1867.03.23

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 73

τῆς 23 Μαρτίου 1867.

(Πέμπτη.)

Ὥρα 1. παρὰ 5 λεπτά.

Μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν τοῦ ὀνομαστικοῦ καταλόγου εὑρεθείσης ἐν ἀπαρτίᾳ τῆς Βουλῆς, ἀνεγνώσθησαν τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως.

§1ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΑΔΗΣ. Ἔχω ἀντίῤῥησιν κατὰ τῶν πρακτικῶν.

§2ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Γίνεται ἀντίῤῥησις κατὰ τῶν πρακτικῶν εἰς τὸ μέρος τοῦτο. «Παρελθών τις ἔπειτα ἀνέγνω ἀναφορὰν τοῦ πρώην λοχαγοῦ Χρυσοβέργη, κατὰ τὴν μεσοβασιλείαν ἀποφάσει τῆς Συνελεύσεως ἀπολέσαντος τὸν βαθμόν του, καὶ ἐζητήσατο ὅπως συστηθῇ αὕτη εἰς τὸν ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, ἵνα ἀνακαλέσῃ τὸν ἀναφερόμενον εἰς τὸν στρατὸν μὲ τὸν βαθμὸν, ὃν κατεῖχε. Μηδενὸς δὲ ἀντιστάντος, ἡ Βουλὴ ἀπεφάνθη νὰ συστηθῇ ἡ ἀναφορὰ εἰς τὸν ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν μὲ τὴν ἔκφρασιν, ὅτι ἡ ἐπιθυμία τῆς Βουλῆς εἶναι ν’ ἀποδοθῇ εἰς τὸν ἀναφερόμενον δικαιοσύνη.

§3ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΑΔΗΣ. Δὲν δύναμαι, κύριοι, εἰμὴ νὰ προσβάλω τὰ πρακτικὰ, διότι χθὲς ἐβράδυνα (θόρυβος, ἀποδοκιμασίαι.)

§4ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὅ,τι παρεδέχθη ἡ Βουλὴ περιέχουν τὰ πρακτικά.

§5ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΑΔΗΣ. Διαμαρτύρομαι, Κύριοι, κατὰ τῆς ἀποφάσεώς σας, διότι ἀντιβαίνει εἰς ἀπόφασιν τῆς Συνελεύσεως.

§6ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν πρόκειται περὶ τῶν πρακτικῶν· θὰ σοῦ ἀφαιρέσω τὸν λόγον (θόρυβος). Κάμε πρότασιν (θόρυβος).

§7ΣΤΡΑΤΟΣ. Κάμνω τὴν ἑξῆς παρατήρησιν ἐγὼ ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ θέματος. Χθὲς ἡ Βουλὴ δὲν ἀποφάσισε νὰ συστήσῃ τὴν ἀναφορὰν εἰς τὸν Κύριον ὑπουργὸν, ἵνα τὸν ἐπαναφέρῃ, ἀλλὰ τὴν διεύθυνεν ἁπλῶς ἵνα ἰδῇ, ἂν ὑπάρχωσι λόγοι ἐπαναφορᾶς· ἁπλῆν σύστασιν ἔκαμε.

§8ΑΝ. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐπειδὴ εἶναι παρὼν ὁ Κύριος Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, καὶ ἐπειδὴ πιθανὸν νὰ ἔλαβε γνῶσιν τῆς χθεσινῆς προτάσεως τῆς Βουλῆς, ὥστε νὰ συστηθῇ ἡ ἀναφορὰ, ἐπεθύμουν νὰ μάθω, ἂν ὁ Κύριος ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ἔχῃ ἀπόφασιν σχηματισμένην ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ ζητήματος. Καθόσον νομίζω, ὅταν ἡ Βουλὴ ἀποφασίζῃ, δὲν ἀποφασίζει χιμαιρικῶς πως, ἐπιθυμῶ αἱ ἀποφάσεις της νὰ ἐκτελῶνται· ἐπεθύμουν λοιπὸν ν’ ἀκούσω τὴν γνώμην τοῦ Κυρίου ὑπουργοῦ ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ ζητήματος.

§9ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Σήμερον θὰ λάβῃ τὰ πρακτικὰ, διότι εἰσέτι δὲν ἐπεκυρώθησαν.

§10ΑΝ. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Ἐγὼ παρακαλῶ τὸν κύριον ὑπουργὸν, μίαν ἄλλην ἡμέραν ἣν θὰ ὁρίσῃ ἡ Βουλὴ, ἀφοῦ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὴν ἀναφορὰν, νὰ ἔλθῃ νὰ μᾶς φέρῃ τὴν λύσιν τοῦ ζητήματος αὐτοῦ, διότι νομίζω, ἐγὼ τοὐλάχιστον, ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν δύναται νὰ προβῇ ἐξ ἐπαγγέλματος ἄνευ τῆς συναινέσεως τοῦ νομοθετικοῦ σώματος εἰς τοιαύτην ἀπόφασιν.

§11ΒΟΤΣΑΡΗΣ (ὑπουργὸς τῶν στρατιωτικῶν). Δὲν γνωρίζω, ἐπειδὴ δὲν μοὶ ἐστάλησαν τὰ πρακτικὰ, ὁποίαν σύστασιν ἔκαμεν ἡ Βουλὴ. Ἤκουσα, ὅτι ἔλαβεν ὑπ’ ὄψιν τὴν αἴτησιν τοῦ ἰδίου προσώπου καὶ ὅτι τὴν ἐσύστησεν εἰς τὸ ὑπουργεῖον. Δὲν εἶμαι εἰς κατάστασιν τὴν στιγμὴν ταύτην ν’ ἀπαντήσω εἰς τὴν ἐρώτησιν τοῦ προλαλήσαντος, ἀλλ’ ἐπειδὴ τὸ ζήτημα εἶναι, ἂν δύναται νὰ ἐλευθερωθῇ αὐτὸς διὰ νομοθετικῆς πράξεως, ἐκφράζω τὴν ἰδέαν μου λέγων, ὅτι ἵνα καταργηθῇ τὸ ἀποτέλεσμα ἑνὸς ψηφίσματος τῆς Συνελεύσεως, κατ’ ἐμὲ ἀπαιτεῖται νόμος.

§12ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγκρίνονται τὰ πρακτικά;

§13ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§14ΗΛΙΑΣ ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Διὰ πέντε λεπτὰ θὰ παρακαλέσω τὴν Βουλὴν νὰ μοὶ χαρίσῃ τὴν προσοχήν της ν’ ἀναγνώσω μίαν ἀναφορὰν, καὶ ἐν ὀλίγοις νὰ σᾶς ἐκθέσω τὰ κατ’ αὐτὴν, μετὰ ταῦτα δὲ ἡ Βουλὴ νὰ φέρῃ τὴν γνώμην της, ἂν ἡ ἀναφορὰ αὕτη πρέπει νὰ συστηθῇ εἰς τὴν Κυβέρνησιν ἢ ὄχι. Ἀναγινώσκει τὴν ἀφορὰν. Ὁ ἀνθυπασπιστὴς οὗτος, κύριοι, ἔγεινε μεταξὺ πολλῶν ἄλλων κατὰ τὴν μεσοβασιλείαν. Ἡ Συνέλευσις δι’ ἑνὸς ψηφίσματός της εἶχε καταργήσει ὅλους τοὺς ἀνθυπασπιστὰς, οἱ ὁποῖοι ἔγειναν ἀπὸ πολίτας. Ἀργότερα ἡ Συνέλευσις ἐδικαίωσε πολλοὺς καὶ ἀνέκτησαν τοὺς βαθμούς των διοικητικῶς. Τινὲς τοὺς ἀνέκτησαν καὶ δικαστικῶς. Ὁ υἱός μου, ὁ ὁποῖος εἶδεν ὅτι ἡ θέσις του κατηργήθη, ἔκαμεν ἀναφορὰν εἰς τὴν Συνέλευσιν, τὴν ὁποίαν θὰ σᾶς ἀναγνώσω· ἡ Συνέλευσις τὴν ἔστειλεν εἰς τὸ ὑπουργεῖον. (Ἄρχεται τῆς ἀναγνώσεως τῆς ἀναφορᾶς) θόρυβος.

§15ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Εἰπέτε μας προφορικῶς τὴν περίληψιν.

§16ΖΑΤΟΥΝΙΤΗΣ. Ζητῶ τὸν λόγον, Κύριε Πρόεδρε.

§17ΗΛ. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Δὲν θὰ γίνῃ συζήτησις.

§18ΑΝΤ. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Εἰπέτε μας τὸ συμπέρασμα.

§19ΗΛ. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Ἐγὼ δὲν θέλω νὰ εἴπω νὰ συστηθῇ, ἂν προηγουμένως δὲν ἦναι ἄξιος. Ὅταν προηγουμένως πεισθῆτε ὅτι διατελεῖ ὑπὸ τὸ βάρος μεγάλης ἀδικίας, τότε δύνασθε ἐν τῇ δικαιοσύνῃ σας νὰ κάμετε ὅ,τι θέλετε. Μολαταῦτα δὲν ἐπιθυμῶ νὰ σᾶς...... (θόρυβος).

§20ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡσυχάσετε, κύριοι· ἀφοῦ τὴν ἀναφορὰν τὴν ἔφερε μόνος, κατὰ τὸν κανονισμὸν δὲν ἀπαγορεύεται νὰ τὴν ἀναγνώσῃ.

§21ΗΛ. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Ἀκούσατε λοιπὸν, κύριοι, τὴν ἀναφορὰν (Ἄρχεται τῆς ἀναγνώσεως τῆς ἀναφορᾶς).

§22ΖΑΤΟΥΝΙΤΗΣ. Εἰπέτε τί θέλετε νὰ εἰπῆτε καὶ εἶναι περιττὸν νὰ διαβάζετε. Αὐτὰ εἶναι γεγονότα, τὰ ὁποῖα γνωρίζομεν ὅλοι. (θόρυβος).

§23ΗΛΙΑΣ ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Θὰ σᾶς εἰπῶ τί ἤθελεν ἡ Συνέλευσις, ὅπως κρίνετε, ὅτι τὴν ὑπόθεσιν αὐτὴν πρέπει νὰ τὴν συστήσητε εἰς τὴν Κυβέρνησιν, διότι ἡ Κυβέρνησις δὲν ἔχει τὸ θάῤῥος νὰ κάμῃ τίποτε, διότι διὰ κάθε ψύλλου πήδημα γίνονται ἐπερωτήσεις (θόρυβος). Ἰδοὺ τί εἶπεν ἡ Συνέλευσις. «Διευθύνεται εἰς τὸ ἐπὶ τῶν στρατιωτικῶν ὑπουργεῖον, ἵνα ἐνεργήσῃ ὅ,τι εἶναι δίκαιον». Ἡ Κυβέρνησις δὲν ἔκαμε τίποτε· ὅσους ἤθελεν ἔφερεν, ὅσους ἤθελεν ἄφησεν. Ἰδοὺ τί ἔλαβε χώραν εἰς τὴν Συνέλευσιν. (Ἀναγινώσκει τὸ σχετικὸν μέρος ἐκ τῶν στενογραφημένων πρακτικῶν τῆς Συνελεύσεως.) Ἰδοὺ τί λέγει καὶ ἡ Βουλὴ κατὰ τὴν πρώτην Σύνοδόν της. (Ἀναγινώσκει τὸ σχετικὸν μέρος). Ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἀνέκτησαν τοὺς βαθμούς των, τοὺς ἀνέκτησαν διὰ τὸν λόγον ὅτι ὑπηρέτησαν τὴν ἐπανάστασιν. Διὰ τοῦτο ἐπιμένω νὰ μοὶ χαρίσητε τὴν προσοχήν σας, ἵνα σᾶς δείξω, ἂν ὁ υἱός μου ὑπηρέτησε τὴν ἐπανάστασιν. Ἐδῶ ὑπάρχει ψήφισμα, εἰς τὸ ὁποῖον εἶναι ὑπογεγραμμένοι 80 πληρεξούσιοι καὶ ἀναγνωρίζουσι καὶ τὰ δικαιώματα τοῦ υἱοῦ μου καὶ τοῦ πατρός του, ἔχει δὲ καὶ κἄτι περισσότερον, ὅτι πρέπει νὰ δοθῶσιν 1000 στρέμματα εἰς τὸν Βοϊδῆν Μαυρομιχάλην. Ὅλα ταῦτα ὅμως ἔμειναν ἐκκρεμῆ. Ἐπειδὴ ἔχει καὶ πατρικὰ δικαιώματα, παρακαλῶ τὴν Βουλήν, ἀφοῦ καὶ ἡ Συνέλευσις ἔδωκεν αὐτὸ τὸ δικαίωμα εἰς τὸν Κ. ὑπουργὸν, νὰ δώσῃ τὸ αὐτὸ δικαίωμα καὶ ἡ Βουλὴ καὶ νὰ κάμῃ ὅ,τι ἐγκρίνει δίκαιον, διότι καὶ ὁ νῦν ὑπουργὸς ἔχει ἀπόφασιν κάτι τι νὰ κάμῃ, ἀλλὰ δυστυχῶς ἕνεκα τῶν ἐπερωτήσεων διστάζει· ἂν βλέπῃ ἡ Βουλὴ ὅτι εἶναι δικαία ἡ ἀνάκτησις τοῦ βαθμοῦ τοῦ υἱοῦ μου καὶ δὲν ἐπιβαρύνεται μὲ τοῦτο ὁ προϋπολογισμός, διότι θὰ ἔχῃ ἄδειαν ἀπεριόριστον, ἂς ἀποφανθῇ.

§24ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Παρακαλῶ μίαν ἐξήγησιν.

§25ΚΑΤΣΙΝΑΣ. Αὐτὴ ἡ ἐξήγησις θὰ προκαλέσῃ ἄλλας ἐξηγήσεις.

§26ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Νὰ παραπεμφθῇ εἰς τὴν ἐπὶ τῶν ἀναφορῶν ἐπιτροπήν.

§27ΕΤΕΡΟΙ. Εἰς τὸ ὑπουργεῖον.

§28ΖΑΤΟΥΝΙΤΗΣ. Διατί εἰσήχθη εἰς τὸ ψήφισμα τῆς Συνελεύσεως;

§29ΗΛ. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Διότι τὸ ψήφισμα ἐκεῖνο κατήργησε τοὺς πολίτας τοὺς γενομένους ἀνθυπασπιστὰς, ἀπὸ ἀνθυπασπιστὴν ὅμως τὸν υἱόν μου τὸν ἔκαμαν ἐπιλοχίαν.

§30ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Κ. Λεωτσᾶκος ἔχει τὸν λόγον.

§31ΛΕΩΤΣΑΚΟΣ. Κύριοι, ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ ἀντικειμένου θὰ εἴπω κ’ ἐγὼ δύο λέξεις καὶ δὲν θὰ σᾶς ἐπασχολήσω πολύ. Αὐτοὺς τοὺς προβιβασμοὺς, τοὺς ὁποίους ἔλαβον τινὲς ἀνθυπασπισταὶ, τοὺς ἔλαβον ἐπαναστατικῷ δικαιώματι. Εἰς τὴν Συνέλευσιν μετὰ μακρὸν διάστημα ἔγεινε πρότασις περὶ ἐπαναφορᾶς αὐτῶν, ἀλλ’ ἕνεκα τῆς μεγάλης ἐνασχολήσεως, τὴν ὁποίαν εἶχεν ἡ Συνέλευσις δὲν προέβη εἰς τὸ ψήφισμα ἐκεῖνο. Μεταξὺ τούτων εἶναι καὶ εἷς ἀδελφός μου· νομίζω, κύριοι, ὅτι καὶ ὁ ἀδελφός μου εἶχε τὰ αὐτὰ δικαιώματα, ὁποῖα οἱ ἐξαιρεθέντες διὰ τοῦ ψηφίσματος τῆς Συνελεύσεως· ἐπανῆλθον κατόπιν δι’ ἑνὸς ψηφίσματος τῆς Συνελεύσεως, τὸ ὁποῖον ἔδιδε τὸ δικαίωμα εἰς τὸν ὑπουργὸν νὰ τοὺς ἐπαναφέρῃ. Κατὰ δυστυχίαν ὁ ἀδελφός μου ἔμεινε. Θὰ παρακαλέσω λοιπὸν τὴν Βουλὴν, ἂν νομίζῃ, ὅτι ὁ ἀδελφός μου εἶχε τὰ αὐτὰ δικαιώματα ὡς καὶ ἄλλος, νὰ τὸν συστήσῃ εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ὅπως ἀνακτήσῃ τὸν βαθμόν του.

§32ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Νὰ ἐπανέλθουν ὅλοι, νὰ ξεμπερδεύσωμεν.

§33ΔΑΡΕΙΩΤΗΣ. Μὰ συζήτησιν θὰ κάμωμεν;

§34ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τί νὰ κάμω τὴν ἀναφοράν;

§35ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Εἰς τὴν ἐπιτροπήν.

§36ΕΤΕΡΟΙ. Εἰς τὸ ὑπουργεῖον.

§37ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Γνωρίζετε, ὅτι ἡ Προσωρινὴ Κυβέρνησις εἶχε προβιβάσει τινὰς ὑπεραρίθμους εἰς τὴν θέσιν τοῦ ἀνθυπασπιστοῦ, ὡς καί τινας ἐκ πολιτῶν, ἐν οἷς καὶ ὁ υἱὸς τοῦ Βοϊδῆ Μαυρομιχάλη, καὶ ὁ ἀδελφὸς τοῦ Κυρίου Λεωτσάκου καί τινες Τριπολῖται. Διὰ μεταγενεστέρου ψηφίσματος τοὺς ὑπεραρίθμους αὐτοὺς τοὺς ἔθεσεν εἰς τὸ ἡμίταγμα καὶ ἔδωκε τὸ δικαίωμα εἰς τὸν ὑπουργὸν ἐκ τῶν πολιτῶν νὰ κρατήσῃ οὕς τινας ἤθελεν. Ἐγὼ ἐζήτησα νὰ προστεθῶσιν οἱ Τριπολῖται, τῶν ὁποίων οἱ ἀδελφοὶ ἐφονεύθησαν εἰς τὸ Ναύπλιον, ἄλλος ἤθελε τὸν ἀδελφόν του καὶ ἄλλος τὸν υἱόν του. Ἡ Συνέλευσις ὅμως ἔδωκεν ἁπλῶς τὸ δικαίωμα εἰς τὸν Κύριον ὑπουργὸν νὰ ἐκλέξῃ. Σήμερον βλέπετε, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἀντὶ τὸν Κύριον Βοϊδῆν νὰ ἐπαναφέρῃ εἰς τὸν βαθμὸν, ὃν εἶχε, τὸν ἐπανέφερεν εἰς ἕνα βαθμὸν κατώτερον. Σήμερον λοιπὸν ὁ Βοϊδῆς Μαυρομιχάλης παραπονεῖται εἰς τὴν Βουλὴν, ἡ ὁποία δὲν ἔχει τὸ κυριαρχικὸν δικαίωμα τῆς Συνελεύσεως, ἀλλ’ ἁπλῶς μόνον ἔχει δικαίωμα συστάσεως ἐπὶ τῶν παραπόνων τῶν πολιτῶν· δικαιοῦται τὰ παράπονά του νὰ τὰ ἐκθέσῃ εἰς τὴν Βουλὴν, καὶ ἡ Βουλὴ χωρὶς νὰ ἔχῃ τὴν δύναμιν νὰ ὑποχρεώσῃ τὸν ὑπουργὸν νομίζω, ὅτι δύναται νὰ συστήσῃ εἰς τὴν Κυβέρνησιν τὴν ἀναφορὰν τοῦ Κυρίου Βοϊδῆ· τὸ αὐτὸ λέγω καὶ διὰ τὸν ἀδελφὸν τοῦ Κυρίου Λεωτσάκου. Ὥστε νὰ στείλωμεν τὴν ἀναφορὰν αὐτὴν εἰς τὴν ἐπιτροπὴν εἶναι κατ’ ἐμὲ ὄχι μόνον ἄτοπον, ἀλλ’ οὔτε δίκαιον. Σήμερον ἡ Βουλὴ δὲν δύναται νὰ ὑποχρεώσῃ τὸν Κύριον ὑπουργὸν νὰ προβιβάσῃ, ἔχει ὅμως τὸ δικαίωμα νὰ κάμῃ σύστασιν, διότι ἵνα τὸν ἐπαναφέρῃ ὁ ὑπουργὸς δὲν εἶναι ἀνάγκη νέου νόμου, ὡς ἀπαιτεῖται ἐπὶ τῆς αἰτήσεως τοῦ Κυρίου Χρυσοβέργη. Δύναται συστήσῃ εἰς τὸν κύριον ὑπουργὸν νὰ ἐπαναφέρῃ τοὺς ἀνθρώπους αὐτοὺς καὶ οὐδέποτε νὰ τὸν ὑποχρεώσῃ. Διὰ τί νὰ ὑπάγῃ εἰς τὴν ἐπιτροπήν; πάντοτε ἀπὸ τὴν Βουλὴν θὰ ἔλθῃ μία ἀπόφασις. Προτείνω λοιπὸν νὰ συστηθῇ εἰς τὸν ὑπουργὸν τῶν στρατιωτικῶν, ὅστις εἶναι ὁ μόνος ἁρμόδιος νὰ πράξῃ ὅ,τι ἀγαπᾷ.

§38ΖΑΤΟΥΝΙΤΗΣ. Ἡ Συνέλευσις, Κύριοι, γνωρίζετε πολὺ καλὰ τί ἔκαμε· μὲ δύο λέξεις σᾶς τὸ ὑπενθυμίζω· κατὰ πρότασιν τοῦ τότε πληρεξουσίου. Τ. Μαυρομμάτη κατήργησεν ὅλους τοὺς ἀνθυπασπιστὰς τοὺς ἀπὸ τὰς τάξεις τῶν πολιτῶν ἐλθόντας· ἡ ἀπόφασις αὕτη ἔῤῥιψεν εἰς τοὺς δρόμους πολλοὺς τῶν ἀνθυπασπιστῶν, τῶν μὴ ἀπὸ τὰς τάξεις τῶν πολιτῶν, διότι δὲν ἐγένετο διάκρισις· καὶ ἠξεύρετε διὰ τί ἔγεινε τοῦτο; διότι ὅταν τοὺς ἔκαμαν ἀνθυπασπιστὰς, δὲν ἤξευραν ποῦ νὰ τοὺς τοποθετήσουν· ἄλλους λοιπὸν διώρισαν εἰς τὸ πεζικὸν, ἄλλους εἰς τὰς φρουρὰς, ἄλλους ἀλλοῦ καὶ ἄλλους ἔῤῥιψαν εἰς τὸν λόχον τῶν ἀπομάχων, καὶ μετὰ ταῦτα τοὺς συγκατήργησαν καὶ αὐτοὺς ἐν τῷ μεταξὺ μὲ τοὺς ἀπὸ πολιτῶν ἐλθόντας, ἐνῷ αὐτοὶ εἶναι ἀνθυπασπισταὶ ἀπὸ τὸν βαθμὸν τοῦ ὑπαξιωματικοῦ. Δὲν ἠξεύρω, ἂν ὁ ἀδελφὸς τοῦ κυρίου Λεωτσάκου ἢ ὁ υἱὸς τοῦ κυρίου Μαυρομιχάλη ὑπάγωνται εἰς αὐτὴν τὴν κατηγορίαν, γνωρίζω ὅμως τινὰς, οἵτινες μετετέθησαν εἰς τὸν λόχον τῶν ἀπομάχων ὡς ἀνθυπασπισταὶ καὶ κατόπιν τοὺς ἀποβάλλει τὸ ψήφισμα καὶ αὐτοὺς μὲ τοὺς ἀπὸ πολίτας ἐλθόντας. Εἰς τὴν αὐτὴν κατηγορίαν ἴσως ἀνάγεται καὶ ὁ ἀδελφὸς τοῦ κυρίου Λεωτσάκου. Εἰς τὰς περιστάσεις αὐτὰς, ὅτε ἐγένετο τὸ ψήφισμα, ὑπῆρχεν ἓν πεῖσμα, διὰ νὰ ἀποστερηθῇ τὸν βαθμὸν τοῦ ἀνθυπασπιστοῦ ὁ Δημοσθένης Στάϊκος· ἦλθε μετὰ ταῦτα, καθὼς σᾶς εἶπεν ὁ κύριος Γόνδικας, ἄλλος καὶ ἐπρότεινε νὰ ἐξαιρεθῇ ὁ δεῖνα, διότι εἶχεν αὐτὴν τὴν δούλευσιν, ἦλθεν ὁ ἄλλος καὶ εἶπε νὰ ἐξαιρεθῇ ὁ δεῖνα καὶ οὕτως ἔγειναν πολλαὶ ἐξαιρέσεις. Ἐγὼ δὲν ὁμιλῶ οὔτε ὑπὲρ υἱοῦ, οὔτε ὑπὲρ ἀδελφοῦ.

§39ΣΑΦΑΚΑΣ. Ὁμιλεῖς γενικῶς βέβαια, καὶ ἔχετε δίκαιον. Ἐγὼ νομίζω, ὅτι δὲν κάνει τιμὴν εἰς ἕνα βουλευτὴν νὰ ὁμιλήσῃ ὑπὲρ τοῦ υἱοῦ του ἢ τοῦ ἀδελφοῦ του.

§40ΖΑΤΟΥΝΙΤΗΣ. Ἀνθυπασπισταὶ ἀπὸ πολῖται ἔγειναν, κύριοι, ἀπὸ τὴν προσωρινὴν κυβέρνησιν, ἀπὸ τὴν ἐπανάστασιν δηλαδὴ, καὶ πρέπει νὰ μείνουν, διότι ὅπως δήποτε αὐτοὶ εὑρέθησαν μὲ ἕνα βαθμὸν ἀνθυπασπιστοῦ καὶ ἠξεύρετε πόσον πικρὸν εἶναι εἰς ἕνα ἄνθρωπον, ὅταν φορέσῃ ἐπωμίδας καὶ ξίφος, νὰ τοῦ εἰπῆτε κατόπιν, ὁρίστε ἔξω. Πρόκειται λοιπὸν περὶ τριῶν τεσσάρων ὑπαξιωματικῶν μόνον. Ἐγὼ προτείνω διὰ τὴν ἀναφορὰν αὐτὴν νὰ τὴν συστήσωμεν εἰς τὸ ὑπουργεῖον καὶ νὰ λάβῃ μέτρα, εἰ δυνατὸν, περὶ τῆς ἐπανόδου των.

§41ΣΤΡΑΤΟΣ. Κύριε πρόεδρε, ὅταν ἡ Συνέλευσις κατήργησε πολλοὺς ἀνθυπασπιστὰς, εἶχε τὸ θάῤῥος νὰ τοὺς καταργήσῃ ἄνευ συστάσεως· ὅταν δὲ ἐπανεφέρθησάν τινες, ἐπανεφέρθησαν, διότι πολλοὶ τῶν πληρεξουσίων, ἐνθυμοῦμαι, ἂν καὶ δὲν ἤμην πληρεξούσιος, μόλα ταῦτα κατεῖχον μίαν θέσιν εἰς τὸ ὑπουργεῖον καὶ ἐφρόντιζα νὰ τὰ μανθάνω αὐτὰ, ἀπῄτησαν τὸ τοιοῦτον, φέροντες ὑπ’ ὄψιν τῆς Συνελεύσεως τὰ προσόντα ἅτινα εἶχεν ἕκαστος ἀποκτήσει· ἀλλὰ τότε ἡ Συνέλευσις ἐσυγχώρησε μόνον εἰς τοὺς ἀνθυπασπιστὰς ἐκείνους, οἵτινες εἶχον ἔλθει μὲν ἐκ τῆς θέσεως τοῦ πολίτου, εἶχον ὅμως διαμείνει ἐντὸς τοῦ Ναυπλίου καθ’ ὅλον τὸ διάστημα τῆς ἐπαταστάσεως· δι’ ὅλους δὲ τοὺς ὑπολοίπους, μεταξὺ τῶν ὁποίων περιλαμβάνονται καὶ ὁ ἀδελφὸς τοῦ κυρίου Λεωτσάκου καὶ ὁ υἱὸς τοῦ κυρίου Μαυρομιχάλη καὶ εἶναι καὶ καμμιὰ δεκαριὰ ἄλλοι, δι’ αὐτοὺς δὲν ἔκαμε τὸ παραμικρόν. Σήμερον ἔρχεται μία ἀναφορὰ εἰς τὴν Βουλήν· δὲν λέγω ὁποῖον δίκαιον ἔχουν οἱ πρῶτοι καὶ οἱ δεύτεροι, δὲν λέγω, ὅτι δὲν ὑπάρχει τὸ αὐτὸ προνόμιον· μάλιστα ἔχουν ἐπίσης δίκαιον· ἀλλ’ ὅ,τι ἐσυγχώρησεν ἡ Συνέλευσις νομίζετε, ὅτι δύναται ἡ Βουλὴ νὰ ἐπιτρέψῃ καὶ ὅ,τι ἡ Βουλὴ ἐπιτρέψῃ νομίζετε, ὅτι δύναται εἷς ὑπουργὸς νὰ τὸ κάμῃ; Καὶ πῶς σήμερον ἡ Βουλὴ δὲν ἔχει τὸ αὐτὸ θάῤῥος νὰ ἐπιτρέψῃ αὐτὴ ἡ ἰδία, παρὰ νὰ ἀναθέσῃ αὐτὸ τὸ βάρος εἰς τὸν ὑπουργόν; καὶ ποῖον δικαίωμα ἔχει ὁ ὑπουργός; Ἂν νομίζωμεν, ὅτι ἔχουν δίκαιον, δυνάμεθα ἡμεῖς νὰ τὸ συζητήσωμεν καὶ νὰ ἔλθωμεν εἰς πέρας, ἐὰν θεωρῶμεν, ὅτι ἐπὶ ψηφισμάτων τῆς Συνελεύσεως δυνάμεθα νὰ φέρωμεν ἐναντίαν ἰδέαν· τὸ κατ’ ἐμὲ νομίζω, ὅτι δὲν δυνάμεθα νὰ κάμωμεν καμμίαν σύστασιν, διότι εἴμεθα ἀναρμόδιοι ἐπὶ ζητημάτων, ἅτινα ἀπεφάσισεν ἡ Συνέλευσις.

§42ΗΛ. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Ὁ κύριος Στράτος, ἀφοῦ δὲν ἦτο εἰς τὴν Συνέλευσιν, δὲν ἔπρεπε νὰ ἔχῃ τὸ θάῤῥος νὰ εἴπῃ τί ἔκαμεν ἡ Συνέλευσις· αὐτὰ ἠμποροῦσε νὰ τὰ προτείνῃ βουλευτὴς ὁ ὁποῖος ἐχρημάτισε καὶ πληρεξούσιος. Ἡ Συνέλευσις λέγει, ὅτι δίδεται τὸ δικαίωμα εἰς τὸν ὑπουργὸν τῶν στρατιωτικῶν νὰ πράξῃ ὅ,τι δίκαιον. Τὴν ὑπόθεσιν, κύριοι, αὐτὴν ἐγὼ τὴν ἔχω εἰς τὸ ὑπουργικὸν συμβούλιον· θὰ προσφύγω κατόπιν καὶ εἰς τὰ δικαστήρια, ἀλλ’ ἐνόμισα καθῆκον νὰ προσφύγω καὶ εἰς τὴν Βουλὴν ἥτις νὰ ἐκφράσῃ μίαν εὐχήν. Εἶπον λοιπὸν εἰς τὴν Βουλὴν, ὅτι ἂν θεωρῇ, ὅτι ἀναξιοπαθεῖ αὐτὸς ὁ ἄνθρωπος, ἐν τῇ δικαιοσύνῃ της νὰ εἴπῃ, ὅτι ὁ ἁρμόδιος ὑπουργὸς νὰ κάμῃ ὅ,τι θέλει· διότι ἄλλως, κύριοι, θὰ ἐπιβαρυνθῇ τὸ δημόσιον, διότι θὰ προσφύγῃ εἰς τὰ δικαστήρια καὶ θὰ ἐπιτύχῃ τὸ δίκαιόν του, διότι ὁ βαθμὸς εἶναι δικαίωμα ἀναφαίρετον, καὶ τότε καταργεῖται, ὅταν ὑπάρξῃ κατάχρησις, καὶ τότε ἀκόμη πρέπει νὰ ἐκδοθῇ Βασιλικὸν Διάταγμα· ἐδῶ Βασιλικὸν Διάταγμα δὲν ἐξεδόθη.

§43ΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι βουλευταὶ, ἐγὼ δὲν ἐξετάζω παντάπασι τοὺς λόγους διὰ τοὺς ὁποίους αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι ἐκηρύχθησαν ἔκπτωτοι τοῦ ὁποίου κατεῖχον βαθμοῦ· τοὺς λόγους αὐτοὺς σᾶς τοὺς εἶπεν ὁ κύριος Ζατουνίτης· ἀνέρχομαι ὅμως εἰς τοὺς λόγους διὰ τοὺς ὁποίους ἡ μεταβολὴ ἔφερε τοὺς ἀνθρώπους αὐτοὺς εἰς τὸν βαθμὸν αὐτόν· οἱ λόγοι αὐτοὶ θὰ ἦναι εἴτε οἰκογενειακοί, εἴτε κομματικοί. Τώρα κάμνω τὴν ἐρώτησιν, ἀφοῦ ἡ Βουλὴ ἀποφασίζει ἐπιεικῶς περὶ ἀμνηστεύσεως ἀνθρώπων, τοὺς ὁποίους ἡ μεταβολὴ εἶχε καταδικάσει, δύναται σήμερον ν’ ἀφήσῃ ὑπὸ τὴν καταδίκην ἀνθρώπους τοὺς ὁποίους ἡ μεταβολὴ εἶχε βραβεύσει; Θὰ ἤμεθα ἀνακόλουθοι καὶ ἐντελῶς ἄδικοι· αὐτὴν μόνον τὴν παρατήρησιν κάμνω.

§44ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Ἡ Συνέλευσις, ὅταν ἐψήφισε τὸ ψήφισμα ΘΣΤ. ἦτο καὶ νομοθετικὴ καὶ νομοτελεστική· ὡς νομοτελεστική, ἦτο κυρίαρχος, ἐσχημάτιζεν ὑπουργεῖα διὰ μυστικῆς ψηφοφορίας, κατέλυε κυβερνήσεις, ἀνεγνώριζε Βασιλεῖς καὶ παρεχώρει θρόνον· ὅμως ἡ Βουλὴ εἶναι ἁπλῶς σῶμα νομοθετικὸν, ἑπομένως δὲν δύναται ν’ ἀποφασίσῃ περὶ τῆς καταργήσεως ἑνὸς νόμου χωρὶς νὰ φέρῃ νέον νόμον. Οἱ κύριοι, οἱ ὁποῖοι ζητοῦν νὰ ἐπανακτήσωσι τοὺς βαθμούς των, ὁ μὲν καὶ ὁ δὲ, ἂς μὲ συγχωρήσωσι νὰ τοὺς εἴπω, ὅτι ζητοῦν πράγματα ἀδύνατα· ὅταν ὁ ὑπουργὸς δὲν εἰσάγῃ νόμον καὶ οὔτε ὁμιλεῖ κἂν περὶ αὐτῆς τῆς ὑποθέσεως, τί κοπτόμεθα ἡμεῖς ἐδῶ; Τοῦ ὑπουργοῦ καθῆκον εἶναι νὰ φέρῃ νόμον καὶ νὰ εἴπῃ, ὅτι τοὺς ἀξιωματικοὺς αὐτοὺς θέλω διὰ τὴν ὑπηρεσίαν καὶ νὰ μᾶς ζητήσῃ πίστωσιν. Τί εἴπετε προχθὲς περὶ τῆς συζητηθείσης παρελθόντος τινος ὑπουργοῦ καθ’ ὑπέρβασιν πιστώσεως; Ὅτι ἐπανέφερεν ἀξιωματικοὺς οὓς εἶχε καταργήσει ἡ Συνέλευσις, συνεπλήρωσε θέσεις ἐναντίον τοῦ προϋπολογισμοῦ καὶ ἐπεμείνατε νὰ καταλογισθῇ εἰς βάρος τοῦ ῥηθέντος ὑπουργοῦ ἡ πίστωσις. Σήμερον δὲ δὲν θὰ φανῶμεν ἀνακόλουθοι ὅλων ἐκείνων τὰ ὁποῖα ἐλέγαμεν προχθές; ὁ ὑπουργὸς δὲν θὰ φανῇ ἐνεργῶν καθ’ ὑπέρβασιν τοῦ προϋπολογισμοῦ τὸν ὁποῖον συζητοῦμεν σήμερον; Τὸ ζήτημα ὄχι μόνον εἶναι παράλογον, ἀλλὰ εἶναι καὶ προσωπικὸν, καὶ ὅταν θὰ ἀποφασίσωμεν περὶ ὠφελείας προσώπων, πρέπει νὰ εἰσαχθῇ ἁρμοδίως νόμος καὶ νὰ γίνῃ μυστικὴ ψηφοφορία· πρέπει τὸν νόμον νὰ τὸν εἰσαγάγῃ ὁ ὑπουργὸς καὶ ὄχι ὁ βουλευτής. Ἀλλ’ οἱ ζητοῦντες τὴν ἀνάκτησιν τοῦ βαθμοῦ τῶν συγγενῶν των ἔῤῥιψαν τὸ ζήτημα, καὶ ἤδη ζητοῦν τὴν σύστασιν τῆς Βουλῆς. Τί θὰ εἰπῇ σύστασις; Εἶναι ἀναξιοπρεπὲς νὰ συστήσῃ ἡ Βουλὴ ἀσκόπως, διότι ἡ σύστασις αὐτὴ ἢ πρέπει νὰ λάβῃ τὸ πέρας της, ἢ ἄλλως εἶναι ἐντροπὴ νὰ ἀπευθύνωμεν συστάσεις τὰς ὁποίας ἐκ προοιμίων γνωρίζομεν, ὅτι δὲν θέλουν λάβει ὑπ’ ὄψιν.

§45ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δύο γνῶμαι παρουσιάζονται, κύριοι· οἱ μὲν λέγουν μετὰ συστάσεως, οἱ δὲ ἁπλῶς.

§46ΒΟΤΖΑΡΗΣ (ὑπουργὸς στρατιωτικῶν). Ἐπειδὴ πρόκειται νὰ τεθῇ τὸ ζήτημα εἴτε ἁπλῶς εἴτε μετὰ συστάσεως, ἀναγκάζομαι νὰ εἴπω δύω λέξεις· διότι ἐν περιπτώσει, καθ’ ἣν Βουλὴ ἤθελε παραπέμψει τὴν ἀναφορὰν μὲ σύστασιν, καθὼς παρετηρήθη, εἶναι μία ὑποχρέωσις ἐκ μέρους τοῦ ὑπουργοῦ κἄτι τι νὰ πράξῃ, διότι ὑποτίθεται, ὅτι ἐσκεμμένως ἔκαμε τὴν σύστασιν αὐτὴν ἡ Βουλὴ. Τούτου δὲ γενομένου, ὀφείλω νὰ παρατηρήσω εἰς τὴν Βουλὴν, ὅτι ἐκτὸς τῶν δύω προσώπων, περὶ ὧν ἐγένετο λόγος, καθὼς ἠκούσατε, ὑπάρχουν καὶ ἄλλα πρόσωπα εἰς τὴν αὐτὴν κατηγορίαν. Εἶναι μία κατηγορία περὶ ἀνθυπασπιστῶν, ἐκ τῶν ὁποίων μέρος μόνον ἀπὸ τὴν ἰδίαν Συνέλευσιν ἀνέλαβε τὸν βαθμόν. Τώρα, παραπεμπομένης τῆς ἀναφορᾶς εἰς τὸ ὑπουργεῖον, ὁμολογουμένως ὁ ὑπουργὸς θὰ εὑρίσκεται εἰς μίαν δυσάρεστον θέσιν ὡς πρὸς τοὺς ἄλλους, διότι πολὺ ἐνδεχόμενον καὶ ἄλλοι νὰ ἔχουν τὰ αὐτὰ διπλώματα, διότι μία εἶναι ἡ κατηγορία· ἑπομένως ἤθελον παρακαλέσει τὴν Βουλὴν, ἂν νομίζῃ, ὅτι πρέπει νὰ συστηθῇ ἡ ἀναφορὰ, νὰ γίνῃ τοὐλάχιστον δι’ ὁλόκληρον τὴν κατηγορίαν αὐτήν· διότι τότε, ἐννοεῖται, ὁ ὑπουργὸς θὰ λάβῃ τὴν εὐθύνην νὰ παρουσιάσῃ κἄτι τι τέλειον. Προκειμένου, κύριοι, περὶ διπλωμάτων τῶν προσώπων αὐτῶν, ὁμολογῶ ἐγὼ ὅτι εἶμαι λίαν ἀναρμόδιος νὰ κάμω τὴν διάκρισιν αὐτήν· διότι τὰ δικαιώματα, ἐπὶ τῶν ὁποίων βασίζονται οἱ βαθμοὶ αὐτοὶ, δὲν εἶναι τῆς ἁρμοδιότητος τοῦ ὑπουργοῦ τῶν στρατιωτικῶν· καὶ ἐγὼ εἶμαι ὁ μᾶλλον ἀναρμόδιος νὰ κρίνω, διότι οὔτε μέρος ἔλαβα εἰς αὐτὰ τὰ πράγματα, καθ’ ὅσον εἶμαι ἀντίθετος τῶν ἀρχῶν αὐτῶν τῆς ἐπαναστάσεως. Καταλαμβάνετε λοιπὸν ὅτι ἡ θέσις μου νὰ κρίνω περὶ αὐτῶν τῶν πραγμάτων θὰ εἶναι εἰς πολλὴν δυσκολίαν.

§47ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι, θὰ σᾶς ἐρωτήσω· οἱ ἐπιμένοντες νὰ συστηθῇ νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἀπεῤῥίφθη. Ἔχομεν τώρα διαφόρους ἀναφοράς. Ἕνας Σκάγιαννης, πρώην τελωνοσταθμάρχης, παραπονεῖται διὰ τὴν παῦσίν του.

§48ΠΟΛΛΟΙ. Εἰς τὴν ἐπιτροπὴν τῶν ἀναφορῶν.

§49ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δ. Πίσσας, ἐπιλοχίας, ζητεῖ νὰ τῷ δοθῇ ὁ βαθμὸς τοῦ ἀνθυπασπιστοῦ, τὸν ὁποῖον ἐν ὑπηρεσίᾳ πολυχρονίῳ ἀπέκτησε καὶ τὸν ὁποῖον ἡ Βʹ. τῶν Ἑλλήνων ἐν Ἀθήναις Συνέλευσις ἀνεξετάστως κατὰ τὰ 64 ἀφῄρεσε.

§50ΠΟΛΛΟΙ. Εἰς τὸ ὑπουργεῖον ἁπλῶς.

§51ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δ. Πανούσης, διὰ τὰς πρὸς τὴν πατρίδα μεγίστας χρηματικὰς καὶ σωματικὰς θυσίας του κατὰ τὸν ἀγῶνα, ἐξαιτεῖται ἀποζημίωσιν καὶ δικαιοσύνην παρὰ τοῦ ἔθνους.

§52ΤΙΝΕΣ. Εἰς τὴν ἐπιτροπὴν τῶν ἀναφορῶν.

§53ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΑΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, αὐτὸς εἶχε δώσει καὶ ἄλλοτε ἀναφορὰν ἐπὶ τοῦ ἀντικειμένου αὐτοῦ καὶ ἐσυστήθη εἰς τὴν κυβέρνησιν· ἀφοῦ τότε τὴν ἐστείλαμεν εἰς τὴν κυβέρνησιν, διατὶ νὰ ὑπάγῃ τώρα εἰς τὴν ἐπιτροπήν; καλλίτερα νὰ συστηθῇ εἰς τὴν κυβέρνησιν.

§54ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§55ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἰωσηφίνα Μονδανίνη· ὁ σύζυγός της Ῥαφαὴλ, ὅστις ἕνεκα τῆς πολυχρονίου ὑπηρεσίας του ἀπελάμβανε σύνταξιν λιρῶν 37, ἀποβιώσας ἐγκατέλειψε τὴν οἰκογένειάν του εἰς πενίαν, διὸ ἐξαιτεῖται παρὰ τῆς Βουλῆς ὅπως τῇ παραχωρηθῇ ἀνάλογος σύνταξις κτλ.

§56ΠΟΛΛΟΙ. Εἰς τὴν ἐπιτροπὴν τῶν ἀναφορῶν.

§57ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τζαννία, χήρα Βασιλείου Φραγκίδα, ζητεῖ νὰ ὑπαχθῇ εἰς τὸν τελευταῖον περὶ συντάξεως τῶν χηρῶν καὶ ὀρφανῶν νόμον.

§58ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Νομίζω ὅτι ἔχει δίκαιον ἡ ἀναφερομένη καὶ προτείνω νὰ συστηθῇ εἰς τὸ ὑπουργεῖον, καὶ ἂν εὕρῃ τὰ παράπονά της βάσιμα, νὰ τῆς ἀποδώσῃ δίκαιον.

§59ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν εἶναι καλλίτερον νὰ ὑπάγῃ εἰς τὴν ἐπιτροπὴν τῶν ἀναφορῶν, νὰ ἔλθῃ νὰ μᾶς δώσῃ πληροφορίας;

§60ΠΟΛΛΟΙ. Βέβαια.

§61ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Πολὺ καλά.

§62ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σινανιώτης ἔχει τὸν λόγον.

§63ΣΙΝΑΝΙΩΤΗΣ. Πλησίον τῆς ἀρχαίας καὶ ἱστορικῆς πόλεως Μεγαλοπόλεως κεῖται τὸ χωρίον Σινάνι, τὸ ὁποῖον, ὡς βλέπετε εἰς τὸν γεωγραφικὸν χάρτην, εἶναι τὸ κέντρον τῆς Πελοποννήσου. Καὶ ἡ πεσοῦσα βασιλεία εἰς τὸν τόπον αὐτὸν ἔδωκε προσοχὴν καὶ ἑπομένως διέταξε διὰ διατάγματος τοῦ 1836 συνοικισμὸν ἐπὶ τοῦ τόπου ἐκείνου, τοῦ ὁποίου τὸ ἐμπόριον ἠμποροῦμεν νὰ καυχώμεθα, ὅτι εἶναι μέγα, ἂν ἡ κυβέρνησις δώσῃ προσοχὴν καὶ συνδράμῃ καὶ τὸν τόπον τοῦτον. Ἀλλὰ τὸ διάταγμα αὐτὸ, ὅπως γνωρίζετε, εἶχεν ὁρίσει πρὸς συνοικισμὸν δι’ ἓν ἔτος, ὥστε καθίσταται ἀδύνατον νὰ κάμῃ τις οἰκοδομὴν, διότι πρὸς παρασκευὴν τῶν οἰκοδομῶν ἀπαιτεῖται οὐχὶ ὀλίγος χρόνος. Διὰ τοῦ Βασιλικοῦ Διατάγματος ἀπεφασίσθη νὰ δοθοῦν 50 στρεμ. οἰκοπέδου καὶ 50 στρεμ. γηπέδου· ἀλλὰ κατὰ τὴν παραχώρησιν τῶν γηπέδων οὐδεμία ἐγένετο δικαία διανομὴ, διότι ἔλαβον χώραν πολλαὶ καταχρήσεις. Κατόπιν ἐπῆλθεν εἷς νόμος παρατάσεως ἐπὶ 3 ἔτη τοῦ νόμου αὐτοῦ, ὅστις ἔληξε πρό τινος χρόνου. Λοιπὸν οἱ κάτοικοι τοῦ τόπου αὐτοῦ βλέποντες τὴν ὀπισθοδρόμησιν τοῦ συνοικισμοῦ, ἀπηυθύνθησαν εἰς τὴν Βουλὴν δι’ ἀναφορᾶς των, τὴν ὁποίαν μοὶ ἐπεφόρτισαν νὰ παρουσιάσω εἰς τὴν Βουλὴν, καὶ ζητοῦν ὥστε ἡ Βουλὴ νὰ εὐαρεστηθῇ νὰ ψηφίσῃ νέον νόμον, διὰ τοῦ ὁποίου νὰ παρατείνῃ τὴν ἰσχὺν τοῦ νόμου ἐκείνου, καὶ εἰ δυνατὸν νὰ συστηθῇ εἰς τὸν ἁρμόδιον ὑπουργὸν διὰ νὰ παραχωρήσῃ πλεονεκτήματά τινα, ὥστε νὰ ἐνισχυθῇ αὐτὸς ὁ συνοικισμός.

§64ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν δύναται νὰ ἐφαρμοσθῇ ὁ νόμος ὁ περυσινός;

§65ΣΙΝΑΝΙΩΤΗΣ. Ὁ ἁρμόδιος ὑπουργὸς μὲ εἶπεν, ὅτι θὰ ὑποβάλῃ νόμον γενικώτερον περὶ συνοικισμοῦ· ἀλλ’ ἐγὼ παρουσιάζω αὐτὴν τὴν ἀναφορὰν, ὥστε νὰ συστηθῇ εἰς τὸ ὑπουργεῖον. (Καταθέτει τὴν ἀναφορὰν εἰς τὸ Προεδρεῖον).

§66ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§67ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχει τὸν λόγον ὁ κ. Ζῶτος.

§68ΖΩΤΟΣ. Κατὰ τὴν 10 ἢ 11 τρέχοντος ἀνεκοίνωσα καὶ προφορικῶς ὡς βουλευτὴς καὶ ἐγγράφως εἰς τὸν κ. πρωθυπουργὸν τὴν δολοφονίαν τοῦ Γεωρ. Καραβίδα, δημάρχου Ἀγραίων τῆς Εὐρυτανίας, ἀνδρὸς τιμίου καὶ δημωφελοῦς, καὶ ἐξῃτησάμην ὅπως σταλῇ τάχιστα ἀνακριτὴς πρὸς καταδίωξιν τοῦ ἐγκλήματος, καθόσον ἄλλως ἠδύνατο νὰ σβεσθῇ ἕνεκα τῆς βραδύτητος ἢ νὰ συγκαλυφθῇ ἂν ἄλλη τις ἀρχὴ ἤθελε κάμει ἀνάκρισιν. Ὁ κ. πρωθυπουργὸς μὲ εἶπεν, ὅτι ἔδωκε τὰς δεούσας διαταγάς· σήμερον πληροφοροῦμαι ὅτι ἀκόμη δὲν ἐστάλη ἀνακριτὴς περὶ τούτου καὶ ἑπομένως λυποῦμαι διότι τὸ στυγερὸν αὐτὸ ἔγκλημα θὰ καλυφθῇ καὶ αἱ συνέπειαι θὰ εἶναι πολὺ μεγάλαι· ἐπιθυμῶ ὁ ἁρμόδιος ὑπουργὸς νὰ μᾶς δώσῃ τὰς ἀναγκαίας πληροφορίας, καὶ ἂν δὲν ἔχῃ ἀκόμη τοιαύτας, νὰ τηλεγραφήσῃ καὶ νὰ μᾶς δώσῃ αὐτὰς αὔριον· συγχρόνως δὲ τὸν παρακαλῶ νὰ διατάξῃ τὰς ἐκεῖ ἀρχὰς νὰ ἐκτελέσωσι τὰ δέοντα ἐπὶ τῆς ὑποθέσεως αὐτῆς. Ὑποκείμεθα οἱ πάντες εἰς αὐτὸ τὸ κακὸν καὶ θὰ ὑποφέρωμεν τὰ μέγιστα, ὅταν τὸ τρομερὸν αὐτὸ κακούργημα δὲν τιμωρηθῇ ἐγκαίρως.

§69ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ ὑπουργὸς δὲν εἶναι ἐδῶ, ἑπομένως θὰ ἀναγγείλωμεν εἰς αὐτὸν ταῦτα.

§70ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ (ὑπουργὸς δικαιοσύνης). Τὸ ὑπουργεῖον τῶν ἐσωτερικῶν δὲν ἔλειψε νὰ στείλῃ περὶ αὐτῆς τῆς ὑποθέσεως εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῆς δικαιοσύνης, καὶ ἂν δὲν ἀπατῶμαι, ἀπὸ χθὲς ἐστάλη ἀνακριτὴς περὶ αὐτῆς τῆς ὑποθέσεως· νομίζω ὅτι ἐστάλη, ἀλλὰ καὶ ἂν δὲν ἐπῆγε μέχρι τοῦδε, θέλει σταλῆ.

§71ΖΩΤΟΣ. Νὰ τηλεγραφήσῃ τὸ ὑπουργεῖον καὶ νὰ διατάξῃ ὅπως ἐνεργηθῶσι τὰ δέοντα.

§72ΒΟΤΣΑΡΗΣ. Θὰ ὑποβάλω μερικὰ νομοσχέδια· ά. πρόκειται περὶ τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ἀξιωματικῶν τῆς ἐν ἀργίᾳ φάλαγκος (ἀναγινώσκει τὸ νομοσχέδιον). Πρὸς τὴν Βουλήν. Περὶ αὐξήσεως ἀριθμῶν. «Κατὰ τὸν ΧΟΓʹ. νόμον τῆς 8 Αὐγούστου 1861, οἱ ἀριθμοὶ τῶν ἐν ἐνεργείᾳ καὶ διαθεσιμότητι ἀξιωματικῶν τοῦ μονίμου στρατοῦ ὡρίσθησαν εἰς 123 στρατηγοὺς καὶ ἀνωτέρους ἀξιωματικοὺς καὶ 550 ὑποδεεστέρους, τῆς δὲ ἐφεδρείας εἰς 10 ἀνωτέρους καὶ 100 ὑποδεεστέρους. Ἐκ τούτων οἱ ἀριθμοὶ τῶν στρατηγῶν καὶ ἀνωτέρων ἀξιωματικῶν τοῦ μονίμου στρατοῦ δὲν ἐπληρώθησαν ἅπαντες, κατηργήθησαν δὲ οἱ τῆς ἐφεδρείας. Ἐξ ἄλλου ὅμως οἱ ἀνωτέρω 550 ἀριθμοὶ τῶν ὑποδεεστέρων ἀξιωματικῶν τοῦ μονίμου στρατοῦ δὲν ἐπαρκοῦσι πλέον εἰς τὰς ἀνάγκας τῆς ὑπηρεσίας ὡς ἐκ τῆς νομοθετηθείσης δυνάμεως τοῦ στρατοῦ, δι’ ἣν ὁ ψηφισθεὶς ἤδη προϋπολογισμὸς ἐχορήγησεν ἤδη τὴν ἀπαιτουμένην δαπάνην. Δι’ ὃ ὑποβάλλω εἰς τὴν ἐπιψήφισιν τῆς Βουλῆς πρότασιν νόμου ἀναβιβάζοντος τοὺς ἀ-

ριθμοὺς τῶν ἀξιωματικῶν τούτων εἰς 620.»

ΠΡΟΤΑΣΙΣ ΝΟΜΟΥ.

«Ὁ διὰ τοῦ ΧΟΓʹ. νόμου τῆς 8 Αὐγούστου 1861 ὁρισθεὶς ἀριθμὸς τῶν ἐν ἐνεργείᾳ καὶ διαθεσιμότητι ὑποδεεστέρων ἀξιωματικῶν τοῦ μονίμου στρατοῦ ἀναβιβάζεται εἰς ἑξακοσίους εἴκοσι». Ἐν Ἀθήναις, τὴν 24 Μαρτίου 1867.

Ὁ ὑπουργὸς τῶν στρατιωτικῶν

Δ. ΒΟΤΣΑΡΗΣ.

Ἐπιτρέψατέ μοι, κύριοι, νὰ εἴπω ὀλίγας τινὰς λέξεις πρὸς ὑποστήριξιν καὶ ἐξήγησιν τοῦ νομοσχεδίου τούτου. Τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ δὲν εἶναι ἴσως ἐξ ἐκείνων τῶν νομοσχεδίων, τὰ ὁποῖα ἀφεύκτως ἀπαιτοῦνται διὰ σκοπὸν ὑπηρεσίας πραγματικόν· διότι εἴτε ὑπάρχει αὐτὸς ὁ νόμος εἴτε δὲν ὑπάρχει, κἀνένας κλάδος τῆς ἐνεργοῦ ὑπηρεσίας δὲν θέλει ὑποφέρει· ὑπὸ τὴν ἔποψιν ταύτην εἶναι ἀδιάφορος ἡ εἰσαγωγὴ του· ἀλλὰ ὑπὸ τὴν ἔποψιν τοῦ σεβασμοῦ, ὅστις ὀφείλεται εἰς μίαν τάξιν ἀνθρώπων εἰς τοὺς ὁποίους τὸ πᾶν χρεωστοῦμεν, ἐλπίζω ὅτι θέλετε δείξει εἰς ὅλους ἐκείνους τὸν σεβασμὸν, τὸν ὁποῖον ὀφείλομεν εἰς τοὺς ἄνδρας αὐτούς. Τὸ σῶμα αὐτὸ κατὰ τοὺς ἰσχύοντας νόμους ζῇ, ἀλλ’ ἡ ζωὴ αὐτῶν τῶν ἀνθρώπων πρὸς τοὺς ὁποίους, ὡς σᾶς εἶπον, ὀφείλομεν τὸ πᾶν, αὐτοὶ ἕρπουν σήμερον, δὲν ζοῦν ὑπερηφάνως. Αὐτὸ τὸ νομοσχέδιον δὲν ἔχει σκοπὸν νὰ μεταβάλῃ τὰ πάντα, ἀλλὰ μόνον νὰ δώσῃ εἰς αὐτοὺς ἓν τελευταῖον δεῖγμα, ὅτι ἡ κοινωνία δὲν τοὺς ἐλησμόνησε καὶ ἐπιθυμεῖ νὰ τοὺς βλέπῃ εὐχαριστημένους καὶ ζῶντας, οὐχὶ ἕρποντας. Πρὸς τούτοις νομίζω ὅτι ἔχει τὸν εὐργετικὸν σκοπὸν αὐτὸν ἰδιαιτέρως, ὅτι οἱ ἄνδρες αὐτοὶ, οἵτινες ὡσημέραι παρέρχονται, θέλουν ἀφήσει κατάλληλον σύνταξιν εἰς τὰς χήρας των καὶ τὰ ὀρφανά των, ὅπως ἔχωσι τὸν ἄρτον τοὐλάχιστον ἀφθονώτερον. Τὸ δεύτερον νομοσχέδιον ἀφορᾷ τὸν προβιβασμὸν τῶν ἀνθυπασπιστῶν· οἱ ἀνθυπασπισταὶ κατὰ τὸν ἰσχύοντα νόμον προβιβάζονται κατὰ τὰ δύω τρίτα κατ’ ἀρχαιότητα καὶ τὸ ἓν τρίτον κατ’ ἐκλογή. Εἰς ὁμαλὴν κατάστασιν πραγματικῶς ὁ ὅρος οὗτος εἶναι καλὸς καὶ εἶναι καὶ ὁ συνήθης καὶ εἰς ἄλλους στρατοὺς ἄλλων ἐπικρατειῶν· ἀλλ’ ἔκτακτοι περιστάσεις ἐπέφερον μίαν μεγάλην διατάραξιν, καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τοὺς βαθμοὺς τούτους, εἰς τὰ μητρῷα· ἕνεκα τῆς μεταβολῆς ἐγένετο μία πληρεστάτη ἀνάμιξις τῆς ἀρχαιότητος, καὶ ὀλίγιστοι τῶν ἀνθυπασπιστῶν αὐτῶν ἐγένοντο κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ ἰσχύοντος νόμου. Πρόκειται λοιπὸν νὰ ἐκλέξωμεν ἀνθυπασπιστὰς διὰ τὸν βαθμὸν τοῦ ἀξιωματικοῦ, ὅστις βεβαίως εἶναι πάγιος καὶ ἀμετάβλητος, διότι αὐτοὶ λαμβάνουν τὸν βαθμὸν των διὰ νόμου, νὰ φέρωμεν εἰς τὴν τάξιν αὐτῶν, λέγω, ἐκ τῶν καλλιτέρων στοιχείων, λαμβάνοντες ὑπ’ ὄψιν καὶ τὰ στοιχεῖα καὶ τὰ δικαιώματα. Διὰ τοῦτο ἐθεώρησα ἀναγκαῖον νὰ ὑποβάλω εἰς τὴν ἐπιψήφισιν τῆς Βουλῆς τὸ ἀκόλουθον νομοσχέδιον. (Ἀναγινώσκει αὐτό).

ΠΡΟΤΑΣΙΣ ΝΟΜΟΥ.

«Μέχρις οὗ ἐκλείψωσιν οἱ μὴ κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ περὶ προβιβασμῶν νόμου προβιβασθέντες καὶ καταταχθέντες ἀνθυπασπισταὶ, ὁ προβιβασμὸς τῶν ἀνθυπασπιστῶν εἰς τὸν βαθμὸν τοῦ ἀνθυπολοχαγοῦ θέλει γίνεσθαι ἀποκλειστικῶς κατ’ ἐκλογὴν, ἐξαιρέσει τῶν ἀνθυπασπιστῶν τοῦ πυροβολικοῦ, τοῦ μηχανικοῦ καὶ τοῦ ὑγειονομικοῦ σώματος». Ἀθήνησι, τῇ 23 Μαρτίου 1867.

Ὁ ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν

Δ. ΒΟΤΣΑΡΗΣ.

Αὐτοὶ εἶναι κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ νόμου ἀνθυπασπισταί.

§73ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Ἐπαινῶ τὴν εὐγενῆ διάθεσιν τοῦ ὑπουργοῦ τῶν στρατιωτικῶν· ἔκαμε πολὺ ὀρθὰ νὰ ὑποβάλῃ ἓν τοιοῦτον νομοσχέδιον· ἐὰν λάβετε τὸν κατάλογον τῶν ναυτικῶν, ἐν τῷ καταλόγῳ τούτῳ θέλετε εὕρει πολλὰ ἄτομα ἐκ τῶν ὁποίων δύνασθε νὰ σχηματίσητε ἓν σῶμα ἰδιαίτερον, καὶ ὄχι νὰ ἕρπουν, ὅπως εἶπεν ὁ ὑπουργὸς τῶν στρατιωτικῶν, τὰ λείψανα αὐτὰ τοῦ ἀγῶνος, διότι αὐτοὶ λιμοκτονοῦν, ἀλλὰ νὰ ζήσουν· ὁ κύριος ὑπουργὸς τῶν ναυτικῶν θέλει, νομίζω, φροντίσει ἐπίσης διὰ τὰ πρόσωπα αὐτὰ, εἰς τὰ ὁποῖα τὸ ἔθνος ὅλον ὀφείλει εὐγνωμοσύνην, διότι αὐτοὶ ὑπῆρξαν τὸ πᾶν.

§74ΠΡΟΕΔΡΟΣ. «Ἄρθρον μοναδικόν. Τὸ προσωπικὸν τοῦ ὑπουργείου τῆς δικαιοσύνης θέλει σύγκεισθαι ἀπὸ τοῦδε ὑπὸ τὴν διεύθυνσιν τοῦ ἁρμοδίου ὑπουργοῦ, ἐκ τοῦ γενικοῦ γραμματέως, ἑνὸς τμηματάρχου πρώτης ἢ δευτέρας τάξεως, τριῶν γραμματέων πρώτης τάξεως, ἑνὸς γραμματέως δευτέρας τάξεως, τριῶν γραφέων πρώτης τάξεως, δύω γραφέων δευτέρας τάξεως καὶ δύο κλητήρων πρώτης τάξεως». Εἶναι τρίτη συζήτησις, κύριοι· παραδέχεται τὴν ἀρχὴν ἡ Βουλή; (Δὲν ὑπῆρξεν ἀντίῤῥησις). Καὶ τὸ ἄρθρον; (Παρεδέχθη). Οἱ παραδεχόμενοι τὸ σύνολον νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἀρχόμεθα τῆς συζητήσεως τοῦ προϋπολογισμοῦ.

§75ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Ἐπειδὴ ὁ κύριος ὑπουργὸς τῶν ναυτικῶν δὲν ἦτο παρὼν, παρακαλῶ νὰ τοῦ σταλῇ ἓν ἀπόσπασμα τῶν πρακτικῶν εἰς τὸ ὑπουργεῖον.

§76ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ σταλῇ. Κύριοι, ὁ κύριος ὑπουργὸς εἶχε λάβει τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ ὀγδόου κεφαλαίου, στρατιωτικὴ ἐκπαίδευσις· καθήσατε, κύριοι.

§77ΒΟΤΣΑΡΗΣ. Ὑπουργ. Στρατιωτ. Ἐγένετο λόγος, κύριοι, περὶ τῆς στρατιωτικῆς σχολῆς καὶ εἶχον εἰπῆ, ὅτι πρὶν ἢ ἐπιψηφισθῇ ὁ προϋπολογισμὸς καὶ γίνῃ τελειωτικὸς, ἐπεφυλάχθην νὰ δώσω ἐξηγήσεις εἰς τὴν Βουλὴν, τόσον ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ ζητήματος, καθὼς καὶ ἐπὶ ἄλλων περὶ τῶν ὁποίων κάμνει μνείαν ἡ ἐπιτροπὴ ὑμῶν· ἀλλ’ ἐπειδὴ ἡ Βουλὴ ἐξέφρασε τὴν ἐπιθυμίαν νὰ γίνῃ ἔναρξις τῆς συζητήσεως ἀμέσως ἐπὶ τοῦ ἀντικειμένου τῆς στρατιωτικῆς ἐκπαιδεύσεως, ἤτοι τῆς στρατιωτικῆς σχολῆς, ἐπιλαμβάνομαι αὐτοῦ τοῦ θέματος. Ὁ ἰσχύων σήμερον ὀργανισμὸς τῆς στρατιωτικῆς σχολῆς ἐκηρύχθη ἀπὸ τοῦ βήματος ὡς παράνομος, καθ’ ὅσον κατήργησεν ἄλλον ὀργανισμὸν ἔχοντα ἰσχὺν νόμου, καὶ ἑπομένως ἐγένετο τρόπον τινὰ ἡ πρότασις διὰ νὰ ἐπανέλθωμεν διὰ μιᾶς ἀπὸ τὸν παράνομον τοῦτον ὀργανισμὸν εἰς τὸν μᾶλλον νόμιμον καὶ τὸν κῦρος νόμου ἔχοντα τῆς ἀντιβασιλείας. Ἡ Βουλὴ ἔδειξε χθὲς ἐπὶ τῆς ἐνάρξεως αὐτοῦ τοῦ ζητήματος συγκίνησίν τινα τὴν ὁποίαν ἐννοῶ ἀξιόλογα. Ἡ Βουλὴ εἶχε τὸ θέαμα ἐντὸς ὀλίγων μηνῶν, κύριοι, νὰ ἴδῃ μεταβαλλομένους τρεῖς κανονισμοὺς τῆς στρατιωτικῆς σχολῆς, καὶ ἦτο πολλὰ φυσικὸν νὰ γεννηθῇ μία συγκίνησις εἰς τὴν Βουλὴν καὶ νὰ σκεφθῇ αὕτη ποῦ θὰ φθάσωμεν, ὅταν οἱ ὀργανισμοὶ μεταβάλλωνται ἀπὸ ἡμέρας εἰς ἡμέραν. Ὑπὸ τὴν ἔποψιν αὐτὴν λοιπὸν ἐννοῶ κάλλιστα τὰς ἐντυπώσεις, αἱ ὁποῖαι ἐγεννήθησαν καὶ ἐξεφράσθησαν, ἀλλὰ νομίζω, κύριοι, ὅτι τὸ ἴδιον αὐτὸ θέμα πρέπει νὰ μᾶς κάμῃ ὀλίγον πάλιν ὑπομονητικοὺς διὰ νὰ μὴ περιπέσωμεν εἰς ἄλλο ἄτοπον πάλιν, καὶ καθὼς νομίζω, ὅτι τὰ γενόμενα δὲν εἶναι μὲν ἀξιέπαινα, δὲν εἶναι καλὰ ὑπὸ τὴν ἔποψιν τοῦ πρακτικοῦ, ὅμως δὲν ἀντιβαίνουν εἰς τὸν νόμον, τοὐλάχιστον δὲν ἀντιβαίνουν οὐσιαστικῶς καὶ ἰδοὺ διὰ τί τὸ νομίζω τοῦτο. Ὁ ὀργανισμὸς τῆς στρατιωτικῆς σχολῆς ὁ πρῶτος τῆς ἀντιβασιλείας τῷ ὄντι εἶχε κῦρος νόμιμον, εἶχε δηλαδὴ ὅλας τὰς διατυπώσεις ἐκείνας, τὰς ὁποίας ἡ Συνέλευσις τῆς 3ης Σεπτεμβρίου ἀπήτει, ἀλλ’ ἔχει αὐτὸ τὸ ἐξαιρετικόν, οὕτως εἰπεῖν, αὐτὸς ὁ ὀργανισμός, ὅτι ἐν ἑαυτῷ περιέχει τὰ σπέρματα τῆς μεταβολῆς του. Δὲν ἠδύνατο λοιπὸν νὰ μείνῃ ὡς εἶχε, διότι, ὡς καὶ πέρυσυ, εἰς μίαν τινα συζήτησιν εἶχα τὴν τιμὴν νὰ σᾶς εἴπω, ὁ ὀργανισμὸς ἐκεῖνος ἐβασίζεττο ἐπὶ ὀκτὼ κλάσεων, ἐκ τῶν ὁποίων τέσσαρες ἦσαν προπαιδευτικαὶ καὶ τέσσαρες ἐκπαιδευτικαί, καὶ προέβλεπεν ὁ ὀργανισμὸς τότε, ὅτι προϊούσης τῆς ἐκπαιδεύσεως ἐν Ἑλλάδι, ἤθελεν εἶσθαι δυνατὸν βαθμηδὸν νὰ ἐκλείψωσιν αἱ τάξεις αἱ προπαιδευτικαὶ καὶ οὕτω νὰ καταντήσῃ ὁ ὀργανισμὸς τῆς στρατιωτικῆς σχολῆς περιωρισμένος εἰς τὰς τέσσαρας ἐκπαιδευτικὰς μόνον· ἀλλὰ ποῖον ἐστάθη τὸ πρακτικὸν ἀποτέλεσμα αὐτῆς τῆς ἀποπείρας; Ἀτυχῶς ἀπέτυχεν ἐν μέρει, διότι μετὰ τριακονταετῆ χρῆσιν αὐτοῦ τοῦ ὀργανισμοῦ μόνον μία τάξις ἠμπόρεσε νὰ ἐκλείψῃ, τὸ ὁποῖον θέλει νὰ εἴπῃ, ὅτι ἡ ἐκπαίδευσις τῶν ἄλλων σχολείων δὲν προέβη ὅσον τότε ἡ ἀντιβασιλεία ἤλπιζε καὶ προέβλεπεν εἰς βαθμόν, ὥστε νὰ ἐκλείψουν ἐντὸς μικροῦ διαστήματος αἱ τέσσαρες τάξεις. Ἰδοὺ λοιπὸν ἐν τῷ ἰδίῳ ὀργανισμῷ ἡ ἀρχὴ τῆς μεταβολῆς καὶ πάλιν, ὡς ἐκ τῆς πείρας ἡ ἀπόδειξις, ὅπου δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ἐφαρμοσθῇ καὶ αὕτη κατὰ τὸν νόμον. Ἐκτὸς τούτου κατὰ διαφόρους ἐποχάς, τὴν 3ην 7βρίου καὶ μετὰ τὴν μεταβολὴν αὐτήν, ἐπῆλθον διάφοροι μικραὶ καὶ μεγάλαι μεταβολαί, αἱ ὁποῖαι ἠλλοίωσαν τοῦ πρώτου ἐκείνου ὀργανικοῦ διατάγματος τὸν χαρακτῆρα, καὶ ἐννοεῖται οὐσιωδῶς. Μία διάλυσις ἐγένετο π. χ. πρὸ τῆς τρίτης 7βρίου καὶ ἡ σχολὴ ἀνασχηματισθεῖσα ἐσχηματίσθη ἐπὶ ἄλλων βάσεων.

§78ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Μετά.

§79ΒΟΤΣΑΡΗΣ. Ἡ διάλυσις ἔγεινε μετά, ἀλλὰ μία μεταβολὴ τῆς ἡλικίας τοῦ ἀριθμοῦ τῶν μαθητῶν καὶ τινων ἄλλων ἐπῆλθε πρὸ τῆς 3ης 7βρίου. Κατὰ συνέπειαν, καὶ ἂν ὑποθέσωμεν ὅτι ἀρχικῶς ἔχει αὐτὸ τὸ διάταγμα τὰς διατυπώσεις ἑνὸς νόμου, καθὼς εἶχον τὰ διατάγματα εἰς τὴν ἀντιβασιλείαν, διὰ τῶν μεταβολῶν αὐτῶν, αἱ ὁποῖαι ἐπῆλθον κατὰ καιρούς, ἀπώλεσε τὸν χαρακτῆρα αὐτὸν τὸν βέβαιον νομοθετήματος τὴν καὶ διὰ τοῦτο, προϊόντος τοῦ χρόνου, ἐγένοντο βαθμηδὸν καὶ σπουδαιότεραι μεταβολαί, καὶ ἐγὼ ὁ ἴδιος, ὅταν ἤμην ὑπουργὸς τῶν στρατιωτικῶν ἐπὶ βασιλείας Ὄθωνος, ἐπέφερον οὐχὶ ῥιζικὰς μεταῤῥυθμίσεις βεβαίως, ἀλλὰ μεταβολάς τινας τὰς ὁποίας ἐθεώρουν ἀναγκαίας κατ’ ἐμὲ πρὸς βελτίωσιν τοῦ κλάδου αὐτοῦ, καὶ πρὸ πάντων εἰς μέρη τινά, εἰς τὰ ὁποῖα ἡ στρατιωτικὴ μόρφωσις ἐχώλαινε. Μετὰ τὴν μεταβολὴν αὐτὴν ἐπῆλθον σπουδαιότεραι μεταβολαὶ ῥιζικαί, καὶ πρώτη ἦτο ὁ ὀργανισμὸς ἐπὶ τοῦ ὁποίου ἐγένετο πέρυσι λόγος, ἐπὶ Καρνάλη, νομίζω, ὁ ὁποῖος διήρκεσεν ὀλίγους μῆνας, καὶ τελευταῖος ἐπὶ Ζυμβρακάκη, ὁ ὁποῖος ἐπίσης ἔχει ὅλως διόλου διαφορετικὰς βάσεις. Νομίζω λοιπόν, κύριοι, ὅτι δὲν δύναται νὰ θεωρηθῇ ὡς ἔγκλημα, οὕτως εἰπεῖν, ἡ μεταβολή τινων μερῶν ἢ καὶ ὁλοκλήρου τοῦ ὀργανισμοῦ, διότι, καθὼς προεῖπον, ἀπ’ ἀρχῆς ἡ βάσις τοῦ ὀργανισμοῦ εἶχε τὸ σπέρμα τῆς μεταβολῆς ἐν ἑαυτῇ, καὶ μετὰ ταῦτα πρακτικῶς τέλος πάντων ὀλίγον κατ’ ὀλίγον εἰσήγοντο μεταβολαί τινες, ὥστε δὲν νομίζω ὅτι εἷς ὑπουργὸς ἐξετίθετο νὰ κηρυχθῇ παράνομος ὁριστικῶς καὶ καθαρῶς, ἐὰν ἔφερε γενικωτέραν τινὰ τροποποίησιν. Μεταβαίνω δὲ μετὰ ταῦτα εἰς ὀλίγας τινὰς παρατηρήσεις καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὸν τελευταῖον ὀργανισμόν, κατὰ τοῦ ὁποίου παρετήρησα ὅτι ὑπάρχει ἐντὸς τῆς Βουλῆς προδιάθεσίς τις, καὶ μετὰ ταῦτα θέλω προσπαθήσει νὰ ἐκθέσω εἰς τὴν Βουλὴν κατὰ ποῖον τρόπον, νομίζω ὅτι τὰ τοιαῦτα ζητήματα δύνανται νὰ λυθοῦν χωρὶς νὰ φέρουν διατάραξιν ἄλλην. Ὁ ὀργανισμὸς ὁ τελευταῖος καθὼς καὶ ὁ προτελευταῖος εἶχε πολλὰ τὰ καλά, ἀπολύτως θεωρούμενος· εἶναι ἕνας καλὸς ὀργανισμός· σφάλλει μόνον νομίζω κατὰ τρία τινά· πρῶτον σφάλλει καὶ πρωτίστως, διότι ἄνευ ἰσχυροῦ καὶ κατεπείγοντος λόγου καὶ ἐν τῷ μέσῳ τοῦ ἔτους τῶν σπουδῶν ἐγένετο ἡ μεταβολὴ αὕτη, καὶ ὡς ἐκ τούτου προῆλθε μία μεγίστη διατάραξις εἰς ὁλόκληρον τὴν ὑπηρεσίαν τῆς σχολῆς, τὴν ἐκπαίδευσιν καὶ λοιπά. Εἶναι εὔκολον νὰ φαντασθῆτε, ὅταν ἐντὸς τοῦ σχολικοῦ ἔτους διακόπτωνται τὰ μαθήματα καὶ εἰσάγεται ἕνας ἐντελὴς νέος ὀργανισμός, ποία διατάραξις ἔρχεται· καὶ τῷ ὄντι ὀλίγον ἔλειψε νὰ ἐπέλθῃ ὡς ἐκ τούτου ἡ πλήρης διάλυσις τῆς σχολῆς, καὶ ἠναγκάσθην νὰ λάβω μέτρα τινὰ προσωρινὰ διὰ νὰ ἐμποδίσω αὐτὸ τὸ ὁποῖον ἐθεώρουν δυσάρεστον. Ἐκτὸς τοῦ λόγου αὐτοῦ, ὁ ὁποῖος εἶναι ζήτημα, ἂν θέλετε, ἁρμοδιότητος χρόνου, ἔχει κατ’ ἐμὲ καὶ δύο ἄλλα ἐλαττώματα ὁ ὀργανισμὸς αὐτός, ὅτι παραδέχεται ὡς βάσιν διὰ τὴν εἴσοδον εἰς τὸ σχολεῖον γνώσεις, τὰς ὁποίας δὲν εἶναι εὔκολον, καὶ ἴσως δὲν εἶναι δυνατὸν διὰ πολὺν καιρὸν νὰ ἔχουν οἱ νέοι οἱ εἰσαχθησόμενοι εἰς τὴν στρατιωτικὴν σχολήν. Κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον λοιπὸν ἢ θὰ ἐπέλθῃ πάλιν νέα μεταβολὴ τοῦ ὀργανισμοῦ τῆς στρατιωτικῆς σχολῆς, καὶ αὐτὸ τὸ προβλέπω, διότι δὲν θέλουσιν εὑρεθῆ νέοι ἔχοντες τὰς ἀπαιτουμένας κατὰ τὸν κανονισμὸν αὐτὸν γνώσεις ἢ θέλομεν φθάσει εἰς τὸ συμπέρασμα τῆς διαλύσεως τῆς σχολῆς. Ἀλλὰ καὶ ἐὰν ᾖναι δυνατὸν νὰ εὕρωμεν νέους μὲ τὰς γνώσεις αὐτὰς διὰ τὴν πρώτην τάξιν τῆς σχολῆς, νομίζω, ὅτι ὑπάρχει καὶ ἓν ἄλλο ἀτόπημα, εἶναι τὸ τῆς ἡλικίας, τὸ ὁποῖον δὲν ἐπιτρέπει κατ’ ἐμὲ, ἐν Ἑλλάδι, τοὐλάχιστον τὴν περαιτέρω μόρφωσιν ἀληθῶς στρατιωτικῶν νέων. Ὅταν μαθηταὶ τοῦ γυμνασίου ἐκ τῶν τελευταίων τάξεων, οἵτινες μάλις θὰ ἔχουν τὰς γνώσεις τὰς ἀπαιτουμένας διὰ νὰ εἰσέλθουν εἰς τὴν στρατιωτικὴν σχολὴν, εἰσέλθουν εἰς αὐτὴν, νομίζω ὅτι δὲν δύναται νὰ περιμένῃ τις ἀπὸ νέους ἔχοντας τοιαύτην διανοητικὴν ἀνάπτυξιν, καὶ μάλιστα εἰς τὰς παρούσας ἐποχὰς, ὅτι θέλουσιν ὑποταχθῆ εὐκόλως εἰς τὸν βαρὺν ζυγὸν τῆς πειθαρχίας, ὁ ὁποῖος ὑπάρχει ἐν τῇ στρατιωτικῇ σχολῇ, καὶ ὡς ἐκ τούτου, ὅτι θέλουσιν ὑπάρχει πολλαὶ ἀφορμαὶ διαλυτικαὶ ἐν τῇ σχολῇ. Αὐτοὶ εἶναι οἱ τρεῖς κατ’ ἐμὲ κυριώτεροι λόγοι οἱ κατὰ τοῦ ὀργανισμοῦ· καθ’ ὅλα τὰ ἄλλα ἐμπεριλαμβάνει πολλὰς καλὰς διατάξεις, μὲ τὴν μόνην διαφορὰν, ὅτι δὲν ἐφαρμόζονται εἰς τὰς σημερινὰς περιστάσεις, κατ’ ἐμέ. Ἀλλὰ τί δεῖ γενέσθαι; Ἐδῶ εἶναι τὸ ζήτημα τὸ πρακτικὸν καὶ κατ’ ἐμὲ τὸ δυσκολώτερον. Πρέπει διὰ μιᾶς, ἀφοῦ ἐγένετο ἡ κατάργησις ἑνὸς κανονισμοῦ ἐν τῷ μέσῳ τοῦ ἔτους καὶ εἰσήχθη ἄλλος, καὶ αὐτὸς πάλιν ἐπὶ τὸ πρακτικώτερον ἐτροποποιήθη, νὰ ληφθῇ διὰ μιᾶς ἀποφάσεως τῆς Βουλῆς καὶ τῆς Κυβερνήσεως τὸ μέτρον μιᾶς νέας μεταβολῆς τοῦ σχολείου, εἴτε ἐπὶ τῇ βάσει ἄλλου ὀργανισμοῦ νέου, εἴτε ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ προϋπάρχοντος τῆς ἀντιβασιλείας ὁ ὁποῖος θεωρεῖται, ὅτι ἔχει τὸ κῦρος τοῦ νόμου; ἐὰν τοιοῦτόν τι ἤθελε γείνει, πάλιν ἤθελεν εἶσθαι κατ’ ἐμὲ ὁ τελευταῖος τύπος διὰ τὰ πράγματα τῆς σχολῆς. Εὑρισκόμεθα, βλέπετε, κύριοι, εἰς τὴν λίαν δύσκολον καὶ δυσάρεστον θέσιν, οἱονδήποτε μέτρον ῥιζικὸν λάβωμεν σήμερον, νὰ φέρῃ ἀντὶ καλοῦ κακόν. Νομίζω λοιπὸν, ὅτι τὸ νὰ κανονισθῇ διὰ νόμου ὁ ὀργανισμὸς τῆς σχολῆς ἐντὸς τοὐλάχιστον αὐτῆς τῆς συνόδου δὲν εἶναι οὔτε εὔκολον, οὔτε ὠφέλιμον. Ἐγὼ, κύριοι, δὲν ἀποκρούω ποσῶς τὴν ἀρχὴν, τὴν ὁποίαν ἐξέθηκεν ὁ χθὲς λαλήσας ἔντιμος βουλευτὴς Κ. Σινανιώτης, ὅτι διὰ νόμου πρέπει νὰ τεθῶσιν αἱ βάσεις τοῦ ὀργανισμοῦ τῆς σχολῆς· ἀπεναντίας εὑρίσκω ἓν προηγούμενον τοιοῦτον εἰς μίαν ἐξαίρετον νομοθεσίαν, τὴν ὁποίαν πολλάκις παρακολουθοῦμεν, τὴν τοῦ Βελγίου. Δὲν ὑπάρχει βεβαίως ὁλόκληρος ὁ ὀργανισμὸς ἐκεῖ καθιερωμένος διὰ νόμου, οὔτε ἔχει ὁ διὰ νόμου κυρωμένος τὴν ἔκτασιν, τὴν ὁποίαν ἤθελε νὰ δώσῃ χθὲς ὁ ἔντιμος βουλευτὴς, ἀλλ’ αἱ κυριώτεραι τῷ ὄντι βάσεις τοῦ ὀργανισμοῦ ἐκείνου ἐκυρώθησαν διὰ νόμου, καὶ διὰ Βασ. διαταγμάτων ἐξετελέσθη ὁ νόμος αὐτὸς, καὶ ὑπάρχει καὶ μία τρίτη ἁρμοδιότης, τοῦ ὑπουργοῦ τῶν στρατιωτικῶν, διὰ τὰς περισσοτέρας λεπτομερείας. Νομίζω ὅμως, ὅτι ὅσον ἐπιθυμητὸν καὶ ἂν ᾖναι τὸ πρᾶγμα τοῦτο, δὲν εἶναι τῆς παρούσης στιγμῆς. Ἐγὼ τοὐλάχιστον ὁμολογῶ, ὅτι ἤθελον εὑρεθῆ εἰς τὴν μεγαλητέραν ἀμφιβολίαν ἐντὸς τῶν ὀλίγων ἡμερῶν, αἱ ὁποῖαι μᾶς μένουν διὰ τὰς ἐργασίας, νὰ μελετήσω, νὰ ὡριμάσω ἓν τοιοῦτον νομοσχέδιον, τοῦ ὁποίου αἱ βάσεις αἱ συνοπτικαὶ πρέπει νὰ ᾖναι ὀρθαὶ, διότι δὲν θὰ μεταβάλλωνται τόσον εὐκόλως, καὶ νὰ τὸ παρουσιάσω εἰς τὴν Βουλήν.

§80ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Διὰ τὴν ἄλλην Σύνοδον.

§81ΒΟΤΣΑΡΗΣ. Εἶπον, ὅτι ἀπολύτως τὴν ἀρχὴν τὴν παραδέχομαι· καὶ ἀληθῶς, προκειμένου περὶ τῆς ἄλλης Συνόδου, εἶμαι συμφωνότατος νὰ θέσωμεν τὰς βάσεις διὰ νόμου, καὶ τότε τῷ ὄντι ἐσκεμμένως ἠμπορεῖ ὁ ὑπουργὸς, οἱοσδήποτε καὶ ἂν ᾖναι αὐτὸς, νὰ μελετήσῃ τὸ ἀντικείμενον τοῦτο καὶ νὰ σᾶς παρουσιάσῃ κἄτι τι, τὸ ὁποῖον νὰ ᾖναι ἄξιον νὰ παρουσιασθῇ ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, ἐνῷ σήμερον θὰ ᾖναι κἄτι τι ἀχώνευτον πολὺ περισσότερον ἀπὸ ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ὑπάρχουν σήμερον ἐν ἐνεργείᾳ, διότι οἱ τότε ὑπουργοὶ δὲν εἶχον πέντε καὶ δέκα ἡμέρας ἐνώπιόν των, ἀλλὰ τοὐλάχιστον δύω καὶ τρεῖς μῆνας. Ἐκτὸς αὐτοῦ τοῦ ἀντικειμένου ὅμως, Κύριοι, τοῦ ὀργανισμοῦ τῆς στρατιωτικῆς σχολῆς, ἡ ἐπιτροπὴ ἀπαιτεῖ νὰ τεθῇ φραγμὸς εἰς τὴν τάσιν, τὴν ὁποίαν ἔχουν ὑπουργοί τινες διὰ νὰ μεταβάλλουν συχνότατα τοὺς ὀργανισμοὺς τοῦ στρατοῦ, ἐκ τῶν ὁποίων μεταβολῶν ἐπέρχεται πολλάκις ἡ σύγχυσις κατὰ τὴν ἐπιτροπὴν, τῆς ὑπηρεσίας, καὶ τὰ τοιαῦτα. Ἐὰν, Κύριοι, ᾖναι δύσκολον νὰ ὁρισθῶσι διὰ νόμου αἱ γενικαὶ βάσεις διὰ τὸν ὀργανισμὸν μιᾶς στρατιωτικῆς σχολῆς, πράγματος λίαν περιωρισμένου, ἑνὸς τῶν κλάδων τῆς ὑπηρεσίας τοῦ στρατοῦ, καὶ κλάδου, ὁ ὁποῖος ὑπόκειται εἰς τοὺς κανόνας τῆς ἐπιστήμης, καὶ σπανιώτατα εἰς ἐκτάκτους περιστάσεις, πόσον εἶναι δυσκολώτερον, ἐὰν θελήσωμεν τοὺς στρατιωτικοὺς ὀργανισμοὺς νὰ τοὺς ὑπαγάγωμεν εἰς ἓν τοιοῦτόν τι, τὸ ὁποῖον ἀπαιτεῖ ἡ ἐπιτροπή σας. Κύριοι, οὐδαμοῦ, οὐδέποτε ὑπῆρξεν ὀργανισμὸς στρατοῦ ἐπὶ τῇ βάσει νόμου, διότι ἤθελεν εἶσθαι ὁ μεγαλήτερος τῶν κινδύνων διὰ τὴν ἐπικράτειαν, ἡ ὁποία ἤθελε κυρώσει ἕνα τοιοῦτον νόμον. Καὶ εἰς ἄλλην περίστασιν ἐσυζητήθη ἐν τῇ Γερουσίᾳ τὸ ζήτημα τοῦτο, καὶ ἐκεῖ τότε ἐγὼ εἶχον ὀργανίσει τὴν ἐφεδρείαν, εἶχον μεταβάλει τὰ συντάγματα εἰς τάγματα, καὶ τοῦτο ἀκόμη ἐσκανδάλισε τὴν Γερουσίαν ἤ τινας τῶν ἐντίμων γερουσιαστῶν, καὶ μοῦ ἐζητήθη λόγος. Εἶπον τὰ αὐτὰ, ὅτι οὐδέποτε τὰ τοιαῦτα κανονίζονται διὰ νόμου, ὅτι ὁ κίνδυνος τὸν ὁποῖον προέβλεπον τότε οἱ γερουσιασταὶ, καὶ οἱ κίνδυνοι, τοὺς ὁποίους ὑποδεικνύει ἡ Βουλὴ διὰ τῆς ἐπιτροπῆς της, εἶναι μικροὶ καὶ ἐλάχιστοι ἀπέναντι τοῦ κινδύνου τοῦ νὰ περιορίσωμεν διὰ δεσμῶν ἀπαραβάτων νομοθετικῶν τὸ δικαίωμα τοῦ μεταβάλλειν κατὰ τὰς περιστάσεις τὰ τοῦ στρατοῦ· διότι τῷ ὄντι, Κύριοι, ἐὰν φυλάττωμεν ὅλοι τοὺς ὑπάρχοντας νόμους, ἐὰν ἡ Βουλὴ θέλῃ νὰ ἐξελέγξῃ, ὅπως ἔχει πληρέστατον δικαίωμα, τὰς πράξεις καὶ τὰ νομοθετήματα καὶ τοὺς ὀργανισμοὺς, καὶ ἰδίως τὸν προϋπολογισμὸν ὁ ὁποῖος ὑποβάλλεται εἰς αὐτὴν, οὐδεμία βλάβη δύναται νὰ προσγίνῃ εἰς τὸ δημόσιον· διότι νομίζω ὅτι ὅ,τι ἀπαιτεῖται διὰ νὰ προφυλάξωμεν τὸ δημόσιον ἀπὸ ζημίας καὶ ἀπὸ παρεκτροπὰς ὑπουργῶν ἐξημμένων ὑπάρχει σήμερον. Συνεπείᾳ τῆς συζητήσεως ἐκείνης τότε ἐν τῇ Γερουσίᾳ ἐτέθη ἕνας φραγμὸς, διότι ἐγὼ ὁ ἴδιος ὑπεσχέθην τότε εἰς τὴν Γερουσίαν, ὅτι θέλω φέρει νόμον ἀριθμοῦ τῶν ἀξιωματικῶν, ἐντὸς τοῦ ὁποίου νὰ δύναται ὁ ὑπουργὸς νὰ μετακινῇ κατὰ τὰς ἀνάγκας καὶ τὰς περιστάσεις τὰ τοῦ στρατοῦ. Αὐτὸ καθησύχασε τὴν Γερουσίαν, καὶ δικαίως· διότι ἐθεωρήθη καὶ ἦτο, ὡς δύω ἀσφαλεῖς ἄγκυραι, ἐξ ἑνὸς ὁ προϋπολογισμὸς καὶ ἐξ ἄλλου ὁ νόμος ὁ περιορίζων τὸν ὑπουργὸν νὰ μὴ ὑπερβῇ τὸ ὅριον τὸ νενομισμένον. Ἐν ὅσῳ λοιπὸν ὁ ὑπουργὸς μένει ἐντὸς τῶν ὁρίων αὐτῶν καὶ ἡ Βουλὴ ἐκπληροῦσα τὸ καθῆκον τῆς ἐπαγρυπνεῖ, ὥστε νὰ μὴ γίνῃ καμμία ὑπέρβασις, ποῦ, σᾶς παρακαλῶ, ὑπάρχει ὁ κίνδυνος τῆς μεταβολῆς τοῦ ὀργανισμοῦ; Ὑποθέσατε, ὅτι ἐγὼ, ἢ ἂς ἔλθωμεν εἰς τὰ γεγονότα, διατί νὰ κάμωμεν ὑποθέσεις; ἐγὼ μετέβαλον κατά τι τὸν ὀργανισμόν· τὰ δέκα τάγματα τὰ ἔκαμα δεκατέσσαρα· σπουδαῖον τὸ βῆμα, ἀλλ’ εἶναι μεταβολὴ ὀργανισμοῦ αὐτό; ὄχι δὲν εἶναι· ἀντὶ δέκα ταγμάτων εἶναι δεκατέσσαρα, διὰ τοὺς λόγους τοὺς ὁποίους ἄλλοτε εἶπον καὶ τοὺς ὁποίους ἐνθουσιωδῶς ὅλοι ἠσπάσθητε, καὶ διὰ τὰς ἐκτάκτους ἀνάγκας εἰς τὰς ὁποίας ἀνεγνωρίσαμεν ὅλοι ὅτι εὑρισκόμεθα καὶ ἐσωτερικῶς καὶ ἐξωτερικῶς. Παραδεχθέντες λοιπὸν τὴν βάσιν ταύτην δὲν βλέπω, ὅτι τὸ δικαίωμα αὐτὸ τοῦ ὀργανίζειν καταντᾷ ἐπικίνδυνον εἰς τὰς χεῖρας τοῦ ὑπουργοῦ· διότι, ἂν θέλητε σεῖς σήμερον, μοῦ ἀφαιρεῖτε τὴν δαπάνην διὰ τὸ διοικητικὸν προσωπικὸν καὶ ἐγὼ εἶμαι ἠναγκασμένος τοὺς στρατιώτας νὰ τοὺς μεταφέρω εἰς τὰ ἄλλα τάγματα, ἐὰν δὲν ἀσπασθῆτε αὐτοὺς τοὺς λόγους τοὺς ὁποίους θέλω σᾶς ἐκθέσει, ὅτι εἶναι καλλίτερον νὰ ὑπάρχῃ μία προσθήκη 4 ταγμάτων παρὰ μία προσθήκη 2,000 στρατιωτῶν εἰς τὰ ἄλλα τάγματα. Ποῦ βλέπετε λοιπὸν τὸν κίνδυνον διὰ νὰ ἀνησυχῆτε; Ἐδῶ εἴμεθα ἡμεῖς νὰ δώσωμεν λόγον, ἐδῶ εἶσθε καὶ σεῖς διὰ νὰ κρίνητε. Ἰδοὺ λοιπὸν ποῦ εἶναι οἱ φραγμοὶ τοὺς ὁποίους δὲν δύναται, νομίζω, νὰ ὑπερπηδήσῃ κανεὶς ὑπουργός· δὲν πρέπει λοιπὸν νὰ δεσμεύσητε διὰ παντὸς τὰς χεῖρας τῆς ἐξουσίας, ὥστε νὰ τὴν κάμητε ἀνίκανον νὰ ὑπερασπίσῃ ἐν ἀνάγκῃ τὰς μεγάλας περιστάσεις, τὰ τιμαλφέστερα συμφέροντα τῆς ἐπικρατείας. Ἐὰν π. χ. ὑπῆρχεν ὁ νόμος αὐτὸς, τὸν ὁποῖον ὑποδεικνύει ἡ ἐπιτροπή σας, καὶ παρουσιάζετο μία ἔκτακτος ἀνάγκη σήμερον εἰς τὰ μεθόρια, ἥτις ἤθελεν ὑπαγορεύσει τὴν σύστασιν μιᾶς εἰδικῆς δυνάμεως, ὅπως τῷ ὄντι σήμερον τὴν ὑπαγορεύει, πῶς ἠθέλατε πλάσει τὴν δύναμιν ταύτην νομίμως; Ἔπρεπεν ἐξ ἀνάγκης νὰ γίνῃ μία συγκάλεσις τῆς Βουλῆς, ἐὰν δὲν ὑπῆρχεν ἐδῶ, διὰ νὰ ἠμπορέσῃ νὰ δώσῃ καὶ τὸ ἓν καὶ τὸ ἄλλο, ὥστε νὰ γίνῃ αὐτὸ, ἐνῷ, ὑπαρχούσης τῆς δαπάνης εἰς τὸν προϋπολογισμὸν, ὑπάρχοντος καὶ τοῦ φραγμοῦ τοῦ γενικοῦ ἀριθμοῦ, νομίζω, ὅτι δὲν πρέπει νὰ κωλύηται ὁ ὑπουργὸς νὰ διαπλάσῃ τὴν ὕλην τὴν ὁποίαν ἔχει εἰς χεῖράς του κατὰ τὰς ἀνάγκας τῆς ὑπηρεσίας. Κύριοι, ἔκαμον λόγον ἐν παρόδῳ περὶ τοῦ ὀργανισμοῦ τοῦ στρατοῦ, καὶ ἐπειδὴ λόγος ἐγένετο περὶ τούτου, σᾶς παρακαλῶ νὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ σᾶς ἀναπτύξω, ἵνα μὴ ἐπανέρχωμαι καὶ πάλιν ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ ζητήματος, ποῖαι εἶναι αἱ ἰδέαι αἱ ἰδικαί μου περὶ τοῦ ὀργανισμοῦ τοῦ σημερινοῦ στρατοῦ τῆς Ἑλλάδος ἀναλόγως τῶν περιστάσεων, διότι ἐπιθυμῶ καὶ τὸ ἐπιθυμῶ τοσοῦτον μᾶλλον, καθόσον ἡ Βουλὴ μᾶς ἔδωκε δείγματα ἐμπιστοσύνης πολύτιμα, νὰ μὴ φανῶμεν πῶς γίνεται ἐκ μέρους ἡμῶν ἢ ὑμῶν κατάχρησις αὐτῆς τῆς ἐμπιστοσύνης· ἐν πεποιθήσει πρέπει καὶ ἡμεῖς νὰ παρουσιαζώμεθα εἰς ὑμᾶς καὶ ὑμεῖς νὰ μᾶς δώσητε τὴν ἐμπιστοσύνην σας· διὰ τοῦτο ἐπιτρέψατέ μοι νὰ σᾶς ἐξηγήσω ποία ἦτον ἡ ἰδέα μου, ὅταν ἔκαμα τὸ δεῖνα καὶ ὄχι τὸ δεῖνα, διότι ἤκουσα νὰ γίνωνται περὶ τούτου παρατηρήσεις, καὶ δὲν ἐπιθυμῶ οὔτε ἐγὼ χωρὶς νὰ δώσω τοὺς λόγους νὰ ἐπικρίνωμαι, οὔτε ἡ Βουλὴ, ἡ ὁποία ὑποστηρίζει τὴν σημερινὴν Κυβέρνησιν εἰς τὰς πράξεις της, νὰ κατηγορῆται, ὅτι ἀνεξετάστως δίδει τὴν ψῆφόν της. Δὲν ὁμιλῶ περὶ τῆς αὐξήσεως τῆς δυνάμεως, τὴν ὁποίαν ἐζήτησα ἄλλοτε καὶ τὴν ὁποίαν ἐψηφίσατε τῇ κοινῇ συγκαταθέσει ὅλης τῆς Ἑλλάδος, δύναταί τις νὰ εἴπῃ, διότι τὴν ἀνάγκην τῆς ἐπαυξήσεως ὅλοι τὴν ἀνεγνώρισαν, ἀλλὰ θέλω ἐκθέσει ὀλίγα τινὰ, διατί ἔκαμα ταύτην καὶ ὄχι ἐκείνην τὴν χρῆσιν τῆς δυνάμεως ἐκείνης, ἣν διὰ τοῦ νόμου μοὶ ἐμπιστεύθητε. Δυνάμει, κύριοι, τῶν διαφόρων τρόπων, ἂν καὶ ἐκάμαμεν χρῆσιν τῆς αὐξήσεως τῆς δυνάμεως, ἡ ἰδέα τοῦ προκατόχου μου ἦτο τὴν δύναμιν αὐτὴν τοὐλάχιστον, τὴν ὁποίαν ἤθελον νὰ ζητήσω καὶ ἥτις ἐνυπῆρχεν εἰς τὰ καταστατικὰ τὰ ὁποῖα ἔκαμα, δι’ αὐτῆς τῆς δυνάμεως ν’ αὐξήσω τὰ ὑπάρχοντα σώματα οὕτως, ὥστε, ἐνῷ ἡ δύναμις τοῦ λόχου εἶναι 120, νὰ φθάσῃ εἰς 140, 160, καὶ τοιουτοτρόπως ἤθελε πηγάσει τῳόντι μία οἰκονομία. Ποία; ἡ προερχομένη ἀπὸ τὴν σύστασιν τῶν 4 ταγμάτων, ἡ ὁποία μᾶς ὑποχρεοῖ νὰ καθιερώσωμεν θέσεις τινὰς διὰ νὰ διοικηθῶσι τὰ τάγματα ταῦτα. Ὁμολογουμένως λοιπὸν κατ’ αὐτὴν τὴν διάνοιαν τῶν καταστατικῶν τοῦ παρελθόντος ἔτους ἤθελεν ὑπάρχει αὐτὴ ἡ οἰκονομία, καὶ ἐπ’ αὐτοῦ ὅμως δὲν εἶμαι εἰς θέσιν νὰ γνωρίζω. Ποῖοι λόγοι ὑπηγόρευσαν ἀλλοῖον τὸ ἔργον; Ἔχομεν δικαίωμα νὰ κατακρίνωμεν τὴν σημερινὴν Κυβέρνησιν, διατὶ ἄνευ νόμου νὰ σχηματίσῃ τάγματα καὶ νὰ προσθέσῃ βαθμοὺς, εἰς τὴν παροῦσαν μάλιστα οἰκονομικὴν δυσχέρειαν τοῦ Κράτους; Τὸ τοιοῦτον τὸ ἀναφέρω, διότι πολλάκις ἤκουσα, ὅτι ἔγειναν ἐπικρίσεις πικραὶ περὶ τούτου· ἰδοὺ οἱ λόγοι· θέλω σᾶς τοὺς ἀναφέρει εἰλικρινέστατα καὶ καθαρὰ, θέλω σᾶς εἴπει ποία εἶναι ἡ διάνοιά μου, ὥστε, ἂν τὴν ἐγκρίνητε, νὰ ἠμπορῇ ἡ Κυβέρνησις νὰ προβῇ εἰς τὴν ἐκτέλεσιν τῆς διανοίας της, ἐὰν δὲ ὄχι, νὰ γνωρίζῃ ἡ Κυβέρνησις μέχρι τίνος νὰ προβῇ ἢ ν’ ἀλλάξῃ σχέδιον. Προετιμήσαμεν, κύριοι, νὰ ὀργανίσωμεν δι’ αὐτῆς τῆς αὐξήσεως, τὴν ὁποίαν ἐκάμαμεν ἐφέτος εἰς τὴν δύναμιν τοῦ στρατοῦ, 4 τάγματα παρὰ νὰ ἐξογκώσωμεν τὰ δέκα· διότι νομίζομεν, ὅτι τοῦτο ἀπαιτεῖ ἡ ἔκρυθμος κατάστασις τῶν μεθορίων, καὶ ὄχι μόνον αὐτῶν, ἀλλὰ καὶ ἡ ἔκρυθμος κατάστασις ἄλλων μερῶν τοῦ Κράτους. Νομίζομεν, ὅτι δύναμις εἰδικὴ ὠργανισμένη εἰδικῶς, συνθεμένη ἀπὸ πρόσωπα τὰ ὁποῖα νὰ ἦναι ἐπίτηδες ἐκλελεγμένα πρὸς αὐτὸν τὸν σκοπὸν τῆς καταδιώξεως τῆς λῃστείας, τῆς εἰδικῆς αὐτῆς ὑπηρεσίας, τῆς μὴ στρατιωτικῆς, τὴν ὁποίαν θὰ ἐκτελῇ μετὰ τῆς χωροφυλακῆς, ὅτι αὐτὸς ὁ διοργανισμὸς ἤθελε φέρει τάχιστα κάλλιστα ἀποτελέσματα, τὰ ὁποῖα δὲν δύναται νὰ φέρῃ στρατὸς μὴ πρὸς τὸν σκοπὸν αὐτὸν διωργανισμένος καὶ εἰς τὸν ὁποῖον δὲν δύναται νὰ ἐνασχοληθῇ χωρὶς νὰ ἔλθῃ εἰς ἀποσύνθεσιν. Διενοήθην λοιπὸν, ὅτι πρὸς τὸν σκοπὸν αὐτὸν ἤθελεν εἶναι καλὸν νὰ σχηματισθῶσιν αὐτὰ ἀπὸ ἐθελοντὰς, γεννημένους, οὕτως εἰπεῖν, καὶ ἀναθραμμένους μὲ τὰς ἰδέας αὐτὰς, παρὰ νὰ ἀφήσωμεν εἰς ὅλον τὸν στρατὸν αὐτὸ τὸ ἐπίμοχθον καὶ φέρον εἰς ἀποσύνθεσιν τὸν στρατὸν ἔργον. Ἀποτέλεσμα δὲ ἄλλο ποῖον θὰ ἦναι ἐκτὸς τῆς ἀσφαλείας, ὅπως σᾶς ἀνέφερον; ἀποτέλεσμα θὰ ἦναι ὅτι θέλομεν ἀμέσως δυνηθῆ νὰ ἀποστείλωμεν αὐτὰ εἰς τὴν ὑπηρεσίαν ταύτην, καὶ ὡς ἐκ τούτου θὰ δυνηθῶμεν τὰς δυνάμεις νὰ τὰς συγκεντρώσωμεν, καὶ συγκεντρόνοντες οὕτω τὸν στρατὸν νὰ τὸν ἐκπαιδεύσωμεν καὶ νὰ τὸν καταστήσωμεν κατὰ τὸ δυνατὸν ἄξιον τοῦ προσεχοῦς μέλλοντός του. Ἐὰν δὲν εἴχομεν τὰ συμβαίνοντα ἐνώπιον ἡμῶν, ἠδυνάμεθα μετὰ μεγάλης ὑπομονῆς νὰ φθάσωμεν εἰς ἓν συμπέρασμα· ἀλλ’ ὁ χρόνος ἐπείγει, δυνατὸν τοὐλάχιστον νὰ φανῇ λίαν ἐπείγων, καὶ ὡς ἐκ τούτου δὲν ἔχομεν καιρὸν νὰ καταγινώμεθα εἰς αὐτὸ, ἀλλὰ εἶναι ἀνάγκη νὰ ἐξασφαλίσωμεν τὰ ὅρια καὶ νὰ φέρωμεν τὴν τάξιν, καὶ συγχρόνως συγκεντρόνοντες τὸ ὑπόλοιπον τοῦ στρατοῦ, ἐν βραχυτάτῳ διαστήματι νὰ τὸν παρουσιάσωμεν ἀξιόμαχον· τούτου δὲ γενομένου, εἰς ὁμαλὰς περιστάσεις τὶ ἐπέρχεται, κύριοι; ἐπέρχεται κατὰ μεγάλην κλίμακα ἡ οἰκονομία, τὴν ὁποίαν ἐπιδιώκομεν, διότι, ἅμα κάμωμεν αὐτὸ, τότε θὰ ἐπέλθῃ αὐτὸ τὸ ἀγαθὸν ἀποτέλεσμα ὡς πρὸς τὴν τάξιν, ἐκπαίδευσιν καὶ πειθαρχίαν τοῦ στρατοῦ διὰ τῆς μεγαλειτέρας συγκεντρώσεως, καὶ πρὸς τούτοις θὰ ἔχωμεν καὶ τὴν τάξιν εἰς τὸν τόπον· πρὸς τούτοις τότε θέλουν περιορισθῆ εἰς μεγίστην κλίμακα αἱ ὑποχρεώσεις τοῦ λαοῦ πρὸς τὴν πολιτείαν καὶ θέλουν ἐπανέρχονται εἰς τὰς ἑστίας των νὰ ἐκτελέσουν τὰ ἔργα των, καὶ ἰδοὺ πῶς ἐπέρχεται ἡ οἰκονομία. Διὰ τοῦτο δὲν πρέπει νὰ μᾶς πτοῇ ἐὰν σήμερον δαπανῶμεν ὀλίγας χιλιάδας δραχμῶν εἰς τὴν σύστασιν αὐτῶν τῶν ταγμάτων, τὰ ὁποῖα θὰ φέρουν αὐτὰ τὰ καλὰ ἀποτελέσματα, καὶ ἡ οἰκονομία θέλει ἐπέλθει δι’ ἄλλου πολὺ βραχέως. Ἡ τάξις τὴν ὁποίαν ἐπιδιώκομεν εἰς τὰς ὁμαλὰς περιστάσεις, παγιωθεῖσα ἅπαξ, εἶναι ἡ μεγαλειτέρα τῶν οἰκονομιῶν· καὶ δὲν σᾶς φέρω ἄλλο παράδειγμα παρὰ μόνον τὸ ἑξῆς. Ἡ Βαυαρία, κύριοι, εἶναι ἓν κράτος ἐκ τῶν μεσαίων· ὁ ὀργανισμός της δὲν ἔχει τίποτε ἐξαίσιον, εἶναι καθὼς τῶν λοιπῶν ἐπικρατειῶν ὡς ἔγγιστα· ἀλλ’ ἐπειδὴ ἔχουσιν αὐτὸ τὸ σύστημα τὸ νὰ ἐπανέρχωνται οἱ πολῖται εἰς τὰς ἐργασίας των, ἕνεκα αὐτοῦ ἔφθασαν εἰς ἀποτέλεσμα νὰ ἔχωσιν ὠργανισμένον στρατὸν, ἰσχυρότερον ἀπὸ ἄλλας δυνάμεις μεγαλειτέρας, ὅστις ἐν τούτοις ἐκόστιζεν ὀλιγώτερον ἀπὸ πάντα ἄλλον στρατὸν ἐν τῷ κόσμῳ· διότι συγκεντρόνει τὸν στρατὸν, καὶ ἅμα ἀποπερατώσῃ τὰς ἐξασκήσεις του, ὁλόκληρος ὁ στρατὸς καταβαίνει εἰς τὰ ἔργα του· καὶ βλέπετε, ἐνῷ οἱ λόχοι σύγκεινται ἀπὸ 120, 140, 160 ἄνδρας, μετὰ τὴν λῆξιν τῶν γυμνασίων βλέπετε νὰ ἦναι εἰς τὰ ὅπλα καὶ νὰ ἀποτελοῦν τὸν λόχον μόνον 27 ἄνδρες. Βλέπετε εἰς ποίαν κλίμακα οἰκονομικὴν καὶ ποῖον θησαυρὸν δύναται νὰ μᾶς φέρῃ ἕνας καλὸς ὀργανισμός; Εἶπα, κύριοι, τὸν δεύτερον λόγον, ὁ ὁποῖος μὲ ὑπηγόρευσε μᾶλλον τὴν σύστασιν εἰδικῶν ταγμάτων, παρὰ τὴν μεταβίβασιν τῆς μεγάλης ταύτης δυνάμεως, ἡ ὁποία ἐψηφίσθη διὰ τοῦ ἐφετεινοῦ νόμου, εἰς τὰ ὑπάρχοντα τάγματα, καὶ ἤθελον εἶσθαι ὑπερασπιστὴς αὐτῆς τῆς ἀρχῆς καὶ ἐὰν ἡ δαπάνη ἦτον ἀνωτέρα ἐκείνης, ἥτις πραγματικῶς μέλλει νὰ γίνῃ. Καὶ ποία εἶναι ἡ διαφορὰ, δύναταί τις νὰ μὲ ἐρωτήσῃ, καὶ ἔχει δικαίωμα νὰ μὲ ἐρωτήσῃ, μεταξὺ τῶν δύω αὐτῶν ἰδεῶν, τῆς ἰδέας νὰ ὑπάρξουν 4 τάγματα περιπλέον, προστιθέμενα εἰς τὴν δύναμιν τοῦ στρατοῦ εἰδικὰ, ὡς ὁ ὀργανισμὸς διαλαμβάνει, ὅστις μέλλει νὰ ὑποβληθῇ εἰς τὴν Βουλὴν, καὶ τῆς ἄλλης ἰδέας, νὰ προστεθῇ ἡ δύναμις αὕτη εἰς τὰ ὑπάρχοντα τάγματα; Ἡ διαφορὰ εἶναι 123 ὡς ἔγγιστα χιλιάδες δραχ. Δι’ αὐτῆς τῆς προσθήκης τῶν χιλιάδων πρόκειται νὰ ἔχωμεν 4 τάγματα, τὰ ὁποῖα ἔχουν εἰδικὴν ἐντολὴν καὶ ὀργανισμὸν καὶ θέλουν ἀποτελεσθῆ ἀπὸ εἰδικὰ πρόσωπα διὰ τὸν σκοπὸν, τὸν ὁποῖον ἐσχηματίσθησαν. Καὶ διατί δὲν οἰκονομεῖται αὐτὸ τὸ ποσὸν, ἀφοῦ διὰ τοῦ ἄλλου ὀργανισμοῦ θέλομεν πρόσωπα, τὰ ὁποῖα μισθοδοτοῦνται; διότι θὰ ἐξακολουθοῦν νὰ μισθοδοτῶνται χωρὶς νὰ πράξωσι τίποτε. Βλέπετε, ὅτι πλεῖστοι ἀξιωματικοὶ ὑπεράριθμοι εἰς τὸν παρόντα προϋπολογισμὸν ἀφίνονται· πολλοὶ ἀνθυπασπισταὶ, ὅλοι οἱ ἀξιωματικοὶ ἐν ἀργίᾳ ἀφίνονται, καὶ ὡς ἐκ τούτου ἐπανέρχονται ἤδη, καὶ μόλα ταῦτα ὑπάρχει μία αὔξησις δαπάνης· διότι δὲν εἶναι δυνατὸν, ὅπως καὶ ἂν διοικηθοῦν τὰ τάγματα, νὰ μὴ ἐπιφέρουν μίαν αὔξησιν. Ἐπειδὴ γνωρίζετε ὡς ἔγγιστα τὴν ἰδέαν μου, ἡ ὁποία μοὶ ὑπηγόρευσε τὸν μέλλοντα ὀργανισμόν, τὸν ὁποῖον ἠδυνάμην νὰ φέρω εἰς τὴν Βουλήν, ἐὰν οἱ λόγοι, τοὺς ὁποίους σᾶς ἀνέφερα, σᾶς πείθουν, ὅτι ἀξίζει τὸν κόπον νὰ ὑπάρχουν 4 τάγματα εἰδικά, τὰ ὁποῖα μᾶς ὑποχρεόνουν εἰς αὔξησιν δαπάνης, οἵαν τὴν ἀνέφερον, τότε ἐν γνώσει ἐπιτρέψατε καὶ κυρώσατε τὸν προϋπολογισμόν, διὰ νὰ δυνηθῶ μετὰ τὴν ἐπικύρωσιν νὰ προβῶ θαῤῥαλέως εἰς τὴν ἐκτέλεσιν, χωρὶς νὰ ὑπάρχῃ λόγος ἐπικρίσεως καὶ μομφῆς κατ’ ἐμοῦ· ἐὰν θεωρῆτε, ὅτι εἶναι πολυτέλεια τοῦτο, τότε ἐγὼ δύναμαι νὰ συμμορφωθῶ μὲ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον μὲ μένει· βεβαίως δὲν δυνάμεθα νὰ ἐξασφαλίσωμεν καλλίτερον τὰ συμφέροντα τῆς πολιτείας, ὅπως ἐγὼ τὰ ἐννοῶ, εἰς τὰς παρούσας περιστάσεις, εἰμὴ διὰ τοῦ τρόπου, τὸν ὁποῖον ἐνεκρίναμεν, νὰ γίνωσι τοὐτέστι αὐτὰ τὰ εἰδικὰ τάγματα. Δὲν σᾶς εἶπον, κύριοι, καὶ ἄλλον λόγον· θέλω σᾶς ἀποδείξει μίαν ὠφέλειαν ἐκ τοῦ τοιούτου σχηματισμοῦ τῶν τοιούτων ταγμάτων· τὸ ἔκτακτον τῶν περιστάσεων τὸ βλέπομεν ὅλοι καὶ τὸ κατεδείξαμεν καὶ ἐδῶ, διότι ἐψηφίσαμεν ἔκτακτον δύναμιν δι’ ἐκτάκτους περιστάσεις. Προείδομεν ὅλοι ἔκτακτά τινα περιστατικά, ἐν τοιαύτῃ στιγμῇ ἤθελεν ἐπέλθει, ἠθέλατε εὑρεθῇ εἰς τὴν θέσιν νὰ εἴπετε ἐν μιᾷ στιγμῇ, εἰς δέκα ἡμέρας νὰ ὀργανισθῇ τακτικὸς στρατὸς, ὅπως πρέπει, ἢ ἐὰν ὄχι ὅπως πρέπει, νὰ ᾖναι τοὐλάχιστον τόσος, ὅσος εἶναι σήμερον ὁ στρατὸς, σᾶς λέγω, ὅτι τότε θὰ ᾖναι ἀπολύτως ἀδύνατον τοῦτο· τί δὲ σᾶς ὑπόσχεται ὁ σχηματισμὸς αὐτῶν τῶν ταγμάτων; ὅτι θὰ ἔχωμεν μίαν πηγὴν, ἓν μητρῷον, ἓν καλοῦπι κατ’ ἐμὲ, ἐντὸς τοῦ ὁποίου, ἐντὸς δεκαπέντε ἡμερῶν, θέλετε δυνηθῆ ὁλόκληρον τὸν πληθυσμὸν τῆς Ἑλλάδος νὰ τὸν ὀργανίσητε εὐκολώτερα στρατιωτικῶς, τὸ ὁποῖον ἀρκεῖ νὰ ἐξασφαλίσῃ τὴν τιμὴν καὶ τὸ μέλλον τῆς Ἑλλάδος.

§82ΤΙΝΕΣ. Τὸ ζήτημα ἦτον ἡ στρατιωτικὴ σχολή.

§83Α. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Κύριοι, χαίρω, ὅτι διὰ πρώτην φορὰν τὸ ἔθνος πρόκειται νὰ ὑποβάλῃ εἰς ἔλεγχον τὸν κλάδον αὐτὸν τῆς κοινωνίας, διὰ τὸν ὁποῖον πολλοὶ λόγοι ἐῤῥέθησαν, καὶ σήμερον ἐπανελήφθη, ὅτι ὁ κλάδος αὐτὸς ἀποῤῥοφᾷ τὸ ἓν τρίτον τῶν εἰσοδημάτων τοῦ κράτους. Πρόκειται νὰ μάθωμεν ὅλοι, διότι ὅλοι ἔχομεν τὸ συμφέρον νὰ μάθωμεν, ἂν ὅσα ἡ τάξις αὐτὴ τῆς κοινωνίας ἀπολαμβάνει, τὰ ἀπολαμβάνῃ παρὰ τὴν δικαιοσύνην τῶν νόμων, καὶ ἂν ἔχῃ πλήρη τὰ δικαιώματα καθὼς ἀνέλαβε καὶ τὰς ὑποχρεώσεις. Εἶναι ἀνάγκη, κύριοι, τέλος πάντων τὸ νομοθετικὸν Σῶμα νὰ συζητήσῃ λεπτομερῶς περὶ αὐτοῦ τοῦ ἀντικειμένου διὰ νὰ μάθῃ τὸ ἔθνος, ὅτι αὐτὰ, τὰ ὁποῖα δαπανῶνται, δὲν δαπανῶνται πρὸς διατροφὴν τῶν ἀτόμων. Κύριοι, ἠκολούθησα τὸν ἔντιμον ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν ἐφ’ ὅλων τῶν ἰδεῶν του, καὶ ὁμολογῶ, ὅτι εἰς τὰς πλείστας αὐτῶν δὲν δύναμαι, παρὰ νὰ ἦμαι σύμφωνος· καὶ ἐν πρώτοις, κύριοι, ἡ ἐπιτροπή σας καλῶς ὑπεχρέωσε καὶ καλῶς ποιοῦσα ἔθεσε ζητήματα εἰς τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, τὰ ὁποῖα τὸν παρεκάλεσε νὰ λύσῃ. Κύριοι, εἶχε δίκαιον, ἔχουσα ὑπ’ ὄψιν μίαν πληγήν, ἀποζημιώσεις σπουδαίας τοῦ δημοσίου αἱ ὁποῖαι εἶναι ἔργα παρανομιῶν καὶ παραβάσεων, καὶ προέρχεται μεγάλη ὑλικὴ ζημία τὴν ὁποίαν ὑπέστη τὸ ἔθνος, καὶ διὰ τοῦτο μόνον ἡ Βουλὴ τῆς Ἑλλάδος ἔθεσε μίαν ὑπέρογκον δαπάνην, ὥστε δι’ αὐτῆς νὰ θέτῃ ἓν τέρμα. Ἐγὼ, κύριοι, ἀκολουθῶ τὰς ἰδέας τοῦ ἐντίμου ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν, καθόσον ἀφορᾷ τὴν Στρατιωτικὴν Σχολήν· καὶ συμφωνῶ πληρέστατα, ὅτι ἡ Βουλὴ ὀφείλει, ἐπὶ τοῦ παρόντος, νὰ ἔχῃ τὴν ὑπομονὴν νὰ δώσῃ εἰς τὸν ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν τὸν ἀνάλογον καιρὸν νὰ μελετήσῃ τὸ ζήτημα τοῦτο, καὶ φέρῃ αὐτὸ διὰ νόμου ἐνώπιόν σας· ἐπειδὴ ἀτοπήματα μεγάλα ἐγέννησεν ἡ κατ’ ἐπανάληψιν ἐφαρμογὴ τοῦ διοικητικοῦ ὀργανισμοῦ τῆς Στρατιωτικῆς Σχολῆς, ἅτινα σήμερον δὲν μᾶς δίδουσι τὸ δικαίωμα νὰ ζητήσωμεν τὴν ἐπανάληψιν τῶν ἀδικημάτων· διότι ἄλλως θὰ ὑποπέσωμεν εἰς νέα σφάλματα· καὶ ταῦτα καθόσον ἀφορᾷ τὴν Στρατ. Σχολήν. Καθόσον ἀφορᾷ, κύριοι, τὴν ἰδέαν, ὅτι τὰ ὀργανικὰ διατάγματα κατὰ τὴν ἰδέαν τῆς ἐπιτροπῆς πρέπει νὰ ὑπαχθῶσι, νὰ συγκεντρωθῶσι, καὶ σχηματισθῇ εἰδικὸς νόμος, εἶμαι, κύριοι, ὑπὲρ αὐτῆς τῆς ἰδέας. Καὶ γνωρίζω, κύριοι, τὸ δύσκολον τοῦ ἔργου, γνωρίζω τὴν μεγάλην μελέτην, τὴν ὁποίαν ὀφείλει ὁ ὑπουργὸς νὰ καταβάλῃ διὰ νὰ τελειώσῃ αὐτὸ τὸ ἔργον, ἀλλὰ νομίζω, ὅτι ἡ ἀνάγκη αὐτὴ εἶναι μεγαλητέρα, καὶ ὀφείλομεν νὰ ὑποστῶμεν τὴν ἀνάγκην αὐτὴν χάριν τόσων ζητημάτων τὰ ὁποῖα ἐγείρονται καθ’ ἑκάστην. Ἐγὼ, κύριοι, ἐν συνόψει καὶ ἐκ τῆς μικρᾶς πείρας, τὴν ὁποίαν ἔχω, θέλω σᾶς ἀποδείξει, ὅτι τὰ ὀργανικὰ διατάγματα ἐν Ἑλλάδι εἶναι διαταγαὶ ὑπουργικαὶ, διὰ τῶν ὁποίων καταστρέφονται οἱ στρατοὶ καὶ παραβιάζεται ἡ πειθαρχία. Ὁ στρατὸς δὲν ἀνήκει πλέον εἰς ἑαυτὸν, οὔτε εἰς τὸν κλάδον του, ἀλλ’ εἰς τὰ μέσα, εἰς τὰς ῥᾳδιουργίας καὶ εἰς τὰς πολιτικὰς μερίδας. Καὶ, κύριοι, ἐὰν θέλετε, καὶ θέλομεν ὅλοι, νὰ ἔχωμεν στρατὸν, ὀφείλομεν νὰ τὸν περιβάλωμεν μὲ ὅλας τὰς ἐγγυήσεις, καὶ νὰ μὴ τὸν ἀφίνωμεν ἕρμαιον τῶν διαθέσεων πότε τοῦ ἑνὸς καὶ πότε τοῦ ἄλλου· καὶ ἐννοῶ, ὅτι εἶναι δύσκολον τὸ ἔργον, ἀλλὰ εἶναι ἀναγκαῖον· ἰδοὺ κύριοι, πῶς φρονῶ, ὅτι τὸ ἔργον εἶναι εὐκατορθωτότερον. Οἱ ὑπουργοὶ τῶν Στρατιωτικῶν ὀφείλουν νὰ γνωρίζουν, (διότι τοιοῦτοι ὑποτίθενται, ὅτι πρέπει νὰ ᾖναι, καὶ καθόσον ἀφορᾷ τὸν νῦν ὑπουργὸν, δὲν ἀμφιβάλλω περὶ τούτου) ὀφείλουν, λέγω, νὰ γνωρίζουν τὰ στοιχεῖα ἐκεῖνα διὰ τῶν ὁποίων ἡ Κυβέρνησις θ’ ἀνταποκριθῇ καὶ εἰς τὰς τακτικὰς περιστάσεις τοῦ τόπου, καθὼς καὶ εἰς τὰς ἐκτάκτους· καὶ τὰ στοιχεῖα αὐτὰ, ἀφ’ οὗ τὰ λάβῃ ν’ ἀποτελέσῃ ἓν προσωπικὸν πλῆρες· διότι ἔχει τοὺς πόρους γνωστούς. Ἰδοὺ αἱ βάσεις ἐπὶ τῶν ὁποίων εἷς ὑπουργὸς δύναται νὰ οἰκοδομήσῃ. Ἀλλὰ, κύριοι, θὰ μοῦ εἰπῆτε, ὅτι τὸ ἔργον δὲν θὰ ᾖναι πλῆρες, ὅτι θὰ παρουσιάσῃ ἀτελείας· ἀλλὰ, κύριοι, τὰς ἀτελείας αὐτὰς οἱ νόμοι πάντοτε παρουσιάζουν καὶ αἱ Βουλαὶ συνερχόμεναι κατ’ ἔτος δὲν ἔρχονται ἢ νὰ τροποποιῶσι καὶ νὰ καταργῶσι νόμους. Ἀλλὰ, Κύριοι, πρὸ παντὸς ἄλλου, ἐὰν οἱ ἄλλοι νόμοι ἔχουν ἀνάγκην μεταῤῥυθμίσεως ἕνεκα καταχρήσεων ἢ ἕνεκα κακῆς ἑρμηνείας, τὰ ὀργανικὰ διατάγματα πρέπει κατ’ ἔτος νὰ ἐξελέγχωνται, διότι ἄλλως ἐπέρχονται μεγάλαι ζημίαι καὶ εἰς τὸ δημόσιον καὶ εἰς τὰ ἄτομα· τὸ δημόσιον πολλάκις ἰδίαις δαπάναις ἀπέστειλεν ἀξιωματικοὺς πρὸς μόρφωσιν εἰς τὴν Εὐρώπην καὶ τοὺς ἀξιωματικοὺς τούτους τοὺς ὥρισε διὰ τὰς ἀνάγκας τῆς κοινωνίας, εἴτε διὰ τὰς ἀνάγκας τοῦ στρατοῦ. Ἐστάλησαν ἀξιωματικοὶ ἐπὶ 10 ἔτη εἰς τὴν Εὐρώπην καὶ ἐσπούδασαν νὰ γίνουν κάτοχοι τῆς ὁπλοποιΐας, τῆς ὑδραυλικῆς κτλ. καὶ ἐξώδευσε τὸ δημόσιον ἁδρὰ, καὶ οἱ νέοι αὐτοὶ Ἕλληνες ἀξιωματικοὶ εὐδοκίμησαν, ἀλλὰ τί συνέβη, Κύριοι; οἱ ἀξιωματικοὶ οὗτοι οἱ εἰδικοὶ ἐζήτησαν ἄλλον προορισμὸν, καὶ δὲν ἀδικῶ τὰ ἄτομα. Τὰ ἄτομα ἐπεδίωξαν μίαν ἰδέαν, ἐπεδίωξαν μίαν προαγωγήν· ἀλλὰ, Κύριοι, ὤφειλεν ἡ κυβέρνησις νὰ ὑπαχθῇ εἰς τὰς ἰδέας τῶν ἀτόμων; Ὤφειλεν ἡ κυβέρνησις ἀξιωματικοὺς δι’ οὓς ἐδαπάνησε νὰ ἔλθῃ νὰ τοὺς κάμῃ ἀξιωματικοὺς τῶν ἐπιτελῶν; Καὶ ἐγεννήθησαν, Κύριοι, δύω κακὰ, διότι τὰ ἄτομα αὐτὰ δὲν ἔχουν τὴν ἀναγκαίαν ἐκπαίδευσιν διὰ τὸ ὅπλον εἰς ὃ μετετέθησαν· ἑπομένως καὶ τὰ ἄτομα βλάπτονται καὶ τὸ δημόσιον ζημιοῦται. Πρέπει λοιπὸν νὰ μένῃ εἰς τὴν διάθεσιν τοῦ ἑνὸς ὑπουργοῦ καὶ τοῦ ἄλλου νὰ φέρῃ τὰς μεταβολὰς καὶ τὰς μεταῤῥυθμίσεις, ὅπως αὐτὸς θέλει· καὶ ἠξεύρετε τί γίνεται; διατὶ παρουσιάζονται αἱ θέσεις αἱ πλεονάζουσαι; διότι οἱ ὑπουργοὶ τῶν στρατιωτικῶν οἵτινες, ἀνήκοντες εἰς τὸν στρατὸν, ἀνήκουν εἰς ἓν ἐκ τῶν ὅπλων (καὶ εἶναι, Κύριοι, τῆς ἀνθρωπίνης ἀδυναμίας ἔλλειψις), ὅταν ὁ ὑπουργὸς τῶν στρατιωτικῶν ἀνήκῃ εἰς τὸ σῶμα τοῦ πεζικοῦ, προτιμᾷ εἰς τὴν πλήρωσιν τῶν θέσεων ὡς ἐπὶ τὸ πολὺ ἀξιωματικοὺς τοῦ πεζικοῦ· ὅταν ᾖναι τοῦ πυροβολικοῦ, τὸ αὐτὸ συμβαίνει· καὶ διατὶ ταῦτα πάντα; διότι πᾶς ὑπουργὸς ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ ὀργανίζῃ καὶ νὰ μεταβάλλῃ. Ἰδοὺ, Κύριοι, ταῦτα εἶναι τὸ ἐλάχιστον τῶν ἀδικημάτων, τὰ ὁποῖα προσγίνονται εἰς τὰ ἄτομα τοῦ στρατοῦ, ἕνεκα τῶν ὀργανικῶν διαταγμάτων· καὶ ἐνῷ, Κύριοι, προχθὲς ὁ φίλος μου καὶ ἔντιμος συνάδελφός μας Κ. Στράτος ἦτο δεύτερος ὑπολοχαγὸς εἰς τὸ σῶμα, τὸ ὁποῖον ἀνήκει, σήμερον εἶναι πέμπτος καὶ αὔριον δύναται νὰ ᾖναι δέκατος. Ἐπομένως, Κύριοι, οὕτω πως βλέπετε, ὅτι δὲν ὑπάρχει οὔτε ἀρχαιότης, οὔτε κἀνεὶς γνωρίζει τὸ μέλλον του. Ἐννοεῖτε λοιπὸν, Κύριοι, ὅτι οἱ λόγοι οὗτοι εἶναι ἀρκετὰ σπουδαῖοι, ὥστε νὰ ἐξαναγκάσωσι τὴν Κυβέρνησιν, ὅπως εἰς τὸ μέλλον, διότι καθὼς εἶπε καὶ ὁ ἔντιμος ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ὀλίγας ἡμέρας ἔχει νὰ διανύσῃ ἡ παροῦσα σύνοδος καὶ δὲν ὑπολείπεται ὁ ἀναγκαῖος χρόνος διὰ νὰ ὑποβάλῃ νόμον, ὃν ὁ μὲν ὑπουργὸς τῶν στρατιωτικῶν ἀποκρούει κατ’ ἀρχὴν, ἐγὼ δὲ θεωρῶ λίαν ἀναγκαῖον. Καθόσον ἀφορᾷ τὴν ἰδέαν τῆς δαπάνης τῶν 4 ταγμάτων εἶμαι πληρέστατα σύμφωνος μὲ τὴν ἰδέαν τοῦ Κ. ὑπουργοῦ, ὑπὸ ἕνα ὅμως ὅρον. Ἀναγνωρίζω πληρέστατα, ὅτι λόγοι καθαροῦ στρατιωτικοῦ ὀργανισμοῦ ὑπηγόρευσαν τὸν ἔντιμον ὑπουργὸν τῶν στρατιωτικῶν, ἅμα ἀποδειχθείσης τῆς ἀνάγκης τῆς αὐξήσεως τοῦ στρατοῦ, νὰ κάμῃ εἰδικὰ σώματα· καὶ ἡ ἀνάγκη αὕτη τῆς αὐξήσεως δὲν παρουσιάσθη μόνον σήμερον, παρουσιάσθη καὶ πρὸ τῆς εὐτυχοῦς ἑνώσεως μετὰ τῆς Ἑπτανήσου. Σήμερον ὁ στρατὸς ἔχει τὴν δύναμιν ἣν εἶχε πρὸ τοῦ 43, ὅτε ὁ πληθυσμὸς ἦτο κατὰ τὸ τρίτον μικρότερος τοῦ ὑπάρχοντος, ὅτε οἱ πόροι τοῦ κράτους ἦσαν κατὰ τὸ ἥμισυ ὀλιγώτεροι καὶ αἱ ἀνάγκαι τῆς ὑπηρεσίας ὀλιγώτεραι ἀπὸ τὰς ὑπαρχούσας τὴν σήμερον, ὅτε ἡ εἴσπραξις τῶν φόρων καὶ ἡ καταδίωξις τῆς ληστείας δὲν εἶχεν ἀνατεθῆ εἰς τὸν τακτικὸν στρατὸν· ἀπέναντι τῶν ἀναγκῶν αὐτῶν, ἀπέναντι τῶν ἐπανειλημμένων αἰτήσεων τῶν διαφόρων ἀρχῶν περὶ τῆς παρουσίας τῆς στρατιωτικῆς δυνάμεως, διότι ἓν εὐτυχὲς περιστατικὸν ἔλαβε χώραν εἰς τὰ πέριξ ἡμῶν καὶ ἐπείσθη ἡ κοινωνία ὅτι κανεὶς δὲν ὑποθάλπει τὴν ἀταξίαν, ἀλλ’ ὅτι ἡ στρατιωτικὴ δύναμις εἶναι ἑτοίμη νὰ καταστρέψῃ πᾶν μίασμα, τὸ ὁποῖον τείνει πρὸς διατάραξιν τῆς δημοσίου ἀσφαλείας, ὅτε ἀνεπτύχθημεν κἄπως ἐξωτερικῶς, ὅτε τῆς στρατιωτικῆς δυνάμεως ἡ παρουσία ἐμπνέει τὴν ἐμπιστοσύνην εἰς τοὺς κατοίκους, ταῦτα πάντα δεικνύουσιν ὅτι ἔχομεν ἀνάγκην στρατοῦ διὰ τὴν εὐδαιμονίαν τοῦ τόπου, διὰ τὴν ἀνάπτυξιν τοῦ πλούτου καὶ διὰ τὴν ἀσφάλειαν τοῦ πολίτου, καὶ, ὡς σᾶς εἶπεν ὁ ὑπουργὸς τῶν στρατιωτικῶν, εἶναι ἡ ἀληθὴς οἰκονομία, εἶναι ἡ πραγματικὴ, οὐχὶ ἡ τῶν ἀριθμῶν, ἀλλὰ τῶν πραγμάτων, ὅταν θὰ κατορθώσωμεν νὰ φέρωμεν τὴν τάξιν καὶ τὴν νομιμότητα εἰς τὰς συνειδήσεις τῆς κοινωνίας· καὶ δὲν τὸ κατορθόνει, εἰμὴ προσθέτων εἰδικὰ τάγματα, προορισμὸν ἔχοντα τὴν καταδίωξιν τῆς ληστείας. Ἐπειδὴ, κύριοι, σήμερον ὁ ὀργανισμὸς δὲν πρόκειται νὰ ἔλθῃ ὑπ’ ὄψιν σας, ἐπειδὴ εἶναι ἔργον τῆς ἐκτελεστικῆς ἀρχῆς, εἶναι πλῆρες τὸ δικαίωμα εἰς τὸν ὑπουργὸν νὰ ἐνεργήσῃ κατὰ τὰς ἀνάγκας τῆς ὑπηρεσίας καὶ πρέπει νὰ ἀρκεσθῆτε εἰς ὅσα σᾶς εἶπεν ὁ ἔντιμος ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν. Δι’ ὅλους αὐτοὺς τοὺς λόγους πείθομαι εἰς ὅσα εἶπεν ὁ ἔντιμος ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν καὶ ἀποκρούω μόνον τὴν ἰδέαν, ὅτι ὁ στρατὸς πρέπει νὰ ἐξακολουθῇ διεπόμενος ἀπὸ ὀργανικὰ διατάγματα· ἐπιθυμῶ καὶ εὔχομαι πολὺ, ὥστε ὁ ἔντιμος ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, ὅστις παρέχει πλήρεις τὰς ἐγγυήσεις ὡς πρὸς τὴν ἐπιβολὴν νόμου περὶ ὀργανισμοῦ τοῦ τακτικοῦ στρατοῦ, νὰ ἔχῃ τὴν τιμὴν νὰ παρουσιασθῇ κατὰ τὴν προσεχῆ σύνοδον καὶ νὰ ὑποβάλῃ νόμον.

§84Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Παρετήρησα, Κύριοι βουλευταὶ, ὅτι ὁ Κύριος ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ἐπροκάλεσε γενικὴν συζήτησιν ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ ὑπουργείου τῶν στρατιωτικῶν, καὶ κατ’ ἐμὲ καλῶς ἔπραξε, διότι μετὰ τὴν συζήτησιν ὅλων τῶν σπουδαίων ἀντικειμένων, τὰ ὁποῖα δύνανται νὰ σύρουν τὴν προσοχὴν τῆς Βουλῆς, μεταβαίνομεν εἰς τὴν ἐπιψήφισιν, ἡ ὁποία θέλει γίνει μὲ τὴν αὐτὴν ταχύτητα, ὡς ἐὰν συνεζητοῦμεν καὶ τὰ καθέκαστα, καθόσον εἴτε εἰς μίαν γενικὴν συζήτησιν λύσωμεν τὰ σπουδαιότερα ζητήματα, εἴτε κατ’ ἄρθρα, ἡ δαπάνη τοῦ χρόνου εἶναι ἡ αὐτή. Λέγω, ὅτι καλῶς ἔπραξε νὰ προκαλέσῃ γενικὴν συζήτησιν ἐνώπιόν σας, ὅπως τὰ ἄξια τῆς προσοχῆς ἀντικείμενα ἀνεπτυγμένως συζητηθῶσι, διότι ὁμολογῶ, ὅτι ταῦτα ἔχουν καὶ συνάφειαν μεταξύ των· ἑπομένως παρὰ τὰς μερικὰς συζητήσεις προτιμητέα ἡ γενική. Ἡ ἐπιτροπὴ τῆς Βουλῆς, Κύριοι, διὰ τῆς ἐκθέσεώς της ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ ὑπουργείου τῶν στρατιωτικῶν ἔφερε παρατηρήσεις τινὰς, τῶν ὁποίων τινὲς μὲν εἶναι δίκαιαι, τινὲς δὲ ἄδικοι. Ἐπὶ τῶν παρατηρήσεων τούτων ὑποβάλλω τὴν γνώμην μου εἰς τὴν Βουλὴν, καὶ θέλω θεωρήσει ἐμαυτὸν εὐτυχῆ, ἂν δυνηθῶ νὰ φωτίσω περισσότερον τοὺς ξένους τοῦ στρατιωτικοῦ κλάδου βουλευτὰς, οἱ ὁποῖοι θέλουν ψηφίσει τότε μετὰ περισσοτέρας τοὐλάχιστον γνώσεως τῶν πραγμάτων. Ὡς πρὸς τὸ στρατιωτικὸν σχολεῖον ὑπῆρξεν ἡ μία παρατήρησις, ὡς πρὸς τὸν ὀργανισμὸν τοῦ στρατοῦ ἡ ἑτέρα. Ἐπὶ τῶν ἀντικειμένων τούτων συνεζήτησεν ὁ ἐπὶ τῶν στρατιωτικῶν ὑπουργὸς, καὶ ἐπὶ τῶν ἰδίων βάσεων θέλω λαλήσει πρὸς ὑμᾶς. Καὶ πρῶτον ὡς πρὸς τὴν στρατιωτικὴν σχολὴν λέγω, ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ ἔχει δίκαιον. Ἡ στρατιωτικὴ σχολὴ ὡς κατάστημα ἐκπαιδευτικὸν ἀνήκει εἰς τὴν ἐκπαίδευσιν τοῦ κράτους, ἥτις πάντοτε γίνεται δι’ εἰδικῶν νόμων. Ἀλλ’ ἐκτὸς τούτου οἱ εἰσερχόμενοι εἰς τὴν σχολὴν νέοι ὑποβάλλονται εἰς ὑποχρεώσεις καὶ δικαιώματα· αἱ ὑποχρεώσεις ὅμως καὶ τὰ δικαιώματα εἰς τὸν στρατὸν διὰ νόμου κανονίζονται. Πολὺ περισσότερον πρέπει νὰ κανονίζωνται εἰς τὴν στρατιωτικὴν σχολὴν, ἡ ὁποία ἀποβλέπει τὸ μέλλον ὁλόκληρον ἑνὸς νέου, στενῶς συνδεδεμένου μετὰ μιᾶς ἐντίμου οἰκογενείας. Πῶς θέλετε σεῖς νὰ δώσητε τὰ τέκνα σας εἰς τὴν στρατιωτικὴν ἐκπαίδευσιν, ἂν δὲν γνωρίζετε ποία θὰ ᾖναι ἡ θέσις αὐτῶν, ποῖαι αἱ ὑποχρεώσεις εἰς τὰς ὁποίας θὰ ὑποβληθῶσι; Διότι ἂν π. χ. ἐφέτος ἦναι προσδιωρισμένα δίδακτρα χίλιαι δραχμαὶ καὶ εἷς ὑπουργὸς αὔριον τὰ μεταβάλῃ εἰς πέντε χιλιάδας, θὰ ἦσθε εἰς κατάστασιν νὰ συντηρήσετε τὰ τέκνα σας; νὰ ὑποστῆτε ζημίαν; Ταῦτα, κύριοι, εἶναι λίαν σπουδαῖα πράγματα, ἐνδιαφέρουν τὴν κοινωνίαν ἀμέσως καὶ τὰ ἄτομα καὶ τὴν ἐπικράτειαν. Ἡ ἀντιβασιλεία δι’ ἑνὸς νόμου ἐσύστησε τὴν στρατιωτικὴν σχολὴν, καὶ δι’ αὐτοῦ καθιέρωσε τὰς ὑποχρεώσεις καὶ τὰ δικαιώματα τῶν ἐκπαιδευομένων νέων ἐν τῇ σχολῇ. Πρὸ τῆς μεταβολῆς τοῦ 43 οὐδεμία ἀλλοίωσις ἐγένετο εἰς τὸν ὀργανισμόν· κατὰ τὸ 1848 διαλυθεῖσα ἡ σχολὴ ἐπὶ τοῦ μακαρίτου Τζαβέλα, ὑπέστη τροποποιήσεις ὡς πρὸς τὸν καταστατικὸν νόμον καὶ ἔκτοτε τροποποιήσεις διάφοροι διεδέχθησαν ἡ μία τὴν τὴν ἄλλην εἰς τρόπον, ὥστε ἐντὸς τοῦ αὐτοῦ ἔτους τρεῖς διάφοροι κανονισμοὶ ἐτέθησαν εἰς ἐνέργειαν, ἱκανοὶ νὰ τυφλώσουν αὐτοὺς τοὺς νέους· διότι συλλογισθῆτε ἂν ᾖναι δυνατὸν τρία διάφορα συστήματα ἐκπαιδεύσεως νὰ δοκιμάσωσιν εἰς ἑαυτοὺς ἐντὸς ἑνὸς ἔτους! Διότι, Κύριοι, τί συμβαίνει; πᾶς ἄνθρωπος, ὁ ὁποῖος ἐσπούδασεν ἕνα κλάδον εἰς τὰ στρατιωτικὰ, ἔρχεται εἰς τὸν ὑπουργὸν τῶν στρατιωτικῶν καὶ λέγει, κύριε ὑπουργὲ, νὰ διαιρέσῃς εἰς τόσους κλάδους τὰ μαθήματα τῆς μηχανικῆς; καὶ ὁ ὑπουργὸς λέγει μάλιστα, καὶ οὕτως ἐπολλαπλασιάσθησαν αἱ ἕδραι, αἱ δὲ γνώσεις τῶν μαθητῶν ἀντὶ ν’ αὐξήσωσιν, ἠλαττώθησαν, διότι εἶναι πολὺ φυσικὸν εἷς ἄνθρωπος νὰ μὴ δύναται νὰ σπουδάσῃ περισσότερα ἀφ’ ὅσα ἡ φύσις προσδιώρισεν εἰς αὐτόν. Ἐὰν εἰς ἕνα ἄνθρωπον ἐπιφορτίσητε ἄπειρα μαθήματα, δὲν δύναται νὰ ὠφεληθῇ, πρὸς δὲ ἐπέρχεται ὁ κόρος, ἡ ἀηδία καὶ κλείει τὰ μάτια του καὶ μένει τυφλός. Αὐτὰ λοιπὸν, κύριοι, τ’ ἄτοπα συνέβησαν. Δὲν εἶναι ὅμως μόνον ταῦτα. Οἱ καθηγηταὶ ἕνεκα τῆς ἀτόπου ὑποδιαιρέσεως τῶν μαθημάτων ἀλλάσσονται καθ’ ἑκάστην, καὶ ἠξεύρετε κάλλιον ἐμοῦ, ὅτι τὸ τοιοῦτον εἶναι ὀλέθριον διὰ τοὺς σπουδάζοντας, διότι ἕκαστος καθηγητὴς ὡς ἄνθρωπος φέρει εἰς τὸν ἑαυτόν του ἴδιον σύστημα μὲ τὸ ὁποῖον πρόκειται νὰ ἐκπαιδεύσῃ· καὶ ἂν ἡ σχολὴ εἰς τὰ πρῶτα ἔτη εὐδοκίμησε, τοῦτο χρεωστεῖται εἰς τὸ μόνιμον τῶν διατάξεων περὶ στρατιωτικῆς σχολῆς. Ὡς πρὸς τὰ λοιπὰ μένω σύμφωνος μὲ τὸν κύριον ὑπουργὸν, ὅτι εἰς μίαν στιγμὴν νόμος τόσον σπουδαῖος δὲν δύναται νὰ φερθῇ. Ἤθελον ὅμως ἐγὼ εἰπῆ εἰς τὴν Βουλὴν νὰ ἐπιτάξῃ εἰς τὸν κύριον ὑπουργὸν, ὅπως τὰ σήμερον κείμενα μὴ μεταβληθῶσι μέχρι τοῦ ἐπιόντος ἔτους, διότι κἀμμίαν ἐγγύησιν δὲν ἔχετε, ὅτι ἐν τῷ μεταξὺ δύο καὶ τρεῖς στρατιωτικοὶ κανονισμοὶ δὲν δύνανται νὰ εἰσβάλωσιν εἰς τὴν στρατιωτικὴν σχολήν. Πιθανὸν, ἐνόσῳ διατελεῖ ὑπουργὸς τῶν στρατιωτικῶν ὁ Κύριος Βότσαρης, νὰ μὴ φέρῃ κἀμμίαν μεταβολὴν· χίλια ὅμως περιστατικὰ δύνανται νὰ ἐπιφέρωσιν ἀλλοίωσιν καὶ μεταβολὴν εἰς τὰ πράγματα. Ὡς πρὸς τὸ δεύτερον συμφωνῶ μὲ τὸν κύριον ὑπουργὸν τῶν στρατιωτικῶν, καὶ ποτὲ μὲ τὸν ἀξιότιμον φίλον μου Κύριον Μαυρομιχάλην. Πιστεύω, ὅτι τινὲς ἐξ ὑμῶν ἐνθυμεῖσθε, ὅτι κατὰ τὴν παρελθοῦσαν σύνοδον τὸ ζήτημα τοῦτο διὰ μακρῶν συνεζητήθη εἰς τὴν Βουλήν· ἠγόρευσα τότε ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου, καὶ συνεπὴς μὲ τὴν ὁμιλίαν μου ἐκείνην ἔρχομαι νὰ πείσω τὴν Βουλὴν, ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ ἔχει ἄδικον εἰς τὰς παρατηρήσεις τὰς ὁποίας κάμνει. Ὁ στρατὸς ὑφίσταται διὰ νόμου, καὶ ἂν τοῦτο ἐμελέτα καὶ εἰς τοῦτο ἐπρόσεχεν ἡ ἐπιτροπὴ, ἤθελεν ἰδῆ, ὅτι ὁ ἰσχυρισμός της δὲν εἶναι καλός. Καὶ ἰδοὺ πῶς· ὁ στρατὸς σύγκειται ἐξ ἀξιωματικῶν, ὑπαξιωματικῶν καὶ στρατιωτῶν· δύω τάξεις ὑπάρχουν, τὰ οἱ ἀξιωματικοὶ καὶ οἱ ὁπλῖται. Ἡ κυβέρνησις εἰς ὅλα μέρη τοῦ κόσμου παρουσιάζει εἰς τὴν Βουλὴν πρὸς ἐπικύρωσιν δύω νόμους· ὁ μὲν εἷς παρουσιάζει τὴν δύναμιν τῶν ἀξιωματικῶν, ὁ δὲ παρουσιάζει τὴν δύναμιν τῶν στρατιωτῶν. Διὰ τῶν δύω τούτων νόμων ἡ κυβέρνησις, ἀφορῶσα εἰς τὰς ἀνάγκας καὶ τοὺς πολιτικοὺς σκοποὺς, ὀργανίζει τὸν στρατὸν τῆς Ἐπικρατείας, διότι φυσικῷ τῷ λόγῳ κατ’ ἄλλον τρόπον θὰ ὀργανίσῃ τὰ στρατεύματα ἐν εἰρήνῃ, κατ’ ἄλλον ἐπικειμένου πολέμου, καὶ κατ’ ἄλλον ἐν πολέμῳ, καὶ κατ’ ἄλλον μετὰ τὸ δυστυχὲς ἢ εὐτυχὲς πέρας ἑνὸς πολέμου. Διότι ἐν καιρῷ εἰρήνης ἕν κράτος θὰ λάβῃ τόσην μόνον δύναμιν, ὅση ἐπαρκεῖ πρὸς διατήρησιν τῆς δημοσίου ἀσφαλείας τοῦ κράτους, καὶ ὅση εἶναι ἀναγκαία ὅπως κρατῇ τοὺς σκελετοὺς τοῦ στρατοῦ ἑτοίμους εἰς πᾶσαν παρουσιαζομένην ἀνάγκην· ἐν προσδοκίᾳ πολέμου ἡ κυβέρνησις φυσικῷ τῷ λόγῳ καὶ τὰ σκελετὰ τῶν σωμάτων θέλει αὐξήσει καὶ τὰ σώματα θέλει πλησιάσει, ὅπως φέρῃ εἰς τὴν ἐκπαίδευσιν τὰ ἄτομα· ἐν καιρῷ δὲ πολέμου ὁ ὀργανισμὸς τοῦ στρατοῦ θὰ φέρῃ νέας μεταβολὰς, κατὰ τὰς τοπικὰς περιστάσεις τοῦ τόπου, ὃν θέλει κατακτήσει καὶ κατὰ τὸ εἶδος τοῦ ὅπλου, ὃ θέλει μεταχειρισθῇ, μετὰ δὲ τὴν ἧτταν, ὅτε ὁ πόλεμος ἀπὸ ἐπιθετικοῦ μεταβάλλεται εἰς ἀμυντικὸν, θὰ λάβῃ ἄλλας πάλιν μεταβολάς. Ἀλλὰ τοῦτο δύναται νὰ γίνῃ διὰ νόμου; Ἀκούσατε ποῖον θὰ ᾖναι τὸ ἄτοπον. Ὑποθέσατε, ὅτι ἡ ἐπικράτεια εὑρίσκεται εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ κάμῃ ἕνα πόλεμον ἀμυντικόν. Νομίζετε, ὅτι δὲν θὰ εὑρεθῇ ὁ ἀρχηγὸς τοῦ στρατοῦ εἰς τὴν ἀνάγκην ἴσως ἴσως νὰ καταστήσῃ μονάδα τοῦ στρατοῦ οὐχὶ τὸ τάγμα, ἀλλὰ αὐτὸν τὸν λόχον; Ἂν οἱ Γάλλοι εἰς τὴν Ἀφρικὴν ἠναγκάσθησαν νὰ ὀργανίσωσι τὸν στρατόν των ἐπὶ τῇ βάσει μεμονωμένων λόχων, συλλογισθῆτε ἡμεῖς ποσάκις δυνάμεθα νὰ εὑρεθῶμεν εἰς τὴν ἀνάγκην αὐτήν. Οἱ Ἑλβετοὶ παρουσιάζουν τοιαῦτα παραδείγματα, οἱ Ἱσπανικοὶ πόλεμοι ὡσαύτως. Ὑποθέσατε, ὅτι μετ’ οὐ πολὺ ἡ Βουλὴ ἀργεῖ καὶ ὁ ἀρχηγὸς τῶν στρατευμάτων ἔχει ἀνάγκην νὰ κάμῃ μεταβολὴν ἁπλῶς συνεννοούμενος μετὰ τοῦ Βασιλέως· ἂν ἦτο ἠναγκασμένος νὰ παρουσιάσῃ τὸ σχέδιον τοῦ διοργανισμοῦ εἰς τὴν Βουλὴν, δὲν ἦτο τὸ ἴδιον, ὡς νὰ ἤθελε νὰ τὸ προδώσῃ εἰς τὸν ἐχθρόν; Καὶ δὲν γνωρίζετε, ὅτι ἅμα τις γνωρίζῃ τὸν ὀργανισμὸν τοῦ στρατοῦ, ἐννοεῖ καὶ τὸν σκοπὸν πρὸς τὸν ὁποῖον βαδίζει; Αἱ ἀνάγκαι εἶναι κοιναὶ εἰς ὅλον τὸν κόσμον· δὲν εἶναι προδοσία νὰ εἴπῃ αὐξάνω τὸ ἱππικόν, διότι ἔχω αὐτὸν τὸν σκοπόν; Αὐταὶ εἶναι αἱ βάσεις εἰς τὰς ὁποίας πρέπει νὰ στηριχθῆτε κατὰ τὸν ὀργανισμὸν τοῦ στρατοῦ. Οἱ δύω νόμοι, τοὺς ὁποίους ἐπεψηφίσατε, εἶναι τὰ ὅρια ἐντὸς τῶν ὁποίων ἡ κυβέρνησις δύναται ν’ αὐξήσῃ καὶ νὰ ἐλαττώσῃ τὸν στρατὸν κατὰ τὰς ἀνάγκας τῆς ὑπηρεσίας, διότι πολλάκις ἡ κυβέρνησις εὑρισκομένη εἰς στενοχωρίαν, εἶναι ἠναγκασμένη νὰ διαλύσῃ καὶ στρατὸν ὁλόκληρον· ἀλλὰ νομοθετικῶς δύναται νὰ γίνῃ τοῦτο; Ἐννοῶ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι θέλουν μίαν αὐστηρὰν ἐξέλεγξιν τῆς στρατιωτικῆς ὑπηρεσίας, ἀλλ’ εἰς μάτην τὴν ἐξέλεγξιν τὴν ζητεῖτε εἰς τοὺς ὀργανισμοὺς τοῦ στρατοῦ· δὲν ἔγκειται ἐκεῖ. Αἱ βάσεις ἐπὶ τῶν ὁποίων στηρίζεται ἡ οἰκονομικὴ καὶ διοικητικὴ διαχείρισις εἶναι ἐσφαλμέναι, ἀλλ’ ἐπειδὴ ἕκαστος ἄνθρωπος ἔχει ἴδιον τρόπον τοῦ σκέπτεσθαι, δὲν θέλω νὰ εἴπω εἰς τὸν ὑπουργὸν τῶν στρατιωτικῶν, ἀκολούθησε αὐτὸν τὸν τρόπον μὲ τὸν ὁποῖον δύνασαι νὰ φθάσῃς ταχύτερον εἰς τὸν σκοπὸν, διότι εἶναι τὸ ἴδιον ὡς νὰ τοῦ λέγω παραίτησε τὴν θέσιν σου νὰ ἔλθω νὰ τὴν λάβω ἐγώ. Ὡς πρὸς τὸ ἀντικείμενον τοῦτο σᾶς παρατηρῶ, ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ ἔχει ἄδικον· οὐχ ἧττον ὅμως δὲν θέλω λείψει νὰ σᾶς παραστήσω, ποῖοι λόγοι εἶναι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι προκαλοῦν ὥστε πάντοτε ἐκτὸς τοῦ στρατοῦ νὰ ὑπάρχωσιν ἀξιωματικοὶ ἀργοί· τοῦτο συμβαίνει, διότι σήμερον ἡ ἀνάγκη ἡ ὑφισταμένη ἀπαιτεῖ τὸν σχηματισμὸν τεσσάρων ταγμάτων, ἀλλ’ αὕτη δύναται νὰ ἐκλείψῃ αὔριον, ἢ πρέπει νὰ διαλύσωμεν τὰ σώματα· πῶς θέλετε ὅμως τοὺς ἀξιωματικοὺς αὐτῶν; νὰ τοὺς ἀποκόψετε, νὰ μὴ ὑπάρχουν ἐντὸς τῆς κοινωνίας, διότι ἄλλο μέσον δὲν ὑπάρχει, ἀφοῦ ὁ βαθμὸς εἶναι ἰδιοκτησία; θὰ τοὺς θέτητε εἰς τὴν τάξιν τῶν ἀργῶν ἢ διαθεσίμων ἀξιωματικῶν. Βλέπετε, κύριοι, ὅτι ὑπεράνω τῆς δυνάμεως καὶ τῶν Κυβερνήσεων καὶ τῶν ἀνθρώπων ἡ ἀνάγκη αὕτη ὑπάρχει. Ἡ Πρωσσία προχθὲς ἔθεσε 850 χιλιάδας στρατὸν εἰς τοὺς πόδας, διότι ὑπῆρχεν ἀνάγκη· αὕτη ἤδη ἐξέλειψε· πιστεύετε ὅτι ἡ Πρωσσία εἶναι εἰς κατάστασιν ἤδη νὰ διατηρήσῃ ὅλον αὐτὸν τὸν στρατὸν εἰς τὰ ὅπλα; ὄχι βεβαίως. Θὰ διαλύσῃ πολλὰ σώματα τοῦ στρατοῦ, καὶ τοὺς ἀξιωματικοὺς θὰ θέσῃ εἰς τὴν κατάστασιν τῆς ἀργίας. Ἀλλὰ δὲν εἶναι μόνον τοῦτο· καὶ πειθαρχικὰ παραπτώματα τιμωροῦνται διὰ τῆς ἀργίας, ὡσαύτως ἀσθένειά τις δύναται νὰ προκαλέσῃ τὴν εἰς ἀργίαν μετάθεσιν ἑνὸς ἀξιωματικοῦ, πρὸς δὲ τούτοις καὶ διανοητικὸς λόγος, διότι φυσικῷ τῷ λόγῳ καὶ εἰς τὸν στρατὸν ὑπάρχουν ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι δύνανται νὰ ὑποκύψουν εἰς βλακείαν καὶ καθίστανται ἄχρηστοι διὰ τὴν ὑπηρεσίαν. Δὲν πρέπει δὲ νὰ φαίνεται παράδοξον εἰς τὴν Βουλὴν, ὅταν βλέπῃ ἐντὸς τοῦ προϋπολογισμοῦ, ὅτι ὑπάρχουν ἄνθρωποι ἐν διαθεσιμότητι, τρεῖς, τέσσαρες. Δὲν πρέπει λοιπὸν νὰ σᾶς φαίνεται παράξενον, διότι βλέπετε εἰς τὰ βιβλία τοιαῦτα πράγματα. Τί θέλετε νὰ κάμῃ μετὰ τὴν διάλυσιν τῶν ἀρχηγείων, τὸν Σπυρομήλιον, τὸν Σμολένσκην; πρέπει αὐτοὺς νὰ τοὺς θέσῃ εἰς ἀργίαν ἢ νὰ τοὺς ἀποκεφαλίσῃ; Βλέπετε λοιπὸν, ὅτι αἱ ἀνάγκαι πλάττουν αὐτὰ τὰ πράγματα· ὥστε δὲν πρέπει νὰ λέγετε, ὅτι αὐτοὶ οἱ στρατιωτικοὶ ἔχουσιν αὐτὰ τὰ προνόμια. Λοιπὸν ἤθελον ἐννοήσει, κύριοι, τοὺς ἀνθρώπους ἐκείνους οἵτινες εἶπον δὲν θέλομεν στρατὸν, διότι δὲν ἔχομεν νὰ ἐξοδεύσωμεν, ἀλλὰ δὲν ἐννοῶ ἐκείνους, οἵτινες λέγουν ὅτι πρέπει νὰ ἔχωμεν στρατὸν, ἀλλὰ νὰ μὴν ἔχωμεν ἔξοδα. Κατὰ τὴν ἰδέαν μου πιστεύω, κύριοι, ὅτι αὐτὸ τὸ ἀντικείμενον δὲν πρέπει νὰ ἐπασχολήσῃ πλέον τὴν Βουλήν. Ὁ στρατὸς δὲν ἠμπορεῖ παρὰ νὰ διοργανίζεται διὰ Β. Διαταγμάτων. Ἓν μόνον ἀπομένει, ἡ ἐμπιστοσύνη πρὸς τὴν Κυβέρνησιν. Αὐτὴ εἶναι ἡ τάξις, ἡ ἀσφάλεια τοῦ Κράτους καὶ αὐτὸς εἶναι ὁ κανὼν, τὸν ὁποῖον χιλιάδες αἰώνων ἐθεμελίωσαν. Ἂν νομίζετε νὰ φέρετε σύστημα ἀντίθετον, τοῦτο ἤθελεν εἶσθαι δόξα διὰ τὴν πατρίδα ἐν εὐτυχίᾳ, ἐν ἐναντίᾳ δὲ περιπτώσει δὲν ἠξεύρω καὶ ἐγὼ.... Ἄλλη ἰδέα τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν στρατιωτικῶν μὲ ἠνάγκασε νὰ διαφωνῶ κατά τι. Ὁ κ. Ὑπουργὸς σᾶς ἐλάλησεν ὑπὲρ τοῦ σχηματισμοῦ τῶν ταγμάτων καὶ ἠθέλησε νὰ σᾶς ἀποδείξῃ, ὅτι ἠδύναντο εἰς τὰ τάγματα νὰ προστεθῶσι 2 ἢ 3000 ἀνθρώπων καὶ οὕτω νὰ ἀποφύγῃ τὸν σχηματισμὸν τῶν ταγμάτων. Ἂν ὁ κ. ὑπουργὸς, προκειμένου νὰ σᾶς δώσῃ τὸν λόγον, ἤθελε σᾶς εἴπει τὴν ἀνάγκην, ἤθελον τὸν ἐννοήσει, ἀλλὰ τὸ νὰ σᾶς εἴπῃ διατὶ δὲν δύναται νὰ προσθέσῃ χιλιάδας ἀνθρώπων εἰς τὰ ὑπάρχοντα αὐτὰ τάγματα, ἂς μὲ συγχωρήσῃ, δὲν τὸ ἐννοῶ. Εἶναι συγχωρημένον τοῦτο εἰς τὸν ἄνθρωπον, ὅστις δὲν γνωρίζει τὸν στρατόν· ἀλλ’ οὐδὲ πρὸς στιγμὴν πρέπει νὰ τίθεται εἰς ἀμφιβολίαν ἄνθρωπος, ὅστις γνωρίζει τί ἐστὶ στρατός. Βέβαια τὸ ζήτημα εἶναι ἁπλούστατον, λάβετε τὸν στρατὸν ὅλον, σχηματίσατέ τον εἰς τάγματα, ἀλλ’ ὅστις ἐξ ἡμῶν θέλει ἂς ἔλθῃ νὰ διοικήσῃ, καὶ μάλιστα ὑπὸ τὸ πνεῦμα τῆς οἰκονομίας, τὴν ποσότητα αὐτήν. Μέχρι σήμερον δὲν παρουσιάσθη ἄνθρωπος διοικητὴς τοιοῦτος· ἐγνώρισα στρατηγοὺς οἵτινες διοίκησαν χιλιάδας στρατοῦ, ἀλλ’ εἰς τὴν ἐσωτερικὴν διεύθυνσιν δὲν εἶδα τοιοῦτον. Ἀλλὰ σᾶς ἐρωτῶ αὐτοὶ οἱ 5,000 ἄνθρωποι δὲν ἀποτελοῦν καὶ 45 λόχους; δὲν χρειάζεται νὰ δώσετέ τινας ἀνθρώπους εἴς τινας τόπους; ποῖον θὰ θέτετε ἐπὶ κεφαλῆς; ἕνα δεκανέα. Ἀλλὰ τοιαῦτα πράγματα δὲν εἶναι δίκαιον ν’ ἀπασχολοῦν τὴν Βουλήν. Ὁ ὀργανισμὸς, κύριοι, εἶναι ἀποτέλεσμα τῆς πείρας χιλιάδων αἰώνων, καὶ ἂν μελετήσετε τὴν ἱστορίαν, θέλετε ἰδῆ, ὅτι αἱ Ῥωμαϊκαὶ λεγεῶνες δὲν διαφέρουσιν ἀπὸ τὴν ταξιαρχίαν τῆς Γαλλίας· θέλετε ἰδῆ, ὅτι αἱ φάλαγγες τῶν Σπαρτιατῶν δὲν διαφέρουσιν ἀπὸ τὰ σημερινὰ συντάγματα. Θὰ εἴπετε λοιπὸν, ὅτι ἡ ἀνάγκη τὰ ὑπηγόρευσε, καὶ αὐτὴ ἡ μεταβολὴ τῶν ὅπλων, αὐτὴ ἡ ἐφεύρεσις τῆς πυρίτιδος δὲν μετέβαλε τὴν τακτικήν· καὶ ἠξεύρετε ὅτι ἡ αὐτὴ τάξις ἐν Μαραθῶνι ἐπικρατεῖ μέχρι τῆς μάχης τῆς Σαδόβας. Ὅταν λοιπὸν οὕτως ἔχωσι τὰ πράγματα, κύριοι, θέλετε νὰ τὰ μεταβάλετε ὑμεῖς; Διὰ τὸ συμφέρον λοιπὸν τῆς ἐπικρατείας οἱ ὀργανικοὶ νόμοι δὲν ἠμποροῦν νὰ γίνουν διὰ νόμου καὶ διὰ τοὺς λόγους, οἱ ὁποῖοι δὲν ἀμφιβάλλω, ὅτι καὶ τοὺς ἐναντιοφρονοῦντας ἔπεισαν.............. Ὁ Ὑπουργὸς λοιπὸν τῶν Στρατιωτικῶν σᾶς εἶπεν, ὅτι ἐνόμισε δίκαιον ν’ αὐξήσῃ τὰς μονάδας, ἤτοι ν’ αὐξήσῃ τὴν δύναμιν τῶν ταγμάτων· καὶ αὐτὸς εἶναι ὁ λόγος, ὅστις δὲν δύναται νὰ ἐκπηγάσῃ παρὰ μόνον ἀπὸ τὸ σχέδιον τῶν βελτιώσεων. Ἡμεῖς τὴν σκέψιν αὐτὴν τὴν παραφυλάττομεν καὶ πρὶν ἴδωμεν ἂν ἡ σκέψις αὕτη ᾖναι ὠφέλιμος καὶ ἂν ἔχωμεν οἱασδήποτε πεποιθήσεις, ἡ ἁβροφροσύνη ἀπαιτεῖ νὰ μὴ ἔχωμεν ἄλλας ἀπαιτήσεις· ἂς κάμῃ τὰ τάγματα ὅπως θέλει. Ἂς ἀφήσωμεν λοιπὸν νὰ προβῇ κατὰ τὴν πολιτικὴν διοίκησιν, χωρὶς νὰ προδικάσωμεν τὸ δικαίωμα νὰ ζητήσωμεν λόγον τῶν πράξεών της ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν. Εἶμαι λοιπὸν σύμφωνος νὰ σχηματίσῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς ὅπως θέλει καὶ βούλεται· ἀλλ’ ἀφ’ ἑτέρου ἐπιφυλάττομαι ὅλων τῶν δικαιωμάτων, τὰ ὁποῖα ἔχω, τοῦ νὰ ζητήσω λόγον, ἂν ἡ ἀνάγκη τὸ καλέσῃ. Αὐτὰ εἶχον νὰ παρατηρήσω ὅπως τὸ καλλίτερον ἀποφασίσητε.

§85Δ. ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ. Κύριοι, οἱ προλαλήσαντες ὡμίλησαν ἐπὶ μακρὸν, καὶ εἶχον ἀνάγκην νὰ ὁμιλήσωσιν ἐπὶ μακρὸν, ὅσον ὡμίλησαν ἢ καὶ περισσότερον, διότι οἱ ἰσχυρισμοὶ καὶ αἱ ἀξιώσεις, τὰς ὁποίας εἶχον, δὲν ἐστηρίζοντο εἰς τὸν νόμον, τοῦ ὁποίου ἡ ἀντίληψις, ἡ ἐξήγησις ἀπαιτεῖ βραχεῖς, βραχυτάτους λόγους· διατί; διότι ὁ νόμος ἔχει αὐτὴν τὴν εὐτυχίαν, ὅτι οἱ σεβόμενοι αὐτὸν, οἱ παρακολουθοῦντες αὐτὸν εἶναι οἱ ἰσχυρότεροι, διότι δὲν εὑρίσκονται εἰς τὴν ἀνάγκην τῆς μακρηγορίας· διότι εἶναι αὐτὸς ὁ λαλῶν. Ἡ ἐπιτροπή σας, κύριοι, σεβομένη τὸ καθῆκον τὸ ὁποῖον τῇ ἀνεθέσατε, σεβομένη καὶ τὸν νόμον, ἐνόμισεν ὅτι ὤφειλε νὰ φέρῃ αὐτὰς τὰς ὀλίγας παρατηρήσεις, τὰς ὁποίας ἔφερεν ἐν τῇ ἀρχῇ τῆς ἐκθέσεώς της, καὶ ἑπομένως καὶ τὴν παρατήρησιν ἐκείνην, συνδεομένην μὲ τὰς ἀρχὰς ἐκείνας τὰς ὁποίας ἔφερε καὶ τὸ κεφ. 8. τοῦ προϋπολογισμοῦ. Ἂς ἐξετάσωμεν, κύριοι, ἂν αἱ παρατηρήσεις αὗται ὑπαγορεύωνται ἀπὸ τὴν τάξιν ἢ ᾖναι τῶν ἰδιαιτέρων στοχασμῶν ἀποκύημα, ἀπὸ τὸν νόμον καὶ ἀπὸ τὴν τάξιν λέγω, διότι συνεχῶς ἡ τάξις ἐπικαλεῖται ἀπὸ τὸ Βῆμα τοῦτο, συνεχῶς ἡ τάξις ἐπαναλαμβάνεται καὶ πολλαὶ θυσίαι γίνονται ὑπὲρ τοῦ ὀνόματος τῆς τάξεως, θυσίαι χρηματικαὶ, παραβλέψεις καθηκόντων, παραβλέψεις τῶν ὑποχρεώσεων· διατί; διότι ἡ τάξις, κύριοι, δὲν δύναται νὰ ὑπάρξῃ ὅταν δὲν ἔχῃ τὰς πηγάς της τὰς ἰσχυράς· ὅταν δὲν ἔχῃ τὰ θεμέλιά της· διότι καθὼς τὸ οἰκοδόμημα δὲν δύναται νὰ ὑποστηρίξῃ καὶ βαστάσῃ ἐπάλξεις καὶ αἰθούσας, ἂν δὲν ἔχῃ στηρίγματα καὶ θεμέλια στερεὰ, τοιουτοτρόπως καὶ ἡ τάξις δὲν δύναται νὰ ὑπάρξῃ οὔτε εἰς τοὺς στρατιωτικοὺς, οὔτε εἰς τοὺς πολιτικοὺς κλάδους, ἂν δὲν ὑπάρχῃ εἰς τὸ κέντρον, εἰς τὴν Κυβέρνησιν. Ἐκ τούτου, Κύριοι, ἀνεπαισθήτως ἐπέρχεται ἡ ἐπιῤῥοὴ, ἡ ὑποχρέωσις πρὸς τὴν τάξιν. Τὴν τάξιν λοιπὸν πάντες ὑπερασπιζόμενοι, τὴν τάξιν ἐπιθυμοῦντες καὶ ἡμεῖς ἐρχόμεθα τόσον πλησίον τοῦ Νόμου, καὶ τὴν τάξιν ἐπιθυμοῦντες προκαλοῦμεν τὴν παρεμπόδισιν τῆς ἀπομακρύνσεως καὶ παρεκτροπῆς ἀπὸ τὸν νόμον. Νομίζω, κύριοι, περὶ τῆς πρώτης παρατηρήσεως οὔτε ἀντιλογία ἠδυνήθη νὰ ἐπέλθῃ· πάντες ὡμολόγησαν, ὅτι καθόσον ἀφορᾷ τὴν διοργάνωσιν τῆς Στρατιωτικῆς σχολῆς, ὅτι ἐγένετο μὲν ὀργανισμὸς καὶ ἐναντίον τοῦ νόμου κατὰ παράβασιν αὐτοῦ, διότι ὁ ὀργανισμὸς αὐτὸς ἠκύρωσεν ἕνα ἀρχαῖον νόμον, καὶ τοῦτο δὲν ἠδύνατο νὰ τὸ κάμῃ εἷς ὀργανισμὸς, ἓν ὀργανικὸν διάταγμα κυβερνητικὸν δὲν ἠμποροῦσε ν’ ἀκυρώσῃ ἕνα νόμον. Ἑπομένως εἶπε τὸ ὑπουργεῖον, ὅτι εἰς τὴν ἐρχομένην Σύνοδον, διότι δὲν θὰ λάβῃ τὸν καιρὸν ἤδη θὰ τὸ ἐπανορθώσῃ διὰ νόμου. Ἀλλ’ ἠμφισβήτησαν τὰ προγενέστερα καὶ διὰ νὰ δικαιολογηθῇ, Κύριοι, ἡ παράβασις, ὁ προλαλήσας μάλιστα Κύριος Πετιμεζᾶς τελευταῖον εὑρέθη εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ καταφύγῃ εἰς πάντῃ ἀκατάλληλον καὶ μεμακρυσμένον συμπέρασμα—νὰ εἴπῃ εἶναι κίνδυνος εἰς τὰ ὅρια! εἶναι κίνδυνος πολέμου! Πρῶτον λέγω, ὅτι, ὅταν νομοθετοῦν οἱ ἄνθρωποι, ἐξετάζουν μὲν περὶ ἐνδεχομένων πολέμων, καὶ τὰ συμπεράσματα τὰ διάφορα, τὰ ὁποῖα φέρουν πρὸς ὁδηγίαν, ἀλλὰ δὲν λέγονται συμπεράσματα ποτε τόσον μεμακρυσμένα καὶ ἀκατάλληλα, διότι αὐτὰ δὲν ἔρχονται διὰ νὰ συμπράξουν, ἀλλὰ νὰ ταράξουν καὶ μεταβάλουν τὴν εὐθύτητα τοῦ ζητήματος. Τί, Κύριοι, παρετήρησεν ἡ ἐπιτροπὴ καὶ ἀπαιτεῖται ἐξ αὐτῆς τῆς τάξεως τῆς ὑπηρεσίας; Ἂς τὸ ἐξετάσωμεν κατὰ τὴν οὐσίαν, ἂς τὸ ἐξετάσωμεν καὶ κατὰ τύπον. Κατὰ τύπον, Κύριοι, εἶναι ἀναμφισβήτητον, ὅτι πάντα ὅσα δι’ ὀργανικῶν διαταγμάτων εἶχον κανονισθῆ, ἐπελθοῦσα ἡ Συνέλευσις τῆς 3ης Σεπτεμβρίου, εἰς τὴν ὁποίαν ἐτέθησαν τὰ πρῶτα θεμέλια τῆς Συνταγματικῆς Πολιτείας, καὶ ἥτις διωργάνωσεν ἐν ἐκτάσει τὴν ἁρμοδιότητα καὶ τὰ ὅρια τῆς Συνταγματικῆς Πολιτείας, τῆς νομοθετικῆς καὶ νομοτελεστικῆς ἐξουσίας, ἐκείνη ὥρισε καὶ προσδιώρισεν, ὅτι ὅλα τὰ μέχρις ἐκείνης τῆς ἐποχῆς ἐκδοθέντα βασιλικὰ διατάγματα εἶναι νόμοι. Ἦτον συγκεχυμένον ἐπὶ τῆς ἀπολύτου ἐξουσίας, ποῖον εἶναι διάταγμα, καὶ ποῖος νόμος, διότι ἀπὸ τὴν αὐτὴν πηγὴν ἀπέῤῥεον καὶ τὰ δύω μὲ διαφορετικὸν ὄνομα. Θέλουσα λοιπὸν ἡ Συνέλευσις, ἡ κυριαρχία ἐκείνη τοῦ ἔθνους, τὴν Συνταγματικὴν Πολιτείαν ἀπ’ ἐκείνης τῆς ἐποχῆς νὰ ὁρίσῃ εἰς τὰ τακτικὰ ὅρια, διὰ νόμου, Κύριοι, ἐψήφισεν, ὅτι πάντες οἱ νόμοι καὶ τὰ Β. Διατάγματα τὰ ἐκδοθέντα μέχρι τῆς ἐποχῆς ἐκείνης, εἴτε ἦσαν αὐτὰ ὀργανικὰ, εἴτε νομοθετικὰ, εἴτε φορολογικὰ, εἴτε στρατιωτικὰ, πάντες οἱ νόμοι καὶ τὰ Β. Διατάγματα ἔχουν ἰσχὺν νόμου καὶ ἐνεργοῦνται μέχρις ὅτου ἄλλοι νόμοι κανονίσωσιν ἄλλως πως. Οἱ ὀργανισμοὶ λοιπὸν τοῦ στρατοῦ, Κύριοι, ἀφίνω κατ’ οὐσίαν καὶ κατὰ τύπον νομικὸν, εἶναι νόμοι, διότι ἡ Συνέλευσις εἶπεν, ὅτι νόμοι εἶναι ὅλα τὰ Β. Διατάγματα ἢ τοῦ λοιποῦ διὰ νόμου δύνανται νὰ μετατραπῶσι. Νόμους λοιπὸν ὄντας κἀνεὶς δὲν ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ τοὺς παραβῇ, καὶ ἡ ἐκτελεστικὴ ἐξουσία δὲν ἔχει τὸ δικαίωμα παρὰ νὰ τοὺς σεβασθῇ, καὶ ὁσάκις λαμβάνει ἀνάγκην ἄλλως πως νὰ πράξῃ, θὰ ἔλθῃ εἰς νομοθεσίαν. Αὐτὴ εἶναι ἡ νόμιμος, ἡ τακτικὴ πορεία· πᾶν ὅ,τι ἔγεινεν ἐκτὸς αὐτῶν, αὐτὸ εἶναι παράβασις. Κατὰ τύπον, Κύριοι, τὰ ὀργανικὰ διατάγματα, τὰ μέχρι τῆς ἐποχῆς ἐκείνης ἐκδοθέντα διὰ τὴν διοργάνωσιν τῶν διαφόρων σωμάτων τοῦ στρατοῦ, ἦσαν νόμοι καὶ οἱ νόμοι δὲν ἠμποροῦσαν νὰ μεταβληθοῦν παρὰ διὰ νόμου· ἡ Συνέλευσις, ἡ ὁποία ἐκήρυξεν αὐτὰ νόμους, διὰ τοῦτο τὰ ἐκήρυξε—διὰ νὰ μὴ γίνωνται τοῦ λοιποῦ παρὰ διὰ νόμου, ὄχι διὰ διαταγμάτων. Νομίζετε τώρα ἀναγκαίαν τὴν ἐλευθερίαν τοῦ νὰ γίνωνται αὐτοὶ οἱ ὀργανισμοὶ διὰ Β. Διαταγμάτων; Τότε, Κύριοι, ὀφείλομεν νὰ τὸ ἐκφράσωμεν, διὰ νὰ ὑπάρξῃ ὁ δρόμος ὁ νόμιμος. Ἂν τὸ βλέπῃ ἀναγκαῖον ἡ νομοτελεστικὴ ἐξουσία, καὶ βλέπῃ, ὅτι εὑρίσκεται δεσμευμένη καὶ ὅτι εἰς περιστάσεις σπουδαίας δὲν ἠμπορεῖ νὰ ἐκπληρώσῃ σπουδαίως τὸ καθῆκόν της, τότε ἂς ἔλθῃ διὰ νόμου καὶ νόμος δύναται νὰ ὁρίσῃ τὰς περιστάσεις· ἀλλ’ αὐτεξουσίως, ἐναντίον τοῦ νόμου οὐδέποτε δύναται νὰ γίνῃ τοῦτο. Βλέπετε λοιπὸν ὅτι κατὰ τύπον, κατὰ νόμον, οὕτως ἔχουν τὰ πράγματα, καὶ πᾶν ὅ,τι ἐγίνετο ἢ γίνεται ἀξίωσις διὰ νὰ γίνῃ καὶ τοῦ λοιποῦ, δὲν δύναται νὰ παραδεχθῇ, διότι εἶναι προφανὴς παράβασις. Εἶναι περιττὸν νὰ ἔμβωμεν ἤδη εἰς τοὺς λόγους καὶ τὰ καθέκαστα καὶ τὰς περιστάσεις, αἱ ὁποῖαι ἠμποροῦν νὰ τὸ ἀπαιτήσουν, διότι εἶπον, ὅτι ὅταν θέλετε, τὸ κανονίζομεν διὰ νόμου καὶ ὁρίζομεν καὶ τὰς περιστάσεις. Ὁ Κ. ὑπουργὸς εὑρέθη εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ κάμῃ ἐκτεταμένην συζήτησιν ἐπ’ αὐτοῦ, καθὼς καὶ ὁ Κ. Πετιμεζᾶς, ἀλλ’ ἐγὼ δὲν βλέπω ὅτι εἶναι τῆς παρούσης περιστάσεως. Ἂν ἐξετάσωμεν ὅμως καὶ τὰ ἀποτελέσματα, θέλομεν εὕρει κατὰ πόσον ὠφέλησαν ἢ κατὰ πόσον ἔβλαψαν. Εὐτυχῶς ἀπ’ ἐκείνην τὴν ἐποχὴν, ὅπου ἐνομοθετήθησαν τὰ ὀργανικὰ διατάγματα ὡς νόμοι, καὶ δὲν ἠμποροῦσαν νὰ μεταβληθοῦν, δὲν εὑρέθημεν εὐτυχῶς εἰς κἀμμίαν ἐποχὴν πολέμου, ὥστε νὰ ἔλθωμεν εἰς τὴν ἀνάγκην· ἀλλ’ ἤλθομεν, ὡς μὴ ὤφειλε. Ποῖα εἶναι τὰ καλά; Ἂν ἐξετάσωμεν, Κύριοι, βλέπομεν ὅτι ἐκ τούτου ἐξεπήγασαν δικαιώματα, τὰ ὁποῖα κατεβάρυναν τὸν προϋπολογισμὸν καὶ ὑπέβαλαν τὸ ἔθνος εἰς ἀνάγκας μεγαλειτέρας τοῦ δέοντος. Ἂν ἐμβλέψωμεν περαιτέρω, βλέπομεν ὅτι ἐγεννήθησαν παράπονα, ἐγεννήθησαν καὶ ἀδικήματα· ἀξιωματικοὶ κατέφυγον εἰς τὰ δικαστήρια καὶ ἠδυνήθησαν νὰ πληρωθοῦν, ἂν καὶ ἐπληρώθησαν ἄλλοι οἱ ὁποῖοι κατέλαβον τὰς θέσεις των.

§86Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Παρανομία.

§87ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ. Λοιπὸν βλέπετε, ἐρχόμενοι εἰς τὰ ἀποτελέσματα δὲν βλέπομεν τὰ μεγάλα καὶ τὰ καλὰ ἀποτελέσματα, καὶ εὐτυχῶς δὲν εὑρέθημεν εἰς τὴν ἀνάγκην τοῦ πολέμου, ἀλλ’ ἐν πλήρει εἰρήνῃ, καὶ μολαταῦτα δὲν ὠφελήσαμεν, διότι ἐγεννήθησαν παράπονα δίκαια, διότι ὑπερεξωγκώθησαν τὰ ἔξοδα. Λοιπὸν ἰδοὺ τί ἐπιζητοῦμεν καὶ ἐπιζητεῖτε, δὲν ἔχω ἀμφιβολίαν. Ὥστε τοιαῦτα νὰ μὴ γίνουν, διότι ὑπάρχουν καὶ διότι δὲν ἠμπορεῖ τις νὰ καταστρέψῃ αὐτὰ τὰ διατάγματα εἰμὴ διὰ νόμου. Ἐὰν ᾖναι ἀνάγκη βελτιώσεως, ἔρχεται διὰ νόμου· καὶ διατί κατ’ ἔτος ἔρχεται ἡ Βουλή; καὶ διατί ὄχι μόνον κατ’ ἔτος, ἀλλὰ καὶ ἐκτάκτως δύναται νὰ συγκαλεσθῇ; Ἀλλ’ ἐπὶ τριάκοντα ἢ τεσαράκοντα ἔτη κἀμμία σπουδαία ἀνάγκη δὲν ἦλθε, καὶ ἂν ἔλθῃ πάλιν πόλεμος, ὅλοι θὰ ἤμεθα ἐδῶ παρόντες. Ἡ ὑπηρεσία ἔχει τὴν πεῖράν της εἰς τὴν ἐκπλήρωσιν τοῦ καθήκοντος, ὁ προϋπολογισμὸς εἶναι τὸ πνεῦμα τῆς κυβερνήσεως, εἶναι τὸ βάδισμά της· ὅταν λοιπὸν ἐντὸς αὐτοῦ τοῦ προϋπολογισμοῦ ὑπάρχῃ τὸ πνεῦμα πάσης κυβερνήσεως, διατί δὲν ὑπάρχει ἐπισυνημμένος καὶ ἐκεῖνος ὁ νόμος, τὸν ὁποῖον θέλει νὰ τροποποιήσῃ; διατί δὲν ἔρχονται τὰ ὀργανικὰ διατάγματα μετὰ τοῦ προϋπολογισμοῦ, ὥστε νὰ μὴ ἀφίνωσι κἀνὲν παράπονον καὶ νὰ ἐξασφαλίζουν καὶ τὴν ὑπηρεσίαν καὶ τὸν ὑπουργόν; Λοιπὸν, κύριοι, ἐπειδὴ δὲν εἶναι ἀνάγκη μακρηγορίας, μένω ἐδῶ, διότι, ὡς βλέπετε, διὰ τῆς ἐκθέσεως τῆς ἐπιτροπῆς δὲν ἐζητήθη κἀνὲν νέον, ἐζητήθη ὅ,τι παρὰ τοῦ νόμου διατάττεται.

§88Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ λάβῃ γνῶσιν ἑνὸς νόμου ἡ Βουλὴ, ὁ ὁποῖος λύει τὸ ζήτημα ἀμέσως καὶ τὸν ὁποῖον πολλοὶ ἐξ ἡμῶν δὲν γνωρίζουν· σᾶς εἶπον προηγουμένως, ὅτι ἐψηφίσατε προχθὲς ἕνα νόμον περὶ στρατολογίας, σᾶς εἶπον, ὅτι ὑπάρχει καὶ νόμος ἄλλος περὶ τῶν ἀξιωματικῶν· ἀκούσατέ τον. «Ψηφισάμενοι ὁμοφώνως μετὰ τῆς Βουλῆς καὶ τῆς Γερουσίας ἀπεφασίσαμεν καὶ διατάττομεν. Ἄρθρον 1. Οἱ ἀριθμοὶ τῶν ἐν ἐνεργείᾳ καὶ διαθεσιμότητι ἀξιωματικῶν τοῦ μονίμου στρατοῦ καὶ τῆς ἐφεδρείας εἰσὶν ἐν εἰρήνῃ κατ’ ἀνώτατον ὅρον αἱ ἑξῆς. Μόνιμος στρατός.

Ἐφεδρεία.

Ἰδοὺ λοιπὸν ὁ νόμος περὶ στρατολογίας τῶν ἀξιωματικῶν, τὸν ὁποῖον ἐψήφισεν ὁ κύριος Καλλιφρονᾶς κατὰ τὸ 1861 καὶ, φαίνεται, δὲν τὸν ἐνθυμεῖται. Τί γίνεται δὲ σήμερον διὰ τοῦ προϋπολογισμοῦ; ἡ κυβέρνησις ἐξ αὐτοῦ τοῦ νόμου λαμβάνει τόσους ἀξιωματικοὺς, τῶν ὁποίων νομίζει πῶς ἔχει ἀνάγκην· τώρα, ἐὰν νομίζετε σεῖς πῶς δὲν ἔχει ἀνάγκην, μὴ τοὺς δίδετε πίστωσιν. Βλέπετε λοιπὸν ὅτι ὁ προϋπολογισμὸς συντάσσεται ἐπὶ τῇ βάσει τῶν κειμένων νόμων, τοὺς ὁποίους ἐψήφισεν ὁ κύριος Καλλιφρονᾶς εἰς τὰ 1861, ὁ ὁποῖος ἦτο καὶ πρόεδρος, νομίζω. Καὶ διατί τοὺς ἐψήφισε τότε; ἴσα ἴσα διότι οἱ ὀργανισμοὶ ἐγίνοντο διὰ διατάγματος, καὶ ἐπέμενε νὰ τεθῶσι τὰ ὅρια ἐντὸς τῶν ὁποίων ἔπρεπε νὰ περιορισθοῦν οἱ ὑπουργοί. Λοιπὸν αὐτὸ εἶχα νὰ προσθέσω, ἐπειδὴ πολλοὶ ἐκ τῶν βουλευτῶν ἴσως δὲν τὸ γνωρίζουν.

§89ΣΙΝΑΝΙΩΤΗΣ. Χαίρω, διότι ὁ Κ. ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν στρατιωτικῶν συνεφώνησε μετ’ ἐμοῦ καὶ ἀνεγνώρισεν, ὅτι ἡ διοργάνωσις τῆς στρατιωτικῆς σχολῆς εἶναι ἔργον νομοθετικὸν ἐκτὸς ἐκείνων τῶν μέτρων, τὰ ὁποῖα ἀνάγονται εἰς τὴν ὑπηρεσίαν. Περὶ τούτου, ἐὰν ὁ Κ. ὑπουργὸς εὑρίσκῃ, ὅτι τὰ ἀπαιτούμενα παρ’ ἐμοῦ εἶναι ὑπερβολικὰ καὶ δὲν ἀνάγονται εἰς τὸ νομοθετικὸν σῶμα, ἀλλ’ εἰς τὸ νομοτελεστικὸν, ὅταν τὸ ἀντικείμενον τοῦτο ὑποβληθῇ εἰς τὴν ἐπιψήφισιν τῆς Βουλῆς, τότε ἡ Βουλὴ θὰ συζητήσῃ, ποῖον εἶναι εἰς τὴν ἁρμοδιότητά της καὶ ποῖον δὲν εἶναι, καὶ ἑπομένως θ’ ἀποφασίσῃ. Ἀλλ’ ἐπὶ τοῦ προκειμένου, μοὶ φαίνεται, ὁ Κ. ὑπουργὸς ἄφησεν ὅλως ἄλυτον τὸ ζήτημα, διότι ἤδη ἔχομεν τὴν στρατιωτικὴν σχολὴν, καὶ δὲν ἔχομεν ὀργανισμὸν, ἀφοῦ ὁ ἴδιος κατεβίβασε τὸν κανονισμὸν τοῦ πρώην ὑπουργοῦ τῶν στρατιωτικῶν Κ. Ζυμπρακάκη.

§90ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἰσχύει ἐκεῖνος ἕως νὰ γείνῃ ἄλλος.

§91ΣΙΝΑΝΙΩΤΗΣ. Ἐγὼ λέγω, ὅτι δὲν ἰσχύει· ὁ Κ. ὑπουργὸς εἶπεν, ὅτι ἐνόσῳ δὲν νομοθετηθῇ ὑπὸ τῆς Βουλῆς ἕνας ἄλλος ὀργανισμὸς, πρέπει ν’ ἀφήσωμεν τὰ πράγματα ὅπως ἔχουν· ἀλλὰ κατ’ ἐμὲ τοῦτο δὲν ἠμπορεῖ νὰ γείνῃ, διότι ὁ ἴδιος ὑπουργὸς εἶπεν, ὅτι ὁ ὀργανισμὸς οὗτος εἶναι καλὸς, ἀλλὰ προσκόπτει κατὰ τὴν ἡλικίαν, κατὰ τὰς εἰσιτηρίους γνώσεις καὶ λοιπά. Ὅταν, κ. ὑπουργὲ, κατὰ τὰς εἰσιτηρίους γνώσεις προσκόπτῃ καὶ αὔριον τελειόνῃ τὸ σχολικὸν ἔτος, ὑπὸ τὸ κράτος τίνος ὀργανισμοῦ θὰ εἰσαχθοῦν αὐτοὶ οἱ νέοι; ὑπὸ τὸ κράτος αὐτοῦ τοῦ ἀκαταλλήλου, ἢ ὑπὸ τὸ κράτος ἑνὸς ἄλλου; Μοὶ φαίνεται, κύριοι, ὅτι ἡ Βουλὴ πρέπει νὰ λύσῃ ὁριστικῶς τὸ ζήτημα τοῦτο, καὶ παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ ἀποφασίσῃ, ὅτι θέλει ἰσχύει ὁ παλαιὸς ὀργανισμός.

§92ΑΝΤ. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Μοὶ συγχωρεῖτε μίαν ἐρώτησιν. Ἐὰν ἔχετε κἀνὲν σχέδιον, τὸ ὁποῖον δύναται ν’ ἀνταποκριθῇ εἰς δύω ἰδέας, τότε σᾶς ἐννοῶ· ἐὰν δύνασθε νὰ χωρίσητε μερικὰ ζητήματα, τὰ ὁποῖα κατ’ ἐμὲ εἶναι ἀλληλένδετα. Κατ’ οὐσίαν θέλετε νὰ μεταβληθῇ ὁ κανονισμὸς καθόσον ἀφορᾷ τὰς εἰσιτηρίους γνώσεις καὶ τὴν ἡλικίαν πρὸ πάντων. Αὐτὰ τὰ δύω ζητήματα εἶναι λίαν στενῶς συνδεδεμένα μὲ τὸν τρόπον τῆς ἐκπαιδεύσεως, μὲ τὸν ἀριθμὸν τῶν κλάσεων καὶ τὸ πρόγραμμα τῶν μαθημάτων. Λοιπὸν ὅταν θέλετε νὰ μεταβάλετε τὴν ἡλικίαν, πρέπει νὰ μεταβάλετε τὰς γνώσεις, διότι κάθε ἡλικία ὑποτίθεται ἔχουσα ἕνα βαθμὸν γνώσεων· ὅταν μεταβάλετε τὰς γνώσεις, πρέπει νὰ μεταβάλετε τὸ πρόγραμμα, πρέπει ἀντὶ 5 κλάσεων νὰ κάμετε 7. Βλέπετε λοιπὸν, ὅτι ὅλον αὐτὸ τὸ σύστημα συνδέεται στενότατα· διὰ τοῦτο ὁ Κ. ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ἀναγνωρίζει τὴν δυσκολίαν ἐπὶ τοῦ παρόντος νὰ δυνηθῇ νὰ συνδυάσῃ ὅλα αὐτὰ καὶ νὰ φέρῃ ἓν νομοσχέδιον· ζητεῖ τὴν ἀναβολήν. Τώρα, ἐὰν ὁ νῦν ὑπουργὸς τῶν στρατιωτικῶν προΐσταται τοῦ στρατοῦ καθ’ ἣν ἐποχὴν θὰ λήξῃ τὸ σχολαστικὸν ἔτος, ὅτε θὰ ᾖναι ἡ καταλληλοτέρα ἐποχὴ νὰ κανονίσῃ τὰ νέα δικαιώματα τῶν μαθητῶν, τότε δύναται ἐξ ἐπαγγέλματος νὰ μεταῤῥυθμίσῃ τὸν ὑπάρχοντα ὅπως νομίζει καταλληλότερον, καὶ ἐπὶ τῇ βάσει αὐτοῦ τοῦ ὀργανισμοῦ νὰ κάμῃ τὴν εἴσοδον τῶν νέων μαθητῶν. Νομίζω καλὸν νὰ συστηθῇ στενῶς εἰς τὸν Κ. ὑπουργὸν τῶν στρατιωτικῶν, νὰ μελετήσῃ, ἐὰν ᾖναι δυνατὸν νὰ μεταβάλῃ τὸν παλαιὸν κανονισμὸν κατὰ τὸ τέλος τοῦ σχολικοῦ ἔτους.

§93ΣΙΝΑΝΙΩΤΗΣ. Θέλω καὶ τὰ δίδακτρα ἀκόμη νὰ μεταβληθῶσι. Ἀλλ’ ἐὰν αὔριον δὲν ὑπάρξῃ ὁ νῦν ὑπουργὸς εἰς τὸ ὑπουργεῖον νὰ κανονίσῃ αὐτὰ, τότε τί γίνεται; Βουλὴ δὲ δὲν θὰ ὑπάρχῃ, διότι ἡ Βουλὴ μετ’ οὐ πολὺ περαιόνει τὰς ἐργασίας της· ποῖος θὰ νομοθετήσῃ αὐτὸ τὸ πρᾶγμα; Λέγω λοιπὸν, ὅτι ὁ ὀργανισμὸς αὐτὸς, τὸν ὁποῖον κατεδίκασε καὶ ὁ κ. ὑπουργὸς ὡς παράνομον, ὡς ἀντισυνταγματικὸν, νὰ μένῃ ἐν ἀργίᾳ καὶ νὰ ἐπανέλθῃ ὁ πρὸ αὐτοῦ, μεχρισοῦ συζητήσῃ ἡ Βουλὴ νέον ὀργανισμὸν σύμφωνον πρὸς τὰς ἀνάγκας τῆς σχολῆς. Ἀλλά, κύριοι, θὰ σᾶς ἀποδείξω, ὅτι ὁ πρώην ὑπουργὸς τῶν στρατιωτικῶν κ. Ζυμπρακάκης παρηνόμησε καὶ εἰς αὐτὸν τὸν ὀργανισμόν του. Τὸ νέον διάταγμα ἐτέθη εἰς ἐνέργειαν πολὺ ἀργὰ, τὸν Νοέμβριον, ἐὰν δὲν ἀπατῶμαι, τοῦ 1864, καὶ ἀνεχώρησαν οἱ μαθηταί· κατόπιν καλοῦνται πάλιν κατὰ τὸ ἔτος 1866 καὶ δίδουν ἐξετάσεις· μετ’ οὐ πολὺ ἐκδίδει ἄλλο διάταγμα καὶ εἰσάγει ἄλλους ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ πρώτου ὀργανισμοῦ, καὶ μάλιστα νέους 27 καὶ 25 ἐτῶν. Ἐκτὸς τούτου εἰσάγει δύο νέους ἀκόμη ἀνεξετάστως· ἐνῷ ὁ ἀριθμὸς ἦτο 40, ἔκαμε 42, τὸν Γαρουφαλιᾶν καὶ Σαχτούρην. Τί δικαίωμα ἔχει ὁ ὑπουργὸς νὰ κάμνῃ τοιαῦτα πράγματα; Πρέπει ἡ Βουλὴ νὰ καταδικάσῃ αὐτὴν τὴν διαγωγήν του καὶ νὰ θέσῃ εἰς βάρος του αὐτὰ τὰ ποσὰ, τὰ ὁποῖα καθ’ ὑπέρβασιν τοῦ προϋπολογισμοῦ ὑπεχρέωσε τὸ δημόσιον νὰ πληρώσῃ. Πρὸς τούτοις κατὰ τὰ 1865, ὅτε ἐγένετο μέγας λόγος καὶ ἡ Βουλὴ ἀπεφάσισε νὰ περιορισθῇ ὁ ὑπουργὸς ἐντὸς τοῦ νομίμου ἀριθμοῦ τῶν ὑποτρόφων, ἰδοὺ 30 ἀντὶ 12 ὑποτρόφων. Λοιπὸν παρανόμως εἰσάγει μαθητὰς 27 ἐτῶν.

§94ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι βέβαιον αὐτό;

§95ΣΙΝΑΝΙΩΤΗΣ. Βεβαιότατον, καὶ παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ γείνῃ μία ἰατρικὴ πραγματογνωμοσύνη, διὰ νὰ βεβαιωθῇ ἡ ἡλικία αὐτῶν τῶν εἰσελθόντων· καὶ ὁ ἰατρὸς τῆς σχολῆς ἐβεβαίωσεν, ὅτι εἷς μαθητὴς δὲν ἔχει τὴν ὅρασίν του σώαν. Λοιπὸν ζητῶ, ὥστε ἡ Βουλὴ εὐαρεστηθεῖσα νὰ καταργήσῃ ὁλόκληρον τὸν ὀργανισμὸν αὐτὸν, τὸν ὁποῖον κατεδίκασεν ὁ κ. ὑπουργὸς, ὄχι μόνον δι’ αὐτοὺς τοὺς λόγους, ἀλλὰ διότι ἐστασίασαν καὶ οἱ μαθηταὶ καὶ καθηγηταὶ ἕνεκα τοῦ ἀνεφαρμόστου αὐτοῦ, καὶ νὰ βαδίσῃ ἡ σχολὴ ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ πρώτου ὀργανισμοῦ, καὶ συμφώνως πρὸς αὐτὸν νὰ γείνουν αἱ εἰσιτήριοι ἐξετάσεις, καὶ νομίζω, ὅτι καὶ ὁ κύριος Βότσαρης δὲν θὰ ᾖναι ἐναντίος.

§96ΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Θέλω, κύριοι, εἴπει ὀλίγας λέξεις ἐπὶ τοῦ δευτέρου μέρους τῆς ἀγορεύσεως τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῶν στρατιωτικῶν καὶ τῶν προλαλησάντων στρατιωτικῶν καθόσον ἀφορᾷ τὸ ἀπόλυτον τοῦ ὀργανικοῦ διατάγματος εἰς ἀνωμάλους περιστάσεις τοῦ κράτους· διότι παρατηρῶ, ὅτι οἱ κύριοι στρατιωτικοὶ ἐν τῇ Βουλῇ, ὁσάκις πρόκειται περὶ προϋπολογισμοῦ τοῦ ὑπουργείου τῶν στρατιωτικῶν; καί τοι ὁ προϋπολογισμὸς αὐτὸς ἀποῤῥοφᾷ τὸ ἥμισυ τῆς δαπάνης τοῦ κράτους, εὑρίσκονται πάντοτε σύμφωνοι, (ἱλαρότης), καὶ δὲν ἐνόησαν, ὅτι νομοθετοῦντες σήμερον, νομοθετοῦμεν διὰ μόνον τὰς ὁμαλὰς περιστάσεις τῆς πατρίδος, τὰς δὲ ἀνωμάλους οὐδεὶς δύναται νὰ τὰς προΐδῃ, οὐδεὶς νὰ τὰς καταμετρήσῃ. Σᾶς εἶπαν, ὅτι ἐκ μόνου τοῦ στρατοῦ καὶ ἐκ μόνου τοῦ ὀργανισμοῦ τοῦ στρατοῦ ἐξαρτᾶται ἡ τύχη τῆς Ἑλλάδος. Δὲν εἶναι ἀληθὲς, κύριοι· εἰς τὰς ἐκτάκτους περιστάσεις οὐδεὶς κανονισμός ποτε διέπει τὰ κράτη· οὐδὲν κράτος διὰ τῶν ὀργανισμῶν ἐμεγαλύνθη, προώδευσεν, ἔφθασε τὸν προορισμόν του, καὶ μολονότι σᾶς ἀνέφεραν, ὅτι ἀπὸ τοῦ Ἐπαμινώνδου ἀκόμη ὑπάρχει ἡ σειρὰ τῶν ὀργανισμῶν αὐτῶν, οἱ ὁποῖοι ὕψωσαν εἰς τὸν ὕπατον βαθμὸν τῆς δόξης τὰ κράτη, ἡ ἱστορία δὲν ἀποδεικνύει τοῦτο. Ἀπόδειξις εἶναι καὶ τῆς Ἀγγλίας ἡ ἐπανάστασις καὶ ἡ μεγάλη ἐπανάστασις τῆς Γαλλίας, καὶ ἡ Ἑλβετία, καὶ αὐτὴ τέλος πάντων ἡ κολοσσαία ἐπανάστασις χθὲς τῆς Ἀμερικῆς, ἡ ὁποία ἐκτὸς παντὸς κανόνος, ἐκτὸς παντὸς ὀργανισμοῦ, ἀνεδείχθη, ἐλαμπρύνθη, ἐμεγαλύνθη, χωρὶς νὰ ἔχῃ ὑπ’ ὄψιν της διατάξεις, κανονισμοὺς ἢ προϋπολογισμούς· καὶ εἰς τοιαύτας περιστάσεις ὁ κορμὸς, ἡ δύναμις, εἶναι τὸ κράτος, εἶναι τὸ ἔθνος· αὐτὸ καὶ τὰ σώματά του καὶ τὰ χρήματά του προσφέρει. Ἀπόδειξιν τέλος πάντων ἔχετε τὴν μεγάλην ἐπανάστασιν τῆς Ἑλλάδος, ὅπου οὐδεὶς ὀργανισμὸς ὑπῆρχεν· ἡ ἁγνότης, ὁ πατριωτισμὸς ἔσωσε τὴν πατρίδα. Σεβόμενος τὰς σημερινὰς περιστάσεις, λέγω καὶ ἐγώ, ὅτι πρέπει νὰ συμμορφωθῶμεν ὅλοι μὲ τὰς ἀνάγκας αὐτάς· οὐχ ἧττον διαμαρτύρομαι πάντοτε κατὰ τῆς ἀρχῆς, ὅτι μία μερὶς τοῦ ἔθνους εἶναι ἐκείνη, ἡ ὁποία δύναται νὰ σώσῃ τὸ κράτος, ἢ τὸ ἔσωσεν, ἢ μέλλει νὰ τὸ σώσῃ· λέγω ὅμως εἰς τὴν Βουλὴν, ὅτι πρέπει εἰς αὐτὰ τὰ πράγματα νὰ προσέχῃ πολύ, διότι, καθὼς κατ’ ἀρχὰς εἶπον, τὸ ἥμισυ τοῦ προϋπολογισμοῦ ἀποῤῥοφᾷ μόνον ἡ στρατιωτικὴ ὑπηρεσία.

§97ΤΙΝΕΣ. Τὸ τρίτον.

§98ΒΟΤΣΑΡΗΣ. Κύριοι, καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὸν διοργανισμὸν τῆς στρατιωτικῆς σχολῆς ὕστερον ἀφ’ ὅσα ἐῤῥέθησαν νομίζω, ὅτι δύναμαι καὶ εἶμαι εἰς θέσιν νὰ διατυπώσω τὴν καθαρὰν ἰδέαν, ὅτι πολὺ προσεχῶς κατ’ ἐμὲ, εἰς τὴν τρίτην μάλιστα σύνοδον, ὁ ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, οἱοςδήποτε καὶ ἂν ᾖναι, ὀφείλει νὰ φέρῃ νόμον περιέχοντα ὅλας τὰς βάσεις τῶν γνωστῶν ὀργανισμῶν τῶν σχολῶν, μάλιστα δὲ τοῦ Βελγικοῦ νόμου, ὁ ὁποῖος ἔχει καὶ διὰ τὴν πειθαρχίαν τὰς βάσεις· δὲν ἔχει ὅλας τὰς ποινὰς, ἀλλὰ λέγει, ὅτι ἡ κράτησις ἐπιβάλλεται διὰ τὸ δεῖνα καὶ δεῖνα ἀτόπημα κτλ. Λοιπὸν, ἐπειδὴ μόνος αὐτὸς ὁ νόμος ὑπάρχει στρατιωτικοῦ ὀργανισμοῦ τῆς σχολῆς, ὅλοι δὲ οἱ ἄλλοι ὀργανισμοὶ τῶν στρατιωτικῶν σχολῶν στηρίζονται εἰς διατάγματα, καὶ τῆς Γαλλίας, ἡ ὁποῖα ἔχει τὰ λαμπρότερα στρατιωτικὰ σχολεῖα, μολαταῦτα καὶ ἐγὼ δέχομαι τὴν γνώμην τῆς ἐπιτροπῆς τῆς Βουλῆς καὶ λέγω ὅτι εἶναι ἀναγκαῖον νὰ φερθῇ νόμος τοιοῦτος, μέχρι δὲ τῆς ἐποχῆς ἐκείνης πρέπει νὰ ἀφήσῃ ἡ Βουλὴ εἰς τὴν Κυβέρνησιν ἀναλόγως τῶν περιστάσεων νὰ διοργανίσῃ αὐτὴν τὴν σχολήν. Τώρα κατὰ ποῖον τρόπον; Οὔτε ἐγὼ δύναμαι νὰ γνωρίζω καὶ διὰ τοῦτο λέγω ἐν γένει, ὅτι μέχρι τῆς ἐποχῆς ἐκείνης πρέπει ὁ ὑπουργὸς νὰ μένῃ ἐλεύθερος νὰ κανονίσῃ τὴν σχολὴν ἀναλόγως τῶν περιστάσεων.

§99ΤΙΝΕΣ. Ἐὰν ᾖναι δυνατὸν, πρὸ τῶν ἐξετάσεων νὰ τροποποιηθῶσι μέρη τινά.

§100ΒΟΤΣΑΡΗΣ. Ὅ,τι εἶναι δυνατὸν διοικητικῶς θὰ γίνῃ.

§101ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Πρὸ τῶν ἐξετάσεων.

§102ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Τὸ παρελθὸν ἔτος ὡς βουλευτὴς ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ἐξεφράσατε τὴν γνώμην, ὅτι ὁ ὀργανισμὸς αὐτὸς, ὁ ὁποῖος ἐξεδόθη ἐπὶ Καρνάλη εἰς τὰ 1864, εἶναι καλὸς καὶ ἀποῤῥέει ἀπὸ τὸν νόμον τοῦ Βελγίου, καὶ σχεδὸν τὸν υἱοθετήσατε· αὐτὸς λοιπὸν νὰ μένῃ ἐπὶ τοῦ παρόντος ἕως ὅτου ἔλθῃ ὁ ὀργανικὸς νόμος.

§103ΒΟΤΣΑΡΗΣ. Εἰμπορεῖ καὶ αὐτὸ νὰ γίνῃ· ἀφήσατε νὰ γίνῃ διοικητικῶς.

§104ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Εἰς τὸ φύλλον τῆς λεπτομερείας τῆς δαπάνης τῆς στρατιωτικῆς σχολῆς παρατηρῶ, ὅτι τὸ προσωπικὸν αὐτῆς σύγκειται ἀπὸ 86, ἐξ ὧν 40 εἶναι ἀξιωματικοί, δηλαδὴ οἱ ἀξιωματικοὶ ὑπερβαίνουν τὸ ποσὸν τῶν μαθητῶν.

§105ΒΟΤΣΑΡΗΣ. Εἶναι διδάσκαλοι, προγυμνασταὶ κτλ.

§106ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Πόσοι ἐκ τῶν μαθητῶν πληρόνουν;

§107ΒΟΤΣΑΡΗΣ. Πολλὰ ὀλίγοι πληρόνουν δίδακτρα.

§108ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἄλλοτε ἐσημειόνετο ἓν ποσὸν ἀπὸ δίδακτρα.

§109ΒΟΤΣΑΡΗΣ. Κατεχωρεῖτο, νομίζω, εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν οἰκονομικῶν.

§110ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Εἰς τὰ τυχηρὰ, φαίνεται.

§111ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΑΔΗΣ. Καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τοὺς διορισμοὺς καθηγητῶν ἀπαιτεῖται νὰ ἔχουν ἡλικίαν· οἱ ἤδη ὑπάρχοντες ἔχουν τὴν ὑπὸ τοῦ νόμου ὡρισμένην ἡλικίαν;

§112ΒΟΤΣΑΡΗΣ. Νομίζω πῶς ὅλοι ἔχουν.

§113ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΑΔΗΣ. Φαίνεται, ὅτι δὲν ἔχουν.

§114ΒΟΤΣΑΡΗΣ. Καθόσον ἀφορᾷ τὸ ζήτημα τοῦ ὀργανισμοῦ τοῦ στρατοῦ ἐπιτρέψατέ μοι νὰ προσθέσω ἢ ἐπαναλάβω ἐν ὀλίγαις λέξεσι τὰ ἀκόλουθα. Ἐὰν ἤρχετο σήμερον εἷς ὑπουργὸς τῶν στρατιωτικῶν καὶ σᾶς ἔλεγε, δόσατέ μοι τόσα χρήματα καὶ τόσους στρατιώτας διὰ νὰ σχηματίσω στρατὸν, ἠθέλατε ἔχει πληρέστατον δίκαιον νὰ τοῦ εἴπετε ν’ ἀπέλθῃ, διότι πρὸς τί νὰ δώσητε μίαν δαπάνην χωρὶς νὰ ἠξεύρετε πῶς ἤθελε τὴν μεταχειρισθῆ καὶ ποῖαι αἱ ἰδέαι του; Ἐὰν ὅμως αὐτὸς ὁ ὑπουργὸς σύμφωνα μὲ τὸν προϋπολογισμὸν, τὸν ὁποῖον σᾶς ζητεῖ, σᾶς δίδει μίαν ἐγγύησιν, ὅτι εἰς τὰ ἄρθρα αὐτοῦ θὰ περιορισθῇ πρὸς ἐκπλήρωσιν τῶν ἀναγκῶν, τὰς ὁποίας ἐπιδιώκει· δεύτερον, ἐνῷ σᾶς δίδει μίαν ἐγγύησιν, ὅτι ὑποβάλλεται εἰς νέα νομικὰ δεσμὰ, καθόσον ἀφορᾷ τοὺς στρατιώτας, τοὺς ὁποίους θὰ κατατάξῃ εἰς τὸν στρατόν· ἐνῷ σᾶς λέγει, ὅτι εἰς τὸν στρατὸν εἶναι καὶ ὑπαξιωματικοὶ, καὶ ὅτι ὡς πρὸς τοῦτο δὲν θέλει ὑπερβῆ τὰς ἐγγυήσεις, νομίζω, ὅτι δὲν δύνασθε νὰ εἴπητε τίποτε πρὶν ἴδητε τὰς πράξεις του, διότι ὁ νόμος ὥρισε τὴν δύναμιν καὶ τὸν ἀριθμὸν τοῦ στρατοῦ, ὁ προϋπολογισμὸς εἶναι χαλινὸς παντὸς ὑπουργοῦ, δὲν ἠμπορεῖ νὰ πράξῃ τίποτε ἐπικίνδυνον, τίποτε παράνομον, χωρὶς, ἐὰν τὸ πράξῃ, νὰ ᾖναι εἰς τὸν ἔλεγχον ὁλοκλήρου τοῦ κόσμου, καὶ νὰ εἶσθε εἰς θέσιν πάντοτε νὰ τοῦ ζητήσητε τὸν λόγον καὶ νὰ τὸν τιμωρήσητε. Νομίζω, ὅτι πᾶς ἄλλος δεσμὸς ἀντὶ νὰ φέρῃ ὠφέλειαν, θὰ φέρῃ μεγίστην βλάβην. Πολλάκις καὶ ἀδιακόπως βλέπετε, ὅτι παντοῦ λαμβάνουν χώραν τοιαῦται μεταβολαὶ· πότε τὰ τάγματα σχηματίζονται οὕτω, πότε ἄλλως, καθὼς καὶ τὰ συντάγματα, σύμφωνα μὲ τὰς περιστάσεις· καὶ διατί; διότι εὑρίσκονται μέσα ἄλλα καὶ ὡς ἐκ τούτου αἱ ἀνάγκαι, αἱ περιστάσεις ὑπαγορεύουσι τὴν μεταβολήν. Γίνονται πολλάκις τοιαῦτα πράγματα καὶ πρὸς δοκιμασίαν ἑνὸς καλλιτέρου ὀργανισμοῦ μέλλοντος· πολλάκις καὶ ἀδιακόπως διοργανίζονται σώματα πρὸς μελέτην καὶ παρασκευὴν, ὥστε διὰ τῆς πείρας ἐφαρμοζομένου εἰς σώματά τινα, εἴτε τοῦ ὁπλισμοῦ, εἴτε ἄλλου τινὸς, νὰ φθάσωσιν εἰς ἓν συμπέρασμα καὶ νὰ τὸ γενικεύσουν εἰς τὸν στρατόν. Σήμερον προκειμένου περὶ τοῦ ὁπλισμοῦ τοῦ στρατοῦ, βλέπετε ἡ Γαλλία τί κάμνει· ὁπλίζει 10,000 στρατὸν μὲ ὅπλα ἰδιαίτερα διὰ νὰ φθάσῃ εἰς τὸ τέλειον. Λοιπὸν δὲν πρέπει νὰ τρομάζωμεν, ὅταν βλέπωμεν ταῦτα· ἡ ἐγγύησις εἶναι, ὅτι δὲν δύναμαι νὰ ὑπερβῶ τὴν ὑπὸ τοῦ νόμου ὁρισθεῖσαν δύναμιν τοῦ στρατοῦ· ἐὰν πάρω ἕνα στρατιώτην περισσότερον, θὰ μὲ καλέσετε εἰς τὴν Βουλὴν· ἐὰν ἐξοδεύσω περισσότερα, θὰ μοῦ ζητήσετε λόγον· ἐὰν κάμω ἀξιωματικοὺς περισσοτέρους, θὰ μοῦ ζητήσητε λόγον καὶ θὰ μὲ τιμωρήσητε. Ποίαν ἄλλην ἐγγύησιν ζητεῖτε, ἀφοῦ εἶναι αὐταὶ αἱ τρεῖς αἱ μεγάλαι; ἐὰν δὲν διοικήσῃ καλῶς, ζητήσατε λόγον, καὶ ἐὰν ἐξῆλθεν αὐτῶν τῶν ὁρίων τότε βεβαίως αὐτὸς ὁ ὑπουργὸς πταίει.

§115ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν, κύριοι, νὰ προχωρήσωμεν.

Ἀναγινώσκεται ἡ γνώμη τῆς ἐπιτροπῆς. «Ἐπὶ τοῦ Κεφ. 9. «Χωροφυλακή». Ὑπάρχει προσθήκη ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ ἔτους 1866 ἑνὸς ταγματάρχου, 5 ὑπομοιράρχων, 13 ἀνθυπομοιράρχων οἰκονομίας. Ἡ ἐπιτροπὴ ἐννοεῖ ἐντελῶς τὴν χρησιμότητα τοῦ Σώματος τούτου, θεωρεῖ ὅμως ἐπίσης ἀναγκαίαν τὴν τροποποίησιν αὐτοῦ, ὅπως κατασταθῇ ὄντως ὠφέλιμος εἰς τὸ Κράτος, καὶ τὸν περιορισμὸν τῆς δυνάμεώς του ἀκριβῶς εἰς 2,000 ἄνδρας, ἀπολυομένων τῶν ἐπιλοίπων ἢ ἀποστελλομένων εἰς ἄδειαν μέχρι λήξεως τῆς θητείας των. Ἀποῤῥίπτει δὲ ἐπίσης ἐκ τῆς πιστώσεως τὴν δαπάνην τὴν διὰ τὸν βαθμὸν τῶν ἀνθυπομοιράρχων τῆς οἰκονομίας ἀπαιτουμένην, τῆς ὑπηρεσίας καλῶς ἐκτελουμένης ὑπ’ αὐτῶν τῶν ἰδίων ὡς ἀνθυπασπιστῶν. Ἐπὶ τοῦ Κεφ, 10 «Ὑπεράριθμοι». Ἡ ἐπιτροπὴ παραδέχεται μὲν τὴν δαπάνην, συνιστᾷ δὲ εἰς τὸν ἁρμόδιον ὑπουργὸν τὴν πλήρωσιν πάσης κενουμένης θέσεως ἐν τῷ στρατῷ διὰ τῶν ὑπαξιωματικῶν τούτων, τὴν ἀπόλυσιν δὲ ἅμα τῇ λήξει τῆς θητείας των.»

§116ΒΟΤΣΑΡΗΣ. Αὐτοὶ οἱ ἀξιωματικοὶ, περὶ τῶν ὁποίων ἔγεινε λόγος ἐνταῦθα, ὁ εἷς ταγματάρχης καὶ οἱ 5 ὑπομοίραρχοι, εἶναι ἐκ τῶν ἀξιωματικῶν ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι εὑρίσκονται εἰς ἀργίαν καὶ ἀντ’ αὐτῶν ἔκαμον ἄλλοι τὴν ὑπηρεσίαν, αὐτοὶ δὲ ἦσαν εἰς τὰς ἐπαρχίας· ἡ ἐργασία εἶναι λογιστικὴ, τὸν μισθὸν δὲ τῆς ἀργίας αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι τὸν ἐλάμβανον, καὶ ὡς πρὸς τοῦτο δὲν ὑπερασπίζομαι κυρίως ὀργανισμὸν ἰδικόν μου, εἶναι τοῦ προκατόχου μου — τὸ καταστατικὸν τῆς χωροφυλακῆς· ἀλλ’ ἐπειδὴ ὑπῆρξάν τινες ἔχοντες ἀξίαν, νομίζω, ὅτι μᾶλλον θέλουν ὠφελήσει αὐτοὶ ἐὰν ἐπανέλθωσι, παρὰ ἐὰν ἦναι ἀργοί. Καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τοὺς ὑπομοιράρχους, αὐτοὶ ἐκτελοῦν λογιστικὴν ἐργασίαν· λοιπὸν ἡ ἐπιτροπὴ προτείνει πάλιν ἀνθυπασπιστὰς, καθὼς ἦτο καὶ πρότερον. Ἰδοὺ ὁ λόγος διὰ τὸν ὁποῖον ἀντικατεστάθησαν οἱ μοίραρχοι ἀντὶ τῶν ἀνθυπασπιστῶν. Ὁ μοίραρχος καὶ ἀντιμοίραρχος πολλάκις ἀναχωρεῖ ἀπὸ τὴν ἕδραν του δι’ ὑπηρεσίαν τῆς χωροφυλακῆς· τότε διαχειριστὴς καὶ τοῦ χρηματικοῦ καὶ τοῦ ὑλικοῦ μένει ὁ ἀνθυπασπιστής· καθὸ ὑπαξιωματικὸς δὲν δύναται νὰ ἔχῃ τὴν εὐθύνην τῶν νόμων, κατὰ τοὺς ἰδικούς μας στρατιωτικοὺς κανονισμούς· τὴν ἀπόλυτον εὐθύνην, ἀναχωρήσαντος τοῦ διοικητοῦ, ἀδιάφορον εἶναι, τὴν εὐθύνην ἐξακολουθεῖ νὰ ἔχῃ ὁ μοίραρχος. Καὶ καταλαμβάνετε πόσον δύσκολον πρᾶγμα εἶναι εἰς ἕνα μοίραρχον ἀναχωροῦντα πρὸς καταδίωξιν ληστείας ν’ ἀφίνῃ ὄπισθέν του πρόσωπον οὐδεμίαν ἔχον εὐθύνην· καὶ πολλοὶ τῶν μοιράρχων ἠναγκάσθησαν νὰ μείνουν ἵνα μὴ ζημιωθῶσιν· ἄλλως τε δὲ ἡ διαφορὰ μεταξὺ τοῦ μοιράρχου καὶ τοῦ ὑπαξιωματικοῦ δὲν εἶναι μεγάλη. Αὐτοὶ οἱ ἀξιωματικοὶ εἶναι ἀνθυπασπισταὶ, οἱ ὁποῖοι μὴ δυνάμενοι νὰ ἦναι εἰς τὴν χωροφυλακὴν μετέβησαν εἰς τὸν στρατόν.

§117ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΑΔΗΣ. Αὐτὸ τὸ σῶμα ἔπαθε πολλὰ, καὶ πρέπει νὰ τοὺς περιποιηθῶμεν, διότι αὐτοὶ μᾶς τιμοῦν εἰς τὴν Κρήτην.

§118ΒΟΤΣΑΡΗΣ. Πρόκειται καὶ περὶ ἐλαττώσεως τῆς χωροφυλακῆς κατὰ 200 χωροφύλακας. Ἂν ἦτο ἕτερος καιρὸς, δὲν ἤθελον ἔχει ἐναντίαν ἰδέαν· σήμερον ὅμως ἕνεκα τοῦ ἀνωμάλου τῶν περιστάσεων, νομίζω, ὅτι ἡ μικρὰ αὕτη δύναμις πρέπει νὰ μείνῃ. Καθημερινῶς τὰ ὑπουργεῖα τῶν ἐσωτερικῶν καὶ τῆς οἰκονομίας μᾶς διαβιβάζουν τοιαύτας αἰτήσεις περὶ ἀποστολῆς ἐνόπλου δυνάμεως καὶ ἰδίως χωροφυλάκων, καὶ ἐγὼ εὑρίσκομαι ἐνίοτε εἰς δυσχερῆ θέσιν. Νομίζω ἑπομένως, ὅτι δὲν θὰ ὠφεληθῇ ἡ ὑπηρεσία, ἂν ἀπολύσωμεν 200 χωροφύλακας, ἐνῷ εἴμεθα ἐξ ἄλλου ἠναγκασμένοι νὰ διατηρήσωμεν τοὺς ἀξιωματικοὺς αὐτῶν καίτοι ὑπεραρίθμους.

§119ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§120ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν «Κεφάλ. 10 ὑπεράριθμοι ἀξιωματικοὶ

δραχ.················································78,474».

§121ΒΟΤΣΑΡΗΣ. Ἐνταῦθα ἡ ἐπιτροπὴ προσθέτει τὰ ἑξῆς· «Ἡ πλήρωσις τῶν χηρευουσῶν θέσεων ἐν τῷ στρατῷ ἀποκλειστικῶς διὰ τῶν ὑπεραρίθμων θέλει καταπαύσει διὰ μιᾶς τὸν ζῆλον ὅλων τῶν ἐν τῷ στρατῷ ὑπηρετούντων ἀξιωματικῶν, ἐπειδὴ εἶναι πολλοὶ ὑπεράριθμοι, καὶ ἵνα οὗτοι καλύψωσι μόνοι τὰς χηρευούσας θέσεις, θὰ ἀπελπισθῶσιν οἱ ἀξιωματικοὶ τοῦ νὰ ἴδουν πρόοδον. Μέχρι τοῦδε ἐλήφθη πολὺ ἁρμοδίως τὸ μέτρον, καθὼς εἶναι καὶ ἡ βάσις τοῦ νόμου, τὸ ἥμισυ τῶν χηρευουσῶν θέσεων νὰ δίδηται εἰς τοὺς ὑπεραρίθμους καὶ τὸ ἕτερον ἥμισυ εἰς τοὺς ἐν τῷ στρατῷ ὑπηρετοῦντας.»

§122ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Πολὺ καλά.

§123ΠΡΟΕΔΡΟΣ. «Ἀπόμαχοι 120,000

Διαθέσιμοι········· 68,990

Ἀργοὶ·············· 58,099

Τροφαὶ············· 683,009».

Τὰ ἀνωτέρω κεφάλαια καὶ ἄρθρα ἐψήφισεν ἡ Βουλὴ ἄνευ ἀντιῤῥήσεως.

«Ἱπποφορβὴ········· 328,500».

§124ΑΝΤ. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Κατὰ λάθος παρελείφθησαν εἰς τὸ φύλλον τῆς λεπτομερείας οἱ ἵπποι τῶν ὑπασπιστῶν τοῦ πεζικοῦ· νομίζω, ὅτι δύνανται νὰ προστεθῶσι.

§125ΛΑΠΠΑΣ. Αὐτὸ εἶναι δίκαιον, διότι δὲν δύναται νὰ ὑπάγῃ ὁ ὑπασπιστὴς πεζός.

§126ΒΟΤΣΑΡΗΣ. Τοῦ ὑπασπιστοῦ ὁ ἵππος κατηργήθη παρ’ ἡμῖν ἕνεκα οἰκονομίας. Κατηργήθη ὅμως καὶ ἐν Γαλλίᾳ, διότι παρετηρήθη, ὅτι ὁ ὑπασπιστὴς ἔφιππος δὲν δύναται νὰ ἐκπληρώσῃ τὸ καθῆκόν του, δὲν δύναται νὰ εἰσέλθῃ εἰς τὰς τάξεις τοῦ στρατοῦ· αὐτὸς εἶναι ὁ λόγος, εἰς τὸν ὁποῖον εἰς ἡμᾶς προστίθεται καὶ ὁ τῆς οἰκονομίας.

§127ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν μένει τὸ ποσὸν ὡς ἔχει. Ὡσαύτως ἐψήφισεν ἡ Βουλὴ τὰ ἑπόμενα κεφάλαια καὶ ἄρθρα ἄνευ ἀντιῤῥήσεως.

§128ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νοσηλεία.

§129ΒΟΤΣΑΡΗΣ. Ἐνταῦθα ἡ ἐπιτροπὴ προτείνει ἐλάττωσιν· ἐγὼ δὲν ἔχω καμμίαν δυσκολίαν ν’ ἀποδεχθῶ αὐτὴν (θόρυβος).

§130ΠΟΛΛΟΙ. Νὰ μένῃ ὡς ἔχει.

§131ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νοσηλεία········ 180,000.

Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη καὶ τὰ ἑπόμενα κεφάλαια ὡς ἑξῆς.

Ἱππωνεία·················· 12,000

Γραφικὰ ἔξοδα············· 47,200

Στρατιωτικὴ δικαιοσύνη···· 16,000

Ζημίαι Νομισμάτων Ἀνθυπασπισταὶ ἐν ἀορίστῳ ἀδείᾳ.

§132ΠΡΟΕΔΡΟΣ. «Ἔκτακτος πίστωσις».

§133ΣΤΡΑΤΟΣ. Διὰ τοὺς ἀνθυπασπιστὰς ἐν ἀορίστῳ ἀδείᾳ τὸ ὑπουργεῖον δὲν ἔλαβεν ὑπ’ ὄψιν τὸ κεφάλ. τῶν 60,000 δρ. διὰ τοὺς ἀνθυπασπιστὰς, οἱ ὁποῖοι ἔδωκαν τὰς ἐξετάσεις των καὶ ἔμειναν μετέωροι καὶ εἶναι εἰς ἀόριστον ἄδειαν καὶ δὲν δύνανται νὰ ὑπαχθῶσιν εἰς τὸ περὶ ἀπεριορίστου ἀδείας κεφάλαιον.

§134ΒΟΤΣΑΡΗΣ. Ἰδοὺ περὶ τίνος πρόκειται. Πέρυσιν ἡ Βουλὴ χωρὶς νὰ ὑπάρχῃ εἰς τὸν προϋπολογισμὸν ἐπεψήφισεν ἓν κεφάλαιον ἑξήκοντα χιλιάδων δραχμῶν διὰ τοὺς ἀνθυπασπιστὰς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἔμειναν εἰς διαρκῆ ἄδειαν· παρακαλῶ τὴν Βουλὴν, ὅ,τι ἔκαμεν πέρυσι νὰ κάμῃ καὶ ἐφέτος διὰ τοὺς ἀνθυπασπιστὰς αὐτούς.

§135ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§136ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν προστίθενται ἑξήκοντα χιλιάδες δραχμῶν· οὕτως ἐτελείωσε καὶ ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ ὑπουργείου τῶν στρατιωτικῶν. Διαλύεται ἡ συνεδρίασις (ὥρα 5 παρὰ 5).