1867.03.24

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 74

τῆς 24 Μαρτίου 1867.

(Παρασκευή).

Ὥρα 12 τῆς μεσημβρίας.

Ἀναγνωσθέντος τοῦ ὀνομαστικοῦ καταλόγου, καὶ τῆς Βουλῆς ἐν ἀπαρτίᾳ εὑρεθείσης, ἀνεγνώσθησαν τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως.

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχει τις ἀντίῤῥησιν κατὰ τῶν πρακτικῶν;

§2ΣΙΝΑΝΙΩΤΗΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, γενομένου τελευταῖον λόγου περὶ τοῦ ὀργανισμοῦ τῆς στρατιωτικῆς σχολῆς, ἐδήλωσεν ὅτι καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὸν ὀργανισμὸν αὐτὸν, ὡς πρὸς τὸ μέρος τῶν μαθημάτων τὸν θεωρεῖ ὡς μὴ ἰσχύοντα, ὅτι θὰ φέρῃ ὁ ἴδιος μίαν ἐπιδιόρθωσιν, ἕως ὅτου ἡ Βουλὴ ψηφίσῃ τὸν νέον νόμον, καὶ μοὶ φαίνεται, ὅτι πρέπει νὰ τεθῇ εἰς τὰ πρακτικὰ ῥητῶς.

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἰδοὺ τί λέγουν τὰ πρακτικά· «τοῦ δὲ ὑπουργοῦ εἰπόντος ὅτι δὲν θέλει διαταράξει τὰ καθεστῶτα μέχρι τοῦ ἐπιόντος σχολικοῦ ἔτους......»

§4ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Μέχρι τῆς νέας συνόδου εἶπεν, ἂν ᾖναι ὑπουργὸς, ὑπόσχεται νὰ φέρῃ νόμον.

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ σχολικὸν ἔτος ἄρχεται τὸν Νοέμβριον.

§6ΣΙΝΑΝΙΩΤΗΣ. Ἓν ἄλλο· αἱ εἰσιτήριοι ἐξετάσεις γίνονται τὸν Ἰούνιον, καὶ εἶπεν ὁ ὑπουργὸς ὅτι θέλει φροντίσει νὰ θεραπεύσῃ τὴν ἀνάγκην ταύτην.

§7ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ ὑπουργὸς εἶπεν, ὅτι ἐνοοῦσε νὰ διορθώσῃ τὸ διάταγμα· τὸ διορθόνομεν· φαίνεται ὅτι ὁ συντάκτης δὲν ἤκουσε (θόρυβος)· τί λέγει τὸ ὅλον τῆς Βουλῆς; εἶναι καλὰ τὰ πρακτικά;

§8ΠΟΛΛΟΙ. Ἔχουσι καλῶς τὰ πρακτικά.

§9Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Κ. Πρόεδρε, ἔχω νὰ ἀναγνώσω μίαν ἀναφοράν.

§10ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀμέσως. Ἐδῶ ἔχομεν ἀναφορὰν τοῦ Γιαννάκη Πέτρου ἢ Μπαϊζάλου, ζητοῦντος σύνταξιν διὰ τὰς πρὸς τὴν Πατρίδα κατὰ τὸν ἱερὸν ἀγῶνα ἐκδουλεύσεις του.

§11ΚΟΡΙΖΗΣ. Ὁ πολίτης αὐτὸς ἀπὸ τοῦ 1821 παρευρέθη εἰς διαφόρους μάχας, τὴν Γραβιὰν, τὰ Βασιλικά· κατόπιν ἐκλείσθη εἰς τὸ φρούριον τῶν Ἀθηνῶν καὶ ἐπολέμει μέχρι τέλους. Ἔλαβε διαφόρους πληγὰς εἰς τὸ σῶμά του, καὶ οὐδέποτε ἔτυχεν οὐδεμιᾶς συνδρομῆς παρὰ τοῦ Ἔθνους. Ἐξηκολούθησε δὲ τὸν ἀγῶνα στρατιωτικῶς μέχρι τοῦ 1836, ὅτε συνεστήθησαν τὰ τάγματα τῆς ὁροφυλακῆς, καὶ μετετέθη εἰς τὸ τάγμα τῆς χωροφυλακῆς εἰς τὴν φθιώτιδα ὡς ἐπιλοχίας. Κατόπιν ὀργανισθέντων τῶν ταγμάτων τούτων, ἀντὶ νὰ περάσουν οἱ προϊστάμενοι καὶ αὐτὸν μαζὺ μὲ τοὺς ἄλλους εἰς βαθμὸν ἀξιωματικοῦ ἢ ἀνθυπασπιστοῦ, προήγαγον τοὺς ὑπηρέτας των· κατόπιν ὁ ἄνθρωπος δυσαρεστηθεὶς ἐγκατέλιπε τὸ στρατιωτικόν. Εὑρίσκεται σήμερον ἐν μεγάλῃ δυστυχίᾳ, ἔχων οἰκογένειαν 10 ψυχῶν. Ὡς ἐπιλοχίας τότε, νομίζω ὅτι δύναται νὰ ζητήσῃ κἄτι τι ἀπὸ τὸ Ἔθνος. Παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ συστήσῃ τὴν παροῦσαν ἀναφορὰν εἰς τὸν ὑπουργὸν τῶν στρατιωτικῶν, διὰ νὰ τῷ δοθῇ μία σύνταξις πρὸς θεραπείαν τῶν ἀναγκῶν του.

§12ΠΟΛΛΟΙ. Εἰς τὴν ἐπιτροπὴν τοῦ ἀγῶνος.

§13ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐνθυμηθῆτε, ὅτι δὲν ἠμπορεῖτε νὰ κάμετε συντάξεις.

§14ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Ἀπορῶ μὲ τὸν κ. βουλευτὴν, ὅστις ὑποστηρίζει θερμῶς, ὅτι πρέπει νὰ τῷ δοθῇ μία σύνταξις· αὐτὰ τὰ πράγματα γίνονται διὰ νόμου.

§15ΚΟΡΙΖΗΣ. Ἐγὼ λέγω, ἂν ἔχῃ δίκαιον ἢ ὄχι, νὰ συστηθῇ εἰς τὸν Ὑπουργὸν νὰ ἐξετάσῃ.

§16ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ποῦ νὰ σταλῇ ἡ ἀναφορά;

§17ΤΙΝΕΣ. Εἰς τὸν Ὑπουργόν.

§18ΠΟΛΛΟΙ. Εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν τοῦ ἀγῶνος.

§19ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἁπλῶς ἢ μὲ σύστασιν;

§20ΤΙΝΕΣ. Μὲ σύστασιν.

§21ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὅστις θέλει νὰ συστηθῇ αὐτὴ ἡ ἀναφορὰ νὰ ἐγερθῇ (ἐγείρονται οἱ ὀλιγότεροι)· ἀπεῤῥίφθη.

§22ΤΙΝΕΣ. Ὄχι, ἐρωτήσατε τὸ ἀνάπαλιν.

§23ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὅλοι οἱ γραμματεῖς μοῦ λέγουν, ὅτι δὲν παρεδέχθη τὴν σύστασιν.

§24ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Εἴμεθα σύμφωνοι νὰ συστηθῇ· παρακαλοῦμεν ὅμως τινὰς νὰ μὴ ἐκθέτωνται πρὸς εὐχαρίστησίν τινων, καὶ μὴ μᾶς φέρουν εἰς τὴν δυσάρεστον θέσιν νὰ φιλονεικῶμεν· τὰ ⅔ τῆς Βουλῆς ἀπέῤῥιψαν τὴν σύστασιν.

§25ΚΟΡΙΖΗΣ. Ἡμεῖς ζητοῦμεν νὰ κάμωμεν τὴν σύστασιν μιᾶς ἀναφορᾶς δικαίας.

§26ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Χθὲς ἀπεφασίσατε νὰ μὴ συσταίνωμεν.

§27ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΑΔΗΣ. Ὑπόθεσις ὑποθέσεως διαφέρει· καὶ μολαταῦτα προχθὲς εἰς μίαν ἀναφορὰν, τὴν ὁποίαν δὲν ἔπρεπε νὰ λάβῃ ποτὲ ὑπ’ ὄψιν ἡ Βουλὴ, ἔκαμε σύστασιν. Ἐδῶ λοιπὸν σᾶς παρουσιάζεται εἷς ἀγωνιστὴς μὲ πληγὰς καὶ θυσίας, καὶ ζητεῖ μίαν παρηγορίαν, τὴν σύστασιν τῆς ἀναφορᾶς. Δὲν πρέπει λοιπὸν ποτὲ ἡ Βουλὴ νὰ ἀρνηθῇ τὴν σύστασιν αὐτήν.

§28ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν τὴν στέλλομεν ἁπλῶς. Ἔχομεν ἐκθέσεις ἑρμηνείας διὰ τὰ φαλαγγιτικὰ γραμμάτια τὰ Κρητικά.

§29ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Δύω λέξεις περὶ τῆς τύχης....

§30ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Προηγουμένως ἐγώ. Ἐστάλη ἐκ Τριπόλεως μία ἀναφορὰ ἀπὸ 5–6 ὑπογραφὰς, ἀπὸ ἀνθρώπους, οἱ ὁποῖοι εἶχον ἀγοράσει πρὸ χρόνων φαλαγγιτικὰ γραμμάτια, καὶ πρὸς πραγματοποίησιν ἐνήργησαν ὅσα ὁ νόμος διατάττει αὐτούς· ἐνῷ δὲ ἐπρόκειτο νὰ ἐκδοθοῦν τὰ παραχωρητήρια, ὁ ὑπουργὸς τῶν οἰκονομικῶν ἐρειδόμενος εἰς ἓν δικηγορικὸν συμβούλιον, τὸ ὁποῖον ὁ προκάτοχός του κ. Χρηστίδης εἶχε καλέσει περὶ ἑρμηνείας τοῦ Διατάγματος τοῦ 1854, τὸ ὁποῖον ἐξεδόθη ἑρμηνεῦον τὸν Νόμον τοῦ 1848 περὶ συνοικισμοῦ τῶν Κρητῶν, καὶ τὸ ὁποῖον Διάταγμα ἐν τῷ 2 ἄρθρῳ αὐτοῦ λέγει, ποῖαι αἱ διαθέσιμοι γαῖαι καὶ ποῖαι ὄχι, δι’ ἐγκυκλίου ὁ κ. ὑπουργὸς ἀπηγόρευσεν εἰς ὅλας τὰς ἀρχὰς νὰ μὴ δέχωνται γραμμάτια· οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ διὰ τῶν ἀναφορῶν των λέγουν, ὅτι τὸ ὑπουργεῖον τῶν οἰκονομικῶν πρὸς πραγματοποίησιν τοῦ Διατάγματος τοῦ 1854 ἐξέδωκεν ἐγκύκλιον καὶ δὲν ἀπηγόρευσε τὴν κατοχὴν τῶν ἐθνικῶν γαιῶν, ὅταν οἱ κάτοχοι συναινοῦν εἰς τὸ νὰ παραχωρήσουν αὐτὰς τὰς γαίας ἢ νὰ τὰς ἀγοράσουν. Τώρα λοιπὸν ἐμποδίζονται οἱ ἄνθρωποι αὐτοί. Βεβαίως ὁ ὑπουργὸς τῶν οἰκονομικῶν, ἀφ’ οὗ ὑπῆρξεν ἀπὸ τὸν προκάτοχόν του ἓν δικηγορικὸν συμβούλιον ἀπὸ τοὺς καλλιτέρους νομομαθεῖς, οἱ ὁποῖοι εἶπον ὅτι ἡ κατοχὴ τῶν ἐθνικῶν γαιῶν ἀπαγορεύεται πρὸς ὠφέλειαν τῶν γεωργῶν, ἠναγκάσθη νὰ ἐκδώσῃ τὴν ἐγκύκλιον αὐτήν. Ἡ Βουλὴ ἔχει τὸ δικαίωμα, διὰ νὰ ἐμποδίσῃ μάταια ἔξοδα εἰς δίκας κατὰ τοῦ Δημοσίου, νὰ ἑρμηνεύσῃ ἅπαξ διὰ παντὸς, καὶ παρακαλεῖται ὁ ὑπουργὸς νὰ φέρῃ νόμον νὰ ἑρμηνεύσῃ τὸ διάταγμα ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἐξεδόθη. Ὁ Νόμος τοῦ 1843, ὅστις δίδει 40 στρέμματα γῆς εἰς ἕκαστον χωρικόν, ἢ 120 ὀρεινὰ, δὲν ἐμποδίζει τὴν πραγματοποίησιν εἰς Κρητικὰ γραμμάτια, ὅταν οἱ ἴδιοι κάτοχοι συναινοῦν νὰ πραγματοποιήσουν τὴν κατοχὴν εἰς ἰδιοκτησίαν, διότι ὁ Νόμος ἤθελε νὰ εὐεργετήσῃ τοὺς χωρικοὺς καὶ νὰ τοὺς προστατεύσῃ, ὥστε ὁ κύριος τῆς ἐθνικῆς γῆς νὰ γίνῃ κάτοχος.

§31ΜΠΟΥΚΑΟΥΡΗΣ. Εἶναι ὡρισμένη σήμερον ἡμέρα διὰ τὰς ἀναφορὰς ἢ διὰ τὸν προϋπολογισμόν;

§32ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Θέλω νὰ ἀποφανθῇ τὸ Ὑπουργεῖον.

§33ΚΕΧΑΓΙΑΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἐπερώτησις δύναται νὰ γίνῃ εἰς πᾶσαν στιγμὴν, ὄχι ὅμως καὶ συζήτησις αὐτῶν, ἐκτὸς ἂν ἡ Βουλὴ ἀποφασίσῃ νὰ τεθῇ εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν· ἕκαστος τῶν βουλευτῶν ἔρχεται νὰ συζητήσῃ τὰ ἀντικείμενα, τὰ ὁποῖα εἶναι εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν.

§34ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Λοιπὸν ἀναγνώσατε τὴν ἀναφοράν.

§35ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε ὑπουργὲ, ὁ κανονισμὸς λέγει ὅτι, ὅταν εἰς τὸν Πρόεδρον κοινοποιηθῇ ἀναφορὰ, πρέπει νὰ τὴν ἀναγνώσῃ.

§36ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Ζητῶ λοιπὸν λόγον καὶ ἐπερωτῶ τὸν ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, δυνάμει τίνος Νόμου ἐξέδωκε τὴν ἐγκύκλιον αὐτὴν καὶ ἀπηγόρευσε τὴν πραγματοποίησιν τῶν Κρητικῶν γραμματίων, ἐμποδίζων τοὺς δικαιούχους, εἰς τοὺς ὁποίους ὤφειλε τὸ δημόσιον νὰ πραγματοποιήσῃ τὰ γραμμάτια, διότι δὲν εἶναι παρὰ μία σπατάλη τοῦ δημοσίου. Ὅταν τὸ δημόσιον φαίνεται κακῆς πίστεως, ὅταν καλῇ τῇ πίστει οἱ ἄνθρωποι ἀγοράζουν, διὰ τί νὰ ἔρχεται νὰ τοὺς ἐμποδίζῃ;

§37ΤΙΝΕΣ. Τὴν ἐρχομένην ἑβδομάδα νὰ ἀπαντήσῃ ὁ ὑπουργός.

§38ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ (Πρωθυπουργός). Ὑποβάλλω καὶ πάλιν εἰς τὴν Βουλὴν νομοσχέδιον περὶ ὁδοποιΐας· τὸ νομοσχέδιον τοῦτο τροποποιηθὲν ὑποβάλλεται ἐκ νέου. Σκοπὸν ἔχει νὰ συστήσῃ δύο ταμεῖα· τὸ ἓν διὰ τὰς ἐθνικὰς ὁδοὺς, τὸ δὲ ἄλλο διὰ τὴν κατασκευὴν ὁδῶν ἐπαρχιακῶν καὶ δημοτικῶν.

§39ΓΡΙΒΑΣ (ὑπουργὸς ναυτικῶν). Ὑποβάλλω νομοσχέδιον περὶ ναυτικῆς ἀπογραφῆς.

§40ΠΟΛΛΟΙ. Νὰ τυπωθῇ.

§41ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν ἀρχόμεθα τῆς συζητήσεως τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν.

§42ΧΑΝΤΖΙΣΚΟΣ. Παρετήρησα τὴν ἡμερησίαν διάταξιν, καὶ εἶδον ὅτι ἡ πρότασίς μου ἔρχεται κατόπιν.

§43Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Κύριοι βουλευταί! ὁ μακαρίτης Τοσίτσας ἀπέθανεν· ἄφησε διαθήκην, διὰ τῆς ὁποίας μέγα μέρος ἐγκατέλιπεν ὑπὲρ τοῦ Δημοσίου· διὰ τῆς διαθήκης του ὁ διαθέτης εἶχεν ἀφήσει ἐκτελεστὰς τὰ τότε βουλευτικὰ σώματα καὶ δὲν ἠξεύρω ποίους ἄλλους.

§44ΤΙΝΕΣ. Τὸν Στουρνάραν.

§45ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Περὶ τοῦ κληροδοτήματος αὐτοῦ μετὰ ταῦτα δὲν ἠξεύρω τί ἐγένετο, διότι ὑπάρχουσιν Ἐπιτροπαί. Ἐπεθύμουν ἡμέραν τινὰ, οἱανδήποτε θέλει ἡ Κυβέρνησις, νὰ δώσῃ πληροφορίας τινὰς περὶ τοῦ ἀντικειμένου τούτου.

§46ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§47ΒΑΛΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι βουλευταὶ, εἶχον τὴν τιμὴν νὰ ἐκλεχθῶ ὑπὸ τοῦ ἀντιπροσωπευτικοῦ Σώματος τοῦ Ἔθνους ἄλλοτε ἐπίτροπος τῆς ἐκτελέσεως τῆς διαθήκης τοῦ ἀειμνήστου Στουρνάρα· ἡ ἐνέργεια τῆς ἐπιτροπῆς ἐκείνης, μέχρις οὗ τὰ χρέη τὰ ἰδικά μου ἔληξαν διὰ τῆς μεταπολιτεύσεως, περιωρίσθη εἰς τὸ νὰ συλλέξῃ τὰ καθυστεροῦντα, νὰ ἐκκαθαρίσῃ τὰ κέρδη τοῦ μακαρίτου Στουρνάρη. Εἶχεν ὅμως προχωρήσει ἡ ἐπιτροπὴ νὰ καταρτίσῃ καὶ σχέδιον τῶν οἰκοδομῶν, τὸ ὁποῖον ἐπεκυρώθη ὑπὸ τοῦ πεπτωκότος Βασιλέως, ὅτε εἰς τὴν ἐκτέλεσίν του ἐπελθοῦσα ἡ μεταπολίτευσις τῆς 10 Ὀκτωβρίου, καὶ μεταβληθείσης τῆς ἐπιτροπῆς ἐκείνης, διότι οὔτε Βουλὴ ὑπῆρχεν οὔτε Γερουσία, ἔμειναν τὰ πράγματα εἰς τὸν ἐπίτροπον τῆς Κυρίας Τοσίτζα. Κατὰ τὴν Συνέλευσιν εἶχον τὴν τιμὴν νὰ ἦμαι μέλος αὐτῆς, εἶχον ζητήσει τὸν λόγον πολλάκις ἐπὶ τοῦ ἀντικειμένου τούτου καὶ εἶχον εἰπῆ, ὅτι 40,000 τάλληρα ἐκ τῆς περιουσίας τοῦ μακαρίτου Στουρνάρα ἦσαν εἰς τὰ δικαστήρια, διότι ὁ θεῖος τοῦ Κωνσταντίνου Τοσίτζα, ὁ ἤδη κληρονόμος τῆς περιουσίας Τοσίτζα, κατεῖχεν αὐτὰ καὶ διϊσχυρίζετο ὅτι δὲν τὰ εἶχεν. Ἡ δίκη αὕτη ἦτο ἐκκρεμὴς, καὶ δὲν ἠξεύρω πλέον, ἀφ’ οὗ ἐγὼ ἔπαυσα νὰ ἦμαι ἐπίτροπος, εἰς ποίαν κατάστασιν εὑρίσκεται ἡ ὑπόθεσις αὕτη. Νομίζω ὅτι ἡ ὑπόθεσις αὕτη κινδυνεύει νὰ ἀπολεσθῇ ἐκ παραγραφῶν, διότι ἦτο μία προδικαστικὴ ἀπόφασις ἐκδεδομένη, ἡ ὁποία διατάττει ἀποδείξεις μαρτύρων. Ἡ Βουλὴ δὲν ἔλαβε τὴν ἀφορμὴν νὰ φροντίσῃ περὶ αὐτῆς τῆς ὑποθέσεως, ἀλλὰ νομίζω ὅτι αἱ κατὰ καιρὸν Κυβερνήσεις ὤφειλον νὰ ἴδωσι ποῦ εὑρίσκεται ἡ ὑπόθεσις αὕτη. Θέλω λοιπὸν, ἐπιβοηθητικῶς ἐρχόμενος εἰς τὴν ἐπερώτησιν τοῦ κ. Πετιμεζᾶ, νὰ παρακαλέσω τὴν Κυβέρνησιν νὰ μὲ εἴπῃ καὶ περὶ τῆς δίκης αὐτῆς τῶν 40,000 ταλλήρων, τὰ ὁποῖα μὲ τοὺς τόκους ἀναβαίνουν σήμερον εἰς 80,000. Πρὸς δὲ τούτοις νὰ μὲ πληροφορήσῃ εἰς ποίαν κατάστασιν εὑρίσκεται ἡ διαχείρισις τοῦ ἤδη ἀνεγειρομένου καταστήματος, διότι τὸ κατάστημα τοῦτο, ἐκτὸς τῶν ἤδη ἐκκαθαρισμένων κληροδοτημάτων, ἔχει περιουσίαν ἑνὸς ἑκατομμυρίου, διότι τότε ὅσον ἐνθυμοῦμαι ἐγὼ, εἶχον φέρει μίαν ἐκκαθάρισιν πρὸς τὴν Βουλὴν, καὶ ἀπεδείκνυον ὅτι ἐκ μόνου τοῦ κληροδοτήματος τοῦ Στουρνάρα εἶχε 450,000 δραχμὰς ἐκτὸς τῶν τόκων, τοὺς ὁποίους ἤθελον ἀποφέρει αὐτὰ τὰ κεφάλαια, τὰ κατατεθέντα εἰς τὴν Τράπεζαν· εἶχε 560,000 δραχμὰς, τὰς ὁποίας ἐκληροδότησεν ὁ Τοσίτζας. Παρακαλῶ λοιπὸν τὴν Κυβέρνησιν νὰ μὲ εἴπῃ εἰς ποίαν κατάστασιν εὑρίσκεται ἡ διαχείρισις, καὶ τί ἐγένετο διὰ τὴν διεκδίκησιν τῶν 40,000 ταλλήρων.

§48ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πότε εἶσθε εἰς θέσιν, κ. ὑπουργὲ, νὰ μᾶς πληροφορήσητε περὶ τούτων;

§49ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Μετὰ τὴν ἐπιψήφισιν τῶν φορολογικῶν νομοσχεδίων.

§50ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ. Νομίζω ὅτι τὸ πρᾶγμα εἶναι σπουδαῖον καὶ διὰ τὴν θέσιν καὶ διὰ τὴν φιλοτιμίαν καὶ τὸ καθῆκον τοῦ Σώματος.

§51ΤΙΝΕΣ. Μετὰ 3 ἢ 5 ἡμέρας.

§52ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ὁ κ. ὑπουργὸς μεθαύριον θὰ σᾶς δώσῃ τὰς πληροφορίας.

§53ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ποίαν ἡμέραν προσδιορίζει ἡ Βουλή;

§54ΠΟΛΛΟΙ. Τὴν Πέμπτην.

§55ΜΑΝΟΥΣΑΚΗΣ. Εἰς τὴν ἐπαρχίαν τῆς Ὀλυμπίας ὑπάρχει ἓν δάσος ἐκτεταμένον, τὸ ὁποῖον κατέχουν ἐπὶ πολλὰ ἔτη ἰδιῶται· εἷς Δασάρχης ἀνεκάλυψεν ὅτι τὸ δάσος αὐτὸ ἀνήκει εἰς τὸ Ἔθνος· καὶ ἡ Κυβέρνησις ἐνήγαγε τοὺς ἰδιώτας εἰς τὸ Δικαστήριον, ἐξῆλθεν ἀπόφασις, καὶ ἄλλη τελεσίδικος ἀπόφασις ἀπὸ τὸν Ἄρειον Πάγον, ὅτι ἀνήκει εἰς τὸ ἔθνος τὸ δάσος τοῦτο. Ἀπὸ τῆς ἐποχῆς ἐκείνης ἡ κυβέρνησις δὲν ἠθέλησε νὰ λάβῃ εἰς τὴν κατοχήν της τὸ δάσος αὐτὸ, τὸ ὁποῖον εἶναι ἄξιον λόγου, ἀξίας ἑνὸς περίπου ἑκατομμυρίου. (Θόρυβος).

§56ΚΕΧΑΓΙΑΣ (Ὑπουργ. Οἰκονομικῶν). Ὁ προκάτοχός μου παρεχώρησεν εἰς τὸν δῆμον τῆς Ἑρμουπόλεως ἓν οἰκόπεδον διὰ τὴν σύστασιν ναυπηγείου, ἐπιφυλαχθεὶς διὰ νόμου τὴν παραχώρησιν αὐτοῦ. Εὑρίσκω ὀρθὴν τὴν παραχώρησιν αὐτὴν, διότι πρόκειται νὰ γείνῃ τὸ ναυπηγεῖον, τὸ ὁποῖον προκαλεῖ πολλὰ συμφέροντα καὶ εἰς τὸν τόπον αὐτὸν καὶ εἰς τὴν πατρίδα. Ὑποβάλλω λοιπὸν περὶ τούτου τὴν ἑπομένην πρότασιν νόμου. (Ἀναγινώσκει αὐτήν).

§57ΠΟΛΛΟΙ. Νὰ τυπωθῇ.

§58ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐρχόμεθα εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν. «Κεφάλαιον Αʹ. Μισθοὶ».

§59ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΑΔΗΣ. Προκειμένου περὶ τῆς ναυτικῆς καὶ στρατιωτικῆς δυνάμεως, ἐπιτρέψατέ μοι νὰ εἴπω δύο λέξεις· ὅτε οἱ ἀοίδιμοι ἡμῶν πρόγονοι ἤκμαζον ἐπὶ πολιτικῇ συνέσει καὶ στρατιωτικῇ δυνάμει, ὅτε εἶχον ὑπ’ ὄψιν τὰ τρόπαια τῶν Θερμοπυλῶν, τοῦ Μαραθῶνος, τὰ τρόπαια κατὰ τὴν Ἀσίαν, οὐχ ἧττον οὐδέποτε ἔμειναν ἀφρόντιστοι, οὐδέποτε ἐστηρίχθησαν εἰς τὴν ἀρωγὴν τῶν κατὰ ξηρὰν δυνάμεων, ἀλλ’ ἐπέστησαν κυρίως τὴν προσοχήν των εἰς τὴν ναυτικὴν αὐτῶν δύναμιν καὶ ἡ ναυτικὴ δύναμις τῆς Ἑλλάδος εἶναι ἐκείνη, ἥτις καὶ ἔθεσεν αὐτήν......

§60ΤΙΝΕΣ. Δὲν θέλομεν παραδόσεις.

§61ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΑΔΗΣ. Καὶ ἐγὼ θὰ σᾶς παραδώσω, ὅσοι θέλετε.

§62ΤΙΝΕΣ. Τὸ Λαύριον.

§63ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΑΔΗΣ. Ἔχετε ὑπομονήν. — Κατόπιν, λέγω, τῶν ἄθλων αὐτῶν, ἡ Ἑλλὰς περιέπεσε δυστυχῶς εἰς τὴν χρεωκοπίαν εἰς τὴν ὁποίαν σχεδὸν εὑρισκόμεθα· διατί; διότι ἐπλεόνασεν ἡ διαφθορὰ, ἐπλεόνασαν οἱ κόλακες, τὰ σμήνη τῆς ὑπαλληλίας, καὶ τοιουτοτρόπως ἐστείρευσε τὸ ταμεῖον. Δὲν ὑπῆρχε παρὰ μία μόνη κρηπὶς ἐλευθερίας, δὲν ὑπῆρχε παρὰ εἷς μόνον πόρος, καὶ τὸν πόρον αὐτὸν τὸν συνῃσθάνθη ἐκεῖνος, ὅστις ἔλεγεν «οὐκ ἐᾷ με καθεύδειν τὸ Μιλτιάδου τρόπαιον». Τὸ συνῃσθάνθη καὶ τὸ ἀνεγνώρισεν ὁ μέγας Θεμιστοκλῆς, ὅστις ἀνέτρεξεν εἰς τὴν πηγὴν τοῦ Λαυρίου, καὶ ἐδημιούργησε τὰς 200 τριήρεις, διὰ τῶν ὁποίων ἔσωσε τότε τὸ κράτος, τὴν Ἑλλάδα, τὸν πολιτισμὸν τῆς Εὐρώπης· καὶ ἡ εὐγνώμων ἐκείνη Βουλὴ, ἥτις τότε ἐβουλεύετο ἐπὶ τῆς Πνυκὸς, ἀνήγειρε τὸν μέγαν τοῦ Θεμιστοκλέους ἀνδριάντα ἐπὶ τῆς Πνυκὸς, καὶ μετέφερε τὸ βῆμα ἀπὸ τοῦ ἑνὸς μέρους εἰς τὸ ἄλλο, διὰ νὰ βλέπῃ τὴν θάλασσαν, τουτέστι τὴν σωτηρίαν. Ἔλθετε νὰ ἐνατενίσωμεν σήμερον καὶ ἡμεῖς τὴν θάλασσαν, ἂν θέλωμεν διὰ νὰ σωθῶμεν, διὰ νὰ περιφρουρήσωμεν τὸ κράτος μας, ἂν θέλωμεν τῷ ὄντι νὰ φανῶμεν καὶ ἀναδειχθῶμεν ἀληθῶς μεγάλοι καὶ ἀληθῶς ἄξιοι ἀπόγονοι τῶν μεγάλων ἐκείνων ἀνδρῶν. Δυστυχῶς, κύριοι, σήμερον ἀπέτυχον ὅλα τὰ πειράματα τὰ χημικὰ τοῦ πόρου μας, ἀπέτυχε καὶ ἡ Κωπαΐς, παρὰ τῆς ὁποίας ἠλπίζετο δάνειον δύο ἑκατομμυρίων, ἀπέτυχε καὶ τὸ περιμενόμενον ἐκεῖνο δάνειον, καὶ τέλος πάντων στρέψατε βλέμμα ἔνθεν καὶ ἔνθεν, διὰ νὰ ἴδητε, ὅτι ἀπειλούμεθα· καὶ ἐν ᾧ ἀπειλούμεθα, ποτὲ δὲν μεριμνῶμεν οὔτε φροντίζομεν, ἀφιέμεθα δ’ οὕτως εἰπεῖν εἰς τὸ πεπρωμένον, ἢ εἰς τὸ ἔλεος τῶν ὁμογενῶν, ἢ εἰς τοὺς βαρεῖς καὶ ἐπαχθεῖς φόρους, τοὺς ὁποίους ἐψηφίσατε ἢ μέλλετε νὰ ψηφίσητε· ἀλλ’ ὅσον ὑπέρογκοι καὶ ἂν ᾖναι οἱ φόρος οὗτοι, δὲν θέλουν ἐπαρκέσει νὰ φθάσωμεν εἰς τὸν μέγαν ἐκεῖνον καὶ ἱερὸν σκοπόν. Τί ποιητέον λοιπόν; ἀπαιτοῦνται χρήματα. «Δεῖ, δεῖ χρημάτων» Ἔχομεν λοιπὸν χρήματα ἢ δὲν ἔχομεν, διὰ νὰ πορισθῶμεν καὶ σώσωμεν τὴν πατρίδα, καὶ δειχθῶμεν ἄξιοι τῶν προγόνων μας; Κατ’ ἐμὲ, ἔχομεν. Τρία ἔτη, κύριοι, ἐκμεταλλεύεται ὁ δημόσιος πλοῦτος τοῦ Λαυρίου· τρία ἔτη ἑταιρία ξένη ἄνευ συμβολαίων καὶ ἀδίκως σχεδὸν φορτόνει καὶ ἐκφορτόνει θησαυροὺς, καὶ ἡμεῖς ἀμεριμνῶμεν. Ἡ σύστασις τῆς Βουλῆς, νομίζω, ἦτο νὰ μελετήσῃ καὶ ἀποφασίσῃ τὸ μέγιστον τοῦτο ἀντικείμενον τῶν ὑποθέσεων τοῦ Λαυρίου. Παρατείνεται αὐτὴ ἡ ὑπόθεσις δύο ἔτη· ἀποστολαὶ ἐπιτροπῶν δύω, συντάξεις καταλόγων καὶ νομοσχεδίων καὶ ἄλλα τοιαῦτα, καὶ ἐν τούτοις δὲν ὑπεβλήθη ὅ,τι ἔπρεπε νὰ ὑποβληθῇ μέχρι σήμερον εἰς τὴν Βουλήν. Πιθανὸν τὸ ὑπουργεῖον νὰ ἑτοιμάζηται νὰ ὑποβάλῃ τὸν νόμον αὐτὸν περὶ τὴν λῆξιν τῆς Βουλῆς, ὅτε δὲν θὰ ᾖναι εἰς κατάστασιν νὰ σκεφθῇ καὶ νὰ ἀποφασίσῃ ἐν γνώσει ἐπ’ αὐτοῦ, ἢ εἶναι διατεθειμένον καθ’ ὁλοκληρίαν νὰ παραχωρήσῃ τὸ Λαύριον, τοὺς θησαυροὺς αὐτοὺς εἰς τὴν ξένην ἑταιρίαν. Ἡμεῖς λοιπὸν τί κάμνομεν οἱ βουλευταί; Ἀνεχόμεθα μετὰ τὴν ἀλγεινὴν αὐτὴν, τὴν οἰκτρὰν κατάστασιν τρία ἔτη, καὶ νὰ μὴ δύνανται οἱ ὑπουργοὶ νὰ συνάψουν ἓν συμπέρασμα καὶ νὰ μᾶς ὑποβάλουν; ἀντὶ λοιπὸν νὰ μεμψιμοιρῶμεν, ἀντὶ τοῦ οἱ ὑπουργοὶ νὰ ὑπεκφεύγουν διὰ μυρίων ἑλιγμῶν τὸ νὰ μᾶς ὑποβάλωσιν ἕνα νόμον περὶ αὐτῆς τῆς ὑποθέσεως, νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ ἐπισπεύσῃ πᾶσα ἡ Βουλὴ εἰς τὸ νὰ γίνῃ ἡ ἀπόφασις αὕτη περὶ Λαυρίου, διότι δὲν πρόκειται οὔτε περὶ ἑνὸς, οὔτε περὶ πέντε, οὔτε περὶ δέκα, οὔτε περὶ ἑκατὸν ἑκατομμυρίων, ἀλλὰ πρόκειται περὶ πολλῶν. Λάβετε, ἂν θέλετε, ὑπ’ ὄψιν εἴτε τὰς ἐκθέσεις τῆς χθεσινῆς ἐπιτροπῆς, εἴτε τὰς προγενεστέρας τῆς ἄλλης, εἴτε τὰ μεγάλα ἀποτελέσματα τὰ ὁποῖα σᾶς ὑπέδειξαν οἱ ἐμπειρικοὶ καὶ τὰ ὁποῖα σᾶς ὑπόσχονται αὖθις νὰ ὑποδείξουν ἐνώπιον ἐπιστημόνων, καὶ τότε θὰ ἰδῆτε ποῖα εἶναι τὰ ἀποτελέσματα. Ἀφοῦ λοιπὸν, κύριοι, πρὸς Θεοῦ, ἔχομεν πόρον, ἔχομεν θησαυροὺς, ἔχομεν τὸ Λαύριον, τὸ ὁποῖον ἀνύψωσε τὴν πατρίδα πάλαι ποτὲ καὶ δύναται νὰ τὴν ἀνυψώσῃ καὶ σήμερον, διὰ τὶ καταφεύγομεν εἰς μικρὰ πράγματα; Παρακαλῶ τὴν Βουλὴν διὰ νὰ ἀποφασίσῃ ἐκ τῶν πρώτων νὰ συζητηθῇ αὐτὴ ἡ ὑπόθεσις τοῦ Λαυρίου, καὶ θέλω παρακαλέσει αὐτὴν ὡς καὶ πέρυσιν, ὅτι ὅλη αὐτὴ ἡ εἴσπραξις, ὅση ἤθελεν προέλθει, νὰ χρησιμεύσῃ εἰς κατάρτισιν ἐθνικοῦ στόλου.

§64ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Δὲν εἶναι ζήτημα αὐτὸ, θὰ ὑποβάλω νόμον.

§65ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Κύριος Θεοχάρης ἔχει τὸν λόγον.

§66ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Νομίζω, κύριοι, ὅτι δὲν ἤθελεν εἶσθαι ἄπο σκοποῦ, ἂν προτάξωμεν γενικὴν τινὰ συζήτησιν ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν ὑπουργείου, καθὼς ἐκείνην, ἥτις προετάχθη ἐπὶ τοῦ προυπολογισμοῦ τοῦ ἐπὶ τῶν στρατιωτικῶν ὑπουργείου, διότι διὰ τῆς γενικῆς συζητήσεως, ὡς ἐν προεισαγωγῇ, θέλει διαφωτισθῆ ἡ συνάφεια τοῦ συνόλου τοῦ προϋπολογισμοῦ καὶ θέλομεν φεισθῆ οὕτω τοῦ χρόνου, ὃν ἠθέλομεν δαπανήσει εἰς τὴν τῶν καθέκαστα συζήτησιν. Ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν, κύριοι, ὡς βλέπετε, εἶναι ὁ γλισχρότερος προϋπολογισμὸς ὅλων τῶν λοιπῶν ὑπουργείων. Καὶ ἐντοσούτῳ λεγόμεθα καὶ φημιζόμεθα ὡς Κράτος Ναυτικόν. Ἡ αἰτία τῆς γλισχρότητος ταύτης φαίνεται εἰς πάντας ἡμᾶς παράδοξος καὶ δικαίως, διότι πρέπει νά ᾖναί τις ἐστερημένος παντὸς ἐθνικοῦ αἰσθήματος, ἐστερημένος, λέγω, καὶ αὐτοῦ τοῦ αἰσθήματος τῆς αὐτοσυντηρήσεως διὰ νὰ παραδεχθῇ ὡς δεδικαιολογημένην καὶ λογικῶς ἔχουσαν τοιαύτην κατάστασιν πραγμάτων, καὶ μάλιστα κατὰ τὴν παροῦσαν ἐποχὴν, ἐποχὴν, καθ’ ἣν παρίσταται ἐπὶ τῆς πολιτικῆς σκηνῆς τὸ μέγα δρᾶμα τοῦ προορισμοῦ τοῦ Ἔθνους μας, καθ’ ἣν λέγω πρόκειται νὰ ἀποφασισθῇ ἡ σημερινὴ λύσις ἢ ἡ ἀναβολὴ τοῦ μεγάλου ζητήματος τοῦ ἑλληνισμοῦ ἐν τῇ Ἀνατολῇ. Ἀπὸ τῆς ἀντιβασιλείας τοῦ πρώην βασιλέως Ὄθωνος, Κύριοι, αἱ κατὰ καιροὺς κυβερνήσεις δυστυχῶς παρημέλησαν τὸ ναυτικὸν καὶ κατ’ ἔτος εἰς τὴν σύνταξιν τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ Κράτους κατεγίνοντο πῶς νὰ ἀντλῶσιν ἐξ αὐτοῦ οἰκονομίας· ἐπειδὴ ὅμως αἱ οἰκονομίαι αὗται προσέβαλλον τὰ συμφέροντα ἀτόμων, ἐσκέφθησαν οὕτω πως· ἡ διατήρησις ὑλικοῦ ναυτικοῦ συνεπάγεται ἀναγκαίως καὶ τὴν διατήρησιν προσωπικοῦ ναυτικοῦ· μέσα πρὸς διατήρησιν ἀμφοτέρων τούτων δὲν ἔχομεν· ἀνάγκη λοιπὸν νὰ καταστρέψωμεν τὸ πρῶτον καὶ νὰ διατηρήσωμεν ἀλώβητον τὸ δεύτερον. Κατὰ συνέπειαν τούτου ἐξεδόθησαν ἅπαντες οἱ γνωστοὶ ἐκεῖνοι νόμοι καὶ τὰ νόμου ἰσχὺν ἔχοντα ὀργανικὰ ἐκεῖνα διατάγματα, τὰ ὁποῖα καταστρέψαντα κεκτημένα ἐκ τῆς ἐνδόξου ἱστορίας τοῦ ἔθνους μας δικαιώματα, ἐδημιούργησαν τάξιν νέαν, τῆς ὑπηρεσίας λεγομένην, ὑπηρεσίας ἐγγράφων καὶ διατυπώσεων ἄνευ πλοίων, ὑπηρεσίας ἥτις ἦτο ξένη μὲν εἰς τοὺς ἐπιζῶντας ναυμάχους μας, ἀλλ’ ἃς ὁμολογήσωμεν, ὅτι ἄνευ πλοίων κατέστη λίαν ἐπιζήμιος. Οἱ νόμοι οὗτοι καὶ τὰ ὀργανικὰ ταῦτα διατάγματα κατέστησαν τὸ φυτώριον νέων ἀξιωματικῶν, ὡς νὰ εἴχομεν στόλον καὶ διαθέσιμον καὶ ἐν ἐνεργείᾳ, καὶ διὰ πρωτοτυπίαν ἴσως ὅλων τῶν προϋπολογισμῶν τῶν ἄλλων ἐθνῶν ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ ὑπουργείου τῶν ναυτικῶν μας παριστάνει τὴν ἀντίστροφον ἀναλογίαν τῆς δαπάνης 850,000 δραχμῶν εἰς μισθοδοσίαν ἀξιωματικῶν καὶ 500,000 μόνον δραχμῶν εἰς μισθοδοσίαν πληρωμάτων· μόνη ἡ παράδοσις, κύριοι, τῶν δύω τούτων κονδυλίων ἀρκεῖ νὰ δώσῃ εἰς πάντα νὰ ἐννοήσῃ, ὅτι ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ὁσημέραι ποθεῖ ὁλόκληρον τὸ ἔθνος δὲν γίνεται, διότι αἱ ἀνάγκαι τοῦ ἔθνους ἀπῄτουν ἀπέναντι τῶν δαπανωμένων διὰ τὸ ἀνώτερον προσωπικὸν τοῦ ναυτικοῦ νὰ ἐφαίνετο ἀνάλογος καὶ ἡ δαπάνη τῆς δυνάμεως τοῦ ναυτικοῦ. Ἡ γεωγραφικὴ θέσις καὶ τὰ ἄπειρα ἐμπορικὰ συμφέροντα τοῦ μικροῦ ἀλλὰ παραδόξου καὶ καταπληκτικοῦ τούτου διὰ τὴν ἐνεργητικότητά του ἔθνους ἀπῄτουν ἓν ὁμοπόλεμον ναυτικὴν δύναμιν ἐκ πλοίων καὶ οὐχὶ ἐκ προσώπων μόνον. Ἐπὶ τῆς μεγάλης ἐπαναστάσεώς μας, κύριοι, οἱ πάντες ἐκ τῆς ἱστορίας γνωρίζετε, ὅτι ἐπὶ ἑπτὰ ὅλα ἔτη ἐθαλασσοκρατούσαμεν ἀπέναντι τριῶν μεγάλων καὶ φοβερῶν στόλων ὁμοῦ ἡνωμένων, τοῦ Σουλτάνου, τῆς Αἰγύπτου καὶ τῆς Τύνιδος καὶ Ἀλγερίου· οἱ ἀθάνατοι ἐκεῖνοι πατέρες μας οὐδέποτε κατὰ θάλασσαν νικηθέντες κατετρόπωσαν ἀπειράκις τοὺς στόλους τούτους, στήσαντες τὰ ἀθάνατα ἐκεῖνα τρόπαια τῆς Ἐρισσοῦ, τῆς Μυκάλης, τοῦ Καφηρέως, τῆς Σάμου, τοῦ Γέροντα κλπ. Ἐκτύπησαν τὸ θηρίον εἰς αὐτὴν τὴν καρδίαν του, εἰσελθόντες εἰς Ἀλεξάνδρειαν καὶ διεγείραντες τὸν θαυμασμὸν ὁλοκλήρου τοῦ κόσμου· διὰ θαλάσσης προσβληθέντα τὰ ὑπὸ τῶν τούρκων κατεχόμενα παράλια φρούρια ἠναγκάσθησαν νὰ παραδοθῶσι· διὰ τῶν εἰρημένων ἐνδόξων ναυμαχιῶν ἐματαιώθησαν τοσαῦται καὶ τοιαῦται πολύανδροι ἐκστρατεῖαι, ἕτοιμοι νὰ κατακλύσωσι τὴν Ἑλλάδα ὑπὸ ἀναριθμήτων ὀρδῶν βαρβάρων· ἡ ἔνδοξος καὶ νικήτρια σημαία μας ἐνέσπειρε τὸν τρόμον εἰς ἅπαντα τὰ παράλια τῆς Ἀσίας, καὶ ἐν συνόλῳ εἰπεῖν, ἡ κατὰ θάλασσαν δύναμις ἡμῶν ὑπῆρξεν ἡ δεξιὰ χεὶρ τοῦ ἐνδόξου ἀγῶνος τοῦ 1821. Ἄπορον λοιπὸν σήμερον πῶς, ἀρνούμενοι τὴν ἱστορίαν μας, ὡς νὰ ἔπαυσεν ὁ προορισμὸς τοῦ ἔθνους μας, ὡς νὰ ἀπηλαύσαμεν τὸ ποθούμενον, παραμελοῦμεν μὲ τὴν μεγαλητέραν ἀδιαφορίαν τὸ μέσον τῆς ἐπιτεύξεως τῶν ἐνδόξων πόθων μας καὶ ὁλοκλήρου τοῦ Ἑλληνισμοῦ. Ἔχομεν εὐτυχῶς μέγα ἐμπορικὸν ναυτικόν, τὸ ὁποῖον ἐν πάσῃ ἀνάγκῃ δύναται νὰ μᾶς παρέξῃ τόσους ἐπιδεξίους καὶ ἐμπείρους ναύτας ὅσους ἀπαιτεῖ εἷς ἀξιόμαχος στόλος· ὀλιγοχρόνιος γύμνασις τῆς τακτικῆς ναυτικῆς ἀποκαθιστᾷ αὐτοὺς ἴσους πρὸς τοὺς ναύτας τῶν εὐρωπαϊκῶν στόλων. Ἀλλὰ τὰ πλοῖα τὰ ἐμπορικὰ σήμερον ἕνεκεν τῆς μεγάλης μεταβολῆς, ἣν ἔλαβεν ἡ ναυτικὴ πολεμική, καθίστανται πάντῃ ἄχρηστα, καὶ ἀνάγκη πᾶσα νὰ φροντίσωμεν τίνι τρόπῳ θὰ ἀποκτήσωμεν στόλον τῆς νέας πολεμικῆς· διότι ἄνευ τοιούτου στόλου, ἄν ποτε ἡ Ἑλλὰς ἤθελεν ὑπὸ τῶν περιστάσεων ἐξωθηθῇ εἰς πόλεμον, ἤθελεν ὑποστῆ τὴν ὑπὸ τοῦ ἐχθροῦ καταστροφὴν πασῶν τῶν μεγάλων παραλίων πόλεων αὑτῆς καὶ ἤθελε χάσει τὴν συγκοινωνίαν τοῦ ὅλου κράτους, τὸ ὁποῖον οὐδεὶς ἀγνοεῖ, ὅτι κατὰ μέγα μέρος σύγκειται ἐκ νήσων. Καὶ ὄχι μόνον ἐν καιρῷ πολέμου, ἀλλὰ καὶ ἐν καιρῷ εἰρήνης ἔχομεν μεγάλην ἀνάγκην πολεμικοῦ ναυτικοῦ, διότι ἕνεκεν τῆς ἐλλείψεως τούτου πάσχει σήμερον καὶ ἡ ναυτιλία μας καὶ τὸ ἐμπόριόν μας. Αἱ παράλιοι ἀρχαὶ τῆς γείτονος δυνάμεως οὐδέποτε θέλουσι σεβασθῆ τὰ δίκαια τῶν ὑπηκόων μας καὶ τὴν ἐνέργειαν τῶν διπλωματικῶν μας πρακτόρων, ἐν ὅσῳ οὐδέποτε βλέπουσιν τὴν πολεμικὴν σημαίαν μας ὑποστηρίζουσαν αὐτούς· διότι διὰ τοὺς τούρκους λιμενάρχας, ὑγειονόμους καὶ τελώνας, τὸ διεθνὲς δίκαιον καὶ αἱ συνθῆκαι εἶναι χάλτ–λακιρντιά. Ἀλλ’ ἴσως τις ἐξ ἡμῶν ἤθελε μὲ εἴπῃ· τὸ ἔθνος μας, κύριε, εἶναι μικρὸν, ὁ προϋπολογισμὸς αὐτοῦ μόλις ἐπαρκεῖ εἰς τὰς δαπάνας τῆς ὑπηρεσίας, ἡ ἀπόκτησις στόλου, ὡς εἴπατε, ἀπαιτεῖ ποσὰ ὑπέρογκα· ἡ διατήρησις αὐτοῦ εἶναι πολυδάπανος. Τίνι τρόπῳ θὰ ἐκπληρώσωμεν τὴν μεγάλην ταύτην ἀνάγκην, τὴν ὁμόθυμον ταύτην εὐχὴν τοῦ ἔθνους; Ὧδε ἐστὶν ἡ σοφία καὶ ἡ φρόνησις. Τὸ ἔθνος ἡμῶν ἀληθῶς εἶναι μικρὸν κατὰ τὸ φαινόμενον, ἀλλὰ πάσχει ὀπτικὴν ἀπάτην ὅστις θεωρεῖ αὐτὸ μικρὸν, διότι τὸ Ἑλληνικὸν ἔθνος πράγματι εἶναι ὁλόκληρος ἡ εὐρωπαϊκὴ Τουρκία, καὶ ἡ Ἑλλὰς, τὸ Ἑλληνικὸν ἔθνος ἀπαρτίζεται ἀπὸ ὅλας τὰς ἐν ταῖς μεγαλοπόλεσι τῆς Ῥωσσίας, τῶν Ἡγεμονιῶν, τῆς Αἰγύπτου καὶ ἁπάσης τῆς Εὐρώπης Ἑλληνικὰς κοινότητας· ἡ χρηματικὴ κατάστασις τῶν ἁπανταχοῦ τοῦ κόσμου ἐσκορπισμένων Ἑλλήνων μεγαλεμπόρων σήμερον εἶναι ἀσυγκρίτῳ λόγῳ ἀνωτέρα ἐκείνης, τὴν ὁποίαν οἱ οἰκοκυραῖοι τῶν τριῶν ναυτικῶν νήσων εἶχον κατὰ τὸν ἱερὸν ἀγῶνα· ὥστε οὐδενὸς ἄλλου στερούμεθα διὰ νὰ ἀποκτήσωμεν ἀξιόμαχον στόλον σύμφωνον πρὸς τοὺς κανόνας τῆς νέας πολεμικῆς ναυτικῆς, εἰμὴ τοῦ πατριωτισμοῦ, τὸν ὁποῖον ἐκεῖνοι οἱ ἀθάνατοι ἄνδρες ἐπέδειξαν· ἐὰν οἱ βαθύπλουτοι ἐντὸς καὶ ἐκτὸς τῆς Ἑλλάδος Ἕλληνες θελήσωσι κατὰ τὸ τέταρτον νὰ μιμηθῶσι τοὺς ἀμιμήτους ἐκείνους ἀθανάτους ἄνδρας, λαμβάνοντες ἁπάσας τὰς μετοχὰς ἑνὸς ἐθνικοῦ ἐπὶ τούτῳ δανείου, ἐντὸς ἓξ τὸ πολὺ μηνῶν ἔχομεν στόλον, δυνάμενον νὰ ὑπερασπισθῇ καὶ τὴν Ἑλλάδα καὶ ὁλόκληρον τὸν Ἑλληνισμόν. Καθ’ ὅσον δ’ ἀφορᾷ, μετὰ τὴν οὕτω πως ἀπόκτησιν ἀξιομάχου στόλου, τὴν διατήρησιν αὐτοῦ, δὲν πιστεύω νὰ ὑπάρχῃ ναυτικὸς ὁ λέγων, ὅτι πάντα τὰ πολεμικὰ πλοῖα, τὰ ὁποῖα ἀποκτᾷ ἓν κράτος, πρέπει νὰ τὰ ἔχῃ εἰς διηνεκῆ ἐνέργειαν, διότι οὐδ’ ἡ Γαλλία, οὐδ’ ἡ Ἀγγλία, οὐδ’ ἡ Ἀμερικὴ κάμνει τοῦτο. Ἡμεῖς μάλιστα δὲν εἴμεθα ἐκ τῶν κρατῶν ἐκείνων, τὰ ὁποῖα ἀναγκαστικῶς πρέπει νὰ ἔχωσιν εἰς μακρυνὰς θαλάσσας ναυτικὰς μοίρας διὰ νὰ ἐπιδεικνύωσι τὸ μεγαλεῖον τῶν δυνάμεών των, καὶ ἐν ἀνάγκῃ διὰ μόνης τῆς ἐμφανίσεως τῶν στόλων των νὰ διαῤῥυθμίζωσι τὰ διπλωματικὰ αὐτῶν ζητήματα. Τὸ κράτος οὐδὲ πρέπει οὐδὲ δύναται νὰ ἔχῃ εἰς ἐνέργειαν εἰμὴ τὰ ἀναγκαιοῦντα διὰ τὴν ἐσωτερικὴν ὑπηρεσίαν πλοῖα, τὰ δὲ λοιπὰ θέλουν μένει εἰς τὸν Ναύσταθμον, συντηρούμενα ὑπὸ τῆς διευθύνσεως τοῦ Ναυστάθμου πάντοτε ἐν καλῇ καταστάσει, ὅπως γίνεται τοῦτο εἰς ἅπαντα τὰ ναυτικὰ ἔθνη· ὥστε οὐδεὶς φόβος μήπως ἡ ἀπόκτησις στόλου μᾶς ἐπιβαρύνῃ μὲ ὑπέρογκον δαπάνην δυσανάλογον τῶν δυνάμεών μας. Εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν μόνον θέλομεν βλέπει κατ’ ἔτος τὸ κονδύλιον τῶν τόκων τοῦ δανείου, τὸ ὁποῖον θέλομεν συνομολογήσει πρὸς ἀπόκτησιν στόλου, καὶ οὐδὲν ἕτερον. Εἶναι ἀληθὲς, ὅτι καὶ τοῦτο εἶναι βαρὺ καὶ δυσβάστακτον, ἀλλὰ τὰ ἔθνη, τὰ ὁποῖα δὲν θέλουσι νὰ βλέπωσιν ἀπὸ καιρὸν εἰς καιρὸν τὴν αὐτονομίαν αὐτῶν κινδυνεύουσαν, καὶ τὸ μέλλον αὐτῶν κατὰ μικρὸν ματαιούμενον, δὲν πρέπει νὰ συλλογίζωνται τὰς θυσίας, εἰς ἃς κατ’ ἀνάγκην θὰ ὑποβληθῶσιν· ἄλλως τε ἂς παύσωμεν κομποῤῥημονοῦντες, καὶ προγονικὰς δόξας, καὶ ἑλληνισμοὺς καὶ Ἁγίας Σοφίας ὀνειρευόμενοι· διότι τὰ τοιαῦτα ὄχι μόνον δὲν ἀποκτῶνται ἐμπορικῶς, ἀλλὰ καθιστῶσι καὶ τοὺς ἐπαναλαμβάνοντας αὐτὰ γελοίους. Φρονῶ, ὅτι δέον τοὐλάχιστον νὰ σκεπτώμεθα οὐχὶ μὲ τὴν φαντασίαν, ἀλλὰ μὲ τὴν λογικὴν, καὶ γινόμενοι πρακτικώτεροι νὰ εὕρωμεν τὸν τρόπον πῶς νὰ ἀποφεύγωμεν τὰς ἀνωφελεῖς δαπάνας καὶ ἐκ τῶν οἰκονομιῶν καὶ ἐκ νέων θυσιῶν νὰ φθάσωμεν εἰς τὸ σημεῖον τῆς πραγματικῆς δυνάμεως τοῦ ναυτικοῦ. Ἰδοὺ διατί μέχρι τοῦδε, Κύριοι, κατ’ ἐμὴν γνώμην, καίτοι 60,000,000 ἑκατομμύρια δραχμῶν ἀπὸ τῆς συστάσεως τοῦ Βασιλείου δαπανήσαντες εἰς τὸ ναυτικόν μας, οὐδὲ στόλον ἔχομεν, οὐδὲ τὰ ἀναποφεύκτως ἀπαιτούμενα ἐν τῷ ναυστάθμῳ. Διότι ἀντὶ ἀπ’ ἀρχῆς νὰ φροντίσωμεν νὰ μιμηθῶμε, κατὰ τοῦτο τὰ μικρὰ εὐρωπαϊκὰ ἔθνη, νὰ σπουδάσωμεν τοὺς ναυτικοὺς ὀργανισμοὺς καὶ τοὺς νόμους αὐτῶν καὶ νὰ τοὺς ἐφαρμόσωμεν, ἐμιμήθημεν τὴν Γαλλίαν καὶ τὴν Ἀγγλίαν. Τοὺς ἐν Γαλλίᾳ καὶ Ἀγγλίᾳ σπουδάσαντας τὰ ναυτικὰ νέους ἡμῶν ἤθελεν εἶσθαι προτιμότερον νὰ τοὺς πέμπωμεν εἰς Δανίαν, Ὁλλανδίαν ἢ τὴν Σουηδίαν διὰ νὰ σπουδάσωσιν ἐκεῖ πολὺ ὠφελιμώτερον, τίνι τρόπῳ τὰ μικρὰ ταῦτα ἔθνη δύνανται ὀλιγοδαπάνως νὰ διατηρῶσι στόλους τοιούτους, τοὺς ὁποίους ἂν εἴχομεν σήμερον, εἰς ἄλλην κατάστασιν ἤθελον εὑρίσκεσθαι τὰ πράγματα τῆς Ἀνατολῆς. Κατὰ τί ὠφελήθημεν ἀπὸ τὰς δεκάκις μεταβληθείσας μέχρι τοῦδε στολὰς τοῦ Ναυτικοῦ; τί ὠφελήθημεν ἀπὸ τὸν ἐκ τοῦ Γαλλικοῦ μεταφρασθέντα περὶ καταστάσεως τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ ναυτικοῦ νόμον; Κατεστήσαμεν μόνον ἓν φυτώριον ἀξιωματικῶν, τὸ ὁποῖον κατέστη πολυδάπανον, καὶ τὸ ὁποῖον μᾶς περιβάλλει μὲ ὑποχρεώσεις δυσαναλόγους τῶν χρηματικῶν μας δυνάμεων, καταβιβρώσκον πᾶν περίσσευμα, δυνάμενον νὰ διατεθῇ εἰς ἀγορὰν ὑλικοῦ χρησίμου πάντοτε μετὰ τὴν κατασκευὴν στόλου. Πολλὰ εἶχον νὰ εἴπω, Κύριοι, ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου, ἀλλ’ ἐπειδὴ εἰς τὴν Ἑλλάδα πάντα τὰ ζητήματα θεωροῦνται προσωπικὰ καὶ ἡ πρόθεσις τοῦ λέγοντος, ἔστω καὶ ἁγία ἂν ᾖναι, παρεξηγεῖται, παραλείπω τὸ θέμα τοῦτο. Μὴ ἐνδιαφερόμενος δὲ διὰ τὴν ζημίαν οὐδενὸς προσώπου, ὑπηρετοῦντος τὸ πολεμικὸν ναυτικὸν, διότι καὶ τὴν ἱκανότητα αὐτῶν ἀναγνωρίζω καὶ τὰ ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ δικαιώματα, ἐκφέρω μόνον γνώμας, αἵτινες κατ’ ἐμὴν κρίσιν πραγματοποιούμεναι δύνανται μᾶλλον ὠφέλιμοι νὰ καταστῶσι πρὸς αὐτοὺς, διότι οὐδεμία ἀμφιβολία, ὅτι θέλει μεταβληθῆ ἡ μαρασμώδης κατάστασις, εἰς ἣν σήμερον εὑρίσκεται ἡ ἐν τῇ θαλάσσῃ δύναμις ἡμῶν. Καταρτισθέντος ὅμως ἑνὸς ἀξιομάχου ἀναλόγως τοῦ ἔθνους μας στόλου, τίνι τρόπῳ δυνάμεθα εἰς τὸ μέλλον ν’ ἀποκτήσωμεν προσωπικὸν ἀξιωματικῶν, τὸ ὁποῖον χωρὶς νὰ μᾶς ἐμβάλλῃ εἰς δαπάνας, νὰ ᾖναι πάντοτε ἱκανὸν νὰ ὑπηρετήσῃ ἐν καιρῷ ἀνάγκης τὴν πατρίδα; Ἡ γνώμη, τὴν ὁποίαν ἔχω ἐπὶ τοῦ ἀντικειμένου τούτου εἶναι πρωτότυπος διὰ τὴν ὑπάρχουσαν ναυτικὴν νομοθεσίαν μας, ἀλλ’ ἀδιαφορῶ περὶ τούτου· ἀρκεῖ, ὅτι εἶναι κατ’ ἐμὴν ἰδέαν ὠφέλιμος. Τὸ κληροδότημα τοῦ μακαρίτου Βαρβάκη, Κύριοι, ἐκληροδοτήθη εἰς τὸ ἔθνος καθαρῶς ἐπὶ τῷ σκοπῷ τῆς συστάσεως ναυτικῆς σχολῆς· ἐκ τοῦ κληροδοτήματος τούτου, πρό τινων χρόνων εὑρισκομένου ἀγνοῶ εἰς ποίαν τράπεζαν ἐπὶ τόκῳ, οὐδὲ ναυτικὴ σχολὴ συνεστήθη, οὐδ’ ἄλλο τι ὠφέλιμον προέκυψεν. Ἡ Κυβέρνησις λοιπὸν ὀφείλει καὶ τὸν σκοπὸν τοῦ εὐεργέτου ἐκείνου πατριώτου νὰ πραγματοποιήσῃ καὶ τὴν ἀνάγκην τῆς πατρίδος νὰ ἐκπληρώσῃ· ὀφείλει, λέγω, νὰ συστήσῃ τὴν ναυτικὴν σχολὴν, εἰς τὴν ὁποίαν νὰ σπουδάζῃ ὡρισμένος ἀριθμὸς μαθητῶν πάντα τὰ ἀπαιτούμενα μαθήματα εἰς τὴν κατάρτισιν ἑνὸς καλοῦ ἀνθυποπλοιάρχου τοῦ πολεμικοῦ ναυτικοῦ· κατόπιν δὲ οἱ οὕτω πως καταρτιζόμενοι νὰ λαμβάνουν ἕνα βαθμὸν τῆς τιμῆς καὶ νὰ ἀπέρχωνται εἰς τὰ ἰδιωτικά των ἔργα· ὅταν δὲ ἡ πατρὶς λάβῃ ἀνάγκην τῆς ὑπηρεσίας των, νὰ προσκαλῇ αὐτοὺς εἰς τὰς τάξεις των. Ἡ σύστασις τῆς σχολῆς ταύτης ὄχι μόνον θέλει μᾶς ἀπαλλάξει τοῦ λοιποῦ τῆς ὑπερόγκου μισθοδοσίας τῶν διαθεσίμων ἀξιωματικῶν, ἀλλὰ κατ’ ἔτος ἀποδίδουσα μαθητὰς ἐντελεῖς εἰς τὴν θεωρητικὴν ναυτικὴν, θέλει ἀναπτύξει καὶ τὸ ἐμπορικόν μας ναυτικὸν, διότι φυσικῷ τῷ λόγῳ οἱ μέλλοντες νὰ σπουδάσουν εἰς τὴν εἰρημένην σχολὴν δὲν θέλουσιν εἶσθαι ἢ υἱοὶ τῶν ἐμποροπλοιάρχων καὶ οἱ βουλόμενοι ἐκ τῶν τῆς ξηρᾶς νὰ ἐπιδοθῶσιν εἰς τὸ ναυτικὸν ἐπάγγελμα. Ἐννοεῖται βεβαίως, ὅτι κανονισμοὶ αὐστηροὶ θέλουσι διέπει τὰ τῆς ναυτικῆς σχολῆς, καὶ αὐστηραὶ ἐξετάσεις κατ’ ἔτος γινόμεναι θέλουν ἀποδίδει τοὺς ἐκ τοῦ κανονισμοῦ προβλεπομένους βαθμοὺς ἀναλόγως τῆς ἀξίας ἑκάστου. Ἀλλὰ τίς θέλει ἀφήσει τὸ ἰδιωτικόν του ἔργον, ἤθελε μοὶ εἴπῃ τις, ἵνα ἐν καιρῷ ἀνάγκης καταταχθῇ εἰς τὸ πολεμικὸν ναυτικόν; Ἡ ἀπάντησις εἶναι λίαν εὔκολος· ἰδιωτικὸν ναυτικὸν ἔργον, πολέμου κατὰ θάλασσαν ὑπάρχοντος, δὲν ὑπάρχει, ἄρα οὐδεὶς θέλει προτιμήσει νὰ κάθηται ἀργὸς, τῆς πατρίδος κινδυνευούσης. Ἡ σύστασις τῆς σχολῆς ταύτης ἀκόμη εἶναι καὶ κατὰ τοῦτο ὠφέλιμος, διότι δὲν θέλομεν ἔχει ἀνάγκην νὰ διατηρῶμεν σχολὴν δοκίμων ναυτικῶν καὶ νὰ δαπανῶμεν ἕνα ὑπέρογκον ποσὸν, τὸ ὁποῖον θέλει διπλασιασθῆ προϊόντος τοῦ χρόνου, ὅταν καὶ οἱ ὑπάρχοντες δόκιμοι θέλουσι λάβει τὸν βαθμὸν τοῦ ἀξιωματικοῦ. Ταῦτα, Κύριοι, ἔκρινα καθῆκον νὰ εἴπω πρὸς ὑμᾶς, προκειμένου νὰ συζητήσητε τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν, ὄχι διότι φρονῶ, ὅτι ἐπὶ τῆς γνώμης μου στηριζόμενοι πρέπει νὰ ζητήσητε ἀμέσως τὴν μεταβολὴν τοῦ προϋπολογισμοῦ πρὸς πραγματοποίησιν αὐτῆς, ἀλλὰ διὰ νὰ ἐκφέρω δημοσίᾳ τὰς ἰδέας μου ταύτας, καὶ ἂν μὲν κριθῶσιν ὠφέλιμοι, νὰ καρποφορήσουν διὰ τὸ μέλλον, ἄλλως τε ἂς τρέχωμεν ὅπως τρέχομεν, καὶ εὔχομαι ὁ χρόνος ἐμὲ μὲν νὰ ἀποδείξῃ μὴ συμβουλεύοντα ὀρθῶς, τὴν δὲ ὑπάρχουσαν ναυτικὴν νομοθεσίαν μας ἀρκοῦσαν, νὰ ὠφελήσῃ καὶ νὰ δοξάσῃ τὴν πατρίδα.

§67ΓΡΙΒΑΣ (ὑπουργὸς Ναυτικῶν). Συμφωνῶ καθ’ ὁλοκληρίαν μὲ τὸν προλαλήσαντα, ὅσον ἀφορᾷ τὴν σύστασιν τῆς ναυτικῆς σχολῆς, καθόσον τὸ ἐν χρήσει σήμερον σύστημα εἶναι ἓν γελοῖον πρᾶγμα· ἀλλ’ εἰς ἓν ἀντικείμενον δὲν συμφωνῶ, εἰς τὸ ὅτι τὸ προσωπικὸν εἶναι ἀνώτερον τῶν ὑπαρχόντων πλοίων καὶ τῆς παρουσιαζομένης ἀνάγκης τῆς ὑπηρεσίας· ἀπ’ ἐναντίας οἱ κατώτεροι ἀξιωματικοὶ εἶναι ὀλιγώτεροι παρ’ ὅσοι ἔπρεπε νὰ ᾖναι, διότι, συμπληρουμένων τῶν λιμενικῶν θέσεων ὅλων, αἱ ὁποῖαι πρέπει νὰ κατέχωνται ὑπ’ ἀξιωματικῶν κατωτέρων, δὲν ἀρκοῦν οἱ ὑπάρχοντες. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν προαγωγὴν τῶν δοκίμων συμφωνῶ ἐπίσης, πλὴν ὑπάρχουν θέσεις, καὶ, ἐννοεῖται, ἐν καιρῷ θὰ τὰς συμπληρώσω· ἀλλ’ ἐπειδὴ οἱ ἀξιωματικοὶ πρὸ πάντων οἱ κατώτεροι δὲν εἶναι τόσοι, ἐὰν θελήσῃ κανεὶς νὰ συμπληρώσῃ τὰς χηρευούσας θέσεις, ἴσως δὲν ἀρκέσουν· προχθὲς ἔλαβον τὴν ἀνάγκην νὰ διορίσω ἀξιωματικὸν εἰς πλοῖον καὶ ζητήσας δὲν εὗρον.

§68ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Ἐπιμένω λέγων, ὅτι οἱ ἀξιωματικοὶ τοῦ ναυτικοῦ ὄχι μόνον εἶναι ἀρκετοὶ διὰ τὴν ὑπηρεσίαν, ἀλλὰ καὶ περισσεύουσιν οἱ ἡμίσεις· ὑπάρχει μέγας ἀριθμὸς ἀξιωματικῶν ναυτικῶν, οἵτινες ὠνομάσθησαν ἀδίκως ἀπόστρατοι χωρὶς οὐδ’ οἱ ἴδιοι νὰ τὸ ζητήσουν, οὐδὲ τὸ ὑγειονομικὸν συμβούλιον νὰ τοὺς θέσῃ εἰς ἀποστρατείαν, οὐδὲ τὸν παρὰ τοῦ νόμου ἀπαιτούμενον χρόνον τῆς ὑπηρεσίας νὰ ὑπηρετήσουν.

§69ΓΡΙΒΑΣ. Οἱ ἀπόστρατοι ἐπανῆλθον εἰς τοὺς κόλπους τῆς κοινωνίας, ἑπομένως δὲν δυνάμεθα νὰ τοὺς λάβωμεν.

§70ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Ἡ λιμενικὴ ὑπηρεσία δὲν εἶναι καθαρῶς ναυτικὴ κατ’ ἐμὴν ἰδέαν, ἀλλὰ μετέχει καὶ τῆς πολιτικῆς ὑπηρεσίας, ὥστε δύνασθε νὰ τὴν θεωρήσητε τοιαύτην. Κατὰ τὸ παρελθὸν ὑπῆρχε Β. Διάταγμα, δι’ οὗ διωρίζοντο ὡς λιμενάρχαι οἱ ἐμποροπλοίαρχοι, καὶ ἐντοσούτῳ ἡ ὑπηρεσία οὐδὲν κακὸν ἐκ τούτου ἔπαθε.

§71ΓΡΙΒΑΣ. Ἡ ἀστυνομία τοῦ λιμένος δὲν δύναται ποτὲ, νομίζω, νὰ ἀνατεθῇ εἰς πολίτας· εἶναι καθαρῶς στρατιωτικὴ ὑπηρεσία.

§72ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Ἀλλ’ οἱ πολῖται οὗτοι εἶναι ἐξ ἐκείνων, οἵτινες ὡς πλοίαρχοι τῶν ἀτμοπλοίων τῆς ἑταιρίας σήμερον τροφοδοτοῦσι τὴν Κρήτην· καὶ ἐκτὸς τῶν δικαιωμάτων τοῦ μεγάλου ἀγῶνος βλέπετε, ὅτι ἀποκτῶσι καὶ νέα.

§73ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Σᾶς ὑποβάλλω, Κύριοι, τέσσαρα νομοσχέδια.

§74ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Νὰ τυπωθοῦν καὶ νὰ σταλοῦν εἰς τὴν ἐπιτροπήν.

§75ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μεταβαίνομεν εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ Ναυτικοῦ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη τὰ ἑπόμενα κεφάλαια καὶ ἄρθρα ἄνευ ἀντιῤῥήσεως.

§76ΠΡΟΕΔΡΟΣ. γʹ) Γαιάνθρακες..................................... 120,000

§77ΟΘΩΝ ΜΑΚΡΥΓΙΑΝΝΗΣ. Πέρυσιν εἶχε συστήσει ἡ Βουλὴ εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ὥστε οἱ γαιάνθρακες νὰ προμηθεύωνται ἀπ’ εὐθείας καὶ οὐχὶ ν’ ἀγοράζωνται ἀπ’ ἐδῶ· καὶ ἤδη ἐπαναλαμβάνω νὰ κάμω τὴν αὐτὴν σύστασιν εἰς τὸ ὑπουργεῖον, τοῦ νὰ προμηθεύωνται τοὺς γαιάνθρακας ἀπ’ εὐθείας ἀπὸ τὴν Ἀγγλίαν, καὶ παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ συστήσῃ τὸ αὐτὸ καὶ ἤδη εἰς τὸν Κύριον ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν.

§78Δ. ΓΡΙΒΑΣ. Συμφερώτερον εἶναι αὐτὸ, ὅταν πρόκειται οἱ γαιάνθρακες ν’ ἀγορασθῶσιν εἰς μεγάλην ποσότητα.

§79ΜΑΚΡΥΓΙΑΝΝΗΣ. Καὶ ἐγὼ ἐννοῶ νὰ γίνεται μεγάλη προμήθεια τοὐλάχιστον δύω καὶ τριῶν χιλιάδων τόνων.

§80ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Ὅπως σᾶς εἶπεν ὁ ἔντιμος βουλευτὴς Ἀττικῆς, καὶ πέρυσιν εἶχε γίνει ἡ παρατήρησις αὕτη, ὅτι οἱ γαιάνθρακες πρέπει νὰ προμηθεύωνται ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ εἰς μεγάλην ποσότητα διὰ νὰ στοιχίσωσιν εὐθηνότερον, καὶ πρέπει νὰ προμηθεύωνται οὕτω πως. Εἰς τὸ Λονδῖνον ἔχομεν Πρόξενον ἔμπορον ὁμογενῆ πλούσιον, ὁ ὁποῖος δύναται νὰ προκαταβάλλῃ τὴν δαπάνην π. χ. 150,000 φράγκων κατ’ ἔτος. Ἑπομένως δυνάμεθα νὰ παρακαλέσωμεν τὸν πρόξενον νὰ προμηθεύῃ ἐκεῖθεν τοὺς γαιάνθρακας, ὁσάκις δ’ εὑρίσκει εὐκαιρίαν, νὰ τοὺς φορτόνῃ εἰς Ἑλληνικὰ πλοῖα, καὶ νὰ ἔρχωνται εἰς τὴν Ἑλλάδα, πληρονομένης μόνον τῆς ἐπιτοπίου τιμῆς τοῦ γαιάνθρακος. Τοιουτοτρόπως ὁ ναῦλος τῶν γαιανθράκων, ὁ περιεχόμενος σήμερον εἰς τὴν τιμὴν τῶν ἀγοραζομένων γαιανθράκων, θὰ εἰσέλθῃ εἰς τὰ κέρδη τῆς Ἑλληνικῆς ναυτιλίας καὶ οἱ γαιάνθρακες θὰ μᾶς στοιχίζωσιν εὐθηνότερον. Νομίζω, ὅτι δύναται τὸ ὑπουργεῖον νὰ παρακαλέσῃ τὸν Πρόξενον νὰ μᾶς προμηθεύῃ ἐκεῖθεν τοὺς γαιάνθρακας, οὕτω δὲ καὶ εὐθηνότερον θὰ κοστίζουν καὶ τὸ ἐμπορικόν μας ναυτικὸν θὰ ἔχῃ μεγάλην ὠφέλειαν, καὶ δὲν θὰ ἔρχωνται ἐκεῖθεν τὰ πλοῖα μας κενά.

§81Δ. ΓΡΙΒΑΣ. Τὴν παρατήρησιν ταύτην δὲν ἔχω κἀμμίαν δυσκολίαν νὰ παραδεχθῶ.

§82ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν ὡς πρὸς τοὺς γκιάνθρακας δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις.

δʹ) Συντήρησις φάρων καὶ φανῶν······················ 31,000

Ἡ ἐπιτροπὴ ζητεῖ νὰ προστεθῇ ἕνας ναύτης δευτέρας τάξεως εἰς τὸν λιμένα τῆς Ἰθάκης.

§83ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Χαίρω πολὺ διότι παρὰ τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Ναυτικῶν ἐλήφθη φροντὶς νὰ περνᾷ κατ’ ἔτος εἰς τὸν προϋπολογισμὸν ἓν κεφάλαιον διὰ τοὺς «φάρους καὶ φανοὺς» καὶ φροντίζει νὰ ἐπεκτείνῃ τὸ εὐεργέτημα τοῦτο. Τοῦ κλάδου τούτου προΐσταται ἀξιωματικὸς, ὁ ὁποῖος ἔχει σπουδάσει ἐν Εὐρώπῃ εἰδικῶς τὴν ὑπηρεσίαν ταύτην, καὶ σήμερον οἱ φάροι τοὺς ὁποίους ἀνήγειραν καὶ οἱ φανοὶ διατηροῦνται ὅπως πρέπει. Θὰ μοὶ συγχωρήσῃ ὅμως ὁ Κύριος ὑπουργὸς τῶν ναυτικῶν νὰ τῷ παρατηρήσω, ὅτι διὰ τοὺς φάρους τῆς Ἑπτανήσου καλλίτερον νὰ μεταχειρισθῇ τὸ ἴδιον σύστημα, τὸ ὁποῖον μετεχειρίζετο ἡ Ἀγγλικὴ προστασία· διὰ τοὺς φάρους π. χ. τῶν νησιδίων τῶν πλησίον τῆς Ζακύνθου, τῶν Στροφάδων, ἐκεῖ ὑπηρέτει εἷς ἄνθρωπος, σήμερον δὲ εἶναι τέσσαρες. Ἐκεῖ, κύριοι, ὑπάρχει μοναστήριον καλογήρων, τὸ ὁποῖον δύναται νὰ παρέχῃ πᾶσαν προστασίαν εἰς τὸν ἐπιστάτην τοῦ φάρου· τοῦτο τὸ φέρω ὡς παράδειγμα· βεβαίως δὲν θέλω ν’ ἀδικήσω δύο ἢ τρεῖς ἀνθρώπους δυστυχεῖς διατηρουμένους εἰς θέσιν, θέλω μόνον νὰ εἴπω, ὅτι εἰς τὸ ναυτικὸν δὲν πρέπει νὰ γίνεται οὐδὲ λεπτοῦ δαπάνη περισσότερον. Μόνον οἱ ἀπομεμακρυσμένοι τῶν πόλεων φάροι πρέπει νὰ ἔχωσι περισσότερον προσωπικὸν, ἄλλως οἱ πλησίον τῶν πόλεων δι’ ἑνὸς ἀνθρώπου δύνανται νὰ διατηρηθοῦν.

§84ΠΕΤΑΛΑΣ. Τί θὰ γίνῃ διὰ τὸν ναύτην τῆς Ἰθάκης;

§85ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παραδέχεται ἡ Βουλὴ νὰ προστεθῇ ἕνας ναύτης εἰς τὸν φανὸν Ἰθάκης;

§86ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§87ΜΑΣΤΡΑΠΑΣ. Δὲν γίνεται λόγος περὶ διευθυντοῦ φάρων.

§88ΓΡΙΒΑΣ. (ὑπουργὸς ναυτικῶν). Ὁ διευθυντὴς τοῦ τμήματος τούτου εἶναι ἀξιωματικὸς, ὁ ὁποῖος λαμβάνει μισθὸν ὑπολοχαγοῦ τοῦ μηχανικοῦ, ἐνῷ δικαιοῦται νὰ λάβῃ μισθὸν ἀνώτερον. Εἶναι λοιπὸν δίκαιον νὰ προστεθῇ κἄτι τι, διότι ὁ ἄνθρωπος αὐτὸς ἐργάζεται μόνος καὶ δὲν ἔχει παρὰ ἕνα βοηθόν. Ζητῶ νὰ προστεθῇ πίστωσις ἐξ 700 δραχμῶν.

§89ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ μισθὸς ἑκάστου ὑπαλλήλου δὲν κανονίζεται εἰς τὸν προϋπολογισμὸν, ἀλλὰ κανονίζεται ὑπὸ εἰδικοῦ νόμου· ἑπομένως αὐτὸ τὸ ὁποῖον ζητεῖτε ἤδη εἶναι ἔκτακτον πρᾶγμα.

§90ΓΡΙΒΑΣ. Ἂν ἡ Βουλὴ παραδεχθῇ τὴν πίστωσιν, δύναμαι νὰ φέρω τὸν νόμον ἀργότερα.

§91ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ ἐπιτροπὴ δὲν λέγει τίποτε· ὁ κύριος ὑπουργὸς ζητεῖ πίστωσιν δι’ ἕνα διευθυντὴν, ὁ ὁποῖος διευθύνει τὸ τμῆμα τῶν φάρων καὶ φανῶν. Προτείνει πίστωσιν 700 δραχ. Οἱ παραδεχόμενοι παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη.

§92ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἡ πίστωσις δὲν θὰ δαπανηθῇ πρὶν ὁ κύριος ὑπουργὸς τῶν ναυτικῶν φέρῃ τὸν νόμον.

§93ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Προχωροῦμεν. Ἡμερομίσθια 5000.

§94ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις. Μετὰ ταῦτα ἡ Βουλὴ παρεδέχθη τὰ ἑπόμενα κεφάλαια καὶ ἄρθρα ἄνευ ἀντιῤῥήσεως.

§95ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔξοδα ἐκπαιδεύσεως 10000.

§96ΚΑΡΑΜΑΝΟΣ. Πρὸς περισσοτέραν σαφήνειαν παρακαλῶ τὸν κύριον ὑπουργὸν νὰ μᾶς εἴπῃ πόσους ὑποτρόφους ἔχει τὸ ὑπουργεῖον τῶν ναυτικῶν, πόσα δαπανᾷ καὶ ἂν πρακτικῶς καὶ θεωρητικῶς ἐκπαιδεύονται οὗτοι.

§97ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Ζητεῖτε ἀπὸ τὸν ὑπουργὸν πόσα δαπανᾷ; ὅσα εἶναι ἀνάγκη· πόσους ὑποτρόφους ἔχει; ὅσοι εἶναι ἀνάγκη νὰ σταλῶσι νὰ σπουδάσωσι. Ταῦτα ὁ ἀπολογισμὸς θὰ τὰ δείξῃ.

§98ΚΑΡΑΜΑΝΟΣ. Δὲν πρόκειται νὰ λαλήσω περὶ τοῦ τρόπου τῆς ἐκπαιδεύσεως, διότι πολλοὶ πολλαχῶς σκέπτονται περὶ τούτου. Θεωρῶ μόνον ἀναγκαῖον ἵνα διὰ νόμου κανονισθῇ ὁ τρόπος τῆς ἐκπαιδεύσεως περὶ τῶν μελλόντων νὰ γίνωσι ναυτικοὶ ἀξιωματικοί.

§99ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Ὑπάρχει.

§100ΚΑΡΑΜΑΝΟΣ. Δὲν ὑπάρχει (θόρυβος).

§101ΓΡΙΒΑΣ. Ἐντὸς τῆς ναυτικῆς σχολῆς ὑπάρχουν τινὲς ὑπότροφοι, δὲν ἠξεύρω τώρα καλῶς τὸν ἀριθμόν.

§102ΚΑΡΑΜΑΝΟΣ. Τὸ καλλίτερον σύστημα θὰ ἦτο νὰ ἐκπαιδεύωνται πρῶτον θεωρητικῶς ἐν τῇ στρατιωτικῇ σχολῇ καὶ ἔπειτα ν’ ἀποστέλλωνται εἰς πολεμικὰ Ἀγγλικὰ πλοῖα, ἵνα ἐκπαιδεύωνται καὶ πρακτικῶς καὶ ἐξοικειωθῶσιν εἰς τὴν Ἀγγλικὴν πειθαρχίαν. Ἐπειδὴ ἤδη εἶναι διατεθειμέναι 10,000 δραχμῶν διὰ τὴν ἐκπαίδευσιν, ἐπεθύμουν νὰ μάθω ἂν ὑπάρχουν νέοι ἐκπαιδευόμενοι εἰς τὰ ναυτικὰ δαπάνῃ τοῦ ὑπουργείου τῶν ναυτικῶν, καὶ πόσοι εἶναι, καὶ ἂν κατὰ τὸ ἐνεστὼς ἔτος προσληφθῶσι τοιοῦτοι, τίνι τρόπῳ θὰ προσληφθῶσι, δηλαδὴ ἂν διὰ νόμου πρόκειται νὰ ὁρισθῶσι τὰ προσόντα, ὥστε ἡ κατάταξις νὰ γείνῃ διὰ συναγωνισμοῦ, διότι αὕτη εἶναι ἡ γνώμη μου.

§103ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Τὸ καλλίτερον εἶναι νὰ προτιμῶνται οἱ υἱοὶ τῶν ἀγωνιστῶν.

§104ΚΑΡΑΜΑΝΟΣ. Ἀλλὰ διὰ συναγωνισμοῦ.

§105ΓΡΙΒΑΣ. Συμβαίνει ἐνίοτε νὰ σταλῶσι καὶ ἀξιωματικοὶ εἰς ξένον πλοῖον ἵνα ἐκπαιδευθῶσι· βεβαίως οὗτοι ἐκεῖ δὲν δύνανται νὰ συντηρηθῶσι μὲ μόνον τὸν μισθόν των· εἶναι ἀνάγκη νὰ λαμβάνωσι καὶ ἕνα μικρὸν ποσὸν ἐκ τοῦ κεφαλαίου τῆς ἐκπαιδεύσεως, ἐξ οὗ ἐξοδεύεται καὶ διὰ τοὺς ὑπάρχοντας ὑποτρόφους.

§106ΚΑΡΑΜΑΝΟΣ. Ἔχω καὶ μίαν ἐρώτησιν νὰ κάμω. Ὑπάρχουν γονεῖς, οἱ ὁποῖοι θέλουν νὰ στείλουν τὰ παιδιά των; (θόρυβος).

§107ΚΑΡΑΛΙΒΑΝΟΣ. Ὁ κύριος ὑπουργὸς ζητεῖ νὰ δώσωμεν εἰς αὐτὸν πίστωσιν 10,000. Ἂν ὁ κύριος βουλευτὴς ἔχῃ νὰ εἰπῇ περὶ ἐκπαιδεύσεως, ἂς ἐπιφυλαχθῇ ἑτέραν ἡμέραν, διότι ὁ κύριος ὑπουργὸς δὲν δύναται νὰ γνωρίζῃ τὴν στιγμὴν ταύτην τὰ καθέκαστα.

§108ΚΑΡΑΜΑΝΟΣ. Ὁ κύριος ὑπουργὸς εἶπεν, ὅτι δὲν γνωρίζει τὸν ἀριθμὸν τῶν ὑποτρόφων· πρέπει λοιπὸν νὰ ὁρίσῃ μίαν ἄλλην ἡμέραν νὰ μᾶς εἴπῃ ὡρισμένα πράγματα. — Ὑπάρχουσιν, ὡς σᾶς εἶπον, γονεῖς, οἱ ὁποῖοι θέλουν νὰ κατατάξωσι τὰ παιδιά των εἰς τὸ ναυτικὸν σχολεῖον, ὅπως ἐκπαιδευθῶσιν ἰδίαις δαπάναις. Ἐπιθυμῶ δὲ νὰ μάθω, ἐὰν οἱ οὕτω ἐκπαιδευθησόμενοι νέοι δύνανται, ὁπόταν διὰ συναγωνισμοῦ ἀποδειχθῶσιν ἱκανοὶ, ν’ ἀποκτήσωσι τὸν βαθμὸν τοῦ ἀξιωματικοῦ ἢ τοῦ δοκίμου.

§109ΓΡΙΒΑΣ (ὑπουργὸς ναυτικῶν). Μάλιστα, ἀλλὰ θὰ προτιμῶνται οἱ υἱοὶ τῶν ἀγωνιστῶν.

§110ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν ἡ Βουλὴ παραδέχεται καὶ τὸ κεφάλαιον αὐτό. Μετὰ ταῦτα ἡ Βουλὴ παραδέχθη τὰ ἑξῆς κεφάλαια ἄνευ ἀντιῤῥήσεως.

§111ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ λοιπὸν ἐπεραίωσε τὴν συζήτησιν τοῦ προϋπολογισμοῦ. Ἔχομεν τὸ πρόγραμμα ἤδη τῆς ἑορτῆς τῆς αὔριον· πρέπει νὰ κάμωμεν τὴν κλήρωσιν τῆς Ἐπιτροπῆς τῆς Βουλῆς. Γίνεται ἡ κλήρωσις τῆς Ἐπιτροπῆς. Ἐξήχθησαν ἐκ τῆς κληρωτίδος τὰ ἑξῆς ὀνόματα. Γεώργιος Σέρβος, Α. Μιχαλόπουλος, Ῥαφτόπουλος, Ζάνος, Χρ. Χριστόπουλος, Σινανιώτης, Οἰκονομίδης, Σκαλτσοδῆμος καὶ Ἀλεξίου.

§112ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αὔριον δὲν ἔχομεν συνεδρίασιν, τὴν δευτέραν. Διαλύεται ἡ συνεδρίασις. Ὥρα 2 καὶ 10.