1867.04.05

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 83

Τῆς 5 Ἀπριλίου 1867.

(Τετάρτη).

Ὥρα 10 Π. Μ. Μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν τοῦ ὀνομαστικοῦ καταλόγου, εὑρεθείσης τῆς Βουλῆς ἐν ἀπαρτίᾳ, ἀνεγνώσθησαν τὰ πρακτικὰ τῆς προτεραίας.

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχει τις ἀντίῤῥησιν ἐπὶ τῶν πρακτικῶν;

§2ΚΑΡΑΜΑΝΟΣ. Κ. πρόεδρε, ἔχω ἀντίῤῥησιν εἴς ἕν τι. Λέγουν, ὅτι δι’ ὑπεκφυγῆς τῶν βουλευτῶν δὲν διεκπαιρεώθη τὸ ζήτημα πέρυσι. Τοῦτο δὲν εἶναι ἀληθὲς, τὸ σῶμα ἦτο πλῆρες καὶ ἐξηκολούθησε μέχρι τέλους ἡ συζήτησις.

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τώρα πρόκειται, ἐὰν εἶναι ἀκριβῆ τὰ πρακτικά.

§4ΚΑΡΑΜΑΝΟΣ. Ἐθεώρησα ἀναγκαῖον κατόπιν τῆς χθεσινῆς ἀποφάσεως, διὰ τῆς ὁποίας ἀνεγνωρίσθησαν οἱ τίτλοι τῶν διακατόχων τῶν ἐθνικῶν κτημάτων τῆς Τροιζηνίας καὶ Ναυπλίας, νὰ φέρω τὴν ἑξῆς πληροφορίαν, ἀφορῶσαν ἰδίως τὸ χωρίον Δαμαλᾶ.

§5ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Περὶ τίνος πρόκειται;

§6ΚΑΡΑΜΑΝΟΣ. Θὰ κάμω ἐπερώτησιν. Τὸ χωρίον Δαμαλᾶ εἶναι κεφαλοχῶρι, ἑπομένως οἱ κάτοικοι αὐτοῦ κατεῖχον γαίας καὶ διάφορα κτήματα πέριξ τοῦ χωρίου. Ὅταν κατὰ τὸ ἔτος 1826 περιῆλθε, καθὼς λέγουν, ἡ τότε προσωρινὴ κυβέρνησις εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ ἐκποιήσῃ αὐτὰ τὰ χωρία, ἐξεποίησε καὶ ἓν χωρίον Δαμαλᾶ, ἀλλὰ τὸ χωρίον αὐτὸ δὲν ἦτο καθ’ ὁλοκληρίαν ἐθνικὸν, εἶχε καὶ ἰδιοκτήτους γαίας· οἱ τότε ἀγοράσαντες δὲν ἐγνώριζον ἀκριβῶς τὰ ὅρια τοῦ κτήματος αὐτοῦ· ἑπομένως εἰς τὸ πωλητήριον ἔγγραφον δὲν ἔθεσαν ὅρια ἀκριβῶς διαγεγραμμένα. Τούτου ἕνεκα ἅμα οἱ διακάτοχοι ἐγκατεστάθησαν, ἐκίνησαν ἀγωγὴν ἀξιοῦντες καὶ τὰς ἰδιοκτήτους αὐτὰς γαίας ὡς πωληθείσας εἰς αὐτοὺς, ἐνῷ τὸ πρᾶγμα δὲν εἶχεν οὕτω. Λοιπὸν ἠγέρθησαν διάφοροι ἀγωγαὶ, αἱ ὁποῖαι ἐξακολουθοῦν ἕως τώρα καὶ ἀποτέλεσμα τῶν ὁποίων εἶναι ὅτι αὐτοὶ οἱ χωρικοὶ κατεστράφησαν, καὶ ὅτι ὁ ἀριθμὸς τῶν οἰκογενειῶν αὐτῶν ἠλαττώθη ἀπὸ 130 εἰς 65 ἕνεκα τῶν καταδιώξεων καὶ τῶν καταπιέσεων. Λοιπὸν εἶναι ἀνάγκη νὰ ὁρισθοῦν τὰ ὅρια μεταξὺ τῶν ἐθνικῶν γαιῶν καὶ τῶν ἰδιοκτησιῶν, καὶ πρέπει ἢ διὰ νόμου νὰ ὁρισθοῦν τὰ ὅρια αὐτὰ, ἢ νὰ στείλῃ ὁ ὑπουργὸς μίαν ἐπιτροπὴν ἐπιτοπίως, ἡ ὁποία νὰ ἐξετάσῃ ἀκριβῶς καὶ νὰ πληροφορηθῇ τὶ κατεῖχον αὐτοὶ οἱ χωρικοὶ πρὶν τῆς ἐπαναστάσεως καὶ τὶ ἐπωλήθη· κατόπιν δὲ νὰ ὑποβάλῃ μίαν ἔκθεσιν καὶ ἐπ’ αὐτῆς νὰ βασισθῇ ἡ κυβέρνησις καὶ τὰ δικαστήρια, ὥστε νὰ παύσῃ πᾶσα δικαστικὴ διένεξις μεταξὺ τῶν πτωχῶν αὐτῶν ἀνθρώπων καὶ τῶν διακατόχων.

§7ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Ἡ Βουλὴ χθὲς εἴτε δικαίως εἴτε ἀδίκως ἀνεγνώρισε τοὺς τίτλους μόνον, δὲν ἀνεγνώρισεν ἐκτάσεις· ἂς ὑπάγουν εἰς τὰ δικαστήρια.

§8ΚΑΡΑΜΑΝΟΣ. Εἶναι εἰς τὰ δικαστήρια 40 ἔτη· λοιπὸν ζητῶ ἢ διὰ νόμου νὰ ὁρισθοῦν τὰ ὅρια, τὸ ὁποῖον ἴσως εἶναι ὑπερβολικὸν, ἢ νὰ σταλῇ ἐπιτροπή.

§9Α. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Κ. πρόεδρε, ἐὰν ἐνόησα τὴν πρότασιν καὶ τὸ πνεῦμα τοῦ Κ. Καραμάνου, τοῦτο συνίσταται εἰς τὸ ἐφεξῆς, τὸ ὁποῖον ἐὰν ἀπ’ ἀρχῆς ὑπεβάλλετο μὲ γλῶσσαν καθαρὰν, δὲν ἤθελον ἐπιβαρύνει καὶ τὸν προϋπολογισμὸν καὶ τοὺς ἀνθρώπους αὐτοὺς, οἱ ὁποῖοι ἐπῆγαν εἰς τὰ δικαστήρια. Ἐνόησα, φρονῶ, τοῦτο· ὁ κύριος Καραμάνος καὶ οἱ συμπολῖταί του ἔχουν τὸ ἑξῆς παράπονον, ὅτι οἱ ἔχοντες τὰ πωλητήρια ἐκεῖνα ἔγγραφα καὶ οἱ διάδοχοι αὐτῶν δὲν περιωρίσθησαν εἰς ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα τοὺς ἐπωλήθησαν, ἀλλ’ ἐξέτειναν τὸ κράτος αὐτῶν· τώρα ἐὰν εἶναι ἀληθὲς ἢ ψευδὲς, δὲν ἠμπορεῖ νὰ λυθῇ ἐκ τῶν προτέρων, ὥστε νὰ κανονισθῇ διὰ νόμου. Τώρα σᾶς λέγει, αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι κατέχουν περισσότερα ἀφ’ ὅ,τι τὸ δημόσιον τοὺς παρεχώρησεν· ἐννοεῖ νὰ συστήσῃ εἰς τὴν κυβέρνησιν νὰ λάβῃ μέτρα, ὥστε νὰ κανονίσῃ τὰ ὅρια τῶν γαιῶν. Παραδέχομαι λοιπὸν τὴν δικαίαν εὐχὴν τοῦ Κ. Καραμάνου, συσταίνοντας εἰς τὴν κυβέρνησιν τὸν ἀκριβῆ ὁρισμὸν τῶν ὁρίων.

§10ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συσταίνεται εἰς τὴν κυβέρνησιν νὰ φροντίσῃ νὰ γείνῃ τὸ δίκαιον.

§11ΚΑΡΑΜΑΝΟΣ. Καὶ νὰ δώσῃ κατόπιν πληροφορίας εἰς τὴν Βουλήν.

§12ΑΡΩΝΗΣ. Κ. Ὑπουργοὶ καὶ Βουλευταὶ, σήμερον ἐπῆγα εἰς ἕνα ὑπάλληλον καὶ ἐζήτησα νὰ παρατηρήσω ἐκεῖ ἐὰν εἶναι γραμμένον τὸ ὄνομα ἑνὸς πατριώτου μου· αὐτὸς εἶπεν, ὅτι δὲν ἠμπορεῖ νὰ κυττάξῃ· τοῦ λέγω, δόσε μου τὰ ὀνόματα νὰ τὰ ἰδῶ.

§13ΤΙΝΕΣ. Ποῦ ἐὰν εἶναι γεγραμμένον;

§14ΑΡΩΝΗΣ. Εἰς τὰ ἀρχεῖα. Αὐτὸς ἤρχισε νὰ μὲ σπρώξῃ, νὰ μὲ πετάξῃ ἔξω. Ἐὰν δέχωνται οἱ Κ. ὑπουργοὶ καὶ ὅλη ἡ Βουλὴ οἱ βουλευταὶ νὰ καταφρονῶνται καὶ νὰ σπρώχνωνται ἀπὸ τοὺς ὑπαλλήλους....

§15ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τί ἐζητούσατε;

§16ΑΡΩΝΗΣ. Ἐζήτησα νὰ παρατηρήσω......

§17ΤΙΝΕΣ. Ποῦ;

§18ΑΡΩΝΗΣ. Εἰς τὸ ὑπουργεῖον.

§19ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Μὰ εἰς ποῖον ὑπουργεῖον;

§20ΑΡΩΝΗΣ. Εἰς τὸ ὑπουργεῖον ποῦ διευθύνει ὁ Κ. Κουμουνδοῦρος. Ἐὰν δέχωνται οἱ Κ. ὑπουργοὶ καὶ βουλευταὶ νὰ σπρώχνωνται οἱ βουλευταὶ, τότε πρέπει νὰ μὴ ἐρχώμεθα. Ἐρωτήσατε καὶ τὸν Κ. Χατζόπουλον, ὁ ὁποῖος ἦτον παρών.

§21ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ὁ Κ. βουλευτὴς λέγει πῶς ἦλθεν εἰς ἓν ὑπουργεῖον, τὸ ὑπουργεῖον τῶν ἐσωτερικῶν, καὶ ὑπάλληλοί τινες προσεφέρθησαν κακῶς ἐναντίον του. Ὁ Κ. βουλευτὴς, ἀφ’ οὗ τελειώσωμεν, νὰ ἔλθῃ εἰς τὸ ὑπουργεῖον διὰ νὰ ἐξετάσωμεν καὶ αὔριον θὰ σᾶς εἴπω.

§22ΑΡΩΝΗΣ. Μὲ ἔδιωξαν, μ’ ἔσπρωξαν· εἶναι τρόπος αὐτός;

§23ΖΩΤΟΣ. Τὸ πρᾶγμα παρεστάθη ἀτελῶς, μᾶς εἶπεν ὅμως ὅτι ὑπῆρξε παρὼν καὶ εἷς συνάδελφος, ὁ Κ. Χατζόπουλος· νομίζω ὅτι εἶναι δίκαιον νὰ ἐρωτηθῇ.

§24ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Ἰδοὺ τὶ ἔτρεξε. Ὅλοι γνωρίζετε, κύριοι, τὸν ὑπάλληλον Φινάλην, γνωρίζετε πόσον φρόνιμος καὶ τίμιος ὑπάλληλος εἶναι. Ἦλθε λοιπὸν ὁ Κ. βουλευτὴς, ὁ προλαλήσας, καὶ ἐζήτει τὸ ὄνομα ἑνὸς· δὲν ἠδύνατο ὅμως νὰ τὸν πληροφορήσῃ τὶ ἐζήτει, καθὼς ὅμως ἐγὼ ἐνόησα ἰδοὺ τὶ ἤθελε. Ἤθελε νὰ μάθῃ ἐὰν ὑπάλληλός τις, ὁ ὁποῖος εἶχε νὰ λάβῃ μισθοὺς τοῦ παρελθόντος ἔτους, ἠδύνατο νὰ λάβῃ τὸ ἔνταλμά του. Ὁ Κ. Φινάλης τοῦ ἀπήντησεν, ὅτι εἶναι τῶν παρελθουσῶν χρήσεων, ὅτι δὲν ὑπάρχει πίστωσις, καὶ ὅταν δοθῇ τοιαύτη θὰ πληρωθῇ. Ὁ Κ. βουλευτὴς ἐπέμενε νὰ μάθῃ, ἐὰν ὑπάρχουν τὰ ἔγγραφα αὐτοῦ τοῦ ὑπαλλήλου· τότε ὁ Φινάλης τοῦ εἶπεν ὅτι δὲν τὰ ἔχει, τὰ ἔχει ἄλλος ὑπάλληλος· κατόπιν κἄτι τι εἶπεν ὁ Κ. συνάδελφός μας, ὁ Φινάλης ἐπειράχθη, καὶ τότε ὁ Μανσόλας χωρὶς νὰ γνωρίζῃ τί τρέχει ἔλαβε τὸν λόγον, καὶ πραγματικῶς δὲν ἐφέρθη τόσον καταλλήλως. Ἐγὼ ἔλαβον τὸ μέρος τῆς ὑπερασπίσεως του, καὶ παρετήρησα εἰς τὸν Μανσόλαν, ὅτι ὁ τρόπος του δὲν εἶναι κατάλληλος καὶ μάλιστα πρὸς βουλευτὴν, καὶ μοῦ εἶπεν ὅτι δὲν ἐγνώριζεν ὅτι εἶναι βουλευτής.

§25ΤΙΝΕΣ. Ἀδιάφορον.

§26ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ μάλιστα ἔλαβον τὸ μέρος του, διότι ἐθεώρησα τὴν προσβολὴν καὶ ἰδικήν μου, ἀλλ’ ἐκτὸς τούτου εἶπον, καὶ ἁπλοῦς πολίτης ἐὰν ἦτον, ὅταν ζητῇ πληροφορίας, οἱ ὑπάλληλοι ὀφείλουν νὰ δίδουν. Ὁ τρόπος δὲν ἦτο κατάλληλος, αὐτὸ εἶναι ἀληθές.

§27ΑΡΩΝΗΣ. Μ’ ἔσπρωξαν.

§28ΠΑΔΟΒΑΣ. Κ. πρόεδρε, μὲ φαίνεται ὅτι δὲν εἶναι ἀντικείμενον βουλευτικὸν διὰ ν’ ἀσχολῆται ἡ Βουλὴ εἰς αὐτὰ τὰ πράγματα· ὁ βουλευτὴς ἐκτὸς τῆς Βουλῆς, δὲν εἶναι πλέον βουλευτής. Ἐὰν γείνῃ καμμία ἔλλειψις ἐναντίον του, ἂς ἀποταθῇ ἢ εἰς τὸν ὑπουργὸν ἢ εἰς τὰ δικαστήρια· ἀλλ’ ἐντὸς τῆς Βουλῆς νὰ φέρωμεν αὐτὰ τὰ ἀντικείμενα δὲν εἶναι ἀξιοπρεπές.

§29ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἐγὼ θὰ ἐξετάσω καὶ θὰ ἱκανοποιήσω τὸν Κ. βουλευτήν.

§30ΖΩΤΟΣ. Ἐγὼ δὲν ἐξετάζω τὸ πρᾶγμα τώρα· δὲν συμφωνῶ ὅμως μὲ τὸν Κ. Παδοβᾶν ἐντελῶς, διότι τὸ Σύνταγμα δὲν θὰ καθιέρωνε τότε τὸ ἀπαραβίαστον τοῦ βουλευτοῦ καὶ πρὸ καὶ μετὰ τὴν λῆξιν τῆς Βουλῆς.

§31ΠΑΔΟΒΑΣ. Εἴθε οἱ βουλευταὶ νὰ μὴ ἐπήγαινον εἰς τὰ ὑπουργεῖα.

§32ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶναι μία πρότασις νόμου, διὰ τῆς ὁποίας ἐπιτρέπεται εἰς τὴν κυβέρνησιν νὰ συστήσῃ διοικητικὴν ἀστυνομίαν εἰς τὸν δῆμον Πατρῶν διὰ Β. Διατάγματος ὑποβληθησομένου εἰς τὴν Βουλὴν κατὰ τὴν μέλλουσαν σύνοδον ὑπὸ τοῦ Κ. Μπουκαούρη καὶ Κανακάρη.

§33ΚΑΝΑΚΑΡΗΣ. Κ. Πρόεδρε, εἶναι ἀνάγκη μεγάλη νὰ συστηθῇ διοικητικὴ ἀστυνομία εἰς τὰς Πάτρας, διότι τὰ ἐγκλήματα ἐκορυφώθησαν. Πιστεύω, ὅτι ὁ Κ. Πρωθυπουργὸς δὲν ἔχει ἀντίῤῥησιν.

§34ΧΑΤΖΙΣΚΟΣ. Κ. Πρόεδρε, ἐὰν θὰ γείνῃ σύστασις ἁπλῆ τῆς προτάσεως εἰς τὸ ὑπουργεῖον διὰ τὰς Πάτρας, συμμερίζομαι καθ’ ὁλοκληρίαν τὴν ἰδέαν ταύτην καὶ τὴν συνιστῶ καὶ ἐγώ, ἀλλ’ οὐχ ἧττον συνιστῶ διὰ τῆς Βουλῆς ἐπίσης εἰς τὸ ὑπουργεῖον καὶ τὴν Λεβαδείαν· ἐκεῖ ἐπισωρεύονται ὅλοι οἱ ἐξωρισμένοι καὶ ἀπὸ τὸ ἐσωτερικὸν καὶ ἀπὸ τὸ ἐξωτερικόν.

§35ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΑΔΗΣ. Κ. πρόεδρε, ν’ ἀναγνωσθῇ ἡ πρότασις, καὶ κατόπιν νὰ γείνῃ ἡ ἀνάπτυξις.

§36ΜΠΟΥΚΑΟΥΡΗΣ. Κύριοι, διὰ τῆς προτάσεως, τὴν ὁποίαν ὑπεβάλαμεν σήμερον εἰς τὴν Βουλήν, θὰ παρακαλέσωμεν νὰ δώσῃ ὀλίγην προσοχὴν εἰς ὀλίγας λέξεις, τὰς ὁποίας λέγω. Ζητοῦμεν τὴν διοικητικὴν ἀστυνομίαν εἰς τὰς Πάτρας ἄνευ προσθήκης δαπάνης ἐλαχίστης ἐκ μέρους τοῦ δημοσίου· διότι τὰ δαπανώμενα μέχρι τοῦδε διὰ τὴν συντήρησιν τῆς ἀστυνομίας ἐν Πάτραις νομίζομεν, ὅτι εἶναι ἀρκετὰ διὰ τὴν σύστασιν μιᾶς διοικητικῆς ἀστυνομίας. Αἱ Πάτραι, καθὼς γνωρίζετε ὅλοι, εἶναι πόλις ἐμπορική, ἔχει ἀνάγκην τάξεως καὶ ἀσφαλείας, τῶν ὁποίων δυστυχῶς ἀπό τινος καιροῦ στερεῖται. Ἠξεύρετε αἱ ἀταξίαι αἱ γινόμεναι εἰς μίαν ἐμπορικὴν πόλιν, πόσον σταματοῦν τὸ ἐμπόριον, τὸ ὁποῖον πρὸ παντὸς πρέπει νὰ ἐνισχύσωμεν. Νομίζω, ὅτι καὶ ἡ κυβέρνησις δὲν θ’ ἀπαντήσῃ καμμίαν δυσκολίαν, προκειμένου νὰ ἐνισχύσῃ τὴν τάξιν χωρὶς νὰ ὑποστῇ καμμίαν δαπάνην περισσότερον.

§37ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἐὰν πρόκειται νὰ παρουσιασθῇ τοιοῦτον νομοσχέδιον ἐντὸς τῆς συνόδου, εἶναι ἀδύνατον. Τὸ ἀντικείμενον αὐτὸ σπουδαίως μᾶς ἀπησχόλησεν· ἐσκέφθημεν, ἠμποροῦμεν τῳόντι νὰ συστήσωμεν διοικητικὴν ἀστυνομίαν, χωρὶς νὰ ἐπιβαρύνωμεν τὸ δημόσιον; ἠμποροῦμεν δεύτερον νὰ συστήσωμεν διοικητικὴν ἀστυνομίαν καὶ νὰ τὴν συνδέσωμεν μὲ τὴν ἀγροφυλακὴν, καὶ τοιουτοτρόπως νὰ κάμωμεν ἓν σύστημα πλῆρες διοικητικῆς ἀστυνομίας, ἐμπεριεχούσης καὶ τὴν ἀγροφυλακήν; Τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ τὸ συνετάξαμεν καὶ ἐνησχολήθημεν ἀρκετά· ὅμως κατὰ τὴν συζήτησιν αὐτὴν εὕρομεν δυσκολίας πολλὰς, διότι πρώτη βάσις του ἦτο οἱ κλητῆρες νὰ ληφθῶσιν ἀπὸ τὴν χωροφυλακὴν, καὶ εἰς τὸν ὑπολογισμὸν εὕρομεν δυσκολίαν, διότι εἴδομεν, ὅτι δὲν ἐπαρκοῦν οἱ χωροφύλακες· δεύτερον, ἐπρόκειτο νὰ συστήσωμεν ἀστυνομίας τοιαύτας ὅπου αἱ δημοτικαὶ ἀρχαὶ τὸ ζητήσωσι. Περὶ τὴν ἐξέτασιν λοιπὸν αὐτοῦ τοῦ νόμου ἀπηντήσαμεν τοιαύτας δυσκολίας, ὅσαι μᾶς ἀπέδειξαν, ὅτι ἐντὸς αὐτοῦ τοῦ μικροῦ διαστήματος μᾶς ἦτο ἀδύνατον νὰ παρουσιάσωμεν τοιοῦτον νομοσχέδιον. Τώρα ἡ πρότασις αὕτη, ἐὰν ἔχῃ σκοπὸν νὰ ἀναγκάσῃ τὴν κυβέρνησιν νὰ φέρῃ αὐτὸ τὸ νομοσχέδιον, εἶναι ἀδύνατον· ἐὰν ἔχῃ σκοπὸν νὰ δώσῃ τὸ δικαίωμα εἰς τὴν κυβέρνησιν νὰ κάμῃ διὰ διατάγματος διοικητικὰς ἀστυνομίας, αὐτὸ πρέπει νὰ τὸ σκεφθῇ ἡ Βουλὴ πολύ.

§38ΤΙΝΕΣ. Ἀδύνατον.

§39ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Νὰ τυπωθῇ.

§40Θ. ΚΑΝΑΚΑΡΗΣ. Ἂς γείνῃ ἡ πρώτη ἀνάγνωσις.

§41ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πολλοὶ κάτοικοι Πατρῶν ᾠκοδόμησαν ἐπὶ Μεσαβασιλείας ἐπὶ ἐθνικῶν γαιῶν· ἐξαιτοῦνται λοιπὸν ὅπως μὴ καταδιωχθῶσιν ὑπὸ τοῦ δημοσίου.

§42ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Νὰ παραπεμφθῇ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν.

§43ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὑπεβλήθη πρότασις νόμου περὶ ἀπαλλαγῆς τοῦ φόρου ἐπὶ τῶν ζώων τῶν μεταναστῶν.

§44ΑΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Θὰ γείνουν καταχρήσεις.

§45ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Τὰ ζῶα τῶν κατοίκων εἶναι δηλωμένα πρὸ 15 ἡμερῶν, ὥστε δὲν ὑπάρχει τοιαύτη ὑποψία. Πιστεύω ὅτι εἰς τὴν πρότασιν ταύτην οὐδεὶς εἶναι ἐναντίος, διότι ὅλοι γνωρίζετε ὅτι οἱ μετανάσται αὐτοὶ ἐγκατέλειψαν τὰ πάντα καὶ μόνον ὀλίγα ζῶα τοὺς ἔμειναν· ἄλλος ἔχει τρία πρόβατα, ἄλλος μίαν ἀγελάδα.

§46ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Ἐγὼ προτείνω νὰ δηλώσουν καὶ αὐτοὶ καὶ νὰ μὴ πληρώσουν.

§47ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ὑπάρχει καμμία ὑποψία.

§48ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΑΔΗΣ. Μήτε ἔφορος μήτε νομάρχης δὲν θὰ ὑπάγῃ νὰ δηλώσῃ τὰ ζῶα τῶν προσφύγων· εἶναι ὅ,τι μᾶς λέγετε μία ἀπάτη, δι’ ἧς νὰ συμπεριληφθῶσι καὶ τὰ ζῶα τῶν ἄλλων ἐκεῖ. Ἂν παραδεχθῶμεν τὴν πρότασιν αὐτὴν, οὐδεὶς θὰ πληρώσῃ.

§49ΖΩΤΟΣ. Κατὰ νόμον ἀρχαῖον ἢ κατὰ Β. Διάταγμα τοῦ 1834 καὶ μετὰ ταῦτα, τὰ εἰσερχόμενα ζῶα τῶν μεταναστῶν δὲν πληρόνουν τελωνιακὰ δικαιώματα. Δὲν ἐγένετο ὅμως δυστυχῶς λόγος, ἂν εἰς τοιαύτην ἐποχὴν, ὁποία ἡ παροῦσα, εἰσῆλθον πρόσφυγες καὶ εἶχον ζῶα, ἂν θὰ πληρώσωσιν ἢ ὄχι· δι’ αὐτὸ ἐγένετο παρὰ τοῦ Κυρίου Χατζοπούλου ἡ πρότασις καὶ παρὰ πολλῶν ὑπεγράφη, ὅπως ταῦτα μὴ πληρώσωσι. Ἠξεύρετε, ὅτι μέχρι τοῦδε ἐδήλωσαν ὅλοι οἱ κάτοικοι καὶ ἦλθε καὶ τὸ ἀποτέλεσμα ἐνταῦθα, καὶ ὡς γνωρίζετε, τὰ ζῶα τῶν ἐπαρχιῶν ἐκείνων εἶναι πλεονάζοντα. Δὲν εἶναι δὲ κανεὶς φόβος, κύριοι, νὰ συμβῇ κατάχρησίς τις. Ἐκτὸς τούτου τὰ ζῶα τῶν μεταναστῶν ἐμετρήθησαν ὑπὸ τῶν τελωνοφυλάκων, καὶ ἡ σημείωσις ἐστάλη εἰς τὸν Ἔφορον, ὅπως ἐνεργήσῃ τὰ περαιτέρω. Διὰ τοῦτο, κύριοι, νομίζω, ὅτι ἡ πρότασις αὕτη εἶναι ὀρθοτάτη, διότι εἶναι ἄδικον οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ, οἱ ὁποῖοι ἔρχονται εἰς τοιαύτην κατάστασιν εἰς τὴν πατρίδα μας, νὰ πληρόνουν διὰ τὰ ὀλίγα ζῶα τὰ ὁποῖα ἔφερον μεθ’ ἑαυτῶν.

§50ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Τὰς ἀποδείξεις τῶν τελωνιακῶν ἀρχῶν τὰς ἔχουν μαζῆ των;

§51ΖΩΤΟΣ. Ἅμα εἰσέρχονται ἐπὶ τῆς ὁροθετικῆς γραμμῆς, ὁ σταθμάρχης ἢ ὁ τελωνοφύλαξ μετρᾷ τὰ ζῶα καὶ τὸ δηλωτικὸν στέλλει εἰς τὸν οἰκονομικὸν ἔφορον. Κατάχρησις ὅμως δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γείνῃ, διότι ὅλοι οἱ κάτοικοι ἐδήλωσαν τὰ ζῶα των (θόρυβος).

§52ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἂς ἀναγνωσθῇ τώρα καὶ αὔριον τὴν συζητοῦμεν. (Ἀναγινώσκεται).

§53ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις.

§54ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν ἡ Βουλὴ τὴν παρεδέχθη διὰ πρώτην ἀνάγνωσιν.

§55ΖΩΤΟΣ. Κύριοι, ἐπειδὴ πλησιάζει εἰς τὸ τέρμα ἡ σύνοδος, ἐθεώρησα καλὸν νὰ ὑποβάλω πρότασιν, διὰ τῆς ὁποίας τροποποιῶ τὸ 17 ἄρθρον τοῦ ψηφίσματος τῆς Συνελεύσεως τῆς 25 Μαΐου 1863 τοῦ ΛΣΤ Νόμου ὡς πρὸς τὴν σύνταξιν τῶν πρωτοκόλλων τῶν σιτηρῶν. Τὸ ἄρθρον ἐκεῖνο, τὸ 17 τοῦ παγίου νόμου λέγει, ὅτι αἱ τιμαὶ τῶν σιτηρῶν κατὰ μῆνα προσδιορίζονται ἀπὸ τὰς ἀρχὰς, τὰς ὁποίας ἀναφέρει, κατὰ τὴν ἀγοραίαν τιμὴν τοῦ σίτου ἑκάστου δήμου· ἀλλὰ τοῦτο, ὡς γνωρίζετε, εἶναι ἄδικον διὰ τοὺς φορολογουμένους, διότι ἕνας δῆμος ἔχει μεγάλην ἔκτασιν καὶ γεννήματα διαφόρων ποιοτήτων καὶ τιμῶν, καθ’ ὅσον ὅσα μέρη εἶναι πλησιέστερα λιμένων ἔχουν τιμὰς τοῦ σίτου ἀνωτέρας τῶν ἀπωτέρων μερῶν. Ἐξ ὑποθέσεως εἰς τὴν Φθιώτιδα εἶναι διάφοροι δῆμοι· ὁ δῆμος Σπερχειάδος ἔχει ἔκτασιν 11 ὡρῶν, τὸ χωρίον Ἀμοῦρι εἶναι πλησίον τῆς Λαμίας καὶ κάμνει τὸν καλλίτερον σῖτον, τὸ ἀπώτερον δὲ χωρίον εἶναι ἡ Τσοῦκα, ἥτις ἀπέχει ἀπὸ τὴν Λαμίαν 11 ὥρας· τώρα ἐδυνάμεθα ἐκ τῶν τιμῶν τοῦ σίτου τῶν δύω αὐτῶν μερῶν νὰ ἀποφασίσωμεν πόσον θὰ τιμηθῇ ὁ σῖτος; Διὰ τοῦτο προτείνω εἰς τὸ 17 ἄρθρον ἀντὶ τῆς λέξεως κατὰ δήμους, νὰ προστεθῇ κατὰ τμήματα ἐνοικιάσεως, διότι τὰ τμήματα εἶναι εἰς μικρότερον κύκλον καὶ ἡ ποιότης τοῦ σίτου συνήθως εἶναι ἡ αὐτή.

§56ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὅταν ἔλθῃ ὁ ἁρμόδιος ὑπουργὸς, τὸ συζητοῦμεν.

§57ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἤθελον ἐρωτήσει τὸν Κ. ὑπουργὸν τὶ γνωρίζει περὶ τῶν φόνων, οἱ ὁποῖοι ἐγένοντο εἰς τὴν Τρίπολιν.

§58ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ (πρωθυπουργός). Κλητῆρές τινες παυμένοι τῆς ἀστυνομίας καὶ μὴ συνεκρούθησαν εἰς τὴν πόλιν καὶ ἐπληγώθησαν κάποιοι· ὁ νομάρχης καὶ ὁ εἰσαγγελεὺς ἐπελήφθησαν εὐθὺς τῆς ὑποθέσεως.

§59ΖΩΤΟΣ. Ἐπερώτησα πρὸ ἡμερῶν τὸν Κ. ὑπουργὸν τῆς δικαιοσύνης ἂν ἐστάλη ἀνακριτὴς εἰς τὴν Εὐρυτανίαν διὰ νὰ ἐξετάσῃ τὰ περὶ τῆς δολοφονίας τοῦ δημάρχου Καραβίδα· δὲν γνωρίζω τὶ ἔγεινε μέχρι τοῦδε. Ἀπὸ γράμματα τῆς 29 πληροφοροῦμαι, ὅτι ἀνακριτὴς δὲν ἐπῆγε καὶ ὅτι τὸ ἔγκλημα πλησιάζει νὰ καλυφθῇ.

§60ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ (ὑπουργὸς τῆς δικαιοσύνης). Προχθὲς ἐξῆλθεν ὁ εἰσαγγελεὺς, τοῦ ἐτηλεγράφησα ἰδιαιτέρως δι’ αὐτὴν τὴν ὑπόθεσιν, νὰ ἐπιληφθῇ καὶ νὰ ἀναφέρῃ ἀμέσως.

§61ΖΩΤΟΣ. Ὁ Εἰσαγγελεὺς γνωρίζω, ὅτι πρὸ 20 ἡμερῶν μετέβη εἰς Ἀκαρνανίαν διὰ νὰ λάβῃ μέτρα κατὰ τῆς ληστείας. Ἄλλο εἶναι ἡ Εὐρυτανία καὶ ἄλλο ἡ Ἀκαρνανία. Τοιοῦτον ἔγκλημα, κύριοι, πρέπει νὰ καταδιωχθῇ, καὶ εἰς τοῦτο εἶσθε ὅλοι σύμφωνοι· ἔπρεπε νὰ ὑπάγῃ ἐκεῖ εἷς ἀνακριτὴς, διότι ὁ εἰσαγγελεὺς θὰ ἐνεργήσῃ ἄλλο καὶ ἄλλο ὁ ἀνακριτής.

§62ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Εἰδικῶς ἔδωκα παραγγελίαν εἰς τὸν εἰσαγγελέα νὰ ἐπιληφθῇ τῆς ὑποθέσεως ταύτης.

§63ΖΩΤΟΣ. Διατί νὰ μὴ ὑπάγῃ ἀνακριτής;

§64ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Μέχρι τῆς στιγμῆς ταύτης θὰ ἐπῆγε.

§65ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχομεν ἤδη τὰ φορολογικὰ νομοσχέδια.

§66ΚΕΧΑΓΙΑΣ (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Ἔχω πρὸ τούτου νὰ σᾶς ὑποβάλω μίαν τροπολογίαν. Μετὰ πολλὰς ἐρεύνας περὶ τῆς ἀκριβοῦς καὶ καθαρᾶς προσόδου τῶν σκωριῶν τοῦ Λαυρίου παρεδέχθη τὸ ὑπουργικὸν συμβούλιον τὸ ἑξῆς, τὸ ὁποῖον ὑποβάλλω ὡς τροπολογίαν τοῦ νομοσχεδίου τοῦ Κ. Σωτηροπούλου. Συνετάχθη ἐπὶ τῶν αὐτῶν βάσεων, μὲ μόνην τὴν διαφορὰν, ὅτι θέλει ψηφίζεσθαι κατ’ ἔτος.

§67ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Νὰ τυπωθῇ.

§68ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Κατὰ τοὺς φορολογικοὺς νόμους τῶν παρελθόντων ἐτῶν, ἡ σταφὶς ὑπεβάλλετο εἰς ἔγγειον φόρον δραχ. 10 καὶ 50 λεπτῶν πληρωνομένων εἰς τὰ τελωνεῖα τοῦ κράτους. Κατὰ τὸν ὑπὸ συζήτησιν ὅμως νόμον, ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν οἰκονομικῶν ἀναβιβάζει τὸν φόρον εἰς 15 δρ. Ἔχετε ὑπ’ ὄψιν τροπολογίαν πολλῶν βουλευτῶν, ἐκ τῶν ὁποίων τινὲς μὲν ζητοῦσι νὰ γείνῃ διάκρισις μεταξὺ τοῦ καρποῦ τινων ἐπαρχιῶν ὡς πωλουμένου εἰς μικροτέρας τιμὰς, καὶ ἑπομένως νὰ ἐλαττωθῇ ὁ φόρος διὰ τὰς ἐπαρχίας ταύτας· ἄλλοι δὲ ζητοῦσι νὰ ἐπανέλθῃ τὸ παλαιὸν σύστημα, κατὰ τὸ ὁποῖον ἐπληρώνετο ὁ φόρος ἐπὶ τῇ βάσει τῆς ἑκάστοτε βεβαιουμένης τιμῆς, ὅπως ἐξακολουθεῖ νὰ γίνεται εἰς τὴν Ἑπτάνησον. Ἐγὼ, Κύριοι, εἶμαι ἀπολύτως κατὰ πάσης αὐξήσεως εἰς τὸν δασμὸν τῆς σταφίδος. Εἰς ἄλλην ἐποχὴν ἠδυνάμην ἴσως νὰ παρεξηγηθῶ διὰ τοῦτο, διότι εἶμαι κύριος μεγάλης ἐκτάσεως σταφιδαμπέλων· ὕστερον ὅμως ἀπὸ τὸ δυστύχημα, τὸ ὁποῖον μοῦ συνέβη, δὲν δύναμαι πλέον νὰ τὰς διατηρήσω καὶ εὑρίσκομαι εἰς τὴν ἀτυχῆ θέσιν νὰ ἐκφράσω ἐλευθέρως τὴν ἰδέαν μου. Σᾶς παρακαλῶ δὲ νὰ προσέξετε εἰς τοὺς λόγους, τοὺς ὁποίους μέλλω νὰ ἐκθέσω ἐνώπιόν Σας. Ἡ Κορινθιακὴ σταφὶς εἶναι τὸ κατ’ ἐξαίρεσιν Ἑλληνικὸν προϊὸν, διότι παράγεται μόνον εἰς τὴν Ἑλλάδα καὶ διὰ τοῦτο φέρει καὶ τὸ ὄνομα Κορινθιακὴ σταφὶς, καθὸ εἰς τὰ πέριξ τῆς πόλεως Κορίνθου τὸ πρῶτον ἀναφανεῖσα· τρεῖς ἐκ τῶν Ἰονίων νήσων, τὰ παράλια τοῦ Κορινθιακοῦ κόλπου καὶ ἄλλα παράλια τῆς Πελοποννήσου εἶναι οἱ μόνοι τόποι τῆς οἰκουμένης, εἰς τοὺς ὁποίους καλλιεργεῖται τὸ κλῆμα τῆς σταφιδαμπέλου καὶ παράγεται Κορινθιακὴ σταφίς. Ἐναντίον δὲ τοῦ γενικοῦ κανόνος, καθ’ ὃν πᾶν προϊὸν καταναλίσκεται πρὸ πάντων εἰς τὸν τόπον ὅπου παράγεται, οὐδεμία χρῆσις σταφίδος γίνεται εἰς τὴν Ἑλλάδα, ὅλος δὲ ὁ παραγόμενος καρπὸς μεταφέρεται καὶ καταναλίσκεται εἰς τὸ ἐξωτερικὸν· κύριος δὲ τόπος καταναλώσεως εἶναι ἡ Ἀγγλία, διότι, ἂν καὶ εἰσάγεται καὶ εἰς ἄλλους τόπους, ἡ χρῆσις ὅμως εἶναι εἰς αὐτοὺς πολὺ περιωρισμένη. Ἐν Ἀγγλίᾳ κατὰ τοὺς ἀρχαιοτέρους χρόνους ἡ Κορινθιακὴ σταφὶς ἐθεωρεῖτο ὡς ἀντικείμενον μεγάλης πολυτελείας· δὲν ἦτο προσιτὴ εἰμὴ μόνον εἰς τὰς ἀνωτέρας τάξεις τῇ κοινωνίας, διὰ τοῦτο δὲ καὶ ὑπεβάλετο εἰς δασμὸν βαρύτατον, ὅστις συνίστατο εἰς 41 σελίνια τὸ καντάρι, τὰ ὁποῖα ἀναλογοῦν πρὸς 600 καὶ ἐπέκεινα δραχμὰς τὴν χιλιάδα. Ὁ δασμὸς αὐτὸς ἐπεβάλλετο μέχρι τοῦ 1834, ὅτε ἠλαττώθη εἰς τὸ ἥμισυ, περιωρίσθη εἰς 22 σελίνια· ἡ ἐλάττωσις αὕτη κατέστησεν αὐτὴν εὐθηνοτέραν καὶ ηὔξησε τὴν κατανάλωσιν εἰς τὸν τόπον ἐκεῖνον. Ἐπειδὴ δὲ ἀνεγνωρίσθη ὅτι ὁ σταφιδοκαρπὸς ἕνεκα τῆς μεγάλης θερμότητος, τὴν ὁποίαν περιέχει, δύναται εἰς τὰ ψυχρὰ κλίματα ν’ ἀντικαταστήσῃ τὰ πνευματώδη ποτὰ, συνεστήθησαν ἐπιτροπαὶ ἀπὸ διαφόρους σοφοὺς ἄνδρας, οἱ ὁποῖοι ἠσχολήθησαν εἰς τὴν ἐπέκτασιν τῆς χρήσεως εἰς τὴν Μεγάλην Βρεταννίαν καὶ εἰργάσθησαν κυρίως εἰς τὴν ἐλάττωσιν τοῦ δασμοῦ. Συνεπεία τῶν προσπαθειῶν τούτων κατὰ τὸ 1844 ἐγένετο νέα ἐλάττωσις καὶ ἀπὸ τὰ 22 σελίνια κατέβη ὁ δασμὸς εἰς 15 καὶ 9 πένας, τὰ ὁποῖα ἀναλογοῦν εἰς 200 δραχ. τὴν χιλιάδα. Ἀλλ’ αἱ προσπάθειαι τῶν ἐπιτροπῶν ἐξηκολούθησαν, καὶ κατὰ τὸ 1853, ὅτε ἡ Ἀγγλικὴ Κυβέρνησις ἔκαμε καὶ ἄλλας ἐλαττώσεις εἰς τὰ εἰσαγωγικὰ τέλη διαφόρων προϊόντων, εἶχεν ὑπ’ ὄψιν της νὰ ἐλαττώσῃ καὶ τὸ τέλος τῆς σταφίδος καὶ τὸ καταβιβάσῃ εἰς 10 σελίνια· ἀλλ’ ὁ ὑπουργὸς τῶν οἰκονομικῶν ἐδυσκολεύθη, δικαιολογούμενος ὅτι ὡς ἐκ τῆς νόσου αὐτῆς, διότι ἀκόμη δὲν εἶχεν ἐφευρεθῆ ἡ χρῆσις τοῦ θείου, καὶ ἐὰν ἐλαττωθῇ ὁ δασμὸς, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ αὐξήσῃ ἡ εἰσαγωγὴ, ἐπεφυλάχθη διὰ νὰ πράξῃ τοῦτο ἅμα ἤθελε παρέλθει ἡ νόσος καὶ ἤθελε βεβαιωθῆ, ὅτι ἡ Ἑλλὰς δύναται νὰ παραγάγῃ μεγαλειτέραν ποσότητα σταφίδος. Εὐτυχῶς ὕστερον ἀπὸ δύω ἔτη ἐφευρέθη ἡ χρῆσις τοῦ θείου καὶ ἡ παραγωγὴ ηὔξησεν. Ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις ἐπανέλαβε τὰς ἐνεργείας της παρὰ τῇ Ἀγγλικῇ Κυβερνήσει καὶ ἀπῄτησε τὴν πραγματοποίησιν τῶν ὑποσχέσεων, αἵτινες ἐδόθησαν κατὰ τὸ 1853. Εἴμεθα δὲ, καὶ λέγω εἴμεθα, διότι καὶ ἐγὼ τότε εἶχον τὴν τιμὴν νὰ διευθύνω τὸ τελωνιακὸν τμῆμα, εἴμεθα, λέγω, ἐγγὺς νὰ φθάσωμεν εἰς ἀποτέλεσμα, ὅταν, Κύριοι, ἕνεκα τῆς μεγάλης ὑπερτιμήσεως, τὴν ὁποίαν ἔλαβεν ὁ σταφιδόκαρπος ἐν Ἑλλάδι, καὶ ἕνεκα τοῦ φορολογικοῦ συστήματος, τὸ ὁποῖον ἔχομεν καὶ κατὰ τὸ ὁποῖον τὸ δημόσιον δικαιοῦται νὰ λαμβάνῃ τὰ δικαιώματά του ἐπὶ τοῦ ἀκαθαρίστου εἰσοδήματος, ἀνεβιβάσαμεν ἐνταῦθα τὰ ἐξαγόμενα τέλη ἀπὸ 24 εἰς 36 δραχμάς. Ἡ αὔξησις αὕτη δυσηρέστησε τὰ μέγιστα τὴν Ἀγγλικὴν Κυβέρνησιν, ἥτις ἀπαντῶσα εἰς τὸν Πρέσβυν ὑμῶν, τῷ εἶπε λίαν ἀποτόμως, πολὺ ἁπλοῦς νομίζετε ἡμᾶς ἀπαιτοῦντες νὰ ἐλαττώσωμεν τοὺς δασμοὺς τῆς σταφίδος, ἐνῶ σεῖς τοὺς αὐξάνετε· ἢ μήπως ἔχετε ἰδέαν, ὅτι οἱ ἐν Ἑλλάδι δασμοὶ ἐπιβαλλόμενοι ἐπιφέρουσι ἀλλοῖον ἀποτέλεσμα ἀπὸ τοὺς ἐπιβαλλομένους εἰς τὴν Ἀγγλίαν; Τοιουτοτρόπως δὲν ἐγένετο τότε ἡ ἐλάττωσις τοῦ δασμοῦ ἐν Ἀγγλίᾳ· ἐγένετο ἀργότερα, ὅτε κατὰ τὸ 1858 ἦλθεν εἰς τὰ πράγματα ὁ Κ. Γλάδστων, ὅστις ἀποβλέψας εἰς τὰς ὠφελίμους ἰδιότητας τοῦ προϊόντος, ἔκαμεν ἐλάττωσιν μεγαλειτέραν ἐκείνης τὴν ὁποίαν εἶχεν ὑποσχεθῆ, ὑποβιβάσας τὸν δασμὸν εἰς 7 σελίνια μόνον, ἅτινα ἀναλογοῦν πρὸς 91 ἢ 92 δραχ. κατὰ χιλιάδα λιτρῶν. Ἡ ἐλάττωσις αὕτη ἔφερε νέαν ἀνακούφισιν εἰς τὸν καρπὸν τοῦτον καὶ ἐπηύξησε τὴν χρῆσιν καὶ κατανάλωσίν του. Ἀλλά, Κύριοι, ἡμεῖς δὲν εὐχαριστούμεθα εἰς τοῦτο. Ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις δὲν ἔπαυσεν ἀπαιτοῦσα νέαν ἐλάττωσιν, καὶ τὴν ἀπαίτησιν αὐτὴν τῆς Κυβερνήσεως συμμερίζονται καὶ ὑποστηρίζουν καὶ ἐν Ἀγγλίᾳ ἐπιτροπαί· διότι κατ’ αὐτάς, ἐὰν ὁ δασμὸς ὑποβιβασθῇ μέχρι τῶν 3 σελινίων, τότε ὄχι μόνον εἶναι ἐλπὶς νὰ διπλασιασθῇ καὶ τριπλασιασθῇ ἡ κατανάλωσις ἐν Ἀγγλίᾳ, ἀλλ’ εἶναι πολὺ ἐνδεχόμενον νὰ τὸν μεταχειρισθοῦν καὶ εἰς τροφὴν τῶν ζώων, διότι οἱ ἵπποι τρώγοντες αὐτὸν παχύνονται καὶ ὠφελοῦνται περισσότερον παρὰ ἐὰν τρέφωνται μὲ ἄλλα προϊόντα. Λοιπόν, Κύριοι, ὕστερον ἀπὸ αὐτὰ τὰ ὁποῖα σᾶς ἀναφέρω ἐνόμισα ὅτι ἤθελον ἀφήσει βάρος εἰς τὴν συνείδησίν μου, ἐὰν δὲν ἠρχόμην νὰ θέσω αὐτὰ ὑπ’ ὄψιν τῆς Βουλῆς καὶ τῆς Κυβερνήσεως. Δὲν λέγω, Κύριοι, ὅτι δὲν εἶναι δίκαιον νὰ αὐξήσουν καὶ οἱ φόροι τῆς σταφίδος, ἀφοῦ πρόκειται νὰ ἀναβιβασθοῦν καὶ ὅλοι οἱ ἄλλοι φόροι, ἀλλ’ ἀφοῦ εὑρισκόμεθα εἰς τὴν ἀνάγκην τοῦ νὰ ζητῶμεν ἐλαττώσεις, νομίζω ὅτι πρέπει νὰ γείνῃ αὕτη ἡ θυσία, διότι, ἐὰν αὐξήσῃ καὶ ὁ φόρος, φοβοῦμαι μήπως ναυαγήσωσιν ἐν Ἀγγλίᾳ αἱ ἐνέργειαι τῆς Κυβερνήσεως καὶ δὲν δυνηθῶμεν νὰ ἐπιτύχωμεν ἐκεῖ νέαν ἐλάττωσιν τοῦ δασμοῦ. Καὶ ἠξεύρετε, Κύριοι, ὅτι τὸ προϊὸν αὐτὸ εἶναι τὸ πολιτιμότερον τῆς Ἑλλάδος προϊόν, διότι ἀπὸ αὐτὸ εἰσάγονται κατ’ ἔτος εἰς τὸν τόπον 12, 14, καὶ ἐνίοτε 20 ἑκατομμύρια δραχ. ὅσα δὲν εἰσάγονται ἀπὸ ὅλα ὁμοῦ τὰ ἄλλα προϊόντα· εἰς τὸ προϊὸν τοῦτο ὀφείλομεν κατὰ τὸ πλεῖστον μέρος τὴν πρόοδον τοῦ ἔθνους. Εἰς ὅλον τὸ Κράτος ὑπάρχουν σταφιδάμπελοι ἐκτάσεως 400,000 περίπου στρεμμάτων, διὰ τὴν ἀποκατάστασιν τῶν ὁποίων ἐδαπανήθησαν ἄπειρα ἑκατομμύρια. Ὀφείλομεν λοιπὸν νὰ μεριμνήσωμεν πρὸς αὔξησιν τῶν καταναλώσεων, διότι ἄλλως τὸ προϊὸν αὐτὸ θέλει ὑποκύψει, καὶ οὐ μόνον θέλουν δυστυχήσει πολλαὶ οἰκογένειαι, ἀλλὰ καὶ τὸ δημόσιον θέλει εὑρεθῆ εἰς δυσάρεστον θέσιν. Διὰ τοῦτο σᾶς εἶπον, ὅτι εἶμαι ἐναντίος πάσης αὐξήσεως τοῦ δασμοῦ τῆς σταφίδος. Ἐὰν ὅμως, Κύριοι, δὲν γείνῃ δεκτὴ ἡ πρότασις αὕτη, νομίζω ὅτι εἶναι δίκαιον νὰ παραδεχθῆτε τὴν τροπολογίαν τῶν βουλευτῶν ἐκείνων οἱ ὁποῖοι προτείνουν νὰ γένῃ διάκρισις εἰς τὸν καρπὸν τινῶν ἐπαρχιῶν, διότι ὁμολογουμένως εἴς τινας ἐπολλαπλασιάσθη ἡ παραγωγή· ὁ καρπὸς μερικῶν ἐπαρχιῶν εὑρίσκεται εἰς σταθερὰν ὑποτίμησιν ἀπέναντι τοῦ προϊόντος ἄλλων ἐπαρχιῶν. Καὶ εἶναι μὲν ἀληθὲς, ὅτι ὅταν παραδεχώμεθα εἰς τὴν φορολογίαν γενικοὺς ὅρους, εὐκολύνεται ἡ ὑπηρεσία καὶ ἀπομακρύνονται αἱ καταχρήσεις, ἀλλ’ οἱ γενικοὶ ὅροι ὑποθέτουν, ὅτι οἱ αὐτοὶ ὡς ἔγγιστα φορολογούμενοι παράγουσι προϊόντα, τῶν ὁποίων ἡ ἀξία ἔχει διαφορὰν, ὅπως συμβαίνει εἰς τὰ λεμόνια καὶ εἰς τὰ σῦκα. Εἰς αὐτὰ δύνασθε νὰ ἐπιβάλετε τὸν αὐτὸν φόρον, διότι τὰ ἴδια δένδρα βεβαίως κάμνουν καὶ τὰ κακὰ καὶ τὰ καλὰ λεμόνια, ὡς κάμνουν καὶ τὰ καλὰ καὶ τὰ κακὰ σῦκα· ἑπομένως ὅ,τι χάνει ὁ φορολογούμενος ἀπὸ τὰς κατωτέρας ἀξίας τὰ ὠφελεῖται ἀπὸ τὰ τῆς ἀνωτέρας. Δὲν δύνασθε ὅμως νὰ ἰσχυρισθῆτε, ὅτι συμβαίνει τοῦτο καὶ εἰς τὴν σταφίδα, διότι ἄλλοι εἶναι οἱ φορολογούμενοι τῶν ἐπαρχιῶν ἐκείνων, ὅπου πωλεῖται εἰς μεγάλας τιμὰς, καὶ ἄλλοι οἱ τῶν ἐπαρχιῶν, ὅπου πωλεῖται εἰς μικροτέρας τιμάς. Ἠξεύρετε ὅτι εἰς τὸ Αἴγιον, εἰς τὴν Κορινθίαν, ἡ τιμὴ εἶναι συνήθως ἀνωτέρα τῶν 30 ταλλήρων·

§69ΤΙΝΕΣ. Τὰ ἔξοδα;

§70ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Τώρα, τώρα. Ἐδῶ ὁ σταφιδοκαρπὸς πολλῶν ἄλλων ἐπαρχιῶν πωλεῖται πρὸς 20 καὶ 10 τάλληρα, ὅπως σᾶς εἶπε χθὲς ὁ ἔντιμος πρόεδρος τῆς Βουλῆς. Λέγουσι τινές, κύριοι, ὅτι εἰς ὅσας ἐπαρχίας ἡ τιμὴ εἶναι μικροτέρα, ἡ παραγωγὴ εἶναι μεγαλειτέρα· καὶ ἀληθὲς ἂν ὑποτεθῇ τοῦτο, δὲν ἔχει σχέσιν μὲ τὸ ζήτημα, διότι τὸ δημόσιον λαμβάνει τὸν φόρον του ἐπὶ τοῦ παραγομένου καρποῦ, καὶ ἀφοῦ δὲν θέλει νὰ τὰ λάβῃ εἰς εἶδος, ὀφείλει νὰ τὰ πληρόνεται κατὰ τὰς τρεχούσας τιμάς. Ἐὰν ἐπρόκειτο νὰ ἐπιβάλωμεν τὸν φόρον κατὰ στρέμμα, τότε βεβαίως ἤθελον λάβει ὑπ’ ὄψιν τήν τε παραγωγὴν καὶ τὴν τιμήν· ἀφοῦ ὅμως φορολογεῖται ἐπὶ τοῦ ἀκαθαρίστου εἰσοδήματος, δὲν δυνάμεθα παρὰ νὰ ζητήσωμεν τὴν πραγματικὴν τιμὴν, καὶ ἐπειδὴ αὕτη εἶναι μικροτέρα εἴς τινας ἐπαρχίας, φρονῶ ὅτι πρέπει νὰ γείνῃ μία διάκρισις, ὅπως ἐγίνετο καὶ ὅταν ἦτον εἰς ἐνέργειαν τὸ σύστημα τῶν πρωτοκόλλων.

§71ΤΙΝΕΣ. Διατί κατηργήθη;

§72ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔγειναν καταχρήσεις· διὰ τοῦτο ὑποστηρίζω τὸν σταθερὸν φόρον κατὰ χιλιάδας, πλὴν θέλω νὰ εἶναι μικρότερος εἰς ὅσας ἐπαρχίας πωλεῖται ὁ σταφιδοκαρπὸς εἰς μικροτέρας τιμάς.

§73ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Δὲν ἔφερον καμμίαν καινοτομίαν ὡς πρὸς τὴν σταφίδα· ὅπως ηὐξήθη ὁ φόρος καὶ τῶν λοιπῶν προϊόντων, τὸ αὐτὸ ἐγένετο καὶ ἐδῶ. Τὰ ἄλλα προϊόντα ἐφορολογοῦντο 7%, οὕτω καὶ ἡ σταφὶς 11 κατὰ χιλιάδα· ὅπως ἀπὸ 7% τῶν ἄλλων προϊόντων ἐγένετο 10%, οὕτω καὶ τῆς σταφίδος ἀπὸ 11 ἀνεβιβάσθη εἰς 15 δραχμάς. Δὲν ἐπῆλθε λοιπὸν καμμία καινοτομία. Ὁ λόγος τὸν ὁποῖον ἀνέφερεν, ὅτι δῆθεν ἡ μικρὰ αὕτη αὔξησις δύναται νὰ φέρῃ δυσκολίαν εἰς τὴν Ἀγγλικὴν κυβέρνησιν ὡς πρὸς τὴν ἐπιζητουμένην ἐλάττωσιν τοῦ δασμοῦ, δὲν μοὶ φαίνεται πολὺ ἰσχυρός. Ἐπὶ τριάκοντα ἓξ δραχ. αὐξηθεῖσα ἡ φορολογία ἦτο σημαντικὴ, ἀλλὰ ἀπὸ 11 εἰς 15 εἶναι ἀσήμαντος· πολὺ δὲ περισσότερον καθ’ ὅσον αὐτὴ ἡ φορολογία ἐπιβαρύνει ἄλλους καταναλωτὰς, καὶ ὄχι ἡμᾶς· καὶ ἂν ἐβλέπετε μίαν ἀνταπόκρισιν μεταξὺ τῆς κυβερνήσεως καὶ τοῦ προξένου μας, ἠθέλατε πεισθῆ, ὅτι καὶ δυνάμεθα ν’ αὐξήσωμεν κατὰ 5 σελίνια τὸν δασμὸν τῆς σταφίδος, καὶ ἐπιμένων μάλιστα ὁ πρόξενός μας, ἐπανειλημμένως μᾶς δίδει αὐτὴν τὴν συμβουλήν. Δὲν βλέπω λοιπὸν πολὺ ἰσχυρὸν τὸν λόγον τοῦ ὅτι ἂν αὐξήσωμεν καὶ τὸν φόρον τῆς σταφίδος ὅπως καὶ τῶν λοιπῶν προϊόντων, δὲν θὰ ἐπιτύχωμεν τὴν προσδοκωμένην ἐλάττωσιν ἐν Ἀγγλίᾳ. Ὁ κύριος Σωτηρόπουλος σᾶς εἶπεν, ὅτι εἰς τὴν Ἀγγλίαν ἔχουν 97 δραχ. τὴν χιλιάδα, καὶ ἡμεῖς ἔχοντες 15· θὰ θεωρηθῇ ὑπερβολικὸς ὁ ἰδικός μας ἀντιπροσωπεύων τὸν ἔγγειον φόρον; Βλέπετε ὅτι εἶναι ἑκατὸν τὰ ἑκατὸν καὶ ἡμεῖς τοιαύτην φορολογίαν ἐπὶ τῶν εἰσαγομένων ἐπὶ κανενὸς εἴδους δὲν ἔχομεν.

§74ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτοὶ δὲν ἔχουν ἔγγειον φόρον.

§75ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Δὲν ἔχουν μερικοὶ, διότι ἐξηγόρασαν τὸν φόρον αὐτόν. Μεταβαίνω ἤδη εἰς τὴν ἄλλην τροπολογίαν, τουτέστι, νὰ γείνῃ διάκρισις μεταξὺ τοῦ φόρου τῆς σταφίδος τῆς κορινθιακῆς εἴς τινα μέρη τῆς Ἠλείας, τῶν Καλαμῶν κλπ. Ἐν πρώτοις σᾶς παρατηρῶ, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐφαρμοσθῇ τὸ μέτρον τοῦτο, διότι ὅλαι αἱ σταφίδες θὰ ἐξέρχωνται ὡς σταφίδες τῆς Ἠλείας, παραδείγματος χάριν, καὶ τῶν ἄλλων μερῶν, καὶ δὲν θὰ διακρίνεται ἡ μία ἀπὸ τὴν ἄλλην. Καὶ ἐχθὲς εἶπον καὶ σήμερον ἐπαναλαμβάνω, δὲν ἔχουν δίκαιον νὰ παραπονῶνται ὡς πρὸς τὴν αὔξησιν τῆς φορολογίας, καθότι, ὅπως παρὰ πάντων ὁμολογεῖται, μὲ ὀλίγην δαπάνην καλλιεργοῦν εἰς τὴν Ἠλείαν.

§76ΤΙΝΕΣ. Δὲν εἶναι ἀληθὲς αὐτό.

§77ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Καὶ μολαταῦτα παράγεται διπλάσιον καὶ τριπλάσιον ποσόν.

§78ΤΙΝΕΣ. Ψεύματα.

§79ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Τελευταῖον, ἂς μοὶ συγχωρηθῇ νὰ κάμω μίαν παρατήρησιν ὡς πρὸς τὴν ἔμμεσον αὔξησιν, ὅτι νὰ ἐπιφέρωμεν ἓν εὐρωπαϊκὸν σύστημα διὰ νὰ λείψουν αὐταὶ αἱ ἀνωμαλίαι. Βλέπετε, θέλουν εἰς ἑκάστην ἐπαρχίαν νὰ προσδιορίζωμεν ἴδιον φόρον ἐφ’ ἑκάστου προϊόντος· ἂν εἶναι δυνατὸν αὐτὸ νὰ γείνῃ! Δι’ αὐτοὺς τοὺς λόγους δὲν παραδέχομαι οὔτε τὴν μίαν, οὔτε τὴν ἄλλην τροπολογίαν. Ἐνταῦθα καταλαμβάνει τὴν ἕδραν τοῦ προέδρου ὁ ἀντιπρόεδρος κ. Κυριακός.

§80ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Ἐπειδὴ ἡ παρελθοῦσα νὺξ ἴσως ἔφερεν εἰς λήθην ὅσα εἶπον χθὲς, μὲ συγχωρεῖτε νὰ τὰ ἐπαναλάβω. Ὅταν, κύριοι, θὰ δώσετε τὴν ψῆφόν σας, πρέπει νὰ εἶναι δικαία· δὲν σᾶς ζητοῦμεν τίποτε ἄλλο, δὲν ἠμπορεῖτε νὰ ἐξισώσητε ἀνθρώπους πωλοῦντας τὸ προϊὸν των 30 δραχ. νὰ πληρόνουν 150, καὶ ὅσοι τὸ πωλοῦν 50 νὰ πληρόνουν καὶ αὐτοὶ 150. Ἡμεῖς δὲν θέλομεν νὰ ἀδικήσωμεν κανένα· διότι, κύριοι, δὲν πέρνετε ἀπ’ ἐκείνους τὸ περιπλέον, πρέπει νὰ ἐπιφορτίσητε ἡμᾶς νὰ δίδωμεν περισσότερον τοῦ δέοντος; Τί ζητοῦμεν ἡμεῖς; ζητοῦμεν ἕκαστος νὰ πληρόνῃ τὸ φόρον του ἀναλόγως τῆς τιμῆς, τὴν ὁποίαν λαμβάνει ἀπὸ τὸ προϊὸν του. Οὐδεμία, κύριοι, θὰ γείνῃ κατάχρησις κατὰ τὴν ἐξαγωγὴν καὶ μετακόμισιν, διότι ἕκαστος τόπος ἔχει τὸν λιμένα του, εἰς αὐτὸν μεταφέρεται. Καθὼς, κύριοι, πρότερον αἱ τιμαὶ προσδιορίζονται διὰ πρωτοκόλλων, τὸ αὐτὸ πρέπει νὰ γείνῃ καὶ σήμερον. Καὶ ἐπειδή τινες σήμερον θέλουν τὸν ἰσχυρισμόν μας ὡς παραλογισμὸν, τοὺς λέγω ὅτι δὲν εἶναι παραλογισμὸς, ἀλλὰ τὸ συμφέρον των τοὺς κάμνει νὰ τὸ λέγουν τοῦτο. Ὅλοι, κύριοι, 10%, διατί ἡμεῖς 15 καὶ σεῖς 10; Θέλετε νὰ μᾶς ἐπιβάλῃ τὸ δημόσιον περισσότερον διὰ νὰ κάμετε ὑμεῖς τὰς εὐκολίας σας; ὠφελεῖσθε λοιπὸν ὑμεῖς καὶ καταδικαζόμεθα ἡμεῖς. Τί χρεωστοῦμεν, κύριοι, εἰς τὸ ἔθνος παρὰ μίαν ἰσότητα; Εἶπον, κύριοι, ὅτι κάμνομεν περισσότερόν τινες· ὅσον περισσότερον κάμνομεν, τόσον περισσότερον πληρόνομεν. Μήπως σᾶς ζητοῦμεν ἡμεῖς στρεμματικά; Ἐρχόμεθα καὶ εἰς τὰ ἔξοδα τῆς καλλιεργείας.

§81ΤΙΝΕΣ. Τέσσαρα.

§82ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Τοῦτο εἶναι ἀληθὲς, ὥστε ἂς μὴ ἔλθωμεν εἰς τὰ ἔξοδα, διότι ἡμεῖς πληρόνομεν περισσότερα· λοιπὸν ἡμεῖς δὲν ζητοῦμεν ἄλλο παρὰ δικαιοσύνην. Ἀφοῦ λέγετε ὅτι ἔχετε πατριωτισμὸν, διατί καταδέχεσθε νὰ πληρόνωμεν ἡμεῖς περισσότερα; Ἡμεῖς δὲν ζητοῦμεν εἰμὴ νὰ δώσῃ ἕκαστος καθὼς πωλεῖ τὸ προϊὸν του διὰ πρωτοκόλλου· ἐὰν γείνῃ τοῦτο, θὰ ἰδῆτε ὅτι ἔχομεν δίκαιον. Δὲν εἶναι ἄδικον νὰ πληρόνωμεν ἡμεῖς 15%; διατὶ δὲν θέλετε ὅ,τι φόρον θὰ πληρώσῃ ὁ εἷς νὰ πληρώσῃ καὶ ὁ ἄλλος; Ἡμεῖς δὲν σᾶς ζητοῦμεν νὰ πληρώσωμεν ὀλιγώτερα, ζητοῦμεν νὰ δώσῃ ἕκαστος ὅσα πωλεῖ.

§83Α. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Εἶμαι κατὰ πεποίθησιν ὑπὲρ τῆς γνώμης κατ’ ἀρχὴν τοῦ Κυρίου Σωτηροπούλου, τουτέστιν, ὅτι οἱ φόροι δὲν πρέπει νὰ εἶναι ὑπέρογκοι, ἀλλὰ ὅσον μετριώτεροι εἶναι οἱ φόροι αὐτοί, τόσον μεγαλειτέρα εἶναι καὶ ἡ ὠφέλεια ἐκ τῆς παραγωγῆς καὶ εἰς τοὺς ἰδιώτας, ἑπομένως καὶ διὰ τὸ δημόσιον ταμεῖον. Ἀλλὰ, Κύριοι, τὴν ἀρχὴν αὐτὴν καὶ ὁ κύριος Σωτηρόπουλος καὶ ὁ ἀξιότιμος πρόεδρος τῆς Βουλῆς κατ’ ἀρχὰς δὲν τὴν παρεδέχθησαν, ὅταν ὁ ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν εἰσήγαγε τὸ νομοσχέδιον τὸ φορολογικὸν τοῦ δασμολογίου, καθὼς καὶ τὰ λοιπὰ φορολογικὰ νομοσχέδια, διότι εἴδομεν αὐτοὺς ὑποστηρίξαντας τὰ νομοσχέδια αὐτὰ ἄνευ διακρίσεως καὶ τὰ παρεδέχθησαν ἀμφότεροι. Τώρα καθόσον ἀφορᾷ τὸ πνεῦμα τῆς ἰσότητος τὸ ὁποῖον εἶδον νὰ ἐπικαλῆται, αὐτὸ τὸ πνεῦμα τῆς ἰσότητος ἀντιστρατεύεται κατ’ αὐτοῦ, διότι ὅλοι γνωρίζομεν ὅτι ἡ πρόσοδος τῶν ἐπαρχιῶν ἐκείνων εἶναι μεγαλειτέρα ἀπὸ τὴν πρόσοδον τῶν ἄλλων ἐπαρχιῶν· πρῶτον, εἶναι κοινῶς ὁμολογούμενον καὶ τὸ ὁμολογοῦν οἱ φορολογούμενοι ὅλων τῶν ἄλλων ἐπαρχιῶν, δεύτερον, τὸ ἐξηγεῖ ὁ Κύριος Σωτηρόπουλος διὰ τοῦ βιβλίου του, τὸ ὁποῖον ἐσχάτως ἐξέδωκε διὰ τὸ δυστύχημα, τὸ ὁποῖον κατ’ αὐτὰς ἔπαθε, παριστάνων τὴν σταφίδα του μὲ ὀλίγα στρέμματα, ἀλλὰ πολλὴν πρόσοδον. Τώρα καθόσον ἀφορᾷ τὰς δαπάνας, δι’ ἐκείνας τὰς ἐπαρχίας εἶναι πολὺ μικρότεραι· ὥστε ἐὰν φορολογήσωμεν μὲ τὸ ποσὸν, τὸ ὁποῖον ζητοῦμεν νὰ φορολογήσωμεν τὰς ἐπαρχίας αὐτὰς, καὶ τὰς ἄλλας ἐπαρχίας, εἰς τὰς ἄλλας ἐπαρχίας θὰ φορολογηθῶσιν αἱ δαπάναι. Ἀλλὰ, Κύριοι, καὶ ἡ κατανάλωσις ὅλου τοῦ προϊόντος τῆς Ἠλείας, Τριφυλίας καὶ τῶν ὁμοίων ἐπαρχιῶν δὲν γίνεται εἰς τὸ ἐξωτερικὸν, γίνεται καὶ εἰς τὸ ἐσωτερικόν· ἐκεῖ ἔχουν δύω ποιότητας, μίαν καλῆς, ἥτις, ὡς γνωστὸν, πωλεῖται εἰς τὸ ἐξωτερικὸν, καὶ μίαν κατωτέρας, τῆς ὁποίας γίνεται κατανάλωσις εἰς τὸ ἐσωτερικόν. Τί ἔρχονται λοιπὸν καὶ μᾶς λέγουν σήμερον; νὰ τὴν δώσουν εἰς εἶδος· ἀλλὰ, λέγω, ἔχομεν δημοσίας ἀποθήκας διὰ νὰ θέσωμεν αὐτὸ τὸ ποσὸν, τὸ ὁποῖον θὰ συνάξωμεν; Ὥστε ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον θὰ ὠφεληθῇ τὸ δημόσιον θὰ τὸ χάσῃ καὶ αὐτὸ, διότι θὰ πληρώσῃ ἐνοίκια καὶ πολλὰς ἄλλας πληρωμὰς θὰ ὑποστῇ, καθὼς καὶ τὴν ἔλλειψιν καὶ τὴν φθοράν. Νομίζω λοιπὸν, ὅτι οἱ τοιαῦτα ὑποστηρίζοντες δὲν ὑποστηρίζουν τὴν ἀρχὴν τῆς ἰσότητος· ἑπομένως εἶμαι ἐναντίος τῆς τροπολογίας αὐτῆς, τοσοῦτον μᾶλλον, καθόσον αὗται αἱ διακρίσεις συνδαυλίζουσι τὰ μίση.

§84ΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀφοῦ, Κύριοι, πρῶτον παρεκάλεσα τὴν Βουλὴν νὰ μὴ προβῇ εἰς τὴν αὔξησιν τῶν φόρων, βεβαιότατα τώρα δὲν ἔχω σκοπὸν νὰ ζητήσω ἐξαιρέσεις διὰ τὴν σταφίδα τοῦ τόπου μου, ἀλλὰ πρέπει νὰ φορολογοῦνται καὶ αἱ σταφίδες ὅπως καὶ ὅλα τὰ ἄλλα προϊόντα χωρὶς ἐξαιρέσεις· βλέπετε λοιπὸν ὅτι δὲν εἶμαι παντάπασιν ὑπὲρ τῆς ἐξαιρέσεως μιᾶς τάξεως· ἀποκρούω ὅμως τὰς περὶ τῶν καθέκαστα ἐξαιρέσεις, τὰς ὁποίας ζητοῦν τινες καὶ τὰς ὁποίας ἡ Βουλὴ ἂς κρίνῃ ἐὰν εἶναι δίκαιαι ἢ ὀρθαί. Κύριοι, ἐκ τῶν προαγορευσάντων οὐδεὶς σᾶς ἀνέφερε καὶ τὸ ἑξῆς περιστατικὸν, ὅτι ἡ παραγωγὴ εἰς ἐκείνας τὰς ἐπαρχίας, ὑπὲρ τῶν ὁποίων ζητοῦν τὴν ἐξαίρεσιν, εἶναι μεγαλειτέρα, ἐκτὸς τοῦ ὅτι καὶ αἱ δαπάναι εἶναι μικρότεραι· διότι ἓν στρέμμα διὰ νὰ ἐμφυτευθῇ εἰς Αἴγιον ἀπαιτοῦνται 10–12 ἡμερομίσθια, ἐνῷ εἰς τὴν Ἠλείαν εἷς ἄνθρωπος φυτεύει ἓν στρέμμα.

§85ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Τοιαῦτα ψεύδη δὲν λέγονται ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Βουλῆς. Ἓν στρέμμα νὰ τὸ φυτεύσῃ ἕνας ἄνθρωπος!

§86ΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐκτὸς τῆς διαφορᾶς, ἡ ὁποία ὑπάρχει ὡς πρὸς τὴν παραγωγήν· διότι ὅλοι γνωρίζετε, ὅτι αἱ ἐπαρχίαι Ἠλείας, Τριφυλίας κτλ. παράγουν διπλάσιον ποσὸν κατὰ στρέμμα· ἐκτὸς τούτου καὶ αἱ τιμαὶ τοῦ σταφιδοκαρποῦ βεβαιωθῆτε ὅτι κατὰ τὰ τελευταῖα ἔτη ἰσοπεδώθησαν, ἐξισώθησαν παντοῦ· ἀπόδειξις ὅτι εἰς τὸ Αἴγιον ἐφέτος, τὸ ὁποῖον λέγουν ὅτι ἔχει τὴν καλλιτέραν σταφίδα, ἔχουν σταφίδα ἑκατομμύρια λίτρας, ἐνῷ ὅλων τῶν ἄλλων ἐπαρχιῶν ἐπωλήθη. Καὶ ἠξεύρετε πόσον τιμᾶται εἰς τὸ Αἴγιον ἡ σταφίς; 25 τάλληρα.

§87ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ. Λέγετε ψεύματα.

§88ΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ δὲν καταδέχομαι νὰ σᾶς ἀντικρούσω· αἱ ὕβρεις μένουν εἰς τοὺς λέγοντας. Ψεύδεσθε σεῖς, διότι ἔχετε συμφέρον (θόρυβος). Κύριοι, ἓν στρέμμα εἰς Αἴγιον παράγει μόλις 400–500 λίτρας, καὶ θέλει 10–12 ἡμερομίσθια νὰ φυτευθῇ ἐκεῖνο τὸ στρέμμα, καὶ θέλει 12 τάλληρα νὰ καλλιεργηθῇ· ἐδῶ εἶναι ὁ κύριος ὑπουργὸς, γνωρίζει καλλίτερα τὸν τόπον καὶ εἶναι εἰς κατάστασιν νὰ σᾶς φωτίσῃ. Ἂν καὶ ὁ φόρος δὲν ἐπιβάλλεται σχετικῶς πρὸς τὰς τιμὰς, μολαταῦτα καὶ αὐτὸ ἀκόμη τὸ φιλονεικῶ, κύριοι, διότι ἐπωλήθη ἐφέτος 25 τάλληρα τὸ πλεῖστον μέρος. Διατί λοιπὸν ἡ διάκρισις αὕτη; (θόρυβος)· διατί δὲν κάμνετε διάκρισιν μεταξὺ ἐλαίου καὶ ἐλαίου, σίτου καὶ σίτου; Διὰ τοῦτο ἀποκρούω καθ’ ὁλοκληρίαν τὴν προκειμένην ἐλάττωσιν, καὶ ζητῶ νὰ μείνῃ ὁ φόρος δι’ ὅλας τὰς σταφιδοφόρους ἐπαρχίας, ὅπως ἔχει.

§89ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, πολὺ παράδοξος μοὶ ἐφάνη ἡ διάστασις, τὴν ὁποίαν ἔλαβε τὸ προκείμενον ζήτημα, καθὼς καὶ οἱ διάφοροι ὑπολογισμοί, τοὺς ὁποίους τινὲς ἦλθον νὰ ἐκθέσωσιν. Ἐρωτῶ τοὺς κυρίους ἐκείνους, πρόκειται περὶ καθαρᾶς ἢ ἀκαθαρίστου προσόδου; θέλω νὰ μάθω ἐὰν κατὰ τὸ ἐπικρατοῦν σύστημα ἡ φορολογία στηρίζεται εἰς τὴν καθαρὰν ἢ εἰς τὴν ἀκαθάριστον πρόσοδον. Ἐρωτῶ, προσδιώρισεν ὁ νόμος τὸ ποσὸν, τὸ ὁποῖον δικαιοῦται νὰ λάβῃ τὸ δημόσιον; βεβαίως τὸ προσδιώρισε· λέγει, ὅτι πρέπει νὰ λαμβάνῃ τὸ δημόσιον 10% ἐπὶ τῶν διαφόρων δημητριακῶν καρπῶν, τόσον ἐπὶ τοῦ ἐλαίου καὶ τόσον ἐπὶ τῶν λοιπῶν. Ἀφοῦ λοιπὸν προσδιώρισε τὸ ποσὸν, ἐννοεῖται ὅτι τὸ προσδιώρισεν ἔχων ὑπ’ ὄψιν του τὸ εἶδος· διότι τί ἄλλο ἐννοεῖ ὁ νόμος ὅταν λέγῃ ἐπὶ τοῦ φόρου τοῦ ἐλαίου, ὅταν τις παραγάγῃ 100, ὀφείλει νὰ δώσῃ 10, χωρὶς νὰ λαμβάνῃ ὑπ’ ὄψιν του ἐὰν αἱ δαπάναι ἦσαν πολλαὶ ἢ ὀλίγαι; Τὸ ἴδιον εἶναι καὶ διὰ τὰς σταφίδας, ὅταν ὁ νόμος λέγῃ, ὅτι ὁ σταφιδοκτήμων ὀφείλει νὰ πληρώσῃ 10%· ἐννοεῖ ὅτι ὁ παραγαγὼν μίαν χιλιάδα λιτρῶν ὀφείλει νὰ δώσῃ 100 λίτρας· καμμία ἔρευνα δὲν γίνεται ἐὰν ἐξώδευσε πολλὰ ἢ ὀλίγα. Ἐὰν θελήσωμεν νὰ ἐξετάσωμεν τοῦτο, τότε ἐμβαίνομεν εἰς τὴν ἐξέτασιν τῆς καθαρᾶς καὶ ἀκαθαρίστου ποσότητος. Ἀφοῦ λοιπὸν ὁ νόμος διατάττει τὸ 10%, ἐρωτῶ τοὺς κυρίους νὰ μοὶ εἴπωσιν, εἶναι δίκαιον ὅταν ἕνας κτηματίας πωλῇ τὴν χιλιάδα πρὸς 100 δραχμὰς, νὰ δίδῃ τὸν αὐτὸν φόρον μὲ ἐκεῖνον ὅστις πωλεῖ τὴν χιλιάδα 200 δραχμάς; Ἐὰν ἐλαμβάνετε πρὸς εἶδος τὸν φόρον, δὲν ἠθέλατε πωλήσει τὰς 100 λίτρας τοῦ πρώτου διὰ 30 δραχμὰς καὶ τὰς 100 τοῦ δευτέρου διὰ 60; Καὶ ἀπορῶ πῶς ἦλθον καὶ λέγουν, ὅτι εἰς τὸ ἓν μέρος ἐξοδεύονται πολλὰ καὶ εἰς τὸ ἄλλο ὀλίγα· ἠμποροῦν ν’ ἀποδείξουν ὅτι ὑπάρχει ἡ αὐτὴ τιμὴ διὰ τὰς σταφίδας ὅλων τῶν ἐπαρχιῶν; Ἐὰν τοῦτο ἀποδείξουν, τότε εἶναι δίκαιον νὰ πληρόνουν καὶ αἱ ἄλλαι ἐπαρχίαι τὸν αὐτὸν φόρον, ἀπαράλλακτα ὅπως γίνεται μὲ τοὺς δημητριακοὺς καρποὺς καὶ τὸν σῖτον, τῶν ὁποίων ἡ τιμὴ δὲν εἶναι ἡ αὐτὴ εἰς ὅλας τὰς ἐπαρχίας τοῦ Κράτους, καὶ ὡς ἐκ τούτου μὲ ἄλλην τιμὴν πληρόνουν οἱ μὲν καὶ μὲ ἄλλην οἱ ἄλλοι, διότι ὁ νομοθέτης εἶχεν ὑπ’ ὄψιν, ὅτι δὲν εἶναι ἡ αὐτὴ τιμὴ εἰς ὅλον τὸ Κράτος καὶ διὰ τοῦτο ἀπήτησε διὰ τὰ σιτηρὰ κατὰ δεκαπενθημερίαν νὰ προσδιορίζεται ἡ τιμή. Τὸ αὐτὸ ζητοῦμεν νὰ γείνῃ καὶ ἐδῶ καὶ πρέπει νὰ γείνῃ μία διάκρισις, διότι κανεὶς δὲν εἶπεν ὅτι ἡ τιμὴ εἶναι ἡ αὐτή.

§90ΖΑΤΟΥΝΙΤΗΣ. Καὶ ἐγὼ, Κύριοι, τῷ ὄντι ἀπορῶ πῶς τὸ ζήτημα αὐτὸ ἔλαβε τοιαύτην διάστασιν, καὶ τὰ ἐπιχειρήματα τὰ ὁποῖα ἔφερεν ὁ Κ. Σωτηρόπουλος ὑπὲρ τῆς γνώμης του εἶναι κατὰ τῆς γνώμης του. Ὁ κύριος Σωτηρόπουλος λέγει, ὅτι δὲν δυνάμεθα νὰ λάβωμεν ὡς ἀρχὴν τῆς φορολογίας τῆς σταφίδος τὴν ἰδέαν τῆς ἀκαθαρίστου προσόδου· καὶ ἐγὼ συμφωνῶ μὲ τὴν ἀρχὴν αὐτὴν καὶ θέλω σᾶς ἀποδείξει ὅτι σεῖς θέλετε τὸ ἐναντίον. Τί ἐπρόκειτο ὅταν ἐσυζητούσαμεν τὸν φόρον τῶν ποιμενίων, καὶ τί μᾶς ἐπρότειναν; ὅτι μία ὀκὰ μαλλὶ δύναται νὰ καλύψῃ τὴν αὔξησιν. Τώρα διὰ τὴν φορολογίαν τῆς σταφίδος ἡ ἐξαίρεσις ἣν ζητοῦν διά τινας ἐπαρχίας δὲν ἔχει ἄλλον σκοπὸν παρὰ μόνον καὶ μόνον ν’ ἀνακουφίσῃ αὐτὰς τὰς ἐπαρχίας καὶ νὰ ἐπιβάλῃ εἰς ἄλλας 2 ἢ 3 ἐπαρχίας μεγαλείτερον φόρον· διϊσχυρίζονται δὲ ὅτι ἐπὶ τῇ βάσει τῆς τιμῆς δικαιοῦνται λόγῳ ἰσότητος νὰ ἐξαιρεθῶσιν. Ἐγὼ λέγω, ὅτι συμβαίνει τὸ ἐναντίον, διότι ἡ ἰσότης ἣν ἐπικαλοῦνται τοὺς ἐπιβάλλει τὴν ὑποχρέωσιν ν’ ἀποσυρθῶσιν ἀπὸ τὴν ἐξαίρεσιν διὰ τοὺς ἑξῆς λόγους. Ζητοῦν νὰ ἐξαιρεθῶσιν αἱ ἐπαρχίαι Ἠλείας, Τριφυλίας, Μεσσήνης, Πύλου καὶ λοιπαὶ, καὶ δὲν μένουν παρὰ αἱ ἐπαρχίαι Πατρῶν, Κορινθίας καὶ Αἰγίου, αἱ ἐπαρχίαι ἐκεῖναι, αἵτινες κατὰ φαινόμενον πιστεύεται ὅτι παράγουν καρπὸν μεγαλειτέρας ἀξίας, καὶ τοῦτο τοὺς δίδει τὸν λόγον νὰ ζητοῦν αὐτὴν τὴν ἐξαίρεσιν. Αὐτὸ δὲν εἶναι ἀληθὲς, δὲν συμβαίνει, διότι εἶναι βέβαιον ὅτι αἱ ἐπαρχίαι τῶν Πατρῶν, τῆς Κορινθίας, τοῦ Αἰγίου, πωλοῦν τὴν σταφίδα μὲ τιμὴν κἄπως ἀνωτέραν· ἀλλὰ τοῦτο ἐὰν ἐξετάσωμεν εἰς τὴν φύσιν, εἰς τὰ σπλάγχνα του, θέλομεν εὕρει ὅτι αἱ ἐπαρχίαι αὗται δὲν ἔχουσι κανὲν ὄφελος μεγαλείτερον ἐκείνων τῶν ἐπαρχιῶν. Εἰς τὴν ἐπαρχίαν τῶν Πατρῶν ἐπωλήθη 35 τάλληρα ἡ χιλιάς, εἰς δὲ τοῦ Πύργου ἐπωλήθη 25· ἀλλὰ διὰ νὰ παραχθῇ μία χιλιὰς λιτρῶν εἰς τὴν ἐπαρχίαν τῶν Πατρῶν, Κορινθίας καὶ Αἰγίου, ἀπαιτεῖται νὰ καλλιεργηθῶσι 2 στρέμματα γῆς, ἐνῷ διὰ νὰ παραχθῇ μία χιλιὰς εἰς τὴν ἐπαρχίαν Ἠλείας ἀπαιτεῖται ἥμισυ στρέμμα, καὶ δὲν δύναται ν’ ἀρνηθῇ κανεὶς ὅτι ἡ παραγωγὴ εἶναι ἀνεξαιρέτως μεγαλειτέρα εἰς τὰς ἐπαρχίας ἐκείνας δι’ ἃς ζητοῦν τὴν ἐξαίρεσιν· ἑπομένως ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον αἱ ἐπαρχίαι αὗται ζημιοῦνται ἐκ τῆς τιμῆς, τὸ ἀπολαμβάνουν ἐκ τῆς ποιότητος· δὲν βλέπω λοιπὸν ποῦ στηρίζεται ἡ ἰσότης ἣν ζητοῦν διὰ νὰ ἐξαιρέσουν τὰς ἐπαρχίας αὐτάς. Ἐπειδὴ μὲ ἐπροκάλεσαν ὅτι ὁρμῶμαι ἀπὸ τὴν ἰδέαν, τὴν ὁποίαν εἴπατε, τοῦ συμφέροντος, ἐγὼ θὰ σᾶς ἀποδείξω ὅτι δὲν ὁρμῶμαι ἀπὸ τὴν ἰδέαν αὐτὴν, διότι ἔχω μόνον 20 στρέμματα καὶ μὲ αὐτὰ τὰ 20 στρέμματα δὲν ἠμπορῶ νὰ παράξω οὔτε 5,000.

§91ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐὰν πωλήσετε, πόσον θὰ πωλήσητε;

§92ΖΑΤΟΥΝΙΤΗΣ. Τόσοι σταφιδοῦχοι, οἵτινες ἔχουν τὰ καλλίτερα κτήματα εἰς τὰς Πάτρας, δὲν ἠμποροῦσε ποτὲ νὰ ἐξισωθοῦν ὡς πρὸς τὴν παραγωγὴν μὲ ἐκείνους οἵτινες ἔχουν εἰς τὰς ἄλλας ἐπαρχίας. Ἐὰν τὰ κτήματα αὐτὰ τὰ φέρετε εἰς τὴν ἐπαρχίαν τῆς Ἠλείας, θὰ ἔχετε σχεδὸν τετραπλάσιον εἰσόδημα. Ἐὰν λοιπὸν ὁ διϊσχυρισμὸς, ὅτι ὅσον πωλεῖτε τόσον πρέπει νὰ πληρόνετε, εἶναι ὁ λόγος δι’ ὃν ζητεῖτε τὴν ἐξαίρεσιν αὐτὴν, δὲν εἶναι ὀρθός· διότι ἐν Πάτραις, ἐν Αἰγίῳ καὶ ἐν Κορινθίᾳ 100 στρέμματα παράγουν 60 χιλιάδας, ἐνῷ εἰς τὴν Ἠλείαν καὶ τὰς λοιπὰς ἐπαρχίας παράγουν 120,000. Τινὲς ὑπεστήριξαν, ὅτι ἡ μεγάλη διαφορὰ τῆς τιμῆς προέρχεται ἐκ τοῦ ὅτι τὸ προϊὸν τῶν Πατρῶν ὡριμάζει καὶ ψήνεται πρωϊμώτερον· ἀλλὰ τοῦτο δὲν εἶναι ἀληθὲς, διότι μᾶλλον βλάπτει παρὰ ὠφελεῖ. Οἱ ἔμποροι τῶν Πατρῶν, ἅμα ὁ καρπὸς τῶν ἐπαρχιῶν αὐτῶν ἑτοιμασθῇ, δὲν δίδουν τὴν ἐλαχίστην προσοχὴν εἰς αὐτὸν καὶ τὸν θεωροῦν μάλιστα ὡς ἓν μέσον διὰ νὰ κερδήσουν περισσότερα, διότι λέγουν, ὅτι ἠμποροῦν νὰ εὕρουν σταφιδοκαρπὸν εἰς τὴν Ἠλείαν μὲ 25 τάλληρα. Δὲν βλέπω λοιπὸν ἐὰν στηρίζεται ὁ λόγος τὸν ὁποῖον εἶπον. Ἂν θέλετε δὲ νὰ μάθητε, τὸ ὀρθὸν εἶναι ὅτι τὸ μέγα ποσὸν καὶ ὁ τρόπος μὲ τὸν ὁποῖον πωλεῖται ὁ καρπὸς εἰς τὰς ἄλλας ἐπαρχίας, κάμνει ὥστε νὰ ἐκπέσῃ πολὺ ἡ τιμὴ τῆς σταφίδος αὐτῆς· καὶ ζητεῖτε νὰ προσθέσητε καὶ μίαν ἄλλην καταδίκην ἐπὶ τῆς καταδίκης αὐτῆς, τὸ νὰ μὴ χρησιμεύῃ εἰς τίποτε ἡ ὡριμότης; Διότι δὲν δύναται νὰ πωληθῇ κατὰ προτίμησιν καὶ μόνον τὸ Αἴγιον διατηρεῖ μίαν θέσιν ὑψηλὴν καθόσον ἀφορᾷ τὴν τιμὴν, καὶ τοῦτο ὀφείλεται εἰς τὴν σύνεσιν τῶν μεγαλειτέρων σταφιδοκτημόνων· 47 μεγάλοι σταφιδοκτήμονες συνάζουν τὸν καρπὸν ὅλον εἰς τὰς ἀποθήκας καὶ πληρόνουν εἰς τοὺς χωρικοὺς ἓν ποσὸν καὶ κατόπιν, ἀφοῦ πωληθῇ ἡ σταφίς των, δίδουν τὸ ἐπίλοιπον. Ἀλλὰ τοῦτο δὲν συμβαίνει εἰς τὰς Πάτρας ἢ εἰς τὴν Ἠλείαν, διότι φθάνουν οἱ καρποὶ τῶν ἐπαρχιῶν τοῦ Πύργου καὶ σοῦ λέγουν, ὅτι ὁ δεῖνα καὶ ὁ δεῖνα δίδει τὸν καρπόν του 30 τάλληρα· ὁ ἔμπορος δὲν ζητεῖ ποιότητα, ποσὸν μικρόν ζητεῖ. Κατὰ συνέπειαν βλέπετε, ὅτι ἡ ἐξαίρεσις ἣν ζητοῦν εἶναι κάπως ὄχι στηριζομένη εἰς τὴν ἰσότητα, ἀλλ’ εἰς τὴν ἰδέαν τῆς διακρίσεως καὶ τῆς ἐπιβολῆς μεγαλειτέρου βάρους καὶ ὑποχρεώσεως εἰς τὰς ἄλλας ἐπαρχίας. Ἐγὼ δὲν ἐνδιαφέρομαι, διότι εἶναι γελοῖον πρᾶγμα νὰ νομίζῃ τις ὅτι ὁρμῶμαι εἰς τοιαύτας ἰδέας ἀπὸ ἐλαχίστην ποσότητα στρεμμάτων. Ἐγὼ ἤθελον συμφωνήσει μαζῆ σας, ἐὰν ἐζητεῖτε μίαν ἐλάττωσιν τοῦ δασμοῦ αὐτοῦ, ἀλλὰ νὰ ζητῆτε ἐξαίρεσιν χωρὶς νὰ ἔχετε ὅλως διόλου δίκαιον, αὐτὸ μὲ κάμνει νὰ μὴν ἦμαι σύμφωνος. Τὸ συμπέρασμα εἶναι, ὅτι δὲν θέλομεν νὰ γείνῃ καμμία ἐξαίρεσις εἰς οὐδεμίαν ἐπαρχίαν.

§93ΣΤΕΡΙΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι ἀληθὲς αὐτό; σεῖς λέγετε, θέλομεν νὰ μὴν ὑπάρχουν κτήματα εἰς τὰς ἐπαρχίας τῆς Ἠλείας, τῆς Τριφυλίας, τῶν Καλαμῶν, διὰ νὰ πωλοῦμεν ἡμεῖς οἱ κάτοικοι τῆς Κορινθίας, τῶν Πατρῶν, τοῦ Αἰγίου μὲ μεγαλειτέραν τιμήν.

§94ΖΑΤΟΥΝΙΤΗΣ. Ἐὰν αὐτὸ τὸ ὁποῖον λέγετε τὸ ὑποστηρίζετε, διὰ τί δὲν ἀφίνετε εἰς ἐμὲ τὸ δικαίωμα νὰ εἴπω τὸ αὐτό, ὅτι ζητοῦντες τὴν ἐξαίρεσιν τὴν ζητεῖτε διὰ νὰ καταστρέψητε τὰ κτήματα τῶν ἄλλων ἐπαρχιῶν καὶ νὰ μείνετε ὑμεῖς διὰ νὰ πωλῆτε ἀκριβώτερα τὴν σταφίδα σας καὶ νὰ μείνωμεν ἡμεῖς; Διότι ὑμεῖς δίδετε 30,000,000 σταφίδος, τὴν ὁποίαν δίδουν αἱ ἐπαρχίαι ἐκεῖναι, ὥστε τὸ ποσὸν αὐτὸ νὰ λάβῃ τὴν τιμὴν, ἣν τώρα λαμβάνει ἡ τῶν ἄλλων ἐπαρχιῶν.

§95ΣΤΕΡΙΟΠΟΥΛΟΣ. Εἰπὲ, ὅτι αὐτὸ εἶναι τὸ ἀληθές.

§96ΖΑΤΟΥΝΙΤΗΣ. Σᾶς κάμνω καὶ τὴν ἑξῆς παρατήρησιν, ὅτι αἱ γαῖαι τοῦ Πύργου δύνανται νὰ παράξουν καὶ σιτηρὰ καὶ καπνὰ καὶ καλαμπόκι, ἐνῷ ἡ γῆ τῶν Πατρῶν δὲν παράγει τίποτε ἄλλο, καὶ ἐπικαλοῦμαι ὅλων τὰς μαρτυρίας, ἐὰν δύναται νὰ κάμῃ τίποτε ἄλλο. Δὲν παράγει τίποτε ἄλλο ἡ γῆ τῶν Πατρῶν καὶ τῆς Κορινθίας παρὰ μόνον σταφίδα, ἐνῷ αἱ γαῖαι αἱ ἰδικαί σας δύνανται νὰ παράξουν ἀπὸ ὅλα τὰ προϊόντα. Ἐγὼ ἑπομένως ὑποστηρίζω τὸ νομοσχέδιον τοῦ κ. Ὑπουργοῦ.

§97ΤΙΝΕΣ. Ἀρκετά.

§98ΚΑΡΑΛΙΒΑΝΟΣ. Τοσοῦτον περισσότερον δὲν εἶναι ἀρκετὰ, καθόσον ἐῤῥέθησαν λόγοι ἀπὸ ἀνθρώπους οἱ ὁποῖοι δὲν γνωρίζουν καλὰ τὰ μέρη ἐκεῖνα, καὶ δεύτερον, διότι ἐῤῥέθησαν λόγοι, οἱ ὁποῖοι δὲν στηρίζονται εἰς τὴν ἀλήθειαν. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ περὶ τῆς αὐξήσεως τοῦ φόρου δὲν εἶμαι κατὰ, διότι τὸ μέτρον τοῦτο ἐλήφθη ἐπὶ ὅλης τῆς φορολογίας· καθόσον ὅμως ἀφορᾷ τὸ δεύτερον, τὴν τροπολογίαν τὴν νέαν, ἔχω καὶ ἐγὼ νὰ προσθέτω τὰ ἀκόλουθα· ὅτι ἡ ποιότης τῆς σταφίδος τῶν ἐπαρχιῶν Πατρῶν, Αἰγίου καὶ Κορινθίας εἶναι πολὺ καλλιτέρα ἀπὸ ἐκείνην τῶν ἄλλων ἐπαρχιῶν τῆς Ἠλείας, τῆς Τριφυλίας, τῆς Πύλου, τῶν Καλαμῶν κ.λ. Περὶ τούτου δὲν ὑπάρχει καμμία ἀμφιβολία, οὔτε ἡμεῖς δυνάμεθα νὰ τὸ ἀρνηθῶμεν, οὔτε οἱ ξένοι, οἱ ὁποῖοι ἀγοράζουν τὴν σταφίδα, διότι αὐτὸ ἀποδεικνύεται ἀπὸ τὴν διαφορὰν τῆς τιμῆς, τὴν ὁποίαν προσφέρουν. Ἕνα λόγον φέρουν οἱ ὑποστηρίζοντες, ὅτι πρέπει νὰ πληρόνουν ὅλαι αἱ ἐπαρχίαι τὸν αὐτὸν φόρον, καὶ ὁ λόγος αὐτὸς εἶναι, ὅτι ἡ γῆ τῶν τριῶν αὐτῶν ἐπαρχιῶν δὲν εἶναι καρποφόρος ὅπως τῶν ἄλλων ἐπαρχιῶν. Τοῦτο δὲν εἶναι ἀληθές· καὶ δὲν εἶναι ἀληθὲς, διότι, κύριοι, γνωρίζω ὅλα αὐτὰ τὰ μέρη καὶ τὰς ἐπαρχίας ἐκείνας, αἱ ὁποῖαι ἔχουν τὴν χειροτέραν ποιότητα, καὶ ἐκείνας, αἱ ὁποῖαι ἔχουν τὴν καλλιτέραν ποιότητα.

§99ΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔχετε κτήματα;

§100ΚΑΡΑΛΙΒΑΝΟΣ. Ἔχω, μάλιστα καὶ πολλά. — Δὲν λέγω ἐὰν τὸ στρέμμα φυτεύεται μὲ 12 ἡμερομίσθια. Οἱ ἀντίθετοι εἶπον, ἐὰν πέρνωμεν περισσότερα, τοῦτο ἔρχεται εἰς συμψηφισμὸν, καθόσον κάμνουν ὀλιγωτέραν σταφίδα εἰς τὸ Αἴγιον. Κύριοι, μὴ παραξενευθῆτε ὅτι ὑπάρχουν γαῖαι, αἵτινες κατὰ στρέμμα δίδουν 1800 λίτρας· ἐπίσης εἰς τὰς Πάτρας, ἐπίσης εἰς τὴν Κορινθίαν ὑπάρχουν τοιαῦται γαῖαι· τί παράξενον ἐὰν εἰς τὴν Ἠλείαν ὑπάρχουν τινὲς γαῖαι, αἱ ὁποῖαι φέρουν περισσοτέραν πρόσοδον παρ’ ὅ,τι φέρουν αἱ πλεῖσται; ὥστε δὲν εἶναι λόγος ἰσχυρὸς, ὁ ὁποῖος δύναται νὰ σᾶς δικαιώσῃ νὰ λέγετε ὅτι πρέπει νὰ πληρόνετε καὶ σεῖς τὴν αὐτὴν φορολογίαν, διότι ἔχετε ἀνάγκην νὰ καλλιεργήσητε δύω στρέμματα διὰ νὰ ἀποκτήσητε τόσην σταφίδα, ὅσην θὰ ἀποκτήσωμεν ἡμεῖς δι’ ἑνός· καὶ ἐγὼ ἔχω ἓν μικρὸν κτῆμα εἰς τὴν Ἠλείαν ἀπὸ 60 στρέμματα, καὶ ὅμως περισσότερα δὲν ἀπολαμβάνω.

§101ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Εἰς τὴν Κορινθίαν ἐπώλησαν καὶ πρὸς 20· ἕνας δῆμος μόνον κάμνει καλὸν καρπὸν, οἱ δὲ ἄλλοι κάμνουν ὅπως καὶ αἱ λοιπαὶ ἐπαρχίαι.

§102ΚΑΡΑΛΙΒΑΝΟΣ. Ἐγὼ λέγω, ὅτι ποτὲ δὲν ἐπωλήθη εἰς τοιαύτας τιμὰς ὁ σταφιδοκαρπὸς αὐτῶν τῶν ἐπαρχιῶν, εἰς τὰς ὁποίας ἐπωλήθησαν ἐκείνων. Ἐὰν ἡμεῖς πωλήσωμεν 100 δραχ. ἐσεῖς θὰ πωλήσητε 200· καὶ ὅτι εἶναι ἀληθὲς τοῦτο συμπεραίνεται καὶ ἐκ τούτου, διότι πολλοὶ ἔχοντες τὰ μέσα καὶ δυνάμενοι νὰ μεταφέρωσιν αὐτὸν, φέρουν ἐκεῖ καὶ τὸν πωλοῦν ὡς ἐγχώριον σταφίδα· δὲν ἠμπορεῖ νὰ ὑπάρξῃ ἀμφιβολία, καθόσον ἀφορᾷ τοῦτο. Ἡ ποιότης λοιπὸν εἶναι καλλιτέρα. Καθόσον ἀφορᾷ τὴν παραγωγὴν, βλέπετε ὅτι ἐρχόμεθα εἰς τὸ αὐτὸ σημεῖον· ὑπάρχει καλλιτέρα γῆ, τοιαύτη ὑπάρχει καὶ εἰς τὰς Πάτρας. Καθόσον ἀφορᾷ τὰς δαπάνας, φρονῶ ὅτι αἱ δαπάναι τῶν γαιῶν ἐκείνων δὲν εἶναι ὀλιγώτεραι, διότι καὶ ἐκεῖ πληρόνομεν καὶ 2 καὶ 4 δραχμάς, καὶ πολλάκις εἶναι ἀνάγκη οἱ βραχίονες ἐκεῖνοι νὰ ἔλθουν μακρόθεν διὰ νὰ καλλιεργήσουν τὰ κτήματα, καὶ ἀναγκαζόμεθα νὰ πληρώσωμεν μεγαλείτερα ἡμερομίσθια.

§103ΖΑΤΟΥΝΙΤΗΣ. Ἂν εἶναι ἀληθὲς αὐτὸ, δὲν μὲ ἐξηγεῖτε διὰ τί ἀπὸ τὴν Στερεὰν ἔρχονται ἀεννάως εἰς τὰ παράλια τῶν Πατρῶν ἄνθρωποι ζητοῦντες ἐργασίαν;

§104ΚΑΡΑΛΙΒΑΝΟΣ. Ποῖοι;

§105ΖΑΤΟΥΝΙΤΗΣ. Ἆρα δὲν εἶναι ἀκριβὰ τὰ ἡμερομίσθια.

§106ΚΑΡΑΛΙΒΑΝΟΣ. Σᾶς ὁμιλῶ διὰ τὴν Πελοπόννησον, διὰ τὴν Πύλον, διὰ τὰς Καλάμας, δι’ αὐτὰ τὰ μέρη, ὅπου ἔρχονται ἀπὸ τὴν Λακωνίαν· καὶ εἰς τὰς Πάτρας ἠμπορεῖτε νὰ ἔχετε εὐκολώτερον τοὺς βραχίονας αὐτοὺς, διότι ἔρχονται ἀπὸ τὴν Κεφαλληνίαν καὶ τὴν Ζάκυνθον.— Λέγω λοιπὸν καὶ διϊσχυρίζομαι, ὅτι καθ’ ὅσον ἀφορᾷ καὶ τὴν δαπάνην τῆς φορολογίας, τὰ μέρη ἐκεῖνα δὲν πηγαίνουν ὀπίσω· πληρόνουν ἐπίσης ὅπως καὶ εἰς τὰς Πάτρας καὶ εἰς τὸ Αἴγιον καὶ εἰς τὰς Καλάμας, ὅπου εἶναι εὐθηνότερα τὰ ἡμερομίσθια. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν φυτείαν τῆς Ἠλείας, ὁ κ. Μιχαλόπουλο; ὅ,τι σᾶς ἀνάφερε δὲν στηρίζεται εἰς τὴν ἀλήθειαν· εἶπεν, ὅτι εἰς τὴν Ἠλείαν ἕνας ἐργάτης ἠμπορεῖ νὰ φυτεύσῃ ἓν στρέμμα. Κύριοι, ἓν στρέμμα θέλει 400 κλήματα καὶ 16 ἡμερομίσθια. Δὲν ἠμποροῦν λοιπὸν νὰ στηριχθοῦν εἰς κανένα λόγον ὀρθὸν, διὰ τὸν ὁποῖον ζητοῦν οἱ κύριοι, ὥστε εἰς τὴν φορολογίαν νὰ ἐξισωθοῦν μὲ τὰς ἐπαρχίας ἐκείνας· ὥστε δικαιότατον εἶναι τὸ 10%, ἀλλὰ νὰ πληρόνῃ 10 ὅπως πωλεῖ. Διότι σᾶς λέγω καὶ τὸ ἄλλο, ὅπως μὴ καταντήσωμεν εἰς τὰ πρωτόκολλα· ἠμποροῦν αἱ ἐπαρχίαι ἐκεῖναι, ἐπειδὴ προφανέστατα πωλοῦν ὀλιγώτερον, σᾶς λέγω, ὅταν πωλήσουν 100 δραχμὰς ἐκεῖ, θὰ πωλήσουν 200 ἐδῶ. Διὰ τοῦτο ἠμπορεῖ νὰ εὑρεθῇ ὁ τρόπος· ἂν λ. χ. ἡ χιλιὰς τῆς σταφίδος τῶν Πατρῶν, τοῦ Αἰγίου καὶ τῆς Κορίνθου προσδιορισθῇ εἰς 150 δραχμὰς, ἐκείνων θὰ προσδιορισθῇ εἰς 100, καὶ ἰδοὺ ὅτι εἶναι ἡ αὐτὴ φορολογία. Αὐτὴ εἶναι ἡ πρότασίς μου, κ. ὑπουργέ· αὐτὸ εἶναι τὸ ἀκριβέστατον καὶ ἀσφαλέστατον διὰ τὸ δημόσιον. Λέγω λοιπὸν, ὅτι ἡ διαφορὰ εἶναι ὁμολογούμενον ὅτι ἂν δὲν εἶναι μεγαλειτέρα, τοὐλάχιστον εἶναι ὡς 2 πρὸς 3· κατὰ τὸ ⅓ πάντοτε θὰ πωληθῇ ἡ σταφὶς τῶν ἐπαρχιῶν ἐκείνων. Διὰ τοῦτο, ἀφ’ οὗ ἡ Κυβέρνησις ἀπεφάσισε νὰ προσδιορισθοῦν διὰ πᾶσαν χιλιάδα 150 δραχμαὶ, καὶ νὰ πληρόνῃ ἑπομένως 15 δραχμάς, διὰ τὰς ἐπαρχίας ἐκείνας νὰ προσδιορισθοῦν 100 δραχμαί, ὥστε νὰ πληρόνουν τὸ ⅒· ἡ διαφορὰ εἶναι μεταξὺ 10 καὶ 15.

§107ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ὀφείλω κατὰ πρῶτον νὰ διαψεύσω τὸν βουλευτὴν Αἰγίου κ. Μιχαλόπουλον, καὶ τὸν τῆς Κορίνθου κ. Δημητριάδην, καὶ τὸν κ. Ζατουνίτην, οἱ ὁποῖοι εἶπον, ὅτι εἰς Ἠλείαν ἕκαστον στρέμμα παράγει ἄνω τῆς χιλιάδος ἑνετικῶν λιτρῶν· εἰς τὴν Ἠλείαν εἶναι μοναδικὸν τὸ νὰ παράγουν ἄνω τῶν 500 λιτρῶν ὀλίγαι τινὲς θέσεις, καὶ ἄνθρωποι οἱ ὁποῖοι ὅλον τὸν χρόνον δὲν ἔχουν κᾀμμίαν ἄλλην ἐργασίαν τὴν περιποιοῦνται πολὺ, καὶ ἠμπορεῖ νὰ φθάσῃ τὸ στρέμμα καὶ τὴν χιλιάδα, καὶ τοῦτο σπανιώτατα· τὰ ἄλλα ὅμως μέρη δὲν κάμνουν περισσότερον τῶν 300–500 λιτρῶν. Φέρω εἰς ἀπόδειξιν τὸν Θεοδωράκην, ὅστις καλλιεργεῖ εἰς τὴν Πύλον 400 στρέμματα, καὶ δὲν φθάνει τὰς 200 χιλιάδας ἑνετικῶν λιτρῶν, τὸν Ἀλέξανδρον Βιλαέτην, ὅστις δὲν φθάνει τὰς 150,000 ἐπὶ 150 στρεμμάτων· τὸν ἑαυτόν μου καλλιεργοῦντα 100 στρέμματα, καὶ μολαταῦτα μὴ ὑπερβαίνοντα ποτὲ τὰς 20,000. Τὸ λέγω δημοσίως ἐδῶ, καὶ τὸν προκαλῶ, ὅστις θέλει νὰ μὲ διαψεύσῃ εἰς τὰ πράγματα. Λέγουν, ὅτι τὰ ἔξοδα τῆς καλλιεργείας εἰς τὴν Ἠλείαν εἶναι ὀλιγώτερα· καὶ εἰς τοῦτο δὲν λέγουν ἀλήθειαν, διότι ἐκεῖ πληρόνομεν ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον 3 δραχ. ἡμερομίσθιον, καὶ πολλάκις δίδομεν καὶ προσφάγι καὶ οἶνον εἰς εἰς τοὺς ἐργάτας· ἐν ᾧ, καθὼς μὲ ἐπληροφόρησεν ὁ κ. Κανελλόπουλος, βουλευτὴς Κορίνθου, πολλάκις ἐκεῖ καλλιεργοῦν μὲ 2 σφάντζικαις. Ὥστε ὅ,τι σᾶς εἶπον ἀπὸ τοῦ βήματος οἱ προλαλήσαντες δὲν εἶναι ἀληθῆ. Τί ἔχετε, κύριοι, καὶ ἐξανίστασθε ἐναντίον μας; Μήπως ἐπροτείναμεν τὴν αὔξησιν τῆς φορολογίας τοῦ σταφιδοκαρποῦ; ἦλθεν ἡ Κυβέρνησις διὰ τοῦ νομοσχεδίου της καὶ τὴν ηὔξησε κατὰ 5 δραχμὰς ἑκάστην χιλιάδα, καὶ τὴν ἐπρότεινεν ἐπὶ τῇ βάσει τῶν τρεχουσῶν τιμῶν· καὶ ἂν θέλετε, διὰ τὰς ἐπαρχίας τῆς Κορίνθου, τῶν Πατρῶν καὶ τῆς Αἰγιαλείας ἐφέρθη ἡ Κυβέρνησις πολὺ συγκαταβατικὴ, διότι ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον πωλοῦν μὲ 30, 40 καὶ 45 τάλληρα ἑκάστην χιλιάδα, ἐνῷ δι’ ἡμᾶς δὲν ἐφέρθη μὲ τὴν αὐτὴν δικαιοσύνην· διότι ἡμεῖς πωλοῦμεν 100, 80 καὶ 75 δραχμὰς τὴν χιλιάδα, καὶ ὁσάκις βρέχονται, δὲν πωλεῖται διόλου, ἀλλὰ δίδεται δι’ οἰνοπνεύματα, καὶ ὁ κύριος τοῦ σταφιδοκαρποῦ δὲν ἀποζημιοῦται μήτε διὰ τὰ ἔξοδα τῆς καλλιεργείας. Βλέπουν λοιπὸν οἱ κύριοι, ὅτι δὲν ἔχουν παντάπασι δίκαιον. Ἐγὼ μὲ τὴν τροπολογίαν μου ὑποστηρίζω τὴν δικαιοσύνην καὶ τὴν ἰσότητα, δηλ. νὰ πληρόνωμεν τὸν φόρον αὐτὸν ἐπὶ τῇ βάσει τῆς τιμῆς εἰς τὴν ὁποίαν πωλοῦμεν.

§108ΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔγεινε, κύριοι, μία παρατήρησις· ἡ τιμὴ εἰς τὴν ὁποίαν πωλοῦμεν, ἐκτὸς ἂν θέλετε νὰ μᾶς ὑποβάλητε εἰς ποινὴν διὰ τὴν ποιότητά μας, ἡ τιμὴ καὶ ἂν ὑποτεθῇ ὅτι εἶναι μεγαλειτέρα, δὲν ἔχει κᾀμμίαν σχέσιν, διότι ὁ φόρος ἐτέθη ἐπὶ τῆς παραγωγῆς.

§109ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπὶ τῶν τιμῶν.

§110ΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἠρώτησα τὸν ὑπουργὸν, ὅταν ἀνέβην· ἐκτὸς ἂν θέλετε νὰ κάμετε τὴν συζήτησιν στάδιον συναγωνισμοῦ ἰδίων συμφερόντων. Παράγετε περισσότερον; νὰ πληρόνετε περισσότερον· ὁ Θεὸς ἔδωκε νὰ κάμωμεν καλλιτέραν ποιότητα.

§111ΚΕΧΑΓΙΑΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Τὸ σύστημα αὐτὸ τῆς φορολογίας τῆς σταφίδος ἄνευ διακρίσεως τόπου διαρκεῖ τόσα ἔτη· ἀπὸ τὰ 1854 ἐπεβλήθη φόρος ἀδιακρίτως ὡς πρὸς τὸν τρόπον τῆς παραγωγῆς. Ἐν τούτοις παρῆλθον τόσα ἔτη, καὶ ὁ κίνδυνος τῆς καταστροφῆς τῆς μιᾶς σταφίδος καὶ τῆς ἄλλης εὐτυχῶς δὲν ἐπῆλθεν· ἐξ ἐναντίας ἐν ᾧ ἠξεύρουν οἱ Ἠλιεῖς ἢ οἱ ἄλλοι κάτοικοι, ὅτι ἡ σταφὶς ἡ ἰδική των φορολογεῖται συγκριτικῶς περισσότερον, ἐξακολουθοῦν ὅμως τὴν φυτείαν· θὰ εἴπῃ λοιπὸν ὅτι τοὺς συμφέρει. Ἡ καταστροφὴ τὴν ὁποίαν προτείνετε δὲν ὑφίσταται. Καὶ, κύριοι, ὁ φόρος τῶν 15 δραχ. ἐτέθη μεταξὺ τῶν τιμῶν καὶ τῆς Ἠλείας καὶ τῶν Πατρῶν καὶ τοῦ Αἰγίου· διότι ἄλλως ἔπρεπε νὰ λαμβάνηται ὑπ’ ὄψιν ἡ τιμὴ τῆς σταφίδος τῆς Κορίνθου καὶ τῶν Πατρῶν, ἡ ὁποία πωλεῖται ὄχι μόνον πρὸς 50 τάλλ., ἀλλὰ καὶ πρὸς 35 ἂν ὑποθέσωμεν κατὰ μέσον ὅρον, πρὸς 10 0/0 ἔπρεπε νὰ θέσωμεν 21 δρ. Λοιπὸν ἔπρεπε νὰ θέσωμεν 21 διὰ τὰς Πάτρας, καὶ 15 διὰ τὴν Ἠλείαν; δὲν δυνάμεθα νὰ κάμωμεν διακρίσεις, διότι ἐπιζητοῦντες τὴν ἀλήθειαν καὶ τὴν ἀκρίβειαν, ὑποπίπτομεν εἰς ἄλλα ἀτοπήματα· σᾶς εἶπον, ὅτι ἔλαβον τὸν μέσον ὅρον τῶν τιμῶν τῆς Ἠλείας καὶ τῶν Πατρῶν.

§112ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Εἶναι ὁ ἀνώτατος ὅρος τῆς Ἠλείας καὶ ὁ κατώτερος τῶν Πατρῶν· φαίνεσαι πολὺ ἐπιεικὴς εἰς τὰς Πάτρας καὶ αὐστηρὸς εἰς τὸν Πύργον.

§113ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Σᾶς εἶπον τοὺς λόγους, διὰ τοὺς ὁποίους οἱ Ἠλιεῖς δὲν ἔχουν δίκαιον νὰ παραπονοῦνται· διότι τὰ ἔξοδα...

§114ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ διέψευσα ἐπισήμως.

§115ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Ἐξοδεύουν διπλάσια ἐκεῖ.

§116ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Παραδέχομαι, ὅτι εἶναι ἴσα τὰ ἔξοδα, 50 δρ. δηλ: ἔξοδα ἀπαιτοῦνται διὰ τὰς Πάτρας καθὼς καὶ τὴν Ἠλείαν, μὲ τὴν διαφορὰν ὅτι τὸ στρέμμα τῆς Ἠλείας παράγει χιλίας λίτρας· καὶ ἂν εἰς τὴν Κόρινθον παράγῃ 500, νομίζω ὅτι ἂν φορολογήσητε μὲ τὴν αὐτὴν μονάδα καὶ τὸ ἓν καὶ τὸ ἄλλο, εὑρίσκεσθε εἰς τὴν ἰσότητα.

§117ΚΑΡΑΛΙΒΑΝΟΣ. Δύναμαι νὰ βεβαιώσω σήμερον, ὅτι αἱ σταφίδες κατήντησαν εἰς τὰ χέρια τῶν καλλιεργητῶν· ἑπομένως ὅλοι οἱ ἰδιοκτῆται μετὰ ἓν ἔτος πίπτουν εἰς τὸ μεγαλείτερον δυστύχημα, καὶ φοβοῦμαι πολὺ ὅτι μίαν ἡμέραν τὰ κτήματα αὐτὰ θὰ φύγουν ἀπὸ τὰ χέρια τῶν ἰδιοκτητῶν καὶ θὰ καταντήσουν εἰς τὰ χέρια τῶν γεωργῶν, (θόρυβος)· τὸ ἄλλο δὲ, ὅτι κατὰ στερεὸν λόγον ἡ γῆ τῆς Ἠλείας παράγει χιλίας λίτρας, καὶ 500 ἡ τῶν Πατρῶν, δὲν εἶναι ἀληθές.

§118ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Καὶ τί μᾶς μέλλει ἡμᾶς ἂν κάμνῃ τῆς Κορίνθου ἡ σταφὶς ἢ τῆς Πυλίας περισσοτέραν πρόσοδον; πολὺ σαφῶς ὁ κ. Στεφανόπουλος ἀνέπτυξε τὸ ζήτημα αὐτὸ καὶ πολὺ λογικῶς, καὶ δὲν ἔπρεπε κἀνεὶς νὰ τὸ ἀμφισβητήσῃ. Ὡς πρὸς τὰ ἔξοδα, τὰ ὁποῖα λέγετε, εἰς τὴν Ἠλείαν πρέπει νὰ ἠξεύρετε ὅτι τὰ κτήματα αὐτὰ τὰ καλλιεργοῦν ὀρεινοὶ, οἱ ὁποῖοι διέρχονται δύω ποταμοὺς καὶ τὰ ἔξοδα εἶναι διπλάσια. Πρέπει λοιπὸν νὰ βεβαιωθῆτε ὅτι οἱ ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι καλλιεργοῦν τὰ κτήματα αὐτὰ, εἶναι ἀπὸ τὴν Λακωνίαν καὶ τὰ ὀρεινὰ μέρη τῆς Γόρτυνος, καὶ πληρόνονται τρεῖς καὶ τέσσαρας δραχμὰς τὸ ἡμερομίσθιον. Ἐκτὸς τούτου, ἐπειδὴ ἡ γῆ τοῦ Πύργου ἔχει περισσοτέραν παχύτητα, κάμνει ὥστε νὰ ψηθῇ ἀργότερα ἡ σταφίς· καὶ ἠξεύρετε πότε τρυγοῦν εἰς τὸν Πύργον; Τοῦ Σταυροῦ, ὅτε πάντοτε βρέχει· καὶ ἠξεύρετε ὅτι οἱ ἔμποροι διακρίνουν τὴν βρεγμένην σταφίδα. Ποῖοι λοιπὸν σήμερον ζητοῦν προνόμια; Βλέπετε μίαν συνωμοσίαν τοῦ Κορινθιακοῦ κόλπου· οἱ Κορίνθιοι καὶ οἱ Αἰγιεῖς, οἱ ὁποῖοι ἐπὶ Τουρκοκρατίας εἶχον σταφίδας, ἐπειδὴ μετὰ τὴν ἐλευθερίαν ἤρχισαν καὶ οἱ ἄλλοι Ἕλληνες νὰ ἔχουν σταφίδας καὶ ἐξέπεσεν ὀλίγον, θέλουν ὥστε καὶ σεῖς νὰ ἦσθε ὀλίγον πλησιάζοντες εἰς τὸν πλοῦτον αὐτῶν καὶ ἐπανέλθετε εἰς τὴν πρώτην θέσιν. Λοιπὸν, κύριε Ὑπουργὲ, ἐὰν πάρῃς 10% καὶ 15, γίνονται 25· ἐξοδεύουν καὶ ἄλλα 30 καὶ γίνονται 55. Ἐὰν λοιπὸν τὴν πωλήσῃ 66 δραχμὰς, εἶναι δυνατὸν νὰ διατηρήσῃ τὸ κτῆμά του; θὰ τὸ ἀφήσῃ νὰ γείνῃ χωράφι. Θέλετε λοιπὸν, ὥστε νὰ περιορισθῇ ἡ σταφὶς εἰς τὰς Πάτρας, εἰς τὸ Αἴγιον καὶ εἰς τὴν Κόρινθον; Ποίαν λοιπὸν ἰσότητα ζητοῦμεν νὰ σᾶς ἐπιβάλωμεν; 10% θέλομεν καὶ ἡμεῖς νὰ πληρώνωμεν, ὅσον καὶ σεῖς· ἐπώλησα 500, νὰ μοῦ πάρῃς τὰ 50· ἀλλ’ ὅταν σεῖς πωλῆτε 35 τάλληρα τὴν σταφίδα, ὁ δὲ Πύργος 80 δραχμὰς, εἶναι μία φορολογία ἀδικαιολόγητος. Δὲν λαμβάνεις τὸν μέσον ὅρον, κύριε Ὑπουργὲ, ἀλλὰ τὸν κατώτερον τῶν Πατρῶν καὶ τὸν ἀνώτερον τῆς Ἠλείας. Σπανιώτατα εἰς τὰς Πάτρας θὰ πωληθῇ 25 τάλληρα ἡ χιλιὰς· ἐκεῖ πάντοτε πωλεῖται 35 τάλληρα, ἐνῷ εἰς τὸν Πύργον 15 ἕως 20. Κατὰ συνέπειαν πρέπει νὰ δεχθῆτε ὅσον πωλεῖ ἕκαστος, τόσον νὰ πληρόνῃ. Δὲν σᾶς φιλονεικεῖ κἀνεὶς, κύριε Ὑπουργὲ, τὴν αὔξησιν τὴν ὁποίαν ἐπιβάλλετε ἐφέτος, ἀλλὰ τὴν ἀδικίαν αὐτὴν νὰ τὴν ἐπανορθώσητε.

§119ΠΟΛΛΟΙ. Ἀρκετὰ, ἀρκετὰ, κύριε Πρόεδρε.

§120ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναγινώσκομεν τὴν τροπολογίαν τῶν βουλευτῶν Στεφανοπούλου, Περωτῆ καὶ λοιπῶν.

§121ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Ἐγὼ ἐπιμένω εἰς τὴν τροπολογίαν τοῦ κυρίου Στεργιοπούλου, δηλ. κατὰ τὸ πρωτόκολλον τῶν σιτηρῶν.

§122ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Πρῶτον νομίζω ὅτι πρέπει νὰ τεθῇ τὸ ζήτημα ἂν ἡ Βουλὴ παραδέχεται διάκρισιν φορολογίας τῶν ἐπαρχιῶν, καὶ κατόπιν θὰ ἔλθωμεν εἰς τὸ πόσον ἡ μία ἐπαρχία καὶ πόσον ἡ ἄλλη.

§123ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Θέλομεν διάκρισιν, ὅταν δὲν θελήσητε κατὰ τὰ πρωτόκολλα.

§124ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Οὔτε κἂν συνεζητήθη τοῦτο· λοιπὸν, κύριε Πρόεδρε, προηγουμένως θὰ θέσετε αὐτὸ τὸ ζήτημα, ἐὰν ἡ Βουλὴ παραδέχεται διάκρισιν φορολογίας κατ’ ἐπαρχίας.

§125ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Ἐὰν ἐξαιρέσωμεν τὴν Ἠλείαν τῆς φορολογίας, ὑπάρχει ζήτημα;

§126ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Ὄχι, δὲν καταδέχεται ἡ Ἠλεία νὰ ἐξαιρεθῇ. Ἐπιμένω εἰς τὴν τροπολογίαν ἕκαστος ὅπως πωλεῖ νὰ πληρόνῃ.

§127ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Οἱ ἐναντίοι ζητοῦν προνόμια.

§128ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Εἰς τὸ νομοσχέδιον ὑπάρχει «σταφὶς δι’ ἑκάστην χιλιάδα ἑνετικῶν λιτρῶν 15 δραχ». Τώρα ἔρχεσθε καὶ λέγετε ἡ σταφὶς τῆς δεῖνος ἐπαρχίας θὰ πληρώσῃ τόσον.

§129ΓΟΝΤΙΚΑΣ. «Σταφὶς δι’ ἑκάστην χιλιάδα ἑνετικῶν λιτρῶν, λέγομεν καὶ ἡμεῖς, δραχμὰς 15» ἀλλὰ νὰ προστεθῇ τὸ «κατὰ τὴν τιμὴν τῆς πωλήσεως.»

§130ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Πρὸ τοῦ 1855 μία κυβέρνησις προέβη μακρύτερα, ὄχι πόσον πωλεῖται εἰς τὸν τόπον, ἀλλὰ πόσον θὰ ἐκκαθαρισθῇ εἰς τὸ Λονδῖνον καὶ ἐπὶ τῇ βάσει τῆς ἐκκαθαρίσεως νὰ πληρόνουν φόρον. Αὐτὰ τὰ συγχωρεμένα θέλετε νὰ ἐπαναφέρωμεν; Τὸ ἔκαμεν ὁ Χρηστίδης.

§131ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νομίζω ὅτι ἡ πρότασις τοῦ κυρίου Στεφανοπούλου εἶναι πολὺ μεμακρυσμένη· ἐὰν τὴν ἀποσύρῃ, ἔρχεται ἡ τοῦ κυρίου Στεργιοπούλου.

§132ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Διατὶ νὰ τὴν ἀποσύρω; ἡ πρότασίς μας εἶναι νὰ πληρόνωμεν 10%.

§133ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Ἠμποροῦν καὶ οἱ Αἰγιεῖς νὰ πληρώσουν...

§134ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Τὸ πρωτόκολλον εἶναι ἀντικείμενον τοῦ παγίου νόμου· ἂν θέλετε νὰ φέρετε πρότασιν ἀφορῶσαν τὸν τρόπον τῆς φορολογίας, ἄλλο πρᾶγμα.

§135ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Αὐτὸ ζητοῦμεν ἀπὸ χθές.

§136ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ εἶναι περὶ προσδιορισμοῦ τοῦ φόρου, ὄχι περὶ τοῦ τρόπου τῆς βεβαιώσεως.

§137ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀποσύρετε, κύριε Στεφανόπουλε, τὴν πρότασίν σας;

§138ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀφοῦ ὁ κύριος Πρόεδρος τὴν πολεμεῖ, τὴν ἀποσύρω.

§139ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Διότι ἔτσι εἶναι δικαιότερον.

§140ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν, ἀποσυρομένης τῆς προτάσεως τοῦ κυρίου Στεφανοπούλου, δὲν ὑφίσταται ἡ πρότασις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ.

§141ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐὰν τὴν ἀποσύρουν, τὴν υἱοθετῶ ἐγώ.

§142ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Λοιπὸν καὶ ἐγὼ ἐπιμένω νὰ ψηφοφορηθῇ.

§143ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ πρότασις τοῦ κ. ὑπουργοῦ εἶναι ἀπωτέρα· ἐὰν παραδεχθῇ αὐτὴ, ἡ πρότασίς σας πίπτει.

§144ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Τὴν ἀποσύρει ὁ κ. Στεριόπουλος.

§145ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Τὸ ζήτημα εἶναι, ἐὰν ἡ Βουλὴ παραδέχεται τὴν κατ’ ἐπαρχίας φορολογίαν τῆς σταφίδος.

§146ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ἐξαγόμενον τῆς συζητήσεως δὲν εἶναι παρ’ αὐτὸ, τὸ ὁποῖον λέγει ὁ κ. ὑπουργός.

§147ΤΙΝΕΣ. Ἡ τροπολογία.

§148ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν τὸ θέλει ἡ Βουλὴ νὰ προταχθῇ;

§149ΠΟΛΛΟΙ. Ἂς προταχθῇ ἡ πρότασις τοῦ ὑπουργοῦ.

§150ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν οἱ παραδεχόμενοι τὴν κατ’ ἐπαρχίας φορολογίαν τῆς σταφίδος νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἀπεῤῥίφθη.

§151ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Τώρα ἔρχεται ἡ τροπολογία.

§152ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Ἀφοῦ δὲν παρεδέχθη ἡ διάκρισις, τὴν τροπολογίαν ζητεῖτε; (θόρυβος). Κ. Πρόεδρε! ἡ Βουλὴ ἀπεφάνθη, ὅτι δὲν θέλει νὰ ὑπάρχῃ διάκρισις φορολογίας κατ’ ἐπαρχίας. Τώρα ἠμποροῦν νὰ προτείνουν 15, 14, 10, ὅμως ἄνευ διακρίσεως.

ΠΡΟΕΔΡΟΣ.

§153Α. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Ἡμεῖς ζητοῦμεν τὸν φόρον τῆς ἐπικαρπίας ἐπὶ τῶν ἐθνικοϊδιοκτήτων σταφιδαμπέλων νὰ τὸν πληρώσωμεν ἀπ’ εὐθείας εἰς τὴν Κυβέρνησιν.

§154ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ κ. Δημητριάδης δὲν θὰ ἀνέγνωσε τὸν πάγιον νόμον, καὶ ἡ ἐπικαρπία ἐπὶ τοῦ σταφιδοκαρποῦ δὲν λαμβάνεται ἀπὸ τὸν ἐνοικιαστὴν, δίδεται εἰς χρήματα εἰς τὸ δημόσιον.

§155ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Ὁ φόρος τῆς ἐπικαρπίας εἰσπράττεται ἀπὸ ἐνοικιαστὰς, οἱ ὁποῖοι καταμετροῦν τὸν σταφιδοκαρπὸν αὐτὸν εἰς τὰ ἁλώνια. Αἱ καταπιέσεις αὐτῶν τῶν ἐνοικιαστῶν εἶναι φοβεραὶ, εἶναι ἀπελπιστικαί. Ἡ Βουλὴ, ἐὰν ἀρνηθῇ αὐτὴν τὴν παρηγορίαν, τοὺς λέγει νὰ ὑπάγουν ν’ ἀποθάνουν. Σύστημα, τὸ ὁποῖον οἱ τοῦρκοι τὸ κατήργησαν, καὶ ἔρχεται ὁ κ. Ἀντωνόπουλος καὶ μερικοὶ ἄλλοι καὶ λέγουν· τὸ θέλομεν εἰς τὴν πατρίδα μας.

§156ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ. Μάλιστα!

§157ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Ἡ Βουλὴ ταύτην τὴν στιγμὴν ἀπεφάνθη, ὅτι δὲν θέλει εἰς τὴν Κορινθίαν νὰ πληρόνουν κατὰ στρέμμα. Ὁ κ. ὑπουργὸς χθὲς ἐπολέμησε πανδήμως καὶ λογικῶς αὐτὸ τὸ σύστημα καὶ ὁ κ. Σωτηρόπουλος ἐπίσης· ὁ μὲν σᾶς εἶπεν, ὅτι εἰς τὴν Ἑλλάδα δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ παραδεχθῶμεν τὴν στρεμματικὴν φορολογίαν, καὶ ὁ κ. Σωτηρόπουλος εἶπεν, ὅτι ἐὰν εἶχε χρήματα, θὰ ἐπήγαινεν εἰς τὴν Εὐρώπην, καὶ εἶναι καλὸν ἡ Κυβέρνησις νὰ τοῦ δώσῃ νὰ ὑπάγῃ, διὰ νὰ ἔχωμεν σύστημα τέλειον. Σήμερον λοιπὸν ζητοῦν νὰ φορολογήσωμεν τὴν Ἑλλάδα κατὰ στρέμμα, ἀφοῦ ὑπάρχουν τόσαι δυσκολίαι;

§158ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Κ. Πρόεδρε! Εἶμαι ἐναντίος αὐτῆς τῆς προτάσεως, τὴν ὁποίαν ἔκαμεν ὁ κ. Δημητριάδης καὶ δι’ ἕνα ἄλλον λόγον ἀκόμη. Ἐπιθυμοῦμεν, ὥστε νὰ ἐπικρατήσῃ αὐτὸ τὸ σύστημα διὰ κάμποσον καιρὸν ἀκόμη, διὰ νὰ συναισθανθῶσιν ὅλοι τὴν ἀπόλυτον ἀνάγκην τοῦ νὰ συζητήσωμεν πλέον μίαν ὥραν προτήτερα τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον διαρκούσης τῆς Συνελεύσεως ὑπεβλήθη περὶ τῶν φυτειῶν. Ὁ κ. Δημητριάδης δὲν ἐφρόντισεν εἰς τὴν παροῦσαν σύνοδον, ἂν καὶ εἰς τὴν ἐπαρχίαν του ὑπάρχουν τόσα κτήματα ἐθνικὰ, διὰ νὰ συζητηθῇ τὸ νομοσχέδιον. Ἐὰν θέλῃ νὰ κάμῃ εὐκολίαν εἰς τὴν ἐπαρχίαν του καὶ τὰς ἄλλας, ὅπου ὑπάρχουν τοιαῦται φυτεῖαι, καὶ πραγματικῶς διαφέρουν ὅλοι οἱ κτηματίαι, πρέπει νὰ παρακαλέσῃ τὴν Κυβέρνησιν καὶ τὴν Βουλὴν νὰ συζητηθῇ μίαν ὥραν προτήτερα τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ, διὰ νὰ ἰδοῦν καὶ αὐτοὶ τὴν τύχην των. Εἰδὲ μὴ ἡ μεταβολὴ τοῦ συστήματος αὐτοῦ ἠμπορεῖ μὲν νὰ ὠφελήσῃ τὴν ἐπαρχίαν του, ἥτις πωλεῖ τὸν σταφιδοκαρπὸν εἰς δρ. 200–300, ἀλλὰ θὰ βλάψῃ τὰς ἄλλας ἐπαρχίας, ὅπου ἡ τιμὴ τοῦ σταφιδοκαρποῦ δὲν ὑπερβαίνει τὰς δραχμὰς 100· ἐκεῖ δίδουν τὸν φόρον τῆς ἐπικαρπίας εἰς εἶδος, διότι τοὺς συμφέρει καλλίτερα. Διὰ ταῦτα προτείνω τὴν ἀπόῤῥιψιν.

§159ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἰδοὺ τοῦ κ. Δημητριάδου ἡ τροπολογία. «Ἐπὶ τῆς § γʹ. ἀπαλειφομένου τοῦ 10%, νὰ ὁρισθῇ ἡ φορολογία τῶν ἐθνικοϊδιοκτήτων σταφιδαμπέλων κατὰ στρέμμα, ἐπὶ τῇ βάσει δηλώσεως τῶν καλλιεργητῶν κατὰ τὸν περὶ φορολογίας τῶν ἀμπέλων νόμον.» Οἱ παραδεχόμενοι λοιπὸν τὴν κατὰ στρέμμα φορολογίαν τῶν ἐθνικοϊδιοκτήτων σταφιδαμπέλων νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἀπεῤῥίφθη. Λοιπὸν «Δικαίωμα ἐπικαρπίας ἐπὶ τοῦ προϊόντος τῶν ἐθνικοϊδιοκτήτων σταφιδαμπέλων 10%». Ἔχει τις ἀντίῤῥησιν;

§160ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι!

ΠΡΟΕΔΡΟΣ.

Ὑπάρχει τροπολογία τοῦ κ. Καραμάνου.

§161ΚΑΡΑΜΑΝΟΣ. Διὰ τῆς τροπολογίας ζητοῦμεν νὰ αὐξηθῇ ὁ φόρος τῶν λεμονίων ὅπως καὶ τῶν ἄλλων προϊόντων, δηλ. κατὰ 30%.

§162ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Τῳόντι τὰ λεμόνια ἐφορολογοῦντο πρὸς 70 λεπτὰ ἡ χιλιάς· ἐσημείωσα 2,50 ὑπολογίσας πρὸς 15 δραχμὰς τὴν χιλιάδα, κατὰ τὰς πληροφορίας τὰς ὁποίας εἶχον. Ἐὰν ἡ Βουλὴ νομίζῃ, ὅτι εἶναι καλὸν νὰ ὑπολογίσωμεν τὴν χιλιάδα πρὸς 10 δραχμὰς, θὰ δώσουν φόρον 1 δραχμήν.

§163ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα!

§164ΚΑΡΑΜΑΝΟΣ. Ὡς πρὸς τὰ πορτοκάλλια...

§165ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Παραδέχομαι 2 δραχμάς.

§166ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα!

§167ΠΡΟΕΔΡΟΣ. «Κίτρα ἐφ’ ἑκάστης ὀκᾶς 3 λεπτά. «Κουκούλια ἐφ’ ἑκάστης ὀκᾶς 2 δραχμάς.

§168ΒΑΛΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ προτείνω 1½.

§169ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Τὸ παραδέχομαι.

§170ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν τὰ κουκούλια 1½. «Μέταξα ἐφ’ ἑκάστης ὀκᾶς 2 δραχμάς». Ὑπάρχει τροπολογία πολλῶν βουλευτῶν προτεινόντων τὴν ἐντελῆ κατάργησιν τοῦ ἐπὶ τῆς μετάξης ἐγγείου φόρου.

§171ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπειδὴ οἱ ἔντιμοι βουλευταὶ, οἱ ὁποῖοι προτείνουν τὴν τροπολογίαν περὶ καταργήσεως τοῦ φόρου τῆς μετάξης, κοντὰ εἰς τὰ ἄλλα δικαιολογήματα ἐπικαλοῦνται καὶ μίαν ἔκθεσίν μου, τὴν ὁποίαν ὑπέβαλον ἐνώπιον τῆς Συνελεύσεως κατὰ τὰ 1864, ὅτε ἤμην ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, θεωρῶ ἐμαυτὸν ὑπόχρεων νὰ εἴπω ἐνώπιόν σας ὀλίγας λέξεις διὰ τὰς ὁποίας φρονῶ, ὅτι δὲν πρέπει νὰ ἐπιβάλλεται φόρος ἐπὶ τῆς μετάξης, καθὼς καὶ τότε εἶχον προτείνει εἰς τὸ νομοσχέδιον περὶ ἐγγείου φορολογίας, τὸ ὁποῖον εἶχον ὑποβάλει. Τρεῖς, κύριοι, εἶναι κατ’ ἐμὲ οἱ λόγοι, διὰ τοὺς ὁποίους δὲν πρέπει νὰ φορολογῆται ἡ μέταξα. Ὁ πρῶτος λόγος εἶναι, ὅτι ἡ μέταξα δὲν εἶναι προϊὸν ἀρχικὸν τῆς φύσεως· ἡ φύσις δὲν παράγει μέταξαν· ἡ φύσις παράγει μορεόφυλλα, καὶ κατὰ τοὺς κανόνας τῆς φορολογίας τὸ δημόσιον δὲν δικαιοῦται νὰ λαμβάνῃ φόρον ἔγγειον εἰμὴ ἐπὶ τῶν ἀρχικῶν προϊόντων, τὰ ὁποῖα παράγει ἡ φύσις, οὐχὶ δὲ καὶ ἐπὶ τῶν ἀντικειμένων, τὰ ὁποῖα ἡ ἀνθρωπίνη βιομηχανία κατασκευάζει, καὶ εἰς τὰ ὁποῖα δίδει ὁμολογουμένως πολὺ μεγαλειτέραν ἀξίαν, παρὰ τὴν ὁποίαν φυσικῶς ἔχουν. Τὰ μορεόφυλλα ἔπρεπε νὰ φορολογῶνται, καὶ ὅπου ὑπάρχει σύστημα φορολογίας τακτικὸν καὶ κανονικὸν, δὲν φορολογοῦνται παρὰ τὰ μορεοπερίβολα· ἐδῶ ὅμως δυστυχῶς τοιοῦτον σύστημα φορολογίας δὲν ἔχομεν καὶ παρηκολουθήσαμεν τὴν παραγωγήν. Ἐπειδὴ δὲν ἠμποροῦμεν νὰ ἐκτιμήσωμεν τὰ φύλλα τῶν μορεῶν, ἐπεκράτησεν ἡ συνήθεια νὰ φορολογῶμεν τὰ κουκούλια, τὰ ὁποῖα καὶ αὐτὰ δὲν εἶναι προϊόντα τῆς φύσεως· εἶναι ἐν μέρει τῆς φύσεως καὶ ἐν μέρει τῆς βιομηχανίας. Ἀφοῦ ὅμως φορολογοῦμεν τὰ κουκούλια, εἶναι ὅλως διόλου ἀσυγχώρητον νὰ θέλωμεν νὰ φορολογήσωμεν καὶ τὴν μέταξαν, διότι ἡ μέταξα εἶναι προϊὸν τῆς ἀνθρωπίνης βιομηχανίας. Ἐὰν ἦτο ὀρθὸν τοῦτο, ἔπρεπε νὰ φορολογήσωμεν καὶ τὰ νήματα, τὰ ὁποῖα κατασκευάζονται ἀπὸ τὸ βαμβάκι· καὶ ὅμως βλέπετε, ὅτι ἐὰν κατὰ τὸν φορολογικὸν ἡμῶν νόμον ὁ ἔγγειος φόρος πληρόνεται εἰς τὰ τελωνεῖα, τὰ νήματα δὲν πληρόνουν, διότι ὅλαι αἱ κυβερνήσεις ἔχουν μέγιστον συμφέρον αἱ πρῶται ὗλαι, αἱ ὁποῖαι παράγονται εἰς τὴν ἐπικράτειαν αὐτῶν, νὰ κατεργάζωνται καὶ ἐκεῖ, καὶ διὰ τοῦτο ὄχι μόνον δὲν ἐπιβάλλουν φόρον καὶ εἰς τὴν εἰσαγωγὴν, ἀλλὰ πολλαὶ κυβερνήσεις δίδουν καὶ ἀμοιβάς, δίδουν βραβεῖα εἰς ἐκείνους οἱ ὁποῖοι κατεργάζονται τὰ προϊόντα τῆς φύσεως καὶ κατορθόνουν νὰ δώσουν εἰς αὐτὰ μεγαλειτέραν ἀξίαν. Ἐσχάτως, κύριοι, εἶδον ἔκθεσιν οἰκονομολόγου τινὸς Γάλλου, ὁ ὁποῖος ἐκθειάζων τὴν πρόοδον τῆς πατρίδος του ἔλεγεν, ὅτι εἰσηγάγομεν ἐφέτος 400 ἑκατομμύρια βάμβακος ἀπὸ τὸ ἐξωτερικὸν καὶ μὲ τὸ βαμβάκι αὐτὸ κατεσκευάσαμεν νήματα καὶ ὑφάσματα, ἀπὸ τὰ ὁποῖα ἐλάβομεν 85 ἑκατομμύρια. Ἀπὸ ἕνα λοιπὸν μόνον κλάδον βιομηχανίας ὠφελήθη ἡ πατρίς μας, ἔλεγεν ὁ σοφὸς ἐκεῖνος ἀνὴρ, 850 ἑκατομμύρια. Βεβαίως λοιπὸν τὸ συμφέρον πάσης ἐπικρατείας εἶναι νὰ δίδῃ συνδρομὴν εἰς τὴν τελειοποίησιν τῶν πρώτων ὑλῶν. Ὁ δεύτερος λόγος, διὰ τὸν ὁποῖον φρονῶ, ὅτι δὲν πρέπει νὰ φορολογῆται ἡ μέταξα, εἶναι, ὅτι τὸ προϊὸν αὐτὸ εἶναι εὐμετακόμιστον, καὶ ἑπομένως κατὰ τὴν ἐξαγωγὴν ὑπόκειται εἰς λαθρεμπόριον. Γνωρίζετε, κύριοι, ὅτι ἡ ἐξαγωγὴ τῶν προϊόντων τῆς Ἑλλάδος εἶναι ἐπιτετραμμένη ὄχι μόνον διὰ τῶν τελωνείων καὶ τῶν ὑποτελωνείων, ἀλλ’ ἀκόμη καὶ διὰ τῶν σταθμαρχείων καὶ τῶν φυλακείων. Σᾶς ἐρωτῶ λοιπὸν, ὅταν πρόκειται νὰ ἐξαχθῇ εἷς σάκκος μετάξης ἀπὸ ἓν φυλακεῖον, ἀπὸ ἓν σταθμαρχεῖον, καὶ ἀπὸ τὸν σάκκον ἐκεῖνον πρόκειται νὰ πληρωθοῦν 80 ἢ 100 δρ. πιστεύετε, κύριοι, ὅτι δὲν εἶναι εὔκολον νὰ λαθρεμπορευθῇ; Αὐτὰ εἶναι γεγονότα, καὶ δι’ ὃν λόγον ἡ Κυβέρνησις κατήργησε τὸ εἰσαγωγικὸν τέλος τῶν πολυτίμων λίθων καὶ διαφόρων ἄλλων ἀντικειμένων, τὰ ὁποῖα εἶναι μεγάλης ἀξίας, διότι δὲν δύναται νὰ εἰσπράξῃ τὸ εἰσαγωγικὸν δικαίωμα, διὰ τὸν αὐτὸν λόγον πρέπει νὰ καταργήσητε καὶ τὸν δασμὸν τῆς μετάξης, διότι, καὶ ἂν ὑφίσταται, εἶναι ἀδύνατον νὰ εἰσπραχθῇ. Δὲν θέλομεν κάμει τίποτε ἄλλο, παρὰ νὰ ἐμψυχώσωμεν τὸ λαθρεμπόριον καὶ νὰ φέρωμεν τοὺς τιμίους πολίτας εἰς τὴν ἀδυναμίαν νὰ συναγωνίζωνται μὲ τοὺς ἀτίμους καὶ κακοήθεις. Τρίτος λόγος, κύριοι, εἶναι, ὅτι ἐξ ὅτου ὑπεβλήθη δασμὸς ἐξαγωγῆς ἐπὶ τῆς μετάξης τὰ ὀλίγα μεταξοκλωστικὰ καταστήματα, τὰ ὁποῖα ὑπάρχουσιν ἐν Ἑλλάδι, ἔπαυσαν τὰς ἐργασίας των· καὶ εἶναι μὲν πολὺ ἐνδεχόμενον ἡ κατάπαυσις τῶν ἐργασιῶν νὰ μὴ προῆλθεν ὡς ἐξ αὐτῆς τῆς αἰτίας καὶ μόνης, ἀλλ’ ἐὰν προῆλθεν ἐκ τῆς αἰτίας αὐτῆς, τότε δὲν ἔχομεν καθῆκον ἡμεῖς νὰ ἄρωμεν ἐκ τοῦ μέσου τὴν αἰτίαν αὐτήν; Βεβαίως ὀφείλομεν, καθόσον ἂν μὲν ἡ κατάπαυσις τῶν ἐργασιῶν τῶν μεταξοκλωστικῶν καταστημάτων δὲν προέρχεται ἐκ τῆς αἰτίας αὐτῆς, τότε τίποτε δὲν ἔχομεν νὰ ζημιωθῶμεν, διότι καὶ ἀφοῦ καταργήσωμεν τὸν φόρον τῆς μετάξης, ἐὰν ἐξακολουθοῦν νὰ μένουν εἰς ἀργίαν, μέταξα εἰς τὴν Ἑλλάδα δὲν θὰ κατασκευάζεται, καὶ ἑπομένως δὲν ἔχει νὰ ζημιωθῇ τίποτε τὸ δημόσιον· ἐὰν ὅμως, ὅπως διϊσχυρίζονταί τινες, πραγματικῶς ἡ κατάπαυσις τῶν ἐργασιῶν προῆλθεν ἐξ αὐτῆς τῆς αἰτίας, εἶναι μεγάλη ἀδικία ν’ ἀφίνωμεν αὐτὰ τὰ καταστήματα κεκλεισμένα.

§172ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Τὸ πιστεύετε ὑμεῖς;

§173ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔχω καὶ ἐγὼ τοὺς δισταγμούς μου· ἐκτὸς τῶν ἄλλων λόγων, οἱ ὁποῖοι ὑπάρχουν, συλλογισθῆτε, ὅτι εἰς αὐτὰ τὰ καταστήματα ἐργάζονται ἑκατοντάδες πτωχῶν κορασίων, τὰ ὁποῖα δὲν εἶναι εἰς κατάστασιν νὰ κάμουν οὐδεμίαν ἄλλην ἐργασίαν, καὶ ὅτι τὰ κοράσια αὐτά, τὰ ὁποῖα ἀπολαμβάνουν ἓν ἡμερομίσθιον, μὲ τὸ ὁποῖον ἠδύναντο νὰ ζῶσιν ἐντίμως, μένουν τώρα καταδεδικασμένα εἰς τὴν πενίαν, καὶ Κύριος οἶδεν εἰς τὶ ἠμποροῦν νὰ παρεκτραποῦν ἕνεκα τῆς ἀνάγκης. Λοιπὸν ἐπ’ οὐδενὶ λόγῳ δὲν συμφέρει δι’ ἓν μικρὸν κέρδος, ἰδανικὸν καὶ τοῦτο, τοῦ δημοσίου, ν’ ἀφαιρέσωμεν τὸν πόρον τῆς ζωῆς τοσούτων ἀνθρώπων. Μάθετε δέ, ὅτι πᾶσα ὀκὰ μετάξης κατεργαζομένη εἰς τὸν τόπον ἀπαιτεῖ δαπάνην 20 δρ. ἑπομένως ὅσας ὀκάδας μετάξης κατεργάζεται ὁ τόπος, τοσαύτας εἰκοσάδας δραχμῶν ὠφελεῖται. Ἂν ἡ αἰτία τῆς καταπαύσεως τῶν ἐργασιῶν τῶν καταστημάτων εἶναι ἡ φορολογία τῆς μετάξης, πρέπει νὰ καταργήσωμεν τὸν φόρον αὐτόν· ἂν δὲ πάλιν αἰτία δὲν εἶναι ἡ φορολογία, δὲν ἔχομεν νὰ ζημιωθῶμεν τίποτε. Διότι, ἂν ἐξακολουθοῦν νὰ μένουν κεκλεισμένα τὰ καταστήματα, μέταξα δὲν θέλει κατασκευάζεσθαι, ἐξαγωγὴ μετάξης δὲν θὰ γίνεται, ἑπομένως τὸ δημόσιον θὰ εἰσπράττῃ ἀνελλιπῶς τοὺς φόρους τῶν κουκουλίων.

§174ΚΕΧΑΓΙΑΣ (ὑπουργὸς οἰκονομικῶν). Εὔχομαι ἡ ἀποτυχία αὐτῶν τῶν καταστημάτων νὰ προέρχεται ἀπὸ τὴν ἐπιβολὴν τοῦ φόρου τῆς μετάξης. Κατ’ ἐμὲ, δὲν προέρχεται ἀπὸ τοῦτο ἀλλ’ ἀπὸ ἄλλας αἰτίας, καὶ ἰδίως ἀπὸ τὴν ἀκρίβειαν τῶν ἡμερομισθίων, ἡ ὁποία ὑπάρχει παρ’ ἡμῖν. Βεβαίως πρὸς ἐνίσχυσιν ὅλοι οἱ κλάδοι θὰ ἐπικαλεσθῶσι τὴν ἀσυδοσίαν. Ἂν καταργήσωμεν τὸν φόρον τῆς μετάξης καὶ τῶν κουκουλίων, τί θὰ κάμωμεν; οὐδὲν ἄλλο παρὰ, ἂν ὑπῆρχε συμφέρον ὥστε τὰ κουκούλια ἅπαντα νὰ μετεβάλλοντο εἰς μέταξαν καὶ νὰ ἐξάγωνται, τὸ ἀποτέλεσμα θὰ εἶναι, ὅτι φόρον ἐπὶ τῶν κουκουλίων δὲν θὰ λάβωμεν. Ζητῶ τὴν ἐλάττωσιν εἰς μίαν δραχμήν.

§175ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ (πρωθυπουργός). Πρέπει, κύριοι, νομίζω, νὰ ἐμβλέψωμεν εἰς τὴν κατάστασιν τοῦ κλάδου αὐτοῦ, ὁ ὁποῖος κατεστράφη, διότι πολλοὶ ἄνθρωποι ἀναλαβόντες ἐπιχειρήσεις τοιαύτας μεταξοκλωστῆς καὶ σκωληκοτροφίας κατεστράφησαν, ἀφοῦ ἔχασαν τοὺς κόπους των. Ἕτερος δὲ λόγος ζημίας εἶναι, ὅτι, μὴ δυναμένων τῶν καταστημάτων νὰ ἐργασθῶσι τὸ κουκούλιον, τὸ κουκούλιον δὲν πωλεῖται, διότι ἡ ζήτησις αὐτοῦ δὲν γίνεται εἰς τὸ ἐξωτερικόν· ἑπομένως οἱ ἄνθρωποι δυσκολεύονται νὰ καλλιεργήσωσιν αὐτὸ τὸ προϊόν. Νομίζω, κύριοι, καὶ ὁ κύριος ὑπουργὸς τῶν οἰκονομικῶν δὲν θέλει ἐπιμείνει, ὅτι εἶναι καλὸν νὰ παραδεχθῶμεν τὴν κατάργησιν, διότι ὑπὸ τὴν ἔποψιν τῶν καταστημάτων αὐτῶν ἐβλάψατε διὰ τῆς ἐλαττώσεως τὴν ὁποίαν ἐκάματε· ἡ ἐλάττωσις αὕτη δὲν εἶναι κακὴ, ἐχειροτέρευσεν ὅμως τὴν κατάστασιν τῶν καταστημάτων αὐτῶν, διότι δὲν δύνανται νὰ συναγωνισθῶσι μὲ τὰ ἐξωτερικὰ καταστήματα, διότι εἰς τὸ ἐξωτερικὸν ὑπάρχουν κεφάλαια ἀφθονώτερα καὶ ἐργασία εὐθηνοτέρα.

§176ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δέχεται ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν οἰκονομικῶν τὴν κατάργησιν;

§177ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Μάλιστα. Παρακαλῶ ὅμως νὰ τεθῇ, ὅτι ὁ φόρος τῶν νευρίδων, ὅστις ἐλαμβάνετο δι’ ἐγγυήσεως, ὁρίζεται εἰς 30 λεπτά.

§178ΠΡΟΕΔΡΟΣ. «Ἄρθρον 5. Ὁ ἔγγειος φόρος ἐπὶ τῶν προϊόντων τῶν δύω ἐπαρχιῶν Οἰτύλου καὶ Γυθείου προσδιορίζεται ὡς ἐφεξῆς. 1) Ἐπὶ τοῦ ἐλαίου λεπτὰ 12 τὴν ὀκάν· καὶ 2) Ἐπὶ τῶν λοιπῶν προϊόντων, συμπεριλαμβανομένου καὶ τοῦ γλεύκους (μούστου) ἢ οἴνου, 10% εἰς χρήματα κατὰ τὴν ἀγοραίαν τιμήν. Ἐπὶ τῶν δημητριακῶν καρπῶν ὡσαύτως κατὰ τὴν ἀγοραίαν τιμὴν εἰς χρήματα πρὸς 8%».

§179ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις.

§180ΠΡΟΕΔΡΟΣ. «Ἄρθρον 6. Ἐξαιροῦνται τοῦ ἐγγείου φόρου καὶ τοῦ δικαιώματος τῆς ἐπικαρπίας». 1) Αἱ ἄμπελοι μέχρι πέντε ἐτῶν συμπεπληρωμένων. 2) Αἱ μονοετῶς ἐνοικιαζόμεναι ἐθνικαὶ καὶ αἱ τῶν διαλελυμένων μοναστηρίων καὶ ἐπισκοπῶν, περιελθοῦσαι εἰς τὸ δημόσιον, ἄμπελοι.»

§181ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις.

§182ΠΡΟΕΔΡΟΣ. «Ἄρθρον 7. Ἀπαλλάττονται παντὸς ἐγγείου φόρου καὶ δικαιώματος ἐπικαρπίας· 1) Τὰ ἄχυρα. 2) Οἱ λαχανόκηποι τῶν γεωργῶν μέχρις ἑνὸς στρέμματος, ὅπου καὶ ἂν κεῖνται, δι’ ἰδίαν χρῆσιν τοῦ ἰδιοκτήτου ἢ καλλιεργητοῦ. Τὰ περιβόλια δὲν ὑπάγονται εἰς τὴν ἐξαίρεσιν ταύτην. 3) Τὰ σποράδην ὀπωροφόρα δένδρα, τὰ ἐντὸς τοῦ ἀνωτέρω στρέμματος, εἰς τὰς αὐλὰς, τοὺς ἰδιοκτήτους ἀγροὺς καὶ τὰς ἰδιοκτήτους ἢ ἐθνικοϊδιοκτήτους ἀμπέλους ἢ σταφιδαμπέλους εὑρισκόμενα. 4) Τὰ ἀσταχολόγια, ἀνὰ δύω μόνον κοιλὰ δι’ ἕκαστον ἀσταχολόγον. 5) Οἱ σπόροι τοῦ λινναρίου, κανναβίου, ῥιζαρίου, τριφυλλίου καὶ κρομμύου. 6) Τὰ φύλλα τῶν ἰδιοκτήτων συκαμινομορεῶν. 7) Ἡ ῥώβη, ὁ βίκος καὶ τ’ ἀγριολάθουρα, ὅταν δὲν ἁλωνίζωνται».

§183ΜΠΑΛΑΦΑΣ. Οἱ προηγούμενοι νόμοι ἐξαιροῦσαν ἓν στρέμμα γῆς, ὅπου καὶ ἂν ἔκειτο. Παρατηρῶ, ὅτι ἐνταῦθα δὲν γίνεται κἀμμία παρατήρησις.

§184ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Ὁ νόμος, ὅστις ἐξῄρει τὸ ἓν στρέμμα, εἶχεν ὑπ’ ὄψιν περιβόλια, τὰ ὁποῖα εἶναι παρὰ τὰς οἰκίας· ἐκ τούτου ὅμως πολλοὶ ὠφελούμενοι, ἐξῄρουν ἀκόμη καὶ ἓν στρέμμα εἰς τὸ ὁποῖον ἐφύτευον καπνὸν (θόρυβος). Μόνον τὰ περιβόλια ἐξαιροῦνται, τὰ ὁποῖα εἶναι πλησίον τῆς οἰκίας.

§185ΜΠΑΛΑΦΑΣ. Πρέπει νὰ ἐξαιρῆται ἓν στρέμμα πρὸς χρῆσιν τοῦ ἰδιοκτήτου ἢ καλλιεργητοῦ διὰ τὰ λαχανικά του.

§186ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Νὰ τεθῇ ὡς ἑξῆς· «οἱ λαχανόκηποι μέχρις ἑνὸς στρέμματος, ὅπου καὶ ἂν κεῖνται, δὲν ὑπάγονται εἰς φορολογίαν».

§187ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις.

§188ΠΡΟΕΔΡΟΣ. «3. Τὰ σποράδην ὀπορωφόρα δένδρα, τὰ ἐντὸς τοῦ ἀνωτέρω στρέμματος, εἰς τὰς αὐλὰς, τοὺς ἰδιοκτήτους ἀγροὺς καὶ τὰς ἰδιοκτήτους ἢ ἐθνικοϊδιοκτήτους ἀμπέλους ἢ σταφιδαμπέλους, εὑρισκόμενα». Ἐνταῦθα ὁ κ. Ἀλεξίου προτείνει νὰ συμπεριληφθῶσι 50 ὀκ. ἐλαιῶν δι’ ἕκαστον ἰδιοκτήτην.

§189ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι, ὄχι.

§190ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ δὲν παραδέχεται. Ἄρθρον 8. «Δὲν ὑποβάλλονται εἰς δικαίωμα ἐπικαρπίας οἱ ἀγοράσαντες παρὰ τοῦ δημοσίου ἐθνικὰ κτήματα ἢ γαίας, ἂν παρεδόθη εἰς αὐτοὺς τὸ παραχωρητήριον πρὸ τῆς πρώτης Ἀπριλίου 1867».

§191ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Ὁ κ. Σινανιώτης ἔχει τροπολογίαν, τὴν ὁποίαν οἰκειοποιοῦμαι καὶ ὑποστηρίζω τοσούτῳ μᾶλλον, καθόσον ὁ κ. ὑπουργὸς χθὲς ὁμιλῶν περὶ Ἠλείας εἶπεν, ὅτι ἔχει μεγάλα χρέη καὶ καθυστερήματα· ἀφοῦ ὁμιλήσω, θὰ σᾶς ἀποδείξω πῶς γίνονται τὰ καθυστερήματα. Ἰδοὺ τὶ λέγει. «Οἱ ἐνοικιασταὶ ἀπαλλάσσονται πάσης καταδιώξεως». Μέχρι τοῦδε δὲν ἐδέχοντο, καὶ ἰδοὺ ὁ λόγος. Ἔρχομαι ἐν ἁπλότητι εἰς ὅσα γίνονται· ἐνοικιάζεται ὁ φόρος καὶ πέρνει ὁ Α ἕνα χωριὸ διὰ 1000 κοιλὰ· αὐτὸς δὲ εἶναι τόσον τίμιος, ὥστε τὸ χωριὸ αὐτὸ συλλέγει τὰ 1000 κοιλὰ καὶ λέγει τοῦ ἐφόρου, λάβετε τὸ διπλότυπον, ἐξετάσατε ἂν εἶναι ἔγκυρον, καὶ ἂν δὲν εἶναι, εἶμαι ὑποκείμενος. Ἅμα εἶναι ἔγκυρον, τότε τὸ συνάλλαγμα τὸ ἐπιστρέφει καὶ σὺ πρέπει νὰ τὰ δεχθῇς, καὶ ἂν ὁ ταμίας σου ἀμελήσῃ, εἶναι διὰ λογαριασμόν του, διότι ἂν ἔμεινε σύμφωνος νὰ τὰ συνάξῃ, τὰ ἐσύναξε· ἀφοῦ ὅμως τὸν ἐμποδίσουν καὶ λέγουν τοῦ κατοίκου μὴ τὸν πληρώσῃς, ὁ κάτοικος δύναται νὰ λάβῃ ἀνάγκην καὶ νὰ φάγῃ ἀπ’ αὐτά. Εἰς ποῖον θὰ εἶναι τὸ βάρος αὐτὸ τώρα; Ὁ νόμος ἀδίκως τὰ ἐπιθέτει εἰς τὸν ἐνοικιαστὴν τῆς καλῆς πίστεως. Ἀπὸ αὐτὰ προέρχονται αἱ καθυστερήσεις, διότι τὶ γίνεται ὡς ἐκ τῆς πείρας γνωρίζω. Δημοπρατοῦν αἱ ἀρχαὶ, ὁ ἔφορος, ὁ ἔπαρχος· ἡ τιμὴ τοῦ ἐλαχίστου ὅρου εἶναι 100, ἐν τούτοις μόλις φθάνει τὰ 80. Γράφει ὁ ἔφορος εἰς τὸ ὑπουργεῖον τί νὰ κάμω; Ἀπαντᾶ· κ. ἔφορε, ὁ δεῖνα ἔφορος ὑπερέβη καὶ τὸν ἐλάχιστον ὅρον, πῶς ὑμεῖς δὲν δύνασθε; Τοῦ γράφουν δὲ, τὸ κάτω, κάτω, κινδυνεύεις νὰ παυθῇς. Ἐκθέτει εἰς δευτέραν δημοπρασίαν καὶ ἔρχονται οἱ φερέοικοι καὶ ἀνέστιοι καὶ βάζουν 120. Ἰδοὺ, κύριοι, τὰ καθυστερούμενα. Ἀφίνω ὅτι πολλάκις οἱ ἐνοικιασταὶ λαμβάνουν τὸν φόρον καὶ δὲν ἀφίνουν ἀποδείξεις. Εἶναι δίκαιον ἡ κυβέρνησις εἰς τὸν ὑπάλληλόν της νὰ εἶναι καλῆς πίστεως, ἵνα εὑρίσκῃ καλῆς πίστεως ἐνοικιαστάς. Πρέπει, ὅταν δίδῃ τὸ συνάλλαγμα ἔγκυρον καὶ οἱ ταμίαι δὲν συλλέγουν ἀλλ’ ἀφίνουν νὰ τὰ τρώγουν οἱ κάτοικοι, νὰ τοὺς τιμωρῇ, διότι τὸ ἀποτέλεσμα εἶναι ὀλέθριον· ὁ ἐνοικιαστὴς γυρίζει τὴν πλάτην του καὶ πηγαίνει εἰς τὸ σπίτι του, καὶ ἰδοὺ ἀμέσως καθυστερήματα. Ὀφείλει τὸ δημόσιον νὰ μὴ διορίζῃ ἐνοικιαστὰς, παρὰ ἀνθρώπους οἱ ὁποῖοι ἔχουν σκοπὸν νὰ πληρώσουν, καὶ οἱ ὑπάλληλοι νὰ δίδουν συνδρομὴν εἰς αὐτούς. Γνωρίζετε ὡσαύτως, ὅτι τὰ ἁλώνια δὲν ἠδύναντο νὰ εἶναι εἰς περισσοτέρας τῆς μιᾶς ἢ δύω θέσεων· ἐν τούτοις ἐγένετο κατάχρησις, ἥτις προχωρεῖ. Οἱ ἐνοικιασταὶ ἀνεφέρθησαν καὶ ἀπηύδησαν πλέον οἱ νοικοκυραῖοι αὐτοί. Τί συμβαίνει; κάθε γεωργὸς νὰ ἔχῃ ἀπὸ ἕνα ἁλῶνι εἰς τὸ χωράφι του. Βεβαιωθῆτε, ὅτι πολλοὶ εἰς τὰ σπίτια των ἔχουν ἁλώνια, καὶ ἐνῷ λιχνίζουν τὸ σιτάρι, τὸ ῥίπτουν ἀπὸ τὸ παράθυρον εἰς τὴν ἀποθήκην. Ἡ γνώμη τοῦ κ. Σινανιώτου εἶναι νὰ μὴ εἶναι εἰς πολλὰς θέσεις, ἀλλ’ εἰς μίαν μόνον (θόρυβος). Λέγω λοιπὸν, ὅτι, ἵνα μὴ γίνωνται καθυστερήματα, πρέπει νὰ ἐνοικιάζωνται αἱ πρόσοδοι εἰς ἀνθρώπους τιμίους.

§192ΚΕΧΑΓΙΑΣ (ὑπουργὸς οἰκονομικῶν). Δέχομαι τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Σινανιώτη, ὅστις τῳόντι θέλει νὰ προφυλάξῃ τὸ δημόσιον ἀπὸ κινδύνους καὶ προκαλέσῃ συναγωνισμὸν μεταξὺ ἀνθρώπων ἐχόντων κατὰ νοῦν νὰ πληρώσωσιν. Ἀλλ’ ἂν παραδεχθῶμεν τὴν τροπολογίαν ὅπως τὴν προτείνει, θὰ συμβῇ τὸ ἐναντίον, διότι ὁ ῥηθεὶς ἐνοικιαστὴς ἀπαλλάσσεται ἅμα παρουσιάσῃ διπλότυπον φέρον τοὺς τύπους ὅλους· τότε πολλοὶ ἐνοικιασταὶ θὰ παρουσιάσουν τοιαῦτα, καὶ ὅμως ὁ ἐνοικιαστὴς θ’ ἀπαλλάττεται, τὸ δὲ δημόσιον θὰ διατρέχῃ τὸν κίνδυνον, καθόσον, ὡς καὶ πρὶν, θὰ παρουσιάζουν πολλὰ διπλότυπα μὲ ὅλους τοὺς τύπους.

§193ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Ἐννοῶ τοὺς καλῆς πίστεως (θόρυβος).

§194ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Λαμβάνων ἀφορμὴν ἐκ τῆς τροπολογίας αὐτῆς, διατυπῶ ἑτέραν ὡς ἑξῆς. «Οἱ ἐνοικιασταὶ καταδιώκονται διὰ μόνα τὰ καθαρὰ ἐλλείμματά των, ὡς καὶ διὰ τὰ καθυστερήματα τῶν φορολογουμένων, ὅσα στηρίζονται εἰς περιβεβλημένα μὲ τὰς νομίμους διατυπώσεις διπλότυπα, ὧν ἡ διοικητικὴ ἐκτέλεσις ἀνεστάλη δικαστικῶς. Αἱ κατὰ τὰς δικαστικὰς ἐκτελέσεις τῶν διπλοτύπων ἀνακοπαὶ ἀπευθύνονται κατὰ τῶν ἐνοικιαστῶν. Μετὰ τὸ πέρας τῆς συγκομιδῆς χρεωστοῦσιν οἱ ἐνοικιασταὶ νὰ ἐκκαθαρίζωσι τοὺς λογαριασμούς των καὶ νὰ παρακαταθέτωσιν εἰς τὴν ἐφορίαν κατάλογον τῶν καθυστερησάντων τοὺς φόρους φορολογουμένων. Οἱ ταμίαι, οἰκονομικοὶ ἔφοροι καὶ εἰσπράκτορες ὀφείλουν λογοδοσίαν πρὸς τοὺς ἐνοικιαστάς. Οἱ ἐνοικιασταὶ καταδιώκονται καὶ διὰ τὰ καθυστερήματα τῶν φορολογουμένων μέχρις οὗ παραδώσωσι τὰ βιβλία τῶν διπλοτύπων καὶ τοὺς καθυστερηματικοὺς καταλόγους. Ὅσοι φορολογούμενοι καθυστερήσωσι τοὺς φόρους των μέχρι τῆς λήξεως τοῦ πέρατος τῆς συγκομιδῆς χρεοῦνται ὡς καὶ οἱ ἐνοικιασταὶ διὰ τὰ καθαρὰ ἐλλείμματα ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ἰσχύοντος μετὰ τὴν λῆξιν πρωτοκόλλου τῆς τιμῆς τῶν σιτηρῶν, καὶ ὑπόκεινται ἀπὸ τῆς ἐποχῆς ταύτης εἰς τὸν τῆς ὑπερημερίας τόκον.»

§195ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Μὲ αὐτὴν τὴν διάταξιν πιστεύω, ὅτι τὸ δημόσιον θὰ πέσῃ κάτω.

§196ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Ἀλεξίου ἔφερε τὴν ἑξῆς τροποποίησιν «τὸ ἐκ τοῦ δημητριακοῦ καρποῦ......»

§197ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Πιστεύω, ὅτι ὁ κύριος Ἀλεξίου τὴν ἀποσύρει.

§198ΑΛΕΞΙΟΥ. Τὴν ἀποσύρω.

§199ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις κατὰ τῶν τροπολογιῶν, τὰς ὁποίας ὁ κύριος ὑπουργὸς παρεδέχθη;

§200ΠΟΛΛΟΙ. Δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις.

§201ΠΡΟΕΔΡΟΣ. «Ἄρθρον 9. Οἱ ἐνοικιασταὶ καταδιώκονται διὰ μόνα τὰ καθαρὰ ἐλλείμματά των, ὡς καὶ διὰ τὰ καθυστερήματα τῶν φορολογουμένων, ὅσα στηρίζονται εἰς περιβεβλημένα μὲ τὰς νομίμους διατυπώσεις διπλότυπα, ὧν ἡ διοικητικὴ ἐκτέλεσις ἀνεστάλη δικαστικῶς. Αἱ κατὰ τῆς δικαστικῆς ἐκτελέσεως τῶν διπλοτύπων ἀνακοπαὶ ἀπευθύνονται κατὰ τῶν ἐνοικιαστῶν. Εὐθὺς μετὰ τὸ πέρας τῆς συγκομιδῆς χρεωστοῦσιν οἱ ἐνοικιασταὶ νὰ ἐκκαθαρίζωσι τοὺς λογαριασμούς των καὶ νὰ παρακαταθέτωσιν εἰς τὴν ἐφορίαν κατάλογον τῶν καθυστερησάντων τοὺς φόρους των φορολογουμένων. Οἱ ταμίαι, οἰκον. ἔφοροι καὶ εἰσπράκτορες ὀφείλουσι λογοδοσίαν πρὸς τοὺς ἐνοικιαστάς. Οἱ ἐνοικιασταὶ καταδιώκονται καὶ διὰ τὰ καθυστερήματα τῶν φορολογουμένων μέχρις οὗ παραδώσωσι τὰ βιβλία τῶν διπλοτύπων καὶ τοὺς καθυστερηματικοὺς καταλόγους. Ὅσοι φορολογούμενοι καθυστερήσουσι τοὺς φόρους των μέχρι τῆς λήξεως τοῦ πέρατος τῆς συγκομιδῆς χρεοῦνται, ὡς καὶ οἱ ἐνοικιασταὶ διὰ τὰ καθαρὰ ἐλλείματα, ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ἰσχύοντος μετὰ τὴν λῆξιν πρωτοκόλλου τῆς τιμῆς τῶν σιτηρῶν, καὶ ὑπόκεινται ἀπὸ τῆς ἐποχῆς ταύτης εἰς τὸν τῆς ὑπερημερίας τόκον.» Τὸ ἠκούσατε. Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις;

§202ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ τιμὴ τῶν δημητριακῶν καρπῶν νὰ προσδιορισθῇ κατὰ τμήματα καὶ οὐχὶ κατὰ δήμους, διότι πολλοὶ δῆμοι ἔχουν καὶ μέρη ὀρεινὰ καὶ μέρη πεδινὰ καὶ τοιουτοτρόπως οἱ ὀρεινοὶ ζημιοῦνται.

§203ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Κατὰ χωρίον ἑκάστου δήμου εἶναι σωστόν.

§204ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Ἐνθυμεῖσθε, πρὸ ὀλίγου ἡ Βουλή, ὅταν ἐπελήφθη τοῦ ζητήματος μεταξὺ τῆς τιμῆς τῶν Πατρῶν καὶ τῶν ἄλλων μερῶν, κατὰ μέσον ὅρον παρεδέχθη νὰ προσδιορίζεται ἡ τιμὴ εἰς τοὺς δήμους καὶ τὰς ἐπαρχίας· τώρα θέλετε εἰς τὰ χωρία, ὕστερον θὰ πᾶμε εἰς τὰ σπίτια.

§205ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Ἠξεύρετε, κύριε ὑπουργέ, ὅτι δὲν εἶναι πρώτη φορά, καθ’ ἣν φέρω αὐτὴν τὴν πρότασιν· τὴν ἔφερον καὶ ἄλλοτε εἰς τὴν Συνέλευσιν καὶ ἡ Συνέλευσις ἦτο διατεθειμένη νὰ τὴν δεχθῇ, ἀλλ’ ὁ τότε ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν κύριος Δρόσος ἐθεώρησεν ὡς ὑπουργικὸν τὸ ζήτημα καὶ οὕτως ἀπεῤῥίφθη ἡ πρότασίς μου.

§206ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἂς ἐπιτραπῇ τότε εἰς τὸ ὑπουργεῖον ὅπου τὸ θεωρεῖ κατάλληλον καὶ ἀναγκαῖον νὰ διατάξῃ τὸ τοιοῦτον.

§207ΖΩΤΟΣ. Δὲν ἠμποροῦμεν νὰ μεταβάλωμεν μίαν διάταξιν τοῦ νόμου οὕτω, κύριε πρωθυπουργέ· νὰ ἔχετε τὸ δικαίωμα νὰ κάμετε τοῦτο ὅπου τὸ θεωρεῖτε ἀναγκαῖον. Κύριε ὑπουργὲ τῶν Οἰκονομικῶν, ἡ Νομαρχία προσδιορίζει τὴν ἀξίαν κατὰ τὴν ἀγοραίαν τιμὴν καὶ διὰ τοῦτο γίνονται τρομερὰ ἀδικήματα· μία λέξις θὰ μεταβληθῇ· ἀντὶ νὰ εἴπωμεν «κατὰ δήμους» νὰ εἴπωμεν «κατὰ τμήματα».

§208ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Τότε θὰ εἶναι ἀνάγκη νὰ σχηματισθῶσι τόσα πρωτόκολλα.

§209ΖΩΤΟΣ. Ἀντὶ νὰ ἔχωμεν ἓν πρωτόκολλον εἰς μίαν ἐπαρχίαν, θὰ ἔχωμεν 40, διότι 40 εἶναι τὰ τμήματα.

§210ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΑΔΗΣ. Εἶναι πολὺ δύσκολον, κύριοι, καὶ ἀδύνατον διὰ νὰ γείνῃ κατὰ τμήματα καὶ χωρία, κατὰ δήμους καὶ μόλις. Μέχρι τινὸς ἐγίνετο κατ’ ἐπαρχίας· διότι, ἐὰν χορηγήσωμεν τὸ δικαίωμα τοῦ νὰ δίδουν οἱ πάρεδροι τὴν τιμὴν εἰς τοὺς δημάρχους καὶ οἱ δήμαρχοι εἰς τοὺς ἐπάρχους καὶ νὰ γίνωνται τόσα πρωτόκολλα, θὰ μεσολαβήσουν πολλαὶ, ἄπειροι καταχρήσεις καὶ οὕτω δὲν θὰ φθάσωμεν εἰς ἀποτέλεσμα· ἀφ’ ἑτέρου καὶ πολλοὶ τῶν παρέδρων εἶναι ἀγράμματοι καὶ ὡς ἐκ τούτου εἶναι δύσκολον νὰ κάμωσι τοῦτο.

§211ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπειδὴ, κύριοι, εἶπαν ἕνας δῆμος σύγκειται ἀπὸ πεδινὰ καὶ ὀρεινὰ χωρία, τί θὰ κάμῃ ὁ δήμαρχος;

§212ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Θὰ πάρῃ τὸν μέσον ὅρον.

§213ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Ὑποθέτατε, ὅτι ἐπῆρε τὸν μέσον ὅρον· τί Θὰ συμβῇ; δὲν θὰ ὠφελήσωμεν 5 λεπτὰ τοὺς μὲν καὶ θὰ ζημιώσωμεν 5 λεπτὰ τοὺς δὲ, ἐὰν ἡ διαφορὰ τῆς τιμῆς εἶναι 10 λεπτά;

§214ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Πρὸ ὀλίγου ἡ Βουλὴ ἀπεφάσισε σταφὶς, ἥτις ἀξίζει 100 δραχμὰς, νὰ πληρόνῃ ὅσον ἡ σταφὶς, ἥτις ἀξίζει 200 δραχμάς·

§215ΖΩΤΟΣ. Ἐπειδὴ ἀπεφάσισεν ἓν ἄδικον, πρέπει νὰ ἀποφασίσῃ καὶ ἄλλο ἀδικώτερον; Πῶς θέλετε τὸ σιτάρι, τὸ ὁποῖον ἔχει 30 λεπτὰ, νὰ τὸ πληρόνῃ ὁ πολίτης εἰς τὸ δημόσιον 40 λεπτά;

§216ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐρωτῶ τὴν Βουλὴν ἂν παραδέχεται τὴν πρότασιν τοῦ κυρίου Ζώτου.

§217ΖΩΤΟΣ. Νὰ προσδιορισθῇ ἀπὸ τὸν ἔπαρχον κατὰ τμήματα ἡ τιμὴ καὶ ὄχι κατὰ δήμους.

§218ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν οἱ παραδεχόμενοι αὐτὴν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται ὀλίγοι)· ἀπεῤῥίφθη.

§219ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Πρὶν αὐτοῦ τοῦ ἄρθρου νὰ προσθέσωμεν ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον εἴπαμεν, «ὅτι ἡ ὀφειλὴ τῶν κατὰ τὸ 1863 ὁρίζεται εἰς λεπτὰ 40».

§220ΠΟΛΛΟΙ. Δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις.

§221ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 10 (ἀνεγνώσθη).

§222ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Αὐτὸ τὸ ἄρθρον νὰ λείψῃ, νὰ εἴπωμεν δὲ αὐτό «Ἡ ἔγγειος φορολογία ἐν Ἑπτανήσῳ διατηρεῖται· οἷα κατὰ τὸ 1866, ἐπιβάλλεται δὲ μόνον ἐπὶ τοῦ σάπωνος φόρος λεπτ. 6 κατ’ ὀκᾶν, εἰσπραττόμενος εἰς τὰ τελωνεῖα κατά τε τὴν ἐξαγωγὴν καὶ τὴν διὰ θαλάσσης μεταφορά .»

§223ΠΟΛΛΟΙ. Δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις.

§224ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρεδέχθη. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ σύνολον νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται σχεδὸν πάντες). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. «Ἄρθρον 1. Διὰ τὸ ἔτος 1867 ὅ,τε ἔγγειος φόρος καὶ τὸ δικαίωμα τῆς ἐπικαρπίας ὁρίζονται ὡς ἀκολούθως. Περὶ τῶν δι’ ἐνοικιάσεως διατιθεμένων. Ἄρθρον 2. Οἱ δι’ ἐνοικιάσεως διατιθέμενοι ὅ,τε ἔγγειος φόρος καὶ δικαίωμα τῆς ἐπικαρπίας προσδιορίζονται· ά.) Ἐπὶ τῶν δημητριακῶν ἔγγειος φόρος 8%, δικαίωμα ἐπικαρπίας 15%. βʹ.) Ἐπὶ τοῦ ἐλαίου καὶ τῶν ἐλαιῶν ἔγγειος φόρος ἐπὶ μὲν τοῦ ἐλαίου 10%, ἐπὶ δὲ τῶν ἐλαιῶν, ὅσαι χρησιμεύουσιν εἰς βρῶσιν ἢ παράγονται εἰς δήμους ἔνθα δὲν ὑπάρχουσιν ἐλαιοτριβεῖα, λεπτὰ 3 τὴν ὀκάν. Δικαίωμα ἐπικαρπίας λεπτὰ 3 ἐφ’ ἑκάστης ὀκᾶς ἐλαιῶν. Ὅταν ὁ ἐπὶ τοῦ ἐλαίου ἔγγειος φόρος εἰσπράττηται διὰ λογαριασμὸν τοῦ δημοσίου, ὁρίζεται οὗτος εἰς λεπτὰ 12 τὴν ὀκάν. γʹ.) Δικαίωμα ἐπικαρπίας ἐπὶ τοῦ προϊόντος τῶν ἐθνικοϊδιοκτήτων σταφιδαμπέλων 10%. δʹ.) Δικαίωμα ἐπικαρπίας ἐπὶ του προϊόντος τῶν ἐθνικοϊδιοκτήτων συκοδένδρων τῶν ἐπαρχιῶν Καλαμῶν, Μεσσήνης καὶ Ἐπιδαύρου Λιμηρᾶς πρὸς δραχ. 1 καὶ λεπτὰ 50 κατὰ στατῆρα (καντάριον). έ.) Ἐπὶ τῆς ῥητίνης, κατράμης, ἀσβέστου καὶ λοιπῶν δασικῶν προϊόντων, πλὴν τοῦ πρινοκοκκίου, ἔγγειος φόρος 10%. Δικαίωμα ἐπικαρπίας ἐπὶ τῆς ἐξ ἐθνικῶν δασῶν παραγομένης ῥητίνης 15%. Ὁ κατὰ τὸ ἄρθρον 33 τοῦ ΣΟΖʹ. νόμου προσδιορισμὸς τῆς τιμῆς τῆς ῥητίνης γίνεται κατὰ μῆνα, τὸ δὲ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν δύναται ἐξ ἐπαγγέλματος, ἢ κατ’ αἴτησιν τῶν ἐχόντων συμφέρον, νὰ μεταῤῥυθμίσῃ τὴν τιμὴν ταύτην. ϛʹ.) Ὁ φόρος ἐπὶ τῶν οἰκοδομῶν προσδιορίζεται εἰς 5%. ζʹ.) Ἐπὶ τῶν μεταλλείων 5%, ἐπὶ δὲ τῶν ὀρυχείων καὶ λατομείων 10%, ἁπάντων δὲ ἐπὶ τῆς καθαρᾶς προσόδου κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ ΧϞʹ νόμου τῆς 22 Αὐγούστου 1861 Ὁ προσδιορισμὸς τῆς καθαρᾶς προσόδου, ἐφ’ ἧς ἐπιβάλλεται ὁ φόρος, κανονίζεται διὰ Β. Διατάγματος. Περὶ τῆς κατὰ δένδρον εἰσπραττομένης ἐπικαρπίας. Ἄρθρον 3. Τὸ δικαίωμα τῆς ἐπικαρπίας τῶν ἐθνικοϊδιοκτήτων μορεοδένδρων, τῶν συμπληρωσάντων τὸ 5 ἔτος τῆς ἡλικίας, ὁρίζεται εἰς λεπτὰ 5 κατὰ δένδρον. Περὶ τῶν κατὰ στρέμμα φορολογουμένων κτημάτων. Ἄρθρον 4. Ὁ ἔγγειος φόρος καὶ τὸ δικαίωμα τῆς ἐπικαρπίας ἐπὶ τῶν κατὰ στρέμμα φορολογουμένων κτημάτων κανονίζονται ἀναλόγως τῆς κατὰ μέσον ὅρον ἐτησίας προσόδου ὡς ἑξῆς.

Περὶ τῶν εἰς τὰ τελωνεῖα εἰσπραττομένων φόρων. Ὁ ἐπὶ τῶν κατωτέρω προϊόντων ἔγγειος φόρος καὶ τὸ δικαίωμα τῆς ἐπικαρπίας κανονίζονται κατὰ τὸν ἑπόμενον πίνακα·

Περὶ τῶν Λακωνικῶν προϊόντων. Ἄρθρον 5. Ὁ ἔγγειος φόρος ἐπὶ τῶν προϊόντων τῶν δύω ἐπαρχιῶν Οἰτύλου καὶ Γυθείου προσδιορίζεται ὡς ἐφεξῆς· 1) Ἐπὶ τοῦ ἐλαίου λεπτὰ 12 τὴν ὀκάν. καὶ 2) Ἐπὶ τῶν λοιπῶν προϊόντων, συμπεριλαμβανομένου καὶ του γλεύκους (μούστου) ἢ οἴνου, 10% εἰς χρήματα κατὰ τὴν ἀγοραίαν τιμήν. Ἐπὶ τῶν δημητριακῶν καρπῶν ὡσαύτως κατὰ τὴν ἀγοραίαν τιμὴν εἰς χρήματα πρὸς 8%. Ἄρθρον 6. Ἐξαιροῦνται τοῦ ἐγγείου φόρου καὶ τοῦ δικαιώματος τῆς ἐπικαρπίας· 1) Αἱ ἄμπελοι μέχρι πέντε ἐτῶν συμπεπληρωμένων. 2) Αἱ μονοετῶς ἐνοικιαζόμεναι ἐθνικαὶ καὶ αἱ τῶν διαλελυμένων μοναστηρίων καὶ ἐπισκοπῶν περιελθοῦσαι εἰς τὸ δημόσιον ἄμπελοι. Ἄρθρον 7. Ἀπαλλάττονται παντὸς ἐγγείου φόρου καὶ δικαιώματος ἐπικαρπίας· 1) Τὰ ἄχυρα. 2) Οἱ λαχονόκηποι τῶν γεωργῶν μέχρις ἑνὸς στρέμματος, ὅπου καὶ ἂν κεῖνται, δι’ ἰδίαν χρῆσιν τοῦ ἰδιοκτήτου ἢ καλλιεργητοῦ. Τὰ περιβόλια δὲν ὑπάγονται εἰς τὴν ἐξαίρεσιν ταύτην. 3) Τὰ σποράδην ὀπωροφόρα δένδρα, τὰ ἐντὸς τοῦ ἀνωτέρω στρέμματος, εἰς τὰς αὐλὰς, τοὺς ἰδιοκτήτους ἀγροὺς καὶ τὰς ἰδιοκτήτους ἢ ἐθνικοϊδιοκτήτους ἀμπέλους ἢ σταφιδαμπέλους εὑρισκόμενα. 4) Τὰ ἀσταχολόγια, ἀνὰ δύω μόνον κοιλὰ δι’ ἕκαστον ἀσταχολόγον. 5) Οἱ σπόροι τοῦ λιναρίου, κανναβίου, ῥιζαρίου, τριφυλλίου καὶ κρομμύου. 6) Τὰ φύλλα τῶν ἰδιοκτήτων συκαμινομορεῶν. 7) Ἡ ῥώβη, ὁ βίκος καὶ τ’ ἀγριολάθουρα, ὅταν δὲν ἁλωνίζωνται. Ἄρθρον 8. Δὲν ὑποβάλλονται εἰς δικαίωμα ἐπικαρπίας οἱ ἀγοράσαντες παρὰ τοῦ δημοσίου ἐθνικὰ κτήματα ἢ γαίας, ἂν παρεδόθη εἰς αὐτοὺς τὸ παραχωρητήριον πρὸ τῆς πρώτης Ἀπριλίου 1867. Ἄρθρον 9. Οἱ ἐνοικιασταὶ καταδιώκονται διὰ μόνα τὰ καθαρὰ ἐλλείμματά των, ὡς καὶ διὰ τὰ καθυστερήματα τῶν φορολογουμένων, ὅσα στηρίζονται εἰς περιβεβλημένα μὲ τὰς νομίμους διατυπώσεις διπλότυπα, ὧν ἡ διοικητικὴ ἐκτέλεσις ἀνεστάλη δικαστικῶς. Αἱ κατὰ τῆς διοικητικῆς ἐκτελέσεως τῶν διπλοτύπων ἀνακοπαὶ ἀπευθύνονται κατὰ τῶν ἐνοικιαστῶν. Εὐθὺς μετὰ τὸ πέρας τῆς συγκομιδῆς χρεωστοῦσιν οἱ ἐνοικιασταὶ νὰ ἐκκαθαρίζωσι τοὺς λογαριασμούς των καὶ νὰ παρακαταθέσωσιν εἰς τὴν Ἐφορίαν κατάλογον τῶν καθυστερησάντων τοὺς φόρους των φορολογουμένων. Οἱ ταμίαι, οἰκον. ἔφοροι καὶ εἰσπράκτορες ὀφείλουσι λογοδοσίαν πρὸς τοὺς ἐνοικιαστάς. Οἱ ἐνοικιασταὶ καταδιώκονται καὶ διὰ τὰ καθυστερήματα τῶν φορολογουμένων μέχρις οὗ παραδώσωσι τὰ βιβλία τῶν διπλοτύπων καὶ τοὺς καθυστερηματικοὺς καταλόγους. Ὅσοι φορολογούμενοι καθυστερήσουσι τοὺς φόρους των μέχρι τῆς λήξεως τοῦ πέρατος τῆς συγκομιδῆς χρεοῦνται, ὡς καὶ οἱ ἐνοικιασταὶ διὰ τὰ καθαρὰ ἐλλείμματα, ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ἰσχύοντος μετὰ τὴν λῆξιν πρωτοκόλλου τῆς τιμῆς τῶν σιτηρῶν καὶ ὑπόκεινται ἀπὸ τῆς ἐποχῆς ταύτης εἰς τὸν τῆς ὑπερημερίας τόκον. Ἄρθρον 10. Αἱ ἐπὶ τοῦ ἀπὸ 7 Ἀπριλίου 1855 ΣΟΖʹ. Νόμου ἐπελθοῦσαι τροποποιήσεις διὰ τοῦ ἀπὸ 7 Μαΐου 1863 ψηφίσματος τῆς Ἐθνικῆς Συνελεύσεως καὶ ἀπὸ τοῦ 8 Ἰανουαρίου 1866 νόμου διατηροῦνται ἐν ἰσχύϊ. Ἄρθρον 11. Ἡ ἔγγειος φορολογία ἐν Ἑπτανήσῳ διατηρεῖται οἵα κατὰ τὸ 1866. Ἐπιβάλλεται δὲ μόνον ἐπὶ τοῦ σάπωνος φόρος λεπτῶν ἓξ (6) κατ’ ὀκᾶν, εἰσπραττόμενος εἰς τὰ τελωνεῖα κατά τε τὴν ἐξαγωγὴν καὶ τὴν διὰ θαλάσσης μεταφοράν. Ἄρθρον 12. Ἡ ὀφειλὴ τῶν κατὰ τὸ ἔτος 1863 ἐξαγαγόντων ἐπὶ ἐγγυήσει νευρίδας (χονδράδια μετάξης) ὁρίζεται εἰς λεπτὰ τριάκοντα (30) κατ’ ὀκάν.»

§225ΤΙΝΕΣ. Περὶ δανείου, κύριε Πρόεδρε.

§226ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Κύριοι, ὑποβάλλω εἰς τὴν Βουλὴν νομοσχέδιον, ἐπικυροῦν ταχυδρομικὴν σύμβασιν, ὑπογραφεῖσαν ὑπὸ τῶν πληρεξουσίων τῆς Ἑλληνικῆς καὶ τῆς Αὐστριακῆς κυβερνήσεως, συνοδεύεται δὲ τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ καὶ μὲ δικαιολογητικὴν ἔκθεσιν· ἐπειδὴ δὲ δὲν ἔχομεν καιρὸν, νὰ ψηφίσωμεν σήμερον διὰ πρώτην φορὰν αὐτὸ τὸ νομοσχέδιον. Εἶναι δὲ τὸ ἑξῆς. (Ἀναγινώσκεται).

§227ΤΙΝΕΣ. Πρώτη συζήτησις νὰ θεωρηθῇ αὐτή.

§228ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι βουλευταὶ, τὸ θέλετε διὰ πρώτην συζήτησιν;

§229ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα καὶ νὰ τυπωθῇ.

§230ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Κατ’ ἀπόφασιν τῆς Βουλῆς, ὑποβάλλω νομοσχέδιον περὶ χορηγίας ἐκτάκτου πιστώσεως ἐκ δραχμῶν 30,000 ὑπὸ τὸν τίτλον «προκαταβολαὶ καὶ δάνεια» (Ἀναγινώσκεται).

§231ΤΙΝΕΣ. Νὰ περάσῃ καὶ αὐτὸ διὰ πρώτην ἀνάγνωσιν.

§232ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι βουλευταὶ, ἠκούσατε τὸ νομοσχέδιον αὐτό;

§233ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§234ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ δέχεσθε διὰ πρώτην ἀνάγνωσιν;

§235ΠΟΛΛΟΙ. Δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις.

§236ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Παρακαλῶ τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον παρουσίασεν ὁ ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, ν’ ἀναγνωσθῇ διὰ δευτέραν φορὰν (θόρυβος).

§237ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ περὶ δανείου. (Ἀναγινώσκεται). Οἱ ὑπουργοὶ ζητοῦν αὐτὴν τὴν σειράν, διότι αἱ ἡμέραι τῆς λήξεως πλησιάζουν· λοιπὸν ἐρωτῶ τὴν Βουλὴν ἂν τὸ θέλῃ.

§238Α. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Ἡ Βουλὴ ἀπεφάσισε νὰ προταχθῇ ἡ περὶ ἀμνηστείας συζήτησις.

§239ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Παρακαλῶ νὰ φέρετε αὐτὴν τὴν πρότασιν, διότι εἶναι ἄτοπον νὰ ὑποφέρωσι τόσοι ἄνθρωποι.

§240ΕΠ. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Τὸ νομοσχέδιον περὶ τοῦ Κερκυραϊκοῦ ζητήματος εἶναι κατ’ οὐσίαν σπουδαῖον, διότι πρόκειται νὰ κανονίσῃ σχέσεις καὶ πρόκειται νὰ γείνῃ τι, τὸ ὁποῖον εἶναι πολὺ σπάνιον καὶ δὲν παρουσιάσθη εἰς τὴν ἱστορίαν τῶν λοιπῶν ἐπικρατειῶν. Διὰ τοῦτο πρέπει νὰ μάθωμεν ἐὰν τὰ μέλη τῆς ἐπιτροπῆς εὑρίσκωνται ἐν πλήρει ὁμοφωνίᾳ, διότι ἀναδέχεται τὸ ἔθνος μίαν εὐθύνην πολλὰ μεγάλην ἐκ τούτου. Ὅλοι θέλομεν νὰ λυθῇ αὐτὸ τὸ ζήτημα, ἀλλὰ καὶ νὰ μὴ λάβουν χώραν καὶ ἀδικίαι.

§241ΡΩΜΑΙΟΣ. Κύριε πρόεδρε, τῷ ὄντι διαφωνοῦμεν εἰς μερικὰ, ἀλλὰ ἐπιφυλάττομαι εἰς τὴν τρίτην συζήτησιν νὰ τὰ εἴπωμεν· αὔριον ποῦ θὰ εἶναι ἡ τρίτη συζήτησις θὰ τὰ εἰποῦμεν. (Ἀναγινώσκεται τὸ νομοσχέδιον περὶ τῶν κτημάτων τῆς Κερκύρας).

§242ΧΑΤΖΙΣΚΟΣ. Πρέπει, κύριε πρόεδρε, νὰ ὑπάρξῃ μία τάξις συζητήσεως τῶν νομοσχεδίων αὐτῶν ἢ τῶν προτάσεων. Ἡ ἀπόφασις τῆς Βουλῆς εἶναι ῥητὴ καὶ λέγει, μετὰ τὰ φορολογικὰ ἔρχεται ἡ πρότασις κατὰ τῶν ὀφειλετῶν τοῦ δημοσίου. Ποῖος εἶναι ἐκεῖνος, ὅστις μεταβάλλει τὴν ἀπόφασιν τῆς Βουλῆς; Πρέπει λοιπὸν νὰ σεβασθῶμεν τὴν ἡμερησίαν διάταξιν καὶ μετὰ τὰ φορολογικὰ πρέπει νὰ ἔλθῃ ἡ πρότασίς μου.

§243ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἂς τελειώσωμεν τὰ περὶ δανείου καὶ ἀμέσως ἐρχόμεθα εἰς τὴν πρότασίν σας. Τὸ περὶ δανείου εἶναι τρίτη συζήτησις, ὁ κύριος Πετιμεζᾶς ἐζήτησε τὸν λόγον.

§244Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Κύριοι βουλευταί, ἡ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ τοῦ δανείου τῶν 28 ἑκατομμυρίων κατ’ ἐμὲ τοὐλάχιστον εἶναι, καὶ πρέπει νὰ εἶναι, ἡ πλέον σοβαρὰ καὶ ἡ πλέον σπουδαία. Εἶναι πολλοί, οἱ ὁποῖοι νομίζουν, ὅτι τὰ δάνεια εἶναι καλά, διότι εἶναι δάνεια μόνον, διότι θὰ χρησιμεύσουν εἰς τὰς ἐπικειμένας ἀνάγκας ἢ πρὸς ἕνα οἱονδήποτε σκοπὸν, χωρὶς νὰ συλλογίζωνται ὅτι τὰ δάνεια μετ’ οὐ πολὺ θέλουν πληρωθῆ καὶ κατὰ συνέπειαν θέλουν ἐλαττώσει τὴν καθαρὰν πρόσοδον τῶν δημοσίων φόρων. Διὰ τὸν λόγον λοιπὸν τοῦτον πρέπει πάντες νὰ ἔχετε ὑπ’ ὄψιν, ὅτι ἐπιψηφίζοντες τὸ δάνειον δὲν κάμνετε τίποτε ἄλλο, παρὰ νὰ ἐπιψηφίσετε ἀμέσως καὶ διὰ πολλὰ ἔτη πάγιον πληρωμὴν ἀπέναντι τοῦ προϋπολογισμοῦ. Καὶ ἂν, κύριοι, τὸ δάνειον δύναται νὰ δώσῃ τοιαύτας ὑποσχέσεις, τοὐτέστιν ἂν εἶναι ὠφέλιμον εἴτε διὰ νὰ κατασταθῇ παραγωγικὸν, εἴτε δι’ οἱανδήποτε πολιτικὴν τοῦ ἔθνους ἰδέαν, εἶμαι σύμφωνος· διότι ὄχι μόνον τὰ 25 ἑκατομμύρια πρέπει νὰ τὰ ἀγοράσωμεν, ἀλλὰ καὶ 200 ἑκατομμύρια, ἐὰν ἠδυνάμεθα, νὰ εὕρωμεν πρὸς ἐπιτυχίαν τῶν σκοπῶν μας. Ἀλλ’ ἂς ἐξετάσωμεν, καλὰ τοὺς ὅρους τοῦ δανείου τούτου, τί πρόκειται νὰ κάμωμεν, διὰ νὰ ἴδωμεν, ἐὰν φθάνωμεν εἰς κανένα σκοπὸν ἢ μόνον συζητοῦμεν ὅπως αὐξήσωμεν τὰ ἔξοδα χωρὶς νὰ τὸ ἐννοήσωμεν καὶ χωρὶς νὰ ἔχωμεν κανένα ἄλλον σκοπόν. Πρῶτον, κύριοι, θέλω ἀρχίσει νὰ ἐξετάσω τὸ νομοσχέδιον τοῦτο ἴσα, ἴσα, ἀπὸ τὰς τελευταίας αὐτοῦ διατάξεις, αἱ ὁποῖαι εἶναι ὁ σκοπὸς τῆς χρήσεως τοῦ δανείου. Ἰδοὺ τί λέγει τὸ ἄρθρον 11 τοῦ νομοσχεδίου· «Τὸ δάνειον τοῦτο θέλει χρησιμεύσει κτλ. κατὰ μὲν τὰ ⅔ εἰς ἀγορὰν πλοίων καὶ εἰς προμήθειαν ὑλικοῦ διὰ τὸν στρατὸν καὶ τὸ ναυτικὸν, κατὰ δὲ τὸ ἕτερον ⅓ εἰς ἄλλας ἀνάγκας τῆς στρατιωτικῆς καὶ ναυτικῆς ὑπηρεσίας. Ἐπὶ τούτῳ ἐκδίδονται χρηματικὰ ἐντάλματα παρὰ τῶν Ὑπουργείων τῶν Στρατιωτικῶν καὶ Ναυτικῶν ἐπὶ τοῦ Κεντρικοῦ Ταμείου, εἰς τὰ ὁποῖα, τηρουμένων τῶν διατάξεων τοῦ Νόμου περὶ δημοσίου λογιστικοῦ, προσαρτᾶται, πλὴν τῶν ἄλλων δικαιολογητικῶν ἐγγράφων, καὶ ἀντίγραφον τῆς πράξεως τοῦ ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, ἐν ᾗ ἐκτίθεται ὁ λόγος καὶ ὁ σκοπὸς τῆς δαπάνης. Πρὸς ἐξόφλησιν τῶν ἐνταλμάτων τούτων διαθέτει ἀποκλειστικῶς ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα τὰ παρ’ αὐτῇ κατατεθειμένα χρήματα τοῦ δανείου.» Τὸ ἓν τρίτον λοιπὸν τοῦ δανείου πρέπει ἀμέσως νὰ τὸ διαγράψωμεν ἀπὸ πᾶσαν ἔκτακτον χρῆσιν· αὐτὸ, καθαρὰ σᾶς λέγει τὸ νομοσχέδιον, θὰ χρησιμεύσῃ διὰ τὰς ἀνάγκας τῆς στρατιωτικῆς ὑπηρεσίας, ὄχι δι’ ἀγορὰν ὑλικοῦ ἢ πλοίων. Ποῖαι λοιπὸν ἐκτὸς τῆς ἀγορᾶς τοῦ ὑλικοῦ καὶ τῶν πλοίων εἶναι αἱ ἀνάγκαι τῆς στρατιωτικῆς ὑπηρεσίας; Εἶναι ἔξοδα διοικήσεως ἐκτὸς τῶν ὅσα ἐπεψηφίσαμεν εἰς τὸν προϋπολογισμόν; Βεβαίως· ἐὰν δὲν ἐπαρκέσουν τὰ ἔξοδα, τὰ ὁποῖα ἐψηφίσαμεν εἰς τὸν προϋπολογισμὸν εἰς τὰ διάφορα κεφάλαια, ἰδοὺ ἀμέσως ἕνας πόρος ἀνοικτὸς, ἐκ τοῦ ὁποίου αἱ ἀνάγκαι τῆς στρατιωτικῆς ὑπηρεσίας δύνανται νὰ οἰκονομηθῶσιν. Εἶναι τοσοῦτον ἀόριστοι αὐταὶ αἱ ἀνάγκαι τῆς στρατιωτικῆς ὑπηρεσίας, ὥστε εἰς οἱονδήποτε ἔξοδον ἠμποροῦν νὰ ἐξοδευθῶσιν, εἰς προβιβασμοὺς, εἰς αὔξησιν πέραν τῆς ὁρισθείσης στρατιωτικῆς δυνάμεως καὶ καθεξῆς. Ἀλλὰ μὴ στοχάζεσθε, ὅτι τὸ ἓν τρίτον αὐτὸ πρόκειται νὰ ἐξοδευθῇ, ἀφοῦ τὰ δύω τρίτα συναχθῶσι καὶ ἐξοδευθῶσι πρὸς ἀγορὰν πλοίων· ὄχι, τοῦτο δὲν ὁρίζεται παντάπασιν ἀπὸ τὸν νόμον. Ἑπομένως ἐγὼ νομίζω, ὅτι διὰ τοῦ νόμου τούτου ἡ κυβέρνησις ἔχει τὸ δικαίωμα, ἅμα ἀρχίσουν αἱ ἐγγραφαὶ τοῦ δανείου τούτου, νὰ ἐξοδεύσῃ αὐτὸ κατὰ τὸ ἓν τρίτον εἰς τὰς ἀνάγκας τῆς ναυτικῆς καὶ στρατιωτικῆς ὑπηρεσίας ἐκτὸς τῆς ἀγορᾶς ὑλικοῦ καὶ πλοίων. Ὥστε βλέπετε καθαρὰ, ὅτι τὸ ἓν τρίτον τοῦ δανείου τούτου ἀφίνεται εἰς τὴν διάθεσιν τῆς κυβερνήσεως καὶ ὑπὸ τὸν ὅρον νὰ ἐξοδευθῇ εἰς ἀνάγκας τῆς στρατιωτικῆς καὶ ναυτικῆς ὑπηρεσίας ἐκτὸς τῆς ἀγορᾶς τοῦ ὑλικοῦ καὶ τῶν πλοίων. Αἱ δὲ ἄλλαι διατάξεις τοῦ νομοσχεδίου δὲν προφυλάττουν τὸ ἓν τρίτον τοῦ δανείου. Τί ὅμως ἄλλο χορηγεῖται διὰ τοῦ νόμου τούτου; Χορηγεῖται εἰς τὴν Τράπεζαν τὸ δικαίωμα νὰ διατηρῇ τὰ κεφάλαια ἀποφάσει τοῦ ὑπουργικοῦ συμβουλίου· ἑπομένως τὰ χρηματικὰ ἐντάλματα πρέπει νὰ συνοδεύωνται μὲ ἀπόφασιν τοῦ ὑπουργικοῦ συμβουλίου, εἰς τὴν ὁποίαν νὰ φαίνεται καὶ ὁ σκοπὸς τῆς διαθέσεως αὐτῶν τῶν χρημάτων. Ἐγὼ δὲν λέγω, ὅτι δὲν δύναται ἡ κυβέρνησις νὰ καταστήσῃ μέτοχον ὅλων τῶν ἰδεῶν της οἱονδήποτε ἐκ τῶν πολιτῶν θέλει, ἀλλὰ τοὐλάχιστον τοῦτο δι’ ἑνὸς νόμου δὲν ἦτο μέχρι τοῦδε καθιερωμένον. Ἑπομένως βλέπω δύω ἄτοπα καθαρὰ εἰς αὐτὴν τὴν ὑπόθεσιν· τὸ ἓν εἶναι ὅτι τὸ ἓν τρίτον τοῦ δανείου δὲν θέλει χρησιμεύσει παρὰ εἰς τὰς ἀνάγκας τῆς στρατιωτικῆς καὶ ναυτικῆς ὑπηρεσίας κατ’ ἀπόλυτον ὅρον, καὶ τὸ δεύτερον, ὅτι τοὐλάχιστον πρὶν ἢ ἐξασφαλισθοῦν τὰ δύω τρίτα διὰ τῆς ἀγορᾶς, τὸ ἓν τρίτον τοῦ δανείου θὰ ἐξοδεύεται ἀμέσως. Ἐκτὸς ὅμως τούτου, κύριοι, ἔχομεν ἀνάγκην αὐτοῦ τοῦ δανείου ἀμέσως ἢ δὲν ἔχομεν; Ἐὰν ἔχωμεν ἀμέσως, τὸ δάνειον ἀμέσως δὲν δύναται νὰ πραγματοποιηθῇ· δὲν δύναται λοιπὸν ὁ σκοπὸς νὰ πραγματοποιηθῇ· διότι, ἂν παρατηρήσητε, θέλετε ἰδῆ ὅτι αἱ ἐγγραφαὶ τοῦ δανείου τούτου ἀρχίζουν τὴν 15 Ἀπριλίου καὶ τελειόνουν εἰς αἰῶνα τὸν ἅπαντα. Θέλει νὰ εἰπῇ λοιπὸν, ὅτι τὸ νομοσχέδιον τοῦτο οὔτε τὸν χρόνον ὁρίζει, οὔτε ὁ συντάξας αὐτὸ ἔχει καμμίαν βεβαιότητα ὅτι θὰ πραγματοποιηθῇ τὸ δάνειον, ἂν καὶ τόσον ἀκριβὰ ἀγοραζόμενον. Ἐὰν λοιπὸν ἔχωμεν ἀνάγκην δι’ αὐτὸ τὸ δάνειον, καμμίαν ἐγγύησιν δὲν ἔχομεν ὅτι θὰ πραγματοποιηθῇ. Ἐὰν δὲ δὲν ἔχωμεν ἀνάγκην ἀμέσως αὐτοῦ τοῦ δανείου, τότε διατί νὰ κάμωμεν ἓν δάνειον μὲ τόσον βαρεῖς ὅρους; Κύριοι, παρατηρεῖτε ἀκόμη ἐντὸς αὐτοῦ τοῦ νομοσχεδίου, ὅτι τὸ δάνειον τοῦτο θέλει ἀγορασθῆ πολὺ ἀκριβὰ, καὶ νομίζω ὅτι τὸ ἔθνος δύναται νὰ τὸ ἀγοράσῃ καὶ ἀκριβώτερα διὰ νὰ χρησιμεύσῃ εἰς τὰς ἐπικειμένας ἀνάγκας. Θὰ ἀγορασθῇ 70% ἓν δάνειον μὲ τόκον 10% ἐπὶ τοῦ ὀνομαστικοῦ κεφαλαίου. Ἀλλ’ ἔχω ἀνάγκην ἐντὸς δύω, τριῶν μηνῶν νὰ ἀγοράσω δύω πλοῖα καὶ νὰ ἔχω ὑλικὸν διὰ νὰ ἐξοπλίσω τὸν στρατὸν διὰ τὸ συμφέρον τοῦ κράτους. Ἐννοῶ λοιπὸν, ὅτι δύναται ὁ ὑπουργὸς τῶν οἰκονομικῶν νὰ μᾶς εἴπῃ, ὅτι τὰ κεφάλαια εἶναι εἰς τὴν ἐξουσίαν σας νὰ λάβετε ἐντὸς δύω μηνῶν, ἀλλὰ θὰ τὰ ἀγοράσετε τόσον ἀκριβά. Ἀλλ’ ὅταν, κύριοι, ἀγοράζωμεν ἓν δάνειον τόσον ἀκριβὰ, τὸ ὁποῖον ποτὲ δὲν θέλει πραγματοποιηθῆ, κατ’ ἐμὲ, διὰ νὰ χρησιμεύσῃ εἰς σκοποὺς ὡρισμένους κατὰ τὴν ἰδικήν μας σκέψιν, ἀορίστους δὲ κατὰ τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον δὲν ὁρίζει πῶς θὰ πραγματοποιηθῇ αὐτὸ τὸ δάνειον, νομίζω, ὅτι ὀφείλετε νὰ σκεφθῆτε ἂν πρέπει νὰ ἐπιψηφίσετε ἓν τοιοῦτον δάνειον καὶ νὰ ἐπιβαρύνετε τὸν προϋπολογισμὸν μὲ πολλὰ ἑκατομμύρια. Κύριοι, θέλομεν ἀγοράσει χρήματα, θέλομεν δώσει 100 ἀντὶ 80 καὶ τόκον 8% ἐπὶ τοῦ ὀνομαστικοῦ κεφαλαίου, τουτέστι 10%. Λοιπὸν βλέπω ὅτι ἡ ἀγορὰ αὐτὴ εἶναι πολὺ ἀκριβὴ, θὰ μᾶς ἐπιβαρύνῃ. Καὶ μὴ σᾶς ἀπατήσουν ποτὲ, ὅτι ταῦτα γίνονται καὶ εἰς τὰ μεγάλα ἔθνη· διότι καθὼς ἓν ἄτομον πτωχὸν δανειζόμενον ἀπερισκέπτως καταστρέφεται πολὺ ταχέως, τὸ αὐτὸ συμβαίνει καὶ εἰς τὰ μικρὰ ἔθνη, τὰ ὁποῖα δὲν ἔχουν πόρους, εἰς ἔθνη μὴ δυνάμενα νὰ ἀναπτύξουν τοὺς πόρους των διὰ νὰ συντηρηθῶσι· καὶ τόσῳ μᾶλλον καθόσον, ἐνῷ μέλλετε νὰ ψηφίσετε 28 ἑκατομμύρια, ἔχετε καὶ 21 ἑκατομμύριον, τὸ ὁποῖον σχεδὸν καθ’ ἡμέραν σᾶς λέγει ὁ ὑπουργὸς τῶν οἰκονομικῶν ὅτι πρέπει νὰ πληρωθῇ· εἶναι τὸ δάνειον τῶν 6 ἑκατομμυρίων, τὰ ἔντοκα γραμμάτια, τὸ δάνειον τῆς τραπέζης, τὸ δάνειον τῆς Ἑπτανήσου καὶ τόσα ἄλλα. Ὥστε βλέπετε, ἐὰν εἰς τὰ 21 προσθέσωμεν καὶ 28 ἀκόμη, θέλομεν εὑρεθῆ ἐντὸς ὀλίγου εἰς ἓν δάνειον 50 ἑκατομμυρίων, καὶ συλλογισθῆτε καλὰ ἐὰν δυνάμεθα νὰ πληρώσωμεν τοὺς τόκους αὐτοῦ τοῦ δανείου. Λέγω λοιπὸν, ὅτι δὲν πρέπει νὰ ἐπιψηφίσωμεν δάνειον μὲ τόσον ἀκριβοὺς ὅρους καὶ νὰ ἀγοράσωμεν χρήματα μὲ τόσον ἐπαχθεῖς ὅρους, ἀφοῦ δὲν ἔχομεν τοὐλάχιστον οὔτε τὴν ἐλπίδα ὅτι τὰ χρήματα αὐτὰ θέλομεν νὰ λάβει ἀμέσως. Κύριοι, ἐλπίζω ὅτι ἡ Βουλὴ δὲν ἐλησμόνησεν, ὅτι ἡ προσωρινὴ Κυβέρνησις κατὰ τὴν 10 Ὀκτωβρίου ἠθέλησε καὶ αὐτὴ νὰ κάμῃ ἓν ἐθνικὸν δάνειον· ἐψήφισε λοιπὸν 6,000,000 ἐθνικὸν δάνειον, ἐξέδωκε τὰς ὁμολογίας κτλ. Βεβαίως τότε ἡ ἰδέα τῆς μεταβολῆς ἦτο τόσον δημοτικὴ, ὥστε ἐδύνατο κανεὶς νὰ πιστεύσῃ, ὅτι ἀμέσως ἤθελεν ἀγορασθῆ. Ἐκ τοῦ δανείου ὅμως ἐκείνου ἐχρειάσθη νὰ βεβαιωθῶσι μόνον 500,000, ἀφ’ οὗ ἐξωδεύθησαν ὅλαι τοῦ ἔθνους αἱ ἐπιῤῥοαὶ, ὅλαι αἱ ὑπολήψεις συνέτρεξαν αὐτὸ τὸ δάνειον, καὶ ὅμως μόνον 500,000 ἐπραγματοποιήθησαν, τὰ δὲ λοιπὰ εἶναι ἀποθεματικὰ κεφάλαια, ὅσα εὑρίσκονται εἰς τὰ διάφορα ταμεῖα, τῶν χηρῶν καὶ ὀρφανῶν, τῶν ἀποστράτων ἀξιωματικῶν, τοῦ ναυτικοῦ ταμείου κλπ. Καὶ πιστεύετε σεῖς σήμερον, μολονότι προσφέρετε τόσα μέσα καὶ τόσον ἀκριβὰ ἀγοράζετε αὐτὰ τὰ χρήματα, ὅτι θὰ ἔχετε δάνειον εἰς 4 ἢ 5 μῆνας; Ὄχι. Ἀλλὰ θὰ μὲ εἴπητε, τί ἔξοδα θὰ κάμωμεν; Σᾶς λέγω, ὅτι εἰς τοῦτο πρέπει νὰ προσέξωμεν, διότι δὲν θὰ κάμωμεν ἔξοδα, ἐὰν θὰ συγκεντρώσωμεν τὸ δάνειον· ἀλλὰ διατί νὰ τὸ ψηφίσωμεν; Ἀφοῦ ὅμως ἀρχίζουν ἅπαξ αἱ καταθέσεις καὶ ἀπὸ αὐτὸ πραγματοποιοῦνται 2 ἢ 3 ἑκατομμύρια, τί δυνάμεθα νὰ κάμωμεν; πρέπει νὰ κρατήσωμεν αὐτὸν τὸν λογαριασμὸν ἀνοικτὸν ἐπ’ ἄπειρον, καὶ τί θὰ γείνῃ; θὰ ἀνοίξωμεν ἀκριβὰς κερδοσκοπικὰς ἐπιχειρήσεις. Ὥστε καὶ κατὰ τοῦτο νομίζω, ὅτι τὸ δάνειον τοῦτο δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπιτύχῃ τὸν σκοπὸν τὸν ὁποῖον ἐπιδιώκει καὶ τὸν ὁποῖον (ὡς ἐνθυμεῖσθε πολὺ καλὰ, τὸ εἶπον οἱ κύριοι ὑπουργοὶ ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου) ὁ σκοπὸς εἶναι καθαρὸς, πρέπει νὰ προπαρασκευασθῶμεν, διότι κινδυνεύομεν, ἀλλὰ ταχέως· διότι, ἐὰν τὸ δάνειον πραγματοποιηθῇ μετὰ 100 ἔτη, τί θὰ μᾶς χρησιμεύσῃ; Κύριοι, δὲν ἐλησμονήσατε ὅλοι σας, ὅτι πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν ὁ ὑπουργὸς τῆς οἰκονομίας δὲν ἐδίστασεν ἐνώπιόν σας νὰ καταδείξῃ τὴν ἀπειρίαν μου, καὶ ἐγὼ τὸν εὐχαριστῶ, διότι ὁμολογῶ πράγματι καὶ ἐξ ὑποκειμένου καὶ ἐξ ἀντικειμένου τὴν μεγάλην πεῖραν τοῦ ὑπουργοῦ τῶν οἰκονομικῶν. Ἀλλὰ ἀπὸ τὴν ἐδικήν μου ἀπειρίαν τί ἔχετε νὰ φοβηθῆτε; εἰς τί δύναται νὰ σᾶς βλάψῃ; Προσέξατε ὅμως μὴ σᾶς βλάψῃ ἡ μεγάλη πεῖρα τοῦ ὑπουργοῦ τῶν οἰκονομικῶν, διότι αὐτὸς πρόκειται νὰ ἐκτελέσῃ καὶ ἐφαρμόσῃ, καὶ εἰς αὐτὸν χορηγοῦνται σήμερον καὶ τὸ δάνειον καὶ ὅλα. Καὶ ἐνθυμοῦμαι, κύριοι, ἓν ἄλλο περιστατικὸν· ὅταν ἐλάλησα κατὰ τῆς αὐξήσεως τῶν φόρων, ἐξ ὅλων τῶν μερῶν μοῦ ἐπετέθησαν· ἐγὼ εἶπα, ἴσως τῷ ὄντι δὲν ἔχω πολλὴν πεῖραν ν’ ἀντιταχθῶ κατὰ τοιούτων ζητημάτων, καὶ ὅμως μετ’ οὐ πολὺ, ἠξεύρετε τί συνέβη; διῃρέθησαν ὅλα τὰ συμφέροντα, καὶ ἀμέσως ἤρχισαν ἐξ ὅλων τῶν μερῶν διαμαρτυρήσεις κατὰ τῶν φορολογικῶν νομοσχεδίων· ὅσοι εἶχον συμφέρον εἰς τὸν ποιμνιακὸν φόρον ἐφώναζαν, ὅλοι διὰ τὴν σταφίδα· πρὸ ὀλίγου ἠκούσατε πόσος πόλεμος ἔγεινεν ἐνταῦθα· διὰ τὰ λεμόνια ἐπίσης, καθ’ ἕνας ἐφώναζε διὰ τὸ συμφέρον του. Ἐπίστευον, ὅτι ὅλοι θὰ ἐξαιρεθοῦν ἀπὸ τὸν κοινὸν κανόνα, ἐπίστευσαν ὅτι τὴν μερικὴν δικαιοσύνην δὲν τὴν εὑρίσκουν ἐντὸς τῆς γενικῆς, καὶ ὅτι αὐτοὶ θὰ ἔβγουν ἔξω, δὲν πειράζει δὲ ἐὰν οἱ ἄλλοι ἐπικρανθοῦν περισσότερον· πλὴν ἐντὸς ὀλίγου ἕνας ἕκαστος ἐπληροφορήθη, ὅτι ἡ δικαιοσύνη εἶναι ἐντὸς τῶν γενικῶν συμφερόντων, καὶ πιστεύω, ὅτι ὅλαι αἱ ἐνστάσεις ἔδωκαν εἰς ἕκαστον νὰ ἐννοήσῃ πῶς πρέπει νὰ σκέπτηται ὅταν πρόκειται περὶ τοιούτων γενικῶν νόμων, οἱ ὁποῖοι ἐμπεριέχουν τὰ συμφέροντα τῶν ὅλων. Αὐτὸ, κύριοι, μὲ ἐνεθάῤῥυνεν ὀλίγον, διότι ἐπίστευσα, ὅτι δὲν ἦτο μεγάλη ἡ ἀπειρία μου, ἀφ’ οὗ μάλιστα κατὰ τῆς ἰδικῆς μου ἀπειρίας ἐπέπεσεν ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν οἰκονομικῶν ὁ πολύπειρος, καὶ κατὰ τοῦ ὑπουργοῦ ἐπέπεσεν ὁ πρόεδρος τῆς Βουλῆς· 96 ψῆφοι ἐξ ὑμῶν τὸν ἀνεδείξατε πρόεδρον καὶ καλῶς ἐκάμετε· διότι καὶ τὴν ἐδικήν μου ὑπόληψιν ἀπεριόριστον τὴν ἔχει καὶ τὸ σέβας καὶ πεῖραν ἔχει, καὶ μολαταῦτα ἦλθεν εἰς βοήθειάν μου καὶ σᾶς εἶπε κατὰ τοῦ νόμου ἐκείνου ὅσα ἐγὼ δὲν εἶπα. Φαίνεται λοιπὸν, ὅτι εἶναι ἄλλοι πολλοὶ ἐμπειρότεροι ἀπὸ ὑμᾶς. Ἐγὼ λοιπὸν, κύριοι, δὲν διστάζω νὰ εἴπω ἐνώπιόν σας, ὅτι δανείζομαι τὰς ἰδέας ὅπου καὶ ἂν τὰς εὕρω, εἴτε εἰς τὸν τύπον εἴτε ἀλλοῦ, διότι ὁμολογῶ ὅτι δὲν γνωρίζω πολλὰ, εἴτε ἀπὸ τὸν «Ἐθνοφύλακα» εἴτε ἀπὸ τὸν Χρηστίδην, τοῦ ὁποίου ἡ πεῖρα εἶναι ἀνεγνωρισμένη, διότι ὑπηρέτησε τὸ ἔθνος περισσότερον ἀπὸ κάθε ἄλλον.

§245ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Διὰ τοῦτο λέγω νὰ τὸν ἀναφέρετε, καὶ ἐγὼ τὸν ἀναφέρω πρὸς τιμήν σου καὶ πρὸς τιμὴν αὐτοῦ τοῦ ἰδίου.

§246Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Πρῶτον ἐγὼ σᾶς λέγω, ὅτι δὲν πιστεύω νὰ γείνῃ αὐτὸ τὸ δάνειον, δὲν ἔχω καμμίαν ἐμπιστοσύνην· ἀλλ’ ἂς ὑποθέσωμεν τὸ ἐναντίον, ὅτι τὸ δάνειον πραγματοποιεῖται· θὰ πληρώνωμεν κατὰ τοὺς ὑπολογισμοὺς τοῦ κυρίου Χρηστίδου 2 ἑκατομμύρια καὶ ἐπέκεινα κατ’ ἔτος χωρὶς νὰ συμπεριλάβωμεν καὶ τοὺς τόκους διὰ τὰ 21.000,000· καὶ σᾶς ἀπέδειξα ὅτι τὸ ἓν τρίτον δὲν θὰ χρησιμεύσῃ οὔτε κἂν δι’ ἀγορὰν ὑλικοῦ, τὰ δὲ δύω τρίτα ὁπωσδήποτε καὶ ἂν ἐξοδευθῶσι, δὲν θὰ κάμωμεν τίποτε· λοιπὸν μὲ 15,000,000 δὲν δύνασθε νὰ ἐπιτύχετε τίποτε ἀπέναντι μιᾶς προπαρασκευῆς, τὴν ὁποίαν ἐζητήσατε. Ἠξεύρετε, κύριοι, καὶ τὸ λέγω πρὸς τιμὴν τοῦ ὑπουργοῦ τῶν στρατιωτικῶν, πρὸ τοῦ 1860 ὁ κύριος ὑπουργὸς τῶν στρατιωτικῶν εἶχε συλλάβει ἰδέας ἀμυντικὰς καὶ ἔκαμε προπαρασκευὴν καὶ μόνον εἰς τὰς ἀποθήκας τοῦ ἱματισμοῦ εἴχομεν 4,000,000 ὑλικόν. Ποῦ λοιπὸν θέλετε φθάσει, ἀφοῦ τώρα αἱ ἀποθῆκαι εἶναι κεναί; Βλέπετε λοιπὸν, ὅτι δὲν θὰ ἠμπορέσετε νὰ κάμετε τίποτε, καὶ ὁ σκοπὸς δὲν πραγματοποιεῖται. Ἰδοὺ πῶς ἐγὼ ἤθελον ἐπιψηφίσει δάνειον 100,000,000· ἐὰν ἡ κυβέρνησις μὲ ἔλεγεν, ἰδοὺ μία τράπεζα, ἰδοὺ εἷς κεφαλαιοῦχος, ὅστις προσφέρει εἰς τὴν Ἑλλάδα 60,000,000, ἀλλ’ ἀπαιτεῖ νὰ τὰ κάμωμεν 100,000,000 καὶ νὰ τοῦ πληρώνωμεν τὸν τόκον, τότε δυνάμεθα διὰ μιᾶς νὰ πληρώσωμεν τὰς ἐλλείψεις μας καὶ νὰ ἑτοιμασθῶμεν κατὰ τι διὰ μίαν ἰδέαν· ἀλλὰ τώρα δὲν δυνάμεθα νὰ κάμωμεν τίποτε. Ἐκτὸς τούτου, κύριοι, δὲν ἐννοῶ διατί εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ δεχθῶμεν τόσον πολὺ βαρὺν τόκον δι’ αὐτὸ τὸ δάνειον καὶ νὰ πληρώσωμεν 8% ἐπὶ τοῦ ὀνομαστικοῦ κεφαλαίου, ½%, ἐκτὸς δὲ τούτου 1% διὰ προμήθειαν μέχρις ἑνὸς ἑκατομμυρίου καὶ 2% διὰ μεγαλειτέραν προμήθειαν. Διατί εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ δεχθῶμεν αὐτὸ τὸ δάνειον μὲ τόσον βαρεῖς ὅρους, ἀφοῦ δὲν θὰ μᾶς χρησιμεύσῃ διὰ κανένα σκοπόν; Ὀφείλω νὰ σᾶς εἴπω ὅ,τι ἐγὼ ἠξεύρω, ὅτι καθόσον πραγματοποιεῖται μέρος τοῦ δανείου, θὰ ἐξοδεύεται διὰ τὴν ὑπηρεσίαν. Λοιπὸν θέλετε νὰ πραγματοποιήσητε ἓν μέρος τοῦ δανείου διὰ νὰ πληρώσετε τὰς ἀνάγκας τῆς ὑπηρεσίας; Ἰδοὺ ὁ λόγος, ὅτι τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ δὲν ἔχει κανένα ἄλλον σκοπὸν, παρὰ τοῦτον μόνον, τοῦ νὰ πληρωθῶσιν αἱ ἀνάγκαι τῆς ὑπηρεσίας ἐκ τῆς μερικῆς πραγματοποιήσεως τοῦ δανείου.

§247ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Πλανᾶσθε.

§248ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Πολλὰ ὑπόσχεσθε, ἀλλὰ δὲν θὰ ἠμπορέσετε νὰ κάμετε τίποτε. Προχθὲς ἀκόμη ἐπεψηφίσθη ἓν νομοσχέδιον, διὰ τοῦ ὁποίου χορηγεῖται τὸ δικαίωμα εἰς τὴν κυβέρνησιν νὰ συνομολογήσῃ δάνειον, καὶ σᾶς λέγω, ὅτι πᾶσα κυβέρνησις, ἥτις εὕρῃ τὰ χρήματα, θὰ τὰ μεταχειρισθῇ. Κατὰ τύπον ἔχετε ὑμεῖς δίκαιον, κατ’ οὐσίαν ἔχομεν ἡμεῖς καὶ θὰ ἀκούσωμεν ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἠκούσαμεν ἀπὸ τὸν Προβελέγιον εἰς τὴν Γερουσίαν, κρεμάστε με· ἀλλὰ τί νὰ κρεμάσῃς; Εἰς τὴν λεπτομέρειαν τοῦ νομοσχεδίου τούτου δὲν θέλω νὰ εἰσέλθω καὶ περὶ αὐτῶν δύναται νὰ ὁμιλήσῃ τις, ὅταν ἔλθωμεν εἰς τὰ καθέκαστα· ἀλλὰ τοὺς λόγους τούτους ἐνόμισα ἀναγκαῖον νὰ φέρω κατὰ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου ὄχι μὲ τὴν ἰδέαν βεβαίως, ὅτι ἡ γνώμη μου εἶναι ἱκανὴ νὰ διέλθῃ τὰς φάλαγγας τὰς ὑπουργικὰς, οὔτε τοιαύτην ἀπαίτησιν ἔχω. Καθῆκόν μου δὲ ἐνόμισα νὰ εἴπω εἰς τὴν Βουλὴν τὰς ἰδέας αὐτὰς καὶ νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν αὐτῆς εἰς τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ δανείου, τὸ ὁποῖον θὰ ἐπιβαρύνῃ ὅλους χωρὶς νὰ ὠφελήσῃ, καὶ τὸ ὁποῖον, ἐὰν πραγματοποιηθῇ, θὰ ἐπιβαρύνῃ τὸ ἔθνος χωρὶς νὰ θεραπεύσῃ καὶ τὰς ἀνάγκας του· ἐκτὸς δὲ τούτου τὰ χρέη θὰ αὐξήσωσι καὶ θὰ ἤμεθα ἠναγκασμένοι νὰ πληρώνωμεν τόκους βαρεῖς καὶ μεγάλους, ἐνῷ τὰ εἰσοδήματά μας δὲν θὰ αὐξήσουν καὶ θὰ ἀναγκασθῶμεν νὰ ἐπιψηφίσωμεν νέους φόρους. Ἀφοῦ λοιπὸν ὁ σκοπὸς δὲν ἐπιτυγχάνεται, νομίζω, ὅτι δὲν εἶναι καλὸν νὰ ἐπιβαρύνωμεν τὸ ἔθνος μὲ νέα βάρη. Αὐτὰ ἐνόμισα ἀναγκαῖον νὰ παρατηρήσω εἰς τὴν Βουλὴν, ἥτις δύναται νὰ κάμῃ ὅ,τι θέλει.

§249ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Μολονότι, Κύριοι, ἐσύστησα τὴν σπουδαιότητα τοῦ ἀντικειμένου, βεβαιωθῆτε, δὲν ἀπήντησα κανένα σπουδαῖον λόγον. Καὶ πρῶτον παρετήρησα τὸν Κ. βουλευτὴν τῶν Καλαβρύτων νὰ εὑρίσκεται εἰς τὴν μεγαλειτέραν ἀμηχανίαν. Δὲν τὸν εἶδον μὲ ἐκεῖνο τὸ ὕψος καὶ τὸ θάῤῥος, τὸ ὁποῖον παρετήρησα εἰς τὰς ἄλλας ἀγορεύσεις του· καὶ εἶχε δίκαιον, διότι εἰς πᾶν βῆμα δὲν ἠμποροῦσε νὰ εὑρίσκεται παρὰ εἰς ἀντιφάσεις· μᾶς ἔκαμε τὴν θεωρίαν περὶ δανείου. Τί δὲ εἶπε; Δάνειον εἶναι καὶ ὁ φόρος· αὐτὴν τὴν ἰδέαν ἔπρεπε νὰ συστήσῃ εἰς ἐκεῖνον ἀπὸ τὸν ὁποῖον ὡδηγήθη, ἀπὸ τὸν Κ. Χρηστίδην, ὅστις εἰς τὴν τελευταίαν ἔκθεσίν του πρὸς τὸν Βασιλέα εἶπεν, ὅτι δὲν θέλει φόρους, θέλει δάνειον μόνον. Δὲν ἀκολουθεῖτε λοιπὸν τὴν ἀρχήν του, διότι ὑμεῖς λέγετε, ἔπειτα ἀπὸ ὅσα ἐγὼ εἶπον ἄλλοτε, ὅτι δάνειον θὰ εἰπῇ φόρος· ὁ Κ. Χρηστίδης εἶπε μόνον δάνεια θέλω, ὄχι φόρους. Ἡμεῖς ἀπ’ ἀρχῆς εἴπομεν, ὅτι δάνειον εἶναι φόρος· ἄλλοι, θέλοντες νὰ μὴ λέγουν τὴν ἀλήθειαν καὶ νὰ γελάσουν τὸν λαὸν, ἔρχονται καὶ λέγουν, ὅτι δὲν θέλουσι τοὺς φόρους, ὡς ἂν νὰ ἦτο ἄλλο τι ὁ φόρος καὶ ἄλλο τὸ δάνειον· διότι δάνειον θὰ εἴπῃ φόρος, ὡς πολὺ ὀρθῶς τὸ ὡμολόγησε καὶ ὁ Κ. Πετιμεζᾶς, ἀλλ’ ἄλλοι ἔχουν ἰδέαν διάφορον.

§250ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἐπειδὴ καὶ ἐγὼ ἀπετέλουν μέρος εἰς τὸ ὑπουργεῖον καὶ κατακρίνεται εἷς ἐκ τῶν συναδέλφων μου, ἐπεθύμουν νὰ μὲ εἰπῆτε ποῦ ἀπηντήσατε ὅ,τι λέγετε.

§251ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Εἰς τὴν πρώτην ἔκθεσίν του πρὸς τὸν Βασιλέα, διότι αὐτὸ τὸ ἔγγραφον εἶναι κτῆμα τοῦ κοινοῦ· εἰς αὐτὴν εἶπεν, ὅτι ὁ τόπος δύναται νὰ διοικηθῇ ἄνευ φόρων καὶ ἄνευ δανείου, διότι δύναται νὰ γείνῃ οἰκονομία. Ἔκαμε καὶ τοὺς ὑπολογισμοὺς τῶν ἐσόδων καὶ ἐξόδων τοῦ Ἰουνίου καὶ εὑρῆκεν, ὅτι μένει καὶ περίσσευμα 210,000 δραχμῶν. Περὶ τὸ τέλος, ὅταν παρῆλθον οἱ προσοδοφόροι μῆνες, εἰς τὴν βʹ. ἔκθεσίν του πρὸς τὸν Βασιλέα εἶπεν, ὅτι ἔχομεν ἀνάγκην μικροῦ τινος δανείου. Λοιπὸν πότε λέγει τὴν ἀλήθειαν; Σήμερον ἦλθε νὰ τὸν ἀναιρέσῃ ὁ Κ. Πετιμεζᾶς, ὅστις εἶπεν, ὅτι δάνειον θὰ εἰπῇ φόρος.

§252Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Μοὶ φαίνεται, ὅτι δὲν ἐνθυμεῖσθε πολὺ καλὰ τὴν ἔκθεσιν, διότι, ἐὰν τὴν ἐνθυμεῖσθε, δὲν θὰ ἐλέγετε ὅ,τι λέγετε ὅτι περιέχεται εἰς αὐτήν.

§253ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Λοιπὸν τὸν ἀναιρεῖ σήμερον. Δάνειον πρόκειται νὰ συνομολογήσωμεν, καὶ ἀκριβόν, πρὸς 8%· πρόκειται τὰς 100 νὰ ἀνταλλάξωμεν πρὸς 80, ἑπομένως εἶναι ἀκριβόν· διὸ ἔπρεπε νὰ ἀντιτείνῃ εἰς τὴν παραδοχὴν τοῦ νομοσχεδίου, διότι πρόκειται νὰ ἐπιβαρυνθῇ τὸ δημόσιον μὲ 2 ἑκατ. κατ’ ἔτος. Ἐὰν ἠκολούθει αὐτὴν τὴν ὁδόν, τὸ ἐνοοῦσα. Ἅμα ἔκαμε βʹ. βῆμα, τὴν ἀνῄρεσε, διότι εἶπεν, ὅτι δὲν θὰ πραγματοποιηθῇ. Ποῦ λοιπὸν εἶναι τὸ ἀκριβὸν τοῦ δανείου; πῶς θὰ ἐπιβαρυνθῇ τὸ δημόσιον, ἐὰν δὲν γείνῃ τὸ δάνειον; Εἶπεν, ὅτι μὲ 2 ἑκατομμύρια θὰ ἐπιβαρυνθῇ τὸ ἔτος τὸ δημόσιον, καὶ μολονότι εἶπεν, ὅτι ἡ Βουλὴ πρόκειται νὰ ψηφίσῃ φόρους καὶ νὰ ἐπιβαρύνῃ τὸν προϋπολογισμὸν μὲ 2 ἑκατομμύρια, δὲν ἠκολούθησεν αὐτὴν τὴν ἀρχὴν, διότι εἶπεν ὅτι δάνειον δὲν θέλει πραγματοποποιηθῇ· λοιπὸν δὲν θὰ ἐπιβαρυνθῇ τὸ ἔθνος μὲ 2 ἑκατομμύρια. Καὶ τίνι τρόπῳ ἐξάγει τὸ συμπέρασμα τῆς μὴ πραγματοποιήσεως τοῦ δανείου; Δὲν τίθεται κανὲν χρονικὸν διάστημα. Ἄρα δὲν θὰ πραγματοποιηθῇ. Τῳόντι εἰς τὴν Εὐρώπην, Κύριοι, ὅταν πρόκεινται τοιαῦτα δάνεια (par suscription) δι’ ἐγγραφῶν, τίθεται ἓν διάστημα, ἐντὸς τοῦ ὁποίου γίνονται αἱ ἐγγραφαί· ὥστε ἐὰν κατὰ τὸ διάστημα τοῦτο γείνωσι πλειότεραι ἐγγραφαί, τότε ἐκπίπτονται ἀναλόγως τῶν μετοχῶν ὑπὲρ ὅσων ἔγραψαν πλειότερα ποσά· τοὐτέστιν, ἐὰν ἐπρόκειτο νὰ κηρύξωσιν 28 ἑκατομμυρίων δάνειον, καὶ ὥριζον τὸν χρόνον τῶν ἐγγραφῶν, καὶ ἐντὸς μηνὸς ἐνεγράφη τὸ διπλάσιον ἢ τριπλάσιον, ἐννοεῖται ὅτι τὸ δημόσιον ἤθελε κάμει ἀνάλογον ἔκπτωσιν ὅλων τῶν ἐγγραφῶν ἵνα παραχωρηθῇ εἰς ἐκείνους, οἵτινες ἐνέγραψαν τὰς ὁμολογίας, τὸ περιπλέον. Βεβαίως δὲν ἔχομεν χρηματιστήριον εἰς τὸ ὁποῖον θὰ προκηρύξωμεν τὴν ἐγγραφὴν τοῦ δανείου, καὶ ἑπομένως νὰ παροτρύνωμεν αὐτὸν τὸν συναγωνισμόν. Καλόν, λέγω, θὰ ἦτο νὰ εὑρίσκωμεν ἕνα τραπεζίτην, ὅστις νὰ ἀναδεχθῇ τὴν πραγματοποίησιν, διότι οὕτω τὸ δάνειον ἠδύνατο νὰ πραγματοποιηθῇ. Ἐὰν ἠξεύρετε, Κύριοι, τοὺς ὅρους, ὑφ’ οὓς ἐνεργοῦνται τὰ δάνεια τῶν ἄλλων ἐπικρατειῶν, ὄχι βεβαίως τῆς Ἀγγλίας καὶ τῆς Γαλλίας, ἀλλ’ ἄλλων ὑποδεεστέρων, ἠθέλετε εὕρει αὐτὰ μὲ πολὺ βαρυτέρους ὅρους. Ἡ Ἰταλία αὐτὴ μὲ 10% ἐδανείσθη· ἠξεύρει ὁ Κ. Πετιμεζᾶς, ὅτι καὶ ἡ προλαβοῦσα κυβέρνησις ἠθέλησε νὰ ἔλθῃ εἰς διαπραγματεύσεις μὲ τοὺς δανειστὰς τῶν 1824 καὶ 1825.

§254ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Δὲν τὸ ἠξεύρω.

§255ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Μαθετέ το λοιπόν. Ἐπικαλοῦμαι καὶ τὴν μαρτυρίαν τοῦ Κ. Δεληγιώργη. Ἀπέτυχε, κύριοι, καὶ ἀπέτυχεν, ὅπως καὶ ἡμεῖς ἀπετύχαμεν, διότι αἱ ἀξιώσεις της ἦσαν μεγάλαι.

§256ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἀξιώσεις των.

§257ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Ναί, ἀξιώσεις των. Ἐζήτουν ὄχι αὐτοὺς τοὺς ὅρους, τοὺς ὁποίους βλέπετε εἰς τὸ ἐθνικὸν δάνειον, ἀλλὰ πολὺ βαρεῖς· καὶ ἐκτὸς τούτου δὲν ἔδιδον ὑπόσχεσιν, ὅτι ἤθελον πραγματοποιήσει ἕτερον δάνειον διὰ τὰς ἀνάγκας. Καὶ δὲν κατακρίνω τὴν προλαβοῦσαν κυβέρνησιν διὰ τὴν προσπάθειαν ἣν κατέβαλε, διότι καὶ ἡμεῖς τὸν αὐτὸν δρόμον ἐτρέξαμεν· ἀλλ’ ὁποίας δυσκολίας ἀπήντησεν ἡ προλαβοῦσα κυβέρνησις, τὰς αὐτὰς ἀπηντήσαμεν καὶ ἡμεῖς. Καὶ ἐκείνη ᾐσθάνθη τὴν ἀνάγκην, ἀλλὰ δὲν ἐπέτυχε· καὶ εἶχε νόμον περὶ δανείου, τὸν νόμον περὶ 15 ἑκατομμυρίων, διὰ τοῦ ὁποίου καθιεροῦται τόκος 8%. Ἀφοῦ δὲν ἐπραγματοποιήθη τὸ δάνειον τῶν 15 ἑκατομμυρίων πρὸς 8%, ἔπρεπε βεβαίως νὰ αὐξήσωμεν τὰς ὠφελείας πρὸς τοὺς δανειστάς, ἵνα ἐπιτύχωμεν δάνειον, διότι, ἐὰν ἐμέναμεν εἰς αὐτὸ τὸ σημεῖον, θὰ εἴπῃ, ὅτι δὲν εὑρίσκαμεν δάνειον, καὶ τοῦτο τὸ εἴδομεν καὶ εἰς τὸ δάνειον τῶν 6 ἑκατομμυρίων, ἐκ τοῦ ὁποίου πολὺ ὀρθῶς παρετήρησεν ὁ ἔντιμος προαγορεύσας ὅτι ἐλάχιστον μέρος ἐλήφθη ἔξωθεν, τὸ δὲ πλεῖστον μέρος ἐπραγματοποιήθη ἀπὸ τὰ κεφάλαια τῶν διαφόρων ταμείων, διότι ἐκεῖ ἐπληρόνετο τόκος πρὸς 8% καὶ 1% διὰ τὰ λοιπά, ὥστε 9 καὶ τόσον ἤρχετο τοῖς ἑκατόν. Τὸ δεύτερον δὲν ἐπραγματοποιήθη, διότι αἱ ὠφέλειαι ἦσαν μικραί. Ἐν τούτοις ὑπάρχει ἀπόλυτος ἀνάγκη διὰ τὴν πραγματοποίησιν τοῦ δανείου. Πρέπει νὰ σταυρώσωμεν τὰς χεῖρας; Ὄχι. Ἐὰν τὸ φρονῇ ὁ Κ. Πετιμεζᾶς, ἡ Κυβέρνησις δὲν τὸ φρονεῖ διὰ τοὺς λόγους τοὺς ὁποίους ὁ πρόεδρος εἶπεν. Ἀλλ’ ὑποθέτω, λέγει, ὅτι τὸ ἐκάμετε. Τί κατωρθώσατε; Αἱ ἀποθῆκαι εἶναι γυμναί· ἄλλοτε ὑπῆρχε 4 ἑκατομμυρίων ἱματισμὸς καὶ τώρα δὲν ὑπάρχει τίποτε· θὰ δυνηθῆτε, λέγει, νὰ πληρώσητε τὰς ἀποθήκας μὲ 1, 2, 3 ἑκατομμύρια, τὰ ὁποῖα θὰ συνάξετε; Θὰ δυνηθῶμεν, διότι οἱ βραχίονες τοῦ Κ. Πετιμεζᾶ εἶναι ἱκανοὶ νὰ ἀντιπαραταχθοῦν πρὸς τὸν ἐχθρόν.

§258ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Οἱ βραχίονες τοῦ ἔθνους, εἶπον.

§259ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Ἀλλὰ τοὺς θέλεις γυμνούς, ἡμεῖς θέλομεν νὰ τοὺς ὁπλίσωμεν. Λοιπὸν ὁ σκοπὸς τοῦ ἐπιδιωκομένου δανείου δὲν εἶναι μυστικός. Ἐτέθη ἐντὸς τοῦ νόμου. Εἴπομεν, ὅτι τὰ ⅔ τοῦ δανείου θέλουν χρησιμεύσει διὰ ὑλικὸν, τὸ δὲ ⅓ διὰ τὴν λοιπὴν ὑπηρεσίαν. Ὅταν τοῦτο δηλοῦται διὰ τοῦ γράμματος τοῦ νόμου, εἶναι περιττὸν νὰ ἐξετάζητε, τί διανοούμεθα νὰ πράξωμεν, διότι τὸ λέγομεν φανερά. Ἀλλὰ, λέγει, ἡ τράπεζα θὰ γνωρίζῃ τὰς ἐργασίας τῆς κυβερνήσεως. Ἠκούσατε; μυστήρια θὰ ἀνακαλύπτῃ, διότι θὰ λέγῃ δι’ ἀγορὰν ὅπλων τὸ ἔνταλμα, δι’ ἀγορὰν πλοίων! Αὐτὸ δὲ εἶναι λόγος, διότι θὰ τὸ γνωρίζῃ εἷς ἰδιώτης· μήπως δὲν θὰ τὸ γνωρίζῃ ὁ ἰδιώτης, ὅστις θὰ πωλήσῃ τὰ ὅπλα; δὲν θὰ τὸ γνωρίζῃ τὸ κοινὸν, ὅταν βλέπῃ, ὅτι ἡ κυβέρνησις ἀγοράζει ὅπλα, πλοῖα, ἀφοῦ οἱ προμηθευταὶ θὰ τὸ γνωρίζουν; Ἀλλὰ, λέγει, τὸ ⅓ τοῦ δανείου θὰ χρησιμεύσῃ διὰ τὴν ὑπηρεσίαν, καὶ ὡς ἐκ τούτου συμπεραίνει ὁ Κ. βουλευτὴς, ὅτι καθόσον εἰσπράττονται θὰ τὰ μεταχειριζώμεθα διὰ τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ στρατοῦ· δὲν ἐνοοῦσα τὸ τοιοῦτον. Ἐννοοῦμεν, ὅτι καθόσον πραγματοποιεῖται, ἐκ τῶν συναζομένων ἑκάστοτε χρημάτων τὰ ⅔ θὰ χρησιμεύουν διὰ τὴν ἀγορὰν πλοίων καὶ πολεμεφοδίων καὶ τὸ ⅓ διὰ τὴν λοιπὴν ὑπηρεσίαν.

§260Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Τὸ λέγετε ἐδῶ;

§261ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Ἐγὼ νομίζω πῶς εἶναι καθαρὸν.

§262ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Καμμίαν φορὰν, ὅταν λέγω τὸ τί διανοεῖσθε, ἐξανίστασθε, καὶ τώρα θέλετε νὰ τὸ ἐννοήσω.

§263ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Ὅ,τι εἴπομεν θὰ τὸ ἐκτελέσωμεν· ἐὰν ἄλλοι δὲν σέβωνται ὅσα ὑπόσχονται, εἶναι διὰ λογαριασμόν των· εἰς ἡμᾶς ἐὰν εὕρετε, ὅτι εἴπομέν τι καὶ δὲν ἐξετελέσαμεν, ἔχετε δίκαιον νὰ μᾶς κατακρίνετε.

§264Ε. ΔΕΛΗΓΙΩΡΓΗΣ. Δὲν εἶμαι, κύριοι, κατὰ τῆς ἀρχῆς τοῦ δανείου, καὶ δὲν ἤθελον λάβει τὸν λόγον ἐπὶ τῆς ἀρχῆς, ἂν δὲν ἐπρόκειτο ν’ ἀπαντήσω εἰς τὸν ἀξιότιμον ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, ὁ ὁποῖος ἐκ λάθους παρεμόρφωσε τὴν πολιτικὴν τῆς κυβερνήσεως, τὴν ὁποίαν διεδέχθη. Ἐν πρώτοις ὡς πρὸς τὸν κύριον Χρηστίδην. Ὁ κύριος Χρηστίδης τῳόντι δύω ἐκθέσεις ἔκαμεν, ὅπως καὶ ἄλλοτε ἔλαβε τὴν τιμὴν νὰ εἴπω εἰς τὴν Βουλήν· καὶ εἰς μὲν τὴν πρώτην εἶπεν, ὅτι ἡ κατάστασις τῶν οἰκονομικῶν εἶναι τοιαύτη, ὥστε ἂν δὲν ληφθῇ πρόνοια πρῶτον περὶ περιστολῆς τῶν δαπανῶν τῆς τρεχούσης χρήσεως, καὶ δεύτερον, περὶ προμηθείας τῶν μέσων, ὥστε νὰ ἐλαττωθῶσι τὰ πλέον κατεπείγοντα δάνεια, τὸ μᾶλλον κατεπεῖγον ἐκ τοῦ κινητοῦ χρέους, ἡ οἰκονομικὴ μηχανὴ δὲν δύναται νὰ προχωρήσῃ. Καὶ τῳόντι ἡ Κυβέρνησις ἐκείνη περιέκοψε τὰς δαπάνας ὅσον ἠδυνήθη. Καὶ ὅτι ἔπραξε καλῶς, ἔχομεν τὴν συγκατάθεσιν ἤδη εὐτυχῶς καὶ τὴν ὁμολογίαν τῆς σημερινῆς Κυβερνήσεως, ἡ ὁποία εἰς τὴν ἀρχὴν ἀπέκρουσε τὴν ἰδέαν ἐκείνην, ἀλλ’ ἔπειτα καὶ τὴν ἐδέχθη καὶ τὴν ἐπῄνεσε, καὶ εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τὴν ἐπραγματοποίησεν. Ἐκτὸς τούτου ὁ κύριος Χρηστίδης εἶπεν, ὅτι ἐξετάσας τὰ διάφορα κονδύλια τοῦ κινητοῦ χρέους, εὕρισκεν, ὅτι ἂν ἠδυνάμεθα νὰ ἔχωμεν διαθέσιμα 5 ἑκατομμύρια δραχμῶν, ἠδυνάμεθα νὰ ἔχωμεν τὸ ἕτερον ἀποτέλεσμα, δηλ. τὸ κινητὸν χρέος νὰ μὴ γίνεται πρόσκομμα εἰς τὴν καθημερινὴν ὑπηρεσίαν· ὥστε ὑπάρχει ἀνάγκη ἑνὸς δανείου μικροῦ ἐκ 5 ἑκατομμυρίων δραχμῶν. Εἰς τὴν βʹ. ἔκθεσίν του προσέθηκε κἄτι τι, διότι τὰ πράγματα μετεβλήθησαν ἀπὸ τῆς ἀ. ἐκθέσεως, ὅπως εἶναι γνωστὸν καὶ ὅπως σᾶς εἶπον εἰς παρελθοῦσαν συνεδρίασιν· τὰ ἐξωτερικὰ ζητήματα ἐγέννησαν νέας ἀνάγκας. Τὰ ἔθνη, καθὼς καὶ τὰ ἄτομα, πολλάκις πάσχουν στερήσεις ὑπερβολικάς, ἀλλ’ ἂν δὲν παρουσιασθῇ μία ἀνάγκη, δὲν τὰς αἰσθάνονται. Διὰ τοῦτο καὶ τὸ ἔθνος μας, τὸ βασίλειόν μας, τὸ κράτος μας ἐπὶ πολλοὺς χρόνους παρημέλησεν ἀνάγκας, αἱ ὁποῖαι, ὅπως σήμερον ὑφίστανται, μὲ τὴν αὐτὴν δύναμιν ὑφίσταντο πάντοτε. Εἰς τὴν δευτέραν ἐκείνην ἔκθεσίν του ὁ κύριος Χρηστίδης εἶπεν, ὅτι εἶναι ἀνάγκη δανείου δύω ἑκατομμυρίων πρὸς ἄλλον σκοπὸν, καὶ σᾶς ἀνέγνωσε ἄλλοτε τὴν περικοπὴν τῆς ἐκθέσεώς του. Τὸ ἐπ’ ἐμοὶ φρονῶ, ὅτι ἕνεκα τοῦ πρώτου καὶ τοῦ δευτέρου δανείου ἡ κυβέρνησις ὤφειλε νὰ προβῇ εἰς αὔξησιν τῶν φόρων· δὲν δύναμαι ὅμως νὰ εἴπω, ἐπειδὴ τὸ ζήτημα τοῦτο δὲν συνεζητήθη εἰς τὸ ὑπουργικὸν συμβούλιον, ἂν καὶ οἱ συνάδελφοί μου εἶχον τὴν αὐτὴν ἰδέαν. Μετὰ τὰς ἐξηγήσεις ταύτας δὲν βλέπω ποῦ ὁ ἀξιότιμος ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν εὑρίσκει, ὅτι ὁ κύριος Χρηστίδης ἤθελε τὰ δάνεια χωρὶς νὰ θέλῃ τοὺς φόρους.

§265ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Ἐγὼ ἀπήντησα εἰς τὸν κύριον Πετιμεζᾶν, ὅστις οὔτε δάνεια, οὔτε φόρους θέλει.

§266ΔΕΛΗΓΙΩΡΓΗΣ. Τοῦτο τὸ ἐννοῶ, ἀλλὰ νὰ λέγῃ τις, ὅτι ὡς ὑπουργὸς ἀπολύτως ζητεῖ δάνεια, ἀλλὰ δὲν θέλει κανὲν μέσον ἐξοφλήσεως, εἶναι μομφὴ ἀνυπόφορος. Ἡ δὲ κυβέρνησις ἡ σημερινὴ τί πράττει; νομίζω, ὅτι ἀκολουθεῖ τ’ αὐτὰ ἴχνη. Τῳόντι εὑρῆκε μίαν διαπραγμάτευσιν ἐκκρεμῆ περὶ δανείου, καὶ μανθάνω παρὰ τοῦ ἀξιοτίμου ὑπουργοῦ τῶν οἰκονομικῶν, ὅτι τὴν ἐξηκολούθησε καὶ ἀπέτυχε, καὶ μετὰ τὴν ἀποτυχίαν προστρέγει εἰς τὸ δάνειον τῶν 25 ἑκατομμυρίων. Ἓν μόνον παρέλειψεν ἡ κυβέρνησις ἡ σημερινὴ, μίαν ἐκ τῶν ἰδεῶν τῆς κυβερνήσεως ἐκείνης, ὅτι οὐδένα κάμνει λόγον, καὶ ἀφοῦ δὲν ἔκαμε μέχρι σήμερον, δὲν θὰ κάμῃ, περὶ μικροτέρου δανείου, τὸ ὁποῖον νὰ χρησιμεύσῃ εἰς τὸν σκοπὸν διὰ τὸν ὁποῖον ἡ Κυβέρνησις ἐκείνη ἐθεώρει αὐτὸ ἀναπόφευκτον, ὅπως δηλαδὴ σταθῇ δυνατὸν νὰ διοικήσῃ ἀπροσκόπτως τὰ οἰκονομικὰ, διότι τὸ κινητὸν χρέος ὑφίσταται τὸ αὐτό. Ὁ κύριος ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἀπεφάνθη, δὲν ἠξεύρω ἐν τίνι δικαιώματι, ὅτι ἡμεῖς ἀπετύχαμεν τότε εἰς τὴν διαπραγμάτευσιν τοῦ δανείου· τοῦτο δὲν εἶναι ἀληθές. «Δὲν εἴχομεν κατορθώσει τὸ δάνειον» εἶναι ἄλλο καὶ «ἀπετύχαμεν» εἶναι ἄλλο. Τῳόντι ἐγένοντο διαπραγματεύσεις μὲ τὴν Ἀγγλίαν πρὸς προμήθειαν δανείου. Ἠξεύρομεν καὶ ὁριστικῶς ἐπληροφορήθημεν, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γείνῃ δάνειον ἐν Ἀγγλίᾳ ἐν τοῖς χρηματιστηρίοις χωρὶς νὰ ἐπέλθῃ συμβιβασμὸς διὰ τὰ παλαιὰ χρέη τοῦ 24 καὶ 25, τὰ ὁποῖα δὲν εἶναι εἰσέτι ἀνεγνωρισμένα. Ἐφρονούσαμεν, ὅτι ἂν ἦτο δυνατὸν νὰ ἐπέλθῃ συμβιβασμὸς λίαν συγκαταβατικὸς, ὅτι ἤθελε προσφερθῆ ἐκδούλευσις ὑπὲρ τῆς οἰκονομικῆς πίστεως τοῦ Ἑλληνικοῦ Βασιλείου. Τὸ δάνειον τοῦ 24 καὶ 25 ἀναβαίνει, ἂν ἐνθυμοῦμαι καλῶς, κεφάλαιον καὶ τόκοι εἰς 7 ἑκατομμύρια λίρας καὶ ἔτι πλέον, ἡ δὲ πρότασις τῆς κυβερνήσεως ἦτο νὰ συμβιβασθῇ διὰ 16 ἑκατομμύρια δραχμῶν. Νομίζω δὲ, ὅτι ἡ τελευταία συγκατάβασις τοῦ δανείου ἐκείνου ἦτο 900,000 λίραι.

§267ΚΕΧΑΓΙΑΣ. 25 ἑκατομμυρίων.

§268ΔΕΛΗΓΙΩΡΓΗΣ. Ὑπάρχει διαφορὰ 9 ἑκατομμυρίων. Μετὰ τοῦτο μᾶς διεδέχθη ἡ σημερινὴ κυβέρνησις. Αὕτη ἦτο ἡ τελευταία ἀπάντησις, ἡ ὁποία, δὲν ἐνθυμοῦμαι καλῶς, ἔφθασεν εἰς ἡμᾶς ἢ ἔφθασε τὴν ἐπιοῦσαν τοῦ σχηματισμοῦ τῆς σημερινῆς κυβερνήσεως. Τῳόντι λοιπὸν ἐφροντίσαμεν περὶ δανείου· ἡ πρότασις τὴν ὁποίαν ἐκάμαμεν ἦτο αὕτη τὴν ὁποίαν σᾶς εἶπον, καὶ ἡ ἀπάντησις τὴν ὁποίαν ἐλάβαμεν ἦτο ὁποία σᾶς εἶπον. Ἠθέλομεν δὲ συγχρόνως τὰ 16 ἑκατομμύρια δραχμῶν, διὰ τὰ ὁποῖα ἠθέλαμεν συμβιβασθῆ, νὰ τὰ κανονίσωμεν ὅλα ἰδιαιτέρως καὶ νὰ μὴ δώσωμεν εἰς τοὺς παλαιοὺς δανειστὰς τὰ προνόμια, τὰ ὁποῖα ἤθελον λάβει οἱ νέοι δανεισταὶ διὰ τῶν νέων δανείων. Ἐπρόκειτο δὲ νὰ γείνῃ νέον δάνειον ἐκ δύω ἑκατομμυρίων λιρῶν, καὶ ἐξ αὐτοῦ ἔμελλε νὰ ἐξοφληθῇ τὸ παλαιόν. Μὲ πολλὴν λοιπὸν εὐχαρίστησίν μου ἤθελον ἀκούσει ἀπὸ τὸν κύριον ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ μᾶς εἴπῃ ποῦ ἐναυαγήσαμεν.

§269ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἡ διαπραγμάτευσις ἦτο διὰ τὰ δύω ἑκατομμύρια;

§270ΔΕΛΗΓΙΩΡΓΗΣ. Μάλιστα, πιθανὸν νὰ ἦτο καὶ ὀλιγώτερον, δὲν ἐνθυμοῦμαι καλῶς...

§271ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐνοούσατε νέον δάνειον, νὰ ἐξοφλήσητε δι’ αὐτοῦ καὶ νὰ μείνῃ;

§272ΔΕΛΗΓΙΩΡΓΗΣ. Ἐνοούσαμεν ὅ,τι ἐγράφη εἰς τὴν πρὸς τὸν Βασιλέα ἔκθεσιν. Οὐδέποτε ὅμως ἐγένετο διαπραγμάτευσις τοῦ δανείου ἄλλως παρὰ εἰς τὸ ἄρτιον, δηλ. ὅσα λάβωμεν τόσα νὰ δώσωμεν· ἑπομένως αἱ μετοχαὶ νὰ μὴ ὑποστῶσι καμμίαν ἐλάττωσιν, οἱ δὲ ὅροι τοῦ συμβιβασμοῦ τοῦ δανείου, ὡς σᾶς εἶπον, δὲν ἤθελον εἶσθαι ἀνεξάρτητοι τῶν ὅρων τοῦ νέου δανείου. Δὲν ἐνθυμοῦμαι ἂν προσδιωρίσθη διὰ 5% ἢ ὀλιγώτερον.

§273ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐνοούσατε νὰ δώσητε ὁμολογίας;

§274ΔΕΛΗΓΙΩΡΓΗΣ. Τώρα ἐνθυμήθην· ἦτο ἕτερον τὸ δάνειον περὶ τῶν δύω ἑκατομμυρίων· τὸ δάνειον τὸ παλαιὸν ἐπρόκειτο νὰ συμβιβασθῇ δι’ ἰδιαιτέρων ὅρων. Τὸ δάνειον τὸ νέον, τὸ ὁποῖον ἤθελε γείνει, δὲν θὰ ἦτο τόσον μέγα. Ἐπειδὴ ὅμως ἔλαβα τὸν λόγον, ἂς μοὶ συγχωρήσῃ ὁ κύριος ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν νὰ παρατηρήσω, ὅτι τὸ δάνειον, τὸ ὁποῖον παρουσιάζει σήμερον, εἶναι ὅλως διαφορετικῆς φύσεως, καὶ διὰ τοῦτο φρονῶ, ὅτι εἶναι λίαν ἀκριβόν. Τὸ δάνειον, εἰς τὸ ὁποῖον προσφεύγει ἡ κυβέρνησις, εἶναι δάνειον τῆς ἀνάγκης. Πρέπει βεβαίως ἡ Κυβέρνησις νὰ μὴ δυνηθῇ νὰ κάμῃ δάνειον ἐν Εὐρώπῃ, ἵνα φέρῃ νόμον περὶ δανείου ἐθνικοῦ· τοῦτο δὲ τὸ ἐξάγω, χωρὶς νὰ περιμείνω ἀπὸ τὸν Κύριον ὑπουργὸν ν’ ἀκούσω τι, ἀπὸ τὸ τελευταῖον ἄρθρον τοῦ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον λέγει καθαρῶς, ὅτι τὸ δάνειον τοῦτο χρειάζεται διὰ πολεμικὰς προπαρασκευάς. Ποτὲ δὲν ἠδυνάμην ν’ ἀποδώσω εἰς τὸν ἀξιότιμον ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν αὐτὸ τὸ λάθος, ὅτι ἤθελεν ἐκθέσει εἰς τὰ χρηματιστήρια ἓν δάνειον, τὸ ὁποῖον περιέχει τοιοῦτον ὅρον. Ἴσως, ἴσως μάλιστα πολὺ συνετέλεσαν εἰς τὴν ἐπιτυχίαν ἑνὸς δανείου εὐρωπαϊκοῦ λόγοι τινὲς, περὶ τῶν ὁποίων δὲν εἶναι καιρὸς νὰ διαπραγματευθῶ. Τὸ δάνειον τὸ σημερινὸν εἶναι ἄλλης φύσεως, εἶναι δάνειον, τὸ ὁποῖον πρόκειται νὰ ληφθῇ ἀπὸ αὐτὴν τὴν οἰκογένειαν τὴν Ἑλληνικὴν, καὶ ἡ μεγάλη πεποίθησις τὴν ὁποίαν ἔχω εἰς τὸν πατριωτισμὸν τῶν ὁμογενῶν, μὲ κάμνει νὰ πιστεύσω, ὅτι καὶ ὑπὸ κατωτέρους ὅρους ἦτο δυνατὸν νὰ πραγματοποιηθῇ· δὲν ἐννοῶ, ὅτι πρέπει νὰ προτείνω τὴν ἐλάττωσιν τῶν ὅρων ὑπὸ τοὺς ὁποίους γίνεται, διότι αὐτὸ μόνον ἡ Κυβέρνησις δύναται νὰ τὸ βεβαιώσῃ, μόνη αὕτη δύναται νὰ εἴπῃ, προσεπάθησα δι’ ὅλων τῶν μέσων νὰ ὑψώσω τὴν καρδίαν τῶν ὁμογενῶν μέχρι τοῦ βαθμοῦ τοῦ πατριωτισμοῦ, εἰς τὸν ὁποῖον ὅταν ὁ ἄνθρωπος φθάσῃ, δύναται νὰ κάμῃ τοιαύτας θυσίας διὰ νὰ μὴ χάσῃ τὰ χρήματά του, ἀλλὰ νὰ ὠφεληθῇ καί τινα μικρὸν τόκον. Τὸ νομοσχέδιον τοῦ κυρίου ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν μοὶ δίδει τὸ ἐναντίον ἐνδόσιμον, ἐκτὸς ἂν ὑποτεθῇ, ὅτι ὁ Κύριος ὑπουργὸς δὲν ἐφρόντισε περὶ τούτου. Ἂν ἐπρόκειτο περὶ δανείου δυναμένου νὰ ἐκτεθῇ εἰς τὰ χρηματιστήρια τῆς Εὐρώπης, ἠδυνάμην, ἀλλὰ καὶ τότε κατὰ συγκατάβασιν, νὰ θεωρήσω τὸ δάνειον οὐχὶ ἀκριβὸν, διότι παρέχονται ὡρισμέναι πρόσοδοι πρὸς ἐξασφάλισιν, καὶ ὑπάρχει καὶ μεσολάβησις ἑνὸς καταστήματος παρέχοντος μεγάλην ὑπόληψιν εἰς τὸ ἐξωτερικὸν, καὶ δὲν ἠδύνατο νὰ ὑπάρχῃ ἡ ἀντίῤῥησις, ὅτι ἡ πίστις τῆς Ἑλλάδος εἶναι εἰς πτῶσιν. Ἕνας προϋπολογισμὸς, ὡς ὁ ἡμέτερος, εἰς τὸν ὁποῖον τὰ δάνεια ἀντιπροσωπεύονται δι’ ἑνὸς μόνου ἑκατομμυρίου, δὲν βλέπω πῶς ἠδύνατο νὰ ὑπηρετήσῃ τὴν ἰδέαν, τὴν ὁποίαν εἶπον πρὸς ὑποστήριξιν τῶν ἐξωγκωμένων ὅρων τοῦ σημερινοῦ δανείου. Τῳόντι λοιπὸν ὁ κύριος Πετιμεζᾶς εἶχε πληρέστατα δίκαιον, θεωρῶν τὸ δάνειον ἀκριβώτατον, διότι τὸ δάνειον τοῦτο πρόκειται νὰ δοθῇ δι’ ἕνα σκοπὸν, διὰ τὸν ὁποῖον δὲν τὸ δίδουν οἱ κεφαλαιοῦχοι καὶ οἱ ἔμποροι, ἀλλ’ οἱ ἀδελφοὶ ὁμογενεῖς οἱ ταυτίζοντες με τὸ ἔθνος τὰ αἰσθήματα καὶ τὴν διάνοιαν. Ἀναγνώσατε τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ, καὶ θὰ ἰδῆτε ὅτι ὁ τεχνικώτερος νοῦς δὲν ἠδύνατο νὰ πλάσῃ κερδοσκοπικώτερον σχέδιον· καὶ μὲ τοιαύτην κερδοσκοπίαν πῶς δυνάμεθα νὰ συμβιβασθῶμεν μὲ τοὺς ἀνθρώπους πρὸς τοὺς ὁποίους ἀποτεινόμεθα; Ἐννοῶ, ὅτι ὁ ὁμογενὴς εἶχε δικαίωμα περισσότερον ἀπὸ πάντα ἄλλον νὰ ζητήσῃ ἀσφάλειαν καὶ ἀσφάλειαι δίδονται διὰ τοῦ νομοσχεδίου, καὶ ἴσως καὶ περισσότεραι ἠδύναντο νὰ δοθῶσιν· ἠδύναντο νὰ ζητήσωσι τὴν ἐπιστροφὴν τῶν χρημάτων των ἐντὸς βραχυτέρας προθεσμίας· ἐννοῶ καὶ τοῦτο, ὅτι εἶναι συμφέρον τῶν ἀτόμων, ἀλλ’ ὑπερβολικὸς τόκος καὶ ἔκπτωσις τῆς ἀξίας τῆς ὁμολογίας μοὶ φαίνονται δύω ἰδέαι ἀσυμβίβαστοι ἕνεκα τῆς ἰδέας τὴν ὁποίαν περικλείει ὁ τελευταῖος παράγραφος. Ἀλλ’ ἡ Κυβέρνησις εἶναι μόνη εἰς θέσιν νὰ κρίνῃ, ἀφοῦ ὁμολογουμένως ὑπῆρχεν ἀνάγκη δανείου, ἀφοῦ ἀπέτυχεν εἰς τὰς διαπραγματεύσεις της, ἀφοῦ ἐφρόντισεν ὅσον ἠδυνήθη νὰ ἐμπνεύσῃ τὸ αἴσθημα τῆς συνδρομῆς εἰς τοὺς ὁμογενεῖς ὑπὸ ἐπιεικεστέρους ὅρους καὶ δὲν τὸ κατώρθωσε. Τοῦτο μόνον λέγω, ὅτι δὲν πιστεύω νὰ διέφυγεν ἀπαρατήρητον ἀπὸ τὰ βλέμματα τῆς Κυβερνήσεως τὸ ἑξῆς, ὅτι πολὺ πλέον κατὰ τὸ παρελθὸν εἶχεν ἀπομακρυνθῆ ἀπὸ τῆς Ἑλλάδος ἡ καρδία τῶν ὁμογενῶν, καὶ δύναμαι νὰ σᾶς διαβεβαιώσω, ἐφ’ ὅσον γνωρίζω, ὅτι τὴν πρώτην ἀρχὴν τῆς ἐπαναστάσεως τῆς Κρήτης τὴν ἤκουσαν μετὰ μεγάλης δυσαρεσκείας, οὐχὶ, μὴ γένοιτό ποτε, διότι ἐστεροῦντο τῶν αἰσθημάτων, τὰ ὁποῖα ἠδύναντο νὰ τοὺς κάμουν νὰ μὴ δώσωσι προσοχὴν· εἶχον ἑτέρους λόγους ἀναφερομένους εἰς διάφορα ἱστορικὰ γεγονότα. Καὶ μολαταῦτα μετὰ τρεῖς μῆνας τοὺς εἴδατε ἐνθουσιῶντας· τοῦτο λοιπὸν δὲν διῆλθεν ἀπαρατήρητον, ἀλλ’ ἡ Κυβέρνησις τί εἰργάσθη ἐν τῷ μεταξὺ, ὅπως ὑπερνικήσῃ τὰς δυσκολίας, αἱ ὁποῖαι ἀπαντῶνται εἰς τὴν προμήθειαν ἑνὸς δανείου ὑπὸ εὐθηνοτέρους ὅρους;

§275ΚΕΧΑΓΙΑΣ (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Εὐχαριστῶ τὸν ἀξιότιμον βουλευτὴν Μεσολογγίου, διότι συνηγόρησεν ὑπὲρ τῆς πραγματοποιήσεως τοῦ δανείου καὶ ἀνῄρεσε τὰ ὅσα εἶπεν ὁ Κύριος Πετιμεζᾶς, ὅτι δὲν θὰ πραγματοποιηθῇ· διότι ὁ κύριος Δεληγιώργης εἶπεν, ὅτι εἶναι ἀκριβὸν, καὶ διὰ νὰ λέγῃ τοῦτο, ἐννοεῖ ὅτι θὰ πραγματοποιηθῇ, καὶ τότε θὰ αἰσθανθῶμεν τὴν ἀκρίβειαν. Ἐσυνείθισα, κύριοι, ν’ ἀποβλέπω εἰς τὰ πράγματα καὶ οὐχὶ εἰς τὰς φράσεις καὶ τοὺς λόγους. Μὲ κατακρίνει ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς Μεσολογγίου, διότι μετεχειρίσθην τὴν φράσιν τῆς ἀποτυχίας τῶν διαπραγματεύσεων τῆς παρελθούσης κυβερνήσεως μετὰ τῶν δανειστῶν τοῦ 24 καὶ 25. Δὲν ἔπρεπε, λέγει, νὰ εἴπω, ὅτι «ἀπέτυχεν». Ὅταν δὲν πραγματοποιηθῇ τὸ δάνειον, δὲν εἶναι ἀποτυχία; πῶς ὀνομάζεται; Μάλιστα, ὅταν ὁ ἴδιος εἴπατε, ὅτι τὴν ἐπιοῦσαν τῆς ἀπομακρύνσεως τῆς Κυβερνήσεως ἦλθεν ἡ ἀρνητικὴ ἀπάντησις.

§276ΔΕΛΗΓΙΩΡΓΗΣ. Ἡ κυβέρνησις ἐζήτει συμβιβασμὸν 16 ἑκατομμυρίων, αὐτοὶ ἐζήτουν 900 χιλιάδας λίρας.

§277ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Ὁ κύριος Νικολαΐδης μοὶ εἶπεν, ὅτι ἡ κυβέρνησις ἔθεσε τὸν ὅρον, ὅτι ἀναγνωρίζει τὸ δάνειον, ἀλλ’ ὑπὸ τὸν ὅρον τῆς πραγματοποιήσεως νέου, τοῦ ὁποίου ἔχομεν ἀπόλυτον ἀνάγκην. Ὄχι, λέγει, αἱ διαπραγματεύσεις περιωρίζοντο εἰς τὸ ν’ ἀναγνωρισθῇ τὸ δάνειον, οὐχὶ δὲ καὶ νὰ πραγματοποιηθῇ νέον, τουτέστι, par commission ὅτι τὸ ἐδεχόμεθα διὰ λογαριασμόν, εἴτε πραγματοποιηθῇ εἴτε μή. Θέλει ν’ ἀναγνωρισθῇ τὸ παλαιὸν δάνειον ἀντὶ 900,000 λιρῶν πρὸς 8%, καὶ ὑπέσχοντο νὰ θέσουν εἰς τὰ χρηματιστήρια ἓν ποσὸν 2 ἑκατομμυρίων λιρῶν χρεώγραφα ἑλληνικὰ, ἀλλὰ ἡ πραγματοποίησις νὰ εἶναι διὰ λογαριασμὸν τῆς Ἑλληνικῆς κυβερνήσεως, ἢ πραγματοποιηθῇ ἢ μή· ἑπομένως, ἂν δὲν ἐπραγματοποιεῖτο, τότε θὰ ἐπεβαρυνόμεθα μὲ τὸν τόκον τῶν 900,000 λιρῶν κατ’ ἔτος, τοὐτέστι δύω ἑκατομμυρίων δραχμῶν κατ’ ἔτος, χωρὶς νὰ ἔχωμεν τὴν βεβαιότητα περὶ τῆς πραγματοποιήσεως τοῦ δανείου.

§278ΔΕΛΗΓΙΩΡΓΗΣ. Διεπραγματευόμεθα μόνον ὅπως ἀσφαλίσωμεν τὸ παλαιόν.

§279ΖΩΤΟΣ. Δὲν ὑπάρχουν ἔγγραφα αὐτῶν τῶν διαπραγματεύσεων;

§280ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Δὲν εὗρον. Δὲν ἀρκεῖ νὰ λέγωμεν καὶ νὰ προτείνωμεν εὐθηνοὺς ὅρους, διότι δὲν πραγματοποιοῦνται καὶ ἡ ἀπάντησις εἶναι ἀρνητική. Ὅταν λέγωμεν ἀντὶ 16 πέντε, εἶναι κέρδος, ἀλλὰ μόνον ὅταν πραγματοποιηθῇ, καὶ ὡς παρετηρήσατε, ἡ πρότασίς σας δὲν ἐγένετο παραδεκτή. Βαρεῖς εἶναι τῷ ὄντι οἱ ὅροι, δι’ ὧν προτείνεται ἡ πραγματοποίησις τῶν δανείων, καὶ μολοντοῦτο μὲ ὅλας τὰς συμφωνίας, τὰς ὁποίας προτείνομεν, συμμερίζομαι τὴν ἰδέαν τοῦ Κ. Πετιμεζᾶ, ὅτι ὡς ἐκ τῆς μὴ ἐκπληρώσεως τῶν μέχρι τοῦδε ὑποχρεώσεών μας ἴσως δὲν ἐμπιστευθῶσι νὰ μᾶς δανείσωσι, διότι δὲν ἐτηρήσαμεν δυστυχῶς τὰς ὑποχρεώσεις μας, καὶ μέχρι τίνος βαθμοῦ; ἀφίνω τὰ ἄλλα τὰ δάνεια, τὰ ὁποῖα μένουν ἐκκρεμῆ, ἀκόμη ἐσχάτως καὶ αὐτὴν τὴν σύμβασιν τὴν ὁποίαν ἔκαμα μεταξὺ τῶν 3 δυνάμεων διὰ τὴν πληρωμὴν τοῦ ἑνὸς ἑκατομμυρίου. Δὲν θὰ τὸ γνωρίζῃ ὁ Κ. Δεληγεώργης καὶ δὲν ἤθελα τὸ ἀναφέρει· καὶ αὐτὴν τὴν σύμβασιν τὴν παρεβίασεν ὁ Κ. Χρηστίδης, γράψας εἰς τὴν Σύρον νὰ παύσῃ ἡ καταβολή. Κάκιστα ἔκαμε· ἐντρέπομαι νὰ τὸ εἴπω, ἀλλὰ τὸ ἔκαμε· μέχρι αὐτοῦ τοῦ βαθμοῦ.

§281ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ...........

§282ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Καθ’ ἑκάστην ἔρχονται αἱ καταθέσεις τοῦ ἡμίσεως τοῦ τελωνείου ἀπὸ τὴν Σύρον, καὶ κατατίθενται εἰς πίστωσιν τῶν 3 δυνάμεων. Παρετήρησα ἀπό τινος καιροῦ ὅτι τοιαύτη κατάθεσις δὲν ἐγένετο. Εἰσπράξεις δὲν ἐγίνοντο εἰς τὸ τελωνεῖον Σύρου. Ὅταν ἦλθον εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν, ἐρωτῶ τὸν ἐπὶ τοῦ λογιστικοῦ, τὸν Κ. Χρηστοφῆν, διατί ἔπαυσαν αἱ καταθέσεις τοῦ ἡμίσεως τῶν εἰσπράξεων κατὰ τὴν σύμβασιν εἰς τὸ ὑποκατάστημα τῆς Τραπέζης διὰ λογαριασμὸν τῶν δυνάμεων; Μοὶ λέγει, κατὰ διαταγὴν τοῦ Κ. Ὑπουργοῦ, ἐπειδὴ ὑπῆρχεν ἀνάγκη χρημάτων, ἔγραψε νὰ παύσῃ ἡ πληρωμὴ, καὶ οὕτως ἔπαυσεν. Ἀμέσως ἀνεκάλεσα τὴν τοιαύτην διαταγήν.

§283ΔΕΛΗΓΙΩΡΓΗΣ. Μοῦ κακοφαίνεται διότι σᾶς διακόπτω. Τὸ μόνον πρᾶγμα, τὸ ὁποῖον γνωρίζω, εἶναι τὸ ἑξῆς. Ὅτι ἀφ’ οὗ πολὺ ποσὸν ἐθησαυρίσθη πρὸς πληρωμὴν τῶν δόσεων, ἔμενον δὲ μέχρι τοῦ τέρματος ἀρκετοὶ μῆνες, ἡμεῖς δὲ ἐλάβομεν μεγάλην ἀνάγκην διὰ νὰ πληρώσωμεν τὴν ἀτμοπλοϊκὴν Ἑταιρίαν ἓν σημαντικὸν ποσὸν, ἔγραψεν ὁ κ. Ὑπουργὸς νὰ δοθῇ τὸ ποσὸν τοῦτο διὰ νὰ ἐξακολουθήσῃ μετέπειτα ἡ κατάθεσις τῶν χρημάτων, σύμφωνα μὲ τὴν προτέραν διαταγὴν, τοῦ ἡμίσεως, διότι δὲν ὑπῆρχε καμμία ἀμφιβολία ὅτι συνεπληροῦτο τὸ ποσόν.

§284ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Ἐν ἀγνοίᾳ τὰ λέγετε αὐτά. Ἀκούσατε, κ. Δεληγεώργη· δὲν εἶναι ἀκριβῆ αὐτὰ τὰ πράγματα, τὰ ὁποῖα σᾶς εἶπον, διότι τὸν 10βριον ἐσχηματίσθη ἡ νέα Κυβέρνησις· ἄρα χρονικὸν διάστημα δὲν ὑπελείπετο ἢ μικρὸν πρὸς πληρωμὴν τῆς ἐτησίας δόσεως, διότι εἰς τὸ τέλος τοῦ ἔτους γίνεται ἡ πληρωμή· μέχρις δὲ τῆς ἐποχῆς, καθ’ ἣν ἀνεστάλη, ὑπελείποντο 150,000 δραχ. Διὰ τοῦτο ἠναγκάσθη ἡ Κυβέρνησις νὰ παρακαλέσῃ τὴν τράπεζαν νὰ καταβάλῃ ἐξ ἰδίων ὅσον ἔλειπε ποσὸν· ἄλλως δὲν ἠδύνατο ἡ Κυβέρνησις νὰ ἐκπληρώσῃ ἐμπροθέσμως τὴν ὑποχρέωσίν της. Ἂν ἦτο λοιπὸν αὐτὰ ἀληθῆ, τὰ ὁποῖα λέγετε, δὲν ἤθελε λείπει πρὸς συμπλήρωσιν αὐτὸ τὸ ποσὸν τῆς ἐτησίας δόσεως.

§285ΔΕΛΗΓΙΩΡΓΗΣ. Παραδέχομαι ὅπως τὸ λέγετε· σᾶς λέγω ὅμως, ὅτι δὲν ἔπρεπε νὰ ἀξιώσητε νὰ κάμητε λόγον· διότι, ἀφ’ οὗ εὑρήκατε παρὰ τοῦ ἰδίου ὑπουργοῦ, περὶ τοῦ ὁποίου κάμνετε λόγον τόσον δριμὺν σήμερον, ἓν ἑκατομμύριον καὶ τόσας χιλιάδας ἐντόκων γραμματίων, σᾶς ἦτο πολὺ εὔκολον νὰ λάβητε ἀπὸ τὴν τράπεζαν τόσας χιλιάδας δραχμῶν.

§286ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Ἀλλὰ τίποτε δὲν κάμνομεν, ὅταν παραβιάζωμεν τὰς ὑποχρεώσεις μας.

§287ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἔπρεπε νὰ εἶναι ἐδῶ ὁ κ. Χρηστίδης.

§288ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Ὅταν δὲν ἐκπληρόνωμεν τὰς ὑποχρεώσεις μας, ἀλλὰ πάντοτε τὰς παραβιάζωμεν, τὸ δημόσιον δὲν ἔχει πίστιν. Λυποῦμαι κατάκαρδα, ἀλλὰ τοιαύτη εἶναι ἡ κατάστασις τῶν πραγμάτων. Τοὺς τόκους τοῦ ἐθνικοῦ δανείου τῶν 6,000,000 δὲν τοὺς πληρόνομεν ἐμπροθέσμως· περιμένομεν πάλιν νὰ εἴπωμεν εἰς τοὺς ὁμογενεῖς, δότε μας χρήματα! (θόρυβος). Ἀλλὰ διὰ τοῦτο ἐθέσαμεν καὶ τοιαύτας ἐγγυήσεις, διὰ νὰ μὴ δύναται εἰς τὸ ἑξῆς ὁ ὑπάλληλος νὰ ἀκούῃ τοιαύτας ὁδηγίας ἀπὸ τὸν προϊστάμενόν του· βεβαίως δὲν ἔπρεπεν, ἀλλ’ ὅταν ἔχωμεν τοιαῦτα προηγούμενα, πρέπει νὰ λάβωμεν ὅλα τὰ μέτρα. Οἱ ὁμογενεῖς, μᾶς εἶπεν ὁ κ. Δεληγεώργης, ἐμπνεόμενοι ἀπὸ πατριωτισμὸν, δὲν θέλουσιν ἀποβλέψει τόσον εἰς τὰς ὠφελείας, ὅσον εἰς τὸν σκοπὸν, διὰ τὸν ὁποῖον τὸ δάνειον ζητεῖται. Βεβαίως καὶ ἐγὼ ἔχω αὐτὴν τὴν πεποίθησιν, καὶ τὰ μέχρι τοῦδε γενόμενα ἀπέδειξαν τὸν πατριωτισμόν των. Ἀλλά πάλιν θέλετε, ὥστε ἡ Ἑλλὰς νὰ παρουσιάζεται πάντοτε μὲ τὸν δίσκον; τὸ τοιοῦτον μὲ θλίβει. Νομίζετε ὅτι εἶναι ἀξιοπρεπὲς εἰς τὴν Ἑλλάδα νὰ παρουσιάζεται πάντοτε μὲ ἐλέη καὶ νὰ μὴ ἀποζημιώνῃ τοὺς ἱδρῶτας ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι μᾶς συντρέχουν; Δὲν τὸ θεωρῶ δίκαιον, Κ. Δεληγεώργη. Μάλιστα, ἐννοῶ νὰ προκαλέσω τὸν πατριωτισμὸν· ἀλλὰ πρόκειται νὰ ἀποζημιώσω ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἀποσπῶσι τὰ κεφάλαιά των καὶ τὰ δίδουν εἰς ἡμᾶς διὰ τὰς ἀνάγκας μας.

§289ΔΕΛΗΓΙΩΡΓΗΣ. Διὰ τί οἱ Γάλλοι συνέτρεξαν τὴν Κεβέρνησίν των εἰς τὸν πόλεμον τὸν Κριμαϊκὸν, τὸν Ἰταλικόν;

§290ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Διότι ἡ Γαλλικὴ Κυβέρνησις εἶχε πίστιν, πάντοτε ἐπρόσεχε μὲ θυσίαν νὰ ἐκπληρόνῃ τὰς ὑποχρεώσεις της· δὲν ἀπέβλεπεν εἰς οἰκονομίαν 2 καὶ 3%, ἀλλὰ τὸ πᾶν ἐθυσίαζε διὰ νὰ ἐκπληρώσῃ τὰς ὑποχρεώσεις της. Ἡ Ἰταλία ἐπεχείρησεν ἕνα τόσον μεγάλον πόλεμον καὶ ἐξύψωσε τὰ χρεώγραφά της πρὸς 30%· οἱ Ἰταλοὶ δὲν εἶχον πατριωτισμόν; δὲν ἔῤῥιψαν τὸν κύβον περὶ τῆς ὑπάρξεώς των ἢ μὴ; καὶ ἐν τούτοις ἐδανείσθησαν εἰς ἐκείνην τὴν ἐποχὴν ἀνταλλάξαντες τὰ 100 ἀντὶ 30.

§291ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Εἰς τὰ 1866 τὸ ἐννοῶ, ἀφ’ οὗ εἶχον 3 τριλιόνια χρέη.

§292ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Εὔχομαι οἱ ὅροι νὰ φανοῦν τόσον ἐπικερδεῖς, ὥστε τὸ δάνειον νὰ πραγματοποιηθῇ. Μὴ λυπηθῇς ἂν τὸ δημόσιον ἐπιβαρυνθῇ μὲ 1 ἢ 2% περισσότερον, τοὐτέστι μὲ 8 ἀντὶ 6%. Πρέπει νὰ λυπηθῇς, ὅταν ἡ πατρίς μας εὑρίσκεται εἰς τοιαύτας κρισίμους περιστάσεις, καὶ δὲν εὐκολυνθῇ νὰ πραγματοποιήσῃ τὸ δάνειον τοῦτο, μὲ τὸ ὁποῖον ἐλπίζει νὰ ἱκανοποιήσῃ τὰς ἀνάγκας της. Διότι ὑποθέσατε, ὅτι κατὰ τὴν γνώμην σας ἐθέταμεν ὅρους ἐλαφροτέρους, 6 ἀντὶ τῶν 8, ἀλλὰ δὲν ἐπραγματοποιεῖτο τὸ δάνειον. Δὲν ἠθέλαμεν ἀναδεχθῆ μίαν εὐθύνην μεγάλην, διότι ἠθέλαμεν φανῆ φειδωλοί; Εὔχομαι, λέγω, οἱ φόβοι σας νὰ μὴ λάβουν χώραν καὶ νὰ πραγματοποιηθῇ τὸ δάνειον.

§293ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ ἔχῃ ὀλίγην ὑπομονὴν, διότι τὸ πρᾶγμα εἶναι σπουδαῖον. Κύριοι, ἐγὼ δὲν θέλω ν’ ἀνατρέξω εἰς ὅλας τὰς ἰδέας, ὅσας περὶ τοῦ δανείου τούτου ἔχει ὁ Κ. Κεχαγιᾶς, καὶ περὶ τῶν ἀναγκῶν τοῦ ἔθνους, διότι ἂς μοὶ συγχωρήσῃ νὰ ἔχω πολὺ διαφορετικὰς ἰδέας περὶ τῶν ἀναγκῶν τοῦ κράτους. Φέρ’ εἰπεῖν, ἐγὼ ἔχω τὴν ἰδέαν, ὅτι ὁ πατριωτισμὸς πραγματικῶς εἶναι μέγας εἰς τὸν τόπον τοῦτον, καὶ δὲν ἀναφαίνεται παρὰ μόνον ὅταν ἡ ἀνάγκη τὸ καλέσῃ· ἐνόσῳ τὰ πράγματα ἔχουν οὕτως, ποτὲ δὲν θέλετε ἰδῆ αὐτὸν τὸν πατριωτισμόν· ἂν τὸν ἐγγίσητε ὅμως, θέλετε τὸν ἰδῆ. Ἂν ἡ Ἑλλὰς φθάσῃ εἰς τὴν στιγμὴν νὰ πολεμήσῃ ὑπὲρ τῶν δικαίων της, δὲν ἔχει ἀνάγκην αὐτῶν τῶν δανείων, καὶ ἓν μικρὸν δάνειον δύναται νὰ ἐπαρκέσῃ εἰς ὅλα αὐτὰ τὰ πράγματα. Τί θέλετε, Κύριοι; νὰ ἑτοιμασθῇ τὸ ἔθνος στρατιωτικῶς; Μὰ πιστεύετε, ὅτι δύνασθε νὰ πράξετε τίποτε μὲ τὰ ἑκατομμύρια; ὄχι· θέλετε λοιπὸν νὰ κάμετε κἄτι τι; μάλιστα. Λοιπὸν δυνάμεθα νὰ εὕρωμεν ἓν δάνειον 6 ἢ 7 ἑκατομμύρια, αὐξάνοντες τὸν τόκον χωρὶς τῶν λοιπῶν βαρῶν. Ἂν τοῦτο γείνῃ ἀπὸ μίαν Κυβέρνησιν, νομίζω ἐγὼ, ὅτι εἶναι ἀρκετά. Τί θὰ γείνῃ, Κύριοι, ὅταν προσβληθῶσι τὰ Ἑλληνικὰ σύνορα; ὁλόκληρος ἡ Τράπεζα καὶ ὁλόκληροι ἰδιωτικαὶ περιουσίαι θέλουσι μεταβῆ εἰς τὸ δημόσιον ταμεῖον (θόρυβος). Καὶ νομίζετε ὅτι δὲν ὑπάρχουν ἄλλοι ἄνθρωποι νὰ σπείρουν τὰ κεφάλαιά των, ἀλλὰ θὰ μείνουν ἐδῶ νὰ τρώγουν τὰ ἕτοιμα;

§294ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Τώρα ἐννοῶ διατί δὲν θέλετε οὔτε δάνειον, οὔτε φόρους—ἁρπαγὴν καὶ τίποτε ἄλλο (θόρυβος).

§295ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ὄχι, ὄχι, ἀπατᾶσθε, δὲν μὲ ἐνοήσατε. Ὁλόκληροι περιουσίαι θὰ περιέλθουν τότε εἰς τὸ δημόσιον, καθὼς καὶ εἰς τὸ 21 καὶ 25. Σᾶς εἶπον λοιπὸν, Κύριοι, ὅτι δάνεια τοιαῦτα θὰ δώσῃ ὁ πατριωτισμὸς ἄπειρα, θὰ δώσῃ ἐπίσης καὶ ἡ ἀπόφασις τοῦ ἔθνους. Καὶ ποῦ τὰ χρήματα ἀπὸ τὰ 21 ἕως τὰ 27; πῶς ἐπλήροναν τότε τοὺς στόλους καὶ ὅλα αὐτὰ τὰ πράγματα; ποῖος ἄλλος τὰ ἐπλήρονε παρὰ ὁ πατριωτισμός;

§296ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Τὸ ἐθνικὸν δάνειον.

§297ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ὄχι. Ὅλαι λοιπὸν αἱ περιστάσεις αὗται θὰ περιέλθουν εἰς τὸ ἔθνος καὶ εἶναι ἐγγυήσεις ἀρκεταὶ, καὶ δὲν πιστεύω, ὅτι κανεὶς τότε θὰ φεισθῇ μέρος τῆς περιουσίας του· καὶ ἠξεύρετε διατί; διότι πρόκειται νὰ τὴν χάσουν ὅλην. Τὸ κατ’ ἐμὲ, Κύριοι, ἔχω πολὺ διαφορετικὰς ἰδέας περὶ ἑνὸς πολέμου· ὡς σᾶς εἶπον καὶ ἄλλοτε, δὲν πιστεύω, ὅτι διὰ τοῦ ποιμνιακοῦ φόρου καὶ τῆς ἐπικαρπίας θὰ φθάσωμεν εἰς τὸν σκοπόν μας· εἰς τὸν σκοπόν μας νὰ φθάσωμεν, Κύριοι, δι’ αὐτοῦ τοῦ δρόμου, τὸν ὁποῖον σᾶς ἐξέθεσα. Καὶ εὔχομαι, Κύριοι, δὲν ἠξεύρω ἐγὼ ἂν θὰ ἔλθῃ ἢ ὄχι, νὰ ἔλθῃ ἡ τοιαύτη στιγμὴ, καὶ τότε καὶ ὑμεῖς καὶ οἱ ἄλλοι θέλετε δικαιώσει τοὺς λόγους μου. Κύριοι, σᾶς εἶπον καὶ σᾶς ἐπαναλέγω, ὅτι δὲν ἠδυνήθην νὰ ἐννοήσω μὲ ὅλην τὴν ἐπιμέλειαν, τὴν ὁποίαν κατέβαλον, ποῦ εἶναι ὁ ὅρος καθ’ ὃν θὰ ἐξοδεύεται τὸ ἓν τρίτον, ὅταν θὰ πραγματοποιηθῇ τὸ δάνειον.

§298ΤΙΝΕΣ. Εἰς τὸ τρίτον ἄρθρον.

§299ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ποῦ εἶναι; δὲν τὸν βλέπω εἰς τὸ τρίτον ἄρθρον.

§300ΤΙΝΕΣ. Τὸν προσθέτομεν.

§301ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Νομίζω, ὅτι αὐτὸς δὲν ἀναφέρεται παντάπασι· τώρα λέγετε νὰ προστεθῇ· δι’ ἐμὲ τοῦτο εἶναι πολὺ εὐχάριστον. Ἀλλ’ ἐγὼ λέγω ἀκόμη καὶ ἓν ἄλλο πρᾶγμα, ὅτι μήτε ὅρος τοιοῦτος πρέπει νὰ ὑπάρξῃ. Τί θέλει χρησιμεύσει τὸ ἓν τρίτον; εἰς ἄλλας ἀνάγκας, λέγει τὸ ἄρθρον, στρατιωτικὰς καὶ ναυτικάς· τοῦτο δὲν δύναμαι νὰ ἐννοήσω, διότι ἡ ἀνάγκη τοῦ στρατοῦ εἶναι ἡ αὐτὴ, δὲν βλέπω ἄλλας, δὲν βλέπω καμμίαν ἄλλην ἀνάγκην· ὅλα αὐτὰ εἶναι ἔξοδα περιττά. Ἐκτὸς λοιπὸν τῆς ἀνάγκης αὐτῆς τῆς προμηθείας τοῦ ὑλικοῦ καὶ τῶν πλοίων, δὲν βλέπω ἄλλας· αἱ ἄλλαι εἶναι τῆς κοινῆς ὑπηρεσίας, αἱ δὲ ἀνάγκαι αὐταὶ εἶναι ἀόριστοι· ἀνάγκη εἶναι νὰ βελτιωθῇ ἡ στολὴ τοῦ στρατοῦ, νὰ μετακινηθοῦν τὰ σώματα χάριν ὑπηρεσίας· ὅλα αὐτὰ εἶναι ἀνάγκη, καὶ ἡ λέξις αὐτὴ εἶναι τόσον περιεκτικὴ, ὥστε κανεὶς δὲν δύναται ν’ ἀποκρούσῃ αὐτὰ τὰ πράγματα. Εὐχαριστοῦμαι, Κύριοι, διότι ὁ Κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν σᾶς εἶπε καθαρὰ μίαν ἀλήθειαν, τὴν ὁποίαν ἐγὼ προϋπέθεσα καὶ πάντες ὑποθέτετε, καὶ ἰδιαιτέρως τὸ εἶπον, ὅτι οὔτε τὸ δάνειον τοῦτο δὲν θὰ ἐπιτύχῃ τὸν σκοπόν του· διότι ἀμέσως ὅπου δὲν πραγματοποιηθῇ καθ’ ὁλοκληρίαν, θὰ πραγματοποιηθῇ κατὰ μέρος, καὶ τοῦτο θὰ εἶναι βάρος· τοὐλάχιστον ἐγὼ οὕτω τὸ ἐννοῶ. Καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὰ λοιπὰ τοῦ Νομοσχεδίου τούτου, εἶναι κερδοσκοπικὰ, ναὶ ἢ ὄχι; Τοῦτο εἶναι ἀληθὲς καὶ βεβαιωθῆτε, ὅτι ὅλας αὐτὰς τὰς ζημίας ἐγὼ ἤθελα τὰς συγχωρήσει πάντοτε, ἐὰν ἦτο δυνατὸν νὰ τὸ ἔχωμεν αὐτὸ τὸ δάνειον ὅλον μαζῆ, διὰ νὰ κατορθώσωμεν κἄτι τι· ἄλλως θὰ μείνωσιν αἱ ὠφέλειαι εἰς τοὺς κερδοσκόπους, καὶ εἰς ἡμᾶς μόνον τὰ βάρη.

§302ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Ἐννοεῖτε νὰ γείνῃ δαπάνη χωρὶς νὰ πραγματοποιῆται καὶ δάνειον; ἂν τὸ ἐννοῆτε τοιουτοτρόπως, βέβαια εἶναι μεγάλη ζημία τοῦ δημοσίου· λ. χ. δαπάνη εἶναι ἡ προμήθεια, ἠμπορεῖ νὰ πληρωθῇ προμήθεια....

§303ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Αὐτὰ τὰ εἴπομεν. Βεβαιωθῆτε, ὅτι ὅλοι ἐννοοῦν πολὺ καλὰ τὶ τρέχει.

§304ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Ἅμα, ὅπως τὸ λέγετε, δαπάνας ἔχομεν μόνον, χωρὶς νὰ πραγματοποιῆται τὸ δάνειον.....

§305ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Τί τὰ θέλεις; ὅλοι μᾶς ἐννοοῦν καὶ ἐμὲ καὶ ὑμᾶς· νὰ ἦσθε βέβαιοι, ὅλη αὐτὴ ἡ ἀφιλοκέρδεια πιστεύεται. Λοιπὸν, Κύριοι, βλέπετε, ὅτι τὸ δάνειον τοῦτο καμμία ἐλπὶς δὲν εἶναι νὰ πραγματοποιηθῇ καθ’ ὁλοκληρίαν, ἀλλ’ ἐν μέρει κατὰ τὰς περιστάσεις, τὸ δὲ ⅓ δὲν ἠξεύρω καὶ ἐγὼ ποῦ θὰ ἐξοδεύεται. Μὲ τὸ δάνειον τοῦτο ἔχομεν ὅρους πολὺ βαρεῖς διὰ τὸ ἔθνος. Ἡ Γαλλία καὶ Ἰταλία ἔκαμαν τοιαῦτα δάνεια· ἀλλ’ ἠξεύρετε ποῖον σκοπὸν ὡρισμένον εἶχον, ὁ ὁποῖος ὅταν ἐπιτύχῃ, ἄπειρα πλούτη εἰσέρχονται εἰς τὸ ταμεῖον καὶ καλύπτουν ὅλας τὰς περιστάσεις· ἀλλ’ εἰς τὰ μικρὰ κράτη δὲν ἔχει οὕτω. Ἐπιχειρεῖ μίαν ὁλόκληρον ἐκστρατείαν ἡ Γαλλία, ἀλλὰ δὲν χάνει, διότι καὶ αὐταὶ αἱ πολιτικαὶ ὑπαγορεύουν τὰ κέρδη ἐκεῖνα. Ὁμιλῶ δι’ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἐξετάζουν τὰ πράγματα πολιτικῶς καὶ τὰ ἐννοοῦν ἐκ τῆς ἱστορίας καὶ ὄχι κατὰ τὰς συμπαθείας των. Δι’ ὅλους αὐτοὺς τοὺς λόγους δὲν εἶναι φρόνιμον, νομίζω, νὰ ἐπιψηφισθῇ αὐτὸ τὸ Νομοσχέδιον.

§306ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κ. Πετιμεζᾶ, ἐπιμένετε νὰ ἐρωτήσω;

§307ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Μάλιστα, τί μὲ μέλει, ἂν ἦμαι μόνος;

§308ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν γνώμην τοῦ Κ. Πετιμεζᾶ, ὅστις δὲν παραδέχεται τὴν ἀρχὴν τοῦ Νομοσχεδίου, νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται ὀλίγοι)· δὲν παρεδέχθη. Λοιπὸν εἶναι παραδεκτὴ ἡ ἀρχή· προβαίνομεν εἰς τὰ ἄρθρα. (Ἀναγινώσκεται τὸ 1 ἄρθρον). «Ἄρθρον 1. Ἐπιτρέπεται εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ δανεισθῇ φράγκα 25,000,000 (δραχ. 28,000,000) ὀνοματικὸν κεφάλαιον ἐπὶ ἐτησίῳ τόκῳ 8%, πληρωτέῳ καθ’ ἑξαμηνίαν τῇ 15 Ἀπριλίου καὶ 15 8βρίου ἑκάστου ἔτους».

§309ΔΕΛΗΓΙΩΡΓΗΣ. Παρατηρῶ εἰς τὸν ὑπολογισμὸν ἀντὶ δραχμῶν εἰς φράγκα, καὶ ἐκ τούτου ἐπέρχεται μία ζημία ἀρκετὰ σπουδαία 100,000.

§310ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Κᾀμμία ζημία δὲν πρόκειται νὰ ἐπέλθῃ, διότι ἐκεῖ εἰς φράγκα ἠγόρασαν τὸ τίμημα, εἰς φράγκα θὰ πληρώσουν· ἂν ἡ τιμὴ τῶν φράγκων εἶναι ἀνωτέρα ἀπὸ τὰ 11 καὶ 60, ὅπως θὰ εἶναι διὰ λογαριασμὸν τοῦ δημοσίου, θὰ εἶναι καὶ διὰ τὴν πληρωμήν· θὰ πληρώσῃ δὲ κατὰ τὴν διατίμησιν τῶν φράγκων.

§311ΔΕΛΗΓΙΩΡΓΗΣ. Νομίζω ὅτι δὲν ἔχει δίκαιον ὁ ὑπουργὸς, ὅτι θὰ πληρώσῃ κατὰ τὴν διατίμησιν· τὰ πέντε φράγκα θὰ τὰ ὑπολογίσητε 5,58· λοιπὸν ἰδοὺ ἡ διαφορά, καὶ ἡ διαφορὰ αὐτὴ εἶναι πρὸς μίαν δραχμὴν καθ’ ἑκάστην ὁμολογίαν· 100,000 λοιπόν, ἐὰν πραγματοποιηθῇ ὅλον τὸ δάνειον εἰς φράγκα.

§312ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Αἱ ὁμολογίαι ἐκδίδονται ὑπὸ τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν· εἴτε εἰς δραχμὰς 280, εἴτε εἰς 250, ἐννοεῖται ὅτι ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι θὰ θέσουν φράγκα θὰ λάβουν μίαν ὁμολογίαν· ἐπὶ ὑπερτιμήσει, αὐτὴ θὰ εἶναι εἰς λογαριασμὸν τοῦ δημοσίου· ἐπίσης ὅσαι ὁμολογίαι διατεθοῦν εἰς λίρας, λίρας θὰ λάβωμεν· λοιπὸν ὅπως θὰ λάβωμεν λίρας, τοιουτοτρόπως θὰ πληρώσωμεν.

§313ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπόν, Κύριοι, ὑπάρχει ἀντίῤῥησις κατὰ τοῦ πρώτου ἄρθρου;

§314ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§315ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Κ. Πρόεδρε, νομίζω ὅτι, ἂν θέλῃ ἡ Βουλὴ, ἠμποροῦμεν ν’ ἀναβάλωμεν τὴν συζήτησιν δι’ αὔριον.

§316ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι, τώρα.

§317ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Σημειοῦται αὐτὴ ἡ διαφορὰ καὶ αὔριον ἐπανερχόμεθα· τώρα ἂς προχωρήσωμεν.

§318ΠΟΛΛΟΙ. Βέβαια. (Ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ ἄνευ ἀντιῤῥήσεως τὸ 2 καὶ 3 ἄρθρον, ὡς ἔχουσιν ἐν τῷ νομοσχεδίῳ, διὰ τρίτην φοράν). «Ἄρθρον 2. Τὸ ἀνωτέρω ποσὸν τοῦ δανείου διαιρεῖται εἰς 100,000 ἀνωνύμους ὁμολογίας, ἀνὰ φράγκα 250 ἑκάστην, πληρωτέας ἐντὸς 28 ἐτῶν διὰ κληρώσεων, ἐνεργουμένων τῇ 15 Μαρτίου καὶ 15 Σεπτεμβρίου ἑκάστου ἔτους. Πρὸς τοῦτο διατίθεται ἀνάλογον ποσὸν χρεωλύτρου καθ’ ἑξαμηνίαν κατὰ τὸ διάστημα τῆς συνθέτου χρεωλυσίας. Ἄρθρον 3. Αἱ ὁμολογίαι ἐκδίδονται ὑπὸ τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, καὶ συνοδεύονται μὲ ἑξαμηνιαῖα παραρτήματα (coupons) ἐκ φράγκων 10 ἕκαστον».

§319ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 4. (Ἀναγινώσκεται). «Ἄρθρον 4. Αἱ ὁμολογίαι διατίθενται; ἐπὶ ἐγγραφῇ τῶν αἰτούντων, εἰς τὰ ἐπὶ τούτῳ ἀνοιχθησόμενα βιβλία, ἀντὶ 80% τοῦ ὀνοματικοῦ κεφαλαίου, ἤτοι φράγκων 200 δι’ ἑκάστην ὁμολογίαν. Ἡ τιμὴ τοῦ φράγκου διὰ τὰς ἐγχωρίους ἐγγραφὰς λογίζεται πρὸς λεπτὰ 112. Αἱ ἐγγραφαὶ, ἀρχόμεναι ἀπὸ τῆς 15 Ἀπριλίου π. ε., γίνονται ἐν μὲν τῷ ἐσωτερικῷ παρὰ τῇ Ἐθνικῇ Τραπέζῃ, ἐν δὲ τῷ ἐξωτερικῷ παρὰ τοῖς ἀνταποκριταῖς αὐτῆς καὶ παρὰ τοῖς προξένοις ἢ ἄλλοις, ὅσοι ἐπὶ τούτῳ ἐπιφορτισθῶσιν εἰδικῶς ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως ἢ τῆς Τραπέζης. Τὰ χρήματα συγκεντροῦνται εἰς τὴν ἐθνικὴν τράπεζαν. Χορηγεῖται δὲ ἅπαξ δικαίωμα προμηθείας ὑπὲρ τῶν ἐνεργησάντων τὰς ἐγγραφὰς ½%. Ἡ προμήθεια αὕτη αὐξάνει διὰ τὰς ἐν τῷ ἐξωτερικῷ ἐγγραφὰς εἰς 1% ὑπὲρ τῶν προμηθευσάντων 500,000 φράγκων μέχρις 1,000,000, 2% δὲ ὑπὲρ τῶν προμηθευσάντων ἐπέκεινα τοῦ 1,000,000. (Οἱ δημόσιοι ὑπάλληλοι, ἀναδεχθέντες τὴν ἐγγραφὴν, δὲν λαμβάνουσι προμήθειαν). Πλὴν τοῦ δικαιώματος τούτου, τὸ δημόσιον ἐπιβαρύνεται καὶ μὲ τὴν δαπάνην τῆς μεταφορᾶς τῶν χρημάτων. Αἱ παρὰ τῇ Ἐθνικῇ Τραπέζῃ καταθέσεις ἐκ τοῦ κεφαλαίου τοῦ δανείου εἰσὶν ἔντοκοι ἢ ἄτοκοι, συμφώνως πρὸς τοὺς ὅρους τοῦ Καταστατικοῦ αὐτῆς».

§320ΔΕΛΗΓΙΩΡΓΗΣ. Ἐδῶ παρακαλῶ τὸν Κ. ὑπουργὸν νὰ μᾶς δώσῃ τινας ἐξηγήσεις «ἡ προμήθεια αὕτη αὐξάνει κτλ.» Πρῶτον, ἂν τὸ δάνειον αὐτὸ θὰ γείνῃ διὰ προμηθευτῶν, καθὼς ἔγεινε τῶν 60,000,000, τὸ ἔθνος τότε δὲν ἦλθεν εἰς σχέσεις νομικὰς μὲ τοὺς χορηγητὰς τοῦ δανείου, ἀλλ’ ἅπαξ ἀνεγνώρισεν ἕνα προμηθευτήν· ἀλλ’ ἐπὶ δανείου, καθὼς τὸ προκείμενον δάνειον, εἰς τὸ ὁποῖον πρόκειται μέγα μέρος τοῦ ἔθνους νὰ λάβῃ μέρος, δὲν ἐννοῶ τὶ εἶναι αὐτὴ ἡ προμήθεια, καὶ ἡ προμήθεια αὐτὴ εἶναι πολὺ σπουδαία, ὡς βλέπετε. Ἐπιθυμῶ λοιπὸν νὰ ἐκφρασθῇ ὁ Κ. ὑπουργὸς διατὶ τὴν θεωρεῖ ἀναγκαίαν.

§321ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Κ. Πρόεδρε, ἡ προμήθεια αὐτὴ πληρόνεται συνήθως εἰς τοὺς τραπεζίτας ἐν Εὐρώπῃ· ὅταν τοιαῦτα δάνεια πραγματοποιοῦνται, εἶναι πολὺ ἀνωτέρα ἀπ’ ἐκείνην, τὴν ὁποίαν ἐσημειώσαμεν ἔχοντες ὑπ’ ὄψιν αὐτὸ, τὸ ὁποῖον ἐννοεῖ ὁ Κύριος Δεληγιώργης, ὅτι καὶ οἱ ἀνταποκριταὶ θὰ ἀποβλέψουν μόνον εἰς τὸν πατριωτισμὸν παρὰ εἰς τὴν ὠφέλειαν· ἀλλ’ ὅπως σᾶς εἶπον καὶ εἰς τὸν τόκον τὸ αὐτὸ σᾶς λέγω καὶ ἐδῶ· ἠθελήσαμεν καὶ τὰ δύω νὰ συμβιβάσωμεν, διότι δὲν περιμένομεν μόνον ἀπὸ τοὺς ὁμογενεῖς μας, ἐλπίζομεν καὶ ἀπὸ τοὺς ξένους, καὶ ξένους θὰ διορίζῃ ἡ τράπεζα ἀνταποκριτάς. Καὶ ἑπομένως τὸ ἓν ἢ 2% εἶναι πολὺ μικρότερον ἀπὸ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον προσέφερον ἄλλαι ἐπικράτειαι εἰς παρομοίας περιστάσεις. Σήμερον ὁ Κ. Ῥενιέρης ἔγραψεν, ὅτι 3% καὶ 4% ζητοῦν. Ἡ Ἀμερικὴ, ὅταν ἐνήργησεν ἐκεῖνο τὸ κολοσσαῖον δάνειον, 5, 6% προμήθειαν ἔθεσεν, ὥστε δὲν εἶναι ὑπερβολική. Ἐννοοῦμεν ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἀναδεχθοῦν καὶ ἄνευ προμηθείας ἀπὸ αἴσθημα πατριωτισμοῦ, βέβαια δὲν θὰ τοὺς ἐπιβάλωμεν νὰ δεχθῶσι προμήθειαν.

§322ΔΕΛΗΓΙΩΡΓΗΣ. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον θέλω νὰ μάθω εἶναι ἂν θὰ ἐνεργήσῃ διὰ προμηθευτῶν· διότι οἱ πρόξενοι καὶ ἄλλοι ἀνταποκριταὶ θὰ ζητήσουν καὶ λάβουν προμήθειαν· δὲν ἔχετε ὅμως ὡρισμένα πρόσωπα ἐν Ἀγγλίᾳ καὶ ἀλλαχοῦ, τὰ ὁποῖα σᾶς ὑπεσχέθησαν, ὅτι δύνανται νὰ μεσολαβήσουν;

§323ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Ἠμπορεῖ εἰς μέρη τινὰ νὰ ὑπάρχουν τοιαῦτα πρόσωπα, ἀλλ’ ἐπειδὴ πρόκειται ν’ ἀποταθῶμεν παντοῦ, ἐννοεῖται ὅτι δὲν ἠμποροῦμεν νὰ εὕρωμεν καθαρῶς τραπεζίτας, ἀλλ’ ἠμπορεῖ νὰ εἶναι καὶ ἄλλοι, οἱ ὁποῖοι ἀπὸ αἴσθημα πατριωτισμοῦ.... (θόρυβος).

§324ΔΕΛΗΓΙΩΡΓΗΣ. Τώρα δὲν πρόκειται περὶ πατριωτισμοῦ. (Ἐνταῦθα ὁ Κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν συνδιαλέγεται μετὰ τοῦ Κ. Δεληγιώργη, καὶ κατόπιν καὶ μετ’ ἄλλων βουλευτῶν).

§325Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ὁ Κ. ὑπουργὸς ἔχει δίκαιον, διότι δὲν ἀξίζει τὸν κόπον νὰ συζητήσωμεν περὶ τόσων χιλιάδων δραχμῶν, ἀφοῦ προκειμένου περὶ ἑκατομμυρίων.... (θόρυβος).

§326ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, εἰς τὸ 4 ἄρθρον ἂς προστεθῇ, ὅτι «δημόσιοι ὑπάλληλοι ἀναδεχθέντες τὴν ἐγγραφὴν δὲν λαμβάνουν προμήθειαν».

§327ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν ἡ Βουλὴ τὸ παραδέχεται;

§328ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§329ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Προχωροῦμεν. (Ἀναγινώσκεται τὸ 5 ἄρθρον). «Ἄρθρον 5. Τὸ τίμημα ἑκάστης ὁμολογίας κατατίθεται κατὰ τὴν ἐγγραφὴν ἐπὶ προσωρινῇ ἀποδείξει, ἥτις ἀνταλλάσσεται διὰ τῶν ὁμολογιῶν. Ὁ τόκος τῶν ὁμολογιῶν ἄρχεται ἀπὸ τῆς ἡμέρας τῆς ἐγγραφῆς, γινομένης ἀναλόγου ἐκπτώσεως ἐπὶ τοῦ οἰκείου παραρτήματος. Δὲν ὑποβάλλονται ὅμως εἰς τὴν ἔκπτωσιν ταύτην αἱ ὁμολογίαι, αἵτινες ἤθελον διατεθῆ μέχρι τῆς 1/13 Ἰουνίου τ.ε.»

§330ΔΕΛΗΓΙΩΡΓΗΣ. Παρακαλῶ, Κ. Πρόεδρε, θὰ ζητήσω μίαν διασάφησιν ἀπὸ τὸν Κ. ὑπουργόν. Τὸ ἄρθρον 5, Κ. Πρόεδρε, πραγματεύεται περί τινων προμηθευτῶν τῶν ἐνεργηθησομένων ἐγγραφῶν, αἵτινες θέλουν περαιωθῆ κατὰ τὴν πρώτην ἑξαμηνίαν. Κατὰ τὸ ἄρθρον 2, αἱ κληρώσεις γίνονται εἰς τὴν 15 Μαρτίου καὶ 15 Σεπτεμβρίου. Αἱ κατὰ τὴν πρώτην ἑξαμηνίαν γενησόμεναι ἐγγραφαὶ θὰ πληρωθῶσι τὴν 15 Σεπτεμβρίου, ἀλλ’ ἀπὸ τῆς πρώτης Ἰουνίου μέχρι τῆς 15 Σεπτεμβρίου εἶναι 3 μῆνες· λοιπὸν αἱ ὁμολογίαι, αἱ ὁποῖαι θὰ ληφθοῦν τὴν πρώτην Ἰουνίου, θέλουν πληρωθῆ ἑξάμηνον τόκον, ἐνῷ διέτρεξαν μόνον 3½ μῆνες. Τοῦτο δὲ τὸ λέγω, διότι κατὰ τὸ ἐδάφιον τὸ τελευταῖον τοῦ 5 ἄρθρου ἀπαλλάττονται ἀπὸ πᾶσαν ἔκπτωσιν· ἑπομένως θέλω νὰ ἐρωτήσω τὸν Κ. ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν ἂν αὐτὸ ἐννοῇ τὸ ἄρθρον, καὶ ἂν τῷ ὄντι θέλῃ νὰ κάμῃ αὐτὴν τὴν θυσίαν.

§331ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Ἐν γνώσει ἐγράφη τὸ τοιοῦτον, δηλ. νὰ δοθῇ συμφέρον εἰς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἐγγράψουν ἐντὸς τῆς 15 Ἰουνίου, νὰ λάβουν ἴσον τόκον, ὅσον ἤθελον λάβει ἀπὸ τὰς ἀρχὰς τῆς ἑξαμηνίας· πέραν αὐτοῦ τοῦ σημείου ὁ τόκος τῶν ὁμολογιῶν ἄρχεται ἀπὸ τῆς ἡμέρας τῆς ἐγγραφῆς, γινομένης ἀναλόγου ἐκπτώσεως ἐπὶ τοῦ οἰκείου παραρτήματος· τοὐτέστι, θὰ ἐκπίπτεται ὁ τόκος εἰς τὸ τέλος τῆς ἑξαμηνίας καὶ δὲν θὰ λάβουν τόκον παρὰ ἀπὸ τῆς ἡμέρας τῆς ἐγγραφῆς ἕως τέλους τῆς ἑξαμηνίας, δηλ. 15 Σεπτεμβρίου· ὅσοι ἐγγραφῶσι πρὸ τῆς πρώτης, ἐκεῖνοι δὲν θὰ ὑποβληθῶσιν εἰς ἔκπτωσιν. Τοῦτο δὲν εἶναι νέον· εἰς ὅλας τὰς ἐγγραφὰς δίδονται τοιαῦται παραχωρήσεις διὰ νὰ παρακινηθοῦν νὰ ἐγγράψουν πρότερον, διότι ἔχουν συμφέρον. Ἂν καὶ τοῦτο συντελέσῃ εἰς τὸ ταχύτερον, εἶναι μικρὰ ἡ θυσία.

§332ΔΕΛΗΓΙΩΡΓΗΣ. Ἠμπορεῖ ἐντὸς τῆς πρώτης ἑξαμηνίας νὰ γείνῃ τὸ μεγαλείτερον μέρος τοῦ δανείου.

§333ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Νομίζω ἀντὶ τοῦ Ἰουνίου ἠμποροῦμεν νὰ βάλωμεν Μαΐου.

§334ΔΕΛΗΓΙΩΡΓΗΣ. Χαρίζετε 2½ μῆνας καὶ ἑπομένως ἡ ζημία εἶναι 2 καὶ ¾.

§335ΤΙΝΕΣ. Ἂς γείνῃ καὶ ἂς δώσωμεν.

§336ΔΕΛΗΓΙΩΡΓΗΣ. Εἰς ἐκείνους, οἵτινες ἐνέγραψαν ὁμολογίας μέχρι πρώτης Ἰουνίου, θὰ ὀφείλωμεν τὸν τόκον τοῦ ἡμίσεως τοῦ μηνὸς Μαρτίου, τὸ ὅλον τοῦ Ἀπριλίου καὶ τὸ ὅλον τοῦ Μαΐου, ὥστε ἀντὶ Ἰουνίου νὰ βάλωμεν Ἰουλίου.

§337ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Ὅσοι ἐνέγραψαν δύνανται νὰ λάβωσι τὸν τόκον τὸν δεδουλευμένον.

§338ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 6ον (Ἀναγινώσκεται). «Πρὸς ἀσφάλειαν τῆς τακτικῆς πληρωμῆς τοῦ τόκου καὶ χρεωλυσίου τοῦ δανείου παραχωρεῖται ὁλόκληρος ἡ πρόσοδος τῶν τελωνείων Πατρῶν, Πειραιῶς καὶ Ἀθηνῶν. Αἱ εἰσπράξεις αὐτῶν ἐν γένει παραδίδονται ἐν τῷ τέλει ἑκάστης ἑβδομάδος εἰς τὴν ἐθνικὴν Τράπεζαν μέχρι τῆς συμπληρώσεως τοῦ ἀπαιτουμένου διὰ τὴν ἑξαμηνίαν ποσοῦ. Ἐπὶ τῶν εἰσπράξεων τούτων, λογιζομένων ὡς παρακαταθήκη ὑπὲρ τῶν κατόχων τῶν ὁμολογιῶν, ἡ Τράπεζα καταλογίζει τόκον πρὸς ὄφελος τοῦ δημοσίου 3–4% ἀπὸ τῆς ἡμέρας τῆς καταθέσεως μέχρι τοῦ τέλους ἑκάστης ἑξαμηνίας. Ἀπαγορεύεται πᾶς συμψηφισμὸς καὶ οἱαδήποτε πληρωμὴ ἐπὶ τῶν εἰσπραττομένων εἰς τὰ τελωνεῖα ταῦτα δικαιωμάτων. Ἀπαγορεύεται ὡσαύτως, μετὰ τρεῖς μῆνας ἀπὸ τῆς δημοσιεύσεως τοῦ παρόντος νόμου, ἡ δι’ ἐντόκων γραμματίων πληρωμὴ τῶν πρὸς τὰ τελωνεῖα ταῦτα ὀφειλομένων δικαιωμάτων. Ὁ πρόεδρος τοῦ ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου ἐξετάζει ἀνὰ πᾶσαν τριμηνίαν αὐτοπροσώπως ἢ δι’ ἀντιπροσώπου του τὰ βιβλία καὶ ἔγγραφα τῶν εἰρημένων τελωνείων, δημοσιεύων τὸ ἀποτέλεσμα τῆς ἐξετάσεως ταύτης διὰ τῆς ἐφημερίδος τῆς Κυβερνήσεως.»

§339ΔΕΛΗΓΙΩΡΓΗΣ. Κάμνω τὴν ἑξῆς παρατήρησιν, ὅτι τὸ ποσὸν τοῦ τόκου, τὸ ὁποῖον δίδει ἡ Τράπεζα, δὲν εἶναι τόσον, ὅσον δίδει εἰς τὰ ἄλλα δάνεια. Νομίζω, ὅτι ἡ Τράπεζα πληρόνει διὰ τὰς εἰσπράξεις, τὰς ὁποίας κάμνει ἐκ τοῦ τελωνείου Σύρου πρὸς πληρωμὴν τῆς δόσεως τοῦ δανείου 4%, διὰ δὲ τὸ δάνειον τῆς Ἰονικῆς τραπέζης 6%· ἡ τράπεζα ἡ ἐθνικὴ πληρόνει 4% ἀπέναντι τῆς δόσεως τῶν 60,000,000.

§340ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Αὐτὸ δὲν ἐξαρτᾶται ἀπὸ ἐμὲ, ἀλλὰ ἀπὸ τὴν συγκατάθεσιν τῆς τραπέζης· ἡ τράπεζα ἐζήτησε 3%.

§341ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Νὰ βάλωμεν μέχρι 4%.

§342ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Ἂς βάλωμεν 3 ἕως 4%.

§343ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ ἐπεθύμουν νὰ μάθω εἰς πόσον ἀναβαίνουν αἱ εἰσπράξεις τῶν τελωνείων Σύρου, Ἀθηνῶν καὶ Πατρῶν· διότι, ἂν ὑποθέσωμεν, ὅτι τὸ δάνειον αὐτὸ θὰ πραγματοποιηθῇ, τὰ τελωνεῖα αὐτὰ θὰ πληρόνουν 2,200,000 ὡς τόκον καὶ ἓν ἑκατομμύριον χρεωλύτιον, τὸ ὅλον 3,200,000.

§344ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Ἐννοεῖται, ὅτι ἂν αἱ εἰσπράξεις δὲν ἐπαρκέσωσι, τὸ δημόσιον ὑποχρεοῦται νὰ συμπληρώσῃ τὸ ἔλλειμμα. Αἱ εἰσπράξεις τοῦ 65 καὶ 66 ὑπερέβησαν κατὰ πολὺ αὐτὸ τὸ ποσόν.

§345ΚΑΡΑΛΙΒΑΝΟΣ. Τὸ τελωνεῖον Σύρου εἰσπράττει ἓν ἥμισυ ἑκατομμύριον, τοῦ Πειραιῶς ἐπίσης ἓν ἥμισυ ἑκατομμύριον, καὶ τῶν Πατρῶν ἥμισυ.

§346ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Θεωρεῖται ἀναγκαῖον νὰ προσθέσωμεν· «Ἐπιτρέπεται εἰς τὴν κυβέρνησιν νὰ παράσχῃ πλὴν τῶν ἐγγυήσεων αὐτῶν καὶ ἄλλας ἐγγυήσεις»· ἐννοεῖτε, ὅτι ἅμα ἡ τράπεζα εἰσπράξῃ αὐτὸ τὸ ποσὸν, παύει πλέον νὰ εἰσπράττῃ.

§347ΔΕΛΗΓΙΩΡΓΗΣ. Νομίζω, ὅτι ὁ κύριος Παπαμιχαλόπουλος δὲν ἐννοεῖ αὐτό· νομίζω, ὅτι ἐννοεῖ τοῦτο· ἐὰν ἡ τράπεζα δὲν ἔχῃ πρόχειρα χρήματα, θὰ πληρώσῃ ἐξ ἰδίων της αὐτὰ τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ πληρώσῃ διὰ τόκον· δὲν πρόκειται περὶ ἀσφαλειῶν, διότι αἱ ἀσφάλειαι εἶναι ἀρκεταί.

§348ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Λοιπὸν εἰς τὸ τέλος αὐτοῦ τοῦ ἄρθρου προσθέσατε ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον (θόρυβος). Καὶ εἰς τὰς Ἀθήνας καὶ εἰς τὰς Πάτρας καὶ εἰς τὸν Πειραιᾶ ὑπάρχουν ταμεῖα, τὰ ὁποῖα ἔχουν τόσας δαπάνας· ἑπομένως ἀπὸ αὐτὰ τὰ ταμεῖα θὰ πληρόνωνται οἱ ὑπάλληλοι· ἐξ αὐτῶν λοιπὸν τῶν εἰσπράξεων πρέπει νὰ ἐξαιρέσωμεν τὴν μισθοδοσίαν τῶν ὑπαλλήλων. Ἕνας ἠμπορεῖ νὰ εἴπῃ, ὅτι νομίζει ὅτι εἶναι μεγάλη καὶ ὅτι μᾶς ἐξαπατοῦν, ἀλλὰ......

§349ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Γίνεται ἑπομένως δεκτὸν τὸ ἄρθρον 6 μὲ τὴν προσθήκην. Προχωροῦμεν. Ἄρθρον ἕβδομον. «Οἱ διαχειριζόμενοι τὰ εἰρημένα τελωνεῖα ὑπάλληλοι εἰσὶ προσωπικῶς ὑπόλογοι πρὸς τοὺς κατόχους τῶν ὁμολογιῶν διὰ πᾶσαν παράβασιν τῶν ἐν τῷ προηγουμένῳ ἄρθρῳ ὁρισθέντων. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει καταδιώκονται καὶ ποινικῶς ἐπὶ ὑπεξαιρέσει καὶ ἀπιστίᾳ.»

§350ΔΕΛΗΓΙΩΡΓΗΣ. Ὡς πρὸς τὰ ἔντοκα γραμμάτια.

§351ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Νομίζω, ὅτι προσβάλλονται κεκτημένα δικαιώματα.

§352ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Μετὰ παρέλευσιν τριῶν μηνῶν ἀπὸ τῆς ἐκδόσεως τοῦ παρόντος νόμου, τότε ἀπαγορεύονται, ἐντὸς δὲ αὐτοῦ τοῦ διαστήματος ἐπιτρέπονται· ἐκτὸς τούτου τὸ μεγαλείτερον μέρος εἶναι εἰς τὴν τράπεζαν.

§353ΔΕΛΗΓΙΩΡΓΗΣ. Νὰ διασαφήσῃ ὁ ὑπουργὸς τί σημαίνει «εἶναι ὑπόλογοι».

§354ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Διὰ πᾶσαν παράβασιν τῶν ἐν τῷ προηγουμένῳ ἄρθρῳ ὁρισθέντων· ὥστε, ἐὰν πληρώσωσιν ἄλλας δαπάνας, εἷς μέτοχος ἔχει τὸ δικαίωμα, ἐὰν ὁ ὑπάλληλος μεταχειρισθῇ τὰς εἰσπράξεις ἄλλως πως, ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ τὸν καταμηνύσῃ.

§355ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ὡς πρὸς αὐτὸ τὸ μέρος δὲν εἶναι ἐπιτυχὴς ἡ διάταξις.

§356ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Προσθέσατε τότε, ἂν θέλετε, «καταδιώκονται καὶ ποινικῶς».

§357ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀπὸ πόσους θὰ γείνῃ αὐτό;

§358ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Καὶ ἕνας ἠμπορεῖ νὰ τὸ κάμῃ.

§359ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Νομίζω πῶς δὲν ἠμπορεῖ.

§360ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 8ον (Ἀναγινώσκεται). «Ἡ ἐθνικὴ Τράπεζα ἐκ τῶν κατὰ τὰ προηγούμενα ἄρθρα μεταβιβαζομένων αὐτῇ εἰσπράξεων τῶν τελωνείων πληρόνει τὸν τόκον καὶ τὰς κληρωθείσας πρὸς ἀπόσβεσιν ὁμολογίας τοῦ δανείου κατὰ τὸ ὀνομαστικὸν αὐτῶν κεφάλαιον ἐν ταῖς ὁρισθείσαις προθεσμίαις. Ἡ εἰς τοὺς ἐν τῇ ἀλλοδαπῇ δικαιούχους πληρωμὴ γίνεται διὰ τῶν ἀνταποκριτῶν τῆς Τραπέζης. Ἔσεται δὲ διὰ λογαριασμὸν τοῦ δημοσίου πᾶσα ἐκ τοῦ νομίσματος καὶ συναλλάγματος διαφορά. Διὰ τὴν ἐργασίαν ταύτην λαμβάνει ἡ Τράπεζα παρὰ τοῦ δημοσίου ⅓% ἐπὶ τοῦ πληρωνομένου εἰς τοὺς ὁμολογιούχους ποσοῦ.»

§361ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. ⅓% τί ἐννοεῖ ὁ Κ. ὑπουργός;

§362ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Τόσον οἱ ἀνταποκριταὶ τῆς τραπέζης καθὼς καὶ αὐτὴ ἡ τράπεζα, διὰ νὰ πληρώσῃ, θὰ ἐξετάσῃ τὰ ἔγγραφα, καὶ ἑπομένως θὰ ἔχῃ ἀνάγκην ὑπαλλήλων· νομίζω, ὅτι τοῦτο δὲν δίδεται παρὰ διὰ τὴν ἐργασίαν τὴν ὁποίαν κάμνει.

§363ΔΕΛΗΓΙΩΡΓΗΣ. Αὐτὸ εἶναι τὸ ἔργον της.

§364ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Ἐὰν τὸ ἔκαμνε τὸ δημόσιον, ἤθελεν ὑποβληθῆ εἰς μίαν δαπάνην καὶ ἤθελεν ἐξοδεύσει περισσότερα.

§365ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Λοιπὸν ἐννοεῖ ὁ ὑπουργός, ὅτι θὰ πληρόνεται ἡ τράπεζα 3 δραχ. καὶ 30 λεπτὰ εἰς 1000 δραχ;

§366ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Μάλιστα.

§367ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν εἶναι καλῶς συντεταγμένον τότε τὸ ἄρθρον.

§368ΜΑΥΡΟΓΙΑΝΝΗΣ. Τότε νὰ τεθῇ «ἓν τρίτον τῆς δραχμῆς».

§369ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Διαφέρει, διότι τότε εἶναι 33%.

§370ΜΑΥΡΟΓΙΑΝΝΗΣ. Ἓν τρίτον τῆς δραχμῆς εἰς τὰς 100 δραχμάς.

§371ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Κύριε πρόεδρε, θεωροῦμεν ἀναγκαίαν τὴν προσθήκην τοῦ ἑξῆς ἄρθρου 9.

§372ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 9ον (Ἀναγινώσκεται). «Ἐπιτρέπεται εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ χορηγήσῃ ἐν ἀνάγκῃ, πλὴν τῶν ἐν τῷ ἄρθρῳ 6 ἐγγυήσεων, καὶ ἄλλας εἴτε δι’ ὑποθήκης ἐθνικῶν κτημάτων, εἴτε δι’ ἐκχωρήσεως δημοσίων προσόδων ἢ πιστωμάτων». Ἀναγινώσκεται τὸ πρὶν 9, ἤδη δὲ 10.

§373ΔΕΛΗΓΙΩΡΓΗΣ. Πιστεύω, ὅτι θὰ δεχθῇ ὁ ὑπουργὸς νὰ γείνῃ μία ἐπιτροπὴ καὶ νὰ λαμβάνῃ μέρος εἰς τὴν κλήρωσιν.

§374ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Ἂς τεθῇ «ἡ κατὰ τὸ ἄρθρον 2 κλήρωσις γίνεται δημοσίᾳ παρὰ ἐπιτροπῆς συγκειμένης ὑπὸ τοῦ διοικητοῦ τῆς Ἐθνικῆς τραπέζης, τοῦ ὑπουργοῦ τῶν οἰκονομικῶν ἢ τοῦ ἀντιπροσώπου αὐτοῦ, τῶν προέδρων τοῦ Ἀρείου Πάγου καὶ τοῦ Ἐλεγκτικοῦ συνεδρίου, καὶ τῶν ὁμολογιούχων, ὅσοι ἤθελον παρευρεθῆ.»

§375ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 10, τὸ ὁποῖον θὰ γείνῃ 11. Ἀναγνωσθὲν ἐγένετο δεκτὸν ὡς ἔχει. «Ἄρθρον 11. Οἱ τόκοι τοῦ δανείου εἰς οὐδεμίαν ὑποβάλλονται φορολογίαν.» «Ἄρθρ. 12. Τὸ δάνειον τοῦτο θέλει χρησιμεύσει κατὰ μὲν τὰ ⅔ εἰς ἀγορὰν πλοίων καὶ εἰς προμήθειαν ὑλικοῦ διὰ τὸν στρατὸν καὶ τὸ ναυτικὸν, κατὰ δὲ τὸ ἕτερον ⅓ εἰς ἄλλας ἀνάγκας τῆς στρατιωτικῆς καὶ ναυτικῆς ὑπηρεσίας. Ἐπὶ τούτῳ ἐκδίδονται χρηματικὰ ἐντάλματα παρὰ τῶν ὑπουργείων τῶν Στρατιωτικῶν καὶ Ναυτικῶν, εἰς τὰ ὁποῖα, τηρουμένων τῶν διατάξεων τοῦ νόμου περὶ δημοσίου λογιστικοῦ, προσαρτᾶται, πλὴν τῶν ἄλλων δικαιολογητικῶν ἐγγράφων, καὶ ἀντίγραφον τῆς πράξεως τοῦ ὑπουργικοῦ συμβουλίου, ἐν ᾗ ἐκτίθεται ὁ λόγος καὶ ὁ σκοπὸς τῆς δαπάνης. Πρὸς ἐξόφλησιν τῶν ἐνταλμάτων τούτων διαθέτει ἀποκλειστικῶς ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα τὰ παρ’ αὐτῇ κατατεθειμένα χρήματα τοῦ δανείου.»

§376ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Συνεπείᾳ τῶν παρατηρήσεων τοῦ κυρίου Πετιμεζᾶ, ὅτι δὲν εἶναι καθαρὸν, θεωρῶ ἀναγκαίαν τὴν ἑξῆς προσθήκην. «Τὸ ἑκάστοτε πραγματοποιούμενον κεφάλαιον τοῦ δανείου τούτου θέλει χρησιμεύσει κατὰ μὲν τὰ δύω τρίτα» κτλ. ὡς ἔχει ἐν τῷ νομοσχεδίῳ.

§377ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις.

§378ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Τὸ σύνολον ἂς ἀφήσωμεν δι’ αὔριον· δύναται νὰ γεννηθῇ κἀμμία νέα ἰδέα.

§379ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν τὸ σύνολον ψηφίζομεν αὔριον. Διαλύεται ἡ συνεδρίασις (ὥρα 6 Μ. Μ.)