1867.02.09

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 41.

Τῆς 9 Φεβρουαρίου 1867.

(Πέμπτη.)

Ὥρα 1/2 Μ. Μ. Ἀναγνωσθέντος τοῦ ὀνομαστικοῦ καταλόγου καὶ τῆς Βουλῆς ἐν ἀπαρτίᾳ εὑρεθείσης, ἀνεγνώσθησαν τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως.

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχει τις ἀντίῤῥησιν κατὰ τῶν πρακτικῶν;

§2ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Ῥαυτόπουλος ζητεῖ εἰκοσαήμερον ἄδειαν ἀπουσίας.

§4ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Νὰ τοῦ δοθῇ.

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰδοποιῶ μόνον τοὺς κυρίους βουλευτὰς, ὅτι νὰ ἐπανέρχωνται ταχέως ἵνα μὴ κινδυνεύσῃ ἡ Βουλὴ νὰ γίνεται πλήρης. Γεώργιός τις Τακτικὸς ἀποθηκάριος εἰς τὴν Κύμην κατὰ τὰ 62 ζητεῖ νὰ ἀπαλλαγῇ τῆς καταδιώξεως διὰ νόμου, διότι, λέγει, κατὰ τὴν μεταβολὴν τοῦ 8βρίου διηρπάγη ἡ ἀποθήκη.

§6ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Νὰ σταλῇ εἰς τὴν ἐπιτροπὴν τῶν ἀναφορῶν.

§7ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀρχόμεθα τὴν ἐξακολούθησιν τῆς συζητήσεως· ἐμείναμεν εἰς τὸ 4 ἄρθρον.

§8ΤΣΟΚΡΗΣ. Παρακαλῶ νὰ γράψητε εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν καὶ τὴν πρότασιν περὶ συστάσεως ὑποτελωνείου εἰς Μύλους.

§9ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἔχω μίαν τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ 4 ἄρθρου ἡ ὁποία, νομίζω, ὅτι μᾶς δίδει τὰς μεγαλειτέρας ἐγγυήσεις ὡς πρὸς τὴν πρακτικὴν ἐκπλήρωσιν τοῦ σκοποῦ τῆς ἐθνοφυλακῆς· ἀντὶ τοῦ 4 ἄρθρου, τὸ ὁποῖον εἶναι ὅλως ἀσαφὲς, ἔθεσα τὸ ἑξῆς· «Αἱ ἀσκήσεις τῆς ἐνεργοῦ ἐθνοφυλακῆς ἐκ μὲν τῆς ἡλικίας τῶν 20–30 ἐτῶν γίνονται ἐν ταῖς πρωτευούσαις τῶν δήμων ἢ τῶν ἐπαρχιῶν ἅπαξ ἢ δὶς τοῦ ἔτους ἐπὶ 30 ἡμέρας ἐν εἴδει στρατοπέδου, ἐκ δὲ τῆς ἡλικίας τῶν 30–40 ἐτῶν ἐν ταῖς πρωτευούσαις τῶν δήμων ἐπὶ 20 συνεχῶν ἡμερῶν ἀσκήσεσιν. Ἡ δὲ διαθέσιμος ἐθνοφυλακὴ ἐπὶ 15 ἀσκήσεσιν. Ὁ τρόπος ἡ ἔναρξις καὶ ὁ τόπος τῶν ἀσκήσεων ὁρίζονται διὰ Βασ. Διατάγματος». Αὐτὴν τὴν τροποποίησιν ἐπέφερα.

§10ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἡ πρότασις αὕτη τοῦ κυρίου Στράτου ἔχει σχέσιν μὲ ζήτημα, τὸ ὁποῖον ἐσυζητήθη καὶ τὸ ὁποῖον δὲν εὑρέθη καλόν· ἂν ἠμποροῦμεν διὰ τῆς ἐθνοφυλακῆς νὰ κάμωμεν στρατόπεδα ὅπου νὰ συναθροίζωνται 5, 10 ἢ 20 ἡμέρας οἱ ἐθνοφύλακες, τοῦτο, Κύριοι, τὸ ἐνομίσαμεν, ὅτι εἶναι δύσκολον· διότι τώρα ὁ κόσμος τὴν κυριακὴν δυσκολεύεται νὰ ὑπάγῃ, καὶ πιστεύετε, ὅτι ἕνας ἐθνοφύλαξ θὰ ἀφίνῃ τὰ ἔργα του διὰ νὰ κάθηται ἐπὶ 20 ἡμέρας εἰς τὸ στρατόπεδον; Ἔπειτα, Κύριοι, τὰ στρατόπεδα ἔχουν καὶ ἔξοδα, δὲν νομίζω ὅμως καλὸν νὰ ἐπιβαρυνθῶμεν μὲ νέα ἔξοδα. Διὰ τοῦτο ἐμμένω εἰς τὸ σύστημα, τὸ ὁποῖον ἔχει τὸ νομοσχέδιον, τοῦ νὰ γυμνάζωνται κατὰ πᾶσαν Κυριακὴν καὶ κατὰ τὰς ἑορτὰς οἱ ἄνθρωποι.

§11ΣΤΡΑΤΟΣ. Τὸ ὑπουργικὸν νομοσχέδιον εἰς τὸ 5 ἄρθρον λέγει, ὅτι διὰ διαταγῆς τοῦ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν ὑπουργοῦ δύνανται νὰ γίνωνται καὶ ἀσκήσεις στρατοπέδου ἅπαξ ἢ δὶς τοῦ ἔτους, ὥστε εἰς τὸ νομοσχέδιον ὑπάρχει ἡ ἰδέα τοῦ στρατοπέδου· ἐγὼ μόνον τὴν ὥρισα πράγματι· διότι ἄλλως, κύριοι, ἐθνοφυλακὴν δὲν θὰ ἔχωμεν, ἂν γυμνάζεται ἅπαξ κατὰ κυριακὴν καὶ εἰς μάτην κοπιάζομεν, διότι δὲν δύναται νὰ χρησιμεύσῃ οὔτε διὰ τὴν ἀσφάλειαν τοῦ τόπου, οὔτε διὰ τὴν ἐκπλήρωσιν μεγαλειτέρου σκοποῦ. Ἐπιμένω λοιπὸν εἰς τὴν πρότασίν μου, διότι ἐκ ταύτης ἐξαρτᾶται ἡ πραγματικὴ ἐξάσκησις τῆς ἐθνοφυλακῆς, ἄλλως δὲν θὰ ᾖναι παρὰ ἰδανικόν τι, τὸ ὁποῖν καλλίτερον νὰ μὴ ὑπάρχῃ· διότι δὲν θὰ κάμωμεν ἄλλο παρὰ νὰ ἀπατῶμεν ἡμᾶς αὐτούς.

§12ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχετε κανένα ἄρθρον περὶ διατροφῆς;

§13ΣΤΡΑΤΟΣ. Εἶχον ἄρθρον πρόσθετον εἰς τὴν τροπολογίαν, τὴν ὁποίαν ἔκαμα, λέγων, ὅτι ἡ διατροφὴ τῆς ἐνεργοῦ ἐθνοφυλακῆς ἀσκουμένης γίνεται τῇ δαπάνῃ τῶν ὑπουργείων τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ Στρατιωτικῶν, τοῦ δευτέρου ἐκ τοῦ κεφαλαίου τοῦ καταρτιζομένου διὰ τῶν ἐπ’ ἀδείᾳ πεμπομένων στρατιωτῶν, ὑπαξιωμ. ἢ ἀξιωματικῶν· μετὰ τὰς ἐπισφαλεῖς περιστάσεις εἰς τὰς ὁποίας εὑρίσκεται τὸ ἔθνος ἐννοεῖτε, ὅτι ἡ ὑπηρεσία θέλει τακτοποιηθῆ, καθόσον μάλιστα ηὔξησε καὶ ὁ ἀριθμὸς τῶν στρατιωτῶν καὶ τότε δὲν θὰ ἔχωμεν τὴν ἀνάγκην νὰ διατηρῶμεν 15,000 στρατιωτῶν (θόρυβος).

§14ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν τοῦ κυρίου Στράτου νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονταί τινες)· ἀπεῤῥίφθη.

§15ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Εἰς τὸ ἄρθρον αὐτὸ ἐπιθυμῶ νὰ ἐξηγηθῇ, ὅτι εἰς τὰς ἐξασκήσεις οἱ ἀπὸ τῆς ἡλικίας 18 μέχρι 30 ἐτῶν ἀποτελοῦν ἓν σῶμα.

§16ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν ἀκούσατε τὸ ἄρθρον πῶς διωρθώθη. Ἄρθρον 4. Ὑπόχρεοι εἰς τὰς τακτικὰς ἀσκήσεις, ἐκ μὲν τῶν ἐνεργῶν ἐθνοφυλάκων εἰσὶν, οἱ ἄγοντες ἡλικίαν ἀπὸ τοῦ 21 ἀρχομένου μέχρι τοῦ 30 συμπεπληρωμένου, ἐκ δὲ τῶν διαθεσίμων, οἱ ἀπὸ τοῦ 18 μέχρι τοῦ 20, κατὰ δὲ τὴν ἐξάσκησιν ἀποτελοῦν ἓν σῶμα. Ἐκ τῶν λοιπῶν ἐθνοφυλάκων, οἱ μὲν ἐνεργοὶ ὀφείλουσι ν’ ἀσκῶνται εἰκοσάκις τοὐλάχιστον τοῦ ἔτους, οἱ δὲ διαθέσιμοι ἑξάκις.

§17ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις. Μετὰ ταῦτα ἡ Βουλὴ παρεδέχθη τὰ ἑπόμενα ἄρθρα 5, 6, 7, 8, 9 ὡς ἑξῆς. Ἄρθρον 5. Διὰ διαταγῆς τοῦ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν ὑπουργοῦ δύνανται, ἀντὶ τῶν κατὰ τὸ προηγούμενον ἄρθρον ἀσκήσεων, νὰ προσδιορισθῶσι, διὰ μὲν τοὺς εἰς τὰς τακτικὰς ἀσκήσεις ὑποχρέους, ἀσκήσεις στρατοπέδου ἅπαξ ἢ δὶς τοῦ ἔτους, ὧν ἀμφοτέρων ἡ διάρκεια δὲν θέλει ὑπερβαίνει τὰς 20 ἡμέρας, διὰ δὲ τοὺς λοιποὺς ἅπαξ, διαρκείας οὐχὶ μείζονος τῶν 10 ἡμερῶν. Ἄρθρον 6. Οἱ ἄνευ ἀποχρώσης αἰτίας ἀπόντες ἀπὸ τῶν ἀσκήσεων ἐθνοφύλακες, τιμωροῦνται διὰ προστίμου, μηδὲ ἥσσονος τῶν δραχ. τριῶν, μηδὲ μείζονος τῶν δραχ. τριάκοντα. Μετὰ δύω προηγηθείσας ποινὰς προστίμου, ἐπιβάλλεται κράτησις 3 μέχρι 10 ἡμερῶν, ἥτις, προκειμένου περὶ ἀξιωματικῶν καὶ ὑπαξιωματικῶν, συνεπάγεται καὶ τὴν ἔκπτωσιν ἀπὸ τοῦ βαθμοῦ. Τό πρόστιμον ἐπιβάλλεται ὑπὸ Συμβουλίου, συγκειμένου μὲν ἐκ τοῦ διοικοῦντος τὴν ἐθνοφυλακὴν τοῦ δήμου, ἑνὸς ἀξιωματικοῦ, ἢ τούτου μὴ ὑπάρχοντος, ὑπαξιωματικοῦ, διοριζομένου κατὰ μῆνα ὑπὸ τοῦ Νομάρχου ἢ Ἐπάρχου, καὶ ἑνὸς ἰσοβάθμου τοῦ τιμωρουμένου, καλουμένου ὑπὸ τοῦ διοικητοῦ, καλουμένου δὲ ὑπὸ τούτου ἐντὸς τριῶν τὸ πολὺ ἡμερῶν ἀπὸ τῆς ἡμέρας τῆς ἀπουσίας. Αἱ ἀποφάσεις τοῦ Συμβουλίου τούτου εἰσὶν ἀνέκκλητοι μέχρι τοῦ ποσοῦ τῶν δραχ. πέντε, αἱ λοιπαὶ δύνανται νὰ ἐκκληθῶσιν ἐντὸς πέντε ἡμερῶν ἀπὸ τῆς κοινοποιήσεως, εἰς ἐπιτροπὴν συγκειμένην ἐκ τοῦ Νομάρχου, τοῦ Προέδρου τῶν Πρωτοδικῶν καὶ τοῦ διοικοῦντος τὴν ἐθνοφυλακὴν τοῦ δήμου τῆς πρωτευούσης τοῦ Νομοῦ. Ὑπὸ τῆς αὐτῆς ἐπιτροπῆς, πρὸς ἣν καταγγέλλεται ἱεραρχικῶς ὑπὸ τοῦ διοικοῦντος τὴν ἐθνοφυλακὴν τοῦ δήμου ὁ μετὰ δύω πειθαρχικὰς ποινὰς ὑποπεσὼν αὖθις εἰς τὴν ἀπὸ τῶν ἀσκήσεων ἀπουσίαν ἐπιβάλλεται ἡ ποινὴ τῆς κρατήσεως. Κατὰ τῶν ἀποφάσεων τῆς ἐπιτροπῆς ταύτης ἐκδιδομένων ἐντὸς πέντε τὸ πολὺ ἡμερῶν ἀπὸ τῆς παραλαβῆς τῆς καταγγελίας οὐδεμία ἐπιτρέπεται προσφυγή. Ὁ εἰς τὴν ποινὴν τῆς κρατήσεως καταδικασθεὶς, στερεῖται ἐπὶ ἓν ἔτος τῆς ἱκανότητος δημοσίας ἢ δημοτικῆς ὑπηρεσίας, διατελῶν δ’ ἐν τοιαύτῃ παύεται αὐτοδικαίως. Ὁ ὑποπεσὼν εἰς τὰς ἀνωτέρω παραβάσεις τῆς ἀπὸ τῶν ἀσκήσεων ἀπουσίας δύναται νὰ ἐμφανισθῇ ἄνευ τινὸς κοινοποιήσεως ἐνώπιον τοῦ Συμβουλίου ἢ τῆς ἐπιτροπῆς ἵνα ἀπολογηθῇ. Ἄρθρον 7. Ἐκ τῶν κατὰ τὸ ἄρθρον 46 πειθαρχικῶν ποινῶν, ἡ τῆς ἐπιπλήξεως, εἴτε ἰδίᾳ ἀπευθυνομένη εἰς τὸν τιμωρούμενον, εἴτε δημοσίᾳ ἐνώπιον οὐλαμοῦ, λόχου, τάγματος ἢ φάλαγγος, ἐπιβάλλεται καὶ ἐκτελεῖται ἀμέσως ὑπὸ τῶν διοικητῶν τῶν οὐλαμῶν, λόχων, ταγμάτων καὶ φαλάγγων ἐντὸς τῆς δικαιοδοσίας αὐτῶν. Οἱ διοικηταὶ φαλάγγων καὶ ταγμάτων καὶ οἱ λοχαγοὶ, ἐν δὲ τοῖς δήμοις, ἐν οἷς τοιοῦτοι βαθμολόγοι δὲν ὑπάρχουσιν, οἱ διοικηταὶ τῆς ἐθνοφυλακῆς ἑκάστου αὐτῶν, ἐπιβάλλουσιν ἀνεκκλήτως τήν τε πειθαρχικὴν ποινὴν τῆς προσθέτου ὑπηρεσίας, τὴν προσωπικὴν κράτησιν, εἴτε ἐν τῷ δωματίῳ τοῦ δημαρχείου μέχρι 24 ὡρῶν, εἴτε ἐν τῷ στρατῶνι τῆς χωροφυλακῆς, μέχρι δύω ἡμερῶν καὶ τὸν ἐλάχιστον ὅρον τοῦ προστίμου. Αἱ οὕτως ἐπιβαλλόμεναι πειθαρχικαὶ ποιναὶ ἀναγγέλλονται ὑπὸ τοῦ ἐπιβαλόντος εἰς τὴν διοίκησιν τῆς ἐθνοφυλακῆς τοῦ δήμου δι’ ἐκθέσεως ᾐτιολογημένης. Ἄρθρον 8. Αἱ λοιπαὶ παραβάσεις τῆς πειθαρχίας, αἱ προκαλοῦσαι βαρυτέραν τὴν κατὰ τὸ προηγούμενον ἄρθρον πειθαρχικὴν ποινὴν, καταγγέλλονται ἱεραρχικῶς εἰς τὸ κατὰ τὸ ἑπόμενον ἄρθρον πειθαρχικὸν Συμβούλιον. Ἄρθρον 9. Καθίσταται πειθαρχικὸν Συμβούλιον ἐν ἑκάστῃ ἐπαρχίᾳ συγκείμενον ἐκ τοῦ Νομάρχου ἢ ἐπάρχου τοῦ διοικοῦντος τὸν λόχον ἢ τὸ τάγμα ἢ τὴν φάλαγγα τῶν ἐθνοφυλάκων τῆς ἐπαρχίας καὶ ἑνὸς ἰσοβάθμου τοῦ τιμωρηθέντος, καλουμένου ἐπὶ τούτῳ ὑπὸ τοῦ ἀξιωματικοῦ μέλους τοῦ πειθαρχικοῦ συμβουλίου. Τὸ πειθαρχικὸν τοῦτο Συμβούλιον, ἐνώπιον τοῦ ὁποίου δύναται νὰ ἐμφανισθῇ ὁ καταγγελλόμενος ἵνα ἀπολογηθῇ, ἀποφαίνεται ὁριστικῶς ἐντὸς πέντε ἡμερῶν ἀπὸ τῆς κατὰ τὸ προηγούμενον ἄρθρον καταγγελίας. Μεταβαίνομεν εἰς τὸ ἄρθρον 10. Ἄρθρον 10. Ὁ ὁπλισμὸς καὶ ἡ ἀποσκευὴ τῶν ἐθνοφυλάκων ἐνεργῶν καὶ διαθεσίμων θεωροῦνται ἰδιοκτησία αὐτῶν. Προμηθεύονται δὲ εἴτε ἀπ’ εὐθείας ὑπὸ τῶν ἰδίων, εἴτε ὑπὸ τοῦ δημοσίου, προκαταβαλλομένου ὑπὸ τῶν ἐθνοφυλάκων τοῦ ἀντιτίμου. Τὸ ἀντίτιμον τοῦ ὁπλισμοῦ καὶ τῆς ἀποσκευῆς ἑκάστου ἐθνοφύλακος προσδιορίζεται εἰς δραχ. τριάκοντα πέντε.

§18ΦΩΣΚΑΡΔΗΣ. Ἡ ἐπιτροπὴ ἐνταῦθα κάμνει παρατηρήσεις, καθόσον ἀφορᾷ τὴν ἀπόκτησιν τοῦ ὁπλισμοῦ.

§19ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Κύριοι, τὸ σύστημα τῆς ἐπιτροπῆς ἐπίσης ἐσυζητήθη· πρῶτον τὸ δημόσιον δὲν ἔχει χρήματα νὰ ἀγοράσῃ ὅπλα, δεύτερον δὲν ἔχομεν πεποίθησιν καμμίαν, ὅτι θὰ εἰσπράξωμεν τὰ χρήματα, τὰ ὁποῖα θὰ πληρώσωμεν. Ὅταν δυσκολεύεται τὸ κράτος νὰ εἰσπράξῃ τοὺς φόρους, θὰ ᾖναι πολὺ δυσκολώτερον νὰ καταδιώξωμεν τὸν πολίτην ἵνα πληρώσῃ τὸ τουφέκι του, καὶ θὰ καταντήσωμεν πάλιν εἰς τὰ καθυστερούμενα.

§20ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἰδοὺ τί λέγει ἡ ἐπιτροπή. Γʹ.) Ἀντὶ τοῦ ἄρθρου 11 τοῦ νομοσχεδίου νὰ γείνῃ ἡ ἑξῆς προσθήκη εἰς τὸ ἄρθρον 4· «ἐν ἐναντίᾳ περιπτώσει τὸ δημόσιον ἢ ὁ δῆμος δύνανται νὰ προμηθεύσωσι τὸν ὁπλισμὸν καὶ τὴν ἀποσκευὴν τῶν ἐθνοφυλάκων καὶ εἰσπράξωσι τὸ ἀντίτιμον κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ περὶ καταδιώξεως τῶν καθυστερούντων νόμου, παρὰ μὲν τῶν εὐπόρων ἀμέσως, παρὰ δὲ τῶν ἀπόρων εἰς δόσεις. Ἐπιτροπὴ συγκειμένη ὑπὸ τοῦ δημάρχου, εἰρηνοδίκου καὶ τοῦ διευθύνοντος τὴν ἐθνοφυλακὴν τοῦ δήμου θέλουσιν ὁρίσει τίνες οἱ ἄποροι, καὶ τὰς δόσεις ἀναλόγως τῆς καταστάσεως τοῦ ἐθνοφύλακος·» θεωρεῖ δὲ τοῦτο ἀναγκαῖον, διότι ἡ ὑπὸ τοῦ 11 ἄρθρου ἀπειλουμένη ποινή, ἥτις δύναται νὰ μὴ ᾖναι καὶ δικαία, δὲν ἐκπληροῖ τὸν σκοπὸν τοῦ νομοθέτου, ἐπιθυμοῦντος νὰ καταρτίσῃ ταχύτατα ἔνοπλον ἐθνοφυλακὴν, ἐνῷ διὰ τῆς ἀνωτέρω διατάξεως λυσιτελῶς φθάνει εἰς τὸν σκοπὸν, ὑποχρεουμένων τῶν μὲν εὐπόρων ἀμέσως νὰ πληρώσωσι τὸ ἀντίτιμον τοῦ ὁπλισμοῦ, τῶν δὲ ἀπόρων κατὰ δόσεις· οὕτω δὲ πάντες οἱ ἐθνοφύλακες θέλουσιν ἔχει τὸν ἀναγκαῖον ὁπλισμὸν, ἅμα ὀργανωθῇ ἡ ἐθνοφυλακὴ ἑνὸς ἑκάστου δήμου.

§21ΚΑΤΣΙΝΑΣ. Νομίζω, ὅτι ἂν ὑποστηρίξωμεν τὴν γνώμην τῆς ἐπιτροπῆς ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 10, θὰ εὑρεθῶμεν εἰς μίαν θέσιν πολὺ εὐχάριστον παρ’ ἐκείνην, εἰς τὴν ὁποίαν θὰ εὑρεθῶμεν ἐὰν παραδεχθῶμεν τὸ ἄρθρον τοῦ νομοσχεδίου. Ἐκ τοῦ νόμου βλέπετε, ὅτι τὸ 10 καὶ 11 ἄρθρον συνδέονται στενῶς· κατὰ τὸν νόμον ὁ ἐθνοφύλαξ ἔχει εἰς βάρος του τὴν προμήθειαν τοῦ ὅπλου εἴτε ἀπ’ εὐθείας, εἴτε διὰ τοῦ δημοσίου. Βλέπω δὲ πρὸς τούτοις, ὅτι ἡ ποινὴ ἡ ὁποία ἐπιβάλλεται διὰ τὴν ὀλιγωρίαν αὐτὴν εἶναι στέρησις τῶν πολιτικῶν δικαιωμάτων. Εὑρίσκομαι, Κύριοι, εἰς τὴν δυσάρεστον θέσιν νὰ ὁμολογήσω κάτι τι, τὸ ὁποῖον δὲν ἔπρεπε νὰ ὁμολογήσω. Ἐὰν νομίζῃ ὁ κύριος ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅτι ἡ στέρησις τῶν πολιτικῶν δικαιωμάτων ἐπὶ ἓν ἔτος ἤθελεν εἶσθαι τὸ ἐλατήριον ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον θὰ ἀναγκάσῃ τὸν πολίτην διὰ νὰ προμηθευθῇ ὅπλον εὑρίσκεται εἰς πλάνην. Ἐγὼ νομίζω, ὅτι ἐὰν ἐτίθετο ἑτέρα διάταξις διὰ τὴν ὑποχρέωσιν ταύτην τοῦ ἐθνοφύλακος, ἴσως τὸ ἀποτέλεσμα θὰ ἦτο μᾶλλον εὐχάριστον καὶ πρακτικώτερον, δηλαδὴ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον γνωμοδοτεῖ ἡ ἐπιτροπή. Ἐγὼ νομίζω, ὅτι εἰς τὴν εἴσπραξιν αὐτοῦ τοῦ ἀντιτίμου τοῦ ὁπλισμοῦ ἠδύναντο νὰ ἐφαρμοσθῶσιν αἱ διατάξεις τοῦ νόμου περὶ καθυστερούντων, καὶ θὰ ἦτο λυσιτελέστερον τὸ τοιοῦτον. Διότι ἂν μείνῃ, κύριοι, ἡ ποινὴ τῆς στερήσεως τῶν πολιτικῶν δικαιωμάτων, ἠθέλαμεν ἴσως εὑρεθῆ εἰς μίαν ἐπιτροπὴν βουλευτικὴν ἄνευ ἐκλογέων.

§22ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ (πρωθυπουργός). Ἐγὼ δὲν ἐπιμένω· ἂν νομίζῃ ἡ Βουλὴ, ὅτι εἶναι καλὸν ἂς τὸ κάμῃ, ἐγὼ θέλω νὰ εὑρεθῇ σύστημα νὰ ὁπλισθῇ ὁ κόσμος, ὁποιονδήποτε σύστημα νομίσει ἡ Βουλὴ, ὅτι εἶναι ὀρθότερον, ἐγὼ τὸ δέχομαι.

§23ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τότε πρέπει νὰ κάμωμεν τὸ 10 καὶ τὸ 11 ἄρθρον ἕν.

§24ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἐδῶ εἰς τὸ 10 ἄρθρον νὰ γίνῃ ἡ προσθήκη· μετὰ τὴν πρώτην παράγραφον τοῦ ἄρθρου 10 νὰ προστεθῇ «ὑπὸ μὲν τῶν εὐπόρων ἀμέσως, ὑπὸ δὲ τῶν ἀπόρων κατὰ δόσεις».

§25ΚΑΤΣΙΝΑΣ. Νομίζω, ὅτι τοῦτο δὲν εἶναι διόλου ἀναγκαῖον, τὸ ἄρθρον 10 νὰ μένῃ ὡς ἔχει ἐπίσης καὶ τὸ 11· ἡ ἰδέα μου εἶναι νὰ μεταβάλωμεν τὴν ποινὴν τὴν ἐν τῷ ἄρθρῳ 11, μετὰ τὴν λέξιν ἀντίτιμον νὰ προστεθῇ «τὸ ὁποῖον εἰσπράττεται κατὰ τὸν νόμον τὸν περὶ καθυστερούντων», δηλ. ὅστις δὲν προκαταβάλλει νὰ φροντίσῃ τὸ δημόσιον νὰ εἰσπράξῃ τὸ ποσὸν αὐτὸ κατὰ τὰ περὶ εἰσπράξεως καθυστεροῦντα.

§26ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἐγὼ φέρω τὴν ἀντίῤῥησιν, διότι θεωρῶ διαφόρους τάξεις πολιτῶν· ἔχομεν τοὺς χωρικούς, τοὺς ὁποίους δὲν δυνάμεθα νὰ ὑποβάλλωμεν εἰς τοὺς περὶ καθυστερούντων νόμους· διὰ τοῦτο θεωρῶ, ὅτι ἡ γνωμοδότησις τῆς ἐπιτροπῆς εἶναι προτιμωτέρα, διότι οὕτω πῶς τὸ ποσὸν αὐτὸ θὰ δοθῇ εἴς τινας δόσεις, καὶ οὕτω εὐκολύνεται ἕνας χωρικός, ὥστε ἐπιμένω εἰς τὴν τροποποίησιν, τὴν ὁποίαν εἶπον προηγουμένως ἐπὶ τοῦ 10 ἄρθρου.

§27Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Τὸ σύστημα εἶναι εἰς ἀντίθεσιν διότι τὸ νὰ προσδιορίσετε εἰς δόσεις θὰ εἴπῃ ὅτι θὰ προκαταβάλῃ τὸ δημόσιον, ὥστε τὸ δημόσιον θὰ πέρνῃ 5 δραχμὰς τώρα, 5 δραχμὰς μετά τινα καιρὸν καὶ οὕτω καθεξῆς· τὸ ζήτημα εἶναι τὸ δημόσιον θὰ προκαταβάλῃ τὰ χρήματα, ἢ οἱ πολῖται; τώρα ἀπὸ τὸ σύστημα, ὅπερ θὰ παραδεχθῶμεν, θὰ κανονίσωμεν κατόπιν καὶ τὰς ποινάς· ὥστε αὐτὸ τὸ ζήτημα πρέπει νὰ ἀποφασίσῃ ἡ Βουλὴ πρότερον.

§28ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι δυνατὸν νὰ προκαταβάλῃ τὸ δημόσιον;

§29ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Δὲν ἔχει.

§30ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Λοιπὸν ἂν παραδεχθῶμεν τὸ 10 ἄρθρον, ὅπως ἔχει, θὰ διευκολύνωμεν τὸν ὁπλισμὸν εἰς τὸ μεγαλείτερον μέρος· ὅταν ἔλθωμεν εἰς τὸ 11 συζητοῦμεν τότε τὰς ποινάς. Προτείνω λοιπὸν νὰ παραδεχθῶμεν τὸ 10 ἄρθρον ὅπως ἔχει.

§31ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παραδέχεται λοιπὸν ἡ Βουλὴ τὸ 10;

§32ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§33ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀκούσατε τὸ 11. Ἄρθρον 11. Πᾶς ἐθνοφύλαξ δήμου, ἔχοντος διωργανωμένην κατὰ τὸ ἑπόμενον ἄρθρον τὴν ἐθνοφυλακὴν αὐτοῦ, ὅστις, ἐντὸς ἓξ μηνῶν ἀπὸ τῆς ἐκδόσεως τοῦ περὶ διοργανώσεως Β. διατάγματος, εἴτε δὲν προμηθεύσῃ τὸν ὁπλισμὸν καὶ τὴν ἀποσκευήν του, εἴτε δὲν καταβάλῃ ἐν ταμείῳ τινὶ τοῦ Κράτους τό, κατὰ τὸ προηγούμενον ἄρθρον ἀντίτιμον, στερεῖται δι’ ἀποφάσεως τοῦ νομάρχου, τῆς ἐξασκήσεως τῶν πολιτικῶν αὑτοῦ δικαιωμάτων. Ἡ στέρησις αὕτη παύει εὐθὺς ὡς προμηθευθῇ τὸν ὁπλισμὸν ἢ καταβάλῃ τὸ ἀντίτιμον.

§34ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἡμεῖς ἐνομίσαμεν, ὅτι γνωρίζοντες, ὡς καὶ ὅλοι ὑμεῖς, τὴν κατάστασιν τοῦ τόπου, ὅτι δὲν ὑπάρχει Ἕλλην ὅστις δὲν θέλει νὰ ἀγοράσῃ ὅπλον, διότι οἱ πτωχοὶ αὐτοὶ ἄνθρωποι πωλοῦν τὸ ψωμί των καὶ ἀγοράζουν τουφέκια, τοὐλάχιστον ὡς πρὸς τὸν τόπον μου δύναμαι νὰ σᾶς πληροφορήσω, ὅτι τοῦτο γίνεται, νομίζω ὅτι εἰς τοὺς περισσοτέρους τόπους δὲν ὑπάρχει κάτοικος ὅστις δὲν κάμνει τοῦτο. Λοιπὸν νομίζω κατὰ τὴν πεποίθησίν μου, πῶς ὅταν ᾖναι δυνατὸν νὰ ὑπάρχῃ εἰς τὴν Ἑλλάδα ἀποθήκη ὅπλων, ὅτι αὐτὰ τὰ ὅπλα ἤθελον πωληθῆ. Βέβαια αἱ ποιναὶ δὲν εἶναι ἀποτελεσματικαὶ ἴσως, καὶ δικαιῶ τὸν κύριον Κατσίναν, ἀλλὰ καὶ ἐγὼ δὲν ἐπιμένω· θέλω ὅμως νὰ εὕρωμεν ἕνα τρόπον διὰ νὰ καταναγκάσωμεν τοὺς πολίτας· ὅποιον σύστημα εὑρεθῇ ὡς καταλληλότερον τὸ παραδέχομαι· ἂν δὲν θεωροῦν ἀναγκαίαν τὴν ποινὴν ἂς λείψῃ καὶ αὐτή· λοιπὸν δὲν ἐπιμένω εἰς καμμίαν ἰδέαν.

§35ΜΠΑΛΑΦΑΣ. Ὁπλισμὸς τὶ ἐννοεῖ; μόνον τουφέκι; διότι εἰς μερικὰς οἰκογενείας ἂν ᾖναι μέγας ὁ ὁπλισμὸς θὰ κοστίσῃ πολύ· διότι ὑποθέσατε μίαν οἰκογένειαν, ἥτις ἔχει 5 ἢ 6 ἄνδρας, θὰ πουλήσῃ τότε τὸ χωράφι της διὰ νὰ οἰκονομήσῃ τὰ ὅπλα.

§36Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Νὰ κάμωμεν κάθε οἰκογένειαν νὰ ἔχῃ ἓν ὅπλον, διότι τὶ θὰ κάμουν, καθὼς ὀρθῶς σᾶς εἶπεν ὁ κύριος Μπαλάφας, οἱ πτωχοὶ αὐτοὶ οἵτινες ἔχουν πολλὰ παιδιά; ὁ ὁπλισμὸς ἠμπορεῖ νὰ κοστίσῃ 60 δραχμὰς, διότι ἠμπορεῖτε νὰ εἴπετε ὅτι θὰ ἀγοράσετε ἀπὸ ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα εἶναι ἐν ἀχρηστείᾳ εἰς Εὐρώπην, καὶ τὰ ὁποῖα κοστίζουν 25 δραχμάς· ἀλλ’ ἂν ἀγοράσετε ἀπὸ τὰ ἐν χρήσει δὲν ἔχουσι 25 δραχμ.

§37Κ. ΜΑΝΟΥΣΑΚΗΣ. Μέχρι τοῦδε εἶναι ἐν χρήσει ἐν Εὐρώπῃ τὰ ῥαβδωτὰ, τὰ ὁποῖα ἔχουν 23 δραχμάς· μόνον ἐν Πρωσσίᾳ εἶναι ἐν χρήσει τὰ βελονωτά.

§38Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Λοιπὸν μὲ 25 δραχμὰς θὰ πάρῃς ὅπλα ἀπ’ ἐκεῖνα, θέλεις ἄλλην μίαν πυριτοθήκην, ἕνα σπαθοζωστῆρα κλπ. ὅλα αὐτὰ θὰ κοστίσουν 50, 60 φράγκα, ἀλλ’ ἂν ᾖναι 5 ἄνθρωποι, φαντασθῆτε τὶ ποσὸν θὰ χρειασθοῦν διὰ τὸν ὁπλισμόν. Λοιπὸν ἐκεῖ ὅπου εἶναι πᾶς ἐθνοφύλαξ νὰ τεθῇ πᾶσα οἰκογένεια.

§39ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν διορθώσατε διὰ νὰ τεθῇ.

§40ΖΩΤΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, διὰ τῆς ἐθνοφυλακῆς τὸ ἔθνος πρόκειται νὰ ὁπλισθῇ· τοῦτο φρονεῖ καὶ ἡ Κυβέρνησις, νομίζω, καὶ ὅλον τὸ ἔθνος. Δι’ αὐτοῦ τοῦ ἄρθρου, κύριε Πρόεδρε, εἴτε διὰ τοῦ ἀνωτέρω τοῦ 10, προβλέπεται ὅτι πλεῖον τοῦ ἡμίσεως τοῦ ἔθνους δὲν θὰ ὁπλοφορήσῃ, δὲν θὰ ταχθῇ εἰς τὰς γραμμὰς τῶν ἐθνοφυλάκων καὶ θὰ στερηθῇ τῶν πολιτικῶν δικαιωμάτων καὶ θὰ διαγραφῇ τῶν ἐκλογικῶν καταλόγων. Μὴ ὁμιλῶμεν ὡς ἐκ τρίποδος, οὔτε πρέπει νὰ σκεπτώμεθα ἀφῃρημένως, ἀλλὰ συγκεκριμένως καὶ νὰ ἀποφασίζωμεν ἐν γνώσει τῶν πραγμάτων. Οἱ Ἕλληνες δὲν εἶναι εἰς κατάστασιν ὅλοι νὰ ἀγοράζουν ὅπλα, οὔτε τὴν ἀποσκευήν των. Ἂν νομίζετε ὅτι δυνάμεθα νὰ τοὺς ὑποχρεώσωμεν ἀπατᾶσθε. Εἶπεν ὁ κύριος ὑπουργὸς, ὅτι οἱ τῆς πατρίδος του κάτοικοι δὲν θέλουν ψωμὶ, καὶ ἀγοράζουν ὅπλον· ἂς ἠξεύρῃ ὁ κύριος ὑπουργὸς, ὅτι καὶ οἱ τῶν μερῶν μας φροντίζουν δι’ ὅπλα καὶ ἴσως εἶναι ἀναγκαιότερα εἰς τοὺς ἰδικούς μας, οἵτινες δὲν περιορίζονται ἀπὸ θάλασσαν καὶ ἔχουν νὰ κάμουν μὲ λῃστὰς καὶ Ἀλβανούς. Ἀλλ’ οἱ Ἕλληνες περισσότερον παρά ποτε πάσχουν ἀπὸ ψωμί· πῶς θέλετε ἐν διαστήματι 5 μηνῶν νὰ τοὺς ὑποχρεώσετε νὰ πληρώσωσι 50 καὶ 60 δραχμάς; ἂν θέλετε νὰ νομοθετῶμεν εἰς τὸ χαρτὶ, ἂν θέλετε νὰ εἴπητε ὅτι κάμνομεν νομοθετήματα διὰ νὰ αὐξάνῃ ὁ ἀριθμὸς τῶν νόμων, τὸ ἐννοῶ, ἀλλὰ σᾶς λέγω μετὰ θετικότητος ἐθνοφυλακὴν δὲν θὰ ἔχωμεν· αἱ οἰκογένειαι τῶν χωρικῶν συγκρατοῦνται ἀπὸ 5 ἢ 6 ψυχὰς, καὶ μεταξὺ αὐτῶν οἱ δύω ἢ τρεῖς εἶναι υἱοὶ, ἀφίνω πολλάκις καὶ τὸν γηραιὸν πατέρα, ὅστις, ἂν δὲν ὑπερβαίνῃ τὰ 40 ἔτη, θὰ λάβῃ τὸ μέρος του· πῶς δύνανται νὰ ἐξοδεύσουν αὐτοὶ δι’ ὁπλισμόν των, ἀφοῦ δὲν ἔχουν τὸν ἄρτον των, ἀφοῦ εἶναι ἄνθρωποι, οἵτινες εὐχαριστοῦνται νὰ κάμουν ἄλευρον καὶ ἀραβόσιτον καὶ νὰ τὸν ἀνακατεύουν μὲ λάχανα; Ἀλλ’ ἴσως μὲ εἴπουν, ὅτι αὐτὴ ἡ δυστυχία εἶναι ὡς ἐκ τῆς σιτοδείας τῶν ἐτῶν 65 καὶ 66, θὰ περάσῃ αὐτὴ ἡ δυστυχία· ποτὲ, Κύριοι, δὲν θέλει δυνηθῆ ὁ Ἑλλ. λαὸς νὰ πληρώσῃ αὐτὸ τὸ ποσὸν, καὶ ἐφαρμόζομεν αὐτὸν τὸν νόμον εἰς μίαν ἐποχὴν καθ’ ἣν οἱ ἄνθρωποι ζητοῦσι ψωμὶ καὶ τίποτε ἄλλο. Διὰ τοῦτο νομίζω, ὅτι ὀλίγοι οἱ γνωστοὶ, οἱ δυνάμενοι νὰ ἀγοράζουν ὅπλα, αὐτοὶ πρέπει νὰ ἀγοράσουν, οἱ δὲ λοιποὶ πρέπει νὰ λάβουν ὅπλα παρὰ τοῦ δημοσίου. Ἡμεῖς πρόκειται νὰ ψηφίσωμεν φόρους διὰ τὴν ὕπαρξιν τῆς Ἑλλάδος καὶ διὰ τὸ μεγαλεῖον αὐτῆς καὶ δάνεια ἀκόμη νὰ κάμωμεν, καὶ πρέπει νὰ κάμωμεν δάνεια, θέλομεν δυνάμεις· ἂν δαπανήσωμεν 15, 20, 30 ἑκατομμύρια καὶ διὰ τὴν σύστασιν τῆς ἐθνοφυλακῆς δὲν πρέπει νὰ φεισθῶμεν· ἂν δὲν κάμωμεν δάνεια, δὲν θέσωμεν φόρους, τότε μάλιστα οὔτε διὰ τὴν ἐθνοφυλακὴν νὰ μὴ ἐξοδεύσωμεν. Ἂν ὅμως πρόκειται νὰ εὕρωμεν δάνειον καὶ φόρους, καὶ αὐτὸν τὸν ὁπλισμὸν τῆς ἐθνοφυλακῆς πρέπει νὰ τὸν κατατάξωμεν μεταξὺ τῶν κατεπειγουσῶν ἀναγκῶν τοῦ ἔθνους.

§41ΚΥΡΙΑΚΟΣ. Εἰς ὅσα ὁ Κ. Ζῶτος εἶπε, προσθέτω καὶ ἐγὼ ὅτι ἡ στέρησις τῶν πολιτικῶν δικαιωμάτων θέλει χορηγήσει εἰς πολλοὺς τὰ μέσα πρὸς ὑπεκφυγὴν τῶν στρατιωτικῶν ὑποχρεώσεων, καὶ ὁ θέλων ν’ ἀποφύγῃ τὴν ὑποχρέωσιν αὐτὴν δὲν θὰ προμηθεύεται τὸν ὁπλισμὸν καὶ θὰ ἀφίνῃ νὰ ἐπέλθῃ ἡ ποινή. Νομίζω λοιπὸν, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἔχουσα συμφέρον εἰς τοῦτο θέλει ἀποσύρει τὴν ποινὴν ἡ ἰδία.

§42ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὴν διόρθωσιν συζητοῦμεν τώρα. Λοιπὸν θέλετε νὰ θέσωμεν εἰς ψηφοφορίαν τὴν πρότασιν τοῦ Κ. Κατσίνα;

§43ΚΑΤΣΙΝΑΣ. Μοὶ φαίνεται, ὅτι δὲν δύνασθε τὴν πρότασίν μου νὰ τὴν βάλετε ὑπὸ ψηφοφορίαν πρὶν τεθοῦν ἄλλαι προτάσεις, αἱ ὁποῖαι ἀντίκεινται οὐχὶ ὡς πρὸς τὸ πρόσθετον ὑπ’ ἐμοῦ, ἀλλ’ ὅσον ἀφορᾷ ὅλα δι’ ὅσα ὁ ἀξιότιμος Κ. Ζῶτος εἶπε. Δὲν πρόκειται περὶ ποινῶν, αὐτὸς ὁ Κ. Ζῶτος δὲν τὰς ἐθεώρησεν ὡς οὐσιώδεις, ὁ Κ. Ζῶτος θεωρεῖ ὡς λίαν ἀναγκαῖον τοῦ νὰ προμηθευθῇ ὁ ὁπλισμὸς ἀπὸ μέρους τοῦ δημοσίου. Ἐδῶ ἡμεῖς παραδεχόμεθα τὸ 10 ἄρθρον, καθ’ ὃ ἐπιβαρύνονται οἱ ἐθνοφύλακες.

§44Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἐτελείωσεν αὐτό.

§45ΚΑΤΣΙΝΑΣ. Ὄχι, διότι ἐθεωρήσαμεν καὶ τὰ 2 ἄρθρα, 10 καὶ 11, ὡς συναφῆ καὶ θεωροῦμεν καὶ τὸ 10 ὡς μὴ ψηφισθέν.

§46ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ τὸ ἐψήφισε.

§47ΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Εἰς τὴν Σερβίαν, ἥτις εἶναι ἔθνος μικρὸν καὶ πτωχὸν, ὡς ἡμεῖς, νομίζω, ὑπάρχει ἐθνοφυλακὴ, ἕκαστος δὲ ἐθνοφύλαξ, ὄχι μόνον οἱ πλούσιοι, ἀλλὰ καὶ οἱ χωρικοὶ, κάμνουν τὸν ὁπλισμὸν καὶ τὸν ἱματισμὸν, ἀλλὰ καὶ ἅπαξ μόνον πληρώνουν αὐτὸν τὸν φόρον τοῦ αἵματος. Τώρα ἐρχόμεθα εἰς τὸ συμπέρασμα, ἂν θέλετε καὶ φρονῆτε ὅτι δυνάμεθα νὰ καταστήσωμεν τὴν ἐθνοφυλακὴν μεγάλην δύναμιν εἰς τὸ κράτος, θὰ τὸ κατορθώσωμεν ἂν ἀφήσωμεν τὸν λαὸν ἐλεύθερον τῆς στρατολογίας καὶ ἄλλον σκοπὸν δὲν ἔχει ἡ ἐθνοφυλακὴ παρὰ τὴν ἄρσιν αὐτῆς τῆς ὑποχρεωτικῆς στρατείας, ἥτις βαρύνει τὸ ταμεῖον μὲ πολλὰ ἑκατομμύρια· καὶ τότε ὁ λαὸς θὰ ᾖναι πρόθυμος νὰ προσφέρῃ καὶ κἄτι περισσότερον. Πρέπει νὰ ἐφαρμόσωμεν τοὺς στρατιωτικοὺς ὀργανισμοὺς ὅλους εἰς τὴν ἐθνοφυλακὴν, νὰ ὑποχρεώσωμεν ἕκαστον πολίτην νὰ ᾖναι ἐθνοφύλαξ, νὰ παρέχῃ αὐτὸς τὸν ὁπλισμόν· ἀλλὰ τότε εἴμεθα ἠναγκασμένοι νὰ τὸν ἀπαλλάξωμεν ἀπὸ τὴν ὑποχρέωσιν τῆς στρατολογίας. Μόνον αὐτὸς ὁ δρόμος ἠμπορεῖ νὰ μᾶς φέρῃ εἰς τὸν σκοπόν μας· διότι τότε ἕκαστος θὰ ᾖναι εἰς θέσιν νὰ πωλήσῃ τοὺς βόας του διὰ ν’ ἀποκτήσῃ τὸν ὁπλισμόν του, ἀπαλλαττόμενος ἑνὸς ἄλλου κακοῦ, ἀπαλλαττόμενος τόσων ὑποχρεώσεων. Ἀλλ’ ἂν δὲν ἔχωμεν χρήματα διὰ τὴν ἐθνοφυλακὴν, πῶς θὰ ἔχωμεν διὰ τὸν στρατόν; πῶς θὰ ἔχωμεν δι’ ἄλλας αὔριον ἀνάγκας, διὰ κτλ. Αὕτη εἶναι ἡ γνώμη μου.

§48Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Κύριοι βουλευταί! τὸ κατ’ ἐμὲ νομίζω, ὅτι τὸ πνεῦμα τὸ ὁποῖον ἐπιδιώκετε, ὁ σχηματισμὸς τῆς ἐθνοφυλακῆς, εἶναι μὲν καλὸν, ἀλλὰ δὲν εἶναι δυνατὸν τὸ πνεῦμα τοῦτο νὰ ἐπιτύχῃ διὰ πολλοὺς χρόνους εἰς τὸν τόπον αὐτόν. Ἡ ἔλλειψις πρὸ πάντων τοῦ πληθυσμοῦ καὶ τῆς συγκοινωνία μία ἀνυπέρβλητος ἐπήρεια εἰς τὸν σχηματισμὸν τῆς ἐθνοφυλακῆς· διότι ὅπου δὲν ὑπάρχει μέγας πληθυσμὸς, ἐκεῖ οἱ κάτοικοι εἶναι ἀραιωμένοι καὶ σχηματίζουν μικρὰ χωρία, τὰ ὁποῖα ἀπέχουν πολύ. Ἡ συγκέντρωσις λοιπὸν εἶναι πολὺ δύσκολος τότε. Καὶ μὴ στοχάζεσθε, ὅτι ἡ ἐν Εὐρώπῃ ἐθνοφυλακὴ εἶναι οὕτω πως σχηματισμένη, ὥστε ἕκαστος πολίτης εἶναι ἐθνοφύλαξ. Οἱ ἔχοντες αὐτὴν τὴν ἰδέαν τὴν πορίζονται ἀπὸ ἱστορίας, ἀφ’ ὧν πορίζονται μίαν θεωρίαν καὶ τίποτε περισσότερον. Διότι ἂν ἐξετάσητε τὴν ἱστορίαν τῶν πολέμων, ἥτις δίδει θετικὰ τὰ ἀποτελέσματα τῆς ἐθνοφυλακῆς τῶν διαφόρων ἐθνῶν, θέλετε ἰδεῖ ὅτι πολὺ μικρότερος ἀριθμὸς καὶ ἀπ’ ἐκεῖνο οὔτε φαντάζεταί τις ἔρχεται εἰς τὰ ὅπλα· καὶ τῳόντι πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ ὑποθέσητε ὅτι 8 ἑκατομμύρια παρατίθενται ἐν διαστήματι χρόνου τινὸς ἐν Γαλλία; Ἐπὶ τῆς Γαλλικῆς ἐπαναστάσεως ἠθέλησαν δι’ ἑνὸς νόμου δρακοντίου νὰ ἐγείρουν εἰς τὰ ὅπλα ὅλον τὸν λαὸν, καὶ ἡ ἐκτέλεσις τῶν ὑποχρεώσεων τότε ἐγίνετο διὰ τοῦ ἀποκεφαλισμοῦ· αἱ δὲ δίκαι τότε ἐγίνοντο συνοπτικαί, ἀνέκκλητοι τῶν ἐπιτρόπων τοῦ συμβατηρίου, καὶ μόλα ταῦτα δὲν ἠδυνήθησαν νὰ θέσωσι πλέον τῶν 100 μυριάδων ἀνδρῶν εἰς τὰ ὅπλα. Διὰ τοῦτο νομίζω, ὅτι ὁ σκοπὸς δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπιτευχθῇ ποτε. Ἀλλὰ τὸ κατ’ ἐμὲ εἶπον πολλάκις εἰς πολλοὺς τῶν ἐντίμων συναδέλφων μου, ὅτι εὐχῆς ἔργον εἶναι ἂν οἱ συμπολῖταί μας ἠδύνατο ἕκαστος νὰ ἔχῃ ἓν ὅπλον, ἂν τοῦτο ἦτο δυνατὸν νὰ κατορθωθῇ, ἔπρεπε πολὺ νὰ εὐχαριστηθῶμεν. Διότι, Κύριοι, ἂν ἐμβλέψετε εἰς τὸν χαρακτῆρα αὐτοῦ τοῦ λαοῦ, εἰς τὸν τρόπον τῆς ἐξασκήσεως ὅλων τῶν ἔργων του, θέλετε ἰδεῖ ὅτι ὁ λαὸς αὐτὸς εἶναι ἤδη κατηρτισμένος νὰ ᾖναι στρατιώτης· τοὐτέστι κατὰ 75% εἶναι ἤδη στρατιώτης πρὶν τὸν καλέσωμεν. Διότι αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι εἶναι ὀλιγαρκέστατοι εἰς τὴν τροφήν των καὶ ἀντέχουν εἰς ὁδοιπορίας, τὰς ὁποίας ὁ ἄνθρωπος δὲν φαντάζεται· δύναται ἀπὸ τὰ Καλάβρυτα ἕνας ἄνθρωπος νὰ μεταβῇ εἰς τὰς Πάτρας· αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι ἀντέχουν καὶ εἰς τὸ χιόνι καὶ εἰς τὴν βροχὴν καὶ μόνον μὲ ὀλίγον ἄρτον καὶ ἐλαίας ἠμποροῦν νὰ ζήσουν. Καταλαμβάνετε λοιπὸν, ὅτι ὁ λαὸς αὐτὸς εἶναι γυμνασμένος διὰ νὰ ᾖναι στρατιώτης. Ἐὰν λοιπὸν ἕκαστος τῶν συμπολιτῶν μας ἦτο δυνατὸν νὰ ἔχῃ ἕνα ὅπλον, τὸ κατ’ ἐμὲ ἤθελα εὐχαριστηθῆ τὰ μέγιστα, διότι ἠξεύρετε ὅτι ὁ νόμος τῆς ἀπογραφῆς φέρει καὶ ἀποτέλεσμα, οἱ κληροῦχοι ὅταν λαμβάνουν τὸν ὑποχρεωτικὸν ἀριθμὸν νὰ ᾖναι σχεδὸν οἱ χειρότεροι ἄνθρωποι ἑκάστου δήμου, καὶ μόλα ταῦτα αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι ἐντὸς τριῶν μηνῶν εἰς τὸν στρατὸν γίνονται τέλειοι στρατιῶται· νομίζετε, ὅτι ἐὰν δὲν ἦναι προπαρασκευασμένοι ἀπὸ τὴν φυσικὴν σκληραγωγίαν ἠδύναντο νὰ φθάσουν τόσον ταχέως; βεβαίως ὄχι. Λοιπὸν βλέπετε, καὶ ἤθελεν εἶναι δι’ ἐμὲ ὑπὸ τὴν στρατιωτικὴν ἔποψιν μία μεγάλη εὐχαρίστησις, ἐὰν ἠδυνάμην νὰ ἴδω ἕκαστον πολίτην νὰ ἔχῃ ἓν ὅπλον εἰς τὰ χέρια του, αὐτὸ πρέπει νὰ ἐπιδιώξωμεν μὲ ὅλα τὰ μέσα. Βέβαια, κύριοι, ἡ πτωχεία εἶναι ἐκείνη, ἥτις μᾶς κάμνει σήμερον νὰ σκεπτώμεθα νὰ ὑποχρεώσωμεν ἕκαστον πολίτην νὰ ἀγοράσῃ ἕνα ὅπλον, καὶ βεβαίως ὁ λόγος αὐτὸς δὲν εἶναι μικρός· πλὴν ὁπωσδήποτε νομίζω, ὅτι δὲν πρέπει νὰ ἀφήσωμεν αὐτὴν τὴν ἰδέαν νὰ πέσῃ καὶ δὲν πρέπει νὰ ἀφήσωμεν νὰ ἐκτελεσθῇ ὅ,τι εἶναι ἀδύνατον νὰ ἐκτελεσθῇ· διότι ὑποθέτω, ὅτι ἀπὸ ἐμὲ ζητεῖς ἕνα ὁπλισμόν, καὶ ἐγὼ ἔχω ὅλην τὴν διάθεσιν νὰ τὸν προμηθευθῶ, ἀλλὰ δὲν ἔχω· λοιπὸν τὶ νομίζετε νὰ γίνῃ ἂν μοῦ ἐπιβάλλετε μίαν ποινήν· βέβαια δὲν εἶναι τὸ πλεῖστον μέρος τῶν ἀνθρώπων τὸ ὁποῖον δὲν θὰ προμηθευθῇ τὸν ὁπλισμόν· ἀλλὰ νομίζετε ὅτι εἰς τὸν πένητα θέλετε κάμει μέγα ἔργον νὰ προσθέσετε μεγαλειτέραν δυστυχίαν; Ἂς ζητήσωμεν λοιπὸν ἀντὶ τῆς ὑποχρεώσεως αὐτῆς νὰ ἐξεγείρωμεν τὴν φιλοτιμίαν τῶν ἀνθρώπων, νὰ μεταβῶμεν εἰς τὸν ἄλλον δρόμον, ἴσως φθάσωμεν καλλίτερα εἰς τὸ ἀποτέλεσμα αὐτό. Διὰ τοῦτο νομίζω ὅτι ἀντὶ πάσης ἄλλης ποινῆς νὰ εἴπωμεν εἰς αὐτούς· ὅστις ἐντὸς δύω ἐτῶν, διότι ἓξ μῆνες μοὶ φαίνονται ὀλίγοι, δὲν δυνηθῇ νὰ ἀγοράσῃ τὸν ὁπλισμόν του νὰ μὴ ἔχῃ τὴν τιμὴν νὰ ᾖναι ἐκλέξιμος ὡς δημοτικὸς σύμβουλος, πάρεδρος, δήμαρχος καὶ τὰ τοιαῦτα.

§49ΜΑΝΟΥΣΑΚΗΣ. Οἱ πτωχοὶ δὲν ἀξιοῦν νὰ ἐκλέγωνται ποτέ.

§50Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ναὶ, ἀλλὰ βεβαιωθῆτε ὅτι ἔχουν ὅλοι ἀξιώσεις νὰ γίνουν ἀγροφύλακες, δασοφύλακες, ὅλοι θέλουν νὰ ἔχουν κάτι τι. Λοιπὸν νὰ ἀρνηθῆτε ὅλα τὰ πράγματα. Δὲν σοῦ δίδω κανὲν ὄφελος, ἂν δὲν ἔχῃς ἓν ὅπλον· εὔκολον πρᾶγμα δὲν εἶναι νὰ εἴπητε εἰς μίαν διάταξιν, ὅτι ὁ Νομάρχης δύναται νὰ ἀφαιρέσῃ τὰ πολιτικὰ δικαιώματα ἑνὸς ἀνθρώπου, διότι, κύριοι, ὑποθέσατε, ὅτι ἕνας νομάρχης εἶναι φύσει κακὸς ἄνθρωπος καὶ θέλει νὰ ἐκδικηθῇ ἕνα δήμαρχον, πάρεδρον ἢ σύμβουλον, καὶ ἂν δὲν ἔχῃ τὸν ὁπλισμόν του, τὸν ῥίπτει κάτω, καὶ συλλογισθῆτε ποῖα ἄτοπα ἠμποροῦν νὰ γίνουν! ἐκτὸς τούτου ἠμπορεῖτε νὰ στερήσετε ἕνα ἄνθρωπον τὰ πολιτικὰ δικαιώματα διότι εἶναι πτωχός; Νομίζω λοιπὸν ὅτι τὸ ἄρθρον αὐτὸ ἡ Βουλὴ δὲν πρέπει νὰ τὸ ἀφήσῃ νὰ πέσῃ, πρέπει νὰ τὸ ὑποστηρίξωμεν, ἀλλὰ δι’ αὐτῆς τῆς ποινῆς, ἐπιβάλλοντες ποινὴν ἀπαγορευτικὴν χωρὶς νὰ στερήσωμεν τὰ πολιτικὰ δικαιώματα, νὰ εἴπωμεν ὅτι ὅστις δὲν παρουσιάσει τὸν ὁπλισμόν του δὲν δύναται νὰ λάβῃ τὴν τιμὴν νὰ ᾖναι ἐκλέξιμος εἰς τὰς δημοτικὰς ἐκλογὰς καὶ ἐπίτροπος τῶν ἐκκλησιῶν, ἀπαριθμητὴς τῶν ζώων, ἀγροφύλαξ καὶ τὰ τοιαῦτα.

§51ΤΙΝΕΣ. Δὲν φέρει ἀποτέλεσμα.

§52ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Δὲν λέγω, ὅτι θὰ φέρῃ ὅλα τὰ ἀποτελέσματα, ἀλλὰ τι εἶναι τὸ καλλίτερον καὶ ἠξεύρετε ὅτι τοῦ καλοῦ τὸ καλλίτερον πρέπει νὰ προτιμήσωμεν. Ἐὰν δὲ τὸ καλλίτερον δὲν ἔρχεται ανεὕρετε τὸ κάλλιστον.

§53ΚΑΤΣΙΝΑΣ. Ἀντιτάσσομαι εἰς τὴν ἰδέαν τοῦ κυρίου Πετιμεζᾶ διὰ τὸν ἑξῆς λόγον. Προεῖπον καὶ ἐπαναλαμβάνω, ὅτι ἐὰν ὁ Κύριος Ζῶτος πρὶν ψηφισθῇ τὸ ἄρθρον 9 εἶχεν ὑποβάλει τὴν πρότασιν, τὴν ὁποίαν ὑπέβαλεν ἀργότερα, ἤθελον εἶσθαι ὀπαδὸς τῆς προτάσεως τοῦ κυρίου Ζώτου, δηλ. τὸ δημόσιον νὰ ᾖναι ὑποχρεωμένον εἰς τὴν χορήγησιν τοῦ ὁπλισμοῦ παντὸς ἐθνοφύλακος. Ἀφοῦ ὅμως τὸ 10 ἄρθρον ἐπεψηφίσθη καὶ πρόκειται περὶ τοῦ 11 νὰ ἀποφασίσῃ ἡ Βουλὴ, τὸν τρόπον, καθ’ ὃν θὰ πληρωθῇ αὐτὸ τὸ ποσὸν τὸ χρηματικὸν, τὸ ὁποῖον θὰ χρησιμεύσῃ διὰ τὴν προμήθειαν τοῦ ὁπλισμοῦ, νομίζω ὅτι ἀπὸ τῆς θετικῆς τιμωρίας μεταβαίνοντες εἰς τὴν ἀρνητικὴν, τὴν ὁποίαν προτείνει ὁ κύριος Πετιμεζᾶς, τίποτε δὲν κατορθόνομεν· διότι πρέπει νὰ ὁμολογήσωμεν ὅτι εἰς πάντα δῆμον καὶ ἐπαρχίαν τοῦ Ἑλληνικοῦ κράτους ἡ τάξις τῶν εὐπόρων πρὸς τὴν τῶν ἀπόρων ἔχει τὸν λόγον ὡς 1 πρὸς 99, καὶ νομίζω δὲν λανθάνομαι. Ἀνάγκη λοιπὸν νὰ ἐξευρεθῇ ἄλλος τρόπος καὶ νὰ ὑποχρεώσωμεν ὅλους εἰς τὴν προμήθειαν τοῦ ὁπλισμοῦ καὶ ὁ τρόπος αὐτὸς ἐξευρίσκεται κατὰ τὴν τροπολογίαν μου ὡς πρὸς τὸ μέρος τῆς ποινῆς τοῦ ἄρθρου 11, καὶ λέγω ὅτι τὸ ἄρθρον 11 νὰ μένῃ ὡς ἔχει ὑπὸ τὴν ἑξῆς τροπολογίαν, καὶ δυνάμεθα νὰ προτείνωμεν τὴν προθεσμίαν τῶν 6 μηνῶν εἰς ἓν ἔτος· διότι ἡ προθεσμία τῶν 6 μηνῶν εἶναι πολὺ σύντομος διὰ νὰ ὑποχρεώσωμεν ὅλους τοὺς ἐθνοφύλακας πρὸς ἀγορὰν τοῦ ὁπλισμοῦ των. Λέγω λοιπὸν νὰ προσθέσωμεν τὸ ἑξῆς. «ἐκβιάζεται πρὸς τοῦτο ὑπὸ τῆς ἁρμοδίας ἀρχῆς, ἐφαρμοζομένων τῶν διατάξεων τοῦ περὶ καθυστερούντων νόμου» καὶ ἀντὶ ἓξ μηνῶν νὰ εἴπωμεν μὲν ὡς ἑνὸς ἢ δύω ἐτῶν.»

§54ΚΥΡΙΑΚΟΣ. Κύριε πρόεδρε, εἶναι ἀνάγκη νὰ ὁρισθῇ ὁ χρόνος καθ’ ὃν ἡ Κυβέρνησις ὑποχρεοῦται νὰ δώσῃ τὸ ὅπλον εἰς τὸν καταβαλόντα τὸ τίμημα· καὶ νομίζω, ὅτι τριῶν μηνῶν διάστημα εἶναι ἀρκετόν.

§55ΟΙΚΟΝΟΜΟΠΟΥΛΟΣ. Ὅστις δὲν ἔχει νὰ πληρώσῃ τί θὰ γείνῃ; Θὰ καταδιωχθῇ;

§56Α. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Κύριοι, ἐκτὸς τῆς τροπολογίας τὴν ὁποίαν ὑπέβαλεν ὁ ἔντιμος βουλευτὴς Θηβῶν, φρονῶ, ὅτι πρὶν ἐπιψηφισθῇ τὸ 11 ἄρθρον, πρέπει νὰ προσέξωμεν νομοθετοῦντες πρακτικὰ νομοθετήματα, ὥστε ταῦτα νὰ ἔχωσι καὶ πρακτικὴν ἐφαρμογήν. Καὶ ἀληθῶς εἶναι λυπηρὸν, ὅτι ἡ ἐπιψήφισις τοῦ 10 ἄρθρου παρῆλθεν οὕτως εἰπεῖν ἐν ἀγνοίᾳ τῆς συνειδήσεως τῆς Βουλῆς· διότι πρόκειται νὰ ἐπιβάλωμεν εἰς τὸν λαὸν ἕνα θεσμὸν δύσκολον εἰς ὅλας τὰς κοινωνίας ἐν γένει, κατ’ ἐξαίρεσιν δὲ εἰς τὸν τόπον μας, ὅστις πάσχει ἀπὸ πολλὰς ἐλλείψεις ὑπάρξεως μεταξὺ τῶν ὁποίων τὸ πρώτιστον εἶναι ἡ ἔλλειψις τῶν χειρῶν· θέλετε, Κύριοι, ὡς ἀντιπρόσωποι τοῦ τόπου νὰ ἐγκαταστήσετε τοιαύτην στρατιωτικὴν δύναμιν ἐν τῷ τόπῳ, ὥστε ἄνευ πολλῶν δαπανῶν νὰ δύναται ὁ τόπος νὰ ἀντιπροσωπεύῃ τὴν ὕπαρξίν του· καὶ ἐνῷ ἔχετε δικαιώματα ὁσάκις αἱ δαπάναι τῆς ἐπικρατείας δὲν ἐπαρκῶσι διὰ τῶν ὑπαρχόντων φόρων καὶ ἐξαντληθοῦν ὅλαι αἱ ἐνέργειαι τῆς οἰκονομίας νὰ ἀναγκασθῇ ἡ Κυβέρνησις εἰς τὸ βαρὺ μέτρον τῆς ἐπιβολῆς νέων φόρων, νὰ ἀπαιτήσητε ἀπὸ τὸν λαὸν τὴν θυσίαν αὐτήν· ἀλλ’ ὅταν πρόκηται νὰ ἐγκαταστήσητε στρατιωτικὴν δύναμιν τοιαύτην, ἡ ὁποία μὲ ὀλίγας δαπάνας νὰ ἀντιπροσωπεύῃ μέγαν ἀριθμὸν ὅπλων, ὀφείλετε νὰ παρέξητε τὰ μέσα. Καὶ εἶναι πρωτοφανές, Κύριοι, ἐθνοφυλακὴ νὰ ὁπλίζεται διὰ τῶν ἰδίων της ἐξόδων· ἀπέναντι ὅλων τῶν ὑποχρεώσεων, τὰς ὁποίας πᾶς λαὸς ἐλεύθερος δύναται νὰ ἔχῃ ἀπέναντι τῆς Κυβερνήσεως ἀντιπροσωπευούσης τὴν πολιτείαν, καὶ ἡ Κυβέρνησις ὡς ἠθικὸν πρόσωπον ἔχει ὑποχρεώσεις νὰ παρέξῃ ἄφθονα τὰ μέσα· καὶ ὅταν θέλετε νὰ ἔχητε πράγματι τὸν θεσμὸν τῆς ἐθνοφυλακῆς, καὶ ὅταν θέλετε ὁ θεσμὸς αὐτός, ὅστις θὰ ἀπασχολήσῃ τὸν λαὸν ἀπὸ τὰ ἔργα του καὶ θὰ παρεμποδίσῃ τὴν πραγματικὴν ἐργασίαν του, νὰ καταστῇ πραγματικὸς καὶ τελεσφόρος, πρέπει νὰ τοῦ ἀφαιρέσητε πᾶν πρόσκομμα καὶ ἐμπόδιον καὶ ἐκ τῶν ὧν οὐκ ἄνευ πρέπει νὰ τοῦ δώσητε ὅπλα. Ἀλλ’ ἡ οἰκονομικὴ κατάστασις τοῦ κεντρικοῦ ταμείου εἶναι τοιαύτη, ὥστε καὶ μὲ αὐτὸ τὸ ἤδη ἐψηφισμένον δέκατον ἄρθρον νὰ δώσῃ ἐν μέρει εἰς τὸν ἐθνοφύλακα τὸν ὁπλισμόν του; ἀλλὰ δὲν εἶναι φρονήσεως ἔργον τὸ μέτρον αὐτὸ νὰ μὴ παραταθῇ ἐφ’ ὅλων τῶν τάξεων τῆς κοινωνίας ἀδιακρίτως καὶ νὰ ὑποχρεωθῇ ἡ Κυβέρνησις τοὐλάχιστον νὰ προκαταβάλῃ τὸν ὁπλισμὸν εἰς τοὺς ἀνθρώπους ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ὁμολογουμένως δὲν δύνανται νὰ προσπορισθῶσι τὸν ἱματισμὸν καὶ τὸν ὁπλισμόν των, καὶ κατὰ συνέπειαν τὸ δημόσιον νὰ ἔρχηται εἰς συνδρομήν, ἀφοῦ θὰ τῷ ἐπιφυλαχθῇ τὸ δικαίωμα δυνάμει τοῦ περὶ καθυστερούντων νόμου νὰ εἰσπράξῃ τὰ καθυστεροῦντα ἐν περιπτώσει καθ’ ἣν οἱ κάτοικοι δύνανται νὰ τὸ ἀπαιτήσωσι· καὶ ἂν ᾖναι ἀληθὲς ὅτι μερικαὶ ἐπαρχίαι τῆς Ἑλλάδος ὡς ἐκ τῆς γονιμότητος τῶν γαιῶν των δύνανται νὰ προσπορισθῶσι, λάβετε ὅμως ὑπ’ ὄψιν, ὅτι ὁ τόπος μας ἔχει περισσοτέρας ἐπαρχίας, αἱ ὁποῖαι στεροῦνται καὶ τοῦ ἐπιουσίου ἄρτου· καὶ κατόπιν αὐτῆς τῆς ὑπερτάτης ἀνάγκης ὡς ἐπίμετρον θέλετε νὰ τοὺς ἐπιβάλετε καὶ ποινὰς στερήσεως πολιτικῶν δικαιωμάτων, ἀφοῦ ὑποβάλλονται εἰς ὅλας τὰς θυσίας καὶ φορολογίας; Νομίζω, Κύριοι, ὅτι ὀφείλομεν νὰ εἴμεθα πρὸ παντὸς ἄλλου δίκαιοι· καὶ ὅταν ἡ Κυβέρνησις δικαίως καὶ καλῶς σκεπτομένη ἀναγνωρίζῃ τὸν θεσμὸν ὡς λίαν συντελεστικὸν διὰ τὴν ὕπαρξιν καὶ ἀνάπτυξιν τοῦ τόπου ὀφείλει νὰ ἐξεύρῃ τὰς πηγὰς καὶ εἰς πάσας θυσίας νὰ ὑποβληθῇ διὰ νὰ ἔλθῃ ἂν ὄχι εἰς πλήρη δωρεὰν τοῦ ὁπλισμοῦ, ἀλλὰ νὰ προκαταβάλῃ ἓν μέρος καὶ φρονῶ, ὅτι ἡ Συνέλευσις καὶ ἡ Βουλὴ ἔδειξαν βέβαια τοιαύτην ἐπιθυμίαν ὥστε ἡ ἐθνοφυλακὴ εἰς τὸν προϋπολογισμὸν νὰ ἔχῃ ἓν ποσὸν προωρισμένον διὰ τὴν προμήθειαν τοῦ ὁπλισμοῦ. Διὰ ταῦτα, Κύριοι, φρονῶ, ὅτι τὸ βάρος τὸ ὁποῖον θὰ ἀναθέσωμεν εἰς τὸν λαόν, εἶναι ἀρκετὰ βαρύ, καὶ φρονῶ, ὅτι ἐπὶ τῶν ἀπόρων τάξεων, ἐπὶ τῶν ἀνθρώπων ἐκείνων δηλ. οἱ ὁποῖοι μὲ ὅλην των τὴν καλὴν θέλησιν δὲν δύνανται νὰ ἀνταποκριθῶσιν εἰς τὸ βάρος αὐτό, πρέπει ἡ Κυβέρνησις νὰ ἔλθῃ εἰς συνδρομήν. Ἐννοῶ δέ, ὅτι ὀφείλει νὰ προκαταβάλῃ ἀφοῦ βεβαιωθῇ περὶ τῆς ἀνεχείας αὐτῶν τῶν κατοίκων καὶ προκαταβάλῃ τότε τὸν ὁπλισμόν, κατὰ συνέπειαν δὲ δυνάμει τῶν περὶ καθυστερούντων νόμων νὰ εἰσπράξῃ τὸ ἀντίτιμον, ὅταν οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ εὑρεθῶσιν εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ τὸ ἀποτίσωσι. Καὶ νομίζω, ὅτι δὲν εἶναι πολιτικόν, οὔτε πρέπον, καὶ μάλιστα σήμερον ὁπότε εἴμεθα εἰς τὴν παραμονὴν τῆς ἐπιβολῆς νέων φόρων, νὰ μὴ θέσωμεν μίαν δαπάνην διὰ προμήθειαν τοῦ ὁπλισμοῦ τῆς ἐθνοφυλακῆς. Διὰ ταῦτα νομίζω, ὅτι ἡ τροπολογία τοῦ κυρίου Κατσίνα πρέπει νὰ τροπολογηθῇ ὑπὸ τὴν ἰδέαν, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ὑποχρεοῦται νὰ προκαταβάλῃ εἰς τοὺς ἀποδεδειγμένως ἀπόρους τὸν ὁπλισμόν, ἐπιφυλασσομένη νὰ εἰσπράξῃ τὸ ἀντίτιμον δυνάμει τῶν περὶ καθυστερούντων ἐν ἰσχύϊ νόμων.

§57ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Παρατηρῶ, ὅτι ἐντελῶς παρεξηγήθη ὁ σκοπὸς διὰ τὸν ὁποῖον κυρίως τὰ ὅπλα ἐτέθησαν εἰς βάρος τῶν ἐθνοφυλάκων· εἴχομεν τὴν ἰδέαν, ἐνδέχεται νὰ ἀπατώμεθα, νὰ μὴ ἀπομακρύνωμεν τὸν Ἕλληνα ἀπὸ τοῦ νὰ ἔχῃ πιστὸν καὶ ἀχώριστον σύντροφόν του τὸ ὅπλον του, διὰ τοῦτο εἴπομεν, τὸ ὅπλον του νὰ ᾖναι ἰδιοκτησία του· διότι τοιουτοτρόπως νομίζομεν, ὅτι δύναται νὰ τηρήσῃ τὸ στρατιωτικὸν πνεῦμα καὶ εἶχε πολὺ δίκαιον ὁ κύριος Πετιμεζᾶς νὰ σᾶς εἴπῃ, ὅτι ὁ ἑλληνικὸς λαὸς εἶναι σχεδὸν στρατιώτης. Ἠθελήσαμεν διὰ τοῦτο τὸ ὅπλον νὰ ᾖναι ἰδιοκτησία του· διότι εἰς περίστασιν ἐναντίαν, καθ’ ἣν τὸ καταβάλει ἡ Κυβέρνησις, πρέπει νὰ τίθεται εἰς τὰς ἀποθήκας καὶ τοιουτοτρόπως θέλει ἀποχωρισθῆ τὸ ὅπλον του. Αὐτὸ τὸ πνεῦμα ἐπεκράτησε κυρίως, ὅταν συνετάττομεν τὸ νομοσχέδιον αὐτό· καὶ ἦλθε κατὰ δυστυχίαν ἡ οἰκονομικὴ κατάστασις τοῦ τόπου, ἡ ὁποία ἀναντιῤῥήτως δὲν μᾶς ἐπέτρεψε νὰ καταβάλωμεν χρήματα πρὸς ἀγορὰν τοῦ ὁπλισμοῦ, καὶ ἂν ἦτο περίστασις, ἤθελον σᾶς εἴπει· μὴ ἐπιτρέψετε ἡ Κυβέρνησις νὰ δίδῃ τὸ ὅπλον καὶ νὰ τὸ θέτῃ εἰς τὰς ἀποθήκας· τοιουτοτρόπως θέλει βλάψει οὐσιωδῶς. Καὶ ἐνθυμηθῆτε τί σημασίαν ἔχει αὐτὴ ἡ συντροφιὰ τοῦ πολίτου μὲ τὸ ὅπλον του, καὶ ποία εἶναι ἡ ἀπόλυτος ἀνάγκη νὰ ἔχῃ ἕνας καλὸς στρατιώτης τὸ ὅπλον του. Καὶ ἐνθυμοῦμαι ἓν ἱστορικὸν, ὅταν ὁ Ναπολέων εὑρίσκετο εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ ζητήσῃ νὰ τὸν συνδράμουν, ἠξεύρετε τί ἐζήτησε; Γάλλους, οἱ ὁποῖοι νὰ γνωρίζουν νὰ σκοπεύουν μόνον· καὶ ὅταν ὁ πολίτης γνωρίζῃ νὰ σκοπεύῃ καὶ νὰ γεμίζῃ τὸ ὅπλον του καλῶς, εἶναι ἡμιστρατιώτης. Καθ’ ὅσον, Κύριοι, παρετήρησαν κατὰ τῆς διατάξεως τῆς ἀποκλειούσης τὸν πολίτην τῶν πολιτικῶν του δικαιωμάτων, πρέπει νὰ σᾶς εἴπω ποῖον τὸ πνεῦμα τὸ ὁποῖον μᾶς ὡδήγησεν εἰς αὐτὴν τὴν διάταξιν· δὲν ἐπιμένω εἰς τὴν παραδοχήν της, ἀλλὰ καὶ δὲν ἐπιθυμῶ νὰ συκοφαντώμεθα· εἴπομεν, ὅτι ὁ ἄνθρωπος, ὅστις εἶναι ἀνάξιος νὰ οἰκονομήσῃ 30 δραχμὰς ἵνα ὑπερασπισθῇ τὴν πατρίδα του, τὴν τιμήν του, τὴν περιουσίαν του, αὐτὸς δὲν πρέπει νὰ ᾖναι ἐνεργὸς πολίτης, δὲν πρέπει νὰ ἔχῃ τὸ δικαίωμα νὰ ἐξασκῇ δικαιώματα, τὰ ὁποῖα δὲν εἶναι δυνατὸν διὰ μιᾶς μικρᾶς θυσίας νὰ ὑπερασπίζῃ. Ἔπειτα δὲ, Κύριοι, σημειώσατε, ὅτι δὲν θὰ εὑρεθῇ κανεὶς εὔπορος· καὶ ἂν δεχθῶμεν αὐτὴν τὴν διάταξιν νὰ δίδωνται ὅπλα εἰς τοὺς ἀπόρους, θὰ πάρουν ὅλοι οἱ φίλοι τῶν δημάρχων τῆς ἐξουσίας, τῶν νομαρχῶν, οἱ δὲ πραγματικῶς ἄποροι δὲν θὰ λάβουν τίποτε. Καὶ αὐτὸ συνέβη εἰς τὴν τελευταίαν μεταβολήν· εἶχεν ὅπλα τὸ δημόσιον καὶ εἶπεν εἰς τοὺς νομάρχας, δώσατε τὰ ὅπλα αὐτὰ, ἵνα διανεμηθοῦν ἀμερολήπτως εἰς τοὺς ἀπόρους καὶ χρησιμεύσουν πρὸς σχηματισμὸν τῆς ἐθνοφυλακῆς· οἱ δήμαρχοι ὅμως τὰ ἔδωκαν εἰς φίλους των καὶ οἱ ἄλλοι ἔμειναν χωρὶς ὅπλα καὶ τοιουτοτρόπως δὲν ἔγεινε τίποτε. Λοιπὸν ἐὰν παραδεχθῆτε αὐτὸ τὸ σύστημα, θὰ καθιερώσητε μίαν ἄδικον ἐνέργειαν ὑπὲρ τῶν φατριῶν. Νομίζω λοιπὸν, ὅτι ἡ ἰδέα αὕτη δὲν πρέπει νὰ ὑποστηριχθῇ· ἐὰν εἰς τὸ ἄρθρ. αὐτὸ ἡ Βουλὴ θέλῃ νὰ παραδεχθῇ τὴν ἰδέαν τοῦ Κ. Κατσίνα ἢ τοῦ Κ. Πετιμεζᾶ, ἐγὼ δὲν ἔχω κἀμμίαν ἀντίῤῥησιν, ὁμολογῶ δὲ, ὅτι ἡ προθεσμία πρέπει νὰ παραταθῇ. Λέγουν τὰ ὅπλα νὰ τὰ πληρώσουν οἱ κάτοικοι εἰς τὸ δημόσιον ἐντὸς αὐτῆς τῆς προθεσμίας, ἀλλὰ τὸ δημόσιον καὶ οἱ κάτοικοι εἶναι μία σακοῦλα. Λοιπὸν μὴ νομίζετε, ὅτι κερδίζομεν, λέγοντες, ὅτι τὸ δημόσιον νὰ πληρώσῃ. Νομίζω λοιπὸν, ὅτι ἂν θέλετε νὰ ὁπλισθῇ ὁ κόσμος καὶ νὰ σχηματισθῇ κάτι τι, πρέπει νὰ παραδεχθῇ καὶ τὸ 11 ἄρθρον τροπολογηθὲν, ὅπως τὸ ἐτροπολόγησεν ὁ κ. Κατσίνας καὶ ὁ κ. Πετιμεζᾶς. Ἐγὼ δὲν ἐπιμένω εἰς τὴν διάταξιν αὐτὴν, διότι βλέπω, ὅτι παρεξηγεῖται, καὶ δὲν ἐπιθυμῶ νὰ γίνῃ καμμία διάταξις εἰς τὸν νόμον ἐπιδεκτικὴ παρεξηγήσεως, διότι ὁ νόμος αὐτὸς δὲν ἔχει ἄλλον σκοπὸν, παρὰ νὰ ἐξοπλίσῃ τὸν λαόν.

§58ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ τροπολογία τοῦ κ. Μαυρομιχάλη πίπτει μόνη, διότι προσκρούει εἰς τὸ 10 ἄρθρον, τὸ ὁποῖον παρεδέχθη· θὰ ψηφοφορήσωμεν λοιπὸν τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Πετιμεζᾶ, νὰ χάνουν τὰ δικαιώματα τοῦ ἐκλεξίμου.

§59ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Δὲν εἶναι μόνον τοῦ ἐκλεξίμου, εἶναι καὶ παντὸς διορισμοῦ.

§60ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν οἱ παραδεχόμενοι τὴν γνώμην τοῦ κ. Πετιμεζᾶ νὰ ἐγερθῶσιν. (Οὐδεὶς ἐγείρεται.) Ἀπεῤῥίφθη. Τώρα εἶναι τοῦ κ. Κατσίνα. Ἰδοὺ, κύριοι. Ἄρθρον 11. Πᾶς ἐθνοφύλαξ δήμου, ἔχοντος διωργανωμένην κατὰ τὸ ἑπόμενον ἄρθρον τὴν ἐθνοφυλακὴν αὐτοῦ, ὅστις, ἐντὸς ἓξ μηνῶν ἀπὸ τῆς ἐκδόσεως τοῦ περὶ διοργανώσεως Β. Διατάγματος, εἴτε δὲν προμηθεύσῃ τὸν ὁπλισμὸν καὶ τὴν ἀποσκευήν του, εἴτε δὲν καταβάλῃ ἐν ταμείῳ τινὶ τοῦ Κράτους τὸ, κατὰ τὸ προηγούμενον ἄρθρον, ἀντίτιμον, ἐκβιάζεται πρὸς τοῦτο ὑπὸ τῆς ἀρχῆς κατὰ τὸν περὶ καταδιώξεως τῶν καθυστερούντων νόμον.» Οἱ παραδεχόμενοι νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι.) Παρεδέχθη, καὶ τίθεται 11 ἄρθρον.

§61ΚΥΡΙΑΚΟΣ. Εἶναι μία προσθήκη ἀκόμη περὶ καταβολῆς τοῦ ἀντιτίμου.

§62ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Κ. Πρόεδρε! Πρῶτον δὲν πιστεύω νὰ ὑπάρξῃ Κυβέρνησις, ἡ ὁποία νὰ μὴ πράξῃ τοῦτο· ὅμως ἐγὼ ἐννοῶ ἓν πρᾶγμα, διότι ἴσως τὸ δημόσιον ἔλθῃ εἰς στενοχωρίας, νὰ παρακατατίθενται τὰ χρήματα εἰς τὴν τράπεζαν.

§63ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Γίνεται παρατήρησις, ὅτι καταφρονοῦμεν τὸ ταμεῖον τῆς Ἑλλάδος.

§64ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Λοιπὸν νὰ βάλωμεν, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ὀφείλει ἐντὸς 6 μηνῶν ἀπὸ τῆς καταβολῆς τοῦ τιμήματος νὰ προμηθεύσῃ τὰ ὅπλα.

§65ΣΤΡΑΤΟΣ. Κ. Πρόεδρε! Πρέπει νὰ ὁρίσωμεν καὶ τὴν προθεσμίαν, ἐντὸς τῆς ὁποίας πᾶς ἐθνοφύλαξ δύναται νὰ καταβάλῃ τὰ χρήματα.

§66ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει, ἐντὸς ἑνὸς ἔτους. Ὁ Κ. Κυριακὸς ἐπρότεινεν, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ὀφείλει νὰ παραδίδῃ τὸν ὁπλισμὸν εἰς τοὺς ἐθνοφύλακας, οἱ ὁποῖοι πληρόνουν ἐντὸς 6 μηνῶν.

§67ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§68ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Κ. ὑπουργὸς κατὰ τὸ Σύνταγμα ἔφερε σήμερον τὸν προϋπολογισμόν. Ἀγαπᾶτε νὰ προχωρήσωμεν εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ νόμου καὶ νὰ τυπωθῇ ὁ προϋπολογισμός;

§69ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Τὸν καταθέτω καὶ αὔριον κάμνομεν τὴν εἰσαγωγήν.

§70ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§71ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρέπει νὰ γείνῃ σήμερον, διότι λήγει ἡ προθεσμία αὔριον.

§72ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἡμεῖς ὠφείλομεν σήμερον νὰ ὑποβάλωμεν τον προϋπολογισμόν. Ἐὰν θέλῃ ἡ Βουλὴ νὰ διακόψῃ καὶ νὰ κάμῃ ὁ ὑπουργὸς τὴν εἰσαγωγὴν, τὸ δέχομαι.

§73ΠΟΛΛΟΙ. Μετὰ τὸν νόμον.

§74ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 12. Ἡ ἐθνοφυλακὴ διοργανοῦται πανταχοῦ τοῦ Κράτους· κανονίζεται δὲ κατ’ ἐπαρχίας ἢ δήμους ἡ προτεραιότης τῆς διοργανώσεως αὐτῆς διὰ Β. Διατάγματος, ἐκδιδομένου ἐπὶ τῇ γνωμοδοτήσει τῶν ἁρμοδίων δημοτικῶν συμβουλίων. Εἰς αὐτὸ προσθέτει ὁ Κ. Μακρυγιάννης. «Αἱ ἐκλογαὶ τῶν ἀξιωματικῶν γίνονται ἀπ’ εὐθείας παρὰ τῶν ἐθνοφυλάκων, τῶν δὲ ὑπαξιωματικῶν ἀπ’ εὐθείας παρὰ τῶν ἀξιωματικῶν ἐνώπιον τῆς παρὰ τοῦ νόμου ὁριζομένης ἐπιτροπῆς.»

§75ΤΙΝΕΣ. Αὐτὸ ἀπεῤῥίφθη χθές.

§76ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι αὐτὸ νὰ ἐγερθῶσιν· (οὐδεὶς ἐγείρεται.) ἀπεῤῥίφθη. Παραδέχεσθε τὸ 12 ἄρθρον, ὡς ἀνεγνώσθη;

§77ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα. Ἐνταῦθα γίνονται παραδεκτὰ ἄνευ ἀντιῤῥήσεως τὰ ἑπόμενα ἄρθρα. Ἄρθρον 13. Ἡ ἐθνοφυλακὴ καλεῖται εἰς μεταβατικὴν ὑπηρεσίαν διὰ Β. Διατάγματος ἐκδιδομένου ἐπὶ τῇ προτάσει τοῦ ὑπουργικοῦ Συμβουλίου. Ἄρθρον 14. Ἡ μεταβατικὴ ὑπηρεσία τῆς ἐθνοφυλακῆς δὲν θέλει ὑπερβαίνει τὴν συνεχῆ διάρκειαν τῶν τριῶν μηνῶν ἐντὸς τοῦ ἔτους, πλὴν ἂν ἡ Κυβέρνησις, ἕνεκεν ἐπαπειλουμένου κινδύνου, παρατείνῃ αὐτὴν διὰ Β. Διατάγματος, ἐκδιδομένου κατὰ τὸ προηγούμενον ἄρθρον. Ἄρθρον 15. Εἰς τὰς ἐπαρχίας, ἐν αἷς διαπράττονται αἱ ληστεῖαι, δύνανται νὰ κληθῶσιν εἰς μεταβατικὴν ὑπηρεσίαν διὰ Βασιλικοῦ Διατάγματος, ἐκδιδομένου ἐπὶ τῇ προτάσει τῶν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ τῶν Στρατιωτικῶν ὑπουργῶν, ἐκ τῶν εἰς τοῦτο ὑποχρέων ἐθνοφυλάκων ἑκάστου Δήμου, μόνοι οἱ κατὰ τὸ ἐδάφιον βʹ. τοῦ ἄρθρου 86 ἐν συνδυασμῷ πρὸς τὴν § 1ην τοῦ ἄρθρου 89 ὑπόχρεοι. Ἄρθρον 16. Ὁ ἀριθμὸς τῶν οὕτω καλουμένων ἐθνοφυλάκων προσδιορίζεται κατ’ ἐπαρχίας διὰ τοῦ καλοῦντος αὐτοὺς Β. Διατάγματος, διανέμεται δὲ εἰς τοὺς δήμους ὑπὸ τῶν ἐπάρχων κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ τροποποιηθέντος ἄρθρου 84. Ἄρθρον 17. Εἰς τὴν ὑπηρεσίαν ταύτην γίνονται δεκτοὶ ἐθελονταί. Οἱ δὲ πρὸς συμπλήρωσιν τῆς ὁρισθείσης μερίδος ἑκάστου δήμου λαμβάνονται ἐκ τῶν ἀγάμων, κατὰ τὴν ὑπὸ τοῦ ἄρθρου 86 ὁριζομένην σειράν, μὴ ἐπιτρεπομένης ἀντικαταστάσεως.

§78ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰς τὸ 17 ἄρθρον ὑπάρχει τροπολογία τῆς ἐπιτροπῆς. Εʹ.) Εἰς τό ἄρθρον 17 τοῦ ΨΜΔ Νόμου περὶ ἐθνοφυλακῆς, ἡ ἐπιτροπὴ κρίνει ἀναγκαῖον νὰ γείνῃ ἡ ἑξῆς πρόσθετος διάταξις· «οἱ ὑπαξιωματικοὶ ἐκλέγονται μεταξὺ τῶν ἀνδρῶν τοῦ οὐλαμοῦ των, οἱ δὲ ἀνθυπολοχαγοὶ ἐκ τῶν τοῦ λόχου των· οἱ δὲ λοιποὶ βαθμοφόροι δύνανται νὰ ἐκλεχθῶσι καὶ ἐκ τῶν ὑπερβάντων τὴν ὑπὸ τοῦ ἄρθρου 1 τοῦ Νομοσχεδίου ὁριζομένην ἡλικίαν ἐκ τῶν κατοίκων τοῦ δήμου.»

§79ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ὑπάρχει καμμία σχέσις μεταξὺ τοῦ ἄρθρου καὶ αὐτοῦ· προχωρήσατε.

§80ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 18. Οἱ εἰς τὴν ὑπηρεσίαν ταύτην κληθέντες ἐθνοφύλακες προσκολλῶνται εἰς τὰ ἐντὸς τῆς ἐπαρχίας, εἰς ἣν ἀνήκει ὁ δῆμος ἑκάστου, ἐπιτετραμμένα τὴν διατήρησιν τῆς δημοσίας ἀσφαλείας στρατιωτικὰ σώματα, ὑπηρετοῦσι δὲ ἐν αὐτοῖς ἐναλλασσόμενοι, κατὰ τὸ προηγούμενον ἄρθρον, τὸ πολὺ ἐπὶ δέκα ἡμέρας.

§81ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, μία διάταξις, ἡ ὁποία ἐπροτάθη ἀπὸ τὴν ἐπιτροπήν, νομίζω, ὅτι ἠμπορεῖ νὰ προστεθῇ δηλ. ἡ διάταξις τῶν τιμητικῶν βαθμῶν. Ζʹ.) Οἱ μεγάλας προσενεγκόντες βοηθείας ἢ ὑπηρεσίας εἴς τινα λόχον, τάγμα ἢ φάλαγγα τῆς ἐθνοφυλακῆς δύνανται νὰ ἐκλεχθῶσιν ἐπίτιμοι βαθμοφόροι· τὴν δὲ ἐκλογὴν τούτων θέλει ἐπικυροῖ τὸ δημοτικὸν συμβούλιον, ἂν εὕρῃ ἀποχρῶντας τοὺς λόγους τῆς ἐκλογῆς.»

§82ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ παραδέχεται ἡ Βουλή;

§83ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§84ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 19. Αἱ διατάξεις τοῦ ἄρθρου 12 δὲν ἐφαρμόζονται εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τῆς μεταβατικῆς ἐθνοφυλακῆς. Ἄρθρον 20. Πᾶσα διάταξις, ἀντιβαίνουσα εἰς τὰς διατάξεις τοῦ παρόντος Νόμου καταργεῖται. Παραδεκτὰ καὶ αὐτά. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ σύνολον νὰ σηκωθοῦν· (ἐγείρονται πάντες.) Παρεδέχθη. Ἄρθρον 1. Ἡ ἐνεργὸς ἐθνοφυλακὴ ἀποτελεῖται ἐκ τῶν ἀγόντων ἡλικίαν 21 μέχρι 40 ἐτῶν συμπεπληρωμένων. Ἄρθρον 2. Ἡ διαθέσιμος ἐθνοφυλακὴ ἀποτελεῖται ἐκ τῶν ἀγόντων τὸ 18, 19, 20, 41 τῆς ἡλικίας αὐτῶν καὶ ἐφεξῆς μέχρι τοῦ 50 ἔτους συμπεριλαμβανομένου. Ἄρθρον 3. Διοικηταὶ τῶν φαλάγγων καὶ τῶν ταγμάτων τῆς ἐθνοφυλακῆς δύνανται νὰ ἐκλεχθῶσι καὶ μεταξὺ τῶν ἐν διαθεσιμότητι καὶ ἐν ἀργίᾳ, ἕνεκα καταργήσεως θέσεως ἢ διαλύσεως σώματος, τεθέντων εἰς αὐτὴν ἀνωτέρων ἀξιωματικῶν τοῦ τακτικοῦ στρατοῦ. Διοικηταὶ ταγμάτων δύνανται νὰ ἐκλεχθῶσι καὶ λοχαγοί. Οἱ οὕτως ἐκλεγόμενοι λαμβάνουσι τὸν μισθὸν τῆς καταστάσεώς των, οὐδεμίαν δ’ ἄλλην ἐπιχορήγησιν. Ἄρθρον 4. Ὑπόχρεοι εἰς τὰς τακτικὰς ἀσκήσεις, ἐκ μὲν τῶν ἐνεργῶν ἐθνοφυλάκων εἰσὶν οἱ ἄγοντες ἡλικίαν ἀπὸ τοῦ 21 ἀρχομένου μέχρι τοῦ 30 συμπεπληρωμένου, ἐκ δὲ τῶν διαθεσίμων οἱ ἀπὸ τοῦ 18 μέχρι τοῦ 20· κατὰ δὲ τὰς ἀσκήσεις οἱ ἐνεργοὶ καὶ οἱ διαθέσιμοι ἐθνοφύλακες ἀποτελοῦσιν ἓν σῶμα. Ἐκ τῶν λοιπῶν ἐθνοφυλάκων, οἱ μὲν ἐνεργοὶ ὀφείλουσι ν’ ἀσκῶνται εἰκοσάκις τοὐλάχιστον τοῦ ἔτους, οἱ δὲ διαθέσιμοι ἑξάκις. Ἄρθρον 5. Διὰ διαταγῆς τοῦ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν ὑπουργοῦ δύνανται, ἀντὶ τῶν κατὰ τὸ προηγούμενον ἄρθρον ἀσκήσεων, νὰ προσδιορισθῶσι, διὰ μὲν τοὺς εἰς τὰς τακτικὰς ἀσκήσεις ὑποχρέους ἀσκήσεις στρατοπέδου ἅπαξ ἢ δὶς τοῦ ἔτους, ὧν ἀμφοτέρων ἡ διάρκεια δὲν θέλει ὑπερβαίνει τὰς 20 ἡμέρας, διὰ δὲ τοὺς λοιποὺς ἅπαξ, διαρκείας οὐχὶ μείζονος τῶν 10 ἡμερῶν. Ἄρθρον 6. Οἱ ἄνευ ἀποχρώσης αἰτίας ἀπόντες ἀπὸ τῶν ἀσκήσεων ἐθνοφύλακες τιμωροῦνται διὰ προστίμου, μηδὲ ἥσσονος τῶν δραχ. τριῶν, μηδὲ μείζονος τῶν δραχ. τριάκοντα. Μετὰ δύο προηγηθείσας ποινὰς προστίμου, ἐπιβάλλεται κράτησις 3 μέχρι 10 ἡμερῶν, ἥτις προκειμένου περὶ ἀξιωματικῶν καὶ ὑπαξιωματικῶν, συνεπάγεται καὶ τὴν ἔκπτωσιν ἀπὸ το βαθμοῦ. Τὸ πρόστιμον ἐπιβάλλεται ὑπὸ Συμβουλίου, συγκειμένου μὲν ἐκ τοῦ διοικοῦντος τὴν ἐθνοφυλακὴν τοῦ δήμου, ἑνὸς ἀξιωματικοῦ, ἢ, τούτου μὴ ὑπάρχοντος, ὑπαξιωματικοῦ, διοριζομένου κατὰ μῆνα ὑπὸ τοῦ Νομάρχου ἢ Ἐπάρχου καὶ ἑνὸς ἰσοβάθμου τοῦ τιμωρουμένου, καλουμένου ὑπὸ τοῦ διοικητοῦ, καλουμένου δὲ ὑπὸ τούτου ἐντὸς τριῶν τὸ πολὺ ἡμερῶν ἀπὸ τῆς ἡμέρας τῆς ἀπουσίας. Αἱ ἀποφάσεις τοῦ Συμβουλίου τούτου εἰσὶν ἀνέκκλητοι μέχρι τοῦ ποσοῦ τῶν δραχ. πέντε, αἱ λοιπαὶ δύνανται νὰ ἐκκληθῶσιν ἐντὸς πέντε ἡμῶν ἀπὸ τῆς κοινοποιήσεως εἰς ἐπιτροπὴν συγκειμένην ἐκ τοῦ Νομάρχου, τοῦ Προέδρου τῶν Πρωτοδικῶν καὶ τοῦ διοικοῦντος ἐθνοφυλακὴν τοῦ δήμου τῆς πρωτευούσης τοῦ Νομοῦ. Ὑπὸ τῆς αὐτῆς ἐπιτροπῆς, πρὸς ἣν καταγγέλλεται ἱεραρχικῶς ὑπὸ τοῦ διοικοῦντος τὴν ἐθνοφυλακὴν τοῦ δήμου ὁ μετὰ δύο πειθαρχικὰς ποινὰς ὑποπεσὼν αὖθις εἰς τὴν ἀπὸ τῶν ἀσκήσεων ἀπουσίαν, ἐπιβάλλεται καὶ ἡ ποινὴ τῆς κρατήσεως. Κατὰ τῶν ἀποφάσεων τῆς ἐπιτροπῆς ταύτης, ἐκδιδομένων ἐντὸς πέντε τὸ πολὺ ἡμερῶν ἀπὸ τῆς παραλαβῆς τῆς καταγγελίας, οὐδεμία ἐπιτρέπεται προσφυγή. Ὁ εἰς τὴν ποινὴν τῆς κρατήσεως καταδικασθεὶς στερεῖται ἐπὶ ἓν ἔτος τῆς ἱκανότητος δημοσίας ἢ δημοτικῆς ὑπηρεσίας, διατελῶν δ’ ἐν τοιαύτῃ παύεται αὐτοδικαίως. Ὁ ὑποπεσὼν εἰς τὰς ἀνωτέρω παραβάσεις τῆς ὑπὸ τῶν ἀσκήσεων ἀπουσίας δύναται νὰ ἐμφανισθῇ ἄνευ τινὸς κοινοποιήσεως ἐνώπιον τοῦ Συμβουλίου ἢ τῆς ἐπιτροπῆς ἵνα ἀπολογηθῇ. Ἄρθρον 7. Ἐκ τῶν κατὰ τὸ ἄρθρον 46 πειθαρχικῶν ποινῶν, ἡ τῆς ἐπιπλήξεως, εἴτε ἰδίᾳ ἀπευθυνομένη εἰς τὸν τιμωρούμενον, εἴτε δημοσίᾳ ἐνώπιον οὐλαμοῦ λόχου, τάγματος, ἢ φάλαγγος, ἐπιβάλλεται καὶ ἐκτελεῖται ἀμέσως ὑπὸ τῶν διοικητῶν τῶν οὐλαμῶν, λόχων, ταγμάτων καὶ φαλάγγων ἐντὸς τῆς δικαιοδοσίας αὐτῶν. Οἱ διοικηταὶ φαλάγγων καὶ ταγμάτων καὶ οἱ λοχαγοὶ, ἐν δὲ τοῖς δήμοις, ἐν οἷς τοιοῦτοι βαθμολόγοι δὲν ὑπάρχουσιν, οἱ διοικηταὶ τῆς ἐθνοφυλακῆς ἑκάστου αὐτῶν ἐπιβάλλουσιν ἀνεκκλήτως τήν τε πειθαρχικὴν ποινὴν τῆς προσθέτου ὑπηρεσίας, τὴν προσωπικὴν κράτησιν, εἴτε ἐν τῷ δωματίῳ τοῦ δημαρχείου μέχρις 24 ὡρῶν, εἴτε ἐν τῷ στρατῶνι τῆς χωροφυλακῆς μέχρι δύο ἡμερῶν καὶ τὸν ἐλάχιστον ὅρον τοῦ προστίμου. Αἱ οὕτως ἐπιβαλλόμεναι πειθαρχικαὶ ποιναὶ ἀναγγέλλονται ὑπὸ τοῦ ἐπιβαλόντος εἰς τὴν διοίκησιν τῆς ἐθνοφυλακῆς τοῦ δήμου δι’ ἐκθέσεως ᾐτιολογημένης. Ἄρθρον 8. Αἱ λοιπαὶ παραβάσεις τῆς πειθαρχίας, αἱ προκαλοῦσαι βαρυτέραν τὴν κατὰ τὸ προηγούμενον ἄρθρον πειθαρχικὴν ποινὴν, καταγγέλλονται ἱεραρχικῶς εἰς τὸ κατὰ τὸ ἑπόμενον ἄρθρον πειθαρχικὸν Συμβούλιον. Ἄρθρον 9. Καθίσταται πειθαρχικὸν Συμβούλιον ἐν ἑκάστῃ ἐπαρχίᾳ, συγκείμενον ἐκ τοῦ Νομάρχου ἢ ἐπάρχου, τοῦ διοικοῦντος τὸν λόχον, ἢ τὸ τάγμα, ἢ τὴν φάλαγγα τῶν Ἐθνοφυλάκων τῆς ἐπαρχίας, καὶ ἑνὸς ἰσοβάθμου τοῦ τιμωρηθέντος., καλουμένου ἐπὶ τούτῳ ὑπὸ τοῦ ἀξιωματικοῦ, μέλους τοῦ πειθαρχικοῦ Συμβουλίου. Τὸ πειθαρχικὸν τοῦτο Συμβούλιον, ἐνώπιον τοῦ ὁποίου δύναται νὰ ἐμφανισθῇ ὁ καταγγελλόμενος ἵνα ἀπολογηθῇ, ἀποφαίνεται ὁριστικῶς ἐντὸς πέντε ἡμερῶν ἀπὸ τῆς κατὰ τὸ προηγούμενον ἄρθρον καταγγελίας. Ἄρθρον 10. Ὁ ὁπλισμὸς καὶ ἡ ἀποσκευὴ τῶν ἐθνοφυλάκων ἐνεργῶν καὶ διαθεσίμων θεωροῦνται ἰδιοκτησία αὐτῶν. Προμηθεύονται δὲ εἴτε ἀπ’ εὐθείας ὑπὸ τῶν ἰδίων, εἴτε ὑπὸ τοῦ δημοσίου, προκαταβαλλομένου ὑπὸ τῶν ἐθνοφυλάκων τοῦ ἀντιτίμου. Τὸ ἀντίτιμον τοῦ ὁπλισμοῦ καὶ τῆς ἀποσκευῆς ἑκάστου ἐθνοφύλακος προσδιορίζεται εἰς δραχ. τριάκοντα πέντε. Ἄρθρον 11. Πᾶς ἐθνοφύλαξ δήμου, ἔχοντος διωργανωμένην κατὰ τὸ ἑπόμενον ἄρθρον τὴν ἐθνοφυλακὴν αὐτοῦ, ὅστις ἐντὸς ἑνὸς ἔτους ἀπὸ τῆς ἐκδόσεως τοῦ περὶ διοργανώσεως Β. Διατάγματος, εἴτε δὲν προμηθεύσῃ τὸν ὁπλισμὸν καὶ τὴν ἀποσκευήν του, εἴτε δὲν καταβάλῃ ἐν ταμείῳ τινὶ τοῦ Κράτους τὸ κατὰ τὸ προηγούμενον ἄρθρον ἀντίτιμον, ἐκβιάζεται πρὸς τοῦτο ὑπὸ τῆς ἀρχῆς κατὰ τὸν περὶ καταδιώξεως τῶν καθυστερούντων Νόμον. Ἐντὸς δ’ ἓξ μηνῶν ἀπὸ τῆς καταβολῆς τοῦ ἀντιτίμου ὁ ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ὀφείλει νὰ παραδώσῃ τὸν ὁπλισμὸν εἰς τὸν προκαταβαλόντα τὸ ἀντίτιμον αὐτοῦ ἐθνοφύλακα, Ἄρθρον 12. Ἡ ἐθνοφυλακὴ διοργανοῦται πανταχοῦ τοῦ Κράτους· κανονίζεται δὲ κατ’ ἐπαρχίας ἢ δήμους ἡ προτεραιότης τῆς διοργανώσεως αὐτῆς διὰ Β. Διατάγματος, ἐκδιδομένου ἐπὶ τῇ γνωμοδοτήσει τῶν ἁρμοδίων δημοτικῶν συμβουλίων. Ἄρθρον 13. Ἡ ἐθνοφυλακὴ καλεῖται εἰς μεταβατικὴν ὑπηρεσίαν διὰ Β. Διατάγματος, ἐκδιδομένου ἐπὶ τῇ προτάσει τοῦ ὑπουργικοῦ Συμβουλίου. Ἄρθρον 14. Ἡ μεταβατικὴ ὑπηρεσία τῆς Ἐθνοφυλακῆς δὲν θέλει ὑπερβαίνει τὴν συνεχῆ διάρκειαν τῶν τριῶν μηνῶν ἐντὸς τοῦ ἔτους, πλὴν ἂν ἡ Κυβέρνησις ἕνεκεν ἐπαπειλουμένου κινδύνου, παρατείνῃ αὐτὴν διὰ Β. Διατάγματος, ἐκδιδομένου κατὰ τὸ προηγούμενον ἄρθρον. Ἄρθρον 15. Εἰς τὰς ἐπαρχίας, ἐν αἷς διαπράττονται ληστεῖαι, δύνανται νὰ κληθῶσιν εἰς μεταβατικὴν ὑπηρεσίαν διὰ Βασιλικοῦ Διατάγματος, ἐκδιδομένου ἐπὶ τῇ προτάσει τῶν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ Στρατιωτικῶν ὑπουργῶν, ἐκ τῶν εἰς τοῦτο ὑποχρέων ἐθνοφυλάκων ἑκάστου Δήμου, μόνοι οἱ κατὰ τὸ ἐδάφιον βʹ. τοῦ ἄρθρου 86 ἐν συνδυασμῷ πρὸς τὴν § 1ην τοῦ ἄρθρου 89 ὑπόχρεοι. Ἄρθρον 16. Ὁ ἀριθμὸς τῶν οὕτω καλουμένων ἐθνοφυλάκων προσδιορίζεται κατ’ ἐπαρχίας διὰ τοῦ καλοῦντος αὐτοὺς Β. Διατάγματος, διανέμεται δὲ εἰς τοὺς δήμους ὑπὸ τῶν ἐπάρχων κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ τροποποιηθέντος ἄρθρου 84. Ἄρθρον 17. Εἰς τὴν ὑπηρεσίαν ταύτην γίνονται δεκτοὶ ἐθελονταί. Οἱ δὲ πρὸς συμπλήρωσιν τῆς ὁρισθείσης μερίδος ἑκάστου δήμου λαμβάνονται ἐκ τῶν ἀγάμων, κατὰ τὴν ὑπὸ τοῦ ἄρθρου 89 ὁριζομένην σειρὰν, μὴ ἐπιτρεπομένης ἀντικαταστάσεως. Ἄρθρον 18. Οἱ εἰς τὴν ὑπηρεσίαν ταύτην κληθέντες ἐθνοφύλακες προσκολλῶνται εἰς τὰ ἐντὸς τῆς ἐπαρχίας, εἰς ἣν ἀνήκει ὁ δῆμος ἑκάστου, ἐπιτετραμμένα τὴν διατήρησιν τῆς δημοσίας ἀσφαλείας στρατιωτικὰ σώματα, ὑπηρετοῦσι δὲ ἐν αὐτοῖς ἐναλλασσόμενοι κατὰ τὸ προηγούμενον ἄρθρον, τὸ πολὺ ἐπὶ δέκα ἡμέρας. Ἄρθρον 19. Αἱ διατάξεις τοῦ ἄρθρου 12 δὲν ἐφαρμόζονται εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τῆς μεταβατικῆς ἐθνοφυλακῆς. Ἄρθρον 20. Οἱ μεγάλας προσενεγκόντες βοηθείας ἢ ὑπηρεσίας εἴς τινα λόχον, τάγμα, ἢ φάλαγγα τῆς ἐθνοφυλακῆς δύνανται νὰ ἐκλεχθῶσιν ἐπίτιμοι βαθμοφόροι· τὴν δ’ ἐκλογὴν τούτων θέλει ἐπικυροῖ τὸ Δημοτικὸν Συμβούλιον, ἂν εὕρῃ ἀποχρῶντας τοὺς λόγους τῆς ἐκλογῆς. Ἄρθρον 21. Πᾶσα διάταξις ἀντιβαίνουσα εἰς τὰς διατάξεις τοῦ παρόντος Νόμου καταργεῖται.

§85ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁρίστε, Κ. ὑπουργὲ τῆς οἰκονομίας. Κύριοι βουλευταί. Ἡ ἐπιτροπὴ τῶν ἀναφορῶν ὑπέβαλε τὴν ἔκθεσίν της, ἵνα τυπωθῇ.

§86ΚΕΧΑΓΙΑΣ (ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Πρὶν κάμω τὴν εἰσαγωγὴν τοῦ προϋπολογισμοῦ, ὑποβάλλω εἰς τὴν ἐπιψήφισιν τῆς Βουλῆς ἀναπληρωτικὰς πιστώσεις διὰ τὴν χρῆσιν τοῦ 1866 ἐπὶ τοῦ εἰδικοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐξόδων τοῦ ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν τῆς χρήσεως τοῦ 1866 ἐκ δραχμῶν 250,000, καταλογιζομένην ὑπὸ τὸ Κεφ. ἄρθρ. 1 «γενικὰ μέτρα ἀσφαλείας».

§87ΜΑΝΟΥΣΑΚΗΣ. Ἐδαπανήθησαν;

§88ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Βέβαια.

§89ΜΑΝΟΥΣΑΚΗΣ. Πότε;

§90ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Εἶπον διὰ τὴν χρῆσιν τοῦ 1866. Ἐπίσης ἀναπληρωτικὴ πίστωσις διὰ τὸ ἔτος 1866 ἐκ δραχ. 466,328 αἵτινες θὰ καταλογισθῶσιν ἐπὶ τῶν ἑξῆς ὑπουργείων, τουτέστι τοῦ ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν 4,800, τοῦ ὑπουργείου τῆς Δικαιοσύνης 21,500, τοῦ ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν 415,000, τῶν Ναυτικῶν 25,000. Ἑκάστη, πίστωσις συνοδεύεται, μὲ αἰτιολογικὴν ἔκθεσιν τοῦ ἁρμοδίου ὑπουργοῦ.

§91ΤΙΝΕΣ. Διὰ πότε εἶναι αὐτά;

§92ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Διὰ τὸ 66. Διὰ τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν ἑτέρα πίστωσις 73,000 δηλ. γενικὰ μέτρα ἀσφαλείας 15,000, ὑγειονομικὰ ἔξοδα ἐν γένει 10,000, κατασκευὴ δημοσίων οἰκοδομῶν 18,000, κατασκευὴ δημοσίων ὁδῶν καὶ γεφυρῶν 30,000 τὸ ὅλον 73,000.

§93ΤΙΝΕΣ. Δεύτερος προϋπολογισμός.

§94ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀφῆτε νὰ ὑπάγωσιν εἰς τὴν ἐπιτροπὴν νὰ ἴδωμεν.

§95ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Ὑπουργεῖον Οἰκονομικῶν ἀναπληρωματικὴ πίστωσις ἐκ δραχμῶν 40,000 ὑπὸ εἰδικὸν Κεφάλαιον, ὑπὸ τὸν τίτλον συντάξεις τῆς πρώην ἀστυνομικῆς χωροφυλακῆς ἐν Ἑπτανήσῳ· συνοδεύεται καὶ τοῦτο μὲ τὴν αἰτιολογικήν του ἔκθεσιν καθὼς ἀκόμη καὶ μὲ τὸν κατάλογον τῶν συνταξιούχων.

§96ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλεῖται ἡ ἐπιτροπὴ τοῦ προϋπολογισμοῦ νὰ ἀρχίσῃ νὰ ἐργασθῇ, διότι βλέπω ἔχομεν δουλειαῖς πολλαῖς.

§97ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐζητήσαμεν πληροφορίας.

§98ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἦλθον σήμερον, καὶ θὰ σᾶς τὰς στείλω.

§99ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Μεταβαίνω ἤδη, Κύριοι, εἰς τὴν εἰσαγωγὴν τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ 1867. Ἐβράδυνε βεβαίως ἡ εἰσαγωγή του.

§100ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ. Κύριε ὑπουργὲ, ἐκεῖνα τὰ ποσὰ καθυστεροῦνται;

§101ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Εἶναι ἀναπληρωματικὴ πίστωσις καὶ πρέπει νὰ ψηφισθοῦν διὰ νὰ καλυφθοῦν αἱ ὑπερβάσεις. Ἐβράδυνε, λέγω, ἡ εἰσαγωγὴ τοῦ προϋπολογισμοῦ, διότι ἔπρεπε ἡ Κυβέρνησις νὰ συντάξῃ καὶ νὰ ὑποβάλλῃ τὰ ἀναγκαῖα φορολογικὰ νομοσχέδια, ἅτινα ἔπρεπε καὶ πρέπει νὰ χρησιμεύωσιν ὡς μέσα συντάξεως τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ 1867· ἐκ τῶν προτέρων ἐγνώριζα τὴν μὴ ὑπάρχουσαν ἰσοῤῥοπίαν μεταξὺ ἐξόδων καὶ ἐσόδων, καὶ διὰ τοῦτο πρῶτον ὑπέβαλα τὰ νομοσχέδια ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα θεωρῶ, ὅτι δύνανται νὰ ἐπιφέρουν τὴν ἰσοῤῥοπίαν καὶ κατόπιν συνέταξα τὸν προϋπολογισμόν. Αὐτὸς εἶναι ὁ λόγος διὰ τὸν ὁποῖον ἐβράδυνεν, ὅπως σᾶς εἶπον, ἡ εἰσαγωγὴ τοῦ προϋπολογισμοῦ. Ὁ προϋπολογισμὸς τῶν ἐξόδων ἀνέρχεται εἰς 29,518,698 συμπεριλαμβανομένων καὶ τῶν ἐξόδων, τὰ ὁποῖα ἐψήφισεν ἤδη ἡ Βουλή, τουτέστι τῶν 1,000,000 διὰ τὸ ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν, τῶν 100,000 διὰ τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν διὰ τοὺς Κεφαλλῆνας, 10,000, διὰ τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν καὶ 250,000 διὰ τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν. Διὰ τὴν ἀνωτέρω ποσότητα χορηγοῦνται τοῖς ὑπουργοῖς πιστώσεις, καταλογιζόμεναι κατὰ τὸν συναπτόμενον γενικὸν πίνακα τῶν ἐξόδων ὑπὸ τὰ Κεφ. καὶ ἄρθρα τῶν εἰς αὐτὸν ὑπαγομένων ἀναλυτικῶν φύλλων· συμποσοῦται τὸ ποσὸν εἰς 29,518.698. Τὰ δὲ ἔσοδα ὑπολογίζονται εἰς 32,292,335 ὑπολογισθέντα, ὅπως σᾶς εἶπον, ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ὑποβληθέντων νομοσχεδίων, ἓν ἐκ τῶν ὁποίων ἤδη παρεδέχθη, τοὐτέστι τοῦ δασμολογίου. Πρὶν, Κύριοι, σᾶς εἴπω τὰς σκέψεις ὑπὸ τὰς ὁποίας ἡ Κυβέρνησις προέβη εἰς τὴν σύνταξιν τοιούτου προϋπολογισμοῦ, ἐπιτρέψατέ μοι νὰ σᾶς εἴπω ὀλίγα τινὰ, ὡς πρὸς τὴν ἐν γένει οἰκονομικὴν κατάστασιν τοῦ δημοσίου ταμείου, στηριζόμεναι οὐχὶ βεβαίως εἰς λόγους κενοὺς, ἀλλ’ εἰς πράγματα, τοὐτέστι εἰς ἀριθμοὺς, τῶν ὁποίων ἡ γλῶσσα εἶναι ἀλάνθαστος. Ἤθελεν εἶσθαι περιττὸν νὰ σᾶς ἀπασχολήσω ἀρχίζων ἀπὸ τῆς ἀρχῆς τῆς συστάσεως τοῦ Βασιλείου, τοὐτέστιν ἀπὸ τοῦ 1833, διότι ἀπ’ ἐκείνης τῆς ἐποχῆς, ὅπως καὶ ἄλλοτε τὸ εἶπον ὡς βουλευτὴς, μέχρι τῆς σήμερον, οὐδέποτε τὰ ἔσοδα ἦλθον εἰς ἰσοῤῥοπίαν μὲ τὰ ἔξοδα. Παρουσιάσθησαν ἀπολογισμοὶ εἰς οὓς ἐφαίνοντο τῷ ὄντι πλεονάσματά τινα, ἀλλὰ δὲν εἶναι πραγματικά· λέγω δὲν εἶναι πραγματικὰ, διότι διὰ νὰ παρουσιασθῇ εἷς πλεονασμὸς μικρὸς, ἐπεφορτίζετο κατ’ ἔτος ἡ Ἑλλ. Κυβέρνησις μὲ 4 περίπου ἑκατομμύρια δραχμῶν, τὰ ὁποῖα ἐπλήροναν αἱ τρεῖς δυνάμεις ἀπέναντι τοῦ δανείου τῶν 60,000,000 καὶ τὰ ὁποῖα ὀφείλει τὸ δημόσιον ταμεῖον· συνέβαινε λοιπὸν κατ’ ἔτος νὰ δανειζώμεθα 4 περίπου ἑκατομμύρια ἵνα ἔρχωνται εἰς ἰσοῤῥοπίαν τὰ ἔσοδα μὲ τὰ ἔξοδα, καὶ ἀφίνετο πλεόνασμά τι. Σᾶς ἐρωτῶ, εἶναι ἰσοῤῥοπία ἐσόδων καὶ ἐξόδων, ὅταν κατ’ ἔτος ἐπιβαρυνώμεθα μὲ 4,000,000; Βεβαίως δὲν εἶναι ἰσοῤῥοπία. Ἀλλὰ, κύριοι, τὸ κακὸν ἴσως ἦτον ὑποφερτὸν, διότι αἱ 3 Δυνάμεις ὡς ἐγγυήτριαι ἐπλήρονον ἀνθ’ ἡμῶν· τὸ κακὸν ὅμως ἀπό τινος χρόνου ἐξωγκώθη εἰς τοιοῦτον βαθμὸν, ὥστε πρέπει νὰ ᾖναι τυφλὸς ἢ μωρὸς νὰ μὴ βλέπῃ τις τὴν τοιαύτην κατάστασιν καὶ νὰ μὴ συλλογίζεται τὰς συνεπείας τῆς τοιαύτης οἰκτρᾶς καταστάσεως. Παρῆλθον 6 περίπου ἔτη καὶ κατ’ ἔτος ἕκαστος ἀπολογισμὸς κλίνει μὲ ἓν ἔλλειμμα, ἐκτὸς τῶν 4 ἑκατομμυρίων τὰ ὁποῖα πληρόνουσιν αἱ 3 Δυνάμεις ἀνθ’ ἡμῶν. Τὸ 1861 ἄφησεν ἔλλειμμα δύω ἑκατομμυρίων καὶ 600 χιλ. τὸ 1862 ἄφησεν ἔλλειμμα 5 ἑκατομμυρίων καὶ 700 χιλ., τὸ 1863 1 ἑκατομμύριον, τὸ 1864 500.000, τὸ δὲ 65 3,000,000· ὁμοῦ δὲ τὰ ἔτη αὐτὰ μὲ τὸ ἔλλειμμα τοῦ 1866 13,000,000· ἀλλὰ δὲν εἶναι μόνον 13,000,000. Εἰς τὰ ἔσοδα προστίθενται καὶ τὰ δάνεια τὰ ὁποῖα διενεργήθησαν, τοὐτέστι τὸ δάνειον τῶν 5,000,000, τὸ ὁποῖον κατεχωρήθη ὡς ἔσοδον, ἐνῷ τὸ δάνειον εἶναι χρέος· ἑπομένως ἐὰν ἀφαιρέσωμεν ἀπὸ τὰ ἔσοδα τὰ 5,000,000, τὸ ἔλλειμμα θὰ ὑπάρχῃ ἐκ 5,000,000· διότι κυρίως ἔσοδα δὲν εἶναι τὰ δάνεια. Λοιπὸν ἐκτὸς τῶν 13,000,000 πρέπει νὰ προστεθῶσι καὶ 5,000,000, τὰ ὁποῖα ὑπολείπονται ἐκ τῶν ἐθνικῶν δανείων. Ἐὰν προσθέσωμεν λοιπὸν καὶ αὐτὰ, τότε τὸ ἔλλειμμα φθάνει εἰς 18,000,000. Τὸ ἔλλειμμα λοιπὸν τοῦ τρέχοντος ἔτους εἰς 3,000,000 τὸ ὑπολογίζω μὲ ὅλας τὰς οἰκονομίας τῆς προλαβούσης κυβερνήσεως, περὶ ὧν θέλω σᾶς κάμει λόγον· ὥστε βλέπετε τὸ καταπληκτικὸν ποσὸν τῶν ἐλλειμμάτων ἀπὸ τοῦ 1861 μέχρι τοῦ 1867. Σᾶς εἶπον, ὅτι εἰς 3,000,000 ὑπολογίζω τὸ ἔλλειμμα τοῦ παρελθόντος ἔτους καὶ θέλω βεβαίως σᾶς ἀποδείξει τοῦτο δι’ ἀριθμῶν. Ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ παρελθόντος ἔτους ἀνέβαινεν, ἐὰν δὲν μὲ ἀπατᾷ ἡ μνήμη εἰς 27,000,000 περίπου· ἀλλὰ αἱ κατόπιν πιστώσεις ἀναπληρωματικαὶ καὶ ἔκτακτοι ἀνεβίβασαν τὸ ποσὸν εἰς 29,000,600. Βεβαίως ὁλοκλήρου τοῦ ποσοῦ τούτου δὲν θὰ γείνῃ χρῆσις· διότι ὑπάρχουσι καὶ κεφάλαια τὰ ὁποῖα θὰ ἀφήσωσι διαθεσίμους πιστώσεις καὶ αἱ ὁποῖαι θὰ ἀποσβεσθῶσι· τὸ ποσὸν τοῦτο δὲν εἶμαι εἰς θέσιν σήμερον νὰ σᾶς τὸ εἴπω, καθότι γνωρίζετε καλῶς ὅτι ἑκάστη χρῆσις πρέπει νὰ κλείσῃ εἰς τὸ τέλος τοῦ ἔτους, ἀφοῦ παρέλθωσιν οἱ 10 μῆνες, τοὐτέστι τὸν 8βριον τοῦ 1867, καὶ εἰς τὸ διάστημα τοῦτο καὶ ἔσοδα θὰ εἰσπραχθῶσι καὶ ἔξοδα θὰ βεβαιωθῶσιν. Ὑπολογίζω εἰς 1,200,000 τὰς πιστώσεις ἐκείνας, αἵτινες θὰ μείνωσι κεναὶ, ἑπομένως προϋπολογίζω τὸ ποσὸν τῶν καθαρῶν δαπανῶν εἰς 28,600,000. Ἐπίσης δὲν δύναμαι νὰ σᾶς εἴπω πόσα θὰ ᾖναι καὶ τὰ ἔσοδα τῆς χρήσεως τοῦ 66, ἀλλ’ ἐὰν δὲν δύναμαι νὰ σᾶς εἴπω διότι ποσά τινα εἰσπράττονται καὶ βεβαιοῦνται κατόπιν, ἔχω ἄλλα ποσὰ τὰ ὁποῖα εἰς τὸ τέλος τοῦ ἔτους καὶ βεβαιοῦνται καὶ εἰσπράττονται, τοὐτέστι τὰ τελωνεῖα, τῶν ὁποίων εἰς τὸ τέλος τοῦ ἔτους ὅσα δὲν εἰσπραχθῶσι καὶ δὲν βεβαιωθῶσι, θὰ εἰσπραχθῶσι κατόπιν ἐγκαίρως εἰς τὴν ἑπομένην χρῆσιν. Τὰ τελωνεῖα ἀφίνουν ἔλλειμμα, τοὐτέστιν ἐλάττωσιν ἰδίως ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐσόδων 1,200,000· αἱ ἁλυκαὶ ἀφίνουσιν ἔλλειμμα 120,000, τὸ χαρτόσημον 700,000, αἱ κλεισμέναι χρήσεις, τῶν ὁποίων τὸ ποσὸν προϋπελογίσθη εἰς 2,000,000 ἀφίνει 450,000 ὀλιγώτερον τοῦ προϋπολογισθέντος, ὥστε, κύριοι, 2,200,000 εἶναι ὀλιγώτερον τῶν ἐσόδων, τὰ ὁποῖα προϋπολογίζει ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ 66. Ἐνῷ λοιπὸν ἀφ’ ἑνὸς ηὐξήθησαν τὰ ἔξοδα κατὰ 2,000,000, βλέπετε ἐλάττωσιν εἰς τὰ ἔσοδα δύω ἥμισυ ἑκατομμύρια. Ἀπέναντι, κύριοι, τοιαύτης καταστάσεως βεβαίως ἡ ἐνεστῶσα κυβέρνησις δὲν ἠδύνατο νὰ σταυρώσῃ τὰς χεῖρας, ἀλλ’ ἔπρεπε νὰ μεταχειρισθῇ ἐκεῖνα τὰ μέσα, τὰ ὁποῖα δύνανται νὰ σώσουν τὸ ἔθνος ἀπὸ τὴν χρεωκοπίαν. Ὁμολογῶ, ὅτι, ἡ προλαβοῦσα κυβέρνησις βλέπουσα τὸ βάραθρον εἰς τὸ ὁποῖον ὤθει τὸ ἔθνος ἡ χρεωκοπία, ἤθελε νὰ τὸ σώσῃ· ἀλλὰ φρονῶ ὅτι εἴτε ἀπὸ ἔλλειψιν θάῤῥους πολιτικοῦ, εἴτε ἀπὸ ὑπολογισμοὺς ἐσφαλμένους, δὲν ἠδυνήθη νὰ πράξῃ τι· καὶ τὸ λέγω σήμερον ὅτι δὲν ἠδυνήθη· διότι ἔχω τοὺς ἀριθμοὺς καὶ ἔρχομαι νὰ ἀποδείξω, ὅτι διὰ φειδωλίας, δι’ οἰκονομιῶν μόνον δὲν δύναται νὰ ἐπέλθῃ ἡ ἰσοῤῥοπία. Κύριοι, κρίνατε ἀπὸ τὸν ἑαυτόν σας, δύναται εἷς δι’ οἰκονομίας νὰ φέρῃ εἰς ἰσοῤῥοπίαν τὰ ἔσοδα καὶ τὰ ἔξοδα, ὅταν πρόκειται περὶ μικρῶν ποσῶν βεβαίως, ἀλλ’ ὅταν πρόκηται περὶ κολοσιαίων ἐλλειμμάτων, τότε ἄλλο δὲν τὸν περιμένει παρὰ ἡ χρεωκοπία. Σᾶς ἐρωτῶ ἀπέναντι ἑνὸς ἐλλείμματος, τὸ ὁποῖον θέλω σᾶς καταδείξει 3,000,000, τί σημαίνουν 200,300 καὶ 500 χιλ. δραχμαὶ, αἱ ὁποῖαι ἠμποροῦν νὰ προέλθουν ἀπὸ οἰκονομίαν; Τὸ σύστημα τῶν οἰκονομιῶν καὶ ἡ ἐνεστῶσα κυβέρνησις τὸ ἀσπάζεται, καὶ θέλετε ἰδεῖ ὅτι, ἴσως εἰς μερικὰ προέβη καὶ πέραν τοῦ προκατόχου ὑπουργείου· ἀλλὰ μὲ μόνας τὰς οἰκονομίας καὶ ἄνευ θυσιῶν εἶναι ἀδύνατον νὰ ἔλθῃ ἡ ἰσοῤῥοπία τῶν ἐσόδων πρὸς τὰ ἔσοδα. Κύριοι, ἡ προλαβοῦσα κυβέρνησις εἰς τὴν ἀναφορὰν αὐτῆς πρὸς τὸν ἀνώτατον ἄρχοντα εἶπε (διότι σᾶς εἶπο ὅτι λανθασμένοι ὑπολογισμοὶ καὶ ἔλλειψις πολιτικοῦ θάῤῥους δὲν θὰ φέρουν τὴν ποθουμένην ἰσοῤῥοπίαν μεταξὺ τῶν ἐσόδων καὶ ἐξόδων) ὑπελόγισε τὰ ἔσοδα τοῦ 1866 εἰς 26,000,350 δραχμῶν ἀντὶ 25,000,000 ὅπου ἀνέφερεν ὁ προϋπολογισμός· διότι εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ 66 καθὼς καὶ εἰς τὸν προηγούμενον ὑπάρχει σημειωμένον ποσόν τι βεβαιωμένον, ἀλλὰ μικρόν. Ποία ἀπόδειξις ὅτι ἐκ τῶν 10,000,000 τὰ ὁποῖα καθυστεροῦνται, 2,000,000 καὶ 3,000,000 ἕως 5,000,000 μόνον καθυστεροῦνται; ἑπομένως βλέπετε ὅτι ἐσφαλμένως ὑπελογίσθησαν τὰ εἰσπραχθέντα διὰ τὴν χρῆσιν τοῦ 1866· ἐνῷ ταῦτα ἀμφιβάλλω ἂν θὰ φθάσουν τὰ 25,000,000, ἔπειτα ἀπὸ τὴν ἐλάττωσιν, περὶ τῆς ὁποίας σᾶς ἔκαμα λόγον τὴν προελθοῦσαν ἀπὸ τὰ τελωνεῖα, τὰς ἁλυκὰς καὶ τὸ χαρτόσημον. Βλέπετε λοιπὸν ἕνα ὑπολογισμὸν ἐσφαλμένον ἐξ ἑνὸς ἑκατομμυρίου καὶ 500 χιλ. δραχμῶν· τὸ αὐτὸ συνέβη καὶ ὡς πρὸς τὰ ἔξοδα. Εἶπεν ἡ προλαβοῦσα κυβέρνησις ὅτι τὰ ἔξοδα δύνανται νὰ φθάσωσιν εἰς 26,200,000 δραχμὰς, ἐνῷ, ὅπως σᾶς εἶπον, θὰ φθάσωσι τὰ 28,000,000 κατ’ ἐλάχιστον ὅρον. Ἰδοὺ λοιπὸν μία ἄλλη διαφορὰ καὶ ὡς πρὸς τὸν ὑπολογισμὸν τῶν ἐξόδων, ἑνὸς ἑκατομμυρίου 200 χιλ. δραχμῶν. Εἰς αὐτὰ ἐὰν προσθέσωμεν καὶ τὸ ἔλλειμμα τῶν ἐσόδων τοῦ ἑνὸς ἑκατομμυρίου καὶ 500 χιλ. δραχμῶν θὰ ἔχωμεν ὁμοῦ 3,500,000 δραχμάς. Ἀπέναντι αὐτοῦ τοῦ ἐλλείμματος, νομίζετε, ὅτι καταργοῦντες θέσεις τινὰς, σμικρύνοντες τὸν στρατὸν νομίζετε, ὅτι δύνασθε νὰ καλύψετε αὐτὸ τὸ κολοσιαῖον, οὕτως εἰπεῖν, ἔλλειμμα. Σᾶς εἶπον, ὅτι πρέπει νὰ ᾖναι τυφλὸς ἢ μωρὸς νὰ πιστεύῃ τις ὅτι διὰ τοιούτων μέσων δύναται νὰ ἐπέλθῃ ἡ ἰσοῤῥοπία. Διὰ ταῦτα ἡ ἐνεστῶσα κυβέρνησις ἔχει τὸ θάῤῥος αὐτὸ νὰ εἴπῃ εἰς τὸν λαὸν ὅτι ἀδύνατον νὰ διοικηθῇ ὁ τόπος διὰ τῶν ὑπαρχόντων μέσων· πρέπει νὰ γείνουν θυσίαι· καὶ ἐννοεῖτε τοὺς φόρους τοὺς ὁποίους ζητοῦμεν, δὲν τοὺς ζητοῦμεν διὰ περίθαλψιν προσώπων, ἀλλὰ διὰ τὴν ἀσφάλειαν καὶ ἐν γένει διὰ τὴν καλὴν διοίκησιν τοῦ τόπου. Ὁ προϋπολογισμὸς ὅστις σᾶς ὑπεβλήθη δὲν περιέχει οὐδεμίαν δαπάνην περιττὴν, θὰ ἐξετασθῇ, ἐὰν ἰδῆτε δαπάνην περιττὴν, ἀφαιρέσατέ την. Ἀλλὰ πρὶν ἀκόμη ἔλθωμεν εἰς τὴν συζήτησιν τῶν φορολογικῶν μέτρων, μὲ λύπην μας εἴδομεν παράπονα καὶ γογγυσμοὺς ἐξ αἰτίας τῆς ἐπιβολῆς τῶν νέων φόρων. Δύναται, κύριοι, ἕκαστος νὰ φρονῇ ὅ,τι θέλει, ἀλλὰ πρέπει ν’ ἀποδείξῃ διὰ τῶν πραγμάτων πῶς δύναται νὰ διοικηθῇ αὐτὸς ὁ τόπος ἄνευ φόρων, καὶ ὅταν πείσῃ καὶ τὸν ἀνώτατον ἄρχοντα καὶ ὑμᾶς τοὺς ἀντιπροσώπους, ἂς ἔλθῃ νὰ διοικήσῃ· ἀλλὰ πρέπει νὰ μᾶς πείσῃ διὰ πραγμάτων καὶ ὄχι διὰ κενῶν λόγων. Ἠγέρθησαν δυστυχῶς τὰ παράπονα ἀπὸ ἐκείνην τὴν τάξιν, ἡ ὁποία, κύριοι, σχετικῶς μὲ τὰς ἄλλας τάξεις ἦτο προνομιοῦχος, δὲν ἐπεβαρύνετο ὁλοτελῶς, καὶ ἡ κυβέρνησις ἐὰν δὲν ἐπέφερε τὴν ἰσοῤῥοπίαν, τὴν δικαίαν διανομὴν τῶν φόρων, βεβαίως δὲν ἤθελε τολμήσει νὰ προτείνῃ φόρους ὅπως αὐξήσῃ τὰ βάρη διὰ τὴν γεωργικὴν τάξιν, τὴν τάξιν ἐκείνην, τὴν ὁποίαν ἀδιακόπως πιέζομεν. Ἐξετάσατε τὸν προϋπολογισμὸν καὶ θέλετε ἰδεῖ, ὅτι ὅλα τὰ βάρη ἐπιπίπτουσιν εἰς τὴν γεωργικὴν τάξιν. Τί ἔκαμεν αὕτη; εἶναι εἵλωτες; Μήπως τὸ προϊὸν τῶν γεωργῶν δὲν εἶναι προϊὸν ἱδρῶτος, κόπου καὶ αὐτοῦ τοῦ ἰδίου καὶ τῶν τέκνων καὶ τῆς γυναικὸς αὐτοῦ; Ἐν τούτοις τὸν ἱδρῶτα αὐτὸν τὸν ἀποδεκατίζομεν καὶ τὸν δεχόμεθα πρὸ τόσων ἐτῶν. Εἶχε δίκαιον ἡ Συνέλευσις, ὅταν εἶπεν ὅτι πρέπει νὰ ἐλαττώσῃ τὸν φόρον αὐτὸν διὰ νὰ ἐπέλθῃ ἡ ἀναγκαία ἀναπλήρωσις ἐκ τῶν ἄλλων τάξεων, αἵτινες θεωροῦνται ὡς προνομιοῦχοι. Δυστυχῶς ἡ συνέλευσις δὲν ἀπεπεράτωσεν ὅλα τὰ ἔργα της καὶ ἄφησεν αὐτὸ τὸ κενόν· πρέπει ἡμεῖς νὰ μὴ τὸ ἀναπληρώσωμεν; Πρέπει νὰ ἐπανέλθωμεν εἰς τὸ 10% διὰ ν’ ἀφήσωμεν αὐτὴν τὴν τάξιν τῶν ἐπιτηδευματιῶν, τὴν προνομιοῦχον αὐτὴν τάξιν, ἀφορολόγητον; Καὶ ποτὲ ἐγείρονται τὰ παράπονα ταῦτα, κύριοι; ὅταν ἡ κυβέρνησις, ὅπως καὶ ἄλλοτε σᾶς εἶπον, ἔχῃ ἀνάγκην ὄχι μόνον τὰς ἀνάγκας τῆς τρεχούσης ὑπηρεσίας νὰ πληρώσῃ, ἀλλὰ νὰ φροντίσῃ καὶ δι’ ὁπλισμὸν τοῦ στρατοῦ, ὁ ὁποῖος εἶναι γυμνὸς καὶ δὲν εἶναι ὡπλισμένος μὲ τὰ ὅπλα τὰ ὁποῖα ὅλη ἡ Εὐρώπη παρεδέχθη ἐσχάτως. Δι’ αὐτὸν τὸν λόγον, κύριοι, ἡ κυβέρνησις εἶχε καὶ ἔχει τὸ θάῤῥος νὰ εἴπῃ, ὅτι διὰ θυσιῶν θὰ διοικήσῃ τὸ κράτος· ἐὰν ἄλλοι δύνανται διὰ μαγείας νὰ τὸ διοικήσωσιν, ἂς ἔλθωσιν, ἀλλὰ ἐπαναλαμβάνω πρέπει προηγουμένως νὰ μᾶς πείσωσι διὰ τῶν πραγμάτων καὶ οὐχὶ διὰ κενῶν λόγων. Διότι, κύριοι, μὴ νομίζετε, ὅτι δὲν ἀνήκει εὐθύνη εἰς ἐκείνους, οἵτινες ἀντιστρατεύονται εἰς μίαν ἰδέαν ὅπως ἐπιβαρύνει τὴν κυβέρνησιν ἡ εὐθύνη διὰ πᾶσαν ἰδέαν, ἐπίσης πρέπει νὰ ἐπιβαρύνῃ ἡ εὐθύνη καὶ ἐκείνους, οἵτινες ἀντιστρατεύονται κατὰ τῶν ἰδεῶν αὐτῆς· καὶ οἱ μὲν εὐθύνονται καὶ οἱ δέ. Λοιπὸν ἐκεῖνοι, οἵτινες φρονοῦν, ὅτι οἱ φόροι θὰ βλάψωσι τὸν λαὸν, ἂς ἔλθωσι νὰ μᾶς δείξωσι τίνι τρόπῳ πρέπει νὰ διοικηθῇ ὁ τόπος· διότι καὶ ἡ προλαβοῦσα κυβέρνησις εἶπεν ὅτι ἄνευ φόρων καὶ δανείων δύναται νὰ ἰσοῤῥοπήσῃ τὰ ἔσοδα μὲ τὰ ἔξοδα, ἀλλὰ τὰ πράγματα ἀπέδειξαν τὸ ἐναντίον, καὶ ἔρχομαι δι’ αὐτῶν τῶν ἰδίων πράξεων ν’ ἀποδείξω τὸ ἐσφαλμένον τῶν ὑπολογισμῶν των. Ἡ πρόθεσίς των ἦτον ἀρίστη· τίς δὲν ἐπιθυμεῖ νὰ φορολογῆται ὅσον τὸ δυνατὸν ὀλιγώτερον ὁ λαός, ἀλλὰ δὲν ἀρκεῖ νὰ ὑπάρχουν αἱ ἰδέαι, πρέπει διὰ πραγμάτων (ἐπαναλαμβάνω πάλιν νὰ εἴπω), ν’ ἀποδειχθῇ τὸ τοιοῦτον. Ὅπως θὰ παρετηρήσατε μεταξὺ τῶν ἐσόδων καὶ ἐξόδων τοῦ ὑποβληθέντος προϋπολογισμοῦ, ὑπάρχει, κύριοι, ἓν πλεόνασμα· ἂς εὐτυχήσῃ τέλος πάντων νὰ ἰδῇ καὶ ὁ προϋπολογισμὸς τῆς Ἑλλάδος μίαν ἡμέραν πλεόνασμα, ἐὰν ᾖναι δυνατὸν νὰ ὀνομασθῇ τὸ περίσσευμα αὐτὸ πλεόνασμα. Βλέπετε, ὅτι μεταξὺ τῶν ἐξόδων, τὰ ὁποῖα προϋπολογίζονται εἰς 29,538,000, καὶ τῶν ἐσόδων, τὰ ὁποῖα ὑπολογίζονται εἰς 32,242.000, ὑπάρχει πλεόνασμα 2 καὶ ½ περίπου ἑκατομ. Σᾶς εἶπον, καθὼς καὶ εἰς τὴν εἰσαγωγὴν τῶν Νομοσχεδίων, ἅτινα ὑπέβαλον εἰς τὴν Βουλὴν, τί ἡ Κυβέρνησις ἐπιδιώκει διὰ τοῦ περισσεύματατος αὐτοῦ. Ἐπιβαρύνουσι τὸ δημόσιον ταμεῖον χρέη κυμαινόμενα, τὰ ὁποῖα παρίστανται εἴτε δι’ ἐντόκων γραμματίων, εἴτε δι’ ἄλλων τίτλων, τὰ ὁποῖα ἀφαιροῦσι τὰ χρήματα τῶν κλεισμένων χρήσεων καὶ τοιουτοτρόπως εὑρισκόμεθα εἰς τὴν μεγαλειτέραν ἀμηχανίαν, ὅταν ἀναγκαζώμεθα νὰ τὰ ἐξοφλήσωμεν. Καὶ ἡ προλαβοῦσα Κυβέρνησις ἔχουσα ὑπ’ ὄψιν ταῦτα εὑρέθη εἰς τὴν ἀνάγκην, ἐνῷ κατ’ ἀρχὰς εἶπεν, ὅτι δι’ οἰκονομιῶν θὰ φέρῃ τὴν ἰσοῤῥοπίαν τῶν ἐξόδων πρὸς τὰ ἔσοδα, εὑρέθη εἰς τὴν ἀνάγκην, λέγω, καὶ αὐτὴ ἐπὶ τέλους καὶ εἶπεν, ὅτι ἔχει ἀνάγκην δανείου. Ἀλλὰ δὲν ἀρκεῖ μόνον νὰ εἴπωμεν, ὅτι ἔχομεν ἀνάγκην δανείου, διότι καθὼς καὶ ἄλλοτε σᾶς εἶπον, φόροι εἶναι καὶ τὰ δάνεια, μὲ τὴν διαφορὰν, ὅτι δὲν εὑρισκόμεθα εἰς τὴν δυσάρεστον θέσιν νὰ ψηφίσωμεν αὐτοὺς τοὺς φόρους, τὸ ἀφήνομεν διὰ τὰς ἐπερχομένας γενεάς. Λοιπὸν διὰ νὰ κάμωμεν αὐτὰς τὰς δαπάνας δὲν θέλομεν νὰ μεταχειρισθῶμεν αὐτὸν τὸν πλάγιον τρόπον, ἀλλὰ λέγομεν καθαρὰ, ὅτι ἄνευ αὐξήσεως ἐξόδων δὲν δυνάμεθα νὰ κάμωμεν αὐτὰς τὰς δαπάνας. Μήπως ἡ προλαβοῦσα Κυβέρνησις δὲν εἰργάσθη, ὅπως συνομολογήσῃ δάνειον; ἀλλὰ πρὶν πείσετε τοὺς κεφαλαιούχους, ὅτι θὰ δυνηθῆτε νὰ ἐκπληρώσητε τὰς ὑποχρεώσεις σας, μὴ πιστεύετε, ὅτι δύναται νὰ κατορθωθῇ τίποτε. Τὰ 2½ λοιπὸν ἑκατομμύρια θέλουν χρησιμεύσει διὰ πληρωμὴν τῶν τόκων καὶ χρεωλυσίων τοῦ δανείου, διὰ τὸ ὁποῖον ἡ Κυβέρνησις καταγίνεται. Μὲ τὸ δάνειον τοῦτο βεβαίως θ’ ἀπαλλαχθῶμεν ἀπὸ τὰς καθημερινὰς ἀπαιτήσεις ἐκείνων, οἵτινες ἔχουν τίτλους μικρῶν προθεσμιῶν· θὰ πληρώσωμεν τὰ κινητὰ χρέη μας, καὶ θ’ ἀποδώσωμεν καὶ τὰ ὀφειλόμενα, ἰδίως εἰς τὴν τράπεζαν, ἥτις δὲν ἐσυστάθη διὰ νὰ δανείζῃ τὴν Κυβέρνησιν, ἀλλὰ τὸν λαόν. Ἅμα λοιπὸν ἡ Κυβέρνησις συνομολογήσῃ δάνειον, πρῶτον ἔργον αὐτῆς εἶναι ἡ ἐπιστροφὴ τῶν χρημάτων, τὰ ὁποῖα ὀφείλει εἰς τὴν τράπεζαν· ἡ δὲ τράπεζα, ἀφ’ οὗ λάβῃ αὐτὰ τὰ χρήματα, βεβαίως θὰ χορηγήσῃ δάνεια εἰς τὸν λαόν· ἑπομένως κυκλοφοροῦνται καὶ τὰ χρήματα εἰς τὸν τόπον, καὶ ὅταν γίνῃ τοῦτο βεβαιωθῆτε, ὅτι ὁ λαὸς δὲν θὰ αἰσθανθῇ τὴν αὔξησιν τῶν φόρων, διότι θὰ εὑρίσκῃ ἐργασίαν· θέλομεν δὲ τοῦτο, ὄχι μόνον διὰ τὸν λόγον αὐτὸν, ἀλλὰ διότι διὰ τῆς χορηγίας ὅλων τῶν μέσων ἐγκαίρως δύναται νὰ διοικηθῇ καλῶς ὁ τόπος. Διὰ τοῦτο, ὅταν ὁ στρατιώτης δὲν πληρόνεται ἐγκαίρως, μὴ περιμένετε πειθαρχίαν· ὅταν ὁ στρατιώτης βλέπῃ τὸ ταμεῖον κλεισμένον, μὴ περιμένετε νὰ ἔχῃ σέβας πρὸς τὴν Κυβέρνησιν. Βλέπετε λοιπὸν, ὅτι ἡ συνομολόγησις τοῦ δανείου θέλει εἶσθαι πρόξενος μεγάλων καλῶν. Κατὰ τὴν συζήτησιν, Κύριοι, τῶν νομοσχεδίων τῶν φορολογικῶν, καθὼς καὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ, ἐπιφυλάσσομαι νὰ δώσω ὅσας πληροφορίας μοῦ ζητήσητε.

§102ΤΙΝΕΣ. Νὰ τυπωθῇ.

§103Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ὁ Κύριος ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν εἰς τὴν εἰσαγωγήν του καὶ πάλιν καὶ πρὶν ἀκόμη ἔλθῃ ἡ ὥρα τῆς συζητήσεως, ἢ τῆς ἐξελέγξεως τοῦ οἰκονομικοῦ συστήματός του, δὲν ἐλησμόνησεν, ὅτι ἔπρεπε νὰ θίξῃ καὶ τὸ πολιτικὸν σύστημα τῆς παρελθούσης Κυβερνήσεως. Μεταξὺ τῶν ἄλλων, Κύριοι, ἓν μοῦ ἔκαμε μεγάλην ἐντύπωσιν· ἡ μομφὴ, ὅτι ἡ παρελθοῦσα Κυβέρνησις δὲν εἶχε πολιτικὸν θάῤῥος. Ἀμφιβάλλω, ἂν μὲ τὰ σωστά του ἔλεγε τοῦτο ὁ Κύριος ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, καὶ ἂν μὲ τὰ σωστά του τὸ πιστεύῃ. Ἐγὼ θὰ σᾶς εἴπω, Κύριε ὑπουργὲ, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἐκείνη, ἂν δὲν εἶχε πολιτικὸν θάῤῥος ἴσως... ἴσως τὸν προϋπολογισμὸν δὲν ἠθέλατε τὸν εἰσαγάγει ὑμεῖς.

§104ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Εἶναι θάῤῥος τοῦτο.

§105ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἂν δὲν εἶχε πολιτικὸν θάῤῥος καὶ δὲν εἰσήγαγε σύστημα, τὸ ὁποῖον ἦτο κοινωφελὲς, βεβαίως σήμερον, ἤθελε κάμει, ὅ,τι κάμετε ὑμεῖς, ἤθελεν ἔχει πολλὰ πράγματα, περὶ τῶν ὁποίων δὲν ἔχω ἀνάγκην νὰ λαλήσω. Ὥστε ἀποκρούω τὴν ἰδέαν αὐτὴν, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἐκείνη δὲν εἶχε πολιτικὸν θάῤῥος, διότι περὶ τοῦ πολιτικοῦ θάῤῥους τῆς Κυβερνήσεως ἐκείνης ἀφίνω πολλὰς καρδίας νὰ λαλήσωσι πρὸς ἑαυτὰς μᾶλλον (γέλως). Καθόσον ἀφορᾷ τὸ πολιτικὸν σύστημα τῶν οἰκονομιῶν, πρῶτον ἐπιφυλάττομαι νὰ λαλήσω ἐκτεταμένως πρὸς τὴν Βουλὴν, ὅταν ὅμως ἡ ὥρα ᾖναι κατάλληλος. Ὁ Κύριος ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, παρετήρησα, πρὶν ἔλθῃ ἡ συζήτησις ἐμάχετο μόνος του, καθόσον δὲν ὑπῆρξε καμμία ἀντίῤῥησις, καμμία ἀπόδειξις περὶ τοῦ ἂν τὸ σύστημά του ἦτο καλὸν, ἢ κακὸν· ἀλλὰ μ’ ὅλα ταῦτα οἱ λόγοι ἐῤῥίπτοντο ὑπὲρ τοῦ νέου συστήματος χωρὶς νὰ ἔλθῃ ἡ ἀπόδειξις, ὅτι φέρει τὸ δεῖνα ἢ δεῖνα ἀποτέλεσμα. Τὸ κατάστιχον, τὸ ὁποῖον ἀνέγνωσε, δύναται νὰ ᾖναι καθ’ ὅλα ἄξιον τῶν ὑπολογισμῶν του· ἀλλὰ δι’ ἐμὲ δὲν ἀποτελεῖ μίαν ἀλήθειαν ἀπόλυτον, διότι εἶναι ἀριθμοὶ, καὶ οἱ ἀριθμοὶ μεταβάλλονται πολὺ εὐκόλως. Βεβαίως, Κύριοι, ἔκαμε πρὸς ὑμᾶς λόγον ὁ Κύριος ὑπουργὸς, θέλων νὰ μεμφθῇ τοῦ συστήματος ἐκείνου, περὶ τῶν ὑπερβάσεων τῶν ἐξόδων· ἀλλ’ οὐδὲ κατὰ τοῦτο θέλει μᾶς ἀπατήσει, διότι ἂν οἱ προϋπολογισμοὶ, οἱ ὁποῖοι συνετάχθησαν ἀπὸ ἄλλην Κυβέρνησιν, συνετάχθησαν δι’ ἐσφαλμένων ὑπολογισμῶν, τοῦτο βεβαίως δὲν δύναται νὰ ἐπιβαρύνῃ τὴν Κυβέρνησιν ἐκείνην, ἡ ὁποία εἰς τὰ πραγματικὰ ἔξοδα δὲν ἠδύνατο ν’ ἀντισταθῇ. Ὑποθέσατε, ὅτι ἐντὸς τοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐξόδων φέρεται ἓν ποσὸν 100,000 δραχμῶν δι’ ἔξοδα ὑποδίκων, καὶ ἐν τούτοις ἡ ὑπηρεσία ἀπέδειξεν, ὅτι χρειάζονται 400,000· εἶναι δυνατὸν ὁποιαδήποτε Κυβέρνησις ν’ ἀντισταθῇ κατὰ τοῦ ψεύδους αὐτοῦ; οἱ ὑπόδικοι θέλουν νὰ τραφῶσι, νὰ ἐνδυθῶσι, νὰ ζήσωσιν. Ἐνῷ φέρομεν ἔξοδα χαρτοσήμου 100,000, χρειαζόμεθα 600,000. Ἂν ὑπάρχῃ τοιοῦτον ψεῦδος εἰς τὸν προϋπολογισμὸν, λέγεται ὑπέρβασις λέγεται, κακὴ πίστις; Ὥστε βλέπετε, ὅτι αἱ ὑπερβάσεις αὐταὶ, αἱ ὁποῖαι ἐῤῥέθησαν μὲ πολλὴν τέχνην καὶ ἐπιτηδειότητα, ἐλπίζω, ὅτι δὲν θέλουν ὠφελήσει πολὺ τὸ πνεῦμα, μὲ τὸ ὁποῖον συνετάχθησαν. Ὁμολογῶ, Κύριοι, ὅτι προκειμένου νὰ λαλήσωμεν εἰς ἐκτεταμένας βάσεις περὶ τοῦ φορολογικοῦ συστήματος σήμερον, ἔχομεν ἀνάγκην νὰ ἐξετάσωμεν, ἂν ἄλλο τι σύστημα δὲν δύναται νὰ ᾖναι καλλίτερον τοῦ συστήματος τούτου. Διὰ τοῦτο ἐπιφυλάσσομαι ἀντὶ τοῦ καταλόγου, τὸν ὁποῖον παρουσίασεν ὁ Κύριος ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, νὰ παρουσιάσω καὶ ἐγὼ ἄλλον κατάλογον, ὁ ὁποῖος ἴσως θὰ ἔλθῃ εἰς ἀντίκρουσιν τοῦ ὑπουργικοῦ καταλόγου.

§106ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ (πρωθυπουργός). Δὲν ἐπεθύμουν νὰ λάβῃ χώραν παρεξήγησις· βεβαίως οὔτε πρόθεσιν, οὔτε διάθεσιν, οὔτε σκοπὸν ἔχομεν ἡμεῖς νὰ κρίνωμεν καὶ νὰ ἐπικρίνωμεν τὴν διαγωγὴν τῶν προκατόχων μας, πολὺ ὀλιγώτερον νὰ τοὺς κατηγορήσωμεν δι’ ἔλλειψιν πολιτικοῦ θάῤῥους, διότι ἡμεῖς ἐλάβαμεν τὴν τιμὴν καὶ τὴν εὐχαρίστησιν νὰ συμπράξωμεν· εἶναι ἔμπλεοι πολιτικοῦ θάῤῥους καὶ εἰς τὰς μᾶλλον δυσκόλους καὶ ἐπικινδύνους περιστάσεις. Κανεὶς δὲν εἶχε τὴν ἰδέαν νὰ μεμφθῇ τοὺς προκατόχους μας διὰ πολιτικὸν θάῤῥος· ἔχουν πολὺ περισσότερον ἴσως ἀπὸ ὅλους. Ὁμιλῶν ὁ ἔντιμος συνάδελφός μου, ὡμίλησε περὶ φόρων, καὶ περὶ τῆς ἀνάγκης, ἣν ἔπρεπεν ἡμεῖς νὰ ἔχωμεν, τοῦ νὰ ἔχωμεν δηλαδὴ ὅλον τὸ πολιτικὸν θάῤῥος τοῦ ν’ ἀντιταχθῶμεν πρὸς ὅλας τὰς κοινὰς ἰδέας, πρὸς ὅλους τοὺς δημοτικοὺς λόγους, καὶ νὰ παρουσιάσωμεν αὔξησιν ἑνὸς φόρου, ὅστις δὲν φαίνεται ἀρεστὸς κατὰ δυστυχίαν εἰς τὸ κοινόν· ἀλλὰ διὰ τοῦτο νομίζομεν, ὅτι δυνάμεθα νὰ ἐξέλθωμεν ἀπὸ τὴν δυσχερῆ θέσιν, εἰς τὴν ὁποίαν εὑρισκόμεθα. Ἰδοὺ ὁ λόγος, ὁ ὁποῖος ὡδήγησε τὸν συνάδελφόν μου εἰς τὴν ὁμιλίαν του· οὔτε εἶχε σκοπὸν νὰ μεμφθῇ τὸ σύστημα τῶν προκατόχων. Ἡμεῖς μάλιστα ἐπαινοῦμεν τὰς προθέσεις, ἐπαινοῦμεν τὸν σκοπὸν καὶ τὴν ἐπιχείρησιν τῶν οἰκονομιῶν τῆς παρελθούσης Κυβερνήσεως. Ἁπλῶς μόνον λέγομεν ἤδη, ὅτι δὲν δυνάμεθα νὰ συμφωνήσωμεν μὲ τὸ σύστημα ἐκεῖνο τῶν οἰκονομιῶν, καὶ βεβαίως ἔπρεπε νὰ τὸ εἴπωμεν, διότι ἐφαρμόζοντες καὶ παρουσιάζοντες νέον σύστημα, δὲν δεχόμεθα τὸ παλαιὸν σύστημα τῶν οἰκονομιῶν, τὸ ὁποῖον ὅμως ἐπαινοῦμεν, ἀλλὰ μᾶς φαίνεται, ὅτι δὲν ἦτο ὀρθὸν καὶ ἐπιτυχές, καὶ δὲν ἔφερε πρὸς τὸν σκοπὸν, τὸν ὁποῖον οἱ προκάτοχοι ἡμῶν ἐπεζήτουν. Δὲν ἔχομεν λοιπὸν, ἐπαναλαμβάνω, σκοπὸν νὰ μεμφθῶμεν τοὺς προκατόχους μας, εἰς τοὺς ὁποίους ἀπονέμομεν ὅλην τὴν τιμὴν καὶ ὑπόληψιν. Ἐνταῦθα ὅμως ἡμεῖς φέροντες μέτρα καὶ σύστημα ἴδιον εὑρισκόμεθα εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ ὑπερασπισθῶμεν τὸ σύστημά μας, καὶ κατὰ δυστυχίαν ἐνίοτε τις ὑπερασπιζόμενος ἓν σύστημα τὸ παραβάλλει μὲ τὸ παρελθόν. Δὲν ἐπιθυμοῦμεν λοιπὸν ἡ Βουλὴ νὰ παρεξηγήσῃ τοὺς λόγους μας.

§107ΠΟΛΛΟΙ. Αὔριον, αὔριον.

§108ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διαλύεται ἡ συνεδρίασις (ὥρα 3¼).