1867.12.02

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 45

Τῆς 2 Δεκεμβρίου 1867.

(Σάββατον).

(Ὥρα 1 μ. μ.) Ἀναγνωσθέντος τοῦ ὀνομαστικοῦ καταλόγου, καὶ τῆς Βουλῆς ἐν ἀπαρτίᾳ εὑρεθείσης, ἤρξατο ἡ συνεδρίασις.

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ὑπάρχουν πρακτικὰ, διότι δὲν ἡτοιμάσθησαν ἀκόμη· τὰ ἀναγινώσκομεν αὔριον. Τὸ περὶ ὁδοποιΐας νομοσχέδιον, ὅπως κατηρτίσθη κατὰ τὴν συζήτησιν αὐτοῦ, ἐτυπώθη καὶ διενεμήθη· νομίζω λοιπὸν, ὅτι δύναται ἡ Βουλὴ νὰ προβῇ εἰς τὴν ψήφισιν τοῦ νόμου.

Ἀναγινώσκεται ὡς ἑξῆς·

ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ Αʹ.

Ὁρισμὸς καὶ κατάταξις τῶν ὁδῶν. Ἄρθρον 1. Αἱ ὁδοὶ τοῦ Βασιλείου διαιροῦνται εἰς ἐθνικάς, ἐπαρχιακάς, δημοτικὰς καὶ ἀγροτικάς. Ἄρθρον 2. Ἐθνικαὶ ὁδοὶ εἶναι αἱ συνδέουσαι τὰς πρωτευούσας τῶν ἐπαρχιῶν πρὸς ἀλλήλας, ἢ πρὸς λιμένας, ἢ πρὸς πόλεις τοῦ ὁμόρου Κράτους. Ἡ κατασκευὴ τῶν ἐθνικῶν ὁδῶν ἀποφασίζεται ἑκάστοτε διὰ νόμου. Ἄρθρον 3. Ἐπαρχιακαὶ ὁδοὶ εἶναι αἱ συνδέουσαι τὰς πρωτευούσας τῶν δήμων τῆς αὐτῆς ἐπαρχίας πρὸς ἀλλήλας, ἢ πρὸς ὁμοίας τῶν δήμων τῶν ὁμόρων ἐπαρχιῶν, ἢ πρὸς ἐθνικὴν ὁδὸν, ἢ πρός τινα λιμένα. Ἡ κατασκευὴ τῶν ἐπαρχιακῶν ὁδῶν ἀποφασίζεται, γνωμοδοτήσει τῶν δημοτικῶν συμβουλίων καὶ ἐγκρίσει τῆς κυβερνήσεως, ὑπὸ τῶν ἁρμοδίων ἐπαρχιακῶν συμβουλίων ἢ οἴκοθεν, ἢ τῇ προτάσει τῶν παρ’ αὐτοῖς Β. ἐπιτρόπων. Ἐν περιπτώσει διαφωνίας τοῦ Β. ἐπιτρόπου πρὸς τὸ ἐπαρχιακὸν συμβούλιον ἀποφασίζει ἡ κυβέρνησις. Ἄρθρον 4 Δημοτικαὶ ὁδοὶ εἶναι αἱ συνδέουσαι τὰ χωρία τοῦ αὐτοῦ δήμου πρὸς ἄλληλα, ἢ πρὸς τὴν πρωτεύουσαν αὐτοῦ, ἢ πρὸς ἐθνικήν, ἢ ἐπαρχιακὴν ὁδόν, ἢ πρὸς ἄλλα καταστήματα, κοινῆς χρήσεως, κείμενα ἐν τῇ περιφερείᾳ τοῦ δήμου. Αἱ ἐντὸς τῶν πόλεων, κωμῶν καὶ χωρίων ἀγυιαὶ καὶ πλατεῖαι, ἀνήκουσιν εἰς τὴν τάξιν τῶν δημοτικῶν ὁδῶν· ἐξαιροῦνται αἱ ἀγυιαὶ καὶ πλατεῖαι, αἱ ἀποτελοῦσαι συνέχειαν τῶν ἐθνικῶν καὶ ἐπαρχιακῶν ὁδῶν, τῶν διὰ πόλεων καὶ κωμῶν διερχομένων. Αἱ ἀγυιαὶ καὶ πλατεῖαι αὗται ταυτιζόμεναι πρὸς τὰς ἐθνικὰς ἢ ἐπαρχιακὰς ὁδούς, κατασκευάζονται καὶ συντηροῦνται κατὰ τὰς περὶ αὐτῶν διατάξεις τοῦ παρόντος νόμου. Ἡ κατασκευὴ τῶν δημοτικῶν ὁδῶν ἀποφασίζεται ὑπὸ τῶν δημοτικῶν συμβουλίων, ἐγκρίσει τοῦ νομάρχου, ἢ ἐν ἀρνήσει αὐτῶν, μετὰ προηγουμένην πρὸς τοῦτο πρόσκλησιν, ὑπὸ μόνου τοῦ νομάρχου, τοῦ ὁποίου αἱ ἀποφάσεις ὑπόκεινται εἰς ἔφεσιν. Ἄρθρον 5. Ἀγροτικαὶ ὁδοὶ εἶναι αἱ καθιστάμεναι πρὸς χρῆσιν ἑνὸς χωρίου ἢ συνοικίας. Ἡ κατασκευὴ τῶν ἀγροτικῶν ὁδῶν ἀποφασίζεται ὑπὸ τοῦ ἐπάρχου κατ’ αἴτησιν τῶν ἐν τῷ βουλευτικῷ καταλόγῳ ἐγγεγραμμένων κατοίκων τοῦ χωρίου ἢ τῆς συνοικίας. Ἡ αἴτησις ὑποβάλλεται δι’ ἀναφορᾶς πρὸς τὸν οἰκεῖον δήμαρχον, ὀφείλοντα νὰ διαβιβάσῃ αὐτὴν ἐντὸς πέντε ἡμερῶν πρὸς τὸν ἔπαρχον, ὅστις, ἂν αἱ ὑπογραφαὶ τῶν κατοίκων ἀποτελῶσιν ἀριθμὸν πλείονα τοῦ ἡμίσεως τῶν παρόντων ἐν τῷ βουλευτικῷ καταλόγῳ ἐγγεγραμμένων, ὀφείλει νὰ ἐγκρίνῃ αὐτὴν ἐντὸς δέκα ἡμερῶν. Παρελθούσης τῆς τελευταίας ταύτης προθεσμίας ἄνευ ἀποφάσεως, ἡ ἔγκρισις τοῦ ἐπάρχου θεωρεῖται ἐπελθοῦσα. Ἄρθρον 6. Ἡ κατασκευὴ τῶν οὕτως ἀποφασιζομένων ἐθνικῶν, ἐπαρχιακῶν, δημοτικῶν καὶ ἀγροτικῶν ὁδῶν καθίσταται ὑποχρεωτικὴ εἰς τὸ δημόσιον, τὰς ἐπαρχίας, τοὺς δήμους, τὰς πόλεις, τὰς κώμας, τὰ χωρία καὶ τὰς συνοικίας, ἐφ’ ὅσον εἰς ἕκαστον ἀνήκει, κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ παρόντος νόμου.

ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ Βʹ.

Περὶ κατασκευῆς ὁδῶν. Ἄρθρον 7. Αἱ ἐθνικαὶ ὁδοὶ κατασκευάζονται δαπάνῃ τοῦ ταμείου τῆς ἐθνικῆς ὁδοποιΐας. Ἄρθρον 8. Αἱ ἐπαρχιακαὶ ὁδοὶ κατασκευάζονται δαπάνῃ τῶν ἐπαρχιῶν ἐκ τῆς πρὸς τοῦτο προσδιωρισμένης ἀναλογίας τοῦ ὁδικοῦ πόρου. Εἰς τὰ τεχνικὰ ἔργα ἐπὶ τῶν ἐντὸς τῶν πόλεων, κωμῶν καὶ χωρίων, τμημάτων τῶν ἐθνικῶν καὶ ἐπαρχιακῶν ὁδῶν, περὶ ὧν διαλαμβάνει τὸ ἐδαφ. βʹ. τοῦ ἄρθρ. 4 τοῦ παρόντος νόμου, δὲν περιλαμβάνονται τὰ ἀναφερόμενα ἐν τῷ ἀπὸ 11 Σεπτεμβρίου 1856 ὑπ’ ἀριθ. ΤΝΗʹ. νόμῳ· τὰ ἔργα ταῦτα μένουσιν εἰς βάρος τῶν παροδίων καὶ τῶν δήμων κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ εἰρημένου νόμου. Τὰ αὐτὰ τεχνικὰ ἔργα ἐπὶ τῶν δημοτικῶν ἐν γένει ὁδῶν ἐπιβαρύνουσι τοὺς παροδίους καὶ οὐχὶ τοὺς δήμους. Ἄρθρον 9. Ἐργασίαι τεχνικαὶ ἰδίως εἶναι· ά. Πᾶσαι αἱ πρὸς σχεδιογράφησιν τῆς ὁδοῦ τεχνικαὶ ἐργασίαι. βʹ. Ἡ κατασκευὴ γεφυρῶν, ὀχετῶν, τοίχων, λιθοστρωμάτων καὶ ξηροτοίχων. γʹ. Ἡ θραῦσις τῶν βράχων. δʹ. Ἡ δι’ ἁμαξῶν μετακόμισις τῶν πρὸς θεμελίωσιν καὶ διάστρωσιν τῆς ὁδοῦ λίθων, λιανολίθων καὶ ἄμμου. έ. Ἡ σταδιοθεσία. ϛʹ. Ἡ προμήθεια καὶ ἡ κατασκευὴ τῶν ἐργαλείων. ζʹ. Ἡ ἀναγκαιοῦσα δαπάνη διὰ τὴν μισθοδοσίαν καὶ λοιπὰ ἔξοδα τῶν διευθυνόντων τὰ ἔργα μηχανικῶν. Ἐργασίαι ἁπλαῖ ἰδίως εἶναι. ή. Ἡ ἀνόρυξις τῶν τάφρων, ὅταν αὕτη δύναται νὰ ἐκτελεσθῇ δι’ ἀξίνης καὶ πτύου. θʹ. Ἡ θεμελίωσις καὶ ἰσοπέδωσις τῆς ὁδοῦ. ί. Τὰ ἐκχώματα καὶ ἐπιχώματα. ιά. Ἡ διὰ μονοτρόχου μετακόμισις τῶν λιανολίθων, καὶ τῆς ἄμμου κτλ. ιβʹ. Ἡ θραῦσις τῶν λίθων πρὸς μετασχηματισμὸν αὐτῶν εἰς λιανολίθους, ὅπου δὲν εὑρίσκονται φυσικῶς τοιοῦτοι. ιγʹ. Ἡ διάστρωσις καὶ καταπίεσις αὐτῶν. Ἄρθρον 10. Τὰ τεχνικὰ ἔργα τῶν δημοτικῶν ὁδῶν ἐκτελοῦνται ἐκ τῆς πρὸς τοῦτο προσδιωρισμένης ἀναλογίας τοῦ ὁδικοῦ πόρου. Τὰ ἁπλᾶ ἔργα τῶν δημοτικῶν ὁδῶν, ἐκτελοῦνται τῇ προσωπικῇ ἐργασίᾳ τῶν κατοίκων τῶν παρακειμένων αὐτοῖς χωρίων ἢ συνοικιῶν, τὰ ὁποῖα προσδιορίζουσι τὰ δημοτικὰ συμβούλια, ὑπ’ ὄψιν λαμβάνοντα τὴν συμμετοχὴν ἑνὸς ἑκάστου χωρίου, ἢ συνοικίας, εἰς τὴν ἐκ τῆς συστάσεως τῶν τοιούτων ὁδῶν προσγινομένην ὠφέλειαν, ἐκτὸς ἐὰν τὸ δημοτικὸν ταμεῖον καταβάλῃ εἰς τὸ ταμεῖον τῆς ὁδοποιΐας τὴν ἀξίαν τῶν διὰ τὴν προσωπικὴν ἐργασίαν ἀπαιτουμένων ἡμεροκαμάτων. Ἐὰν τὰ δημοτικὰ συμβούλια, καίτοι προσκαλούμενα νὰ ἐκπληρώσωσι τὸ καθῆκον τοῦτο, ὀλιγωρήσωσι δι’ ὁποιονδήποτε λόγον, ὁ ἔπαρχος ἐκπληροῖ αὐτὸ καὶ γνωστοποιεῖ τὸ ἀποτέλεσμα πρὸς τὰ ἐνδιαφερόμενα δημαρχεῖα καὶ παρεδρεῖα. Ἄρθρον 11. Τὰ τυχὸν παράπονα περὶ τοῦ ὅτι χωρία τινὰ ἀδίκως ἢ πέραν τοῦ δέοντος ὑπεβλήθησαν εἰς προσωπικὴν ἐργασίαν, ἢ ὅτι ἕτερα χωρία, καίτοι ὠφελούμενα, παρελείφθησαν, ἢ δὲν ἐπεβαρύνθησαν ἀναλόγως, ὑποβάλλονται διὰ τῶν δημάρχων ἐντὸς δέκα ἡμερῶν ἀπὸ τῆς κοινοποιήσεως· διαλύονται δὲ ὁριστικῶς καὶ ἀνεκκλήτως δι’ ᾐτιολογημένων ἀποφάσεων ὑπὸ μὲν τοῦ ἐπάρχου, ἐν περιπτώσει καθ’ ἣν πρόκειται περὶ διανομῆς, ἐνεργηθείσης ἀπὸ τὰ δημοτικὰ συμβούλια, ὑπὸ δὲ τοῦ ὑπουργοῦ τῶν ἐσωτερικῶν, ἂν ὁ ἔπαρχος ἐνήργησε, κατὰ τὸ ἀνωτέρω ἄρθρον, ἀπ’ εὐθείας τὴν διανομήν. Τὰ πρὸς ἐκτέλεσιν τῶν ἁπλῶν ἐργασιῶν ἡμεροκάματα πρὸς κατασκευὴν τῶν ἐν ταῖς πόλεσι, κώμαις καὶ χωρίοις, ἀγυιῶν καὶ πλατειῶν, χορηγοῦσιν οἱ κάτοικοι αὐτῶν καὶ οὐχὶ τῶν δήμων ἐν τῇ περιφερείᾳ τῶν ὁποίων κεῖνται. Ἄρθρον 12. Ἡ κατασκευὴ τῶν ἀγροτικῶν ὁδῶν ἐπιβαρύνει ὁλοσχερῶς τὰ προκαλέσαντα αὐτὴν χωρία ἢ συνοικίας. Ὁ ἀναλογισμὸς τῆς εἰς ἕκαστον τῶν κατοίκων ἀναλογούσης καταβολῆς εἴς τε προσωπικὴν ἐργασίαν καὶ εἰς χρήματα ἐνεργεῖται κατὰ τὰ ἄρθρα 10 καὶ 11 τοῦ παρόντος νόμου. Ἄρθρον 13. Τὰ πρὸς διαγραφὴν τῶν τε ἐπαρχιακῶν, δημοτικῶν καὶ ἀγροτικῶν ὁδῶν ἔξοδα, ὡς καὶ ἡ μισθοδοσία καὶ αἱ λοιπαὶ ἀποδοχαὶ τῶν διευθυνόντων τὰ ἔργα μηχανικῶν ἐπιβαρύνουσι τὸ δημόσιον. Ἡ δὲ μισθοδοσία καὶ τὰ λοιπὰ ἔξοδα τῶν τε ἐργοδηγῶν καὶ ἐπιστατῶν πληρόνονται ἐκ τῶν κεφαλαίων, ἐξ ὧν ἐκτελοῦνται τὰ ἔργα. Ἐκ τῶν κεφαλαίων τούτων δύναται νὰ προσδιορισθῇ, προηγουμένῃ γνωμοδοτήσει τῶν ἁρμοδίων δημοτικῶν ἢ ἐπαρχιακῶν συμβουλίων, ἀνάλογος ἀμοιβὴ πρὸς τοὺς εἰς τὴν σχεδιογράφησιν καὶ κατασκευὴν ἐθνικῶν, ἐπαρχιακῶν καὶ δημοτικῶν ὁδῶν ἐπιτυχῶς ἐργασθέντας μηχανικοὺς κατὰ τὰ διὰ Β. διατάγματος ὁρισθησόμενα. Ἄρθρον 14. Οἱ ἰδιοκτῆται κτημάτων διὰ τῶν ὁποίων ἢ παρὰ τοῖς ὁποίοις διέρχεται ἐθνικὴ, ἐπαρχιακὴ, δημοτικὴ ἢ ἀγροτικὴ ὁδὸς συνεισφέρουσιν ἐφ’ ἅπαξ εἰς τὴν κατασκευὴν αὐτῆς ἀναλόγως τῆς προσγινομένης αὐτοῖς ὠφελείας. Τὴν δὲ ἀναλογίαν ταύτην κανονίζει εἰς χρήματα τὸ ἁρμόδιον δημοτικὸν συμβούλιον μετὰ ἰσαρίθμων πρὸς τὰ παρόντα μέλη αὐτοῦ πολιτῶν, λαμβανομένων διὰ κλήρου ἐκ τοῦ ὁριστικοῦ καταλόγου τῶν ἐνόρκων. Οὐδεὶς δὲ εἴτε σύμβουλος εἴτε ἔνορκος μετέχει τῆς ἀποφάσεως, δι’ ἧς πρόκειται νὰ ὁρισθῇ τὸ εἰς τὸ οἰκεῖον κτῆμα ἐπιβαλλόμενον βάρος. Ἄρθρον 15. Αἱ οὕτως ἐκδιδόμεναι ἀποφάσεις κοινοποιοῦνται πάραυτα εἰς τοὺς ἐνδιαφερομένους ἰδιοκτήτας. Δύνανται δὲ οὗτοι νὰ ἐκκαλέσωσιν αὐτὰς, ἐντὸς 15 ἡμερῶν ἀπὸ τῆς κοινοποιήσεως, ἐνώπιον ἐπιτροπῆς, συγκειμένης ἐκ τοῦ ἐπάρχου, τοῦ προέδρου τοῦ πρωτοδικείου, καὶ ὅπου δὲν ὑπάρχει πρωτοδικεῖον ἐκ τοῦ εἰρηνοδίκου τῆς πρωτευούσης τῆς ἐπαρχίας καὶ τοῦ οἰκονομικοῦ ἐφόρου, ἥτις ἀποφαίνεται ὁριστικῶς· ἡ ἔφεσις ἐπιδίδεται εἰς τὸν ἔπαρχον.

ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ Γʹ.

Περὶ προσωπικῆς ἐργασίας. Ἄρθρον 16. Πᾶς δημότης συμπεπληρωμένην ἔχων τὴν ἡλικίαν τῶν 18 ἐτῶν ὀφείλει νὰ προσφέρῃ κατ’ ἔτος τὴν προσωπικὴν αὐτοῦ ἐργασίαν εἰς τὴν κατασκευὴν τῶν δημοτικῶν καὶ ἀγροτικῶν ὁδῶν, ἀναλόγως τῆς περιουσίας αὐτοῦ. Εἰς τὴν αὐτὴν ὑποχρέωσιν ὑπάγεται καὶ πᾶς συμπληρώσας τὸ 18 ἔτος τῆς ἡλικίας αὑτοῦ ἑτεροδημότης, ἐὰν ᾖναι σταθερῶς ἀποκαταστημένος ἐν ἀλλοτρίῳ δήμῳ. Ὁ ἐν ἀλλοτρίῳ δήμῳ ἐκπληρώσας τὴν ὑποχρέωσιν ταύτην εἶναι ἀπηλλαγμένος αὐτῆς ἐν τῷ οἰκείῳ. Ἐξαιροῦνται. ά. Οἱ κληρικοὶ, οἱ δήμαρχοι, οἱ δημαρχικοὶ καὶ εἰδικοὶ πάρεδροι. βʹ. Οἱ μὴ πολῖται Ἕλληνες ὑπάλληλοι τῶν ξένων Δυνάμεων. γʹ. Οἱ ξένοι ὑπήκοοι, οἱ μὴ κεκτημένοι ἀκίνητον ἰδιοκτησίαν ἐν τῷ δήμῳ, ἢ μὴ ἐξασκοῦντες ἐν αὐτῷ ἐπάγγελμα. δʹ. Ἡ φρουρά. έ. Οἱ ὑπερβάντες τὸ 70 ἔτος τῆς ἡλικίας των καὶ οἱ ἕνεκα γήρατος ἢ σωματικοῦ ἢ διανοητικοῦ παθήματος ἀνίκανοι πρὸς ἐργασίαν. Αἱ ἐξαιρέσεις ὑπὸ τὰς §§ ά. δʹ. καὶ έ. ἀναφέρονται εἰς τὰ πρόσωπα μόνον καὶ οὐχὶ εἰς τὴν περιουσίαν τῶν ἐξαιρουμένων. Ἄρθρον 17. Οἱ δήμαρχοι μετὰ τῶν δημαρχικῶν καὶ εἰδικῶν παρέδρων καὶ τοῦ δημοτικοῦ συμβουλίου συντάττουσι τὸν ὁριστικὸν κατάλογον ὅλων τῶν εἰς τὴν προσωπικὴν ἐργασίαν ὑποκειμένων, κατὰ τὸ προηγούμενον ἄρθρον, λαμβάνοντες ὡς βάσιν τούς τε στρατολογικοὺς καταλόγους, καὶ τοὺς διὰ τὰς τελευταίας βουλευτικὰς καὶ δημοτικὰς ἐκλογὰς συνταχθέντας, καὶ συμπληροῦντες αὐτοὺς διὰ τῆς προσθήκης ἐκείνων, οἵτινες ὑποκείμενοι εἰς προσωπικὴν ἐργασίαν, δὲν ἐμπεριέχονται εἰς τοὺς προκειμένους καταλόγους. Ἄρθρον 18. Οἱ ἐν τῷ ἀνωτέρῳ καταλόγῳ ἐγγεγραμμένοι διαιροῦνται εἰς τέσσαρας τάξεις ἀναλόγως τῆς χρηματικῆς ἢ κτηματικῆς αὐτῶν καταστάσεως. Καὶ ἡ μὲν πρώτη τάξις ὀφείλει νὰ προσφέρῃ 8 ἡμεροκάματα, ἡ δὲ δευτέρα 6, ἡ τρίτη 4 καὶ ἡ τετάρτη 2 κατ’ ἔτος. Τὰ 2 ἡμεροκάματα ἀνήκουσιν ἀποκλειστικῶς εἰς τὸ πρόσωπον τοῦ ὑποχρέου, τὰ δὲ λοιπὰ, δι’ ἃ τυχὸν ἐκρίθη ὑπόχρεως, εἰς τὴν περιουσίαν αὑτοῦ. Τὴν κατάταξιν ταύτην ἐνεργοῦσι τὰ δημοτικὰ συμβούλια ἐπὶ τῇ βάσει τῶν φορολογικῶν καταλόγων καὶ ἄλλων πληροφοριῶν, ἐπὶ δὲ τῶν τυχὸν ὑποβληθέντων κατ’ αὐτῆς παραπόνων ἀποφαίνεται ὁριστικῶς ὁ ἔπαρχος. Τὰ περὶ τούτου θέλουν κανονισθῆ διὰ Βασ. διατάγματος. Ἄρθρον 19. Ἡ ἐργασία χορηγεῖται ἢ προσωπικῶς, ἢ διὰ χρημάτων, κατ’ ἐκλογὴν τοῦ ὀφείλοντος αὐτήν. Ἐὰν δὲ ἐντὸς ῥητῆς προθεσμίας δὲν ἀποφανθῇ περὶ τούτου ὑποχρεοῦται ὁριστικῶς εἰς τὴν πληρωμὴν τοῦ ἀντιτίμου τῶν παρ’ αὐτοῦ ὀφειλομένων ἡμεροκαμάτων. Τὸ ἀντίτιμον τοῦτο κανονίζεται ἐπὶ τῇ βάσει τῆς καθεστώσης τιμῆς τῶν ἡμερομισθίων, κατὰ τριμηνίαν παρὰ τοῦ δημάρχου καὶ τοῦ δημοτικοῦ συμβουλίου τοῦ δήμου, ἐν τῇ περιφερείᾳ τοῦ ὁποίου πρόκειται περὶ κατασκευῆς δημοτικῆς ὁδοῦ. Οἱ προσωπικῶς ἐργαζόμενοι θέλουν ἐκτελεῖ τὴν εἰς τὰ παρ’ αὐτῶν ὀφειλόμενα ἡμεροκάματα ἀντιστοιχοῦσαν ἐργασίαν· ἑπομένως ἐπιτρέπεται εἰς τὸν ἐπὶ τῆς ὁδοποιΐας μηχανικὸν νὰ τοῖς ἐπιβάλῃ ἐργοτάξια ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ἐν τῷ ὑπολογισμῷ διαλαμβανομένων ἐκτιμήσεων. Ἄρθρον 20. Ὁ μὴ ἐμφανιζόμενος εἰς τὴν ὡρισμένην ὥραν τῆς ἐργασίας ἀποπέμπεται, ὁ δὲ ἐπὶ τῆς ὁδοποιΐας μηχανικὸς προσδιορίζει εἰς αὐτὸν τὴν ἡμέραν, καθ’ ἣν ὀφείλει ν’ ἀναπληρώσῃ τὴν ἐργασίαν του· ἐὰν δὲ καὶ αὖθις δὲν ἐμφανισθῇ ἐγκαίρως, ὑποχρεοῦται ἄνευ ἀναβολῆς ν’ ἀποτίσῃ τὸ ἀντίτιμον τῶν ὀφειλομένων ἡμεροκαμάτων. Τὰ πρὸς δήλωσιν τῆς μὴ ἐμφανίσεως θέλουν κανονισθῆ διὰ Β. Διατάγματος. Ἡ ἀπὸ τῆς κατοικίας τοῦ ὑποχρέου εἰς ἐργασίαν, τοῦ προσωπικῶς παρέχοντος αὐτὴν, μέχρι τοῦ τόπου τῶν ἐργασιῶν ἀπόστασις διά τε τὴν μετάβασιν καὶ ἐπάνοδον λογίζεται πρὸς ὄφελος αὐτοῦ. Ἄρθρον 21. Κατὰ τῶν δυστροπούντων εἰς τὴν πληρωμὴν τοῦ ἀντιτίμου τῶν παρ’ αὐτῶν ὀφειλομένων ἡμεροκαμάτων ἐφαρμόζονται αἱ διατάξεις τῶν περὶ καταδιώξεως τῶν καθυστερούντων εἰς τὸ δημόσιον νόμων. Ὁ δημοτικὸς εἰσπράκτωρ εἰσπράττει τὸ ἀντίτιμον τῶν ὀφειλομένων ἡμεροκαμάτων καὶ καταθέτει τοῦτο κατὰ τριμηνίαν εἰς τὸ ταμεῖον τῆς ὁδοποιΐας, δίδει δὲ λόγον περὶ τούτου εἰς τὸ δημοτικὸν συμβούλιον καὶ τὸν νομάρχην ἢ τὸν ἔπαρχον τὴν πρώτην Ἰουνίου ἑκάστου ἔτους· θεωρεῖται δὲ ὡς σφετεριστὴς δημοσίων χρημάτων δι’ ὅσα ἐκ τῶν τοιούτων εἰσπράξεων ποσὰ θέλει δαπανήσει εἰς ἄλλας ἀνάγκας, εἴτε δι’ ἐντάλματος τοῦ δημάρχου εἴτε ἄνευ τοιούτου. Διὰ Β. διατάγματος, προηγουμένης γνωμοδοτήσεως τῶν δημοτικῶν καὶ ἐπαρχιακῶν συμβουλίων προκαλουμένου, θέλει κανονισθῆ τὸ ἀνῆκον εἰς τοὺς εἰσπράκτορας ποσοστόν. Ἄρθρον 22. Τὰ διὰ τῆς μεταβολῆς τῶν ἡμεροκαμάτων εἰς χρήματα γινόμενα ἁπλᾶ ἔργα θέλουσιν ἐκτελεῖσθαι κατὰ τὰ περὶ δημοσίων ἔργων κανονισμένα, φυλαττομένης τῆς ἁρμοδιότητος τῶν δημοτικῶν συμβουλίων, τὰ ὁποῖα θέλουν συμπράττει μετὰ τῶν διοικητικῶν ἀρχῶν εἰς τὴν διεξαγωγὴν τῶν δημοπρασιῶν καὶ λοιπῶν περὶ τοῦ ἀντικειμένου τούτου διοικητικῶν ἐνεργειῶν.

ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ Δʹ.

Ποινικαὶ διατάξεις. Ἄρθρον 23. Δήμαρχοι, δημαρχικοὶ καὶ εἰδικοὶ πάρεδροι, δημοτικοὶ καὶ ἐπαρχιακοὶ σύμβουλοι, δημοτικοὶ εἰσπράκτορες καὶ οἱ κατὰ τὸ ἄρθρον 14 λαμβάνοντες μέρος ἔνορκοι, ἀμελοῦντε τὴν ἐκπλήρωσιν τῶν ὑπὸ τῶν ἄρθρων 10, 14, 17, 18 καὶ 19 τοῦ παρόντος νόμου ἐπιβαλλομένων αὐτοῖς καθηκόντων, ἢ ἀπειθοῦντες, τιμωροῦνται ὑπὸ τῆς προϊσταμένης διοικητικῆς ἀρχῆς πειθαρχικῶς διὰ προστίμου 20 μέχρις 100 δραχμῶν. Ἄρθρον 24. Πᾶς τῶν κατὰ τὸ ἄρθρον 17 καὶ 18 τοῦ παρόντος νόμου ἁρμοδίων πρὸς σύνταξιν τῶν καταλόγων τῶν εἰς προσωπικὴν ἐργασίαν ὑποχρέων, ὅστις ἤθελε συντελέσει ὁπωσδήποτε ἵνα ὑπεκφύγῃ τις, ἢ τινὲς, τὰς ὑπὸ τοῦ νόμου ἐπιβαλλομένας ὑποχρεώσεις, ἢ νὰ ὑποβληθῇ εἰς ἐλάσσονας τῶν κατὰ νόμον ὀφειλομένων, τιμωρεῖται ὑπὸ τῆς προϊσταμένης διοικητικῆς ἀρχῆς μὲ πειθαρχικὸν πρόστιμον 20–200 δραχμῶν καὶ ὑποχρεοῦται συγχρόνως εἰς τὴν καταβολὴν τοῦ ἀντιτίμου τῶν ἡμεροκαμάτων, ὧν οὗτος ἐγένετο αἴτιος ὑπεκφυγῆς. Ἄρθρον 25. Τὰ κατὰ τὰς ἀνωτέρω διατάξεις ἐπιβαλλόμενα πρόστιμα, εἰσπραττόμενα κατὰ τὸ ἄρθρον 21 τοῦ παρόντος νόμου, λογίζονται εἰς ὄφελος τῆς ὁδοποιΐας τοῦ δήμου, καὶ δαπανῶνται πρὸς καλλωπισμὸν τῶν δημοτικῶν ὁδῶν, ἤτοι πρὸς κατασκευὴν βρύσεων, φρεάτων κλπ.

ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ Εʹ.

Περὶ συντηρήσεως τῶν ὁδῶν. Ἄρθρον 26. Ἡ συντήρησις τῶν ἐθνικῶν καὶ ἐπαρχιακῶν ὁδῶν γίνεται ἐκ τοῦ ταμείου τῆς ἐθνικῆς ὁδοποιΐας. Αἱ πρὸς συντήρησιν τῶν δημοτικῶν ὁδῶν ἐργασίαι, διακρινόμεναι εἰς τεχνικὰς καὶ ἁπλᾶς, γίνονται αἱ μὲν τεχνικαὶ ἐκ τῶν ὁδικῶν πόρων τῶν ἀναλογούντων εἰς τὸν δῆμον, αἱ δὲ ἁπλαῖ διὰ τῆς προσωπικῆς ἐργασίας τῶν κατοίκων, τῶν εἰς τὴν σύστασιν αὐτῶν ἐργασθέντων χωρίων ἢ συνοικιῶν, καθόσον δὲν ἀρκεῖ πρὸς τοῦτο ἡ πρόσοδος τῶν κατὰ τὸ ἑπόμενον ἄρθρον διοδίων. Ἡ συντήρησις τῶν ἀγροτικῶν ὁδῶν γίνεται δαπάνῃ τῶν προκαλεσάντων τὴν κατασκευὴν αὐτῶν χωρίων ἢ συνοικιῶν, κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ ἄρθρου 12. Ἄρθρον 27. Ἐπιτρέπεται ἡ ἐπιβολὴ διοδίων ἐπὶ τῶν ἐθνικῶν, ἐπαρχιακῶν καὶ δημοτικῶν ὁδῶν ἅμα μετὰ τὴν κατασκευὴν αὐτῶν· τὰ πληρονόμενα διόδια προσδιορίζονται κατὰ στάδιον καὶ κατ’ ἀνώτατον ὅρον ὡς ἐφεξῆς. ά. Δι’ ἕκαστον ἵππον, ἡμίονον, μετὰ ἢ ἄνευ φορτίου, μετὰ ἢ ἄνευ ἱππέων μέχρις 1 λεπτοῦ. βʹ. Δι’ ἕκαστον ὄνον ὡσαύτως μέχρις ½ λεπτοῦ. γʹ. Δι’ ἕκαστον βοῦν πρὸς ἐμπορίαν ἢ κρεουργίαν μέχρις 1 λεπτοῦ. δʹ. Δι’ ἕκαστον πρὸς ἐμπορίαν ἢ κρεουργίαν πρόβατον, αἶγα, χοῖρον καὶ λοιπὰ μικρὰ ζῶα τὸ ἓν, μέχρις ¼ λεπτοῦ. έ. Δι’ ἕκαστον δίτροχον ἢ τετράτροχον ὄχημα συρόμενον ὑφ’ ἑνὸς ἵππου ἢ ἡμιόνου μέχρις 1 καὶ ½ λεπτοῦ. ϛʹ. Ὡσαύτως συρόμενον ὑπὸ δύω ἵππων μέχρι 2 λεπτῶν. ζʹ. Δι’ ἕκαστον περιπλέον ἵππον ἐζευγμένον εἰς τὰ εἰρημένα ὀχήματα ἀνὰ ½ λεπτοῦ. ή. Δι’ ἑκάστην φορτηγὸν δίτροχον ἅμαξαν, συρομένην ὑφ’ ἑνὸς ἵππου, ἢ ἡμιόνου, ἢ δύω βοῶν, ἐὰν μὲν ἡ ἅμαξα ᾖ κενὴ μέχρις 1 λεπτοῦ, ἐὰν δὲ ἔχῃ φορτίον 1½ λεπτοῦ. θʹ. Δι’ ἑκάστην τοιαύτην τετράτροχον ἅμαξαν, συρομένην ὑπὸ δύω ἵππων, ἢ ἡμιόνων, ἢ τεσσάρων βοῶν, ἐὰν μὲν ᾖ κενὴ μέχρις 1 καὶ ¼ λεπτοῦ, ἐὰν δὲ ἔχῃ φορτίον 2½ λεπτοῦ. ί. Δι’ ἕκαστον περιπλέον ἵππον, ἢ ἡμίονον, ἢ ζεῦγος βοῶν κενῆς τῆς ἁμάξης ¼ λεπτοῦ, μετὰ φορτίου ½. ιά. Δι’ ἕκαστον ὄνον ἐζευγμένον εἰς ἅμαξαν ¾ λεπτοῦ. Τετράτροχος ἅμαξα, συρομένη ὑφ’ ἑνὸς ἵππου, ἢ ἡμιόνου, ἢ δύω βοῶν ἐξομοιοῦται πρὸς δίτροχον. Ἄρθρον 28. Αἱ εἰς τοὺς γεωργοὺς ἀνήκουσαι καὶ χάριν συγκομιδῆς τῶν προϊόντων αὐτῶν τὰς ὁδοὺς διερχόμεναι ἅμαξαι, ἵπποι, ἡμίονοι, ὄνοι καὶ ἐζευγμένοι βόες ὑπόκεινται εἰς τὴν πληρωμὴν τοῦ ἡμίσεως τῶν ἀνωτέρω ὁριζομένων διοδίων. Ἄρθρον 29. Ἐὰν κατὰ τὸν ὑπολογισμὸν τοῦ διοδίου πλεονάσῃ κλάσμα λεπτοῦ ὁ φορολογούμενος ἀπαλλάσσεται τῆς πληρωμῆς αὐτοῦ. Ἄρθρον 30. Ἐξαιροῦνται τῆς πληρωμῆς τῶν διοδίων τὰ αὐτὰ ζῶα καὶ ἅμαξαι αἱ διερχόμεναι τὰς ὁδοὺς πρὸς καλλιέργειαν τῶν γαιῶν, οἱ ἵπποι τῆς Αὐλῆς, τῆς ταχυδρομικῆς καὶ τηλεγραφικῆς ὑπηρεσίας, τῆς χωροφυλακῆς, τοῦ ἱππικοῦ, τῶν ζευγιτῶν, πρὸς δὲ τῶν ἐν ἐνεργείᾳ ἀξιωματικῶν τοῦ στρατοῦ καὶ τῆς ἐθνοφυλακῆς, ὅταν διέρχωνται τὰς ὁδοὺς χάριν ὑπηρεσίας. Ἄρθρον 31. Ἡ ἐπιβολὴ καὶ εἴσπραξις τῶν διοδίων ἐντὸς τῶν ἀνωτέρω ὁριζομένων μεγίστων ὅρων καὶ ἐφ’ ἑκάστης ἐθνικῆς, ἐπαρχιακῆς καὶ δημοτικῆς ὁδοῦ κανονίζονται διὰ Β. διατάγματος. Τῆς ἐκδόσεως τοῦ διατάγματος περὶ ἐπιβολῆς διοδίων ἐπὶ δημοτικῆς ὁδοῦ προηγεῖται πρᾶξις τοῦ δημοτικοῦ συμβουλίου τοῦ δήμου, ἐν τῇ περιφερείᾳ τοῦ ὁποίου κεῖται ἡ ὁδός· διὰ δὲ τὰς ἐπαρχιακὰς ὁδοὺς προηγεῖται πρᾶξις τοῦ ἐπαρχιακοῦ συμβουλίου. Ἄρθρον 32. Τὰ διόδια εἰσπράττονται διὰ τριετοῦς ἐνοικιάσεως, καὶ ἐν ἀπολύτῳ ἀνάγκῃ ἀπ’ εὐθείας, πρὸς ὄφελος μὲν τοῦ ταμείου τῆς ἐθνικῆς ὁδοποιΐας, προκειμένου περὶ διοδίων ἐπιβαλλομένων ἐπὶ ἐθνικῶν καὶ ἐπαρχιακῶν ὁδῶν· προκειμένου δὲ περὶ δημοτικῶν, πρὸς ὄφελος τῶν σχετικῶν δήμων, ὑποχρέων νὰ δαπανήσωσι τὸ ἐξ αὐτῶν προερχόμενον ποσὸν ἀποκλειστικῶς εἰς τὰ ἁπλᾶ ἔργα τῆς συντηρήσεως αὐτῶν. Ἄρθρον 33. Ἐπιτρέπεται εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ παραχωρῇ εἰς δήμους, κοινότητας, ἑταιρίας ἢ ἰδιώτας τὴν σύστασιν γεφυρῶν ἐπὶ τῇ ἀπολαυῇ διοδίων ὁριζομένων ἐπὶ τῆς ἀξίας αὐτῶν καὶ τοῖς ἐν ἄρθρ. 27 τιθεμένοις ὅροις, κατὰ τὰ εἰδικώτερα περὶ τούτου διὰ Β. διατάγματος ὁρισθησόμενα. Ἀκροτελεύτιοι ὁρισμοί. Ἄρθρον 34. Ἡ πρόσκτησις τῶν ὑπὸ τῶν ἐθνικῶν καὶ ἐπαρχιακῶν ὁδῶν καταλαμβανομένων ἰδιωτικῶν γαιῶν καὶ κτημάτων γίνεται εἰς βάρος τοῦ ταμείου τῆς ὁδοποιΐας, καὶ τῶν ὁδικῶν τῶν ἐπαρχιακῶν φόρων· ἐξαιροῦνται τὰ ἐν ταῖς πόλεσι καὶ κώμαις τμήματα αὐτῶν, ὧν τὸ ἔδαφος ἀποζημιοῦται κατὰ τὰς γενικὰς περὶ ῥυμοτομίας τῶν πόλεων καὶ κωμῶν διατάξεις· αἱ δὲ ὑπὸ τῶν δημοτικῶν καὶ ἀγροτικῶν καταλαμβανόμεναι γαῖαι, ἐὰν μὲν ὦσιν ἐθνικαί, παραχωροῦνται, ἐὰν δὲ ἰδιωτικαὶ, ἡ πρόσκτησις αὐτῶν ἐπιβαρύνει τοὺς δήμους. Ἡ ἐκτίμησις τῶν γαιῶν καὶ κτημάτων γίνεται ἐπὶ τῇ βάσει τῆς ἀξίας αὐτῶν πρὸ τῆς συστάσεως τῆς ὁδοῦ καὶ ἀναλόγως τοῦ εἰσοδήματος ὑπολογιζομένου πρὸς 5%. Αἱ ὑπὸ τῶν ὁδῶν καταλαμβανόμεναι γαῖαι καὶ κτήματα ἐκτιμῶνται ὑπὸ δύω πραγματογνωμόνων, διοριζομένων ὑπὸ τοῦ ὀφείλοντος τὴν ἀποζημίωσιν καὶ ὑπὸ τοῦ πρὸς ὃν αὕτη ὀφείλεται. Ἐὰν τὰ μέρη προσκαλούμενα ἁρμοδίως νὰ διορίσωσι τοὺς πραγματογνώμονας αὐτῶν δὲν πράξωσι τοῦτο ἐντὸς πέντε ἡμερῶν, θέλει διορίσει αὐτοὺς ὁ οἰκεῖος ἔπαρχος. Οἱ πραγματογνώμονες δι’ ᾐτιολογημένης ἀποφάσεως ὁρίζουσι τὴν ἀξίαν καὶ εἶναι ὑποχρεωτικὴ εἰς τὰ μέρη, ἀφ’ οὗ ὁ πρόεδρος τοῦ ἁρμοδίου δικαστηρίου τῶν πρωτοδικῶν κηρύξῃ αὐτὴν ἐκτελεστήν. Διαφωνούντων τῶν πραγματογνωμόνων, τὸ πρωτοδικεῖον, ἐν τῇ περιφερείᾳ τοῦ ὁποίου κεῖνται αἱ ἀπαλλοτριούμεναι γαῖαι καὶ κτήματα, προσδιορίζει ἀνεκκλήτως τὴν ἀξίαν αὐτῶν ἐντὸς εἴκοσιν ἡμερῶν. Ἄρθρον 35. Εἰς τοὺς κατόχους ἐθνικῶν γαιῶν, ὑπὸ ὁδῶν ἐθνικῶν, ἐπαρχιακῶν, δημοτικῶν καὶ ἀγροτικῶν καταλαμβανομένων, ἐπιφυλάσσεται τὸ δικαίωμα τῆς ἀποζημιώσεως διὰ τὸ ἥμισυ τῶν ἐπὶ τῶν γαιῶν τούτων ὑπαρχουσῶν τυχὸν φυτειῶν. Ἄρθρον 36. Ὅλοι οἱ παρόδιοι ἰδιοκτῆται ὀφείλουν, προσκλήσει τοῦ νομάρχου, νὰ φυτεύσωσι δένδρα καθ’ ὅλον τὸ μῆκος τῆς ὁδοῦ· αἱ οὕτω σχηματιζόμεναι δενδροστοιχίαι θέλουν ἀπέχει κατὰ ἓν μέτρον τοῦ ἐξωτερικοῦ χείλους τῶν τάφρων. Ἐν περιπτώσει ἀμελείας τῶν παροδίων ἰδιοκτητῶν τοῦ νὰ ἐνεργῶσιν εἰς βάρος αὐτῶν δενδροφυτείας, θέλει ἐνεργεῖ αὐτὰς ὁ νομάρχης, οἱ δὲ ἰδιοκτῆται, πλὴν τῆς εἰς τὸ δημόσιον ἀποδόσεως τῶν πρὸς τοῦτο γινομένων δαπανῶν, θέλουν πληρώσει, λόγῳ προστίμου, ἀνὰ μίαν δραχμὴν δι’ ἕκαστον δένδρον ἀντ’ αὐτῶν ὑπὸ τοῦ δημοσίου φυτευθέν. Τὸ ὑφ’ ἑκάστου ἰδιοκτήτου ἢ κατόχου ἐθνικῶν γαιῶν καὶ κτημάτων ὀφειλόμενον ποσὸν προσδιορίζεται δι’ ἀποφάσεως τοῦ νομάρχου, ὑποκειμένης εἰς ἔφεσιν ἐνώπιον τοῦ ὑπουργείου· ἡ δὲ εἴσπραξις αὐτοῦ ἐνεργεῖται κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ νόμου περὶ καταδιώξεως τῶν εἰς τὸ δημόσιον καθυστερούντων. Τὰ δὲ εἰσπραττόμενα ποσὰ εἰσάγονται εἰς τὸ ταμεῖον τῆς ἐθνικῆς ὁδοποιΐας ἐξ οὗ γίνεται ἡ καταβολή. Ἄρθρον 37. Οἱ παρὰ τὰς ὁδοὺς οἰκοδομοῦντες ὀφείλουν νὰ ἐγείρωσι τούς τε περιβόλους καὶ τὰς οἰκοδομάς των, δύω τουλάχιστον μέτρα μακρὰν τοῦ ἐξωτερικοῦ χείλους τῶν τάφρων, παραλλήλων τῆς διευθύνσεως τῆς ὁδοῦ. Οἱ ἐναντίον τῶν ὅρων τούτων ἐγειρόμενοι περίβολοι καὶ οἱαιδήποτε οἰκοδομαὶ καταδαφίζονται δαπάνῃ τοῦ ἰδιοκτήτου. Οἱ αὐτοὶ ἰδιοκτῆται, προσκλήσει τῶν ἁρμοδίων διοικητικῶν ἀρχῶν, ὑποχρεοῦνται νὰ κατασκευάσωσι λιθόδμητα γεφύρια ὅπως ἐπ’ αὐτῶν διέρχωνται τὰς τάφρους τῶν ὁδῶν. Ἐὰν μετὰ τρίμηνον προθεσμίαν ἀπὸ τῆς πρός τινα τοιοῦτον ἰδιοκτήτην προσκλήσεως, τὸ περὶ οὗ αὕτη διαλαμβάνει γεφύριον δὲν κατασκευασθῇ, ὅπερ ἐξακριβοῦται δι’ αὐτοψίας ἐνεργουμένης παρὰ τοῦ ἁρμοδίου μηχανικοῦ καὶ δύω μαρτύρων παρὰ τῆς ἀρχῆς διοριζομένων, καὶ δηλοῦται διὰ πρωτοκόλλου παρ’ αὐτῶν συντεταγμένου, ἡ ἀρχὴ διατάσσει τὴν κατασκευὴν τοῦ γεφυρίου, κατὰ τὰ περὶ δημοσίων ἔργων κανονισμένα, ὁ δὲ ἰδιοκτήτης, πλὴν τῆς ἀποδόσεως τῆς πρὸς τοῦτο γινομένης δαπάνης, πληρόνει λόγῳ προστίμου ἀπὸ 10 μέχρις 100 δραχ. ἐφαρμοζομένων κατ’ αὐτοῦ τῶν διατάξεων τῶν περὶ καθυστερούντων εἰς τὸ δημόσιον νόμων. Ἡ διάταξις τοῦ τελευταίου ἐδαφίου τοῦ ἄρθρου 36 ἐφαρμόζεται καὶ ἐπὶ τοῦ προκειμένου. Ἄρθρον 38. Ὁ περὶ ὁδοποιΐας νόμος τῆς 2 Σεπτεμβρίου 1852 καὶ τὸ ἀπὸ 23 Ἰουνίου 1842 Β. διάταγμα περὶ διοδίων ἐπὶ τῆς ἀπ’ Ἀθηνῶν εἰς Πειραιᾶ ὁδοῦ καὶ πᾶς ἄλλος νόμος ἀντιβαίνων εἰς τὸν παρόντα καταργοῦνται, καθόσον δὲν παραβλάπτονται κεκτημένα δικαιώματα.

§2ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις;

§3ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι, ὄχι.

§4ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ νομοσχέδιον ὡς ἀνεγνώσθη ἐν συνόλῳ, νὰ ἐγερθῶσι (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι)· παρεδέχθη. Ἔρχομαι εἰς τὴν ἐξακολούθησιν τῆς συζητήσεως ἐπὶ τῶν πιστώσεων· ὁ κ. Λομβάρδος ἔχει τὸν λόγον. Ἡ ἀγόρευσις τοῦ κ. Λομβάρδου καταχωρίζεται ἐνταῦθα ἐκ τῶν ἐπισήμων πρακτικῶν ὡς ἔχει· «Παρελθὼν εἶτα ὁ ἐπὶ τῆς δικαιοσύνης ὑπουργὸς ἐξέθηκεν, ὅτι ἀπαντῶν εἰς τὰς ἐπιῤῥιφθείσας αὐτῷ, ἐν πρώτοις, μομφὰς ὡς πρὸς τὴν διαχείρισιν τῆς δικαιοσύνης καταθέτει τὰ δικαιολογητικὰ ἔγγραφα τῆς παύσεως τῶν δύω ἐν Πάτραις πρωτοδικῶν, ὧν ἐποιήσατο μνείαν ὁ βουλευτὴς Ἠλείας. Ζητήσαντος δέ τινος τὴν προσαγωγὴν τῆς ἐκθέσεως τοῦ Ἀρείου Πάγου καὶ τὴν ἐπιστολὴν τοῦ εἰσαγγελέως τῶν ἐν Πάτραις ἐφετῶν Κωνσταντοπούλου, ἀπήντησεν ὅτι ταύτης, διαλαμβανούσης μυστήρια ὑπηρεσίας, οἱοσδήποτε τῶν βουλευτῶν θέλει, δύναται νὰ ἴδῃ ἐν τῷ ὑπὸ τὴν διεύθυνσίν του ὑπουργείῳ. Ὡς πρὸς τὸν δολοφόνον δὲ ἐκεῖνον, περὶ οὗ ὁ βουλευτὴς Κορινθίας εἶπεν, ὅτι ἐξῆλθεν τῶν φυλακῶν διὰ Β. χάριτος, οὗτος μεθ’ ἑνὸς ἄλλου κατεδικάσθη οὐχὶ ἐπὶ δολοφονίᾳ, ἀλλ’ ἐπὶ ἀναιρέσει εἰς εἱρκτὴν δεκαπέντε ἐτῶν. Ἐπειδὴ δὲ τοῦ ἑτέρου πρὸ ἑνὸς καὶ ἡμίσεως ἔτους ἠλαττώθη ἡ ποινὴ κατὰ 5 ἔτη μετὰ γνωμοδότησιν τοῦ ἐν Ναυπλίῳ εἰσαγγελέως τῶν ἐφετῶν, ἐπῆλθε διὰ Β. χάριτος ἡ αὐτὴ ἐλάττωσις καὶ πρὸς τοῦτον, μὴ ἐξελθόντα οὕτως εἰς τὴν κοινωνίαν. Παρατηρήσαντος δέ τινος ὅτι βουλεύματα πλημμελειοδικῶν παρέπεμψαν αὐτὸν ἐπὶ δολοφονίᾳ, ἀπήντησεν ὅτι κατεδικάσθη ἐπὶ ἀναιρέσει, καὶ ὡς ὑπουργὸς ὤφειλε τὴν ἀπόφασιν νὰ ἴδῃ κατὰ τὴν ἀπονομὴν τῆς χάριτος. Ὡς πρὸς δὲ τοὺς προβιβασμοὺς τῶν εἰρηνοδικῶν εἰς πρωτοδίκας, οὓς γενικῶς ἀνέφερεν ὁ αὐτὸς βουλευτὴς, ἕνα μόνον εἰρηνοδίκην προεβίβασεν, εἶπε, καίτοι τοιοῦτοι προβιβασμοὶ ἐθεωρήθησαν ἀναγκαῖοι παρά τε τῶν καθηγητῶν τοῦ πανεπιστημίου καὶ ἀνωτέρων λειτουργῶν τῆς θέμιδος· ὁ δὲ πρόεδρος τῶν ἐν Κερκύρᾳ πρωτοδικῶν δὲν προεβιβάσθη ἀπὸ εἰρηνοδίκου εἰς τὴν θέσιν ταύτην, διετέλεσε πρὸ ἑξαετίας πρωτοδίκης. Περὶ δὲ τοῦ δημάρχου Νυμφασίας, περὶ οὗ ἔκαμε λόγον ὁ βουλευτὴς Γόρτυνος, ἐστάλησαν ἀναφοραὶ εἰς τὸ ὑπουργεῖον, ὅτι ἦτο λῃσταποδόχος, ἃς διεβίβασεν εἰς τὸν ἁρμόδιον εἰσαγγελέα τῶν ἐφετῶν. Παρατηρήσαντος δὲ τοῦ βουλευτοῦ Γόρτυνος ὅτι ἐπέμφθησαν τηλεγραφήματα παρὰ τοῦ γενικοῦ γραμματέως τοῦ ὑπουργείου τῆς δικαιοσύνης, ὄντος προσωπικοῦ ἐχθροῦ τοῦ ῥηθέντος δημάρχου, πρὸς τοὺς δικάσαντας αὐτὸν δικαστὰς, ἀπήντησεν, ὅτι ἐρευνήσας οὐδὲν τοιοῦτον τηλεγράφημα εὗρεν, ὅτι ὁ εἰρηνοδίκης τῆς ἰδιαιτέρας πατρίδος τοῦ βουλευτοῦ Γόρτυνος διωρίσθη ἐπὶ συστάσει αὐτοῦ, ὁ δὲ πρωτοδίκης Γούζαρης μετετέθη τῇ αἰτήσει αὐτοῦ. Ὁ βουλευτὴς Καρυστίας ἐμέμφθη τὴν διὰ χάριτος ἀπόλυσιν Ἀγαγιώτου τινός· μετ’ αὐτοῦ καταδικασθεὶς ἕτερος ὡς πρωτουργὸς τῆς αὐτῆς πράξεως ἐξῆλθε τῶν φυλακῶν ἄλλοτε διὰ χάριτος, πολλῷ μᾶλλον ἐδικαιοῦτο νὰ ἐξέλθῃ μετὰ χρόνον ὁ συνεργός. Προσέθηκε δὲ ὅτι ἐκ τῶν ἀπονεμηθεισῶν χαρίτων ὑπὸ τοῦ παρόντος ὑπουργείου αἱ πλεῖσται ἀφορῶσιν ἀδικήματα ἐπὶ μεσοβασιλείας, ὀλίγισται δὲ λῃστείας καὶ τοιαῦτα ἐγκλήματα.

§5ΚΕΧΑΓΙΑΣ (ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Ὑποβάλλω, κύριοι, νομοσχέδιον περὶ μεταφυτεύσεως ἐθνικῶν ἀγριελαιῶν.

§6ΠΟΛΛΟΙ. Νὰ τυπωθῇ.

§7ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐρχόμεθα εἰς τὴν ἀνάγνωσιν τῶν διαφόρων πιστώσεων. Πρώτη πίστωσις 400,000 δρ. διὰ τοὺς πρόσφυγας. Ἀναγινώσκεται ἡ πίστωσις.

§8ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Μὲ τὴν παρατήρησιν τῆς ἐπιτροπῆς.

§9ΤΙΝΕΣ. Ἐννοεῖται.

§10ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παραδέχεται ἡ Βουλὴ διὰ πρώτην ἀνάγνωσιν;

§11ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§12ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δευτέρα πίστωσις τοῦ 1,600,000 διὰ γενικὰ μέτρα ἀσφαλείας. Ἀναγινώσκεται ἡ πίστωσις.

§13Κ. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Ἔχει ἡ ἐπιτροπὴ μίαν παρατήρησιν.

§14ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Τὸ περὶ παρατηρήσεων νὰ μείνῃ, διότι εἶμαι ἕτοιμος εἰς τὴν τελευταίαν ἀνάγνωσιν νὰ δώσω λόγον, πῶς ἐνεργοῦνται.

§15ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα. Ἀναγινώσκεται ἡ πίστωσις.

§16ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Νὰ σημειωθῇ εἰς τὰ πρακτικὰ, κατὰ τὴν γνωμοδότησιν τῆς πλειοψηφίας.

§17ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παραδέχεται ἡ Βουλὴ διὰ πρώτην ἀνάγνωσιν;

§18ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§19ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τρίτη πίστωσις τοῦ 1,640,000 διὰ τὴν χρῆσιν τοῦ 1867.

§20ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις ὡς πρὸς τὰς 120,000.

§21ΠΟΛΛΟΙ. Εἰς τὴν τρίτην συζήτησιν.

§22ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παραδέχεται ἡ Βουλὴ διὰ πρώτην ἀνάγνωσιν;

§23ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§24Α. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Παρακαλῶ, κ. πρόεδρε, τώρα ἡ Βουλὴ, παραδεχομένη τὴν πίστωσιν, ἀποῤῥίπτει τὴν ἔκθεσιν τῆς μειοψηφίας;

§25ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§26ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Περὶ πιστώσεως τοῦ 1,000,000 τοῦ ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν. Ἀναγινώσκεται ἡ πίστωσις.

§27ΤΙΝΕΣ. Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις.

§28ΕΤΕΡΟΙ. Εἰς τὴν τρίτην ἀνάγνωσιν.

§29ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παραδέχεται λοιπὸν ἡ Βουλὴ τὴν ἀρχὴν καὶ τὰ καθέκαστα εἰς πρώτην ἀνάγνωσιν;

§30ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§31ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχομεν τώρα τῶν 4,500,000 διὰ τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν. Ἀναγινώσκεται ἡ πίστωσις.

§32ΓΡΙΒΑΣ (Ὑπουργὸς Ναυτικῶν). Ἀφαιροῦνται 500,000.

§33ΚΟΥΝΤΟΥΡΙΩΤΗΣ. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν νὰ καταθέσῃ τὴν ἀλληλογραφίαν τὴν λαβοῦσαν χώραν μεταξὺ τοῦ κ. Παλάσκα, ἀφ’ ἧς στιγμῆς διετάχθη ν’ ἀποσταλῇ πρὸς πρόβλεψιν πλοίων. Ἐπίσης νὰ μᾶς εἴπῃ ὁ κ. ὑπουργὸς, τί τὸν ἠνάγκασε ν’ ἄρῃ τὴν ἐντολὴν αὐτὴν ἀπὸ τὸν κ. Παλάσκαν καὶ νὰ τὴν ἀναθέσῃ εἰς τὸν κ. Σπάρταλην, καὶ νὰ φέρῃ τὴν ἀλληλογραφίαν, ἥτις ἔλαβε χώραν μετὰ τοῦ κ. Σπάρταλη ὡς πρὸς τὴν πρόβλεψιν τῶν δύο πλοίων Ἀμφιτρίτης καὶ Μπουμπουλίνης.

§34ΓΡΙΒΑΣ. Ὅταν γίνῃ ἡ συζήτησις, θὰ τὰ ἰδῆτε ὅλα αὐτά.

§35ΚΟΥΝΤΟΥΡΙΩΤΗΣ. Καὶ τὴν ἀλληλογραφίαν.

§36ΓΡΙΒΑΣ. Τὴν ἐπίσημον. Τὴν ἰδιαιτέραν μου ἀλληλογραφίαν δὲν ἠμπορῶ νὰ φέρω.

§37ΑΝΤ. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Ὅστις τῶν βουλευτῶν εὐηρεστήθη ν’ ἀναγνώσῃ τὰς ἐκθέσεις τῆς μειοψηφίας, παρετήρησεν, ὅτι ἡ μειοψηφία δὲν ἠδυνήθη νὰ προέλθῃ εἰς συμπέρασμα ὁριστικὸν ἕνεκα τῆς ἐλλείψεως τῶν ἐγγράφων ἐκείνων, τὰ ὁποῖα ἀπῄτει ἡ ἐξέλεγξις, διὰ νὰ καθαρίσῃ ἡ μειοψηφία τὰς ἰδέας της. Τὰ ἔγγραφα ταῦτα ἐζητήθησαν παρὰ τῶν ἁρμοδίων ὑπουργῶν, τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν, καθὼς καὶ τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Ναυτικῶν. Ἀπέναντι αὐτῆς τῆς αἰτήσεως τῆς μειοψηφίας ὁ μὲν κ. ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν εἶπεν, ὅσα συμφέρει, καὶ ἐν μέρος αὐτῶν ὑπέβαλεν, ὁ δὲ ὑπουργὸς τῶν στρατιωτικῶν ἠρνήθη νὰ ὑποβάλῃ τὰ τοιαῦτα. Ἤθελον παρακαλέσει τὴν Βουλὴν ν’ ἀπαιτήσῃ ἀπὸ τοὺς ἁρμοδίους ὑπουργοὺς σχετικῶς πρὸς τὴν αἴτησιν τὴν ὁποίαν ἀπηύθυνε καὶ ὁ ἔντιμος προλαλήσας, νὰ ὑποβάλῃ ἡ κυβέρνησις, οἱ ὑπουργοὶ τῶν Στρατιωτικῶν καὶ τῶν Ναυτικῶν, πᾶσαν τὴν ἀλληλογραφίαν τῶν προμηθειῶν, ἁπάσας τὰς παρατηρήσεις, τὰς ὁποίας τοὺς ἀπηύθυνον οἱ ἀπεσταλμένοι, ὥστε ἐκ τῆς ὑποβολῆς αὐτῶν τῶν ἐγγράφων καὶ ἐκ τῆς μελέτης ἐκ μέρους τῶν βουλευτῶν, νὰ δυνηθῶμεν ν’ ἀποφασίσωμεν ὅσον τὸ δυνατὸν κατὰ συνείδησιν· διότι, καθὼς σᾶς προεῖπον, ἡ ἐπιτροπὴ ἐργασθεῖσα δὲν ἠδυνήθη νὰ λάβῃ γνῶσιν αὐτῶν τῶν ἐγγράφων. Ἐὰν δὲ νομίζῃ ἡ Βουλὴ, ὅτι περιβαλοῦσα τὴν κυβέρνησιν ἤδη μὲ τὴν πλήρη ἐμπιστοσύνην της ἀπαξιοῖ νὰ μάθῃ, ὁποία χρῆσις ἐγένετο τῶν 6 καὶ τῶν 7 ἑκατομμυρίων, ἐγὼ, κύριοι, δὲν ἔχω τίποτε ν’ ἀντιλέξω, ἐὰν οἱ κύριοι βουλευταὶ, περιβαλόντες χθὲς τὴν κυβέρνησιν μὲ πλήρη τὴν ἐμπιστοσύνην των, ἐνεπνεύσθησαν καὶ ἀπὸ τὸ πνεῦμα, μὲ τὸ ὁποῖον οἱ ὑπουργοὶ διεχειρίσθησαν τὰ ποσὰ αὐτὰ τοῦ δημοσίου. Ἐγὼ, κύριοι, θὰ ἐπιμένω καὶ θὰ ἐξακολουθῶ νὰ ἐπιμένω, ὅτι τὸ πνεῦμα αὐτὸ τῶν ὑπουργῶν δὲν ἠδυνήθη νὰ μετοχετευθῇ εἰς τὴν ἀδύνατον κεφαλήν μου. Κατὰ συνέπειαν ἐμμένω καὶ παρακαλῶ τὴν Βουλὴν πρὸς διαφώτισιν τῆς συνειδήσεως καὶ τῆς ψήφου της, νὰ ὑποβάλῃ ὅλα τὰ ἀναγκαῖα ἔγγραφα, ὡς ἔχουν, ὥστε νὰ δυνηθῶμεν νὰ ἐκφέρωμεν μίαν ἀπόφασιν σχετικῶς πρὸς τὰ πράγματα καὶ ὄχι πρὸς τοὺς λόγους τῆς ἀπολύτου ἐμπιστοσύνης.

§38ΓΡΙΒΑΣ. Ὅσα ἀπαιτοῦνται θὰ τὰ καταθέσω.

§39ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Δὲν εἶμαι ἐναντίος, κύριοι, ἐὰν ἐγκρίνητε, νὰ παρουσιασθῶσιν ὅλα τὰ ἔγγραφα, ὅσα ζητεῖ ἡ ἀντιπολίτευσις· ἀλλ’ ὀφείλω νὰ σᾶς εἴπω, διότι ἐτέθη ἀντικείμενον μεγάλης συζητήσεως τοῦτο εἰς τὴν ἐπιτροπὴν τοῦ προϋπολογισμοῦ, εἰς τὴν ὁποίαν ἐσυζητήσαμεν ἐπὶ 35 ἡμέρας τὰς πιστώσεις, ὀφείλω νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι μὴ τρέξετε εἰς τὴν ἀπόφασίν σας, διότι οἱ κύριοι ὑπουργοὶ εἶπον, ὅτι νομίζουν, ὅτι δὲν εἶναι συμφέρον τοῦ ἔθνους.

§40ΓΡΙΒΑΣ. Ὅσα ἔχομεν καὶ ὅσα νομίζομεν, ὅτι εἶναι ἀναγκαῖα, θὰ τὰ φέρωμεν.

§41ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Ὁ Κ. ὑπουργὸς τῶν στρατιωτικῶν εἶπεν, ὅτι δὲν δύναμαι νὰ καταθέσω τὸ πίνακα τῆς προμηθείας τοῦ ὑλικοῦ, διότι δὲν φρονῶ τὸ τοιοῦτον συμφέρον διὰ τὸ ἔθνος, δὲν θέλω τουτέστι νὰ καταστήσω ἀντικείμενον δημοσίας συζητήσεως καὶ νὰ γνωσθῇ ἐντεῦθεν ἡ ἀδυναμία ἢ ἡ ἰσχὺς τοῦ ἔθνους, διότι δὲν τὸ θεωρῶ συμφέρον. Ἐὰν ὅμως τις τῶν βουλευτῶν ἔχῃ τὴν ἐπιθυμίαν νὰ ἴδῃ αὐτὸν κατὰ μέρος, εἶμαι προθυμότατος νὰ δώσω αὐτὸν τὸν πίνακα, καὶ ἀπηξίωσε καθεὶς ἐξ ἡμῶν νὰ λάβῃ τὸν πίνακα, τὸν ὁποῖον ἔφερεν ὁ Κ. ὑπουργὸς μεθ’ ἑαυτοῦ.

§42ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἐνθυμεῖσθε, ὁ Κ. ὑπουργὸς τῶν στρατιωτικῶν εἶπεν, ὅτι ἔχει πλήρη τὴν ὀργανικὴν δύναμιν. Λοιπὸν ποῖος εἶναι ὁ ἐχθρὸς ὁ ἐνδιαφερόμενος νὰ μάθῃ τὰ μυστήρια; Ὁποῖος καὶ ἂν ᾖναι, ἠξεύρει ἀπὸ τὰς ἐφημερίδας, ὅτι ἔχομεν 14,000 στρατοῦ.

§43ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Ἐγὼ εἶπον, ὅτι δὲν εἶμαι ἐναντίος, ἐὰν ἡ Βουλὴ θέλῃ, νὰ παρουσιασθῶσιν αὐτὰ τὰ ἔγγραφα· ὀφείλω ὅμως νὰ τῆς εἴπω προηγουμένως νὰ σκεφθῇ ὡρίμως, διότι ἀφορᾷ ἓν ζήτημα, τὸ ὁποῖον εἶπεν ὁ ὑπουργὸς, ὅτι δὲν συμφέρει....

§44Α. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Δὲν τὸ λέγει ὁ ὑπουργός.

§45ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Τὸ λέγει ὁ εἰσηγητὴς τῆς πλειοψηφίας, ὁ ὁποῖος εἶναι ἐδῶ, τὸ εἶπεν ὁ ὑπουργὸς καὶ εἶναι σημειωμένον εἰς τὰ πρακτικὰ, καὶ ἐὰν δὲν εἶχες τὴν καλωσύνην νὰ τὰ ἀναγνώσῃς τότε συζητεῖς ἐν ἀγνοίᾳ. Λοιπὸν ἐὰν ἀνεξετάστως, Κ. Μαυρομιχάλη, ζητῆτε νὰ καθυποβληθοῦν τὰ ἔγγραφα ταῦτα, λύετε ἐκ προοιμίων τὸ ζήτημα τοῦτο, ἐὰν τουτέστι πρέπει νὰ κατατεθοῦν καὶ νὰ γίνωσιν ἀντικείμενον δημοσίας συζητήσεως. Ἐννοῶ τὴν ἐρώτησιν, τὴν ὁποίαν μοὶ ἔκαμεν ὁ Κ. Δελιγεώργης, ὅτι ἡ ὀργανικὴ δύναμις εἶναι γνωστὴ, ἑπομένως τοῦτο δὲν βλάπτει διόλου τὸ ἔθνος· ἀλλὰ δὲν εἶναι γνωστὸν, πόσον θὰ διοργανίσωμεν, καὶ τί ὑλικὸν ἔχομεν, καὶ ἐὰν κατόπιν θὰ προμηθευθῶμεν καὶ ἄλλο ἢ ὄχι. Ἐκτὸς τούτου ὁ Κ. ὑπουργὸς τῶν ναυτικῶν εἶπε τότε, ὅσα ἔγγραφα μέχρι τοῦδε μοὶ ἔφθασαν, τὰ κατέθεσα καὶ τὰ καταθέτω, ὅσα φθάσουν μέχρι τῆς στιγμῆς τῆς συζητήσεως, θὰ τὰ καταθέσω. Λοιπὸν ὁ Κ. ὑπουργὸς τῶν ναυτικῶν δύναται νὰ τὰ καταθέσῃ, ἀλλ’ ἐκ προοιμίων σᾶς λέγω, ὅτι μὴ σπεύσατε εἰς αὐτὴν τὴν ἀπόφασιν, διότι κινεῖτε ζήτημα, τὸ ὁποῖον σεῖς οἱ ἴδιοι, ἡ πλειοψηφία τῆς ἐπιτροπῆς, ἐδέχθητε ὡς ὀρθόν.

§46Α. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Ἐννοῶ, κύριοι, καὶ τοὺς ἀντιπολιτευομένους καὶ τοὺς συμπολιτευομένους, δὲν ἐννοῶ ὅμως ποτὲ τὸν ὑπουργόν, Ὁ Κ. ὑπουργὸς τῶν στρατιωτικῶν ἐλεγχθεὶς πικρῶς, διότι ἠθέλησε νὰ ῥίψῃ τὴν εὐθύνην εἰς τὴν πλειοψηφίαν τῆς Βουλῆς, καθόσον ἀφορᾷ τὴν κατάθεσιν τῶν παραστατικῶν ἐγγράφων τῆς διαχειρίσεως τῆς πιστώσεως τοῦ ἑνὸς ἑκατομμυρίου τοῦ ὑλικοῦ, (ἐγὼ δὲν ἤθελόν ποτε νὰ δώσω τὴν εὐθύνην εἰς τὴν πλειοψηφίαν) ὁ ὑπουργὸς τῶν στρατιωτικῶν ἀπὸ τοῦ βήματος εἶπε· τόσα ἔδωκα διὰ τὴν πυρίτιδα, τόσα διὰ τὸ ὑλικὸν, τόσα πλοῖα ἠγόρασα, καὶ ὁ Κ. Καραϊσσάκης ἀπήντησε λεπτομερῶς εἰς αὐτά· ὥστε ἡ ἰδέα, τὴν ὁποίαν ὑποστηρίζει ὁ εἰσηγητὴς τῆς πλειοψηφίας τῆς ἐπιτροπῆς, ὅτι κινδυνεύει τὸ κράτος, καὶ πρέπει νὰ σκεφθῶμεν σπουδαίως, μήπως ὁ ἐχθρὸς ἦλθεν εἰς τὰς Ἀθήνας, τὸν κίνδυνον αὐτὸν οὔτε ὁ ὑπουργὸς ἐξέφρασεν, οὔτε τὸν βλέπω σήμερον.

§47ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Νὰ μοῦ εἰπῆτε ἓν μόνον.

§48ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Ἐκαλύψατε 700,000 δραχμ. αὐτὸ τὸ μέγα ποσὸν ἐδαπανήσατε δι’ ὅλα αὐτά, ἠγοράσατε 24 κανόνια, ἠγοράσατε πυρίτιδα. Δι’ ὅλα ταῦτα πρέπει νὰ κρίνῃ ἡ Βουλή, διότι ἄλλως δὲν δύναται νὰ ἐκφέρῃ πεφωτισμένην ἀπόφασιν. Διὰ τοῦτο ὑποστηρίζω τὴν πρότασιν τοῦ βουλευτοῦ Ὕδρας κυρίου Κουντουριώτη, νὰ παρακληθῇ ὁ ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν νὰ παρουσιάσῃ ὅλα τὰ ἔγγραφα.

§49ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Ἐγὼ προσθέτω, ὅτι ἡ Βουλὴ πρέπει νὰ διατάξῃ τὸν ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν νὰ παρουσιάσῃ μόνον ἐκεῖνα τὰ ἔγγραφα, τὰ ὁποῖα νομίζει, ὅτι ἠμπορεῖ νὰ παρουσιάσῃ.

§50ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ. Βλέπω, κύριοι, ὅτι γεννῶνται ζητήματα καὶ ὑπόνοιαι, αἱ ὁποῖαι δὲν πρέπει νὰ ὑπάρχουν. Γνωρίζω, ὡς εἰς τὴν ἐπιτροπὴν ἐργαζόμενος, ὅτι ἐζητήσαμεν ἀπὸ τὸν ὑπουργὸν πρῶτον νὰ μᾶς φέρῃ γενικὴν ἔκθεσιν· ἦλθον δὲ οἱ ὑπουργοὶ ὅλοι καὶ προφορικῶς μᾶς ἔκαμε καθεὶς τὴν ἔκθεσίν του, ἡ ὁποία ἀπέβλεπε τὸ μέρος τῆς πιστώσεως, τὸ ἀνῆκον εἰς τὸν κλάδον του. Ἐζητήσαμεν κατόπιν καὶ μᾶς ὑπέβαλον ἔγγραφα, τὰ ὁποῖα ἀνέγνωσαν ὅλα τὰ μέλη τῆς ἐπιτροπῆς. Ὁ κύριος ὑπουργὸς μάλιστα τῶν Ναυτικῶν μᾶς ἔστειλε καὶ τὴν ἀλληλογραφίαν. Θέλετε ἰδεῖ ἀπὸ τὰ κατατεθέντα ἔγγραφα, ὅτι ἀληθῶς ἐστάλη ὁ Παλάσκας καὶ ὁ Μόστρας, ἀλλ’ ἅμα φθάσαντες εἰς Τεργέστην ἀπήντησαν, ὅτι ἡμεῖς ἐλθόντες ἐδῶ ἐπληροφορήθημεν, ὅτι εἰς Λονδῖνον εὑρίσκονται πλοῖα, τὰ ὁποῖα δὲν ἐπιτρέπει ἡ Κυβέρνησις νὰ ἐξέλθουν καὶ περὶ τῶν ὁποίων δύναται νὰ γίνῃ πρόβλεψις, διότι ἡμᾶς ἐνταῦθα κανεὶς δὲν πλησιάζει, κανεὶς δὲν μᾶς δέχεται, καὶ δὲν νομίζει, ὅτι ἔχομεν σπουδαίαν ἀποστολήν. Γράψετέ μας τί νὰ κάμωμεν.

§51ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁμιλεῖτε ἐπὶ τοῦ ἀντικειμένου ἂν πρέπῃ νὰ προσαχθῶσι τὰ ἔγγραφα ἢ ὄχι.

§52ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ. Μετέβησαν εἰς Λονδῖνον, ἀλλὰ δὲν ἔχομεν ἀνάγκην τῶν καθ’ ἕκαστα (θόρυβος).

§53ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Περὶ τῶν ἐγγράφων ὁ λόγος.

§54ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ. Ἔχομεν ἔκθεσιν καὶ πρέπει νὰ γνωρίζητε πῶς ἐμορφώσαμεν τὴν γνώμην μας. Ὅταν ἐπῆγαν εἰς τὴν Ἀγγλίαν ἔγραψαν πάλιν κανεὶς δὲν μᾶς πλησιάζει, διότι δὲν νομίζει, ὅτι ἔχομεν σπουδαίαν ἀποστολήν. Οὕτω πως ἐπῆλθεν ἡ ἀνάγκη τοῦ Σπάρταλη. Τὰ ἔγγραφα αὐτὰ τῆς ἀλληλογραφίας δὲν εἶναι ἀληθὲς, ὅτι δὲν κατετέθησαν· κατετέθησαν καὶ πάντες τὰ εἴδομεν. Ἔλειπε μόνον τὸ σχέδιον, καὶ εἴπομεν εἰς τὸν κ. ὑπουργὸν νὰ τηλεγραφήσῃ, ἵνα τοῦ ἔλθῃ, καὶ ἐτηλεγράφησε καὶ ἦλθε· οὐδεὶς λοιπὸν τῶν ὑπουργῶν ἠρνήθη, ἢ μόνος ὁ τῶν Στρατιωτικῶν ὡς πρὸς τὸ ποσὸν, καὶ τὴν κατάστασιν τῆς ἀποθήκης, ἵνα μὴ γίνωσι γνωστὰ τὰ μέσα καὶ αἱ δυνάμεις τοῦ στρατοῦ μας.

§55ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι γνωστὸν, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἠγόρασε δύω πλοῖα ἕτοιμα εἰς Ἀγγλίαν, ὧν τὸ ἓν ἀπωλέσθη· εἶναι γνωστὸν, ὅτι παρήγγειλε τὴν κατασκευὴν δύο θωρακωτῶν ἀτμοβαρίδων εἰς τὴν Ἀγγλίαν· τὰ ἔγγραφα τῆς ἀγορᾶς τῶν δύο πλοίων καὶ τὰ ἔγγραφα τῆς κατασκευῆς τῶν ἑτέρων ζητοῦμεν νὰ κατατεθῶσι. Τί λογικώτερον τούτου;

§56ΓΡΙΒΑΣ (ὑπουργὸς Ναυτικῶν). Τί σᾶς τὸ ἀρνεῖται;

§57Κ. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Τὸ διαφιλονεικεῖ ὁ πρόεδρος τῆς ἐπιτροπῆς. Ἐθεώρησα ἀναγκαῖον νὰ κάμω μίαν παρατήρησιν ἐπὶ τῆς προτάσεως τοῦ προέδρου τῆς ἐπιτροπῆς, ὅτι δηλ. καμμία ἄρνησις δὲν ἐγένετο. Λοιπὸν ὅσα ἔγγραφα ἐζήτησεν ἡ ἐπιτροπὴ νὰ παρουσιασθῶσιν ἐμφαίνονται εἰς τὴν ἔκθεσιν τῆς μειονοψηφίας· ταῦτα λοιπὸν παρακαλοῦμεν νὰ παρουσιασθῶσιν.

§58Α. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Καθόσον ἀφορᾷ τὰ ἔγγραφα τὰ ἀφορῶντα τὴν ναυπηγίαν, χαίρω, διότι ὁ ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν δὲν ἐδοκίμασε δυσκολίαν νὰ προσαγάγῃ εἰς τὴν Βουλὴν τὰ ἀφορῶντα τὴν ναυπηγίαν ἔγγραφα. Ἀλλὰ πρόκειται ἤδη καὶ περὶ τῶν ἐγγράφων, τὰ ὁποῖα ῥητῶς ὁ ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ἠρνήθη. Ἐπειδὴ πρόκειται νὰ συζητήσωμεν κατὰ τρεῖς διαφόρους συνεδριάσεις τὸ ζήτημα τῶν πιστώσεων, ὅπως ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν παρεδέχθη νὰ προσαγάγῃ ὅλα τὰ ἔγγραφα, ἅτινα ἔχει εἰς τὴν διάθεσίν του καὶ ἀφορῶσιν αὐτὸν, παρακαλῶ τὴν Βουλὴν ν’ ἀποφασίσῃ πότε καὶ ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, δι’ ὅσας ἐνήργησε προμηθείας, νὰ προσαγάγῃ ὅλα τὰ ἔγγραφα, τὰ ὁποῖα θέλουν συντελέσει πρὸς φωτισμὸν τοῦ Σώματος. Διὰ ταῦτα, κύριε πρόεδρε, παρακαλῶ νὰ προκαλέσητε τὴν ἀπόφασιν τῆς Βουλῆς.

§59ΚΑΡΑΛΙΒΑΝΟΣ. Ὁ κύριος ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν δὲν εἶναι παρών· ἑπομένως ἡ συζήτησις αὕτη πρέπει ν’ ἀναβληθῇ.

§60ΚΕΧΑΓΙΑΣ (ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Ὅ,τι ὑπεσχέθη ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν θὰ τὸ πράξῃ. Ὁ κ. Μαυρομιχάλης εἶπεν, ὅτι τίποτε δὲν ἔκρυψεν· 800,000 δραχμῶν ἐδαπάνησε καὶ ἑπομένως ἐκ τοῦ ποσοῦ δύναταί τις νὰ κρίνῃ πόσα ὅπλα ἐπρομηθεύθη καὶ πόσην πυρίτιδα. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν σᾶς εἶπεν ἐδαπάνησα 800,000 δραχμῶν, ἀλλὰ δὲν θέλω νὰ εἴπω πόσα ἠγόρασα ὅπλα, διότι δὲν συμφέρει. Διαφέρει ἡ προμήθεια τοῦ ναυτικοῦ καὶ ἡ προμήθεια τοῦ στρατοῦ τῆς ξηρᾶς, διότι ὁ ἀριθμὸς τῶν πλοίων εἶναι γνωστός, ἑπομένως ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν σᾶς εἶπεν, ὅτι ὅσα ἔγγραφα ἀφορῶσι τὴν προμήθειαν τῶν πλοίων εἶμαι ἕτοιμος νὰ τὰ καταθέσω, διότι τέσσαρα πλοῖα εἶναι, αὐτὰ φαίνονται. Ἑπομένως δὲν εἶναι ἀσυνεπὲς ἂν σήμερον ἡ Βουλὴ ἀποφανθῇ, ὅτι ὁ ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν δὲν πρέπει νὰ παρουσιάσῃ τὰ ἔγγραφα περὶ τοῦ πόσον ὑλικὸν ἐπρομηθεύθη καὶ πόθεν τὸ ἐπρομηθεύθη. Ἄλλως τε, κύριοι, ἐπιμένοντες σημαίνει, ὅτι ὅσα καὶ ἂν λέγῃ ὁ ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν δὲν τὸν πιστεύετε, ὅπερ καταντᾷ ζήτημα προσωπικὸν, ζήτημα ἐμπιστοσύνης.

§61ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ (ἐκ δεξιῶν). Αὐτὸ ἐλύθη χθές.

§62ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Ὁ ὑπουργὸς θὰ καταθέσῃ ἐκεῖνα τὰ ἔγγραφα, τὰ ὁποῖα νομίζει συμφέρον εἰς τὸν τόπον νὰ καταθέσῃ.

§63Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Κύριοι, τὸ κατ’ ἐμέ, λυποῦμαι νὰ βλέπω μίαν συζήτησιν λαμβάνουσαν πεῖσμα εἰς ἓν ἀντικείμενον, τὸ ὁποῖον κατ’ ἐμὲ εἶναι ἀνίκανον νὰ βλάψῃ ἢ νὰ ὠφελήσῃ εἰς τὴν πολιτείαν, ἐκτὸς τῆς ἁπλῆς γνώσεως, τὴν ὁποίαν λογιστικῶς πρέπει νὰ λάβῃ τις ἐξετάζων τὰς πιστώσεις· καὶ ὁ λόγος εἶναι ἁπλούστατος. Ἐδώσαμεν πίστωσιν ἑνὸς ἑκατομμυρίου δραχμῶν εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν στρατιωτικῶν διὰ προμήθειαν ὑλικοῦ τοῦ πολέμου. Ὁ πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὁ ὑπουργὸς τῶν στρατιωτικῶν, ὅλοι κατὰ σειρὰν οἱ ὑπουργοὶ ἀγορεύοντες τί σᾶς εἶπον; Ὅτε παρελάβομεν τὴν κυβέρνησιν, εἰς τὰς ἀποθήκας δὲν ὑπῆρχε τίποτε, καὶ οὐ μόνον τὸ εἶπον, ἀλλὰ καὶ εἰς τὸ πρόγραμμα, τὸ ὁποῖον ἡ κυβέρνησις διὰ τοῦ πρωθυπουργοῦ ἐξέφρασε, τὸ εἶπε φανερά. Μετὰ τοῦτο τί συνέβη; ἐδώσαμεν ἓν ἑκατομμύριον διὰ προμήθειαν ὑλικοῦ· καὶ πιστεύετε, κύριοι, ὅτι ἂν ἐρωτήσητε τὸν τελευταῖον πυροβολιστὴν τοῦ στρατοῦ δὲν δύναται νὰ σᾶς εἰπῇ τί προμηθεύεταί τις μ’ ἓν ἑκατομμύριον; αὐτὸ εἶναι τὸ μυστήριον περὶ οὗ γίνεται τόσος λόγος; Νομίζετε, ὅτι λέγοντες «ἔχομεν εἰς τὰς ἀποθήκας τοῦ κράτους ὑλικὸν ἑνὸς ἑκατομμυρίου», ἔχετέ τι μυστικόν; Λοιπὸν βλέπετε, ὅτι ὁ ἰσχυρισμός, ὅτι βλάπτονται τὰ συμφέροντα τοῦ κράτους, ἂν ἀποκαλύψωμεν τί ὑλικὸν ἠγοράσαμεν μ’ ἓν ἑκατομμύριον εἶναι, συγχωρήσατέ μοι νὰ τὸ εἴπω, γελοῖον. Ἤθελον διὰ τῆς ἐξηγήσεως αὐτῆς νὰ δώσω εἰς ἕνα ἕκαστον νὰ ἐννοήσῃ, ὅτι τὰ συμφέροντα παντάπασι δὲν βλάπτονται, ἂν δημοσιευθῇ ἡ κατάστασις τοῦ ὑλικοῦ. Ἔχω ἀκόμη νὰ σᾶς κάμω καὶ ἑτέραν παρατήρησιν. Εἰς τὴν ἐπιτροπήν, ἂν δὲν λανθάνωμαι, ἐγένετο ἡ αἴτησις νὰ παρουσιασθῇ ἡ κατάστασις τοῦ ὑλικοῦ κατ’ εἶδος καὶ κατὰ ποσόν· καὶ ἠξεύρετε διὰ τί ἔκαμα ταύτην τὴν αἴτησιν; Πρῶτον ἵνα ἰδῶ ἂν αἱ ὑποσχέσεις, αἱ ἐπίσημοι τῆς κυβερνήσεως πρὸς τὴν Βουλὴν ἐτηρήθησαν, τουτέστιν, ἂν ὁ ὁπλισμὸς τοῦ στρατοῦ ἐπρομηθεύετο ἐπὶ τῇ βάσει τῆς τελειοποιήσεως τῶν ὅπλων ἐν Εὐρώπῃ. Διότι ὁ πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἀπὸ τοῦ βήματος σᾶς εἶπε πέρυσιν, ὅτι ὁ στρατὸς κρατεῖ ἀνὰ χεῖρας ὅπλα, τὰ ὁποῖα ἡ ἐπιστήμη καὶ αἱ κυβερνήσεις τοῦ κόσμου ὅλου κατεδίκασαν. Θέλομεν νέα ὅπλα. — Ἤθελον λοιπὸν νὰ ἰδῶ ποίαν βάσιν ἔθεσαν ὡς πρὸς τὴν προμήθειαν τοῦ ὑλικοῦ. Διότι προμήθεια ὑλικοῦ τοῦ πολέμου δὲν ἠμπορεῖ νὰ γίνῃ εἰς κράτη ἄνευ ἑνὸς ὡρισμένου σχεδίου. Νομίζετε, ὅτι εἶναι προμήθεια ὑλικοῦ νὰ λάβῃ εἷς ὑπουργὸς ἓν ἑκατομμύριον καὶ νὰ ἀγοράσῃ ὅ,τι θέλῃ; ὄχι, κύριοι, τότε ἤθελε συμβῆ, ὅ,τι ἄλλοτε συνέβαινεν εἰς τὴν Τουρκίαν, ὅπου ἕκαστος ὑπουργὸς τῶν στρατιωτικῶν, ἐγέμιζε τὰ φρούρια ὑλικοῦ, διὰ τοῦ ὁποίου τὰ κατέστρεφεν. Ἐπιθυμῶ νὰ ἴδω προμήθειαν ἐπὶ τῇ βάσει ἑνὸς ὡρισμένου σχεδίου. Ἰδοὺ διὰ τί ἐζήτουν νὰ μάθω ποία βάσις ἐτηρήθη διὰ τὴν προμήθειαν τοῦ ὑλικοῦ, καὶ δὲν ὡρμήθην ποσῶς ἀπὸ πνεῦμα ἀντιπολιτεύσεως, ἀλλὰ μετὰ περισκέψεως ἐζητήσαμεν τὴν κατάστασιν ἵνα ἴδωμεν ποῦ βαδίζομεν. Ἐν τούτοις δι’ ἡμᾶς ταῦτα εἶναι μυστήριον. Εἰς τὴν ἐπιτροπὴν εἴχομεν παρακαλέσει τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν ναυτικῶν νὰ μᾶς δώσῃ ὅλα τὰ σχέδια τῶν ἀγορασθέντων πλοίων, ὡσαύτως τὰ συμφωνητικὰ, ὅπως γνωρίζωμέν τι περὶ τοῦ ὁπλισμοῦ καὶ τοῦ σκοποῦ τῶν πλοίων.

§64ΓΡΙΒΑΣ (ὑπουρ. ναυτικῶν). Δὲν εἶχον λάβει τὰ ἔγγραφα.

§65Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἐζητήσαμεν λοιπὸν καὶ ὡς πρὸς τὸν κλάδον τοῦτον, διὰ τὸν ὁποῖον ἐδαπανήσαμεν ἑκατομμύρια, νὰ ἴδωμεν, ἂν ἡ κυβέρνησις ἐβάδισεν εἰς ἓν ὡρισμένον σχέδιον, ὡς γίνονται ὅλα τὰ πράγματα τοῦ κόσμου. Μὰ, κύριοι, ἂν εἰς τὸ κτῆμά σας ἀποφασίσητε νὰ ἐξοδεύσητε 50 δραχμὰς δι’ ἕν ἔργον, βεβαίως δὲν θὰ τὸ κάμετε ἄνευ σχεδίου, ἄνευ τοῦ σκοποῦ τῆς χρήσεως. Πῶς εἶναι δυνατὸν ἄνευ σχεδίου νὰ κατασκευάσητε στόλον, εἰς τὸν ὁποῖον θὰ δαπανηθῶσιν ἑκατομμύρια, τὰ ὁποῖα δὲν ἔχομεν ν’ ἀντικαταστήσωμεν; Ἰδοὺ αἱ σκέψεις, αἵτινες μᾶς καθωδήγησαν εἰς τὴν ἐπιτροπὴν ἐξ εἰλικρινεστάτου πνεύματος νὰ ζητήσωμεν νὰ φωτισθῶμεν καὶ ἴδωμεν ποῦ μᾶς ἄγουσι δι’ αὐτῶν τῶν πραγμάτων. Ὅταν ἤκουσα, ὅτι δύο ταχύπλοα πλοῖα ἠγοράσθησαν καὶ ἐσχηματίσθησαν εἰς πολεμικὰ τετραπλῆς ἀξίας, ἡ δυσαναλογία ἦτο τόσον μεγάλη, ὥστε ἔχασα τὸν νοῦν μου. Ἤθελον λοιπὸν νὰ μάθω τί ἐπρόκειτο νὰ γίνῃ· ἡ περιέργειά μου ἦτο εἰς τὸν ὑπέρτατον βαθμὸν· ὅταν ἤκουσα, ὅτι τὰ πλοῖα μετεποιοῦνται, ἵνα γίνωσι πολεμικὰ, καὶ ὅτι ὁπλίζονται μὲ πυροβόλα μεγίστης ὁλκῆς ἡ περιέργειά μου ἦτο νὰ ἴδω ἂν ἦναι δυνατὸν νὰ μεταβληθῶσι τὰ πλοῖα ταῦτα καὶ ν’ ἀνθέξωσιν εἰς τοιοῦτον ὅπλον, ἂν ἦτο δυνατὸν νὰ πλεύσωσι· διότι πιστεύετε ὅτι δύνασθε ἕν πλοῖον μὴ πολεμικὸν νὰ τὸ φορτώσητε μὲ πυροβόλα τῶν 180 λιτρῶν; Θέλω σᾶς παρατηρήσει ἀκόμη ἕν πρᾶγμα ἵνα σᾶς ἀποδείξω τὸ ἄτοπον· πρῶτον τὰ πλοῖα πρέπει νὰ μάθητε, ὅτι δὲν εἶναι παρὰ πλωταὶ κανονοστοιχίαι καὶ ἔχουν τόσην σχέσιν μὲ τὴν πυροβολικὴν τέχνην, ὅσην δὲν ἔχουν μὲ τὸ νὰ σηκόνῃ τις τὰ πανιὰ καὶ νὰ πλέῃ. Ἤθελεν εἶσθαι μέγιστον σφάλμα νὰ ὁπλίσῃ τις ἕν κανονοστάσιον κατεσκευασμένον ἀπὸ λίθον μὲ πυροβόλα 180 λιτρῶν, ἂν δὲν ἦναι πρὸς τοῦτο κατεσκευασμένον ἀπὸ τὴν τέχνην, διότι ἄλλως εἰς τὸν πρῶτον κανονοβολισμὸν ἤθελε καταπέσει. Αὐτὰ τὰ πράγματα ἠθέλαμεν νὰ μάθωμεν· ἦτο ἔγκλημα τοῦτο σᾶς ἐρωτῶμεν, ἠδύνατο νὰ διακινδυνεύσῃ τὰ συμφέροντα τοῦ κράτους καὶ ν’ ἀποκαλύψῃ μυστήριον, τὸ ὁποῖον ἦτο κεκρυμμένον; Ἐγὼ νομίζω ὅτι ἡ Βουλὴ βεβαίως ἔχει τὸ δικαίωμα ν’ ἀποφασίσῃ κατὰ τὴν κρίσιν της· καὶ ἡμεῖς νομίζομεν ὅτι ἔχομεν τὸ δικαίωμα νὰ ὑποβάλωμεν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς ὅλας τὰς παρατηρήσεις μας καὶ νὰ τὴν παρακαλέσωμεν, ἐὰν θέλῃ νὰ εἴπῃ εἰς τὸν κύριον ὑπουργὸν νὰ καταθέσῃ ὅλα τὰ ἔγγραφα. Τώρα ὁ ὑπουργὸς δύναται νὰ μὴ θέλῃ καὶ νὰ γεννηθῇ τὸ ζήτημα τῆς ἐμπιστοσύνης· ἡμεῖς δὲν δυνάμεθα νὰ ὑποχρεώσωμεν τὸν ὑπουργὸν, ἐκτὸς ἐὰν ἀποφασίσῃ ἡ Βουλή· οὔτε δυνάμεθα νὰ βιάσωμεν τὴν Βουλὴν νὰ ἀποφασίσῃ ὡς ἡμεῖς θέλομεν. Αἱ ἀπαιτήσεις μας εἶναι ἐντὸς τῶν δικαιωμάτων μας, ἐντὸς τοῦ νόμου, καὶ ἐντὸς τοῦ γενικοῦ συμφέροντος· τίποτε περισσότερον, τίποτε ὀλιγώτερον.

§66Δ. ΓΡΙΒΑΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Ἀπαντῶν εἰς τὸν προαγορεύσαντα λέγω, ὅτι παρέπεμψα εἰς τὴν ἐπιτροπὴν ὅσα ἔγγραφα εἶχε τὸ ὑπουργεῖον περὶ τοῦ ἀντικειμένου τούτου· ἅμα δὲ φθάσωσι καὶ τὰ ἄλλα θέλω σπεύσει νὰ τὰ ὑποβάλω ἐγκαίρως. Ὅσον δ’ ἀφορᾷ τὴν ἀξίαν τῶν πλοίων, ἔχω τὴν τιμὴν νὰ εἴπω εἰς τὸν προαγορεύσαντα, ὅτι πρὶν προβῶ εἰς τὴν ἀγορὰν αὐτῶν, συνέστησα ἐπιτροπὴν ἐξ εἰδικῶν ἀνδρῶν, διαπρεψάντων οὐ μόνον παρ’ ἡμῖν ἀλλὰ καὶ εἰς ξένους τόπους. Ἡ ἐπιτροπὴ αὕτη, κύριοι, ἐγνωμοδότησεν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον, ὅτι προτιμοτέρα εἶναι ἡ κατασκευὴ δευτερευόντων πλοίων, ἐπειδὴ καὶ οἱ ναῦταί μας εἶναι μᾶλλον ἐξησκημένοι περὶ τὴν χρῆσιν αὐτῶν καὶ ἡ δαπάνη θέλει εἶσθαι οἰκονομικωτέρα. Κατὰ συνέπειαν τὸ ὑπουργεῖον παρήγγειλε τὴν ναυπήγησιν ἀτμοβαρίδων θωρακωτῶν, μαχομένων ἐκ τοῦ συστάδην καὶ φερουσῶν πυροβόλα μεγάλης ὁλκῆς. Περὶ δὲ τῶν ἀγορασθέντων πλοίων ἡ Βουβουλίνα καὶ Ἀμφιτρίτη παρατηρῶ, ὅτι ἐπροτιμήθησαν ὡς ἐλαφρὰ καὶ δυνάμενα νὰ ἐκτελέσωσι σπουδαίας ὑπηρεσίας, ὡς ἀπεδείχθη τοῦτο προσφάτως κατὰ τὸν Ἀμερικανικὸν πόλεμον. Τὴν ἀγορὰν τῶν πλοίων τούτων ἀρκοῦμαι νὰ εἴπω, κύριοι, ὅτι ἐπεδοκίμασαν οὐχὶ μόνον πλοίαρχοι Ἄγγλοι, ἀλλὰ καὶ οἱ ἀσφαλισταὶ αὐτοὶ καὶ ὁ Κ. Κουμελᾶς, ἀποκτήσας τὰς ἐπωμίδας του ἐν τῷ Ἀγγλικῷ στόλῳ· ὡπλίσθησαν δὲ διὰ δύω πυροβόλων μεγάλης ὁλκῆς, διότι σήμερον τὰ ταχύπλοα κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον ὁπλίζονται.

§67ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Δύνασθε νὰ μᾶς εἴπητε, κύριε ὑπουργὲ, ἂν τὰ πλοῖα ταῦτα μετεποιήθησαν παντελῶς;

§68Δ. ΓΡΙΒΑΣ. Τὰ πλοῖα δὲν ἔλαβον ἄλλην ἀλλοίωσιν παρὰ τὴν τοῦ ὑποστρώματος, ὅπερ μετεποιήθη ἵνα ἀντέχουν τὰ πλοῖα εἰς τὸ βάρος τῶν πυροβόλων. Τελευταῖον ὡς πρὸς τὰ λεχθέντα περὶ ἀνακλήσεως τῆς ἐντολῆς τοῦ Κ. Παλάσκα θέλω καταθέσει τὰ αἰτούμενα ἔγγραφα, ἐξ ὧν θέλει ἴδει ἡ Βουλὴ, ὅτι ὁ κύριος οὗτος ἅμα φθάσας ἐν Τεργέστῃ ἔγραψεν, ὅτι δυστυχῶς εἰς οὐδεμίαν δύναται νὰ προβῇ διαπραγμάτευσιν ἄνευ προσώπου τινος ἀξιοχρέου πρὸς τοῦτο. Τὸ ὑπουργεῖον ἑπομένως ἀνέθηκε τὴν ἐντολὴν εἰς τὸν Κ. Σπάρταλην.

§69ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ἀρκετὰ, κύριε πρόεδρε.

§70ΕΤΕΡΟΙ. Αὔριον, αὔριον.

§71ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διαλύεται ἡ συνεδρίασις (ὥρα 3 μ. μ.).