸν ὑπουργεῖον προσεκλήθη εἰς τὴν διεύθυνσιν τῶν πραγμάτων, ὅλος ὁ προξενικὸς κλάδος μετεκινήθη, καὶ μετεκινήθη πρὸς σκοπὸν ὡρισμένον· διαταγαὶ ἐδόθησαν εἰς ὅλους τοὺς προξένους, ὅλα τὰ προσφερόμενα καὶ συνεισφερόμενα χρήματα πρὸς ὑποστήριξιν τοῦ κρητικοῦ ἀγῶνος καὶ περίθαλψιν τῶν προσφύγων οἰκογενειῶν, νὰ μὴ στέλλωνται τοῦ λοιποῦ εἰς τὴν ἐπιτροπὴν τῶν Κρητῶν, ἀλλὰ εἰς τὴν ἐπιτροπὴν τῶν προσφύγων, εἰς τὴν ἐπιτροπὴν τῶν κυριῶν.

§55ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. Ἔχετε αὐτὰς τὰς διαταγὰς νὰ τὰς παρουσιάσητε; ἄλλως ὅ,τι λέγεις εἶναι ἀνύπαρκτα.

§56ΑΘ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ὁ νομάρχης Σύρου ἔπαυσε τὴν ἐπιτροπὴν τὴν συστηθεῖσαν καὶ ὑπάρχουσαν εἰς Σύρον καὶ ἀνέλαβεν ὁ ἴδιος τὴν διεύθυνσιν. Καὶ ὅλα ταῦτα ἐγένοντο ἄνευ σκοποῦ; εἶχον, κύριοι, τὸν σκοπόν των, καὶ τὸν σκοπὸν τὸν εὑρίσκετε εἰς τὴν χαλάρωσιν τὴν ὁποίαν βλέπετε σήμερον εἰς τὰ αἰσθήματα ὑπὲρ τοῦ κρητικοῦ ἀγῶνος.

§57Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Διότι ὅλοι ἐκεῖνοι ἐπλούτιζον, διότι ἐσούφρωναν.

§58ΑΘ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Καὶ δὲν ἔχετε, κύριοι, ἀνάγκην νὰ μάθητε ἀπὸ ἐμὲ αὐτὴν τὴν στιγμὴν, ὥστε νὰ σᾶς φέρω ἐγγράφους ἀποδείξεις, τὰς ὁποίας ζητεῖ ὁ κύριος ὑπουργὸς τῶν ἐξωτερικῶν· ἀρκεῖ μόνον νὰ μάθητε σήμερον ὅτι αἱ ἀποστολαὶ αἱ ὁποῖαι ἐγίνοντο πρό τινος καιροῦ, αἱ συνεχεῖς καὶ ἑβδομαδιαῖαι, δὲν γίνονται σήμερον, ἢ βραδύτατα, καὶ πρέπει νὰ μάθητε ὅτι ἡ περίθαλψις, ἡ ὁποία ἐδίδετο μὲ πολλὴν προθυμίαν εἰς τοὺς πρόσφυγας Κρῆτας, σήμερον δίδεται μὲ πολλὴν στενοχωρίαν, καὶ μόνον ἐν περιστάσει καθ’ ἣν πρόσφυγές τινες Κρῆτες πεισθῶσιν ὅπως δήποτε διὰ τῶν μέσων, τὰ ὁποῖα εἶναι εἰς ἐνέργειαν, νὰ ἐπανέλθωσιν εἰς Κρήτην, τότε βλέπετε ὅλην τὴν προθυμίαν καὶ ἐνέργειαν τῆς κυβερνήσεως· ἐζητήσαμεν, κύριοι, καὶ προχθὲς εἰς τὴν ἀπάντησιν τοῦ βασιλικοῦ λόγου νὰ κατατεθῶσιν ἔγγραφα ἐπίσημα, ἐκ τῶν ὁποίων νὰ ἴδωμεν εἰς ποίαν θέσιν καὶ στάσιν εὑρίσκεται τὸ κρητικὸν ζήτημα, καὶ ποίαν ἐνέργειαν ἔκαμε τὸ ὑπουργεῖον ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ ζητήματος, ἀλλὰ πάντοτε μᾶς προέταξαν τὴν σύνεσιν καὶ τὴν φρόνησιν. Καὶ ἠξεύρετε διατί μᾶς προτείνουσιν αὐτὰ πάντοτε; δι’ οὐδένα ἄλλον λόγον ἢ σκοπὸν, εἰμὴ μόνον καὶ μόνον διὰ νὰ ἦναι τὰ πραγματικὰ κεκαλυμμένα, διὰ νὰ τίθεται πάντοτε ὁ λύχνος ὑπὸ τὸν μόδιον.

§59ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. Δὲν ἔχετε ἀνάγκην ἐγγράφων, κύριοι βουλευταί· σεῖς τὰ ἠξεύρετε ὅλα· τί ζητεῖτε; καὶ τὴν διάνοιάν μου μέσα, τὴν ἐνοήσητε.

§60ΑΘ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Δὲν ἔχετε, λέγει, ἀνάγκην ἐγγράφων ἐπισήμων, διότι σᾶς λέγει, εἰσήλθατε μέσα εἰς τὴν διάνοιάν μου· ὄχι δὲν εἰσῆλθον, κύριε ὑπουργὲ, εἰς τὴν διάνοιάν σας· ἀνέγνωμεν ὅμως τὰς εὐρωπαϊκὰς καὶ ἑλληνικὰς ἐφημερίδας, καὶ ἐξ αὐτῶν καὶ πολλῶν ἄλλων, αἱ ὁποῖαι εἶναι φίλαι σας, αἱ ὁποῖαι ἀντιπροσωπεύουσι τὴν πολιτικὴν καὶ τακτικήν σας... καὶ τὴν Ἡμέραν ἀνέγνωμεν....

§61ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. Φίλη μας εἶναι ἡ Ἡμέρα, ἀφοῦ μᾶς ὑβρίζει πάντοτε;

§62ΑΘ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Εἶναι ὅμως φίλη σας. Καὶ τὸ εἶδε καὶ ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν ἐξωτερικῶν, τί περιεῖχε προχθὲς ἡ Ἡμέρα. Καὶ ἀφοῦ ὅλα αὐτὰ τὰ πράγματα γράφονται εἰς τὴν Εὐρώπην, εἰς τὴν Ἀνατολὴν καὶ εἰς τὴν Ἑλλάδα, θέλετε ἡμεῖς οἱ βουλευταὶ τῆς Ἑλλάδος νὰ μὴ ἐξετάσωμεν περὶ αὐτῶν τῶν πραγμάτων; καὶ δὲν θέλει ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν ἐξωτερικῶν νὰ μᾶς δώσῃ τὸ δικαίωμα νὰ ὁμιλήσωμεν;

§63ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. Ὄχι νὰ ὁμιλήσητε.

§64ΑΘ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Νομίζει ὁ κ. ὑπουργὸς πῶς εὑρίσκεται, ὄχι εἰς τὴν ἐποχὴν τοῦ 1824 καὶ 1825, ὡς εἶπεν, ἀλλὰ τοῦ 1815, ὅτε ὑπῆρχεν ἡ ἱερὰ συμμαχία καὶ οἱ μυστικισμοὶ ἐκεῖνοι, καὶ θέλει νὰ μᾶς τὴν ἐπαναφέρῃ καὶ μᾶς τὴν καθιερώσῃ καὶ εἰς τὸ 1868. Ὅλα λοιπὸν αὐτὰ τὰ πράγματα καὶ αἱ ἐξωτερικαὶ ἐπιδείξεις, αἱ ὁποῖαι ἐγένοντο πρὸς ὅλους τοὺς Κρῆτας, εἴτε τοὺς ἐρχομένους δι’ εἰδικῆς ἀποστολῆς εἴτε ἄλλους, καὶ ἡ βραδύτης μὲ τὴν ὁποίαν ἐσχάτως γίνεται ἡ ἀποστολὴ τροφῶν καὶ ἄλλων μέσων πρὸς ὑποστήριξιν τοῦ ἀγῶνος, τί ἄλλο μαρτυροῦσιν ἢ τὴν ἐξυπηρέτησιν ξένης παρὰ τοῦ ὑπουργείου πολιτικῆς; Δι’ ὅλα αὐτὰ τὰ πράγματα, τὰ ὁποῖα ὅλοι γνωρίζετε, ἠμπορεῖ ὁ κύριος ὑπουργὸς τῶν ἐξωτερικῶν νὰ μᾶς φέρῃ ὁποιαδήποτε θέλει ἔγγραφα καλῶς γεγραμμένα καὶ δεικνύοντα τὴν διπλωματικὴν δεινότητα τοῦ κυρίου ὑπουργοῦ, ἀλλ’ ὅμως τὰ πράγματα ἄλλως ὁμιλοῦσιν.

§65ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. Λοιπὸν, ζητεῖτε νὰ στείλῃ τὸ ὑπουργεῖον τροφάς;

§66ΒΑΛΑΣΟΠΟΥΛΟΣ......

§67ΑΘ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἠξεύρομεν ἡμεῖς πῶς στέλλονται αἱ τροφαί. Δὲν εἴπομεν τὸ ὑπουργεῖον· μᾶς ἐννοῆτε....

§68ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. Δὲν σᾶς ἐννοῶ.

§69ΑΘ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Αὐτὸς λοιπὸν ἦτον ὁ σκοπὸς διὰ τὸν ὁποῖον ἐγὼ ἔκαμον τὴν ἐπερώτησιν, καὶ δὲν ἦτον οὔτε ὁ σκοπὸς τὸν ὁποῖον εἶπεν ὁ ἔντιμος πρωθυπουργὸς, ὁ σκοπὸς τῆς δημοσίας ὑγείας τῆς πρωτευούσης, οὔτε ὁ σκοπὸς τὸν ὁποῖον ἀνέπτυξεν ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν ἐξωτερικῶν, ὅτι ἀφοῦ εἴμεθα ἔθνος αὐτοτελὲς, ἀνεγνωρισμένον καὶ ἔχομεν συνθήκας καὶ νόμους, πῶς νὰ δεχθῶμεν τοὺς βουλευτὰς αὐτούς; Τίς ἔφερε σήμερον αὐτὴν τὴν ἰδέαν, ὄπισθεν τῆς ὁποίας ἦλθε νὰ δικαιολογηθῇ ὁ ὑπουργὸς τῶν ἐξωτερικῶν; Ὅλα αὐτὰ τὰ πράγματα δὲν τὰ ἀνέπτυξα διὰ κανένα λόγον, παρὰ διότι σήμερον ἦσαν συζητημένα εἰς ὅλην τὴν Εὐρώπην καὶ τὴν κοινωνίαν, καὶ ὀφείλομεν καὶ ἡμεῖς νὰ κάμωμεν λόγον ἐντὸς αὐτοῦ τοῦ περιβόλου εἰς μίαν ἐποχὴν καὶ περίστασιν, καθ’ ἣν τῶν ἀδελφῶν τὸ αἷμα ἀφειδῶς χύνεται ἐπὶ τοῦ κρητικοῦ ἐδάφους.

§70ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. Τὸ συμπέρασμά σας;

§71ΑΘ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Νὰ συστήσω εἰς τὴν κυβέρνησιν περισσοτέραν πρόνοιαν ἐπὶ τοῦ κρητικοῦ ζητήματος καὶ μεγαλείτερον σέβας ἐπὶ τῆς προσωπικῆς ἐλευθερίας καὶ πρὸ πάντων τῶν Κρητῶν.

§72ΣΙΜΟΣ (ὑπουργὸς τῶν οἰκονομικῶν). Εἰς ἓν μόνον πρᾶγμα συμφωνῶ μὲ τὸν ἔντιμον προλαλήσαντα· εἶχε πολὺ δίκαιον καὶ πολλὴν εἰλικρίνειαν ὁ προλαλήσας νὰ θελήσῃ νὰ χαρακτηρίσῃ καὶ εἴπῃ περὶ τίνος πρόκειται, καὶ τί εἶναι τὸ ἀληθὲς ζήτημα. Εἶναι ἀληθὲς ὅτι αὐτὸς ὁ ἴδιος ἐχρημάτισεν αἰτία διὰ νὰ ἔλθῃ ἐδῶ, ἀλλ’ ὁπωσδήποτε, ἐπειδὴ τέλος πάντων εἶπε, τοῦτο θέλω, καὶ τοῦτο εἶπα, λέγω καὶ ἐγὼ αὐτὸ, τὸ ζήτημα τῆς ἀποστολῆς βουλευτῶν ἐκ Κρήτης. Ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ ζητήματος περιστρέφονται καὶ ὅσαι ἄλλαι αἰτιάσεις ἐγένοντο κατὰ τῆς κυβερνήσεως.

§73ΑΘ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Δὲν εἶναι αὐτὸ τὸ ζήτημα.

§74ΚΟΡΩΝΑΙΟΣ. Τὸ ἐγενικεύσατε τὸ ζήτημα.

§75ΣΙΜΟΣ. Εἶπα ὅτι συμφωνῶ μὲ τὸν προλαλήσαντα εἰς τοῦτο, ὅτι ἐχαρακτήρισε καθαρῶς τὸ ζήτημα καὶ εἶπε, ποῖον ἔχετε δικαίωμα νὰ πράξητε τοῦτο, ἢ ἐκεῖνο, νὰ παρεμποδίσητε τὸ δεῖνα, ἢ δεῖνα ἄτομον. Ἠξεύρετε, κύριοι, ποῖον δικαίωμα; ἐκεῖνο τὸ δικαίωμα, θὰ εἴπω καὶ ἐγὼ μὲ ἕνα περίφημον συγγραφέα, τὸ ὁποῖον ἕκαστος γενναιόφρων πολιτικὸς ἀνὴρ ἔχει, νὰ λαμβάνῃ πάντοτε τὰ μέτρα ἐκεῖνα, διὰ τῶν ὁποίων δύναται νὰ σωθῇ μία κινδυνεύουσα πατρίς. Ναὶ, κύριοι, σπουδαία, σπουδαιοτάτη πολὺ περισσότερον, παρ’ ὅσον ἠδύνατό τις νὰ ἐννοήσῃ ἦτον ἡ περίστασις ἐκείνη. Σπουδαῖον ἦτο τὸ καθῆκον, τὸ ὁποῖον ὤφειλεν ἡ κυβέρνησις νὰ ἐνεργήσῃ, καὶ τὸ ἐξεπλήρωσεν ὅπως ἔπρεπε. Δὲν εἶναι βεβαίως τοῦ παρόντος καιροῦ νὰ φέρωμεν ἐνταῦθα τί ἔπραξεν ὁ δεῖνα, ἢ ὁ δεῖνα, ἡ μία ἐντολοδόχος, ἢ ἡ ἄλλη ἐντολοδόχος κυβέρνησις ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ ζητήματος. Σᾶς εἶπεν ὁ ἔντιμος συνάδελφος ὅτι ὅλα αὐτὰ θὰ γίνουν ἐν καιρῷ, ὅτι ἡ κυβέρνησις ἡ ἰδία τὰ πάντα θὰ τὰ φέρῃ εἰς τὸ φῶς τῆς δημοσιότητος, διότι εὐχαρίστως φέρονται εἰς τὸ φῶς τῆς δημοσιότητος ἐκεῖνα τὰ πράγματα, τὰ ὁποῖα δύνανται νὰ φέρουν ὄχι μομφὴν, ἀλλ’ ἔπαινον εἰς τοὺς ἐνεργοῦντας. Ἀλλὰ δὲν εἶναι ὁ καιρὸς, δὲν κινδυνεύουν κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον μεγάλα δημόσια συμφέροντα. Δὲν θέλω νὰ αἰτιαθῶ κἀνενὸς τὸν πατριωτισμὸν, ἀλλ’ οὐχ ἧττον γνωρίζετε ὅτι ὅλοι δὲν ὁδηγοῦνται ἀπὸ αὐτὰς τὰς προφυλάξεις. Ὑπάρχουν ἄνθρωποι νομίζοντες ὅτι ὅλα τὰ πράγματα, τὰ σπουδαιότερα, τὰ ἱερώτερα δύνανται νὰ γίνουν ἕρμαιον ἄλλων, δὲν ἠξεύρω πρὸς ποῖον σκοπὸν, πρὸς ποῖον ἀποτέλεσμα· ἀλλ’ ἡ κυβέρνησις δὲν ἠδύνατο βεβαίως, ἔχουσα τὴν μεγίστην εὐθύνην, εἰμὴ νὰ γνωρίζῃ τὸ καθῆκόν της καὶ τὸ καθῆκον αὐτὸ νὰ τὸ ἐκπληρώσῃ. Δὲν ἠξεύρω, κύριοι, ἐὰν ἡ ἰδέα αὐτὴ, τὴν ὁποίαν ἠκούσαμεν σήμερον, καὶ τὴν ὁποίαν ἀπορῶ πῶς νὰ τὴν χαρακτηρίσω, καὶ πῶς σεῖς ὅλοι ἐν τῇ συνειδήσει σας θὰ τὴν χαρακτηρίσητε, ἐὰν, λέγω, αὐτὴ ἡ ἰδέα τοῦ νὰ σταλοῦν ἐδῶ ἐντὸς τοῦ βουλευτηρίου τοῦ ἑλληνικοῦ ἀντιπρόσωποι τῆς Κρήτης, ἥτις κατὰ δυστυχίαν δὲν περιελήφθη ἀκόμη ἐντὸς τῶν ὁρίων τοῦ ἑλληνικοῦ κράτους, ἐὰν, λέγω, ἡ ἰδέα αὐτὴ ᾖναι ἰδέα αὐτόβουλος, αὐτοκίνητος, αὐτενεργὸς τῶν ἐν Κρήτῃ μαχομένων ἀδελφῶν ἡμῶν, ἢ ἐὰν ἡ ἰδέα αὐτὴ ἐφυσήθη εἰς τὸ οὖς αὐτῶν ὑπ’ ἄλλων. Τοῦτο δὲν θέλω σήμερον νὰ τὸ ἐξετάσω, ἀλλ’ ὁπωσδήποτε πολλὰ ἐῤῥέθησαν καὶ ἐγράφησαν καὶ ἐξηγήθησαν καὶ διὰ τῶν ἐφημερίδων καὶ ἄλλων, τὰ ὁποῖα ἀποδεικνύουν, ὅτι αὐτὴ ἡ ἰδέα δὲν ἦτο πρωτογεννὴς τῆς Κρήτης, ἀλλ’ ἡ ὁποία ἄλλοθεν ὑπηγορεύθη. Καταλαμβάνετε, κύριοι; καταμετρεῖτε ὁλοκλήρους τὰς συνεπείας αὐτῆς τῆς ἰδέας, τοὺς κινδύνους, τὰ ἀποτελέσματα, τὴν μεταβολὴν τῶν πραγμάτων ὅλων ἀπὸ τὸ ἓν ἄκρον ἕως εἰς τὸ ἄλλο, τὴν μετάβασιν ἀπὸ ἓν ἔδαφος ὅλως διαφορετικὸν εἰς ἓν ἔδαφος ἀκροσφαλὲς καὶ ἀνυπολογίστων συνεπειῶν; Θέλω μόνον νὰ σᾶς τὸ φέρω προοιμιάζων, διὰ νὰ χαρακτηρίσητε σεῖς οἱ ἴδιοι ποῖαι ἔπρεπε νὰ ἦναι αἱ συνέπειαι καὶ πῶς ἔπρεπε νὰ τὰς ὑπολογίσῃ ἡ κυβέρνησις, ἥτις ἐνήργησεν εἰς τὴν περίστασις αὐτὴν, θέλω μόνον καὶ μόνον νὰ σᾶς φέρω αὐτὴν τὴν παρατήρησιν, ὅτι ὁ ἀγὼν τῆς Κρήτης διαρκεῖ πρὸ δύω καὶ ἐπέκεινα ἐτῶν. Μία ἄλλη κυβέρνησις διεύθυνε τότε τὰ πράγματα τὰ ἑλληνικά. Ἡ μία ἔντιμος πτέρυξ, ἥτις ἔρχεται σήμερον καὶ ἐπιτίθεται καθ’ ἡμῶν, αὐτὴ τότε εὑρίσκετο εἰς στενὰς σχέσεις μετὰ τῆς κυβερνήσεως ἐκείνης. Αἴ! λοιπόν, κύριοι, ἦτον εἰς τὰ πράγματα ἡ κυβέρνησις ἐκείνη, καὶ ὁ ἀγὼν τῆς Κρήτης ἐξηκολούθει καὶ ἡ ἰδέα νὰ ἔλθουν τότε εἰς μίαν Βουλὴν, ἥτις εὑρίσκετο εἰς καλλιτέραν ἁρμονίαν μετὰ τῆς τότε διευθυνούσης κυβερνήσεως, ἦτο πολὺ εὔκολον νὰ ἔλθῃ εἰς τὸν νοῦν ἄλλου. Ἀλλὰ δὲν ἦλθον ἐνταῦθα οἱ βουλευταὶ νὰ παρακαθήσουν πλησίον ὑμῶν, καὶ ἂν ἤρχοντο, ὄχι μόνον δὲν ἠθέλατε τοὺς ἀφήσει, ἀλλ’ οὔτε νὰ ἔλθουν θὰ τοὺς ἐπετρέπετε, ἐνῷ τὸ πρᾶγμα ἦτο μία ἰδέα πατριωτικὴ, τὴν ὁποίαν σήμερον ὑποστηρίζετε.

§76ΑΘ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ὁμιλεῖτε περὶ πράγματος, περὶ τοῦ ὁποίου κανεὶς δὲν ὡμίλησε.

§77ΣΑΡΑΒΑΣ.....

§78ΣΙΜΟΣ. Διὰ τί ἀποῤῥίπτετε τὴν εὐθύνην; Δὲν τὴν δέχεσθε· χαίρω δι’ ὑμᾶς· δὲν ἐπεμβαίνω εἰς τὰς συνειδήσεις τῶν ἀνθρώπων· λοιπὸν χαίρω, διότι λέγουν αὐτοὶ ὅτι ἀλλοῦ ἡ πατριωτικὴ ἰδέα, ἀλλοῦ, εἰς τὸ νὰ μὴ κινδυνεύσουν μεγάλα ἐθνικὰ συμφέροντα. Ἀποσύρω λοιπὸν τὸν λόγον μου· ἀλλ’ οὐχ ἧττον πρέπει νὰ μείνῃ διὰ σᾶς αὐτὸ τὸ ἐπιχείρημα διὰ νὰ συλλογισθῆτε πόσον μέγα καὶ ἀκροσφαλὲς εἶναι αὐτὸ τὸ ζήτημα. Ναί, κύριοι! ἠθέλατε λοιπὸν νὰ φθάσωμεν εἰς ἕνα πόλεμον. Κύριοι, δὲν ἔχω τόσον ὀλίγον πατριωτισμὸν, ὥστε νὰ μὴν ἐλπίζω, νὰ μὴν ἦμαι βέβαιος, ὅτι εἰς πᾶσαν τοιαύτην περίστασιν ὑπάρχει ἀρκετὸν αἴσθημα πατριωτισμοῦ, ἀρκετὴ ἰσχὺς καὶ ἐγκαρτέρησις εἰς τὰς καρδίας τῶν Ἑλλήνων, ὥστε, οἱονδήποτε καὶ ἂν ὑπῆρχε τὸ ἀποτέλεσμα αὐτὸ, νὰ τὸ ἀποκρούσω γενναίως· ἀλλὰ λέγω ἐκεῖνο, εἰς τὸ ὁποῖον ἀπειλούμεθα ἦτο ὀλιγώτερον ἀπὸ ἕνα πόλεμον τῆς Τουρκίας, ἀπὸ μίαν θέσιν ἐχθρικὴν ἀπέναντι τῆς Εὐρώπης. Ὁ πόλεμος, ἡ ἀρχὴ μόνον τοῦ πολέμου, ἤθελεν εἶναι κἄτι τι, τὸ ὁποῖον ἤθελεν φέρει ἐντὸς τῆς Ἑλλάδος μίαν κατάστασιν πραγμάτων, ἥτις ἦτο καὶ ἀπὸ τὸν κίνδυνον χειροτέρα, ἤθελε προσβάλλει τὴν τιμὴν τῶν Ἑλλήνων. Καὶ τοῦτο ἀπεκρούσαμεν. Καὶ ἐξηγοῦμαι. Ὅλοι γνωρίζετε ὅτι καθ’ ὅλον τὸ διάστημα αὐτὸ ὑπῆρχε πάντοτε μία τάσις εἰς τὴν Τουρκίαν νὰ ζητῇ λόγον παρὰ τῆς ἑλληνικῆς κυβερνήσεως διὰ τὰ γενόμενα ἐν Κρήτῃ καὶ ἤθελεν ἡ Τουρκία νὰ εὑρεθῇ εἰς κατάστασιν τοιαύτην, ὥστε νὰ ἁπλοποιήσῃ τὸ ζήτημα δι’ ἑνὸς πολέμου.

§79ΤΙΝΕΣ (δεξιόθεν). Μακάρι.

§80ΣΙΜΟΣ. Τὸ εἶπον καὶ ἐγὼ προτήτερον μακάρι! (θόρυβος). Ἀκούσατε, ἔχετε ὑπομονήν· (θόρυβος).

§81ΔΑΓΡΕΣ. Πρέπει νὰ περιορισθῇ τὸ ζήτημα, διότι εἰς κανένα δὲν ἀρνούμεθα τὸν πατριωτισμόν· (θόρυβος).

§82ΣΙΜΟΣ. Ὀφείλετε νὰ τὰ ἀκούσητε ὅλα καὶ ἐλᾶτε νὰ ἀπαντήσητε· (θόρυβος)...

§83ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡσυχία, κύριοι.

§84ΣΙΜΟΣ. Λοιπὸν, κύριοι, λέγω, ἀδιακόπως ἐγίνοντο ἐνέργειαι καὶ προσπάθειαι παρ’ αὐτῆς, καὶ πάντοτε ὑπῆρχον ἐκ μέρους τῶν δυνάμεων λόγοι, οἱ ὁποῖοι ὑπηγόρευον νὰ ἐμποδισθοῦν τὰ πράγματα νὰ φθάσουν εἰς αὐτὴν τὴν κατάστασιν. Αὐτὴ λοιπὸν ἡ περίστασις, ἥτις ἐῤῥίφθη ἐν τῷ μέσῳ, δὲν ἠξεύρω πῶς, αὐτὴ ἡ ἰδέα ἀποστολῆς ἀνθρώπων, ἥτις ἐῤῥίφθη εἰς τὸ μέσον ἦτον ὅ,τι εἰς τὸν οὐρανὸν ἐζητοῦσεν ἡ Τουρκία καὶ εἰς τὴν γῆν τὸ εὗρεν. Διὰ τοῦτο ἡ θέσις ἐχαρακτηρίσθη εὐθὺς σαφὴς, καὶ διακοινώσεις ἀμέσως ἐγένοντο. Τρεῖς μεγάλαι δυνάμεις, ἡ Γαλλία, Ἀγγλία καὶ Αὐστρία ἦλθον πρὸς ὑποστήριξιν τῆς Τουρκίας, ὅτι, ἐὰν ἐγένετο αὐτὸ τὸ πρᾶγμα, τὴν αὐτὴν στιγμὴν ἤθελεν ἀποχωρήσει ὁ πρέσβυς τῆς Τουρκίας, καὶ αἱ δυνάμεις αἱ ἄλλαι ἔλεγον ὅτι ἤθελε πράξει καλῶς.

§85ΤΙΝΕΣ (δεξιόθεν). Μακάρι!

§86ΣΙΜΟΣ. Μακάρι λέγετε, τὸ καταλαμβάνω, καὶ ἂν θέλητε προσθέσατε ὅτι ἠμπορούσαμεν ἀπ’ ἐδῶ νὰ κόψωμεν τὴν Τουρκίαν καὶ ὅλους τοὺς ἐχθρούς.

§87ΜΕΤΑΞΑΣ ΚΑΙ ΕΤΕΡΟΣ. Εἰς τὰ 1859 τὸ ἐλέγατε σεῖς εἰς τὴν νεολαίαν.

§88ΣΙΜΟΣ. Τοιαῦτα δὲν εἶπα ποτέ. Εἴπομεν λοιπὸν, κύριοι, καὶ ἐδὼ ἐπικαλοῦμαι τὴν προσοχὴν, τὸν πατριωτισμὸν καὶ τὴν ὀξυδέρκειάν σας, ὅτι δὲν ἐπρόκειτο νὰ γίνῃ πόλεμος τῆς Τουρκίας καὶ νὰ κινδυνεύσωμεν· ἐπρόκειτο περὶ ἑνὸς ἀποτελέσματος πολὺ χειροτέρου, ἀποβλέποντος κἄτι τι περισσότερον παρὰ τὸν κίνδυνον αὐτόν. Καὶ νομίζετε, κύριοι, ὅτι ἐὰν ἡ ἀπειλὴ αὕτη ἀπὸ ὅλους ἐγίνετο ἔργον, καὶ νομίζετε, ὅτι ἐὰν ἐπήρχετο ῥῆξις καὶ διακοπὴ σχέσεων μεταξὺ τῆς Πύλης καὶ ἡμῶν, νομίζετε ὅτι ἔπρεπε νὰ ἐπέλθῃ πόλεμος διὰ νὰ φανοῦν ὅλα τὰ κακὰ καὶ καλὰ ἀποτελέσματα αὐτῆς τῆς περιστάσεως; ὦ! εἶσθε πολὺ μακρὰν, ἂν νομίζητε τοῦτο. Μία ἁπλῆ ῥῆξις, μία παρεμπόδισις τῶν ἡμετέρων σημαιῶν, μία ἁπλῆ ἀναστολὴ τοῦ ἐμπορίου τῆς Ἀνατολῆς, ἤθελε φέρει ἀποτελέσματα ἐντὸς τῆς Ἑλλάδος ὀλέθρια. Τί ἤθελε γίνει εἰς τὴν περίστασιν ἐκείνην; Ὁ ἀδελφικὸς αὐτὸς σύνδεσμος, ὅστις σήμερον τιμᾷ τὴν Ἑλλάδα, νομίζετε ὅτι ἤθελε μείνει ἀδιστάκτως καὶ μετὰ ταῦτα; Θέλετε λοιπὸν νὰ καλύψωμεν τὰ πράγματα διὰ λόγων; Δὲν θέλετε λοιπὸν τὰ πράγματα; καὶ δὲν φρονεῖτε ὅτι τοῦτο ἤθελε φέρει μίαν κακὴν ἐσωτερικὴν κατάστασιν, καὶ αὐτῶν τῶν τῶν ἰδίων ἀδελφῶν μας, τῶν ἀδελφῶν μας, εἰς τοὺς ὁποίους ὀφείλεται τιμὴ καὶ ἔπαινος, διότι δὲν ἀρκεῖ νὰ ἦναι κανεὶς ὁμογενὴς διὰ νὰ τιμήσῃ λαὸν καρτερικῶς μαχόμενον ὑπὲρ τῶν δικαιωμάτων των· οἱοσδήποτε λαὸς εὑρισκόμενος εἰς αὐτὴν τὴν κατάστασιν, εἰς αὐτὸ τὸ εἶδος τῆς αὐταπαρνήσεως, μαχόμενος, χύνων τὸ αἷμά του, κινεῖ τὸν θαυμασμὸν τοῦ κόσμου. Ἀλλ’, ἐὰν ὑπάρχῃ θαυμασμὸς, καὶ τιμὴ, καὶ δόξα δι’ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι μετ’ αὐταπαρνησίας μάχονται καὶ δεκατίζονται, δὲν ἠξεύρω πῶς πρέπει νὰ χαρακτηρισθοῦν ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι τοιαῦτα ζητήματα τὰ βλέπουν μὲ τὴν ψυχρότητα τοῦ ἰδίου των συμφέροντος καὶ δὲν ἠξεύρω ποίους σκοποὺς δι’ αὐτῶν θέλουν νὰ ὑπηρετήσουν! Τότε λοιπὸν τί ἤθελε γίνῃ αὐτὴ ἡ ἑλληνικὴ κοινωνία, ἐκείνη ἡ ἐμπορικὴ νῆσος, ἡ ὁποία σήμερον ὑποστηρίζει διὰ παντὸς μέσου αὐτὸν τὸν ἀγῶνα; Τί ἤθελε γίνει εἰς αὐτὴν τὴν περίστασιν, καθ’ ἣν ἤθελον ἔλθῃ αὐτὰ τὰ ἀποτελέσματα; Τὸ χειρότερον ἤθελεν εἶσθαι, ὅτι τὰ αἰσθήματα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα τιμοῦν τὸν ἑλληνικὸν λαὸν, ἤθελον χαλαρωθῇ, καὶ διὰ τοῦτο εἶπα αὐτὸ τὸ ἀποτέλεσμα τὸ φοβοῦμαι πολὺ περισσότερον καὶ ἀπὸ τὸν κίνδυνον αὐτόν.

§89ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀλλ’ ἡ τιμὴ τῆς Ἑλλάδος δὲν ἐξαρτᾶται ἀπ’ αὐτό.

§90ΣΙΜΟΣ. Λοιπὸν σᾶς λέγω, ὅτι τὸ ζήτημα εἶναι καθαρόν. Ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἐν γένει ἡ κυβέρνησις ἔπραξε, καὶ τὰ ὁποῖα θὰ γνωρίσητε ἐγκαίρως, αὐτὸ βεβαίως δὲν εἶναι τοῦ παρόντος καιροῦ. Μόνον ἓν πρᾶγμα ἠμπορεῖτε ἐκ προκαταβολῆς νὰ μάθητε παρ’ ἐμοῦ, ὅτι ὅ,τι ἔπραξεν ἡ κυβέρνησις εἶναι ὄχι μόνον ἐντὸς τῶν ὁρίων τῆς τιμῆς, ἀλλὰ καὶ τῆς φρονήσεως. Τὰ πάντα ἔπραξε λογικῶς, καὶ ἐπὶ αὐτῶν τῶν πραγμάτων ἀναμένει, ὅταν ἔλθῃ καιρὸς νὰ λάβητε καὶ σεῖς ὑπ’ ὄψιν καὶ ὅλος ὁ κόσμος. Ἐπ’ αὐτοῦ δὲ τοῦ περιστατικοῦ τί ἔπραξε λοιπόν; ἐνόμισεν ὅτι δὲν ὤφειλε νὰ ἀφήσῃ παντάπασιν νὰ ἐνεργηθῇ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἄλλοι ἴσως ἤθελαν. Ἐνταῦθα ὅμως ἔκαμε μίαν πολὺ πνευματώδη παρατήρησιν ὁ κ. Πετιμεζᾶς. Ποῖος σᾶς εἶπε, λέγει, ὅτι ἐπρόκειτο περὶ βουλευτῶν τῆς Κρήτης ἐντὸς αὐτοῦ τοῦ περιβόλου; Ἐπρόκειτο περὶ τῶν βουλευτῶν ἐκτὸς τῆς Βουλῆς, περιδιαβαζόντων ἐντὸς τῶν ἀγυιῶν τῶν Ἀθηνῶν, τί σᾶς κάμνουν; δὲν τοὺς θέλετε ὡς βουλευτάς; ἀφήσατέ τους ὡς ἀνθρώπους. Ναί, βέβαια, καὶ ἐγὼ φρονῶ ὅτι ἡ ὀρθὴ κρίσις τοῦ σώματος τούτου τῶν κυρίων βουλευτῶν, τοὐλάχιστον τῶν περισσοτέρων ἤθελε τὸ ἀποκρούσει αὐτὸ τὸ ἀτόπημα ἐντὸς τῆς Βουλῆς. Ἀλλὰ τάχα δὲν ἤθελεν καὶ ἔξω γίνει ἀφορμὴ εἰς ἀποπλάνησιν, εἰς ταραχάς, εἰς ὀχλαγωγικὰ κινήματα; Τέλος πάντων, κύριοι, οὕτως ἢ ἄλλως, ἡ ἀφορμὴ ἔπρεπε νὰ λείψῃ. Ἡ Τουρκία, λέγω πάλιν, ἤθελεν ἀφορμήν. Ὁ Σουλτάνος ἤθελεν εὐγνωμονήσει, ἤθελεν ἀνταμείψει ἐκείνους, οἵτινες ἤθελον φέρει τὰ πράγματα εἰς αὐτὸ τὸ σημεῖον. Λοιπόν, κύριοι, δὲν ἔχω τίποτε ἄλλο νὰ προσθέσω εἰμὴ ὅτι ἡ κυβέρνησις ὅλην τὴν εὐθύνην τῆς πράξεως αὐτῆς τὴν ἀναλαμβάνει, ἡ κυβέρνησις· δὲν ἐνόμισεν πρέπον νὰ πράξῃ ἄλλως· ἐνόμισεν ὅτι διακινδυνεύει τὰ μέγιστα συμφέροντα τοῦ ἑλληνικοῦ ἔθνους. Λοιπὸν ἀναλαμβάνει ὑπ’ εὐθύνην της αὐτὸ τὸ ζήτημα καὶ ὅλα τὰ παρεπόμενα αὐτοῦ τοῦ ζητήματος. Μάλιστα· ἐμπόδισε καὶ ἐντὸς τοῦ βουλευτηρίου, καὶ ἐκτὸς αὐτοῦ τὸ σκάνδαλον, τὸ ὁποῖον ἐπεδίωξαν καὶ τὸ ὁποῖον καθῆκον ἡμῶν ἦτον νὰ προλάβωμεν.

§91ΚΟΡΩΝΑΙΟΣ. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν οἰκονομικῶν μᾶς εἶπεν, ὅτι ἡ Ἑλλὰς κινδυνεύει ἀπὸ κίνδυνον πολὺ μεγαλείτερον τοῦ πολέμου. Ἀλλὰ δὲν μᾶς εἶπε, ποῖος ἦτο ὁ κνίδυνος. Εἶναι ἡ ἀτιμία, κ. ὑπουργὲ, ἥτις ἐπιβάλλεται ἐπὶ τοῦ Ἔθνους καὶ τῆς κυβερνήσεως, ὅταν ὑβρίζεται, καὶ δὲν ἀπαντᾷ καὶ δὲν ἱκανοποιῆται, ὡς ὑβρίσθη ἀπὸ τὴν ἔκθεσιν τοῦ Ἀλῆ Πασᾶ, ὡς ἐγκαταλιπὸν τὸν ἀγῶνα εἰς τὸ μέσον, ἀφ’ οὗ πρῶτοι ἡμεῖς τὸν ἐσφαγιάσαμεν. Αὐτὰ εἶναι ἡ χειροτέρα ὕβρις, κ. ὑπουργέ. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν ἐξωτερικῶν ἠρώτησε μετὰ πολλῆς ἀδιαφορίας, ἂν ἦναι ψευδῆ ὅσα ἔλεγεν ἡ ἔκθεσις τοῦ Ἀλῆ Πασᾶ· πρέπει νὰ μὴ ἔχῃ τις αἷμα ἑλληνικὸν εἰς τὰς φλέβας του διὰ νὰ κάμῃ τοιαύτην ἐρώτησιν. Λοιπὸν πρέπει νὰ ὑπομείνωμεν τὴν ἀτιμίαν.

§92ΥΠΟΥΡΓ. ΕΞΩΤΕΡ. Ποίαν ἐρώτησιν;

§93ΚΟΡΩΝΑΙΟΣ. Ἂν ἦσαν ψεύδη ὅσα εἶπεν ὁ Ἀλῆ Πασᾶς.

§94ΥΠΟΥΡ. ΕΞΩΤΕΡΙΚΩΝ. Τί θὰ εἰπῇ αὐτό;

§95ΚΟΡΩΝΑΙΟΣ. Μὴ μὲ διακόπτετε· ἔλθετε ἀπὸ τοῦ βήματος.

§96ΥΠΟΥΡ. ΕΞΩΤΕΡΙΚΩΝ. Πρέπει νὰ μετριάσετε τοὺς λόγους σας. Δὲν ἐνοήσατε τί εἶπα. Τί λέγει ὁ Ἀλῆ Πασᾶς;

§97ΚΟΡΩΝΑΙΟΣ. Σεῖς δὲν ἐπροσέξατε.

§98ΥΠΟΥΡ. ΕΞΩΤΕΡ. Ἐπρόσεξα πολὺ καλά· ἂν δὲν ἐννοῆτε σεῖς Γαλλικά, ἐγὼ ἐννοῶ.

§99ΚΟΡΩΝΑΙΟΣ. Ἰδοὺ λοιπόν, νὰ σᾶς τὸ εἴπω καὶ Γαλλιστὶ καὶ Ἑλληνιστί· «δηλ. ὅσοι τὰ κάμνουν αὐτά, καὶ Ἕλληνες εἶναι ἄτιμοι καὶ κακοήθεις.»

§100ΥΠΟΥΡ. ΕΞΩΤΕΡ. Ἐὰν λέγῃ ὅτι ἀντιβαίνει εἰς τὴν ἠθικὴν τὸ νὰ παραβιάζηται ὅ,τι τὸ δίκαιον τῶν Ἐθνῶν δὲν ἐπιτρέπει. Αἷμα ἑλληνικώτερον τρέχει εἰς τὰς ἰδικάς μου φλέβας περισσότερον ἀπὸ τὰς ἰδικάς σου, καὶ εἰς ἐμὲ καὶ εἰς τὴν οἰκογένειάν μου. Ἀλλὰ δὲν ἐννοεῖς τὴν γλῶσσαν τὴν Γαλλικὴν πρῶτον.

§101ΚΟΡΩΝΑΙΟΣ. Ἀλλ’ ὁμιλῶν ὁ ὑπουργὸς τῶν ἐξωτερικῶν περὶ Κρήτης, ὅλα ζητεῖ νὰ τὰ καλύψῃ.

§102ΥΠΟΥΡ. ΕΞΩΤΕΡ. Κάμνω ὅ,τι γίνεται εἰς ὅλα τὰ Κράτη.

§103ΚΟΡΩΝΑΙΟΣ. Ἔχετε ὀλίγην ὑπομονήν. Ἐπὶ 30 ἔτη διευθύνετε τὴν τύχην τῆς Ἑλλάδος μὲ τὸν μυστικισμόν· τί ἐπράξατε;

§104ΥΠΟΥΡ. ΕΞΩΤΕΡ. 15 ἔτη ἤμην βουλευτής.

§105ΚΟΡΩΝΑΙΟΣ. Σεῖς διευθύνετε τὴν τύχην τῆς Ἑλλάδος· ποίαν δόξαν προσεκτήσατε εἰς τὴν Ἑλλάδα; ποίας ἐπαρχίας προσεκολλήσατε εἰς τὴν Ἑλλάδα;

§106ΥΠΟΥΡ. ΕΞΩΤΕΡ. Τί ἐκάμετε σεῖς;

§107ΚΟΡΩΝΑΙΟΣ. Ὅ,τι σεῖς δὲν ἠμπορέσητε νὰ κάμετε.

§108Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Ὅ,τι σὺ δὲν ἔκαμες ποτὲ (θόρυβος).

§109Α. ΡΟΥΚΗΣ ΚΑΙ ΕΤΕΡΟΙ. Τί ἐκάμετε σεῖς; Τὴν Κρήτην σὺ τὴν ἔκαμες ἔτσι (θόρυβος).

§110Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Ἐνθυμεῖσθε τὴν τράπεζαν (θόρυβος). Τί ἔκαμες σύ; (θόρυβος).

§111ΚΟΡΩΝΑΙΟΣ. Ὁ πατήρ σου ἔκαμεν· ἀλλὰ σὺ τίποτε (θόρυβος).

§112ΖΕΡΒΑΣ. Ἂς εἴπῃ ὅ,τι θέλει ὁ κ. Κορωναῖος, καὶ ἐγὼ θὰ τὸν ἀπαντήσω μόνος μου, τί εἶναι ὁ κ. Κορωναῖος· ὅτι εἶναι ἓν μηδενικὸν (θόρυβος)

§113ΚΟΡΩΝΑΙΟΣ. Νὰ ἔλθετε ἀπὸ τοῦ βήματος νὰ μὲ ἀντικρούσετε.

§114Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Ἐγνώσθη πλέον.

§115ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡσυχία, κύριοι· μὴ διακόπτετε.

§116ΚΟΡΩΝΑΙΟΣ (Πρὸς τὸν ὑπουργ. τῶν ἐξωτερ.). Ὅταν ἐξήγησα ἐγὼ τοιουτοτρόπως τὸν λόγον σας, ἔπρεπε νὰ ἔλθητε ἀπὸ τοῦ βήματος νὰ τοὺς ἀντικρούσητε, καὶ ὄχι νὰ γίνετε ἀφορμὴ τοιούτων σκανδάλων.

§117ΥΠΟΥΡ. ΕΞΩΤΕΡ. Δὲν γίνομαι ἐγὼ ἀφορμὴ, ἀλλὰ σεῖς.

§118ΣΩΤ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Παρακαλῶ, κύριοι, ὅλους ὑμᾶς, ἐπειδὴ τὸ ζήτημα αὐτὸ ἔλαβε διαστάσεις, καὶ ἐπειδὴ, ἀφ’ οὗ ἐπροχώρησεν ἤδη οὕτω, πρέπει νὰ φοβήσῃ εἰς τέλος, σᾶς παρακαλῶ νὰ ἔχωμεν ὅλοι ὑπομονὴν νὰ ἀκούσωμεν τοὺς ἀγορεύοντας ἄνευ διακοπῶν καὶ θορύβων.

§119ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι, ἡσυχία παρακαλῶ· μὴ διακόπτετε.

§120ΚΟΡΩΝΑΙΟΣ. Δὲν δύναμαι νὰ σᾶς εἴπω ὅ,τι ἔχω κατὰ νοῦν καὶ ὅ,τι δύναμαι νὰ σᾶς εἴπω· διὰ τοῦτο ἀφίνω ἄλλους νὰ ὁμιλήσουν καὶ ὕστερον ἀναβαίνω τὸ βῆμα. Ἐὰν, κύριοι, ἤθελα νὰ ὁμιλήσω νὰ μιμηθῶ τὴν κυβέρνησιν, εἶναι, διότι σειρὰ γεγονότων μᾶς δίδει ὑπονοίας περὶ τῆς Κρήτης· ἐὰν ἀπ’ ἀρχῆς τῆς συστάσεως τοῦ σημερινοῦ ὑπουργείου λάβετε ὑπ’ ὄψιν τὰς ἐνεργείας καὶ τὴν διοίκησιν αὐτοῦ, θέλετε εὕρει, ἂν ὄχι ἄλλο, τοὐλάχιστον τοιαύτας ἐνεργείας, ὥστε νὰ σχηματίσητε πεποίθησιν, ὅτι κακῶς διεξήχθη ἡ ὑπόθεσις τῆς Κρήτης. Δὲν πρόκειται περὶ τῶν βουλευτῶν Κρητῶν νὰ εἰσέλθουν εἰς τὴν Βουλήν· τοῦτο πιστεύω κἀνεὶς δὲν τὸ ἔχει κατὰ νοῦν· ὁ λόγος ἦτο, διατί ν’ ἀποβληθῶσι βουλευταὶ Κρῆτες μὲ αὐτὸν τὸν τρόπον, μὲ τὸν ὁποῖον ἀπεβλήθησαν, καὶ διατί δὲν ἠκούσαμεν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, ὅτι ἦλθον Κρῆτες. Δὲν ἦτο λοιπὸν λόγος περὶ τῆς ἐλεύσεως βουλευτῶν Κρητῶν εἰς τὴν Βουλήν· ὁ λόγος εἶναι περὶ τῆς διαγωγῆς, τὴν ὁποίαν ἔδειξεν ἡ ἐξουσία πρὸς τοὺς Κρῆτας. Σᾶς εἶπεν ὁ Κ. Πετιμεζᾶς, ὅτι τινὲς Κρῆτες ἐλθόντες ἀπὸ τὴν Κρήτην δὲν τοὺς ἄφησαν νὰ ἐξέλθουν, ἀλλὰ τοὺς ἐπῆγαν εἰς τὸν ἀκταιωρὸν, τοὺς ἐκράτησαν δύω ἡμέρας, καὶ ὕστερα τοὺς ἀπέστειλαν· περὶ αὐτῶν εἴπομεν εἰς τὸ ὑπουργεῖον. Ἐνέργειαι διάφοροι εἰς τὰς Ἀθήνας ἐγένοντο· ἔκαμον τινὲς μίαν συνεδρίασιν ἐκ Κρητῶν, εἰς τὴν ὁποίαν ἐπρότειναν αὐτὰ, τὰ ὁποῖα σήμερον ἐγένοντο εἰς τὴν Κρήτην. Μία ἐπιτροπὴ ἐξ αὐτῶν τῶν Κρητῶν ἔκαμε μίαν διακοίνωσιν πρὸς τὸν ὑπουργὸν, αὐτῶν τῶν λεχθέντων παρ’ αὐτοῦ.

§121ΒΟΥΛΓΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Μὴ λέγῃς ψεύμματα.

§122ΚΟΡΩΝΑΙΟΣ. Ἠμπορῶ νὰ σᾶς εἴπω τὰ πρόσωπα.

§123ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. Μάλιστα νὰ τὰ εἴπητε, μόλον ὅτι δὲν ἔχουν σχέσιν αὐτά.

§124ΚΟΡΩΝΑΙΟΣ. Ἔχουν σχέσιν, διότι δεικνύουν τὴν σειρὰν τῶν γεγονότων τὰ ὁποῖα μᾶς δίδουν ὑπονοίας.

§125ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. Ἠμπορεῖτε νὰ ἔχετε ὅσας θέλετε ὑπονοίας.

§126ΚΟΡΩΝΑΙΟΣ. Λέγω ὅτι αἱ ὑπόνοιαι, ὅτι ἡ κυβέρνησις ἐνδέχεται καὶ ὅσα εἶπεν ὁ Κ...... εἶναι ἀληθῆ (θόρυβος). Ἐν τούτοις ἀπεδοκιμάσθη, καὶ ἐγὼ λέγω πῶς σεῖς τὸ ἐγνωρίζετε καλλίτερα. Ἐστάλη ἀπὸ ἐδῶ εἰς τὴν Κρήτην· ἠξεύρετε, ὅτι διὰ τῆς βίας ἔκαμον τὴν Συνέλευσιν νὰ ὑπογράψῃ τὸ ἔγγραφον, τὸ ὁποῖον τὰ ὄργανα τὸ συνέταξαν ἀπὸ ἐδῶ, καὶ ἔστειλαν καὶ τὰς ὁδηγίας.

§127ΦΛΕΣΣΑΣ. Θὰ τὰ ἐστείλατε ἀπὸ ἐδῶ σεῖς.

§128ΦΙΛΗΜΩΝ. Δὲν πρέπει νὰ προσβάλλητε οὕτω πως ἡ Συνέλευσις τῆς Κρήτης, δὲν πρέπει νὰ ὑβρίζηται ἡ Συνέλευσις τῶν Κρητῶν, ἥτις ἐξέδωκε τὸ ψήφισμα τῆς ἑνώσεως, διότι τοιουτοτρόπως τὴν ὑβρίζετε, παριστῶντες αὐτὴν ὄργανον ἄλλων.

§129ΑΘ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Δὲν τὴν ὑβρίζομεν.

§130ΚΟΡΩΝΑΙΟΣ. Κύριοι! δὲν εἶναι εἰς τὴν ἐξουσίαν μας πλέον νὰ καταπαύσωμεν τὸν ἀγῶνα τῶν Κρητῶν, διότι αὐτὸς ὑποστηριζόμενος καὶ ἐνθαῤῥυνόμενος ἀπὸ τὴν κοινὴν τῶν Ἑλλήνων συνδρομὴν, προέβη εἰς τὸν βαθμὸν αὐτόν· αὐτοὶ, κύριοι, ἔκαμον τόσας θυσίας· ἀπώλεσαν τὰ πάντα. Δὲν ὑπάρχει οἰκογένεια, ἥτις νὰ μὴ ἀπώλεσε δύω, ἢ τρεῖς ψυχάς· δυνάμεθα ὕστερον ἀπὸ αὐτὰ, ἐκεῖ, ὅπου ἡμεῖς τοὺς ὠθήσαμεν, νὰ τοὺς ἐγκαταλείψωμεν;

§131ΤΙΝΕΣ. Ὄχι, δὲν τὸ ἐκάμαμεν ἡμεῖς, δὲν τοὺς ὠθήσαμεν ἡμεῖς, μόνοι τους τὸ ἔκαμαν, ἐκ τῆς τυραννίας τῶν τούρκων ἀναγκασθέντες.

§132ΦΙΛΗΜΩΝ. Ἡ ἐπανάστασις ἦτον ἀποτέλεσμα τῆς τυραννίας τῶν Κρητῶν ὑπὸ τῶν τούρκων.

§133ΤΙΝΕΣ. Ὡραία τοὺς συσταίνετε, ὅταν λέγετε ὅτι ἡμεῖς τοὺς ὠθήσαμεν.

§134ΚΟΡΩΝΑΙΟΣ. Κύριοι, ἐγὼ αὐτὴν τὴν γνώμην τὴν εἶδον καὶ πρίν· ἐγὼ τὴν ἐπολέμησα, ὅταν εἶδον, ὅτι ἡ πλειονοψηφία τοῦ ἔθνους ἐντὸς τῆς ἀπαντήσεως εἰς τὸν βασιλικὸν λόγον δὲν ἤθελε νὰ θέσῃ αὐτοὺς τοὺς δύω λόγους. Λοιπὸν ἐγὼ δὲν λέγω ὅτι ἡ πλειονοψηφία δὲν ἔχει φιλελληνικὰ αἰσθήματα, καὶ ἂν ἐξετάσητε, θέλετε ἰδεῖ ὅτι χαίρω πολύ· βλέπετε ὅτι ἔχει τοιαῦτα αἰσθήματα.

§135Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Δὲν ἔχει ἀνάγκην ἡ πλειονοψηφία ἀπὸ τὰ αἰσθήματά σας.

§136ΚΟΡΩΝΑΙΟΣ. Κάμετε κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον διὰ νὰ μὲ κάμετε νὰ παύσω τὸν λόγον.

§137Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Κανεὶς δὲν τὸ κάμνει δι’ αὐτό.

§138ΚΟΡΩΝΑΙΟΣ. Δὲν δύναμαι παρὰ νὰ παύσω. (θόρυβος).

§139ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Κύριοι, δὲν ἐπιθυμοῦσα νὰ ἐπιληφθῶ τοῦ ζητήματος ἐπὶ τοῦ παρόντος, καθ’ ὅσον νομίζω, ὅτι δὲν εἶναι ὁ καιρὸς κατάλληλος, καὶ ὅτι δὲν συμφέρει δι’ ὅσους λόγους ἐξέθεσεν ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν ἐξωτερικῶν· ἐπίσης δὲν ἐπιθυμοῦσα νὰ ἐπιληφθῶ τοῦ κρητικοῦ ζητήματος, ὅπερ ὑπεστηρίξαμεν δι’ αἵματος συγγενῶν, πατριωτῶν, φίλων καὶ ἐν γένει τῶν Ἑλλήνων.

§140ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ποῖος τὰ ἐπροκάλεσε;

§141ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Σεῖς τὰ ἐπροκαλέσατε. Δὲν ἐπιθυμοῦσα λέγω, κύριοι, νὰ ἐπιληφθῶ αὐτοῦ τοῦ ζητήματος, καὶ νὰ ὁμιλήσω περὶ αὐτοῦ τοῦ ἀγῶνος· δὲν θέλω νὰ ἐξετάσω αὐτὸ τὸ ζήτημα ἀκριβῶς, πῶς ἐνήργησε καὶ ἐφέρθη ἕκαστος, διότι νομίζω ὅτι δὲν εἶναι τῆς παρούσης ἐποχῆς· ἄλλως ἤθελον ἀποδείξει καὶ εἰς τὴν Βουλὴν ἀτυχῶς πῶς ἐπολιτεύθη καὶ πῶς ἐφέρθη σεῖς καὶ πᾶς ἄλλος καὶ κατὰ τὴν χρηματικὴν διαχείρησιν καὶ στρατιωτικῶς· ἐὰν προκληθῶ θέλω τὰ ἀναφέρει.

§142ΚΟΡΩΝΑΙΟΣ. ...... (θόρυβος).

§143ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Ἄλλως τε νομίζω, πῶς δὲν συμφέρει ἐπὶ τοῦ παρόντος νὰ ἐγγίζωνται τοιαῦτα ζητήματα, διότι ἡ κυβέρνησις μᾶς ἐξέθεσε λεπτομερῶς τὰ πράγματα, καὶ εἶπεν, ὅτι δὲν συμφέρει νὰ καταθέσῃ τὰ ἔγγραφα. Λοιπὸν πρέπει νὰ περιμένωμεν νὰ δοθῇ ὀλίγος καιρὸς· καὶ τέλος πάντων εἶναι καὶ ἄλλα, τὰ ὁποῖα εἶναι σπουδαιότερα, τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ ἐξετάσωμεν, τὰ ὁποῖα γνωρίζομεν ἡμεῖς οἱ ἐν Κρήτῃ εὑρεθέντες, τὰ ὁποῖα τώρα οὔτε πρέπει νὰ εἴπω· θὰ ἔλθῃ ἐποχὴ, καθ’ ἣν θὰ ἐξετασθῶσιν αὐτὰ καὶ θὰ παρουσιασθῶσιν ἔγγραφα, ἐπὶ τῶν ὁποίων θὰ ἀποδειχθῇ, πῶς ἐπολιτεύθη ἕκαστος καὶ στρατιωτικῶς καὶ πολιτικῶς. Αὐτὰ τὰ ὀλίγα εἶχα νὰ εἴπω ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου.

§144ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ.........

§145ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Δὲν ἐχάθη ἡ Κρήτη, ὁ ἀγὼν τῆς Κρήτης ὑπάρχει, καὶ θὰ ὑπάρχῃ, κ. Ἠλιόπουλε, οὔτε πρέπει νὰ πιστεύσητε εἰς τὸν κ. Κορωναῖον, ὅστις εἶπεν ὅτι ἡ Συνέλευσις πιέζεται· ἡ Συνέλευσις τῆς Κρήτης εἶναι κατηρτισμένη ἀπὸ τοὺς καλλιτέρους Κρῆτας, καὶ πᾶσα ἀπόφασις αὐτῆς εἶναι νόμος, καὶ ἐκτελεῖται πάραυτα, καὶ πολὺ κακῶς σᾶς εἶπεν ὁ κ. Κορωναῖος ὅτι ἐπιέσθη· πᾶν ὅ,τι ἔκαμεν ἡ Συνέλευσις, τὸ ἔκαμεν ἀφ’ ἑαυτῆς. Ταῦτα ἐπὶ τοῦ παρόντος, καὶ ἂν προκληθῶ, δὲν θὰ δυσκολευθῶ νὰ τὰ εἴπω λεπτομερέστερα.

§146ΚΟΡΩΝΑΙΟΣ. Δύω λέξεις θὰ εἴπω μόνον. Εἶναι ἀληθὲς, ὅτι ὁ κ. βουλευτὴς Γυθείου παρεξετράπη εἰς τὴν ὁμιλίαν του· οὐχ’ ἧττον ὅμως ἄφησε νοούμενά τινα· τὸν προεκάλεσα νὰ μὴ ἀφήσῃ οὐδὲν νοούμενον· εἰς πρώτην εὐκαιρίαν καὶ τώρα, ὅσα ἀπὸ αὐτὰ δύναται νὰ ἐξηγήσῃ.

§147ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Μάλιστα, καὶ θὰ ἐπικαλεσθῶ μάρτυρας ἐκ τῆς Κρήτης, ὅταν προκληθῶ.

§148ΚΟΡΩΝΑΙΟΣ. Δὲν ἔχετε ἀνάγκην παρὰ νὰ ἐρωτήσητε τὸν πρῶτον Κρῆτα, τὸν ὁποῖον θὰ ἀπαντήσετε καὶ ἐθελοντήν. (θόρυβος).

§149ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Μάλιστα βεβαίως αὐτοὺς θὰ σᾶς φέρω ὡς μάρτυρας περὶ τῆς διαγωγῆς σας.

§150Α. ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Κύριοι, δὲν πρέπει τὸ βῆμα τοῦτο νὰ γίνεται παλαίστρα ἀτομικῶν παθῶν, καὶ λυποῦμαι πολὺ, παρατηρῶν σήμερον αὐτὴν τὴν ταραχὴν καὶ σύγχυσιν, ἥτις προσβάλλει τὴν ὑπόληψιν τοῦ Σώματος, καὶ πρέπει εἰς τὸ ἑξῆς νὰ τηρῆται περισσοτέρα ἡσυχία καὶ τάξις, διότι τὸ ἐναντίον δὲν μᾶς καλοσυσταίνει. Δὲν ἔρχομαι νὰ ῥίψω ἔλαιον ἐπὶ τῆς πυρκαϊᾶς, ἀλλὰ ὕδωρ ἵνα φέρω τὰ ζητήματα εἰς τὴν ἀληθῆ θέσιν των. Νομίζω, ὅτι ἀμφότεροι οἱ κκ. ὑπουργοὶ καὶ ὁ ὑπουργὸς τῶν ἐξωτερικῶν καὶ ὁ ὑπουργὸς τῶν οἰκονομικῶν μετέφερον τὰ ζητήματα εἰς ἀλλότριον ὅλως διόλου ἔδαφος. Οὐδόλως ἐπρόκειτο περὶ τοῦ ζητήματος τῶν βουλευτῶν τῆς Κρήτης. Ἀνοικείως ἦλθε τὸ ζήτημα καὶ ἦλθε ἐκ τῶν κ.κ. ὑπουργῶν, οἵτινες ἔκαμον λόγον, ἔφερον ἐπιχειρήματα περὶ ἀλλοτρίου ζητήματος ὅπως ἀπαντήσωσιν εἰς τοὺς προλαλήσαντας. Τὸ ζήτημα τῶν ἀντιπροσώπων τῆς Κρήτης ἔπρεπε νὰ εἰσαχθῇ τακτικῶς ἐὰν ἦτον ἀνάγκη νὰ συζητηθῇ· ἀλλὰ οὐδεὶς οὔτε ἐκ τῶν κκ. βουλευτῶν, οὔτε ἡ κυβέρνησις εἰσήγαγεν ἓν τοιοῦτον ζήτημα, οὔτε πρόσκλησις ἐγένετο, οὔτε παρουσιάσθη οὐδὲν παράπονον κατὰ τοῦτο. Ἐὰν ὁ κ. Ἀθ. Πετιμεζᾶς, ὁ ἔντιμος βουλευτὴς Καλαβρύτων, ἀνέφερε περὶ τῶν βουλευτῶν τῆς Κρήτης δὲν ἀνέφερε τοῦτο διὰ νὰ προσβάλῃ τὸ ζήτημα τῆς παραδοχῆς, ἢ μὴ παραδοχῆς αὐτῶν παρὰ τῆς Βουλῆς, ἀλλὰ μόνον ὡμίλησε περὶ τῆς διαγωγῆς τὴν ὁποίαν ἡ κυβέρνησις ἔδειξε πρὸς αὐτοὺς καὶ ἐν γένει πρὸς τοὺς Κρῆτας. Ὡμίλησεν ἐν γένει περὶ συμπεριφορᾶς τῆς κυβερνήσεως· σᾶς ὁμολογῶ τὴν ἀλήθειαν ὅτι χωρὶς νὰ συμμερίζωμαι ἐντελῶς τὴν μομφὴν κατὰ τῆς κυβερνήσεως ὡς πρὸς τὸ κρητικὸν ζήτημα, χωρὶς νὰ ἔχω ἄλλο τι ἐναντίον της νὰ καταδείξω, ἐταράχθην κἄτι, ὅταν εἶδον τὴν συμπεριφορὰν τῆς κυβερνήσεως πρὸς τοὺς πρόσφυγας Κρῆτας, ἥτις μοὶ ἐφάνη ὅτι δὲν εἶναι συμπεριφορὰ φιλικὴ, ὁποία ἔπρεπε νὰ ἦναι πρὸς ἀδελφοὺς πάσχοντας ὑπὲρ τῆς ἐλευθερίας, καὶ πάσχοντας ὑπὲρ τῆς ἑνώσεως τῆς ἰδιαιτέρας πατρίδος των μετὰ τῆς Ἑλλάδος. Τὸ ζήτημα τοῦτο διαφέρει ἀπὸ τὸ ἄλλο. Ἠμποροῦσε πολὺ καλὰ ἡ κυβέρνησις, γνωρίζουσα τὴν θέσιν τῶν πραγμάτων τῆς Κρήτης ἐξωτερικῶς νὰ ἔχῃ πολιτικὴν ἀλλοίαν τῆς προκατόχου της, χωρὶς νὰ δύνανται οἱ ὑπουργοὶ νὰ δώσωσι δημοσίως ἀκόμη τοὺς λόγους των, ἀλλὰ νομίζω ὅτι ἡ γενικὴ καὶ φιλάνθρωπος συμπεριφορὰ πρὸς τοιούτους ἄνδρας δὲν ἠδύνατο ποτὲ νὰ βλάψῃ τὴν πολιτικὴν τῆς κυβερνήσεως. Φρονῶ μάλιστα ὅτι καθόσον αἱ ἐλπίδες τοῦ κρητικοῦ ἀγῶνος ἠλαττοῦντο, καθόσον ἡ κυβέρνησις δέν ἠδύνατο νὰ τοὺς ὑποστηρίξῃ ἀμέσως περισσότερον καὶ νὰ τοὺς παρέξῃ καλλιτέραν συνδρομὴν ἀπὸ ἐκείνην, τὴν ὁποίαν ἠδυνήθη νὰ τοὺς παράσχῃ, κατὰ τοσοῦτον ἔπρεπε νὰ δώσῃ δείγματα πρὸς αὐτοὺς ἀδελφικῆς ἀγάπης καὶ συμπαθείας μεγαλειτέρας. Αὐτὸ λοιπὸν εἶναι τὸ ζήτημα, εἰς τὸ ὁποῖον περιστρέφεται ἡ ἐπερώτησις, ὄχι τὸ ζήτημα περὶ παραδοχῆς ἀντιπροσώπων ἐκ Κρήτης ὅπως ὁ κ. ὑπουργὸς ὡμίλησε καὶ ὡμίλησεν ἐν ἐκτάσει. Αὕτη ἡ ἰδέα μὲ ἠνάγκασε νὰ λάβω τὸν λόγον ἵνα φέρω τὰ ζητήματα εἰς τὴν ἀληθῆ θέσιν των, καὶ ἑπομένως νὰ ἐκφράσω καὶ ὁ ἴδιος τὸ αἴσθημά μου ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ ζητήματος, ἀλλὰ δὲν δύναμαι νὰ παραιτήσω τὸ βῆμα χωρὶς νὰ κάμω δύο παρατηρήσεις, εἰς τὰς ὁποίας μὲ προκαλεῖ ἡ ὁμιλία τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῶν οἰκονομικῶν. Πρῶτον νομίζω ὅτι οἱ φόβοι, περὶ τῶν ὁποίων ὁ ὑπουργὸς τῶν οἰκονομικῶν κατ’ ἔκτασιν ἐλάλησε καὶ παρουσίασεν ἓν φάσμα τρομερὸν κατὰ τῆς Ἑλλάδος· ἐὰν ἡ Τουρκία κηρύξῃ τὸν πόλεμον κατ’ αὐτῆς, οἱ φόβοι αὐτοὶ δὲν εἶναι τοσοῦτον θετικοὶ ὥς τινες παρουσίασαν· ἠμποροῦν νὰ ἦναι πιθανοὶ καὶ ἴσα ἴσα αὐτὸ εἶναι τὸ αἴσθημα τὸ ὑπαγορεῦσαν τὴν φρόνησιν, ἥτις ὑπηγόρευσεν εἰς πάντας ν’ ἀποκρούσουν τὴν ἰδέαν τῆς παραδοχῆς τῶν Κρητῶν βουλευτῶν, διότι ὁ πατριωτισμὸς ἀπαιτεῖ καὶ τὴν ἀμφιβολίαν νὰ μὴ διακινδυνεύωνται τὰ γενικὰ συμφέροντα. Ἀλλὰ ἀκόμη ἔχομεν ὁλόκληρον ἱστορίαν δύω ἐτῶν, ἡ ὁποία ἠμποροῦσε νὰ μᾶς ἐνθαῤῥύνῃ κατὰ τῶν φόβων τοῦ κυρίου ὑπουργοῦ, καὶ ἡ ὁποία εἶναι εἰς ἀντίφασιν μ’ ὅλους αὐτοὺς τοὺς φόβους, τοὺς ὁποίους παρέστησεν ἐνταῦθα ἐπὶ τοῦ βήματος. Ἡ Τουρκία εἶναι ἐν γνώσει ὅλων τῶν πραγμάτων τῶν γενομένων ὡς πρὸς τὸν ἀγῶνα τῆς Κρήτης ἀπὸ τῆς πρώτης στιγμῆς· ποῖαι εἶναι αἱ συνδρομαὶ αἱ ἐντεῦθεν σταλεῖσαι, ἐγνώριζε τοὺς ἐθελοντὰς, οἵτινες κατὰ ἑκατοντάδας ἀναφανδὸν καὶ μὲ ἀναπεπταμένην σημαίαν ἀνεχώρουν, καθὼς καὶ ἄλλα πολλὰ πράγματα δὲν ἠγνόει, καὶ τὰ ὁποῖα ἠδύναντο νὰ ταράξωσι τὰς σχέσεις μεταξὺ Ἑλλάδος καὶ Τουρκίας. Νομίζω ὅτι τότε περὶ ὅλων αὐτῶν, τὰ ὁποῖα ἐγίνοντο καὶ τῶν ὁποίων εἶχε γνῶσιν διεμαρτυρήθη, ἀλλὰ καὶ αὐτὴ καὶ αἱ ἄλλαι δυνάμεις ἀνεγνώριζον ὅτι δι’ αὐτῶν τῶν συνδρομῶν ἡ Ἑλλὰς δὲν ἀπομακρύνεται ἀπὸ τὰς ἀρχὰς τοῦ διεθνοῦς δικαίου, ἔχουσα ἐλεύθερον πολίτευμα· ἑπομένως ἐφέρθη ὅπως ἔπρεπε νὰ φερθῇ καὶ δὲν εἶχε κανένα φόβον οὔτε ἐκ μέρους τῆς Τουρκίας, οὔτε ἐκ τῶν ἄλλων δυνάμεων, διότι οἱ φιλελεύθεροι θεσμοὶ, τοὺς ὁποίους ἔχει δίδουν εἰς αὐτὴν αὐτὸ τὸ δικαίωμα.

§151ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. Αὐτὰ τὰ ὁποῖα ἔγιναν ἐγένοντο ἐν τῷ κρυπτῷ, καὶ τὰ γενόμενα ἐν τῷ κρυπτῷ δὲν ἔχουν τὰ αὐτὰ ἀποτελέσματα· ἐὰν αὐτὸ, τὸ ὁποῖον λέγετε, ἐγίνετο, ἐὰν ἐγίνοντο δεκτοὶ οἱ βουλευταὶ, αὐτὸ δὲν ἦτον κρυπτὸν, δὲν ἦτο ἀποστολὴ χρημάτων, διότι καὶ ἡ Βουλὴ ἀποτελεῖ μέρος τῆς κυβερνήσεως.

§152Α. ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Δὲν ἔχω ἀνάγκην νὰ μοὶ εἴπητε ὅτι καὶ ἡ Βουλὴ ἀποτελεῖ μέρος τῆς κυβερνήσεως τοῦ κράτους· μάλιστα λέγω ὅτι ἀντιπροσωπεύει τὸ κράτος.

§153Π. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. Εἰς τὰ ἔξω μέρη δὲν ἀντιπροσωπεύει τὸ κράτος· ἡ κυβέρνησις ἀντιπροσωπεύει αὐτό.

§154Α. ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Ὅπου ὑπάρχει σύνταγμα, ἡ Βουλὴ εἶναι ἓν ἐκ τῶν ἀπαραιτήτων στοιχείων τοῦ συνταγματικοῦ πολιτεύματος· ἀλλ’ ἐκτὸς τούτου, αἱ παρατηρήσεις αὗται, αἱ ὁποῖαι ἐγένοντο, ἦσαν ὅλως διόλου περιτταὶ, διότι ἐγὼ δὲν εἶπον ὅτι ἔπρεπε νὰ δεχθῶμεν τοὺς βουλευτὰς τῆς Κρήτης. Λέγω ὅτι οἱ ἐκφρασθέντες ἐπισήμως φόβοι ἦσαν ὑπερβολικοί.

§155Π. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. Ἔχετε λάθος· θὰ καταθέσω τὰ ἔγγραφα ἐντὸς τῆς ἑβδομάδος καὶ θὰ ἰδῆτε.

§156Α. ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Νὰ τὰ καταθέσητε.

§157Π. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. Σᾶς λέγω ὅτι θὰ σᾶς ἀποδείξω ἐὰν οἱ φόβοι αὐτοὶ ἦσαν ἀσήμαντοι, καὶ ἂν δὲν ὑπῆρχον φόβοι θὰ τοὺς ἴδητε.

§158ΤΙΝΕΣ. Προχωρεῖτε, κ. βουλευτά.

§159Α. ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Δὲν ἀποκρούω ἐν γένει τοὺς φόβους, ὡς ἐνδεχομένους, ἀλλὰ λέγω ὅτι λοποῦμαι διὰ τὴν λύσιν, ἥτις πρόκειται νὰ δοθῇ εἰς τὸ κρητικὸν ζήτημα, εἰς τὸ ὁποῖον ἀτόπως προτείνονται παρὰ τῶν κκ. ὑπουργῶν τοιοῦτοι φόβοι, ἀπορῶν πῶς ἐθεώρησαν κατάλληλον τὴν εὐκαιρίαν. Μ’ ὅλα ταῦτα λέγω, ἐὰν ἦναι ἀνάγκη τοῦτο νὰ λεχθῇ ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, δὲν εἶναι εἰς τοιαύτην θέσιν ἡ Τουρκία, ὥστε νὰ μᾶς καταστρέψῃ μὲ ἓν φύσημα, οὔτε αἱ δυνάμεις θέλουν λάβει ἀναφανδὸν τὴν ὑπεράσπισιν κατὰ τῆς Ἑλλάδος· ἐκηρύχθησαν οὐδέτεραι. Βέβαια, αἱ δυνάμεις ἐπιθυμοῦν τὴν διατήρησιν τῆς συνθήκης τοῦ 56 καὶ τὴν ἀκεραιότητα τῆς Τουρκίας· ἀλλὰ ποτὲ δὲν πιστεύω ὅτι ἐν περιπτώσει πολέμου μεταξὺ Ἑλλάδος καὶ Τουρκίας ἤθελον ὑπερασπισθῆ τὴν Τουρκίαν· ἐξ ἐναντίας θὰ ἔχωμεν τοὺς λαούς των ὑπὲρ ἡμῶν. Λέγω λοιπὸν ὅτι οἱ φόβοι, τοὺς ὁποίους ὁ ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν καὶ Οἰκονομικῶν παρέστησαν μεγάλους, εἶναι ὑπερβολικοὶ καὶ συγχρόνως ἄτοπον τὸ ἐπιχείρημα τοῦτο. Ἔρχομαι εἰς ἓν ἄλλο· κύριοι, ὁ λόγος διὰ τὸν ὁποῖον δὲν μὲ εὐχαριστεῖ αὕτη ἡ διαγωγὴ τῆς κυβερνήσεως, ἤτοι ἡ συμπεριφορά της ὡς πρὸς τοὺς Κρῆτας, ἀπομακρύνεται ἀπὸ τῶν αὐστηρῶν καθηκόντων, τὰ ὁποῖα ἕκαστος Ἕλλην ἔχει ἀπέναντι τῶν ἀδελφῶν Κρητῶν ἕνεκα τῶν μαρτυρίων, ἅτινα ὑπέστησαν εἰς αὐτὸ τὸ διάστημα χάριν τῆς ἑνώσεως, ἀλλὰ καὶ διὰ τὸ ἠθικὸν ἀποτέλεσμα, τὸ ὁποῖον δύναται νὰ θεωρηθῇ παρ’ αὐτῶν ὡς ἔλλειψις συμπαθείας πρὸς τὸν ἀγῶνά των. Ἐγὼ, κύριοι, πολὺ φοβοῦμαι ὅτι μία τοιαύτη συμπεριφορὰ ἐπηρέασε τὴν Κρήτην καὶ ἴσως ἴσως ἡ ἀπελπισία, ἐν ᾗ εὑρέθησαν ἕνεκα αὐτῆς, κατήντησεν αὐτοὺς νὰ ζητήσωσι τὴν μεσολάβησιν τῆς Ἀγγλίας διὰ τοῦ τελευταίου ψηφίσματος τῆς συνελεύσεώς των.

§160ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. Κατήντησεν;

§161Α. ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Δηλαδὴ ἔφθασεν εἰς τοιοῦτον βαθμὸν ἡ ἀπελπισία των ἐφ’ ἡμᾶς.

§162ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. Δὲν εἶναι ἀποτέλεσμα τῆς ἀπελπισίας.

§163Α. ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Εἰς τὰ 24, εἰς τὴν ἐποχὴν ἐκείνην ἠδύνατο νὰ ὠφελήσῃ ἓν τοιοῦτον· σήμερον ὅμως κατὰ τὴν ἐμὴν πεποίθησιν ἡ αἴτησις ἡ ἀπευθυνθεῖσα πρὸς τὴν Ἀγγλίαν δὲν ἠμπορεῖ νὰ ὠφελήσῃ.

§164ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. Ἠμπορεῖ, ἀλλ’ ἐγὼ δὲν ἔχω τὰς αὐτὰς πληροφορίας.

§165Α. ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Ἐγὼ λέγω ὅτι ἡ ἀπελπισία τοὺς ἔκαμε νὰ ζητήσουν τὴν μεσολάβησιν τῆς Ἀγγλίας.

§166ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ποῦ τὸ ἠξεύρετε;

§167Α. ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Ἐὰν ἐλευθέρως αὐτὸ ἐνηργεῖτο, ἠδύνατο νὰ ἐνεργηθῇ πρότερον καὶ πρὸ πολλοῦ, ἀλλὰ πολὺ φοβοῦμαι ὅτι ἐπενήργησεν εἰς τοὺς ἐν Κρήτῃ μένοντας καὶ τοὺς ἐδὼ ἡ κατάστασις τῆς ἀπελπισίας, εἰς ἣν εὑρίσκονται.

§168Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ὅλα αὐτὰ, τὰ ὁποῖα λέγετε εἶναι σωστὰ, ἀλλὰ πρέπει νὰ ἀποδειχθῇ τί ἔκαμεν ἡ κυβέρνησις, ὥστε νὰ ἔλθωμεν εἰς ἀπελπισίαν.

§169Α. ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Ἐγὼ εἶπον· ὁ ὦτα ἔχων ἀκούειν ἀκουέτω.

§170ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. Αὐτὸ ἀφίνει ἐντύπωσιν. Ἡμεῖς σᾶς λέγομεν, ὅ,τι ἔκαμον οἱ ἄλλοι.

§171Α. ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Ἐὰν ἐκάματε τὰ αὐτὰ θὰ ἀποδειχθῇ ἐν καιρῷ. Ἀλλ’ ἐν τούτοις οἱ ἄλλοι δὲν προσεφέρθησαν μὲ τόσην τραχύτητα, μὲ τόσην σκληρότητα, μὲ ὅσην σεῖς ἐφέρθητε.

§172ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Τί ἔπρεπε νὰ κάμουν καὶ εἰς τί ἔσφαλαν;

§173Α. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Τὰ εἶπεν.

§174Α. ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Ἡ Βουλὴ ἀρκεῖται εἰς τὰ λεχθέντα μέχρις οὗ ὁ ὑπουργὸς φέρῃ τὰ ἔγγραφα.

§175ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. Σᾶς εἶπον ὅτι ἔχω σκοπὸν, ἐπειδὴ ἐγένετο λόγος περὶ τοῦ ζητήματος τῶν βουλευτῶν, ὅτι αὐτὰ τὰ ἔγγραφα θέλω τὰ καταθέσει· ἔγγραφα ἀπολύτως δὲν ἠμπορῶ νὰ λάβω ὑποχρέωσιν νὰ καταθέσω. Λέγω λοιπὸν ὅτι ἡ ἀπόφασις τῆς Βουλῆς πρέπει νὰ ᾖναι ἡ ἑξῆς: ἡ Βουλὴ ἀρκεσθεῖσα εἰς τὰς ὑπὸ τοῦ ὑπουργοῦ δοθείσας πληροφορίας, μεταβαίνει εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν.

§176ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§177ΑΘ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Νὰ τὸ θέσητε εἰς ψηφοφορίαν δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως.

§178ΑΝΤ. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Κύριοι, τὸ προκείμενον ζήτημα παρεσκευάσθη ἀπὸ πολλοῦ χρόνου, παρεσκευάσθη ὑπὸ ἄλλην φάσιν, ἀπέτυχε κατὰ τὴν πλοκήν του, καὶ ἡ ἀντιπολίτευσις σήμερον, ἡ πρὶν συμπολίτευσις, καὶ εἰς αὐτὴν τὴν περίστασιν ἔπρεπε νὰ κάμῃ μίαν διάκρισιν, τὴν δὲ διάκρισιν τὴν ἔθεσεν ὁ τελευταῖος ἀπὸ τοῦ βήματος ἀγορεύσας. Κύριοι, εἶναι ἀνάγκη τέλος πάντων νὰ πεισθῇ τὸ ἔθνος, καὶ νὰ πεισθῇ ὁ κόσμος ὅλος, ὅτι ὅλα τὰ ἔπραξαν ἵνα εὕρωσι τὴν πρᾶξιν αὐτὴν νὰ τὴν διεκδικήσωσιν ἄτομα. Κύριοι, τὸ κατώρθωσαν καὶ ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου· ὁ τελευταῖον ἀγορεύσας κ. Πετσάλης ἐξέφρασεν εἰλικρινῶς ἓν αἴσθημα· σᾶς εἶπεν οὗτος, ὅτι δὲν ἔχω ἀποδείξεις, ἀλλὰ ἓν αἴσθημα μὲ λέγει ὅτι ἡ σημερινὴ κυβέρνησις ἀντιπράττει εἰς τὸν ἀγῶνα· αὐτὸ τὸ κατώρθωσαν, κύριοι, διότι, ἀφοῦ δὲν κατώρθωσαν τὸν σκοπὸν, κατώρθωσαν νὰ ῥίψωσι μίαν αἰτίασιν, καὶ κατώρθωσαν εἰς τοὺς ἀνθρώπους ἐκείνους, οἵτινες παθαίνουν ἀπὸ αὐτὰς τὰς ἐντυπώσεις νὰ παραστήσουν τὴν κυβέρνησιν τὴν σημερινὴν, ὅτι δὲν ἔπραξε καλῶς καὶ δὲν ἐπολιτεύθη πολιτικῶς εἰς τὰς σημερινὰς περιστάσεις. Αὐτὴν τὴν μομφὴν, καὶ ὡς ἔχων μέρος εἰς τὴν κυβέρνησιν καὶ ὡς ἀντιπρόσωπος τῆς Ἑλλάδος, δὲν δύναμαι νὰ τὴν δεχθῶ οὔτε διὰ τὸν ἑαυτόν μου, οὔτε διὰ τὸν ἐλάχιστον πολίτην Ἕλληνα. Κατώρθωσαν, κύριοι, διότι ἀείποτε αἱ προσπάθειαί των, ἦτο τὰ ἱερώτερα τῶν αἰσθημάτων νὰ ἐκμεταλλεύωνται ὡς μέσον, ὅ,τι τὸ ἔθνος ἔχει ἱερώτερον ὡς μίαν κλίμακα διὰ ν’ ἀναβαίνωσιν ἐκεῖ, ὅπου ἵστανται σήμερον....

§179ΑΘ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Κ. πρόεδρε, τὸν λόγον.

§180ΤΙΝΕΣ. Ὡμιλήσατε δίς.

§181Α. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ὄχι ἅπαξ.

§182ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Δὲν ἠδυνήθησαν, μολονότι αὐτοὶ δὲν ἠδυνήθησαν νὰ προπαρασκευάσουν πρὸ πολλοῦ χρόνου τὸ ζήτημα αὐτό, δὲν ἠδυνήθησαν ν’ ἀναφέρουν καμμίαν ὡρισμένην πρᾶξιν, νὰ κατηγορήσουν τὴν σημερινὴν κυβέρνησιν ἐπὶ οἱᾳδήποτε αἰτίᾳ, ἀλλ’ ἁπλῶς μόνον εἶπον μίαν φήμην, μίαν ἰδέαν ἐπικρατοῦσαν, ὅτι ἡ σημερινὴ κυβέρνησις ὄχι εὐγενῶς, ὄχι ἀδελφικῶς φέρεται πρὸς τὸν ἐνδόξως μαχόμενον αὐτὸν λαόν. Ἀλλά, κύριοι, δὲν ἐτόλμησαν, ἀπεσύρθησαν ἀπὸ τὴν ἰδέαν περὶ ἐκλογῆς βουλευτῶν Κρήτης, καὶ εἶπον, ποῖος σᾶς εἶπε νὰ δεχθῆτε, ἢ νὰ μὴ δεχθῆτε τοὺς βουλευτὰς ἐκείνους, ἀλλὰ ποῖος σᾶς εἶπε νὰ τοὺς περιποιηθῆτε ἐξαιρετικῶς; ὅτι μετὰ τὸ μέτρον τῆς ἀραιώσεως τοῦ πληθυσμοῦ μόνον εἶναι δεκτοὶ ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἔρχονται νὰ ἐπισκεφθῶσι τὰς οἰκογενείας των ἀπὸ τὰ παράλια· πᾶς μὴ ἔχων αὐτὴν τὴν φιλόστοργον ἀνάγκην, τὴν ἀπόλυτον ἀνάγκην, χάριν τῆς γενικῆς ἀνάγκης ἤθελεν ὑποχρεωθῆ τώρα νὰ μὴ προσπελάζῃ. Ὅταν, κύριοι, παρουσιάσθησαν ἄνθρωποι ὑπὸ ἄλλην ἰδιότητα, ὅταν παρουσιάσθησαν μὲ τίτλους, δυνάμει τῶν ὁποίων παρεβιάσθησαν ῥηταὶ συνθῆκαι, ὑποχρεώσεις τοῦ κράτους, δὲν ἠδύνατο ἡ κυβέρνησις, καὶ δὲν ὤφειλε, καὶ δὲν ἤθελε κάμει παραγνώρισιν τῶν ἱερωτέρων καθηκόντων της, ἐὰν ἐδέχετο ἀνθρώπους μὲ τίτλους ἀποκρουομένους ἀπὸ τὴν ὕπαρξιν αὐτοῦ τοῦ τόπου; Ἰδού, κύριοι, ἡ ἐξαιρετικὴ συμπεριφορὰ τῆς κυβερνήσεως πρὸς ἀνθρώπους κατόπιν ἑνὸς μέτρου, τὸ ὁποῖον ἀπέβλεπε τὴν ἀραίωσιν τοῦ πληθυσμοῦ· ἐπετράπη δὲ ἐξαιρετικῶς εἰς ἐκείνους τῶν Κρητῶν, οἵτινες μόνον ἤθελον νὰ ἐπισκεφθῶσι τὰς οἰκογενείας των, καὶ ὅτι ἡ κυβέρνησις ἠρνήθη τὴν φιλανθρωπίαν αὐτήν; Καὶ ἀφ’ ἑτέρου εἶναι ἀνάγκη νὰ σᾶς εἴπω, σᾶς τοὺς ἐργάτας αὐτῶν τῶν ἰδεῶν, ὅτι ὅλα αὐτὰ τὰ μέτρα καὶ ὅλαι αὐταὶ αἱ ἰδέαι ἦσαν εἰλικρινεῖς ἐκ μέρους ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἠπάτουν ἀνθρώπους ἀπίστους; Εἶσθε σεῖς εἰς πολὺ καλλιτέραν θέσιν νὰ μὲ πληροφορήσητε τὰς λεπτομερείας. Κύριοι, πολλοὶ τῶν ἀγορευσάντων, μὴ ἔχοντες συγκεκριμένον ζήτημα νὰ ὑποδείξουν εἰς τὸ σεβαστὸν αὐτὸ σῶμα, περιωρίσθησαν εἰς ἀφηρημένας ἰδέας. Σᾶς εἶπε, κύριοι, ὁ ἔντιμος ὑπουργὸς τῶν ἐξωτερικῶν ὅτι ἀπὸ τῆς ἐποχῆς, καθ’ ἣν ἔλαβον τὰ ὅπλα οἱ Κρῆτες, ἡ ἑλληνικὴ κυβέρνησις ἐκήρυξε πλήρη τὴν οὐδετερότητά της, καὶ ὡς πρέσβυς τῆς ἑλληνικῆς κυβερνήσεως ἐπὶ τοῦ προκατόχου ὑπουργείου τοιαύτας ὁδηγίας, τοιαύτας παραγγελίας εἶχεν, ὅτι τὸ παράπαν δὲν ἠλλάγη ἡ πολιτικὴ τῆς κυβερνήσεως, καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὸ ζήτημα τοῦτο. Καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὴν συνδρομήν, τὴν ὁποίαν ἡ σημερινὴ κυβέρνησις ἐχορήγησε πρὸς τοὺς πρόσφυγας, δὲν εἶναι ἀνάγκη, κύριοι, νὰ ἔλθωμεν εἰς τοιαύτας λεπτομερείας, διὰ τῶν ὁποίων θ’ ἀποδειχθῇ ὅτι ἡ πραγματικὴ συνδρομὴ εἶναι πραγματικωτέρα τῆς παρελθούσης. Ἀλλά, κύριοι, ἔχουν τὴν ἀπαίτησιν νὰ κάμωμεν ἐπιδείξεις, ἔχουν τὴν ἀπαίτησιν νὰ δημοκοπήσωμεν ἐκεῖ, ὅπου δὲν ἔχει κἀνεὶς δικαίωμα, ὅπου σήμερον αἱματοκυλίεται ὁ τόπος. Θέλουν, κύριοι, καὶ ἔχουν αὐτὴν τὴν ἀπαίτησιν νὰ θυσιάζουν τὰ τιμαλφέστερα συμφέροντα τοῦ Κράτους χάριν χιμαιρικῶν ἐπιδείξεων, αἱ ὁποῖαι ἀπέληξαν εἰς τὴν κατάστασιν, εἰς τὴν ὁποίαν εἴμεθα. Θέλουν, κύριοι, ἐπιδείξεις παρασκευῶν, θέλουν εἰς τὰς ὁδοὺς ἀναπετάσεις σημαιῶν. Ὅταν τὰ πράγματα τοὺς κατεδίκασαν, ὅταν ὑπέβαλαν τὸν τόπον εἰς ἁδροὺς φόρους μὲ τὴν καταστροφὴν καὶ τῆς ἐθνικῆς ὑπολήψεως εἰς τὸ ἐξωτερικὸν, καὶ τῆς στερήσεως πραγματικῆς δυνάμεως ἐν τῷ τόπῳ (Εὖγε, εὖγε ἐξ ἀριστερῶν). Αὐτὰ θέλουν· ἀλλ’ αὐτὴν τὴν χάριν ἡ σημερινὴ κυβέρνησις δὲν τοὺς τὴν κάμνει. Ἡ σημερινὴ κυβέρνησις ἀναλαβοῦσα τὴν πολιτικὴν πάσης ἑλληνικῆς κυβερνήσεως, ἐξακολουθεῖ κηδομένη μὲ πολὺ σέβας καὶ μὲ πολλὴν θρησκευτικὴν εὐλάβειαν τῶν συμφερόντων ἑνὸς λαοῦ, τοῦ ὁποίου καθ’ ἑκάστην ἡ φωνὴ δὲν ἠδύνατο παρὰ νὰ ἐπιδράσῃ καὶ ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ ἁπλοϊκοῦ λαοῦ τῆς Ἑλλάδος. Ἀλλὰ δὲν ἀκουόμεθα λέγει, διότι δὲν ἔχομεν ἔμμισθα ὄργανα ἐν τῇ Εὐρώπῃ νὰ διαδίδουν ἰδέας· δὲν ἀκουόμεθα, διότι αἰσθανόμεθα ὅτι, ἐν ὅσῳ δὲν βλέπουν τὰς συναθροίσεις, δὲν βλέπουν παρασκευὰς, δὲν βλέπουν κινήσεις παιδαριώδεις, φοβούμεθα ὅτι ὁ ἀγὼν ἐλαττοῦται, καὶ ἐτόλμησαν, κύριοι, μέχρις αὐτῆς τῆς στιγμῆς ὁ τελευταῖον καταβὰς τοῦ βήματος νὰ εἴπῃ ὅτι ἡ Συνέλευσις τῆς Κρήτης ἐν τῇ ἀπελπισίᾳ της, ἐζήτησε τὴν μεσολάβησιν μιᾶς μεγάλης εὐρωπαϊκῆς δυνάμεως. Καὶ νομίζω, κύριοι, ἦτο τόλμημα νὰ ἐκφέρουν μίαν ἰδέαν ἀπέναντι ἑνὸς τόπου, ὅπου ὑπάρχει μία ἀντιπροσωπεία σεβαστὴ, ἡ ὁποία σέβεται καὶ τιμᾶται ἀπὸ ὁλόκληρον τὸ πλῆθος τῶν ἐπαναστατῶν, ἡ ὁποία ἐκφέρει μίαν ἰδέαν καὶ συντάττει ἓν ψήφισμα συμφώνως πρὸς τὴν γέννησίν της, συμφώνως πρὸς τὰ συμφέροντα τὰ ἑλληνικά. Καὶ, κύριοι, μόνοι οἱ Κρῆτες καὶ οἱ μαχόμενοι Κρῆτες ἔχουν δικαίωμα νὰ κανονίσουν τὴν θέσιν των. Ἐννοῶ, κύριοι, ὅτι αἱ κυβερνήσεις ἐπὶ τοιούτων ζητημάτων εἶναι ἀντιδημοτικαὶ, ἀλλ’ αὐτὴν τὴν ἀντιδημοτικότητα ἡ κυβέρνησις θὰ τὴν ἐπιδιώξῃ· ἡ κυβέρνησις δὲν θέλει νὰ ᾖναι δημοτικὴ, ὅταν πρόκηται νὰ ἐκπληρώσῃ τὸ καθῆκόν της, καὶ δυστυχῶς ἡ ἐκπλήρωσις τοῦ καθήκοντος εἶναι μέτρον τὸ ὁποῖον ἀπαρέσκει εἰς τοὺς πλείονας. Αὐτὰ ἔκαμε, κύριοι, ἡ κυβέρνησις ἡ σημερινή· συνέτρεξε μὲ πράγματα, καὶ ὄχι μὲ λόγια, τὸν ἀγῶνα. Τὸν συνέτρεξε διὰ τοῦ πολιτεύματός της, σεβομένη τὰς διεθνεῖς σχέσεις ἀφ’ ἑνὸς, καὶ τὸ ἐνεστὼς πολίτευμα ἀφ’ ἑτέρου. Ἀλλὰ, κύριοι, δὲν ἤρεσκεν αὐτὴ ἡ πολιτική. Διατί δὲν ἀρέσκει; διότι ἴσως ἦτον ἀνάγκη νὰ ἐπιβληθῶσι νέοι φόροι διὰ νὰ γίνουν νέαι παρασκευαὶ, καὶ νὰ γίνῃ νέα διαχείρισις (γέλως). Γελοῦν, κύριοι, καὶ αὐτὸ μὲ δίδει θάῤῥος. Διατί; διότι μετὰ ἓν ἔτος δὲν ὑπάρχει κᾀνὲν στοιχεῖον ἐλέγχου, διότι διεχειρίσθησαν ἄπειρα, καὶ ἐντοσούτῳ τὰ πρῶτα στοιχεῖα ἐκαλύφθησαν. Καὶ, κύριοι, εἶναι ζήτημα, τὸ ὁποῖον προσεχῶς θ’ ἀφεθῇ καὶ εἰς τὴν πρωτοβουλίαν καὶ τὴν σκέψιν τοῦ σώματος.

§183ΑΘ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἂς τοὺς ἀφίνατε νὰ ἔλθουν ἐδὼ νὰ σᾶς τὸ ἀποδείξουν.

§184ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Εἶναι οἱ ἀντιπρόσωποί των. — Αὐτὴ ἦτον ἡ πολιτικὴ τῆς κυβερνήσεως· δὲν ἦτον ἐπιδεικτική· ἦτο πραγματικὴ, ἐξεπλήρωσε καθῆκον ἱερὸν, καὶ ὀφείλει νὰ τὸ ἐκπληρώσῃ ἐν ὅσῳ ἔχει τὴν τιμὴν νὰ προΐσταται τῶν δημοσίων πραγμάτων. Δὲν ἔχετε λοιπὸν λόγους, δὲν ἔχετε πράγματα. Κατὰ συνέπειαν τί ζητεῖτε, κύριοι, τί νὰ σᾶς καταθέσωμεν; Ἀλλὰ πρέπει νὰ στερούμεθα καὶ τῶν κοινοτέρων γνώσεων τοῦ κοινοβουλίου, ἐὰν ἐπὶ ζητημάτων ἐκκρεμῶν, ἐπὶ ζητημάτων λίαν σπουδαίων πρόκειται νὰ κατατεθῶσιν ἔγγραφα καὶ πράγματα, τότε θὰ καταδείξωμεν ὅτι ἀληθῶς κάθε ἄλλο παρὰ σπουδαῖοι ἄνθρωποι εἴμεθα. Καὶ μ’ ὅλα ταῦτα, ὅταν τοὺς φόβους τοῦ ὑπουργοῦ τῶν οἰκονομικῶν τοὺς παρέστησαν ὡς φάσματα, ὁ ὑπουργὸς τῶν ἐξωτερικῶν πεποιθὼς εἰς αὐτὰ τὰ πράγματα ὄχι εἰς τὴν ἐντύπωσιν, ἀπὸ τὴν ὁποίαν προέθεντο ὀλίγοι, ἠναγκάσθη νὰ σᾶς εἴπῃ ὅτι δὲν διστάζει νὰ σᾶς καταθέσῃ μόνον τὰ ἔγγραφα ἐκεῖνα, διὰ τῶν ὁποίων ἀπεδεικνύετο ποῖαι θὰ ἦσαν αἱ συνέπειαι μιᾶς τοιαύτης πράξεως. Ἀλλὰ μᾶς λέγουν μήπως πρόκειται περὶ τῆς ἐκλογῆς τῶν βουλευτῶν. Τώρα, κύριοι, ἐνόησαν ν’ ἀποσύρουν τὸν πόδα ἀπὸ ἐκεῖ, ὅπου τὸν ἔθεσαν. Ἡ κυβέρνησις ἤθελε θεωρηθῆ λίαν εὔπιστος, καὶ λίαν ἁπλοήθης ἐνώπιον τῆς σημερινῆς καθαρᾶς ἀντιπολιτεύσεως, ἐὰν ἀπέναντι αὐτῶν τῶν ἰδεῶν, καὶ ἀπέναντι αὐτῶν τῶν ἐνεργειῶν ἐκοιμᾶτο νήδυμον ὕπνον. Ἡ κυβέρνησις εἶναι εἰς θέσιν νὰ τὰ γνωρίζῃ ὅλα, ἔχει τὴν χεῖρα πανταχοῦ, γνωρίζει παντοῦ τὶ γίνεται, καὶ ὅταν παρέλθουν αἱ κρίσιμοι αὗται στιγμαὶ, κατὰ τὰς ὁποίας πᾶσα περισσοτέρα λέξις, ἰδίως ἐκφερομένη ἀπὸ ἀντιπρόσωπον, ὁ ὁποῖος περιβάλλεται μὲ τὸν τίτλον τοῦ συμβούλου τοῦ στέμματος, ἔχει σημασίαν, τότε θὰ πεισθῆτε καὶ σεῖς, καὶ ὅλος ὁ κόσμος ὅτι ἀδίκως αἰτιᾶσθε τῆς σημερινῆς κυβερνήσεως. Αὐτὰ, κύριοι, εἶχον νὰ εἴπω καὶ ὤφειλον νὰ εἴπω. Μόνον, κύριοι, ἀφαιρούμενος ὅλως διόλου ἀπὸ τὴν πρόσκαιρον θέσιν, τὴν ὁποίαν κατέχω, καὶ ὁμιλῶν καθαρῶς ὡς ἀντιπρόσωπος ἐπαρχίας, ἔρχομαι, κύριοι, νὰ σημειώσω μίαν αἰτίασιν, τὴν ὁποίαν ὁ ἔντιμος βουλευτὴς Ἀττικῆς ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ἀπέδωκεν. Ἐρώτησε τὴν σημερινὴν κυβέρνησιν καὶ τὰ σημερινὰ πρόσωπα τί ἐκάματε τὴν Ἑλλάδα ἐπὶ 30 ἔτη πολιτευόμενοι; ποίας χώρας προσεκτήσατε; πῶς, πολιτευθέντες οὕτως, εἰς ποῖα ἀποτελέσματα ἤλθατε; Νομίζω, κύριοι, ἡ σκληρὰ ἐντύπωσις, τὴν ὁποίαν ἐπροξένησαν οἱ ἀπερίσκεπτοι αὐτοὶ λόγοι εἰς τὸ σῶμα τοῦ ἐντίμου βουλευτοῦ Ἀττικῆς, εἶναι ἱκανὴ ἀπόδειξις ὅτι τὴν Ἑλλάδα, τὴν ὁποίαν ἐγνωρίσατε πολὺ ἀργὰ, καὶ ἀπέναντι τῆς ὁποίας σεῖς τοὐλάχιστον δὲν ἔχετε νὰ παραπονῆσθε (εὖγε) Δὲν λέγω, ἔντιμε βουλευτὰ, ὅτι ἀδίκως φέρετε τοὺς τίτλους σας. Ὄχι· λέγω ὅτι σεῖς δὲν ἔχετε νὰ παραπονῆσθε. Ἔπρεπε, περισσότερος θαυμασμὸς πρὸς τοὺς ἀνθρώπους, οἱ ὁποῖοι πολιτεύονται ἀπὸ 30 ἐτῶν, καὶ οἱ ὁποῖοι διελθόντες ἡμέρας, τὰς ὁποίας ἀγνοεῖτε, καὶ ὑποστάντες βάσανα καὶ μαρτύρια, καὶ ἀποκερματισθέντες εἰς διάφορα τεμάχια, σήμερον βλέπουν τὸ παρὸν μὲ περισσόνερον ἔλεος ἀφ’ ὅ,τι τὸ βλέπετε σεῖς.

§185ΚΟΡΩΝΑΙΟΣ. Βλέπετε ὅτι σᾶς ἤκουσα χωρὶς νὰ σᾶς διακόψω, κύριε ὑπουργέ.

§186ΣΑΡΑΒΑΣ. Μοὶ ἔκαμε, κύριοι, ὀφείλω νὰ τὸ ὁμολογήσω, ἐξ ἀρχῆς, μοὶ ἔκαμε πολλὴν ἐντύπωσιν ὁ τρόπος, μὲ τὸν ὁποῖον ἡ κυβέρνησις ἐπολιτεύθη εἰς τὸ προκείμενον ζήτημα. Ὁ ἔντιμος ἐκ Καλαβρύτων βουλευτὴς, περιώρισε τὴν ἐπερώτησίν του ἁπλῶς καὶ μόνον εἰς τὸ ἐν τίνι λόγῳ εἰς τοὺς ἐκ Κρήτης ἐλθόντας ἀδελφούς μας ἡ κυβέρνησις προσηνέχθη μὲ τρόπον ἀντικείμενον πρὸς τοὺς καθεστῶτας νόμους, καὶ πρὸς τὸν σεβασμὸν τῆς ἀτομικῆς ἐλευθερίας. Εἰς αὐτὴν τὴν θέσιν περιώρισε τὸ ζήτημα ὁ κ. Πετιμεζᾶς, καὶ εἰς τοῦτο μόνον ἐπροκάλεσε τὴν κυβέρνησιν νὰ ἐξηγηθῇ, ζητήσας ῥητῶς νὰ δικαιολογήσῃ διὰ τίνα λόγον τοὺς ἐλθόντας ἐκ Κρήτης βουλευτὰς δὲν ἐσυγχώρησε νὰ μένωσιν ἐν τῇ πόλει ταύτῃ, ἀλλὰ τοὺς συνέλαβε, τοὺς ἀπήγαγε, καὶ τοὺς προσδιώρισεν ὡρισμένον τόπον διαμονῆς. Ὅταν δὲ ὁ ἀξιότιμος κ. Πετιμεζᾶς ἐζήτησε ῥητῶς ὅπως ἡ συζήτησις περιορισθῇ ἐπὶ τούτου καὶ μόνου τοῦ ζητήματος, καὶ νὰ μὴ γίνῃ λόγος ἐν γένει περὶ τοῦ Κρητικοῦ ζητήματος, οὐδὲ νὰ ἐξετασθῇ σήμερον ἡ πολιτικὴ τῆς Κυβερνήσεως σχετικῶς πρὸς τὸν ἀγῶνα τῆς Κρήτης καὶ τοὺς ἀγωνιζομένους ἀδελφούς μας, ἀλλὰ νὰ προσδιορισθῇ πρὸς τοῦτο μία ἄλλη ἡμέρα, ἡ κυβέρνησις ἀπῄτησεν ὥστε σήμερον νὰ γίνῃ λόγος περὶ τούτου, καὶ τὸ ἀπῄτησε, κύριοι, καθ’ ὃν καιρὸν ὁ κ. ὑπουγὸς τῶν Ἐξωτερικῶν ῥητῶς εἶπεν ὅτι ἔχει ἔγγραφα νὰ καταθέσῃ, δι’ ὧν δύναται νὰ δικαιολογήσῃ τὴν πολιτικὴν πορείαν τῆς κυβερνήσεως, καὶ τὸ ἀπῄτησε, καθ’ ὃν καιρὸν ὁ κύριος ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν εἰς τοὺς φόβους, τοὺς ὁποίους ἔῤῥιψεν ὡς πρὸς τὰς συνεπείας, τὰς ὁποίας ἤθελεν ἔχει ἡ παραδοχὴ τῶν ἐκ Κρήτης βουλευτῶν, μᾶς εἶπεν ὅτι δὲν δύναται νὰ δώσῃ ἀποχρώσας ἐξηγήσεις. Ἠπόρησα λοιπὸν, κύριοι, τὸ ἐπαναλαμβάνω, ἐξ ἑνὸς μὲν μέρους νὰ ἰσχυρίζωνται ὅτι σήμερον δὲν δύναται ἡ κυβέρνησις νὰ δώσῃ ὅλας τὰς ἀναγκαίας ἐξηγήσεις, νὰ καταθέσῃ ὅλα τὰ ἀναγκαῖα ἔγγραφα, τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὸ κοινοβούλιον ὅπως κρίνῃ πῶς ἐπολιτεύθη ἡ κυβέρνησις ἐπὶ τοῦ προκειμένου ζητήματος, εἰς τὸν ἴδιον καιρὸν νὰ θέλῃ νὰ ἐκβιάσῃ τὴν ψῆφον τοῦ κοινοβουλίου. Δὲν νομίζει ἡ κυβέρνησις ὅτι δύναται σήμερον νὰ παρουσιάσῃ ὅλα τὰ ἀναγκαῖα ἔγγραφα, νὰ δώσῃ ὅλας τὰς ἀναγκαίας πληροφορίας, νὰ εἴπῃ πράγματα, τὰ ὁποῖα δὲν συμφέρει νὰ εἴπῃ; Διὰ τί λοιπὸν νὰ προκαλέσῃ γενικὴν συζήτησιν ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου; Ἐπειδὴ ἡ κυβέρνησις τὴν ἐπροκάλεσεν, εἶχον δίκαιον λοιπὸν, ἐπαναλαμβάνω, ν’ ἀπορήσω μὲ αὐτὴν τὴν ἀντιφατικὴν, ἂς μοὶ συγχωρηθῇ νὰ τὴν ὀνομάσω, διαγωγὴν τῆς κυβερνήσεως. Ἐὰν ἡ κυβέρνησις νομίζῃ ὅτι ἐπέστη ἡ ὥρα, κατὰ τὴν ὁποίαν δύναται νὰ ἐκθέσῃ τὴν πολιτικήν της, τὰς ἐνεργείας της, πᾶν ὅ,τι ἔπραξε σχετικῶς μὲ τὸ ζήματα τῆς Κρήτης, ὤφειλε νὰ δώσῃ ὅλας τὰς πληροφορίας, νὰ φέρῃ ὅλα τὰ ἔγγραφα, νὰ μὴ ὀχυροῦται ὄπισθεν τοῦ μυστικισμοῦ, καὶ νὰ μᾶς λέγῃ, ἐὰν ἠδυνάμεθα νὰ φανερώσωμεν περιστάσεις, τὰς ὁποίας μόνον ἡμεῖς γνωρίζομεν, ἠθέλατε πεισθῆ ποῖον κίνδυνον ἤθελε διατρέξει ἡ πατρίς, ἐὰν ἠθέλαμεν παραδεχθῆ τοὺς ἐκ Κρήτης βουλευτάς. Καὶ διὰ τοῦτο, κύριοι, ἡ μειονοψηφία δίκαιον εἶχε νὰ ζητήσῃ νὰ περατώσῃ τὴν συζήτησιν μὲ τὴν πρότασιν, τὴν ὁποίαν σᾶς ὑπέβαλεν ὁ ἔντιμος Κ. Πετσάλης. Δὲν δύναται νὰ εἴπῃ σήμερον ἡ Βουλὴ ὅτι ἠμπορεῖ νὰ ἐκφέρῃ μίαν ὁριστικὴν κρίσιν ἐπὶ τῆς πορείας τῆς κυβερνήσεως· εἰς καιρὸν, κατὰ τὸν ὁποῖον ἡ ἰδία κυβέρνησις ὁμολογεῖ ὅτι δὲν παρουσιάζονται ἐνώπιον τῆς Βουλῆς ὅλα τὰ στοιχεῖα, τὰ ὁποῖα εἶναι ἀναγκαῖα ὅπως ἀναφέρῃ μίαν ὀρθὴν γνώμην ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ πράγματος. Διὰ τοῦτο λέγω ὅτι ἡ πρότασις, τὴν ὁποίαν ὑπέβαλεν ὁ κ. Πετιμεζᾶς, εἶναι ἡ στηριζομένη εἰς τὸ ἀποτέλεσμα τῆς συζητήσεως, δηλ. ὅτι ἡ Βουλὴ ἀρκεῖται εἰς τὰ λεχθέντα σήμερον, μέχρις οὗ ἡ κυβέρνησις νομίσῃ ὅτι ἐπέστη ἡ ὥρα νὰ δώσῃ ὅλας τὰς ἀπαιτουμένας πληροφορίας καὶ καταθέσῃ ὅλα τὰ ἔγγραφα, τὰ ὁποῖα εἶναι ἀναγκαῖα, ὅπως ἡ Βουλὴ ἐκφέρῃ γνώμην ὁριστικὴν ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου. Ἐπιμένοντες, ἐπαναλαμβάνω, ἐξ ἑνὸς μέρους νὰ λάβουν ψῆφον ἐπιδοκιμασίας σήμερον, καὶ ἐξ ἄλλου ἀρνούμενοι νὰ μᾶς χορηγήσωσι τ’ ἀναγκαῖα στοιχεῖα, εἶναι τὸ ἴδιον ὡς νὰ θέλουν νὰ ἀφαρπάσουν τὴν ψῆφον ἡμῶν. Δευτέρα ἀπορία, κύριοι, μοὶ ἐπῆλθε διὰ τὸν τρόπον, μὲ τὸν ὁποῖον ἠθέλησε νὰ συζητήσῃ τὸ προκείμενον ζήτημα ἡ κυβέρνησις. Ἐν ᾧ χρόνῳ τὸ ὑπὸ τοῦ ἐπερωτήσαντος τεθὲν ζήτημα περιορίζεται εἰς τὴν παραβίασιν τῆς προσωπικῆς ἐλευθερίας, παραβίασιν τοσούτῳ μᾶλλον ἀξιόμεμπτον, καθ’ ὅσον ἐγένετο κατ’ ἀδελφῶν μας ἀγωνιζομένων, οἱ ὁποῖοι ἦλθον ἐνταῦθα, ὅπως ἐκφράσωσι τὰ παράπονα τοῦ ἀγωνιζομένου ἀδελφοῦ λαοῦ, τὰς εὐχάς του καὶ τὰς ἀνάγκας του· ἐν ᾧ χρόνῳ τὸ παράπονον γίνεται ὅτι παρεβιάσθη ἡ προσωπικὴ ἐλευθερία εἰς τὰ πρόσωπα αὐτῶν, μετατοπίζουν τὸ ζήτημα, διότι ἐνόμισαν ὅτι δύνανται ν’ ἀπαντήσουν εὐκολώτερον. Ἀντὶ ζητήματος παραβιάσεως τῆς προσωπικῆς ἐλευθερίας τοσούτῳ μᾶλλον, ἐπαναλαμβάνω, ἀξιομέμπτου, καθ’ ὅσον ἐτελέσθη κατὰ ἀδελφῶν μας ἀγωνιζομένων καὶ ἐλθόντων εἰς Ἀθήνας ὅπως ἀνακοινώσουν τὰ παθήματά των, τὰς ἀρχάς των, ὅπως σκεφθῶσι μεθ’ ἡμῶν περὶ τῆς μελλούσης τύχης των, ἀντὶ, λέγω, νὰ περιορισθῇ ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ ἀντικειμένου τούτου, τὴν μετετόπισαν διὰ νὰ δύνανται ν’ ἀπαντήσουν εὐκολώτερον καὶ διὰ νὰ ῥίψουν τὰς συνήθεις μομφὰς κατὰ τοῦ παρελθόντος. Δὲν συνέπραξα, κύριοι, εἰς τὸ παρελθόν· δὲν ἔχω οὐδεμίαν εὐθύνην νὰ τὸ ὑποστηρίξω· σεῖς ὅμως, οἱ ὁποῖοι κάμνετε καθ’ ἡμέραν ἀντικείμενον συζητήσεως καὶ ἀντικείμενον κατηγορίας τὸ παρελθὸν καὶ τὴν διαγωγήν του, ἔπρεπε νὰ ἔχητε τὴν γενναιότητα νὰ μὴ ἐκδιώξητε ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι εἶχον τὴν ἱκανότητα καὶ τὸ θάῤῥος νὰ συζητήσουν (Θόρυβος ἀριστερά).

§187ΤΙΝΕΣ (ἐξ ἀριστερῶν). Δὲν τοὺς ἐξεδιώξαμεν.

§188ΣΑΡΑΒΑΣ. Τοὺς ἐξεδιώξατε.

§189ΣΠ. ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ. Τοὺς ἐξεδίωξεν ἡ διαγωγή των (θόρυβος).

§190ΣΑΡΑΒΑΣ. Ἂς μαρτυρήσῃ ἡ Μεσσηνία πῶς τὴν καταντήσατε σεῖς, οἱ ὁποῖοι ἠθέλατε νὰ ἐπαναφέρητε τὴν δικαιοσύνην καὶ τὴν τάξιν (θόρυβος).

§191ΠΕΡ. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Μαρτυρεῖ τώρα, διότι καὶ εὐνομίαν καὶ τάξιν ἔχει.

§192ΣΑΡΑΒΑΣ. Νὰ ἐρωτήσητε τοὺς ὑπαλλήλους οἱ ὁποῖοι ἔρχονται ἀπὸ ἐκεῖ (θόρυβος).

§193Θ. ΚΟΛΟΚΟΤΡΩΝΗΣ. Κύριε Σαράβα, ταξειδεύσατε τώρα εἰς τὴν Κρήτην, τὸ βαπόρι εἶναι ἕτοιμον (γέλως).

§194ΣΑΡΑΒΑΣ. Ὑπακούω εἰς τὸν φίλον μου κύριον Θεόδωρον. Μετετοπίσθη λοιπὸν τὸ ἀντικείμενον τῆς συζητήσεως, κύριοι, καὶ ἀπὸ ζητήματος παραβιάσεως τῆς προσωπικῆς ἐλευθερίας ἀνεβιβάσθη ἐκεῖ, ὅπου οὐδεὶς τὸ ἔθεσεν· ἐτέθη εἰς συζήτησιν τὸ ἀνεπίδεκτον συζητήσεως, τοὐτέστιν ἐὰν ἡ Ἑλλὰς δὲν ἤθελε διακινδυνεύει τὰς διεθνεῖς σχέσεις της, παραδεχομένη ἐν τῷ κοινοβουλίῳ τοὺς ἐκ Κρήτης βουλευτάς. Δὲν θέλω ἐνταῦθα ν’ ἀπαντήσω εἰς τοὺς ὑπαινιγμοὺς τῶν ἐντίμων κυρίων ὑπουργῶν τῶν οἰκονομικῶν· ἐκτιμῶ τὸν πατριωτισμόν των· ὑποθέτω ὅμως ὅτι διόλου δὲν τὸν συνεβουλεύθη, ὅταν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου εἶπεν ὅτι οἱ ἐκ Κρήτης ἀποσταλέντες ὡς βουλευταὶ δὲν ἀπεστάλησαν εὐθὺ ὑπὸ τῆς Συνελεύσεως, ἀλλ’ ὑπὸ ἄλλων ἐνισχύθησαν διὰ νὰ ἔλθωσιν ἐνταῦθα, δὲν συνεβουλεύθη, λέγω, τὸν πατριωτισμόν του, διότι οὐδόλως δύναμαι νὰ συμμερισθῶ τὴν εἰκασίαν των ταύτην· ἄλλως, καὶ ἂν ἤθελον τὴν συμμερισθῆ, νομίζω, ὅτι ὑπέρτατον πατριωτισμοῦ καθῆκον ἐπιβάλλει, κύριοι, νὰ λησμονῶμεν τὰ πάθη μας ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, καὶ ἂν νομίζωμεν ὅτι τί δύναται νὰ βλάψῃ τὸν ἀντίθετόν μας νὰ τὸ σιωπῶμεν, ὅταν γνωρίζωμεν ὅτι δύναται νὰ βλάψῃ τὰ τιμαλφέστερα συμφέροντα τῆς πατρίδος (εὖγε) Τί θὰ εἴπῃ ὁ κόσμος, ὅταν ἡ Ἑλλὰς, ἡ ὁποία ἐξακολουθεῖ ἀδιακόπως διεκδικοῦσα ἀπέναντι τῆς Εὐρώπης, ἀπέναντι τῶν διακοινώσεων τῆς Τουρκίας, τὴν αὐθυπαρξίαν τῆς Κρητικῆς ἐπαναστάσεως, ὑποστηρίζουσα ὅτι ἡ Κρητικὴ ἐπανάστασις εἶναι προϊὸν τῶν κακώσεων, τῶν βασάνων, τῆς τυραννικῆς καὶ ἀφορήτου ὅλως κυβερνήσεως τῆς Τουρκικῆς ἐξουσίας, τί θὰ εἴπῃ, κύριοι, ὁ κόσμος, ὅταν εἷς ὑπουργὸς ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ἐκφέρῃ, ἂς μοὶ συγχωρηθῇ νὰ τὴν ὀνομάσω οὕτω, διότι δὲν δύναμαι νὰ εὕρω ἄλλην κατάλληλον λέξιν, τὴν βλασφημίαν, ὅτι οἱ ἐλθόντες ἐκ Κρήτης βουλευταὶ δὲν ἦλθον ἀποσταλέντες ἀπὸ τὴν ἐθνικὴν συνέλευσιν τῶν Κρητῶν, ἀλλ’ ἦλθον τῇ εἰσηγήσει τῶν ἐν Ἑλλάδι πολιτικῶν; Καὶ ἐὰν ὑπῆρχε τοῦτο, ὁ πατριωτισμός σας ἐπέβαλε νὰ τὸ σιωπήσητε, ἀλλ’ ὑπηκούσατε εἰς τὰ πάθη σας, καὶ ὄχι εἰς τὸν πατριωτισμόν σας. Καὶ πότε λέγουν τοῦτο; καθ’ ἣν στιγμὴν ἀπαντῶντες εἰς τὸν ἀξιότιμον κ. Πετσάλην, ἰσχυρισθέντα οὐχὶ ἄνευ λόγου, ὅτι εἶναι πολὺ ἐνδεχόμενον ἡ ἀδιαφορία τῆς ἑλληνικῆς κυβερνήσεως πρὸς τὸν ἀγῶνα τῆς Κρήτης ἠνάγκασεν αὐτοὺς νὰ ζητήσωσι τὴν μεσολάβησιν τῆς Ἀγγλίας, διεμαρτύροντο λέγοντες, ὅτι προῆλθε ἀπὸ τὴν αὐτοβουλίαν τῆς κρητικῆς συνελεύσεως· καὶ μολοντοῦτο ἐπὶ πράγματος, τὸ ὁποῖον ἦτο τῆς καθαρᾶς πρωτοβουλίας τῆς συνελεύσεως τῶν Κρητῶν, τολμῶσι νὰ εἴπωσιν ὅτι τοῦτο ἐγένετο τῇ εἰσηγήσει τῶν ἐξ Ἀθηνῶν πολιτικῶν.

§195ΥΠΟΥΡ. ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ. Δὲν ἐδιαβάσατε τὰς ἐφημερίδας.

§196ΣΑΡΑΒΑΣ. Ὑποθέτω ὅτι ἐξηγήθην ἀρκούντως. Μίαν ἄλλην παρατήρησιν, κύριοι, τοῦ ἐντίμου ὑπουργοῦ τῶν οἰκονομικῶν δὲν δύναμαι νὰ διέλθω ἐν σιγῇ. Θέλων νὰ δικαιολογήσῃ τὸ μέτρον, τὸ ὁποῖον ἔλαβεν ἡ κυβέρνησις νὰ μεταφέρῃ δίκην ἀγυρτῶν καὶ τυχοδιωκτῶν Κρῆτας ἀδελφοὺς, ἀντιπροσώπους τοῦ κρητικοῦ ἀγῶνος, μᾶς παρέστησε τὸν κίνδυνον, τὸν μέγαν κίνδυνον, τὸν ὁποῖον ἤθελε διατρέξει ἡ κυβέρνησις καὶ ἡ Ἑλλάς, ἐὰν δὲν ἤθελον προβῇ εἰς τὸ μέτρον τοῦτο· ἐσκέφθησαν ὁποῖον ὅπλον ἀκαταμάχητον ἐχορήγησαν εἰς τὴν Ὑ. Π. ὅταν ἡ Ἑλλὰς προασπισθῇ μίαν δευτέραν φορὰν ὄπισθεν τῶν ἐλευθέρων θεσμῶν της; ἐσκέφθησαν ὅτι ἐὰν ἡ Ἑλλὰς ἐδυνήθη νὰ ἐκπληρώσῃ τὰς πρὸς τὸν κρητικὸν ἀγῶνα ὑποχρεώσεις της χωρὶς ν’ ἀθετήσῃ τὰς φιλικὰς σχέσεις της πρὸς τὴν Ὑψηλὴν Πύλην, ἔπραττε τοῦτο στηριζομένη ἐπὶ τῆς ἀκριβοῦς τηρήσεως τῶν συνταγματικῶν θεσμῶν της καὶ τῶν ὑπ’ αὐτῶν προστατευομένων δικαιωμάτων; πάντοτε ἡ ἑλληνικὴ κυβέρνησις, ὁσάκις ἐγένετο παράπονον ἀπὸ τὴν Ὑψηλὴν Πύλην ὅτι παρεβίαζε τὰς πρὸς αὐτὴν φιλικὰς σχέσεις ἐνθαῤῥύνουσα τὴν ἀποστολὴν ἐθελοντῶν, ἢ ἀδιαφοροῦσα εἰς τὸ νὰ ἐμποδισθῇ ἡ ἀποστολὴ πολεμεφοδίων καὶ ἄλλων ἀναγκαίων, ἰσχυρίζετο πολὺ εὐλόγως τὸ non possumus τοῦ Πάπα.

§197ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Non possûmus.

§198ΣΑΡΑΒΑΣ. Σᾶς εὐχαριστῶ· ἐξεπίτηδες τὸ εἶπα νὰ μὲ διορθώσητε· ἠξεύρω ὅτι εἶσθε καλὸς λατινιστής. Λοιπὸν ἡ ἑλληνικὴ κυβέρνησις ἀπέναντι τοιούτων παραπόνων πάντοτε, ἐπαναλαμβάνω, ὠχυροῦτο ὄπισθεν τοῦ, ἂς τὸ εἴπω ἑλληνικά, οὐ δυνάμεθα· καὶ εὗρε δίκαιον, ὑποθέτω, καὶ παρὰ ταῖς εὐρωπαϊκαῖς αὐλαῖς, διότι τὸ πολίτευμά μας τὸ ἐλεύθερον δὲν μᾶς δίδει μέσα νὰ παρεμποδίσωμεν τὴν θέλησιν τοῦ ἑλληνικοῦ λαοῦ ἐπὶ τοῦ κρητικοῦ ἀγῶνος, ἄλλως τε ἤθελεν εἶσθαι τοῦτο καὶ λίαν ἐπικίνδυνον. Τώρα δύνασθε, σᾶς παρακαλῶ, νὰ ἐπαναλαμβάνητε ἐν τῷ μέλλοντι αὐτὸ τὸ δικαιολόγημα εἰς καιρὸν, καθ’ ὃν δὲν ἐσεβάσθητε τὸ Σύνταγμα ὡς πρὸς τοὺς Κρῆτας βουλευτάς;

§199ΥΠΟΥΡ. ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ. Αὐτὸ εἶπα, ὅτι τὰ ἐπιχειρήματα ἦσαν τότε ἰσχυρὰ, ἀλλ’ ὡς πρὸς τὸ ζήτημα τῆς Βουλῆς δὲν ἦτον τόσον ἰσχυρά.

§200ΣΑΡΑΒΑΣ. Ἡ κυβέρνησις ὅλα τὰ παράπονα τῆς Ὑψηλῆς Πύλης πάντοτε τὰ ἐπολέμει ἀντιτάσσουσα ὅτι δὲν δύναται, ἔστω καὶ διὰ τὴν τήρησιν τῶν διεθνῶν σχέσεων, ἢ τῶν πρὸς αὐτὴν ὑποχρεώσεών της, νὰ κάμῃ χρῆσιν ἄλλων μέσων παρὰ ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα χορηγεῖ εἰς αὐτὴν τὸ Σύνταγμα καὶ οἱ θεμελιώδεις νόμοι, ὅτι δὲν δύναται νὰ παραβιάσῃ τὸν νόμον ἐκτὸς ὅταν ἡ ἐκτέλεσις αὐτοῦ προσβάλλῃ τὰ συμφέροντα τῆς Ὑψηλῆς Πύλης. Παρεβιάσατε τὸν νόμον εἰς τὸ πρόσωπον τῶν ἐκ Κρήτης βουλευτῶν ἀπάγοντες αὐτοὺς ἀπὸ τῆς Ἀττικῆς καὶ μεταγαγόντες εἰς ὡρισμένον μέρος ποῖος νόμος σᾶς ἔδωκεν τὸ δικαίωμα νὰ συλλάβητε, δὲν λέγω πολίτας ἕλληνας, δὲν λέγω ἀδελφοὺς ἀγωνιζομένους, ἀλλ’ ἁπλῶς ἀνθρώπους, οἱ ὁποῖοι, ἅμα πατήσαντες τὸ ἑλληνικὸν ἔδαφος εἶναι ἐλεύθεροι; ποῖος σᾶς ἔδωκε τὸ δικαίωμα, ὅταν παρ’ ἡμῖν δὲν ὑπάρχῃ ὑψηλὴ ἀστυνομία, νὰ μὴ τοὺς ἀφήσητε νὰ μένουν εἰς Ἀθήνας ὅπου ἤθελον, ἀλλὰ νὰ τοὺς συλλάβητε καὶ μεταφέρητε εἰς ὡρισμένον μέρος καὶ νὰ περιορίσητε τὴν προσωπικὴν αὐτῶν ἐλευθερίαν; λοιπὸν δὲν ἐτηρήσατε ἐπὶ τοῦ προκειμένου τοὺς κειμένους νόμους εἰς τὸ πρόσωπον αὐτῶν· τοὺς παρεβιάσατε· ἑπομένως ἐσχηματίσατε ἓν κάκιστον προηγούμενον διὰ τὸ μέλλον, διότι δύναται νὰ εἴπῃ μίαν ἡμέραν ἡ Πύλη: «ἰδού· μὴ λέγετε, ὅτι οἱ νόμοι σᾶς ἐμποδίζουν νὰ τηρήσητε τὰς πρὸς ἡμᾶς διεθνεῖς σχέσεις· ἰδοὺ ἓν προηγούμενον, κατὰ τὸ ὁποῖον παρεβιάσατε τοὺς νόμους εἰς τὸ πρόσωπον τῶν ἐκ Κρήτης βουλευτῶν». Καὶ αὐτὴ εἶναι, κύριοι, ἡ θέσις τοῦ ζητήματος ὅπως τὸ εἶχε θέσει ὁ ἀξιότιμος κύριος Πετιμεζᾶς, καὶ ἐνταῦθα ἔπρεπε νὰ περιορίσητε τὴν συζήτησιν ἐὰν δὲν ἠθέλατε νὰ τῆς δώσητε διαστάσεις, τὰς ὁποίας ὁ ὑποβαλὼν τὴν ἐπερώτησιν δὲν ἤθελε, καὶ διὰ τὸ συμφέρον ἀκόμη αὐτοῦ τοῦ ἰδίου ζητήματος δὲν ἔπρεπε νὰ δώσητε αὐτάς. Σήμερον ἡ ἀντιπολίτευσις κάμνει ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ὤφειλε νὰ κάμῃ ἡ κυβέρνησις. Ἡ ἀντιπολίτευσις λέγει, μὴ προχωρῆτε περαιτέρω, δὲν θέλω νὰ δώσω τοιαύτας διαστάσεις εἰς τὸ ζήτημα.

§201ΥΠΟΥΡ. ΕΞΩΤΕΡΙΚΩΝ. Πολὺ ἀργά.

§202ΣΑΡΑΒΑΣ. Ἔτσι εἶπε.

§203ΤΙΝΕΣ. (ἀριστερόθεν). Σεῖς τὸ εἴπατε.

§204ΣΑΡΑΒΑΣ. Δὲν εἶναι ζήτημα συμπολιτεύσεως καὶ ἀντιπολιτεύσεως· δυνάμεθα νὰ διαφωνῶμεν πρὸς τὰς σκέψεις ἀλλ’ εἰς τὰ αἰσθήματα συναπαντώμεθα ὅλοι. Τὰ ὀλίγα ταῦτα ἔλαβον τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλλω εἰς τὴν Βουλὴν, μολονότι διόλου δὲν εἶχον σκοπὸν νὰ λάβω τὸν λόγον, οὔτε ἤλπιζα νὰ λάβῃ τὸ ζήτημα τοιαύτας διαστάσεις. (Ὁ κ. Σ. Πετμεζᾶς ἀναβαίνει τὸ βῆμα).

§205Γ. ΙΑΚΩΒΑΤΟΣ. Κύριε Σαράβα, τίνες τὸ εἶπον τὸ non possunus ἢ non possùmus;

§206ΣΑΡΑΒΑΣ. Τοῦ Πάπα.

§207Γ. ΙΑΚΩΒΑΤΟΣ. Λοιπὸν τὸ λέγεις εἶναι τοῦ Πάπα; Προσέξατε! Εἶναι τῶν ἀποστόλων ἀμαθέστατε· εἶναι τοῦ εὐαγγελίου.

§208ΣΑΡΑΒΑΣ. Εὐχαριστῶ. Σοῦ πρέπει καὶ ὁ τίτλος τοῦ Καρδιναλίου.

§209ΙΑΚΩΒΑΤΟΣ. Καλλίτερα Καρδινάλιος καὶ Πάπας παρὰ Μουζίκος. Καλλίτερα Μωαμεθανός. Μὴ νομίζητε ἂν δὲν ἀναβαίνω τὸ βῆμα, ἔχω ἄλλον σκοπὸν, τὸν ὁποῖον ἐπιφυλάττομαι. (θόρυβος).

§210ΠΟΛΛΟΙ (δεξιόθεν). Κύριε πρόεδρε! τί πράγματα εἶναι αὐτά. Τί ὕβρεις εἶναι αὐταὶ (θόρυβος).

§211ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡσυχία, κύριοι, παρακαλῶ.

§212ΣΑΡΑΒΑΣ. Ὑβριστὰ θείων καὶ ἀνθρωπίνων (θόρυβος).

§213Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Κύριοι, ἔχω τὸν λόγον· μὴ μὲ διακόπτετε.

§214ΔΑΓΡΕΣ. Κύριε πρόεδρε παρακαλῶ· ὁ κ. Ἰακωβάτος ἀπεκάλεσε τὸν κ. Σαράβαν καὶ τοὺς σὺν αὐτῷ μουζίκους. Παρακαλῶ λοιπὸν νὰ ἐξηγηθῇ τί ἐννοεῖ μὲ τὴν λέξιν μουζίκους, καὶ τί σημασίαν δίδει· δεύτερον ἐρωτῶ ὑμᾶς, κ. πρόεδρε, εἰς ποίαν κατάστασιν εὑρίσκεται ἡ ἐρώτησις τῆς εἰσαγγελίας τῶν ἐν Ἀθήναις Πρωτοδικῶν;

§215ΤΙΝΕΣ (ἀριστερόθεν). Ἄ! ἄ! ἄ!

§216ΔΑΓΡΕΣ. Κύριε πρόεδρε· ἐννοῶ αὐτὸ τὸ ἄ! ἄ! ἄ! διότι καταντᾷ ἀκατανόητον πῶς ἡ μερὶς ἐκείνη, ἡ ὁποία ὑποστηρίζει μίαν κυβέρνησιν......

§217Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Δὲν ἠμπορεῖτε νὰ ἀγορεύητε.

§218ΔΑΓΡΕΣ. Κύριε πρόεδρε, νὰ τελειώσω· νὰ ἐξηγηθῇ τί ἐννοεῖ μουζίκους (θόρυβος).

§219ΑΥΓΕΡΙΝΟΣ. Εἶναι ἐντροπὴ νὰ ὑβρίζῃ τὸν ἄλλον (θόρυβος).

§220ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡσυχία, κύριοι, παρακαλῶ.

§221ΜΑΥΡΟΜΜΑΤΗΣ. Κύριε πρόεδρε, ἐδὼ ἐξυβρίσθη εἷς βουλευτὴς (θόρυβος).

§222ΤΙΝΕΣ. Πρέπει νὰ ἀποδοκιμασθῇ.

§223ΑΥΓΕΡΙΝΟΣ ΚΑΙ ΕΤΕΡΟΙ. Δὲν καταδεχόμεθα νὰ ζητήσωμεν ἱκανοποίησιν ἀπὸ τοιοῦτον ἄνθρωπον. Τὸν περιφρονοῦμεν.

§224ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡσυχία, κύριοι, παρακαλῶ νὰ παύσουν πλέον οἱ διάλογοι· νὰ ἐπέλθῃ ἡ τάξις.

§225Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Κύριοι βουλευταί· πρὸ δύο ἐτῶν, καθὼς γνωρίζετε, ἐξακολουθεῖ ὁ ἐν Κρήτῃ ἀγών· ἠξεύρετε ὅτι πέρυσιν, ἐνῷ ὑφίστατο ὁ ἀγὼν, μεγάλαι θυσίαι ἐπροκαλοῦντο εἰς ὑποστήριξιν αὐτοῦ, αἱ θυσίαι αὗται ἔπρεπε νὰ ᾖναι εἴτε χρηματικαὶ, εἴτε ἄλλου εἴδους· ἐνθυμεῖσθε, κύριοι, ὅτι αἱ χρηματικαὶ βοήθειαι ἐδίδοντο ὡς ἔπρεπε νὰ δίδωνται ἀφειδῶς, διότι δὲν ὑπῆρχον ἄλλα μεγαλείτερα μέσα νὰ δοθῶσι περισσότεραι βοήθειαι, καὶ μολοντοῦτο οὐδέποτε ἐθεωρήθη ἀναγκαῖον ἀπὸ τὴν τότε ἀντιπολίτευσιν (συνδιαλέξεις μεταξὺ τῶν βουλευτῶν)· θέλετε νὰ παύσῃ ἡ συζήτησις;

§226ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀφήσατε τοὺς διαλόγους.

§227Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Καὶ μόλα ταῦτα τοιαῦται ἐγένοντο θυσίαι, καὶ πολλαὶ φωναὶ ἠκούοντο περὶ τῆς διαχειρίσεως ὅλων ἐκείνων τῶν βοηθειῶν, ὅσαι ἐδίδοντο, μηδέποτε ἐκ τῆς πτέρυγος ἐκείνης (δεικνύει τὴν ἀριστερὰν), ἡ ὁποία ἐκαλεῖτο τότε ἀντιπολίτευσις, ἐνομίσθη πολιτικὸν καὶ συνετὸν νὰ γίνῃ ἐπερώτησις ἐπὶ ἑνὸς ζητήματος, τὸ ὁποῖον ἔτρεχε τὸν φυσικὸν αὐτοῦ δρόμον. Ἐνομίσαμεν, κύριοι, ὅτι ἦτον φρόνιμον, ὅταν εἴχομεν τὴν Κρήτην ἀγωνιζομένην ἄντικρύ μας, νὰ ἐξοδεύωμεν καὶ νὰ συντρέχωμεν αὐτὴν ὅπως ἠδυνάμεθα· καὶ διὰ τοῦτο ὄχι μόνον τὸ ζήτημα τοῦτο δὲν ἦλθέ ποτε εἰς τὸν περίβολον τοῦτον, ἀλλὰ καὶ βοήθειαι ἐξαιτούμεναι ἐκαλύπτοντο μὲ ἄλλα ὀνόματα παρὰ μὲ τὰ πραγματικὰ, εἰς τὰ ὁποῖα ἀνεφέροντο αὐτὰ τὰ πραγματικὰ βοηθήματα. Ὅσον, κύριοι, ἐπιστεύσαμεν ὅτι ἔπρεπε ν’ ἀποφύγωμεν πᾶσαν συζήτησιν ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου, τὸ ὁποῖον δὲν εἶχε ἀνάγκην λόγων, ἀλλ’ εἶχε ἀνάγκην πραγμάτων βοηθείας, τέλος πάντων κατ’ αὐτὴν τὴν στιγμὴν σεῖς ἐῤῥίψατε ὑπὸ συζήτησιν τὸν ἀγῶνα τῆς Κρήτης. Νομίζω, κύριοι, ὅτι ἐὰν ἡ κυβέρνησις, τὴν ὁποίαν κατηγορεῖτε, ἐνήργησε πράξεις, αἱ ὁποῖαι παραβλάπτουν εἴτε τὸν ἀγῶνα τῆς Κρήτης, εἴτε τὸ κοινὸν συμφέρον, νομίζω ὅτι ἔχετε καθῆκον νὰ ἔλθητε ἐκ τοῦ βήματος τῆς Βουλῆς, καὶ νὰ καταγγείλητε αὐτὴν ἐπὶ ὁριστικαῖς πράξεσι· νὰ εἴπητε ὅτι ἡ κυβέρνησις ἐξετέλεσε τὴν δεῖνα πρᾶξιν, ἡ ὁποία παρεμποδίζει, ἢ παραβλάπτει τὸν ἀγῶνα· ἡ κυβέρνησις ἐξετέλεσε τὴν δεῖνα πρᾶξιν, ἡ ὁποία παραβλάπτει τὴν εὐόδωσιν τοῦ ἀγῶνος τούτου· τότε ἤθελα ἐννοήσει τὸ κατηγορητήριον κατὰ τῆς κυβερνήσεως ὅτι ἠδύνατο νὰ ἔχῃ ἓν ἀποτέλεσμα· ἂν πραγματικῶς ἡ κυβέρνησις ἔπραξε τοιαύτην πρᾶξιν, νὰ συνενωθῶμεν ὅλοι μαζὺ οἱ βουλευταὶ καὶ νὰ καταδικάσωμεν τὴν κυβέρνησιν. Μὴ πιστεύσητε ὅτι θὰ χαρισθῶμεν εἰς αὐτὴν τὴν κυβέρνησιν, καὶ ἂν ἀνήκωμεν εἰς τὴν πλειονοψηφίαν· ἂν ἀποδειχθῇ ὅτι ἐπλημμέλησεν εἰς τὸν κρητικὸν ἀγῶνα, καθὼς μὴ πιστεύσητε ὅτι θέλομεν συγχωρήσει οἱανδήποτε κυβέρνησιν, ἡ ὁποία παρεξετράπη τῶν καθηκόντων της ὡς πρὸς τὸν κρητικὸν ἀγῶνα. Ἀλλ’ ἡ παροῦσα στιγμὴ δὲν ἦτον ἡ κατάλληλος νὰ ῥίψητε αὐτὸ τὸ ζήτημα ἐν τῷ μέσῳ. Ἀλλὰ, κύριοι, ὁπωσδήποτε καὶ ἂν ἔλθῃ τὸ ζήτημα τοῦτο ἐντὸς τῆς Βουλῆς, φρονῶ ὅτι ἡ Βουλὴ δὲν πρέπει νὰ σκεφθῇ ὑπὸ τὸ πρῖσμα τῶν πολιτικῶν παθῶν τοῦ ἑνὸς καὶ τοῦ ἄλλου, ἀλλὰ καλῶς ὀφείλει νὰ σκεφθῇ ἐπὶ τῶν μεγάλων ζητημάτων, μὴ παραβλέπουσα ὅλας ἐκείνας τὰς αἰτιάσεις, αἱ ὁποῖαι δὲν συντείνουν εἰς τίποτε ἄλλο, παρὰ ἀποδεικνύουν ἔτι μᾶλλον τὴν ἀδυναμίαν ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι αἰτιῶνται, χωρὶς ν’ ἀποδεικνύωσιν. Ἡ κυβέρνησις, ἐνῷ τὸ ἔθνος προσφέρει τόσα βοηθήματα καὶ αὐτοὶ οἱ ὁμογενεῖς, ἡ κυβέρνησις ἔχει νὰ διατρέξῃ τὴν πολιτικὴν πορείαν της ὡς πρὸς τὸ ζήτημα τοῦτο, καὶ νὰ ἐνισχύσῃ δι’ ὅλων τῶν μέσων, τὰ ὁποῖα δὲν παραβλάπτουσι τὸν κρητικὸν ἀγῶνα, οὔτε τὴν Κρήτην, εἰς τὸ ἀποτέλεσμα ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἡ θεία Πρόνοια ἤθελεν εὐδοκήσει. Ἀλλ’ αἱ πράξεις αὗται τῆς κυβερνήσεως δύνανται σήμερον νὰ τεθῶσιν ἐνώπιον τοῦ βουλευτηρίου; Δυνάμεθα νὰ ζητήσωμεν τὴν ἀλληλογραφίαν ὅλην τῆς κυβερνήσεως καὶ νὰ φέρωμεν εἰς φῶς ὅλας τὰς ἐνεργείας, αἱ ὁποῖαι δύνανται κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον δημοσιευθεῖσαι νὰ βλάψωσι τὸν ἀγῶνα τῆς Κρήτης, ἢ καὶ τὸ συμφέρον τῆς Ἑλλάδος; Ὄχι βεβαίως· καὶ τῇ ἀληθείᾳ, ἐὰν ἡ κυβέρνησις ἤθελε πράξει τι παράκαιρον, καὶ διὰ τοῦτο ἤθελε βλάψει τὰ συμφέροντα τοῦ ἔθνους, ἤθελα ἐγὼ τὴν κατηγορήσει, διότι ἤθελε παρουσιάσει ἔγγραφα, τὰ ὁποῖα ἤθελον βλάψει τὸν ἀγῶνα τῆς Κρήτης. Λοιπὸν ἡ εὐθύνη τῆς κυβερνήσεως ἐξακολουθεῖ, διότι τὸ ζήτημα ἐξακολουθεῖ· δὲν δύναται νὰ παύσῃ ἡ εὐθύνη τῆς κυβερνήσεως πρὸ τοῦ τέλους ἑνὸς ζητήματος, ὅταν αὕτη δὲν ᾖναι εἰς κατάστασιν νὰ ἔλθῃ νὰ δώσῃ λόγον τῶν πράξεών της, καὶ νὰ κρίνωμεν καὶ νὰ κατακρίνωμεν. Λοιπὸν ἐν τῷ μέσῳ μιᾶς ἐνεργείας δύναταί τις ποτὲ νὰ ζητήσῃ λόγον ἀπὸ μίαν κυβέρνησιν εἰς ἓν τόσον σπουδαῖον ζήτημα, ὁποῖον εἶναι ὁ κρητικὸς ἀγών; Βλέπετε λοιπὸν, κύριοι, ὅτι ἡ κυβερνητικὴ εὐθύνη ἐξακολουθεῖ μαζὺ μὲ τὴν πορείαν τῶν πραγμάτων, καὶ μένει πάντοτε εἰς τὴν διάθεσίν μας νὰ τὴν ἐξετάσωμεν, ὁπότε τὸ νομίσωμεν ἀναγκαῖον, ὄχι ἡμεῖς, ἀλλ’ ὅταν τὰ πράγματα καταστήσωσιν αὐτὴν τὴν λογοδοσίαν ἐφικτήν. Ὅταν, κύριοι, ἓν ἔθνος ἐξοδεύῃ, καὶ τόσον ἁδρῶς, ὅταν ὅλαι αἱ ἑλληνικαὶ οἰκογένειαι καθ’ ὅλον τὸ κράτος ἔχουν πλησίον αὐτῶν τοὺς ἀδελφοὺς Κρῆτας καὶ ὅσον δύνανται, δὲν δύνασθε νὰ τὸ ἀρνηθῆτε, μοιράζουσι τὸν ἄρτον μεταξὺ ἑαυτῶν καὶ τῶν ἀδελφῶν Κρητῶν, ὅταν ἓν ἔθνος ὁλόκληρον ἐξοδεύῃ κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον, εἶναι τῳόντι ἄτοπον, διὰ νὰ μὴν εἴπω ἀνυπόφορον, νὰ νομίζωσί τινες ὅτι ἀπέναντι τῶν ἐθνικῶν τούτων θυσιῶν διὰ τοῦ λόγου δύνανται ν’ ἀποκτήσωσι δημοτικότητα, διότι ἤθελεν εἶσθαι τὸ ἴδιον ὡς ζητήσῃ τις ἀριστεῖον εἰς τὰς μάχας, εἰς τὰς ὁποίας δὲν ἔλαβεν ἄλλο μέρος παρὰ νὰ γράψῃ ἐκθέσεις περὶ τοῦ ἑαυτοῦ του· ἀλλ’ οὔτε κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον ἀποκτῶνται τὰ ἀριστεῖα εἰς τὰς μάχας, οὔτε ἡ δημοτικότης. Κύριοι, φρονῶ ὅτι ἡ Βουλὴ δὲν ἔχει σήμερον νὰ κάμῃ τίποτε παρὰ νὰ παραδεχθῇ τὴν πρότασιν τὴν ὁποίαν ἡ κυβέρνησις, ἢ ὁ ὑπουργὸς τῶν ἐξωτερικῶν ἔκαμε· τοῦτο βεβαίως δὲν θέλει ἀπαλλάξει τὴν κυβέρνησιν ἀπὸ τὴν εὐθύνην, τὴν ὁποίαν εἶχε καὶ θὰ ἔχῃ ἐν ὅσῳ ἔχει αὐτὸ τὸ ζήτημα ὑπὸ τὴν διεύθυνσίν της· ἀλλ’ ὅμως νομίζω ὅτι ἡ Βουλὴ ὀφείλει νὰ ἐκφράσῃ τὴν ἐμπιστοσύνην της παραδεχομένη αὐτὴν τὴν πρότασιν, διὰ νὰ μὴ δείξῃ ὅτι αἱ ἀόριστοι αὐταὶ κατηγορίαι, αἱ ὁποῖαι λέγονται ἐνταῦθα, ἔχουν κἀμμίαν ὑπόστασιν. Καὶ ἠξεύρετε πόσον εἶναι φοβερὸν νὰ λέγῃ τις ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Βουλῆς ὅτι ἐνταῦθα ἔγιναν σύλλογοι, ὅτι εἰς αὐτοὺς τοὺς συλλόγους ἀπεφασίσθη νὰ σχηματισθῇ τὸ ἔγγραφον, τὸ ὁποῖον ἔκαμεν ἡ Συνέλευσις τῶν Κρητῶν, καὶ ὅτι αὐτὴ ἡ ἀπόφασις ἦτον ἐν γνώσει τῆς ἑλληνικῆς κυβερνήσεως· Καὶ, κύριοι, ὅταν τοιαύτην κατηγορίαν ἐκφέρῃ τις κατὰ μιᾶς κυβερνήσεως, πρέπει νὰ ἔχῃ τὰς ἀποδείξεις ἑτοίμους, διότι ἄλλως, νομίζω, παρὰ τὸ τοῦ κατηγόρου ἀνήκει εἰς αὐτὸν....

§228ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ (ἀριστερόθεν). Συκοφάντης.

§229ΣΩΤ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Καὶ ἡ κυβέρνησις τοῦ ἔθνους, ὅταν ἐνεργῇ τοιαῦτα ζητήματα, θὰ ἔχῃ βεβαίως μεγάλην εὐθύνην ἀπέναντι τοῦ ἔθνους καὶ τῶν ἀντιπροσώπων αὐτοῦ· ἀλλὰ νομίζετε, ὅτι δὲν ἔχετε κανένα δικαίωμα; Πρέπει ἕκαστος, ὅταν θέλῃ, καὶ ὅπως θέλῃ, νὰ ζητῇ εὐθύνην ἀπὸ τὴν κυβέρνησιν εἰς ἓν ζήτημα, τὸ ὁποῖον ἀκόμη δὲν ἐτελείωσεν; Ὄχι βεβαίως· λοιπὸν οὔτε εὐθύνην ἔπρεπε νὰ ζητήσητε ἀπὸ τὴν κυβέρνησιν διὰ τὸ ζήτημα τῆς Κρήτης, οὔτε μομφὴν νὰ ἐπιτρίψητε χωρὶς νὰ ἔχωσιν ἑτοίμους τὰς ἀποδείξεις. Δι’ αὐτοὺς λοιπὸν τοὺς λόγους θεωρῶ ὅτι ἡ συζήτησις πρέπει νὰ κλείσῃ μὲ τὴν πρότασιν, τὴν ὁποίαν καὶ τὸ συμφέρον τῆς Βουλῆς ἀπαιτεῖ νὰ γίνῃ παραδεκτὴ, μὲ τὴν πρότασιν, τὴν ὁποίαν ἔκαμεν ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν ἐξωτερικῶν, διότι κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον νομίζω ὅτι τὰ πράγματα μένουσιν εἰς τὸ σημεῖον ἐκεῖνο, εἰς τὸ ὁποῖον ἦτο πρὶν ἀρχίσῃ ἡ συζήτησις ἀκόμη. Καὶ δι’ αὐτὸν τὸν λόγον παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ παραδεχθῇ αὐτὴν τὴν πρότασιν.

§230ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ παραδέχομαι, κύριοι, τὴν τελευταίαν παρατήρησιν τοῦ προαγορεύσαντος· λέγω ὅτι ἠμπορεῖ νὰ τελειώσῃ καὶ κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον ἡ σημερινὴ συζήτησις, διότι ὁ κ. ὑπουργὸς ὑπεσχέθη νὰ παρουσιάσῃ τὰ ἔγγραφα οὕτως, ὥστε τὸ περὶ Κρήτης ζήτημα μένει ἀνοικτόν. Ἡ συζήτησις λοιπὸν εἶναι ἀρκετή· ἐλέχθησαν καὶ ἐπανελήφθησαν πολλά. Δὲν εἶναι ἀνάγκη κατ’ ἐμὲ νὰ γίνῃ δεκτὴ ἡ πρότασις τοῦ κυρίου Πετσάλη· ἀδιάφορος δὲ μοὶ φαίνεται καὶ ἡ ἄλλη. Δὲν δίδω κἀμμίαν σημασίαν εἰς αὐτὰς, καὶ ἀδιαφορῶ ποία ἐκ τῶν δύω θὰ γίνῃ δεκτή. Θεωρῶ ὅμως πρέπον νὰ παρατηρήσω εἰς τὴν Βουλὴν ὅτι τὸ ζήτημα αὐτὸ εἶναι ἐθνικὸν, καὶ ἕκαστος δύναται νὰ ἐκφράσῃ γνώμην. Καὶ βεβαίως δὲν εἰμπορεῖ ν’ ἀρνηθῇ τις πατριωτισμὸν εἰς κἀνένα, πολὺ δὲ ὀλιγώτερον εἰς τοὺς κ. κ. ὑπουργούς· δὲν πρέπει ὅμως, ὁσάκις λέγεταί τι περὶ αὐτῶν καὶ τῶν καθηκόντων των, ἡμεῖς οἱαδήποτε καὶ ἂν ἔχωμεν αἰσθήματα, δὲν πρέπει ἀτομικῶς νὰ προσβαλλώμεθα διὰ τοῦτο καὶ ἀποτόμως· διὰ τρόπου ἀκαταλλήλου νὰ ἐπιτεθώμεθα κατὰ τῶν ἀγορευόντων, προσβάλλοντες αὐτοὺς προσωπικῶς· τὸ ἐθνικὸν ὑπερασπίζονται ζήτημα· οὐδεμία μεταξὺ βουλευτοῦ καὶ ὑπουργῶν ὑπάρχει ἀλληλεγγύη, καὶ πάντοτε ὁ βουλευτὴς πρέπει νὰ διατηρῇ τὴν ὑψηλὴν καὶ ἀξιοπρεπῆ ἐκείνην θέσιν, εἰς τὴν ὁποίαν τὸ πολίτευμα ἔθεσε τὴν ἐθνικὴν ἀντιπροσωπείαν. Δὲν εἶναι εὐάρεστον, κύριοι, εἰς πᾶσαν συζήτησιν νὰ δίδωμεν διὰ τοῦ τρόπου μας φατριαστικὸν χαρακτῆρα. Ἐλησμονήσαμεν τὸ προκείμενον καὶ παρεξετράπημεν εἰς πράγματα, τὰ ὁποῖα καὶ ὁ κ. Πετσάλης εἶχε δίκαιον νὰ εἴπῃ, ὅτι δὲν μᾶς κάμνουν τιμήν. Ἐλησμονήσαμεν τὴν ἀποστολήν μας. Τὸ κατ’ ἐμὲ δὲν θέλω νὰ πιστεύσω, ὅτι τὸ ὑπουργεῖον ἐνήργησέ τι, δυνάμενον νὰ διακινδυνεύσῃ τὴν ἐθνικὴν ὕπαρξιν τῆς Κρήτης. Ὁμιλῶ δὲ οὕτως ὄχι χάριν τῶν ὑπουργῶν, ἀλλὰ πρὸς τιμὴν τῆς Ἑλλάδος, διότι δὲν πιστεύω Ἕλλην καὶ ὑπουργὸς νὰ ἀντιπράξῃ ποτὲ εἰς τοὺς ἐθνικοὺς αὐτοὺς σκοπούς. Τὸ ζήτημα, ὡς μοὶ φαίνεται, εἶναι ἁπλούστατον· πρόκειται περὶ τούτου. Εἶναι ἀκριβῆ τὰ διαθρυλλούμενα, ὅτι ἀπεπέμφθησαν βιαίως οἱ βουλευταὶ τῆς Κρήτης; εἶναι ἀληθὲς, ὅτι πᾶσα βοήθεια, ἥτις ἐχορηγεῖτο εἰς Κρήτην μέχρι τοῦδε διεκόπη; καὶ εἶπον, ὅτι καὶ τὸ νοσοκομεῖον, ὅπερ ὑπῆρχεν εἰς Πειραιᾶ δι’ αὐτοὺς, διελύθη. Αὐτὰ καὶ πολλὰ ἄλλα τοιαῦτα δυσάρεστα διεδόθησαν, τὰ ὁποῖα, ἐὰν ἀληθεύωσι, φέρουν τῳόντι τὴν ἀποθάῤῥυνσιν καὶ ἀπελπισίαν τῆς Κρήτης· ὥστε ἁπλῶς πρέπει νὰ ἐξετάσωμεν, ἐὰν ταῦτα ἔχωνται ἀληθείας, ἢ ὄχι. Οἱ κ. κ. ὑπουργοὶ λέγουν ὄχι. Ἂς ἀρκεσθῶμεν λοιπὸν εἰς τοῦτο μὴ ἔχοντες προχείρους τὰς ἐναντίας ἀποδείξεις. Αἱ συζητήσεις, αἱ τοιούτου εἴδους συζητήσεις, πρέπει νὰ λαμβάνουν μορφὴν εὐγενῆ· δέον πάντοτε νὰ γίνωνται ἐντὸς τῶν ὁρίων τοῦ πρέποντος, ὅπως γίνεται δῆλον, ὅτι ἀπὸ ἁγνοῦ αἰσθήματος πατριωτισμοῦ ὑπαγορεύονται. Ἡ προκειμένη συζήτησις προτίθεται νὰ ἐπιτιμηθῶσιν οἱ ὑπουργοὶ, ἐὰν ᾖναι ἀληθῆ τὰ εἰς αὐτοὺς προσαπτόμενα μέτρα· ἐὰν δὲ δὲν ᾖναι δυνατὴ ἡ ἀπόδειξις, πιθανότης δὲ ὑπάρχει, ἡ συζήτησις χρησιμεύει πρὸς κατάπαυσιν τῶν ἐσφαλμένων μέτρων, καὶ περιστολὴν τῶν ὑπουργῶν, μὴ τυχὸν διὰ πολιτικῆς ἀνεπιτηδείου καὶ δειλῆς φέρουν εἰς κύνδυνον τὴν ἐθνικὴν ὑπόθεσιν. Τὸ κύριον ζήτημα τῆς Κρήτης, ὡς εἶπον, μένει ἀνοικτὸν καὶ δὲν θέλω νὰ θίξω αὐτό. Ἄλλο τι μὲ προσέβαλε, καὶ δι’ αὐτὸ ἀνέβην τὸ βῆμα, καὶ ἔλαβον τὸν λόγον. Ἐνῷ τὸ περὶ ἀποπομπῆς ζήτημα προέκειτο, ὁ κύριος ὑπουργὸς τῶν οἰκονομικῶν ἐξετράπη αὐτοῦ οὕτως, ὥστε πρέπει, καὶ ἂν ἠξήρτητο ἀπὸ ἐμὲ ἤθελον διατάξει νὰ ἀπαλειφθῇ ἀπὸ τὰ πρακτικὰ ὁλόκληρος ἡ ἀγόρευσίς του. Ἡ Εὐρώπη, κύριοι, διατὶ μᾶς ἐνθυμεῖται; Διότι ὑποθέτει, ὅτι ἔχομεν τινὰς δυνάμεις καὶ τὴν ἀνησυχεῖ τὸ αἴσθημα καὶ ἡ πρὸς τὸ μεγαλεῖον τῆς πατρίδος τάσις μας. Ἡ Εὐρώπη διατὶ ἐφοβήθη τὴν Κρήτην καὶ πεφιλημένας ἔδωκε συμβουλὰς πρὸς τὴν Τουρκίαν ὑπὲρ αὐτῆς τῆς Κρήτης; Διότι πλησίον αὐτῆς ὑπάρχει ἄλλη τις δύναμις, ἡ Ἑλλάς. Ὀλίγοι τινὲς κατὰ τὴν Φθιώτιδα, λαβόντες τὰ ὅπλα ὑπέβαλον εἰς ἀνησυχίαν τὴν διπλωματίαν. Ὀλίγοι Βούλγαροι ἐπίσης τὴν ἐτάραξαν. Οἱ δὲ Σέρβοι ἐκ τῆς Κρητικῆς ἐπαναστάσεως ὠφελούμενοι δι’ ἁπλῶν ἀπειλῶν καὶ ἐπιδείξεων κατώρθωσαν πολλὰ, ταπεινώσαντες τὴν πεφοβισμένην Τουρκίαν, καὶ ὁ ὑπουργὸς τῆς Ἑλλάδος διὰ τῆς ἀγορεύσεως του παρέστησε ποταπὴν καὶ ἐξηντλημένην τὴν Ἑλλάδα, περίφοβον.

§231ΣΙΜΟΣ. Ποῖος τὰ εἶπεν αὐτά; Εἶναι ψεῦδος, εἶναι συκοφαντία.

§232ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἀπαντῶ εἰς ὕβρεις (θόρυβος).

§233ΣΑΡΑΒΑΣ. Τὸ νὰ ὑβρίζῃ ἕνας Ἰακωβάτος τὸ ἐννοῶ· τὸ νὰ ὑβρίζῃ ὅμως ἕνας ὑπουργὸς, αὐτὸ δὲν τὸ ἐννοῶ.

§234ΣΙΜΟΣ. Ἐγὼ εἶπον ὅλως τὸ ἐναντίον, ὅτι δὲν ἀποβλέπω εἰς τὰ ὑλικὰ ἀποτελέσματα (θόρυβος).

§235ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Τί ἄλλο μᾶς εἶπεν ὁ κ. ὑπουργός; τὰ πρακτικὰ ὑπάρχουν· ὁμιλῶ δὲ καὶ πρὸς ἀκούσαντας μετὰ προσοχῆς, πιστεύω καὶ μετὰ ἀγανακτήσεως τοῦ κυρίου ὑπουργοῦ τοὺς λόγους. Ἄλλως τε διορθώσατε αὐτοὺς, κύριε ὑπουργέ· τροποποιήσατε τὰ πρακτικὰ, καὶ ἂς ἀποκαλεσθῶ ψεύστης. Ναὶ, κύριοι, χωρὶς νὰ σκεφθῇ ὁ κ. ὑπουργὸς παρέστησε τὸ ἔθνος ὡς εὑρισκόμενον εἰς τοιαύτην κατάστασιν, καὶ ἐπὶ τοσοῦτον ἐξηντλημένον καὶ ἀγενὲς, ὥστε τρέμον πρέπει νὰ ἵσταται ἀπέναντι τῆς Τουρκίας, φοβούμενον τὴν μῆνιν, τὰ νεύματα τοῦ πρέσβεώς της. Κατ’ αὐτὸν, ἂν ὁ πρέσβυς χολωθῇ, ἡ Ἑλλὰς ἀπώλετο. Ἐννοῶ τὴν διάθεσιν τινῶν δυσαρεστουμένων εἰς τοὺς λόγους μου· συγχωρήσατέ με νὰ τὸ εἴπω μετὰ παῤῥησίας· εὐχαρίστως καὶ δι’ ὠθήσεων ἤθελον μὲ ἀποβάλει τοῦ βήματος· ἀλλ’ ἀδιαφορῶ. Δὲν ὁμιλῶ πρὸς αὐτούς· ὁμιλῶ πρὸς τὰς καρδίας αὐτῶν καὶ ὅλων ὑμῶν· ὁμιλῶ πρὸς τὸ ἔθνος· ὁ κύριος ὑπουργὸς θέλει τὴν Ἑλλάδα τρέμουσαν ἐνώπιον τοῦ Τουρκικοῦ φάσματος· καὶ τί χειρότερα ὁ Ἀλῆς πασᾶς ἐν τῇ ἐκθέσει του εἶπεν, παραστήσας τὴν Ἑλλάδα καὶ τὰς περὶ μεγαλείου ἰδέας της ὡς χίμαιραν; Τί περὶ Ἑλλάδος χειρότερα λέγουν οἱ Λαγυάρδοι; καὶ ὁ κ. Μουτιὲ αὐτὸς ἐσχάτως δὲν ἐλάλησε περιφρονητικῶς περὶ αὐτῆς, ὡς ὁ Ἕλλην ὑπουργὸς ἀπὸ τοῦ βήματος; Ἐκ τῶν ἀνυποστάτων ὅμως λόγων του δὲν θέλει πλανηθῇ ἡ Εὐρώπη, ἡ δὲ Τουρκία ἂς μὴ ἐνθαῤῥυνθῇ· ἂς μάθῃ ὅτι ἡ Ἑλλὰς δὲν ἀποφεύγει τὸν ἐθνικὸν ἀγῶνα· ἀναβάλλει δὲ αὐτὸν, διότι θέλει καὶ νὰ νικήσῃ· ἀλλ’ ἐὰν πρόκηται νὰ παλαίσῃ κατ’ αὐτῆς, εἶναι πάντοτε ἑτοίμη.

§236ΖΕΡΒΑΣ. Κύριοι, τίποτε περισσότερον, τίποτε ὀλιγώτερον· ἡ ἀντιπολίτευσις ἀπὸ ὅλους τοὺς λόγους, τοὺς ὁποίους ἐξέθεσε καὶ ἰδίως ὁ κ. Πετσάλης, ὁ ὁποῖος εἶπεν, ὅτι δὲν εἶναι ἐπίφοβος ὁ πόλεμος τῆς Τουρκίας, τίποτε περισσότερον, τίποτε ὀλιγώτερον δὲν εἶναι ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον εἶπεν, εἰμὴ ὡς νὰ εἶπεν· κηρύξατε τὸν πόλεμον κατὰ τῆς Τουρκίας· (θόρυβος) αὐτὸ εἶναι κύριοι· τί ἄλλο ζητεῖτε; τί θέλετε; οἱ λόγοι τους ἐκεῖ κλίνουν.

§237ΤΙΝΕΣ. Δὲν εἶπον αὐτό.

§238ΖΕΡΒΑΣ. Διότι τί εἶπεν ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν ἐξωτερικῶν; εἶπε, καὶ πολλοὶ τῶν βουλευτῶν ἤκουσαν ἓν συμβὰν, διὰ τὸ ὁποῖον περισσότερον εἶχε καὶ ἔχει δίκαιον. Ὅταν ἓν ἔθνος μάχεται, εὑρίσκεται εἰς πόλεμον, ῥίπτει τὸν κῦβον· ἠξεύρετε τὶ θὰ γίνῃ; (θόρυβος) τί ἄλλο συμβαίνει, κύριοι, σᾶς τὸ εἶπεν ὁ ὑπουργὸς, ὅτι ὁ Σουλτάνος δι’ ἑνὸς φερμανίου θὰ λέγῃ, ὅτι δὲν δύναται ἑλληνικὸν πλοῖον νὰ εἰσέλθῃ εἰς τοὺς λιμένας τῆς Τουρκίας· αὐτὸ θέλει καταστρέψει τὴν Ἑλλάδα. Τί νομίζετε, κύριοι, 50 χιλιάδες πλοῖα μὲ 60 χιλιάδας ναύτας, οἱ ὁποῖοι καὶ μόνοι ζοῦν τὴν Ἑλλάδα, διότι αὐτοὶ φέρουν τὰ χρήματα, καὶ ἂν ἐλλείψῃ τὸ χρηματικὸν νὰ εἰσέρχεται εἰς τὴν Ἑλλάδα διὰ τοῦ ναυτικοῦ, ἡμεῖς εἴμεθα χαμένοι, διότι ἡ ἐξαγωγὴ παραβαλλομένη πρὸς τὴν εἰσαγωγὴν ἀποδεικνύει ὅτι πίπτομεν πολλὰ ἑκατομμύρια κάτω· πῶς λοιπὸν εὑρίσκομεν χρήματα εἰς τὴν Ἑλλάδα; ἐδὼ εἶναι τὸ μυστήριον, τὸ ὁποῖον ὑμεῖς μέχρι τοῦδε δὲν τὸ γνωρίζατε. Ἐὰν λοιπὸν ὄχι πολὺ, ἐπὶ 5 μῆνας, ἐπὶ 6 μῆνας ἐμποδισθῇ ἡ Ἑλληνικὴ σημαία, ὁ πόλεμος θὰ ᾖναι μεταξύ μας. Εἰς τὰ 54 μία μόνη δύναμις εἶχε τὴν ἄδειαν, ἡ Σαρδηνία· μᾶς ἐμπόδισαν, κύριοι, τὰ πλοῖα καὶ δὲν τὰ ἄφησαν (θόρυβος).

§239ΤΙΝΕΣ. Ἀρκετά.

§240ΖΕΡΒΑΣ. Λοιπὸν θέλετε νὰ φέρετε ἀφορμὰς νὰ ἐκθέτετε τὴν κυβέρνησιν εἰς μίαν πρᾶξιν διὰ νὰ καταντήσῃ εἰς αὐτὸ τὸ μέτρον; Ἐφέρατε τὸ ζήτημα τῶν βουλευτῶν ὡς δίλημμα, ἐὰν μὲν δὲν δεχθῇ τοὺς βουλευτὰς νὰ ἔχωμεν νὰ δημοκοπήσωμεν καὶ νὰ εἴπωμεν· ἰδοὺ μία κυβέρνησις Ἑλληνικὴ τί κάμνει· εἶναι τοιαύτη, προδίδει καὶ καταστρέφει τὰ ἑλληνικὰ συμφέροντα· ἐὰν δὲ τοὺς ἐδέχετο καὶ τοὺς ἄφινε νὰ ἔλθουν ἐδὼ, νὰ εἴπουν πάλιν· πῶς τοὺς ἐδέχθητε καὶ ἠθελήσατε νὰ φέρετε εἰς πλοκὰς τὸ ἔθνος μὲ τὴν Τουρκίαν; κάτω λοιπὸν αὐτὴ ἡ κυβέρνησις· νὰ ἔλθῃ ἄλλη νὰ τὰ διορθώσῃ. Νομίζετε, ὅτι δὲν καταλαμβάνομεν τὰς ἐνεργείας καὶ τὰς πονηρίας αὐτάς; Ἀρκούντως, κύριοι, ἐξεφράσθη εἷς ἀξιότιμος Κρὴς, ὅστις εἶπεν, ὅτι ἡ ἐκλογὴ αὐτὴ δὲν προῆλθεν ἀπὸ ἀληθῆ πατριωτισμόν. Ὅλοι ἀνεγνώσατε εἰς τὰς ἐφημερίδας μίαν ἀρκετὰ ἐκτεταμένην ἐπιστολήν. Πῶς θέλετε λοιπὸν ἐπὶ τοιούτων ἀντικειμένων νὰ συζητήσωμεν; Παύω λοιπὸν, καὶ τοιαύτας ἐπερωτήσεις δὲν πρέπει νὰ τὰς φέρωμεν ὅπως μερικοί, διότι ἕκαστος ἔχει τὸν πατριωτισμόν του, καὶ ἕκαστος αἰσθάνεται τί πρέπει νὰ συνεισφέρῃ διὰ τὴν ἐπανάστασιν τῆς Κρήτης, καὶ τὴν συνδράμῃ ὅπως θέλει, νὰ θυσιάσῃ αἷμα, εἴτε χρήματα νὰ στείλῃ, καὶ ὅπως δύναται ἄλλως νὰ τὴν ὑπερασπισθῇ.

§241ΤΙΝΕΣ. Ἀρκετά.

§242ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν ἐφωτίσθη ἡ Βουλή;

§243ΤΙΝΕΣ. Μάλιστα, μάλιστα.

§244ΕΤΕΡΟΙ. Δὲν ἠκούσαμεν, κύριε πρόεδρε.

§245ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τώρα θὰ διατυπώσωμεν τὴν πρότασιν διὰ νὰ ἴδωμεν ποία εἶναι ἡ ἀπωτέρα.

§246Α. ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Ἐγὼ παραιτοῦμαι.

§247Λ. ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Μοὶ φαίνεται, ὅτι ἀπὸ τὰς δύο προτάσεις ἡ ἀπωτέρα εἶναι τοῦ κυρίου ......

§248ΤΙΝΕΣ. Παρῃτήθη.

§249ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ ἀρκεσθεῖσα εἰς τὰ λεχθέντα ....

§250ΑΘ. ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Ἐπειδὴ πρέπει νὰ ὑπάρχῃ καὶ μία ἄλλη πρότασις κατ’ ἀντίθεσιν, υἱοθετοῦν ἄλλοι τὴν πρότασίν μου.

§251ΣΑΡΑΒΑΣ. Ἐγὼ ὑποστηρίζω τὴν πρότασιν τεῦ κ. Πετσάλη.

§252ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. Ἡ μία πρότασις εἶναι ἡ ἑξῆς· «ἡ Βουλὴ ἀρκεσθεῖσα εἰς τὰς ὑπὸ τοῦ ὑπουργοῦ δοθείσας ἐξηγήσεις, μεταβαίνει εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν»· ἡ δευτέρα πρότασις εἶναι «ἡ Βουλὴ ἀρκεῖται εἰς τὰ λεχθέντα μέχρις οὗ ὁ ἐπὶ τῶν ἐξωτερικῶν ὑπουργὸς καταθέσῃ τὰ αἰτηθέντα ἔγγραφα.

§253ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν τοῦ ἐπὶ τῶν ἐξωτερικῶν ὑπουργοῦ νὰ ἐγερθῶσιν· ἔχει οὕτως· «ἡ Βουλὴ ἀρκεσθεῖσα εἰς τὰς ὑπὸ τοῦ ὑπουργοῦ δοθείσας ἐξηγήσεις μεταβαίνει εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν» (ἐγείρονται πλεῖστοι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη τὴν πρότασιν τοῦ ὑπουργοῦ.

§254ΒΑΛΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν λέγεται πρότασις τοῦ ὑπουργοῦ.

§255ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Καλὰ ἡ Βουλὴ παρεδέχθη τὴν πρότασιν τοῦ βουλευτοῦ. Διαλύεται ἡ συνεδρίασις. (Ὥρᾳ 7 καὶ ¼ μ. μ.)