1866.01.03

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 100

Τῆς 3 Ἰανουαρίου 1866.

(Δευτέρα.)

Μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν τοῦ ὀνομαστικοῦ καταλόγου, εὑρεθείσης ἐν ἀπαρτίᾳ τῆς Βουλῆς, ἀνεγνώσθησαν τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως.

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις ἐπὶ τῶν πρακτικῶν;

§2ΠΟΛΛΟΙ. Ὂχι...

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ εἰς τὰς θέσεις σας, κύριοι βουλευταί. — Φέρω εἰς γνῶσιν τῆς Βουλῆς, ὅτι ἡ μεγάλη Πρεσβεία ἐνεφανίσθη χθὲς εἰς τὴν Α. Μ. τὸν Βασιλέα. Τῷ προσεφώνησε δὲ τὰ ἑξῆς· Βασιλεῦ, «λογίζομαι εὐτυχὴς διερμηνεύων μετὰ τῶν λοιπῶν μελῶν τῆς Μεγάλης Πρεσβείας τὰς ὑπὲρ τῆς Ὑμετέρας Μεγαλειότητος εὐχὰς τῶν ἀντιπροσώπων τοῦ Ἔθνους, κατὰ τὴν πρώτην τοῦ νέου ἔτους. Εἴθε, Βασιλεῦ, ὁ Ὕψιστος νὰ κρατύνῃ τὸν Βασιλικὸν Θρόνον Σου καὶ ἐπιδαψιλεύῃ τῇ Σῇ Μεγαλειότητι εὐτυχίαν καὶ δόξαν. Εὐχομένη ἡ Βουλὴ ὑπὲρ τοῦ Βασιλέως, πέποιθεν ἀδιστάκτως, ὅτι εὔχεται συνάμα καὶ ὑπὲρ τῆς Πατρίδος, διότι ἡ εὐτυχία Συνταγματικοῦ Ἡγεμόνος, τηροῦντος ὡς ἡ Ὑμετέρα Μεγαλειότης, μετ’ ἄκρας εἰλικρινείας καὶ εὐθύτητος τοὺς κειμένους Θεσμοὺς συνδέεται στενότατα μετὰ τῆς εὐημερίας καὶ τῆς προόδου τοῦ λαοῦ Του.» Ἰδοὺ δὲ ἡ ἀπάντησις τοῦ Βασιλέως. Κύριοι, «Ἀποδέχομαι μετ’ εὐχαριστήσεως τὰς συγχαρητηρίους εὐχὰς τῆς Βουλῆς τῶν Ἀντιπροσώπων καὶ ἐπιθυμῶ νὰ διαβεβαιώσητε αὐτὴν, ὅτι τὸ πρώτιστον μέλημά Μου εἶναι ἡ διὰ τῆς εὐνομίας καὶ τῆς αὐστηρᾶς τῶν Νόμων ἐφαρμογῆς εὐημερία τοῦ λαοῦ. Δὲν ἀμφιβάλλω δὲ, ὅτι ἡ Βουλὴ τῶν Ἀντιπροσώπων, ὑπὸ τῶν αὐτῶν αἰσθημάτων ἐμφορουμένη, θέλει συντελέσει διὰ τῶν ἐμφρόνων αὑτῆς βουλευμάτων πρὸς ἐπίτευξιν τοῦ ἐθνικοῦ τούτου σκοποῦ.» Ὁ Κ. Μαστραπᾶς, βουλευτὴς Δωρίδος, ὑπέβαλε πρότασιν νόμου περὶ ἐθνοφυλακῆς. Ὁ Κ. ὑπουργὸς τῶν ἐσωτερικῶν ἔχει τὸν λόγον.

§4ΝΙΚΟΛΟΠΟΥΛΟΣ (ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ ἐπιψηφίσῃ τὸ νομοσχέδιον περὶ τῆς διοικητικῆς διαιρέσεως τῆς Ἑπτανήσου. Διὰ τῶν προηγουμένων πράξεων τὸ πρᾶγμα εἶναι ἀποφασισμένον, τουτέστι διὰ τοῦ προϋπολογισμοῦ καὶ τῆς δικαστικῆς διαιρέσεως· ὑπολείπεται ἡ Βουλὴ νὰ κάμῃ μίαν ἀπόφασιν καὶ ὡς πρὸς τὴν διοικητικὴν διαίρεσιν. Τὸ πρᾶγμα εἶναι κατεπεῖγον, τὸ κατανοεῖ ἕκαστος τῶν Βουλευτῶν, διότι ἤρχισε τὸ νέον ἔτος καὶ ἐν τῷ προϋπολογισμῷ ὑπάρχει μισθοδοσία διὰ 3 νομάρχας.

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συναινεῖ ἡ Βουλή;

§6ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα!

§7Α. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Πρὸ δύω ἐτῶν ἀπέθανεν ὁμογενής τις Τριανταφυλλίδης, ὁ ὁποῖος διὰ διαθήκης κατέλιπε περίπου 42,000 φλωρίων καὶ ἐγκατέστησε κληρονόμον τὸ ἑλληνικὸν ἔθνος. Αὐτὰ διατάσσει ὁ ἀείμνηστος ἐκεῖνος πατριώτης. Ἐπιθυμῶ νὰ εἴπῃ ἡ κυβέρνησις τί ἔπραξε· περιέλαβε τὴν περιουσίαν ταύτην; τί ἔκαμε; Δεύτερον, ἐὰν δὲν ἔπραξε τίποτε μέχρι τοῦδε, ἐπειδὴ λήγει ἡ Σύνοδος, παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ συστήσῃ στενῶς εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ πραγματοποιήσῃ τὰς διατάξεις αὐτὰς τοῦ διαθέτου· διότι, ὅπως γνωρίζει ἡ Βουλὴ καὶ πᾶς τις, αἱ διατάξεις εἶναι ἱεραὶ καὶ δὲν πρέπει νὰ μὴ ἐκτελῶνται, καὶ ἡ μὴ ἐκτέλεσις δύναται νὰ θεωρηθῇ ὕβρις κατὰ τῆς μνήμης τοῦ ὁμογενοῦς ἐκείνου πατριώτου.

§8ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αὔριον θὰ δώσῃ λόγον ὁ Κ. ὑπουργός. Μεταβαίνομεν εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου περὶ διοικητικῆς διαιρέσεως τῆς Ἑπτανήσου, τὸ ὁποῖον τροποποιεῖ ὁ Κ. ὑπουργὸς ὡς ἐφεξῆς. «Ἄρθρον 1. Κυροῦται τὸ ἀπὸ 17 Δεκεμβρίου 1864 Διάταγμα περὶ διοικητικῆς διαιρέσεως τῆς Ἑπτανήσου, τροποποιούμενον ὡς ἑξῆς. Ἄρθρον 2. Ὁ ἀπὸ 5 Δεκεμβρίου 1845 νόμος περὶ διοικητικῆς διαιρέσεως τοῦ Κράτους ἐφαρμόζεται καὶ ἐν Ἑπτανήσῳ.» Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις;

§9ΠΟΛΛΟΙ. Ὂχι.

§10ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. «Ἄρθρον 3. Ἐν Ἑπτανήσῳ καθίστανται τρεῖς νομοὶ, ὁ μὲν Κερκύρας, περιλαμβάνων τὰς ἐπαρχίας Κερκύρας, Μέσης Ὄρους, Παξῶν καὶ Λευκάδος.» Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις;

§11ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§12ΣΕΡΒΟΣ. Κύριοι, ἐπὶ τοῦ Βασ. αὐτοῦ Διατάγματος προσήχθη τροπολογία ἀπὸ διάφορα μέλη τῆς Βουλῆς ὑπογεγραμμένη, ἡ ὁποία τείνει νὰ καθιερώσῃ τὸ σύστημα τῆς αὐτοδιοικήσεως ἐν τῷ συμφέροντι ὅλων τῶν Ἐπαρχιῶν τοῦ Κράτους, ἑπομένως ὑπαρχούσης αὐτῆς τῆς προτάσεως, ἥτις καθίσταται τροπολογία τοῦ νομοσχεδίου καὶ ἕνεκα τῆς ὁποίας ἀνεβλήθη ἡ συζήτησις, εἶναι δίκαιον νὰ προβῇ ἡ Βουλὴ ἐπὶ τῆς συζητήσεως τῆς τροπολογίας. Αὐτὴ ἡ τροπολογία φέρει τὰς ὑπογραφὰς πολλῶν μελῶν τῆς Βουλῆς ταύτης· ἑπομένως εἶναι ἀνάγκη νὰ συζητηθῇ ἐκ προοιμίων, καὶ ἐπ’ αὐτῆς θὰ λάβω τὸν λόγον.

§13ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Καὶ ἐπὶ τῆς ἄλλης συζητήσεως, ἥτις ἐγένετο ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου τούτου, ἔγεινε παρατήρησις παρὰ πολλῶν βουλευτῶν, ὅτι διὰ τοῦ νόμου τούτου πρόκειται μόνον περὶ διοικητικῆς ἀφομοιώσεως τῆς Ἑπτανήσου. Αἱ τροπολογίαι πρέπει νὰ ἦναι σύμφωνοι πρὸς τὸ ὑποβαλλόμενον εἰς συζήτησιν σχέδιον. Τροπολογία δὲ περὶ διαιρέσεως, περὶ τρόπου διοικήσεως καθ’ ὅλον τὸ κράτος δὲν δύναται νὰ θεωρηθῇ ὡς συναφὴς πρὸς τὸ προκείμενον σχέδιον. Τοιαῦται εἶναι μόνον αἱ σχέσιν ἔχουσαι πρὸς τὴν διοικητικὴν διαίρεσιν τῆς Ἑπτανήσου. Διὰ ταῦτα προτείνω τὸ ἀπαράδεκτον τῆς τροπολογίας ταύτης.

§14ΣΕΡΒΟΣ. Κ. Πρόεδρε, ἡ ἀρχὴ τὴν ὁποίαν πρεσβεύει ὁ ἀξιότιμος προλαλήσας, δὲν εἶναι ἔλλογος, διότι νομοσχέδιον, παρουσιαζόμενον ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, ὄχι μόνον δύναται νὰ ὑποστῇ τροπολογίαν, ἀλλὰ καὶ ἐπέκτασιν· καὶ τοιαύτη εἶναι ἡ προτεινομένη τροπολογία, ἡ ὁποία εἶναι ὑπογεγραμμένη ἀπὸ πολλὰ μέλη τῆς Βουλῆς, τὰ ὁποῖα προέβησαν οὐχὶ παρανόμως καὶ παραλόγως, ἀλλ’ ὁρμώμενα ἀπὸ τὸν κανόνα ἐπιεικείας, καὶ εὐθυδικίας, ἀπὸ ἀρχὴν αὐτοδιοικήσεως, τὴν ὁποίαν εἶναι καλὸν νὰ καθιερώσωμεν εἰς τὴν ἐπικράτειαν, ἐν τῷ συμφέροντι τῶν ὅλων καὶ κυρίως τῶν Ἐπαρχιῶν. Παρακαλῶ ἑπομένως νὰ συζητηθῇ αὐτὴ ἡ τροπολογία.

§15ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Θὰ ἦναι ὅλως ἀντισυνταγματικὸν νὰ ψηφισθῇ ἡ ῥηθεῖσα πρότασις, ὡς τροπολογία· διότι τὸ Σύνταγμα ἀπαιτεῖ ἐπὶ ἑκάστης προτάσεως νὰ γίνωνται τρεῖς συζητήσεις. Ὅταν λοιπόν τις δύναται νὰ φέρῃ τροπολογίαν ἔσχατον πρὸς νόμον συζητούμενον καὶ νὰ τὴν φέρῃ κατὰ τὴν τρίτην συζήτησιν, τότε τί κάμνει; φέρει νέαν πρότασιν καὶ κατορθόνει τὴν ψήφισιν αὐτῆς διὰ μιᾶς μόνης συζητήσεως. Τοῦτο δὲν ἐπιτρέπεται ὑπὸ τοῦ Συντάγματος· καὶ διὰ τοῦτο προτείνω τὸ ἀπαράδεκτον τῆς προτάσεως τοῦ ἀξιοτίμου βουλευτοῦ. Ἀλλ’ ὡσαύτως προτείνω τὸ ἀπαράδεκτον, καθόσον ἡ πρότασις αὕτη δὲν ἐγένετο ὡς τροπολογία, ἀλλ’ ὡς αὐτοτελὲς νομοσχέδιον.

§16ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν θέτω εἰς ψηφοφορίαν τὴν πρότασιν τοῦ Κ. Τρικούπη περὶ τοῦ ἀπαραδέκτου.

§17ΝΙΚΟΛΟΠΟΥΛΟΣ (ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Κ. Πρόεδρε, ἡ πρότασις ἐκείνη, τὴν ὁποίαν ὑπέγραψαν 50 ὡς ἔγγιστα ἔντιμοι βουλευταὶ, ἀφορᾷ τὴν διοικητικὴν διαίρεσιν ὅλου τοῦ Κράτους.

§18ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ θέσω εἰς ψηφοφορίαν τὴν ἀνωτέρω πρότασιν περὶ ἀπαραδέκτου. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν τοῦ Κ. Τρικούπη περὶ τοῦ ἀπαραδέκτου τῆς τροπολογίας εἰς τὸ νομοσχέδιον, καθόσον ἀφορᾷ τὴν διοικητικὴν διαίρεσιν, νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη τὴν πρότασιν· ἑπομένως μεταβαίνομεν εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου χωρὶς νὰ λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν τὴν τροπολογίαν. «Ἄρθρον 3. Ἐν Ἑπτανήσῳ καθίστανται τρεῖς νομοί· ὁ μὲν Κερκύρας περιλαμβάνων τὰς ἐπαρχίας Κερκύρας, Μέσης, Ὄρους Παξῶν καὶ Λευκάδος· ὁ δὲ Κεφαλληνίας περιλαμβάνων τὰς ἐπαρχίας Κραναίας, Πάλης, Σάμης, καὶ Ἰθάκης· ὁ δὲ Ζακύνθου περιλαμβάνων τὴν ὁμώνυμον ἐπαρχίαν.» Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις;

§19ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§20ΣΕΡΒΟΣ. Κ. Πρόεδρε...

§21ΑΧΟΛΟΣ. Πάλιν;

§22ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡσυχία, Κ. Ἄχολε.

§23ΤΙΝΕΣ. Ὁρίστε Κ. Σέρβε.

§24ΣΕΡΒΟΣ. Δὲν γίνομαι ὀχληρός.

§25ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κ. Σέρβε, ὅταν λαμβάνετε τὴν ἄδειαν ἀπὸ τὸν Πρόεδρον νὰ ὁμιλήσητε, τότε ἔχετε τὸ δικαίωμα.

§26ΑΧΟΛΟΣ. Φέρουν προσκόμματα.

§27ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κ. Ἄχολε, δὲν ἠμπορεῖτε ν’ ἀφαιρέσητε τὸν λόγον ἀπὸ κανένα. Καὶ πάλιν, Κ. Σέρβε, σᾶς παρακαλῶ νὰ ὁμιλήσητε.

§28ΣΕΡΒΟΣ. Δὲν δύναμαι νὰ ὁμιλήσω.

§29ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν θέλετε τότε. «Ἄρθρον 4. Ἡ ἐπαρχία Κυθήρων προστίθεται εἰς τὸν νομὸν Λακωνίας.» Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις;

§30ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§31ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη καὶ τὸ τέταρτον ἄρθρον. Ὡς πρὸς τὸ σύνολον ὑπάρχει ἀντίῤῥησις;

§32ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§33ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη καὶ τὸ σύνολον τοῦ ἀναγνωσθέντος νομοσχεδίου διὰ τρίτην φορὰν, ἔχον οὕτω· «Ἄρθρον 1. Κυροῦται τὸ ἀπὸ 17 Δεκεμβρίου 1864 Β. Διάταγμα περὶ διοικητικῆς διαιρέσεως τῆς Ἑπτανήσου, τροποποιούμενον ὡς ἑξῆς· Ἄρθρον 2. Ὁ ἀπὸ 5 Δεκεμβρίου 1845 Νόμος περὶ διοικητικῆς διαιρέσεως τοῦ Κράτους ἐφαρμόζεται καὶ ἐν Ἑπτανήσῳ. Ἄρθρον 3. Ἐν Ἑπτανήσῳ καθίστανται τρεῖς Νομοί· Ὁ μὲν Κερκύρας περιλαμβάνων τὰς ἐπαρχίας Κραναίας, Πάλης, Σάμης καὶ Ἰθάκης. Ὁ δὲ Ζακύνθου, περιλαμβάνων τὴν ὁμώνυμον ἐπαρχίαν. Ἄρθρον 4. Ἡ Ἐπαρχία Κυθήρων προστίθεται εἰς τὸν Νομὸν Λακωνίας.»

§34Χ. Α. ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Περὶ ἐπαρχιακῆς διαιρέσεως δὲν ὑπάρχει;

§35ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὄχι.

§36ΝΙΚΟΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Ἀπὸ τὰ τέλη Σεπτεμβρίου ὑπάρχει νομοσχέδιον ἐκκρεμὲς ἐνώπιον τῆς Βουλῆς. Τὸ ἀντικείμενον τοῦ νομοσχεδίου τούτου εἶναι ὁ σιδηρόδρομος μεταξὺ Ἀθηνῶν καὶ Πειραιῶς. Γνωρίζει ἡ Βουλὴ, ὅτι συνεπεία δύω νόμων τοῦ 1855 καὶ τοῦ 1857 παρεχωρήθη ἡ κατασκευὴ τοῦ σιδηροδρόμου εἴς τινα Λωρανσιέ. Τὰ σχέδια εἶχον ὑποβληθῆ ἐπὶ τοῦ πρώην ἡγεμόνος· δὲν ἀποπερατώθησαν τότε, ἕνεκα λόγων ἀγνώστων ἀλλ’ ἐπὶ τῆς μεσοβασιλείας, ἐν τούτοις ὁ ἐργολάβος ἐντὸς τῆς προθεσμίας δὲν ἐξετέλεσε τὸ χρέος του. Ἡ Κυβέρνησις τότε ἔχουσα ὑπ’ ὄψιν τὰς τότε ἀνωμάλους περιστάσεις, τοῦ ἐπέτρεψεν, ἐὰν δὲν μὲ ἀπατᾷ ἡ μνήμη, 4 μηνῶν παράτασιν. Ἀλλὰ καὶ ἐντὸς αὐτῆς τῆς προθεσμίας δὲν ἠδυνήθη ν’ ἀποπερατώσῃ τὸ ἔργον, ὅπως ὅλοι γνωρίζετε. Ὅθεν ἡ συμφωνία αὕτη μένει ἐκκρεμὴς, ἀνεκτέλεστος. Ὁ ἐργολάβος αὐτὸς ὑπέβαλεν εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν ἐπὶ τοῦ προκατόχου μου διαφόρους λόγους, θέλων νὰ παραστήσῃ ἑαυτὸν ὡς μὴ ὑπεύθυνον, τουτέστιν ὡς μὴ ὑποκείμενον νὰ χάσῃ τὰς 30 χιλιάδας δραχμὰς, ἤτοι τὸν ἀῤῥαβῶνα ἢ τὴν ποινικὴν ῥήτραν. Ὁ προκάτοχος ὑπουργὸς προεκάλεσε συμβούλιον δικηγόρων, οἱ ὁποῖοι ὑπέβαλον εἰς τὴν Κυβέρνησιν γνώμην τινα, δικαιολογημένην ἀρκούντως, καὶ συνιστῶν τὴν ὑπόθεσιν αὐτὴν ὡς ὑποστηριζομένην ἐκ λόγων ἐπιεικείας· διότι τὰ συμβάντα ἐκεῖνα ἐπὶ τῆς μεταπολιτεύσεως ἦσαν ἀρκετὰ, ὥστε νὰ διακωλύσουν τὴν περαίωσιν τοῦ ἔργου· ἐν ἄλλαις λέξεσι νὰ ἐμποδίσουν τὴν εἰσέλευσιν ξένων κεφαλαίων πρὸς ἀποπεράτωσιν τοῦ σιδηροδρόμου. Τὸ πόρισμα τοῦ δικηγορικοῦ αὐτοῦ συμβουλίου ἔκλινε μᾶλλον τὸ νὰ μὴ κηρύξῃ ἡ Κυβέρνησις αὐτὸν ἔκπτωτον. Τὸ ζήτημα τοῦτο ὑπάγεται βεβαίως εἰς τὴν ἁρμοδιότητα τὴν διοικητικὴν καὶ ὄχι τὴν δικαστικήν. Οὕτως εἶχεν ἡ ὑπόθεσις, ὅταν ὁ προκάτοχός μου ἔντιμος ὑπουργὸς Κ. Λομβάρδος ὑπέβαλεν εἰς τὴν Βουλὴν ἕν νομοσχέδιον, θελήσας, ὑποθέτω, νὰ διευκολύνῃ τὴν σύστασιν τοῦ σιδηροδρόμου. Ὁ τρόπος κατὰ τὸν ὁποῖον ἐσκέφθη, ὅτι δύναται νὰ τελειώσῃ τὸ ἔργον ἔχει οὕτω· νὰ παραταθῇ ἡ προθεσμία καὶ ν’ αὐξήσῃ ὅμως ὁ ἀῤῥαβὼν ἀπὸ 30 χιλιάδας εἰς 200 χιλιάδας. Διὰ τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ, τὸ ὁποῖον οἰκειοποιοῦμαι καὶ παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ τὸ ἐπιψηφίσῃ ἐὰν τὸ εὕρῃ ὀρθὸν, προτείνεται καὶ ἡ ἀκύρωσις 2 ἄρθρων, τοῦ 17 καὶ τοῦ 18. Τὰ ἄρθρα αὐτὰ παρέσχον κατὰ τὴν ἐκτέλεσιν σπουδαίας δυσχερείας, καθόσον λέγουν ὅτι ὁ ἐργολάβος ἔχει ἀποκλειστικὸν δικαίωμα τῆς συστάσεως καὶ ἄλλων γραμμῶν. Ἀλλ’ ὁ Κ. Λωρανσιὲ ὅταν ἤκουσεν ὅτι μία ἑταιρία τοῦ Λονδίνου ἠθέλησε νὰ κάμῃ ἕνα σιδηρόδρομον ἐντεῦθεν ἕως τὴν Ἀκαρνανίαν, ἀνέκραξεν, ἔχω δικαίωμα ἐγώ. Βεβαίως αἱ ἀντιῤῥήσεις αὗται τόσον τούτου, ὅσον καὶ οὗτινος ἄλλου, ὅστις ἤθελεν ἀναδεχθῆ τὸν σιδηρόδρομον μέχρι Πειραιῶς, δὲν εἶναι ἄξιαι λόγου μοὶ φαίνεται· οὐχ ἧττον ὅμως ἡ Κυβέρνησις ἐδράξατο τῆς εὐκαιρίας, ὅπως ἀποφύγῃ παρεξηγήσεις, νὰ καταργήσῃ τὰ ἄρθρα 17 καὶ 18 τοῦ νόμου τούτου. Θεωρῶν περιττὴν πᾶσαν περαιτέρω ἀνάπτυξιν παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ ἐπισπεύσῃ τὴν ἐπιψήφισιν, ἐὰν ἐγκρίνῃ, διότι, ἐξ ὅσων εἶπον, καταλαμβάνει, ὅτι ἡ Κυβέρνησις μένει ἀρκετὰ στενοχωρημένη, καὶ δὲν ἠξεύρει τί νὰ πράξῃ. Ἐνδεχόμενον ὅταν τελειώσῃ αὐτὸ τὸ νομοσχέδιον, ὁ ἤδη ἐργολάβος νὰ συμμορφωθῇ καὶ ἡ Κυβέρνησις κατὰ συνέπειαν νὰ μὴ εὑρεθῇ εἰς θέσιν νὰ κηρύξῃ αὐτὸν ἔκπτωτον. Προσθέτω δὲ, ὅτι ἐν τῷ νομοσχεδίῳ αὐτῷ ὑπάρχει καὶ ἓν τρίτον ἄρθρον περὶ λουτρῶν. Ἡ διάταξις αὕτη παρήγαγεν εἴς τινα προηγουμένην συζήτησιν φιλονεικίας τινὰς, συζητήσεις τινας, ἰδίως ἀπὸ τὸν ἔντιμον βουλευτὴν Ἀθηνῶν Κ. Καλλιφρονᾶν. Ἕνεκα τούτου τότε δὲν προέβη ἡ συζήτησις. Ἐὰν ἡ Βουλὴ δὲν ἐγκρίνῃ τὸ ἄρθρον αὐτὸ, δὲν ἐπιμένω, ἂς ψηφίσῃ τὰ ἄλλα· καὶ καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὸ 4, διὰ τοῦ ὁποίου παραχωροῦνται 200 στρέμματα εἰς τὸν ἐργολάβον ν’ ἀνεγείρῃ λουτρὰ, κῆπον καὶ λέσχην, ἐὰν ἡ Βουλὴ φρονῇ ὅτι αὐτὰ εἶναι περιττὰ δὲν ἐπιμένω.

§37ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις εἰς τὸ νὰ συζητηθῇ;

§38ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Δὲν ἔχω καμμίαν ἀντίῤῥησιν. Ἤθελον σᾶς παρακαλέσει ὅμως νὰ μᾶς ἀναγγείλετε ἀπὸ πρὶν τὶ μέλλει νὰ συζητηθῇ τὴν ἐπιοῦσαν. Λαμβάνω ἀφορμὴν ἐξ αὐτοῦ τοῦ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον ἀπὸ τοῦ Σεπτεμβρίου εἶναι ἐκκρεμὲς καὶ αἰφνιδίως παρουσιάζεται σήμερον. Ἀντίῤῥησιν εἶπον ἐγὼ δὲν ἔχω. Ἀλλὰ σᾶς παρακαλῶ νὰ γνωρίζωμεν τί μέλλομεν νὰ συζητήσωμεν τὴν ἐπιοῦσαν. Νὰ ἐρχώμεθα ἐδῶ καὶ μεταξὺ 100 νομοσχεδίων νὰ μᾶς παρουσιάζεται ἓν ἢ δύω, αὐτὸ, νομίζω, δὲν συντελεῖ οὔτε εἰς τὴν καλὴν συζήτησιν, οὔτε εἰς τὴν ταχεῖαν ἀποπεράτωσιν.

§39ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἠξεύρετε, Κ. βουλευτὰ, ὅτι μετὰ τὴν ἀποπεράτωσιν τοῦ φορολογικοῦ νόμου, ἀπεφασίσθη νὰ συζητήσωμεν πολλὰ ἀντικείμενα ἐπίσης σπουδαῖα. Τώρα αὐτὸ τὸ ἔφερεν ὁ Κ. ὑπουργὸς καὶ ἐζήτησε νὰ συζητηθῇ κατὰ προτίμησιν ὡς κατεπεῖγον. Λοιπὸν θὰ ἐρωτήσω, ἂν θέλῃ ἡ Βουλὴ κατὰ προτίμησιν νὰ τὸ συζητήσῃ. Οἱ παραδεχόμενοι τοῦτο παρακαλῶ νὰ ἐγερθῶσι.

§40ΠΟΛΛΟΙ. Δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις.

§41ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Λοιπὸν ἀναγινώσκεται τὸ νομοσχέδιον. Ἀναγινώσκεται τὸ πρῶτον ἄρθρον.

§42ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Ἐγὼ ἔχω ἐπὶ τῆς ἀρχῆς ἀμφιβολίαν. Νὰ μᾶς ἐξηγήσῃ ὁ Κ. ὑπουργὸς, ἐὰν εὑρεθῇ ἄλλος ἐργολάβος καὶ δώσῃ ὠφελιμωτέρας ὑποσχέσεις καὶ ἐγγυήσεις, ἐὰν ἠμπορῇ νὰ προτιμηθῇ ἀπ’ αὐτόν.

§43ΝΙΚΟΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Αὐτὸ εἶναι ἀναμφισβήτητον.

§44ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Τότε πρὸς ποῖον σκοπὸν νὰ ἀμφιβάλλετε, ἐὰν πρέπῃ νὰ γίνῃ ἔκπτωτος αὐτὸς δυνάμει τοῦ νόμου, ὅταν πρόκειται νὰ τὸ πάρῃ εἷς ἄλλος. Ἐγὼ ἔχω πρῶτον ἀμφιβολίαν, ὅτι αὐτὸ τὸ νομοσχέδιον κατ’ ἐμὲ εἶναι ἀνωφελὲς· διότι ζητεῖ νὰ τοῦ δώσωμεν 5% ἀσφάλειαν εἰς τὰ κεφάλαια, τὰ ὁποῖα θὰ βάλῃ, κ’ ἐγὼ δὲν βλέπω κἀμμίαν ὠφέλειαν. Ἠμποροῦσε νὰ εὑρεθῇ εἷς ἄλλος νὰ κάμῃ τὸν σιδηρόδρομον αὐτὸν χωρὶς νὰ τοῦ κάμωμεν λογαριασμόν. Ποῦ ἠξεύρω ἐγὼ τί θὰ πιάσῃ αὐτός; θὰ ἦμαι ἐλεγκτής του; Ἐγὼ νομίζω ὅτι αὐτὸ, ἐὰν δὲν ᾖναι ἐπιβλαβὲς, κατ’ ἐμὲ εἶναι πολὺ ἐνοχλητικόν. Διότι αὐτὸς θὰ πέρνῃ 100 τὸ ἔτος καὶ θὰ λέγῃ ὅτι ἐπῆρε 50 καὶ θὰ ζητῇ ἄλλας 50. Δὲν βλέπω τὴν μεγάλην ὠφέλειαν ἀπὸ τὸν Πειραιᾶ εἰς Ἀθήνας, ὥστε νὰ τρέχουν αἱ ἅμαξαί του 5–6 φορὰς τὴν ἡμέραν καὶ νὰ βγάλῃ τὸν τόκον. Εἶναι λοιπὸν ἔργον, τὸ ὁποῖον κατ’ ἐμὲ θὰ φέρῃ βλάβην καὶ εἰς τὸν τόπον καὶ εἰς τοὺς ἁμαξάδες, καὶ θὰ πληρόνωμεν περισσότερα χωρὶς νὰ μᾶς δώσῃ ὠφέλειαν. Δὲν εἶναι ἐδῶ, καθὼς εἰς τὴν Εὐρώπην ὅπου εἶναι πολὺς κόσμος καὶ βγαίνουν τὰ ἔξοδα.

§45ΝΙΚΟΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Ἀπαντῶ εἰς τὸν ἔντιμον βουλευτὴν Ἠλείας. Ἡ τελευταία παρατήρησίς του ὅσον ὥριμος καὶ ἂν ᾖναι, εἶναι ἄκαρπος, διότι εἴτε ἐπιψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ, εἴτε ἀποῤῥιφθῇ, εἴτε μείνῃ ἐκκρεμὲς, δὲν ἠμπορεῖ νὰ ἐφαρμοσθῇ, ἐκτὸς, ἐὰν κάμῃ πρότασιν καὶ καταργηθῇ ὁ νόμος τοῦ 1855 καὶ ὁ νόμος τοῦ 1857. Δι’ αὐτοῦ τοῦ νόμου θέλω νὰ θεραπευθοῦν ἀτοπήματά τινα, τὰ ὁποῖα ὑπάρχουν εἰς ἐκείνους. Ἐν ἄλλαις λέξεσιν οἱ νόμοι ἐκεῖνοι διὰ τῆς παραδοχῆς τούτου συμπληροῦνται. Ἐὰν ᾖναι κακοὶ ἐκεῖνοι, ὅπερ ἐγὼ δὲν λέγω, διότι τὸ ἔθνος τοὺς ἐψήφισεν, ἐὰν ὁ Κ. Λυκοῦργος ἢ ἄλλο ἔντιμον μέλος τῆς Βουλῆς τοὺς νομίζῃ κακοὺς, ἂς ζητήσῃ τὴν κατάργησίν των. Ὡς πρὸς τὸ ἄλλο οὐδαμῶς δεσμεύεται ἡ Κυβέρνησις νὰ δεχθῇ εἴτε τοῦτον τὸν ὑπάρχοντα ἐργολάβον εἴτε ἄλλον· ἢ ἀρκεῖ νὰ δώσῃ τὴν ἐγγύησιν τῶν 200 χιλιάδων δραχμῶν, διὰ νὰ ἔχῃ βεβαιότητα τὸ δημόσιον, ὅτι θὰ ἀναλάβῃ σπουδαίως τὴν ἐπιχείρησιν. Ἴσως δὲν εἶναι τοῦ παρόντος καιροῦ νὰ ἔλθω εἰς τὸ ζήτημα, ἐὰν πρέπῃ νὰ κηρυχθῇ ἔκπτωτος ἢ ὄχι· γινώσκει καλλίτερον ἐμοῦ ὁ ἔντιμος βουλευτὴς Ἠλείας, ὅτι κατὰ τὰ παρελθόντα ἔτη συνέβησαν ἀρκετὰ σπουδαῖαι ἀνωμαλίαι, καὶ μία Κυβέρνησις θὰ σκεφθῇ πολὺ, ἐὰν πρέπῃ νὰ κηρύξῃ αὐτὸν ἔκπτωτον, ἐὰν ᾖναι ὑπαίτιος ἐκεῖνος ἢ τὰ συμβάντα τὸν ἠνάγκασαν νὰ γίνῃ ἐκπρόθεσμος. Τὸ ζήτημα τοῦτο ἡ Κυβέρνησις προσεπάθησε νὰ μὴ τὸ λύσῃ οὕτω πως, προτιμήσασα μᾶλλον νὰ αὐξήσῃ τὴν ἐγγύησιν πρὸς τὸν σκοπὸν τῆς ἐκτελέσεως τοῦ σιδηροδρόμου· ἐὰν αὐτὸς συμμορφωθῇ καὶ καταθέσῃ τὰς 200 χιλιάδας δραχμῶν, ἴσως ἡ Κυβέρνησις δὲν θὰ εὑρεθῇ εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ λύσῃ αὐτὸ τὸ ζήτημα, ἀποφεύγουσα οὕτω καὶ δικαστικὸν ἀγῶνα. Ἐὰν ἐρωτᾶτε τὴν ἐμὴν γνώμην, ὑποθέτω ὅτι αὐτὴ ἡ ὑπόθεσις εἶναι διοικητικῆς φύσεως· ἀλλ’ ἡ γνώμη μου δὲν ἠμπορεῖ νὰ ᾖναι καὶ γνώμη τῶν δικαστηρίων. Ὅθεν ἐὰν ψηφισθῇ αὐτὸ τὸ νομοσχέδιον καί καταθέσῃ αὐτὸς τὰς 200 χιλιάδας δραχμῶν, τότε θὰ σκεφθῇ πολὺ, καὶ θὰ προσπαθήσῃ νὰ κατασκευάσῃ ὅσον τάχιστα τὸν σιδηρόδρομον, ὅπερ εἶναι καὶ ἡ ἐπιθυμία τῆς Κυβερνήσεως, διότι δὲν θὰ πρόκηται πλέον περὶ 30 χιλιάδων δραχμῶν, ἀλλὰ περὶ 200. Διὰ τοῦτο, ἐπαναλαμβάνων, παρακαλῶ τὴν Βουλὴν, ἐὰν συναινῇ νὰ ἐπιψηφίσῃ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο.

§46ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΑΔΗΣ. Εἶμαι, κύριοι, ἐναντίος τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου, καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὴν πίστιν τοῦ ἐργολάβου αὐτοῦ, καὶ δὲν πρέπει νὰ ἀπατώμεθα καὶ νὰ μᾶς νομίζουν οἱ ξένοι, ὅτι εἴμεθα Βεδουΐνοι. Ἀναλογισθῆτε τὴν διαγωγὴν αὐτοῦ τοῦ ἐργολάβου, ἠξεύρετε πόσας ζημίας ἐπροξένησεν εἰς τὴν πόλιν τῶν Ἀθηνῶν; τὸ τμῆμα ἐκεῖνο ἔμεινεν ἔρημον, οὔτε οἰκοδομαὶ ἐπιτρέπεται νὰ γίνουν, οὔτε ἐπισκευαί· εἶπεν ὁ ἀξιότιμος ὑπουργὸς, ὅτι δῆθεν ἀμφιβάλλει ἐὰν πρέπει νὰ κηρύξῃ αὐτὸν ἔκπτωτον, διότι τὰ παρελθόντα ἐπροξένησαν εἰς αὐτὸν ζημίαν. Ἀποκρινόμενος εἰς τὸν ἔντιμον ὑπουργὸν τῷ λέγω, ὅτι ἐὰν ὁ ἐργολάβος εἶχε τὴν διάθεσιν νὰ κατασκευάσῃ τὸν σιδηρόδρομον, ἔπρεπε κατὰ τὴν μεσοβασιλείαν νὰ τὸ κάμῃ, τότε καὶ ἐργάται καὶ τεχνῖται ἦσαν ἄεργοι καὶ ἠδύνατο νὰ κατασκευάσῃ τὸν σιδηρόδρομον μὲ 50 καὶ 40%, καθὼς ὅλοι ὅσοι κατεσκεύασαν οἰκίας κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην· ἐφοβεῖτο ὁ ἔντιμος ὑπουργὸς τοὺς δικαστικοὺς ἀγῶνας, τὸ παράβολον ἢ τὸ πρόστιμον τῶν 30.000 δραχ. καὶ δὲν πρέπει νὰ φοβῆται ἔτι μᾶλλον διὰ τὰς 200,000; Τότε ὁ κίνδυνος καὶ τὰ ἔξοδα εἰσὶ μεγαλήτερα, διότι οὐδέποτε ὁ ἐργολάβος αὐτὸς θὰ ἀνταποκριθῇ μὲ τὰς ὑποσχέσεις του, ἀλλὰ θὰ μᾶς ἀπειλῇ μὲ τὰ φόβητρα τῶν Πρεσβειῶν. Ἐὰν οὗτοι δὲν εἶχον ὑπερασπιστὰς τοιούτους, ποτὲ δὲν ἤθελον ἀποτολμᾷ νὰ παίζουν τὴν Ἑλληνικὴν κοινωνίαν. Κανὲν ἐμπόδιον δὲν συνέβη εἰς αὐτὸν, καὶ εἴμεθα μάρτυρες πάντες· εἴδομεν πως ἤρχισεν αὐτὴν τὴν ἐργασίαν μὲ 20 ἀνθρώπους καὶ ἄνευ ἐργαλείων καὶ μηχανικῶν· δύναται οὕτω νὰ κατασκευάσῃ τὸ μέγα αὐτὸ ἔργον; δὲν ἀνεγνώσαμεν τὸν Εὐρωπαϊκὸν τύπον; τί ἐζήτει ὁ Κύριος οὗτος; νὰ μεταδώσῃ τὸ δικαίωμά του, διότι εἶναι εἰς ἄλλην ἑταιρίαν, διότι εἶναι ἀσθενὴς καὶ ἀδύνατος, καὶ ἐπειδὴ δὲν εὗρεν ἄλλην ἑταιρίαν, μᾶς ἐνέπαιξε κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον. Διστάζει ὁ Κ. ὑπουργὸς νὰ τὸν κηρύξῃ ἔκπτωτον; εἶναι ὅμως ἔκπτωτος καὶ ὀφείλει νὰ ἰσοπεδώσῃ τὸ ἔδαφος, ὅπως ἦτο προτήτερα διότι, αὔριον παρουσιάζεται μία ἄλλη ἑταιρία μὲ συμφερωτέρας τιμὰς καὶ δύναται νὰ μᾶς φέρῃ τὸν σιδηρόδρομον ἀπὸ τὴν Μουνυχίαν διὰ νὰ κατοικηθῶσι τὰ παράλια· πρὸς τί λοιπὸν ἡμεῖς νὰ διατηρῶμεν αὐτὸ τὸ χάσμα; ἐκτὸς τούτου δὲν βλέπω εἰς τὸ νομοσχέδιον τοῦτο οὔτε νοῦν, οὔτε φρόνησιν, καὶ ὅστις ὑπέβαλεν αὐτὸ ἦτο πάντη ἄπειρος τῶν πραγμάτων. Νομίζω, ὅτι τὸ νομοσχέδιον ἔπρεπε νὰ προβλέπῃ τὰς περιστάσεις· ποῦ θὰ κάμῃ τὸν σταθμὸν, ἐντὸς ἢ ἐκτὸς τῆς πόλεως; ἐὰν ἐντὸς τῆς πόλεως ὀφείλει νὰ ἀποζημιώσῃ τοὺς κτηματίας καὶ ὄχι νὰ φέρῃ τὸν σιδηρόδρομον μέχρι τῶν παραθύρων τῆς πόλεως, καὶ κατόπιν νὰ σᾶς λέγῃ ὅτι δὲν δύναται νὰ συμβιβασθῇ μὲ τοὺς ἰδιοκτήτας, ἀλλὰ νὰ ἀναγκάσητε αὐτοὺς νὰ παραχωρήσουν τὰς ἰδιοκτησίας των, καὶ τότε δύναμαι νὰ τὸν φέρω εἰς τὸν προκείμενον σταθμόν. Ἐὰν ἐκτὸς τῆς πόλεως, νὰ ἴδωμεν ἐὰν συμφέρῃ εἰς τὴν πόλιν νὰ σιδηροδρομῆται εἰς τὰ ἄκρα αὐτῆς. Εἶναι λοιπὸν μία πλάνη. Ἐρωτῶ τοὺς Κ. ὑπουργοὺς ποῦ θὰ γείνῃ ὁ σταθμός;

§47ΝΙΚΟΛΟΠΟΥΛΟΣ (ὑπουρ. Ἐσωτερικῶν). Λαλεῖτε περὶ ἑνὸς ἀντικειμένου περὶ τοῦ ὁποίου δὲν πρόκειται σήμερον· οἱ νόμοι τοῦ 1855 καὶ 1858 ἐν ἐκτάσει λαλοῦσι περὶ τοῦ ἀντικειμένου τούτου. Θὰ γίνουν οἱ σταθμοί, οἱ μηχανικοὶ θὰ κάμουν τὰ σχέδια, θὰ τὰ ὑποβάλλουν εἰς τὸν Βασιλέα κτλ. Πρόκειται περὶ τροποποιήσεως αὐτοῦ τοῦ νόμου.

§48ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΑΔΗΣ. Ἐγὼ ἤθελα θέσει μίαν ῥήτραν, ὅτι ὁ σιδηρόδρομος θέλει ἀρχίσει ἀπὸ τὸ μέρος τῆς πόλεως ὅπου θὰ ἀρχίσῃ ὁ σταθμὸς, τοὐτέστιν ἀπὸ τὸ μοναστῆρι κλπ. καὶ νὰ ἀρχίσῃ ἡ ἀποζημίωσις τῶν πολιτῶν καὶ νὰ πηγαίνῃ πρὸς τὰ κάτω, ὄχι ἀπὸ τὰ κάτω πρὸς τὰ ἄνω· τοῦτο εἶναι ἄνω ποταμῶν, ποτὲ αὐτὸς ὁ ἄνθρωπος δὲν ἔχει σκοπὸν νὰ πράξῃ τι καλὸν ἔργον. Ἐὰν ὁ Κ. ὑπουργὸς παραδέχεται τὴν ῥήτραν, ὅτι ὁ σιδηρόδρομος πρέπει νὰ ἀρχίσῃ ὑπὸ τὴν ἐγγύησιν, τὴν ὁποίαν δίδει, τῶν 200,000 δραχμῶν, ὅτι θέλει ἀρχίσει ἀπὸ τὴν πόλιν καὶ θέλει προκαταβάλει τὰς ἀποζημιώσεις τῶν πολιτῶν, τότε εἰμπορῶ καὶ ἐγὼ νὰ εἴπω, ὅτι ὑπάρχει σπινθὴρ ἐγγυήσεως· περὶ τούτου ὅμως δὲν βλέπω καμμίαν ἐγγύησιν, καὶ δὲν πρέπει νὰ παραχωρήσωμεν εἰς αὐτὸν τὸν ἄνθρωπον τὸ προνόμιον, διότι ἐνδεχόμενον νὰ ἔλθῃ ἄλλος τις καὶ θὰ εὑρεθῶμεν δεσμευμένοι. Πρέπει λοιπὸν νὰ ἀρχίσῃ ἀπὸ τὸν σταθμὸν καὶ διὰ προηγουμένης ἀποζημιώσεως, διότι ὅπως σᾶς ἐξέφρασα τὸ μέρος ἐκεῖνο πηγαίνει νὰ ἐρημωθῇ, διότι οὔτε ἐπισκευὴ γίνεται, οὔτε οἰκοδομαί. Ἀλλ’ ἐνδεχόμενον νὰ εἴπῃ ὁ Κ. ὑπουργὸς, ἂς ὑπάγουν εἰς τὰ δικαστήρια. Ἠξεύρετε πόσον δεινὸν εἶναι νὰ δικασθῇ ὁ πολίτης μετὰ τοῦ δημοσίου. Ἑπομένως ἔχομεν ἐκεῖ τὸν σωρὸν τῶν ἐρειπίων, ὅπου ἄλλοτε ἡ κυβέρνησις λόγῳ ἑτοιμοῤῥοπίας ἐκρήμνισε τὰς οἰκίας τῶν πολιτῶν καὶ δὲν τοὺς ἀπεζημίωσε· μὴ ζητῶμεν λοιπὸν ἐπὶ πλέον νὰ καταστρέψωμεν αὐτοὺς τοὺς πολίτας.

§49ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει λοιπὸν ἀντίῤῥησις ἐπὶ τοῦ ἀναγνωσθέντος ἄρθρου;

§50ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§51ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ τὸ παρεδέχθη.

§52Π. ΚΥΡΙΑΚΟΣ. Νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ προστεθῇ ἐνταῦθα ἡ ὑποχρέωσις εἰς τὸν ἐργολάβον νὰ δημοσιεύσῃ τὸ σχέδιον τοῦ σιδηροδρόμου καὶ ὅλων τῶν καταλαμβανομένων μερῶν ἐντὸς καὶ ἐκτὸς τῆς πόλεως, διότι αἱ οἰκοδομαὶ καταλαμβάνονται ἀπὸ τὸν σταθμὸν, ζητοῦν νὰ ἐπισκευάσουν τὰς οἰκοδομάς των καὶ ἡ ἀστυνομία ἀρνεῖται νὰ δώσῃ τὴν ἄδειαν, ἐνῷ κατὰ τὸ Σύνταγμα οὐδεὶς στερεῖται τῆς ἰδιοκτησίας του. Φέρω λοιπὸν προσθήκην νὰ ὑποχρεωθῇ ὁ ἐργολάβος νὰ προσθέσῃ τὸ σχέδιον ὁλοκλήρου τοῦ σιδηροδρόμου, ἐντὸς δὲ ὡρισμένης προθεσμίας νὰ ἀποζημιώσῃ, ἄλλως νὰ ἐπιτραπῇ εἰς τοὺς πολίτας ἡ χρῆσις τῆς περιουσίας των.

§53ΝΙΚΟΛΟΠΟΥΛΟΣ (ὑπουρ. Ἐσωτερικῶν). Εἰς μίαν προηγουμένην συνεδρίασιν ἠρώτησα, ποῖοι πολῖται ζημιοῦνται, καὶ δὲν μοὶ εἶπεν ὁ ἔντιμος βουλευτὴς διὰ νὰ φέρω πάραυτα θεραπείαν· ὡς πρὸς τὸ βʹ. λέγω, ὅτι τὸ σχέδιον εἶναι δημοσιευμένον. Ἐὰν ἡ κυβέρνησις κάμῃ συμφωνίαν μὲ ἄλλον, θὰ γείνῃ νέον σχέδιον, τὸ ὁποῖον καὶ ἐκεῖνο θὰ δημοσιευθῇ.

§54Π. ΚΥΡΙΑΚΟΣ. Παρατηρῶ εἰς τὸν Κ. ὑπουργὸν, ὅτι ἡ ἄδεια εἰς ἐπισκευὰς δίδεται παρὰ τῆς ἀστυνομίας καὶ τοῦ μηχανικοῦ τῆς πόλεως. Ἑπομένως εἶναι ἄσχετος ἡ αἴτησις αὕτη μὲ τὴν ἁρμοδιότητα τοῦ ὑπουργείου. Δὲν ἐπιθυμῶ νὰ εἴπω, καίτοι θλιβερὸν, τὸ ὁποῖον συμβαίνει, ὅτι λόγῳ πλατειῶν δημοτικῶν, ἀλλὰ πράγματι διὰ νὰ ὠφελήσουν τὴν ἑταιρίαν ἐτροποποιήθη ὁλόκληρον τὸ 4 τμῆμα ἢ μᾶλλον ἡ συνοικία τοῦ ἁγίου Φιλίππου καὶ ἡ ὑποχρέωσις τοῦ ἐργολάβου περιορίζεται εἰς πολὺ μικρὸν μέρος, διότι τὴν πλατείαν αὐτὴν τὴν σημειόνουν ὡς δημοτικήν. Ἐπιθυμῶ νὰ μὲ διαφωτίσῃ ὁ Κ. ὑπουργὸς περὶ τούτου.

§55ΝΙΚΟΛΟΠΟΥΛΟΣ (ὑπουρ. Ἐσωτερ.). Περὶ τοῦ ἀντικειμένου τούτου ἀσχέτου ὄντος εἰς τὴν προκειμένην περίστασιν, θέλω αὔριον ἐνώπιον τῆς Βουλῆς δώσει τὰς ζητηθείσας διασαφήσεις.

§56ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλετε νὰ διατυπώσητε τὴν τροπολογίαν σας Κ. Κυριακέ;

§57ΚΥΡΙΑΚΟΣ. Μάλιστα. Σᾶς παρακαλῶ μίαν στιγμήν.

§58ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ δὲν εἰμπορεῖ νὰ προσμείνῃ.

§59ΜΑΚΡΥΓΙΑΝΝΗΣ. Πρέπει νὰ περιμείνωμεν, διότι καταστρέφονται τὰ συμφέροντα τοῦ τόπου.

§60Π. ΚΥΡΙΑΚΟΣ. Ἰδοὺ ἡ τροπολογία μου. «Ὁ ἐργολάβος ὀφείλει νὰ καταθέσῃ ἀντίγραφον ἐπικυρωμένον τοῦ ὁριστικοῦ σχεδίου τοῦ σιδηροδρόμου ἐντὸς ἑνὸς μηνὸς ἀπὸ τῆς ἐγκρίσεως τοῦ δικαιώματός του εἰς τὰ γραφεῖα τοῦ ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν, τῆς Νομαρχίας, τῆς Διοικητικῆς Ἀστυνομίας Ἀθηνῶν, τῶν Δημάρχων Ἀθηνῶν καὶ Πειραιῶς καὶ ἐκείνου τοῦ Δικαστηρίου τῶν Πρωτοδικῶν. Τοῦ σχεδίου τούτου δύναται πᾶς τις νὰ λάβῃ ἀκωλύτως γνῶσιν καὶ ἀντίγραφον, ἐντὸς δὲ ἓξ μηνῶν ἀπὸ τῆς καταθέσεως τοῦ σχεδίου τούτου, ὅπερ θέλει ἐμφαίνει τὰς καταλαμβανομένας ἰδιοκτησίας, ἐνεργεῖται ἡ ἑπομένη διαδικασία πρὸς ἐκτίμησιν καὶ ἀποζημίωσιν τοῦ ἰδιοκτήτου τῆς καταληπτέας ἰδιοκτησίας.» «Τῆς ἐκποιήσεως προηγεῖται ἀποζημίωσις προσδιωρισμένη δι’ ἑκουσίου συμβιβασμοῦ, ἀποπερατωμένου ἐντὸς τριάκοντα ἡμερῶν ἀπὸ τῆς ἐκθέσεως τοῦ σχεδίου.» «Ἀποτυχόντος τοῦ συμβιβασμοῦ, βεβαιοῦται τοῦτο διὰ πρωτοκόλλου, ὑπὸ τοῦ Νομάρχου, συντασσομένου καὶ ἐμφαίνοντος τὰ ποσὰ τῆς τε ἀπαιτήσεως τοῦ ἰδιοκτήτου, καὶ τῆς προσφορᾶς τοῦ ἐργολάβου, οἷαι ἐγένοντο κατὰ τὴν σύνταξιν τοῦ πρωτοκόλλου.» «Ἡ ἀποζημίωσις ἐνεργεῖται ἐπὶ τῇ ἐκτιμήσει δύω ἐκτιμητῶν· πρὸς τοῦτο ἑκάτερος τῶν διαφερομένων διορίζει ἀνὰ ἕνα ἐκτιμητήν. Ἐὰν οἱ ἐνδιαφερόμενοι δὲν διορίσωσι τοὺς ἐκτιμητὰς ἐντὸς 15 ἡμερῶν ἀπὸ τῆς ἀποτυχίας τοῦ συμβιβασμοῦ, ἢ διορισθῶσι μὲν οἱ ἐκτιμηταὶ, ἀλλ’ ἐντὸς 8 ἡμερῶν ἀπὸ τῆς πρὸς αὐτοὺς κοινοποιήσεως τοῦ διορισμοῦ των, δὲν καταθέσωσι τὴν γνωμοδότησίν των, τὸ δικαστήριον τῶν ἐν Ἀθήναις πρωτοδικῶν, ἐπὶ τῇ αἰτήσει ἑνὸς τῶν διαφερομένων, καὶ ἀφοῦ ἀκροασθῇ καὶ τὸν ἕτερον αὐτῶν, διορίζει τρεῖς ἐκτιμητὰς, οἵτινες ἐντὸς ὀκτὼ ἡμερῶν ἀπὸ τῆς εἰς αὐτοὺς κοινοποιήσεως τοῦ διορισμοῦ των θέλουσι καταθέσει τὴν γνωμοδότησίν των.» «Ἐὰν οἱ ὑπὸ τῶν ἐνδιαφερομένων διορισθέντες πραγματογνώμονες διαφωνήσωσι, τὸ αὐτὸ δικαστήριον τῶν πρωτοδικῶν διορίζει ἐπὶ τῇ αἰτήσει ἑνὸς τῶν διαφερομένων, καὶ μετὰ ἀκρόασιν καὶ τοῦ ἑτέρου, τὸν τρίτον ἐκτιμητήν· τὸ αὐτὸ δὲ δικαστήριον διορίζει τὸν ἐκτιμητὴν τοῦ ἀμελήσαντος, ἐν περιπτώσει καθ’ ἣν θἄτερος τῶν διαφερομένων παρέλιπε νὰ διορίσῃ τὸν ἐκτιμητήν.» «Αἱ περὶ διορισμοῦ ἐκτιμητῶν συζητήσεις γίνονται τὴν πρώτην δικάσιμον συνοπτικῶν δικῶν μετὰ τὴν πρόσκλησιν τοῦ ἐνδιαφερομένου. Διαρκουσῶν τῶν δικαστικῶν διακοπῶν δὲν ἀπαιτεῖται πρᾶξις οὔτε τοῦ Προέδρου, οὔτε τοῦ Συμβουλίου τῶν διακοπῶν πρὸς τὰς τοιαύτας συζητήσεις.» «Αἱ δυνάμει τοῦ παρόντος νόμου ἐκδιδόμεναι ἀποφάσεις τῶν Πρωτοδικῶν ὑπόκεινται εἰς μόνον τὸ ἔνδικον μέσον τῆς ἀνακοπῆς. Ἡ ἀνακοπὴ γίνεται ἐντὸς 8 ἡμερῶν ἀπὸ τῆς κοινοποιήσεως τῆς κατ’ ἐρήμην ἀποφάσεως.» «Ἡ γνωμοδότησις τῶν ἐκτιμητῶν, ἐὰν οὗτοι ἦναι σύμφωνοι, ἢ τῆς πλειονοψηφίας αὐτῶν, ἐὰν διωρίσθησαν τρεῖς ἐκτιμηταὶ, ἐκτελεῖται, ἀφοῦ κηρυχθῇ ἐκτελεστὴ ὑπὸ τοῦ Προέδρου τῶν ἐν Ἀθήναις Πρωτοδικῶν κατὰ τὸ ἄρθρον 119 τῆς Πολιτικῆς Δικονομίας.» «Κατὰ τῆς ἀποφάσεως τῶν ἐκτιμητῶν οὐδὲν ἔνδικον μέσον συγχωρεῖται.» «Αἱ ἐν τῷ παρόντι νόμῳ ἀναφερόμεναι προθεσμίαι ἐπεκτείνονται κατὰ τὰς διατάξεις τῶν ἄρθρων 195 καὶ 196 τῆς Πολ. Δικονομίας.» «Ἐν περιπτώσει καθ’ ἣν μετὰ τὴν ὁριστικὴν ἐκτίμησιν δὲν ἀποζημιώσῃ ὁ ἐργολάβος τὸν ἰδιοκτήτην κατὰ τὴν γνωμοδότησιν τῶν ἐκτιμητῶν, ἐντὸς πέντε μηνῶν ἀπὸ τῆς γενομένης ἐπιταγῆς, ὁ ἰδιοκτήτης τῆς καταληπτέας ἰδιοκτησίας δύναται νὰ κάμῃ ἀκωλύτως χρῆσιν αὐτῆς, ὁ δὲ ἐργολάβος ὑποχρεοῦται εἰς τὴν πληρωμὴν ἁπάντων τῶν γενομένων ἐξόδων.»

§61ΝΙΚΟΛΟΠΟΥΛΟΣ (ὑπουργ. Ἐσωτερ.). Αὐτὸ τὸ ὁποῖον προτείνει ὁ ἔντιμος βουλευτὴς Ἀττικῆς, ἂν ἐλάμβανε τὸν κόπον νὰ ἀναγνώσῃ τοὺς δύω νόμους περὶ ὧν ἔκαμα πρὸ ὀλίγου λόγον, δὲν ἤθελε τὰ προτείνει ὡς ὅλως ἄσκοπα καὶ περιττά· ὁ νόμος τοῦ 1855 ἢ 1857 ἐν ἐκτάσει διαλαμβάνει περὶ τούτου· ἐνθυμεῖσθε ὅταν ἔγειναν αὐτοὶ οἱ νόμοι, κατεξωδεύθησαν πολλαὶ ἑβδομάδες ὑπὸ τῶν βουλευτῶν· τώρα ἀδίκως χάνομεν τὸν καιρόν μας.

§62ΜΑΚΡΥΓΙΑΝΝΗΣ. Ὁ νόμος ἐκεῖνος οὐδόλως ποιεῖται μνείαν περὶ τῆς δημοσιεύσεως τοῦ σχεδίου· ἡμεῖς χάριν τῆς ἀσφαλείας τῶν ἰδιοκτητῶν ἐζητήσαμεν τοῦτο, διότι καταλαμβάνεται ἡ ἰδιοκτησία τοῦ πολίτου χωρὶς νὰ γνωρίζῃ ἂν διέρχεται ἢ ὄχι ὁ σιδηρόδρομος. Ἐκτὸς τούτου αἱ διατάξεις τοῦ νόμου τοῦ 55 καὶ 57 πρόκειται νὰ μεταῤῥυθμισθῶσι διὰ τῆς τροπολογίας μου ταύτης, διότι αἱ διατάξεις ἐκεῖναι εἶναι ὅλως ἀσύμφοροι καὶ καταστρεπτικαὶ διὰ τοὺς ἰδιοκτήτας.

§63Π. ΠΕΤΡΑΚΗΣ. Ἐγένετο σχέδιον, τὸ ὁποῖον ὑπάρχει εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν, ποῦ θὰ γείνῃ τὸ κατάστημα τοῦ σιδηροδρόμου, πόθεν θὰ διέλθῃ ἡ γραμμὴ καὶ ποῦ θὰ ᾖναι τὸ κατάστημα κάτω εἰς τὸν Πειραιᾶ· ἕκαστος δύναται νὰ τὸ ἴδῃ. Ὅταν λοιπὸν ὑπάρχῃ σχέδιον ἐγκεκριμένον μετὰ τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ νόμου ἐκείνου, νομίζω, ὅτι εἶναι πάντῃ περιττὴ ἡ διάταξις αὕτη· ὅστις νομίζει, ὅτι προσβάλλεται ἡ ἰδιοκτησία του, δύναται νὰ καταφύγῃ εἰς τὴν Ἀστυνομίαν, ἥτις θὰ ἀναφερθῇ εἰς τὴν διεύθυνσιν τοῦ μηχανικοῦ· οἱ νόμοι τοῦ 57 καθιεροῦν τὴν πραγματογνωμοσύνην. Τὸ μόνον, τὸ ὁποῖον ἐθεώρουν ἄδικον, ἦτο ὅτι ὁ διευθυντὴς τῆς ἑταιρίας ἐκείνης ἀληθῶς παραβιάζων τὸ σύνταγμα δὲν ἀπεζημίου τοὺς ἰδιοκτήτας ἐκτὸς τῆς πόλεως, διότι χρῆσιν ἐντὸς τῆς πόλεως δὲν ἔκαμεν ἀκόμη· ἀλλὰ καὶ ἡ παρανομία αὕτη ἐθεραπεύθη διότι οἱ ἰδιοκτῆται, ἀφοῦ κατέφυγον εἰς τοὺς δικηγόρους, ἐπεκαλέσθησαν τὴν ἀρωγὴν τοῦ νόμου, καὶ ὁ εἰρηνοδίκης ἠνάγκασε τὸν διευθυντὴν νὰ ἀναστείλῃ τὸ ἔργον. Νομίζω λοιπὸν, ὅτι οἱ δύω νόμοι ἐκεῖνοι προβλέπουν ὅλας τὰς περιπτώσεις καὶ δὲν δύνανται νὰ πάθωσιν οἱ πολῖται.

§64ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέτω εἰς ψηφοφορίαν τὴν πρότασιν τοῦ Κ. Κυριακοῦ καὶ Μακρυγιάννη.

§65ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἤλθομεν, κύριοι, εἰς μίαν συζήτησιν χωρὶς νὰ ἔχωμεν οὐδεμίαν μελέτην· ἐὰν θέσωμεν εἰς ψηφοφορίαν τὸ ζήτημα, ἕκαστος ἐξ ἡμῶν δὲν δύναται νὰ ψηφοφορήσῃ. Σᾶς παρακαλῶ λοιπὸν νὰ ψηφοφορηθῇ δι’ αὔριον, καὶ πιστεύω, ὅτι καὶ ὁ Κ. ὑπουργὸς δὲν θὰ ἐπιμείνῃ εἰς τὴν περαιτέρω συζήτησιν τοιούτου ἀντικειμένου.

§66ΝΙΚΟΛΟΠΟΥΛΟΣ (ὑπουργ. Ἐσωτερικῶν). Ἀποκρούω τὴν λέξιν ἐξ ἐφόδου, ἡ Κυβέρνησις δὲν συζητεῖ ἐξ ἐφόδου. Τὸ νομοσχέδιον εἶναι πρὸ πέντε μηνῶν ὑποβεβλημένον ἀπὸ τὸν προκάτοχον ὑπουργὸν Κ. Λομβάρδον. Ἐζήτησα τὴν ὑπὸ τῆς Βουλῆς ἐπιψήφισιν διότι ἔχω τὴν πεποίθησιν, ὅτι συντελῶ εἰς τὰ συμφέροντα τῆς πατρίδος· δὲν θέλει ἡ Βουλὴ νὰ τὸ συζητήσῃ, δὲν κάμνω λόγον. Ἔφεραν ἐδῶ τροπολογίαν διὰ τὰ οἰκόπεδα, ὅτι τὸ δημόσιον καταλαμβάνει τὴν ἰδιοκτησίαν καὶ τὰ τοιαῦτα· ὅλα ταῦτα εἶναι ὅλως ἄσχετα.

§67Π. ΚΥΡΙΑΚΟΣ. Παρακαλῶ τὸν Κ. ὑπουργὸν νὰ πιστεύσῃ, ὅτι ὅ,τι εἴπομεν δὲν εἶναι ἄσκοπον· φρονοῦμεν ὅτι ὁ νόμος ἐκεῖνος δὲν ἔχει καλῶς, καὶ διὰ τοῦτο φέρομεν τροπολογίαν. Ἐπιμένομεν, ὅτι αἱ τροποποιήσεις μας εἶναι σκοπιμώταται. Ἐπὶ τρία ἔτη οἱ ἰδιοκτῆται ἐμποδίζονται νὰ κάμωσι χρῆσιν τῆς ἰδιοκτησίας των, ὅ,τι θέλει ἂς λέγῃ ὁ Κ. Πετράκη· ἐγὼ τῷ παρατηρῶ, ὅτι καὶ αὐτὴν τὴν ἐνέργειαν τοῦ εἰρηνοδίκου τὴν ἔκαμαν ἄλλοι καὶ ὄχι ἡμεῖς· ὑπάρχει μία ἐγκύκλιος εἰς τὸ ὑπουργεῖον, ἥτις ἐπιβάλλει εἰς τοὺς μηχανικοὺς νὰ μὴ δίδουν ἀπόσπασμα, καὶ ὅταν ὁ ἰδιοκτήτης πηγαίνῃ καὶ λέγῃ, θέλω νὰ ἐπισκευάσω τὴν οἰκίαν μου, ὁ μηχανικὸς τοῦ λέγει, δὲν σοῦ δίδω ἄδειαν, διότι θὰ τὰ πάρῃ τὸ σχέδιον. Νομίζω λοιπὸν, ὅτι ἀντὶ νὰ ὑπάγῃ εἰς τὸ δικαστήριον ὁ ἰδιοκτήτης καλλίτερον εἶναι νὰ τεθῇ μία διάταξις ὅπως ἐξασφαλίσῃ τὴν ἰδιοκτησίαν τοῦ πολίτου.

§68ΝΙΚΟΛΟΠΟΥΛΟΣ (ὑπουργ. Ἐσωτερικῶν). Διὰ τελευταίαν φορὰν κάμνω μίαν παρατήρησιν, ὅτι ἐὰν παραδεχθῇ ἡ Βουλὴ τὴν πρότασιν τοῦ Κ. Κυριακοῦ, νὰ μὴ συζητηθῇ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, ἡ κυβέρνησις ἔχει τοὺς δύω νόμους καὶ προβαίνει.

§69ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐρωτῶ τὴν Βουλὴν· οἱ θέλοντες ν’ ἀναβληθῇ ἡ συζήτησις παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ ἀπέῤῥιψε τὴν πρότασιν. Θέτω εἰς ψηφοφορίαν τὴν πρότασιν τοῦ Κ. Μακρυγιάννη καὶ Κυριακοῦ· τὴν ἀναγινώσκω. «Ὁ ἐργολάβος ὀφείλει νὰ δημοσιεύσῃ τὰ σχέδια τοῦ σιδηροδρόμου καὶ ν’ ἀποζημιώσῃ τοὺς ἰδιοκτήτας Ἀθηνῶν καὶ Πειραιῶς διὰ τὰς καταλαμβανομένας ἰδιοκτησίας των ἐντὸς 6 μηνῶν ἀπὸ τῆς ἀναγνωρίσεως τοῦ προνομίου του ἐπὶ ἐκτιμήσει καὶ κατὰ τὰς ἑπομένας διατάξεις· ἄλλως οἱ ἰδιοκτῆται οὗτοι δύνανται νὰ κάμωσι χρῆσιν τῶν ἰδιοκτησιῶν των ἀκωλύτως».

§70ΜΠΑΛΑΝΟΣ. Ποῖαι εἶναι αἱ ἑπόμεναι διατάξεις; πρέπει νὰ τὰς γνωρίζωμεν ὅπως ἡ Βουλὴ ἀποφασίσῃ· οἱ δύω νόμοι, οἱ ὁποῖοι ἐξεδόθησαν, καθόσον ἀφορᾷ τὴν ἀποζημίωσιν, εἶναι νόμοι, οἱ ὁποῖοι πρέπει νὰ καταργηθῶσι; (θόρυβος).

§71ΝΙΚΟΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπειδὴ βλέπω, ὅτι ἡ συζήτησις θὰ ἐπεκταθῇ καὶ ἔχομεν ἕτερα ἀντικείμενα σπουδαιότερα, ἂς ἀναβληθῇ δι’ αὔριον.

§72ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§73ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Κύριοι, ὅσοι ἐξ ὑμῶν φωνάζετε ὑπὲρ τοῦ Συντάγματος παρακαλῶ νὰ μὲ ἀκροασθῆτε ὀλίγον, διότι ὑπὲρ αὐτοῦ ὁμιλῶ. Αὔριον ἴσως, ἢ ἐντὸς τῆς ἡμέρας, ἡ Βουλὴ δὲν θὰ ὑπάρχῃ καὶ οὐδεὶς ἐξ ἡμῶν ἔφερε τὸ ζήτημα τῆς ἐκπληρώσεως τῆς διατάξεως τοῦ 80 ἄρθρου τοῦ Συντάγματος. Κατὰ τὴν διάταξιν ἐκείνην ἐντὸς τῆς ά. βουλευτικῆς Συνόδου, θέλει ὑποβληθῆ καὶ ψηφισθῆ νόμος περὶ εὐθύνης ὑπουργῶν· ἂν ἐντὸς τῆς σήμερον ἢ τῆς αὔριον δὲν ψηφισθῇ, παραβαίνομεν τὸ Σύνταγμα, ναὶ ἢ ὄχι; δὲν ὑπάρχει ἀμφιβολία, διότι τὸ Σύνταγμα ῥητῶς ἀποφαίνεται. Ἐγὼ χρεωστῶ νὰ ὑποστηρίξω τοιαύτην πρότασιν, καὶ νομίζω, ὅτι καθῆκόν της ἦτο τῆς Κυβερνήσεως νὰ φέρῃ τοιοῦτον νόμον ὑπ’ ὄψιν τῆς Βουλῆς. Ἐπειδὴ ὅμως δὲν τὸν ἔφερεν, δύω τῶν ΚΚ. βουλευτῶν, ἐξ ὧν ὁ εἷς εἶναι ὑπουργὸς, ὁ Κ. Δαρειώτης ὑπέβαλον νόμον. Νομίζω, ὅτι πρὸ παντὸς ἄλλου πρέπει νὰ ἐπιληφθῶμεν τοῦ ζητήματος αὐτοῦ, διότι τὰ ἄλλα ἐπιδέχονται ἀναβολὰς, ἐνῷ αὐτὸ δὲν ἐπιδέχεται, διότι τὸ Σύνταγμα λέγει ἐντὸς τῆς Συνόδου νὰ ψηφισθῇ· ὅλα τὰ λοιπὰ δύνανται καὶ ἐν ἐκτάκτῳ νὰ ψηφισθοῦν, αὐτὸ ὅμως ὄχι.

§74ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Τὶ γίνεται ἡ πρότασις τοῦ Κ. Θεοχάρη περὶ τῶν πωληθέντων κτημάτων;

§75ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὡς πρὸς ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον εἶπεν ὁ Κ. Τσιριμῶκος, ὑπεβλήθησαν δύω σχέδια καὶ ἐστάλησαν εἰς τὴν ἐπιτροπήν· ἡ ἐπιτροπὴ ὅμως εἶπεν, ὅτι δὲν εὑρίσκει οὔτε τὸ ἕν, οὔτε τὸ ἄλλο ὀρθόν. Ἀναγινώσκεται τὸ νομοσχέδιον περὶ εὐθύνης τῶν ὑπουργῶν διὰ δευτέραν φοράν.

§76ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις.

§77ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι γνωστὸν, ὅτι ἠγέρθησαν 350 ἀγωγαὶ κατὰ τῶν κατόχων τῶν κτημάτων, τὰ ὁποῖα ἐπωλήθησαν κατὰ τὸ 1830 ὑπὸ τοῦ τότε ἐκτελεστικοῦ· ὑπέβαλε πρότασιν ὁ Κ. Θεοχάρης· ἡ πρότασις ἐσυζητήθη διὰ πρώτην φορὰν καὶ μένουν αἱ ἕτεραι δύω. Παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ θεωρήσῃ κατεπείγουσαν τὴν πρότασιν καὶ νὰ προβῇ εἰς τὴν συζήτησιν. Ἀναγινώσκεται ἡ πρότασις τοῦ Κ. Θεοχάρη.

§78ΠΟΛΛΟΙ. Δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις.

§79ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ τὴν παρεδέχθη διὰ δευτέραν φοράν.

§80ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΑΔΗΣ. Ἐδῶ ὅπου ἐνδιαφερόμεθα ἐπισπεύδομεν τὰ νομοσχέδια· τὴν ὑπόθεσιν δὲ τοῦ Λαυρίου τὴν ἀφίνομεν.

§81ΝΙΚΟΛΟΠΟΥΛΟΣ. (ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Ὁ καιρὸς κατεπείγει, ἡ Βουλὴ πρέπει ἐντίμως καὶ ἀξιοπρεπῶς νὰ τελειώσῃ τὰς συζητήσεις της· ὑπάρχει ἐκκρεμὲς τὸ περὶ συντάξεως τῶν πολιτικῶν ὑπαλλήλων νομοσχέδιον, αὐτὸ συνδέεται μὲ τὴν ἀφομοίωσιν· μετὰ ταῦτα δυνάμεθα νὰ συζητήσωμεν τὸ περὶ Λαυρίου.

§82ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΑΔΗΣ. Ἂς ἀναγνωσθῇ τοὐλάχιστον ἡ πρότασίς μου διὰ δευτέραν φοράν. Ἀναγινώσκεται ἡ πρότασις τοῦ Κ. Σακελλαριάδου περὶ ὀρυκτῶν.

§83ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις.

§84ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη διὰ δευτέραν φοράν. Ὑπάρχει τὸ νομοσχέδιον περὶ φορολογίας τῶν σκωριῶν καὶ τοῦ ἐξ αὐτῶν μολύβδου. Ἀναγινώσκεται.

§85ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις.

§86ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρεδέχθη καὶ αὐτὸ διὰ δευτέραν φοράν. Ὁ Κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἐπρότεινε νὰ συζητηθῇ καὶ τὸ νομοσχέδιον περὶ συντάξεων διὰ τρίτην φοράν.

§87ΣΙΝΑΝΙΩΤΗΣ. Ὑπάρχει καὶ τὸ περὶ ἀμνηστείας. Ἀναγινώσκεται τὸ περὶ συντάξεων νομοσχέδιον τῆς ἐπιτροπῆς ἐπὶ τῆς ἀφομοιώσεως.

ΝΟΜΟΣΧΕΔΙΟΝ

Περὶ συντάξεως Ἄρθρον 1. Τὸ διὰ τοῦ ἀπὸ 1. Ἰουλίου 1857 Γʹ. Νόμου τοῦ ΙΑʹ. Κοινοβουλίου συσταθὲν ἐν Ἑπτανήσῳ ταμεῖον τῶν συντάξεων καὶ τὸ διὰ ἀπὸ 3 Αὐγούστου 1861 ΧΝΒʹ. νόμου συσταθὲν τοιοῦτον τῶν πολιτικῶν συντάξεων συγχωνεύοντα. Αἱ ἐν Ἑπτανήσῳ ὑπηρεσίαι αἱ ἄχρι τοῦδε διεπόμεναι ὑπὸ τοῦ πρώτου νόμου ὑπάγονται εἰς τὰς διατάξεις τοῦ ΧΝΒʹ. Νόμου. Ἄρθρον 2. Οἱ μέχρι τοῦδε ἀποκτήσαντες τὸ δικαίωμα τῆς συντάξεως κατὰ τὸν ἀπὸ πρώτης Ἰουλίου 1857 νόμον καὶ ἐκτὸς ὑπηρεσίας διατελοῦντες, κανονίζουσι κατ’ αὐτὸν τὰς συντάξεις των· δύνανται δὲ νὰ κανονίσωσιν ὡσαύτως κατ’ αὐτὸν τὰς συντάξεις των, καὶ ὅσοι ἐκ τῶν ὑπηρετούντων ὑπαλλήλων παραιτηθῶσιν ἢ ἀπολυθῶσιν ἐντὸς ἑνὸς μηνὸς, ἀφ’ ἧς δημοσιευθῇ τὸ προσῆκον Διάταγμα μετὰ τοῦ ΧΝΒʹ. Νόμου, κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ ὁποίου θέλει γίνεσθαι καὶ ἡ τῶν συντάξεων τούτων ἀναγνώρισις. Ἄρθρον 3. Οἱ κατὰ τὸν ἀπὸ 1 Ἰουλίου 1857 νόμον ἀπολαμβάνοντες καὶ οἱ κατὰ τὸ ἄρθρον 2 τοῦ παρόντος νόμου ἀπολαύσοντες σύνταξιν δὲν δικαιοῦνται νὰ αἰτήσωσιν ὅπως ὑπαχθῶσιν εἰς τὰς διατάξεις τοῦ ΧΝΒʹ. Νόμου εἰμὴ μόνον ἐὰν διορισθῶσιν εἰς δημοσίαν ὑπηρεσίαν ὑποβάλλουσαν αὐτοὺς εἰς κρατήσεις ὑπὲρ τοῦ ταμείου τῶν συντάξεων, καὶ διατελέσωσιν ἐν αὐτῇ ἓν τοὐλάχιστον ἔτος. Ἄρθρον 4. Οἱ μὴ ὑποβληθέντες εἰς τὰς ὑπὸ τοῦ ΧΣΒʹ. Νόμου ἐπιβαλλομένας κρατήσεις ὑπάλληλοι, οἱ δυνάμει αὐτοῦ συνταξιοῦχοι, καὶ οἱ ὑπαγόμενοι μὲν εἰς τὰς διατάξεις τοῦ ἀπὸ 1 Ἰουλίου 1857 Ἰονίου Νόμου, ἀλλὰ μὴ συμμορφωθέντες πρὸς τὸ ἄρθρον 5 αὐτοῦ περὶ καταβολῆς διὰ τὰς προηγουμένας ὑπηρεσίας των, ὑποχρεοῦνται νὰ καταβάλωσιν εἰς τὸ ταμεῖον τῶν συντάξεων διὰ τὰς μὴ ὑπαχθείσας εἰς κράτησιν ὑπηρεσίας των, ἁπάσας τὰς ἐπιβαλλομένας κρατήσεις ἂν καὶ ἐφ’ ὅσον δὲν ὑπεβλήθησαν εἰς αὐτάς. Τὸ χρέος τοῦτο ἐξοφλεῖται δι’ ἐπιβαλλομένης κρατήσεως 5% ἐπὶ τοῦ μισθοῦ τῶν ἐν ὑπηρεσίᾳ διατελούντων, 10% δὲ ἐπὶ τῶν συντάξεων· θεωρεῖται δὲ ὁλοσχερῶς ἐξωφλημένον ἅμ’ ἐκλείψῃ τὸ πρόσωπον τὸ δικαιούμενον εἰς μισθὸν ἢ σύνταξιν. Ὁ τρόπος τῆς ἐκκαθαρίσεως καὶ τοῦ κατ’ ἀναλογίαν προσδιορισμοῦ τῶν μισθῶν (ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ὁποίων γενήσονται αἱ κρατήσεις) ἐφ’ ὃν χρόνον δὲν ὑπῆρχον ὡρισμένοι διὰ νόμου τοιοῦτοι, κανονισθήσεται διὰ Β. Διατάγματος. Ἄρθρον 5. Δικαίωμα εἰς σύνταξιν ἔχουσι καὶ οἱ μετὰ εἴκοσιν ἐτῶν ὑπηρεσίαν ἀπὸ τῆς ἐγκαθιδρύσεως τῆς Βασιλείας ἐν Ἑλλάδι ἀπολυόμενοι καίτοι μὴ συμπληρώσαντες τὸ 60 ἔτος τῆς ἡλικίας των· ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ἡ σύνταξις συνίσταται εἰς τὰ 20/50 τοῦ μέσου ὅρου· μετὰ εἴκοσι δ’ ἐτῶν ὑπηρεσίαν δι’ ἕκαστον ἔτος αὐξάνει ἡ σύνταξις καθ’ ἓν πεντηκοστόν.

§88ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Εἰς τὸ ἄρθρον 2 ἐφέραμεν τροπολογίαν, ἡ ὁποία νομίζω δύναται ν’ ἀναγνωσθῇ· οὕτω τροπολογεῖ ἡ ἐπιτροπὴ τὸ 2 ἄρθρον. «Οἱ μέχρι τοῦδε ἀποκτήσαντες τὸ δικαίωμα τῆς συντάξεως κατὰ τὸν ἀπὸ 1 Ἀπριλίου 1857 νόμον καὶ ἐκτὸς ὑπηρεσίας διατελοῦντες κανονίζουσι κατ’ αὐτὸν τὰς συντάξεις των». «Δύνανται ὡσαύτως νὰ κανονίσωσι κατ’ αὐτὸν τὰς συντάξεις των καὶ ὅσοι τῶν ὑπαλλήλων τῆς πρώην Ἰονίου πολιτείας διατελοῦσιν ἐν ὑπηρεσίᾳ τοῦ Βασιλείου· ἀλλ’ ἐν τῇ περιπτώσει ταύτῃ θέλουσι λογισθῆ εἰς προσδιορισμὸν τῶν συντάξεών των μόνον αἱ πρὸ τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ παρόντος νόμου ὑπηρεσίαι». «Ἡ ἀναγνώρισις τῶν συντάξεων κατὰ τὰς περιπτώσεις τοῦ παρόντος ἄρθρου θέλει γίνεσθαι κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ ΧΝΒ. νόμου».

§89ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Θέλετε νὰ ἐξηγήσω εἰς τὶ ἀφορᾷ ἡ τροπολογία; Κατὰ τὸ ἄρθρον, ὅπως τὸ εἴχομεν ἐν τῷ ἀρχικῷ σχεδίῳ, τὸ δικαίωμα εἰς σύνταξιν τῶν ὑπαλλήλων τῆς πρώην Ἰονίου πολιτείας, ἐπεκυροῦτο πρῶτον ὑπὲρ τῶν ἤδη συνταξιούχων, δεύτερον ὑπὲρ ἐκείνων, οἵτινες ἔχουν μὲν δικαίωμα συντάξεως, ἀλλὰ τῶν ὁποίων ἡ σύνταξις δὲν ἀνεγνωρίσθη, καὶ τρίτον ὑπὲρ τῶν ὑπαλλήλων ἐκείνων τῆς πρώην Ἰονίου πολιτείας, οἵτινες ἐν ὑπηρεσίᾳ ἤδη τοῦ Βασιλείου διατελοῦντες ἤθελον θεωρήσει, ὅτι εἶναι συμφερώτερον εἰς αὐτοὺς νὰ παραιτηθῶσι τῆς ὑπηρεσίας ἵνα λάβωσι τὴν σύνταξίν των ὡς πρὸς τοὺς πρώτους καὶ δευτέρους δὲν φέραμεν τροπολογίαν ἀλλὰ μόνον ὡς πρὸς τοὺς τρίτους· διότι ἐνομίσαμεν, ὅτι ἤθελεν ἀδικηθῆ ἡ τάξις αὐτῶν διὰ τοῦ ἀρχικοῦ σχεδίου. Κατὰ τὸ ἀρχικὸν σχέδιον τοῦ ἄρθρου 2, ἵνα δυνηθῶσιν οἱ ὑπάλληλοι οὗτοι τῆς πρώην Ἰονίου πολιτείας νὰ πραγματοποιήσωσι τὸ δικαίωμα τῆς συντάξεώς των, ἔπρεπε νὰ παραιτηθῶσι τῆς ὑπηρεσίας τοῦ Βασιλείου ἐντὸς μηνὸς ἀπὸ τῆς ἐκδόσεως τοῦ νόμου· ἤδη λέγομεν, ὅτι δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ παραιτηθῶσιν ἐντὸς τῆς προθεσμίας ταύτης· ἀλλ’ ὁποτεδήποτε κατόπιν θελήσωσι νὰ παραιτηθῶσι καὶ προτιμήσωσι νὰ πραγματοποιήσωσι τὴν σύνταξίν των κατὰ τὸν Ἰόνιον νόμον, εἴτε διότι δὲν δύνανται ν’ ἀποκτήσωσι σύνταξιν κατὰ τὸν ἑλληνικὸν νόμον, εἴτε διότι θεωροῦσιν, ὅτι κατὰ τὸν Ἰόνιον νόμον τοῖς εἶναι συμφερώτερον, δύνανται νὰ πραγματοποιήσωσι τὸ δικαίωμά των κατὰ τὸν νόμον ἐκεῖνον. Ἐν τοιαύτῃ ὅμως περιπτώσει δὲν θέλει λογισθῆ παρὰ ὑπηρεσία ἡ Ἑπτανησιακή. Παρατηρῶ τὸν ἀξιότιμον βουλευτὴν Λευκάδος μὴ εὐχαριστούμενον ἐκ τῆς τροπολογίας αὐτῆς, ἀλλὰ τῷ λέγω, ὅτι εἶναι συμφερωτέρα τοῦ ἀρχικοῦ σχεδίου, διότι τὸ δικαίωμα, τὸ ὁποῖον δίδεται διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου εἰς τὸν ὑπάλληλον διατηρεῖται διὰ τῆς τροπολογίας εἰς πᾶσαν περίστασιν καὶ ἐπεκτείνεται. Ἰδοὺ τὶ λέγομεν ἡμεῖς (ἀναγινώσκει ἐκ νέου τὴν πρότασιν.)

§90ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. (ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Νὰ τεθῇ «καὶ τῶν ἑπομένων σχετικῶν νόμων», διότι ἡ Συνέλευσις ἐξέδωκε νόμον, κατὰ τὸν ὁποῖον ὑπάγονται εἰς ἐξέλεγξιν ἀπὸ τὸ ἐλεγκτικὸν συνέδριον.

§91ΣΕΡΒΟΣ. Ἐπὶ διατάξεων τοιαύτης φύσεως, ὁποῖαι εἶναι αἱ περὶ συντάξεων, ἔνθα καὶ ἑκάστη λέξις πρέπει νὰ σταθμίζηται, δὲν εἶναι οὐδεὶς ἐν καταστάσει νὰ φέρῃ παρατηρήσεις, ἐπὶ τροπολογιῶν, αἱ ὁποῖαι φέρονται τὴν στιγμὴν ταύτην· πρέπει νά μελετήσῃ καὶ νὰ ἴδῃ τὰς συνεπείας αὐτῆς, διότι ἑκάστη λέξις, ἥτις εἶναι εἷς μαργαρίτης, δύναται νὰ φέρῃ καὶ καλὰς καὶ κακὰς συνεπείας· ἑπομένως οὐδεὶς εὑρίσκεται ἐν καταστάσει νὰ συζητήσῃ ἐπὶ τοῦ προκειμένου νόμου καὶ τροπολογίαν, ἥτις φέρεται εἰς τὴν στιγμὴν ταύτην· ἑπομένως προτείνω νὰ τυπωθῇ καὶ αὔριον φερθῇ εἰς συζήτησιν.

§92ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ὁ ἀξιότιμος Κ. Σέρβος ἔχει ἄδικον νὰ παραπονῆται, διότι καὶ ἂν δὲν ἐφέρομεν ἡμεῖς τροπολογίαν θὰ εἴμεθα ἠναγκασμένοι νὰ συζητήσωμεν τὰς ἰδικάς του· ἡμεῖς συμφωνοῦντες κατά τι πρὸς τὰς ἰδέας, τὰς ὁποίας ἐξέφρασεν, ἐφέραμεν ἰδίαν περὶ τούτου τροπολογίαν. Ἂν συζητηθέντος ἤδη δὶς τοῦ νομοσχεδίου, προέκυψαν νεώτεραι ἰδέαι δὲν ἔπρεπεν ἐκ τούτων νὰ ὠφεληθῶμεν; ἐγένετο ἡ παρατήρησις, ὅτι ἡ διάταξις τοῦ ἀρχικοῦ σχεδίου ἐν μέρει ἀπέδιδε δικαιοσύνην εἰς τοὺς ὑπαλλήλους τῆς πρῴην Ἰονίου πολιτείας, ἀλλὰ τὴν ἀπέδιδεν ὑπὸ ὅρον αὐστηρὸν· τὸν ὅρον τῆς παραιτήσεως— Τοῦτο ἠθελήσαμεν διὰ τῆς τροπολογίας νὰ θεραπεύσωμεν καὶ αὐτὴ εἶναι ὅλη ἡ τροπολογία· κατὰ τὶ τοῦτο δύναται νὰ ἐμποδίσῃ τινὰ, νὰ συζητήσῃ τὸ προκείμενον νομοσχέδιον;

§93ΣΕΡΒΟΣ. Ἐγὼ δὲν ἐπιμένω εἰς τὴν ἀναβολήν· ἔχω ὅμως προσθήκας τινὰς νὰ κάμω.

§94ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Εἰς τὴν Ἑπτάνησον ὑπάρχουν 3, ἢ 4, νόμοι περὶ συντάξεων· ὁ νόμος τοῦ 57 εἶναι ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος συνέστησε ταμεῖον.

§95ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Διὰ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου ἐλήφθη πρόνοια μόνον περὶ τῶν συνταξιούχων τῶν ἐχόντων δικαίωμα κατὰ τὸν νόμον τοῦ 57, ὁ ὁποῖος συνέστησε καὶ ἰδιαίτερον ταμεῖον· ὑπάρχουν καὶ ἄλλοι νόμοι καὶ ἄλλα ταμεῖα, ταμεῖα ὅμως χρεωκοπήσαντα. Συνέπεια τῆς χρεωκοπίας αὐτῶν εἶναι, ὅτι αἱ συντάξεις αἱ διὰ τῶν νόμων ἐκείνων καθιερούμεναι ὀφείλονται παρὰ τοῦ δημοσίου ταμείου, ἀλλὰ καὶ ἡ ὀφειλὴ αὕτη τοῦ δημοσίου ἀμφισβητεῖται. Περὶ τούτου ἡ ἐπιτροπὴ δὲν ἐκλήθη ν’ ἀποφανθῇ καὶ δὲν δυνάμεθα νὰ ἐκφέρωμεν ἕκαστος εἰμὴ ἀτομικὴν μόνον γνώμην. Τὸ κατ’ ἐμὲ αἱ συντάξεις αὗται ἀποτελοῦσι χρέος δημόσιον, ἀλλ’ ἡ Βουλὴ θέλει ἐξετάσει ἐν καιρῷ τὸ ζήτημα κατὰ τὸ δίκαιον καὶ τὸ νόμιμον.

§96ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παραδέχεται τὴν τροπολογίαν τοῦ Κ. Τρικούπη;

§97ΣΕΡΒΟΣ. Μεταξὺ τοῦ νόμου τοῦ 1857 τῆς Ἑπτανήσου καὶ τοῦ νόμου τοῦ 1861 τοῦ πρώην βασιλείου τῆς Ἑλλάδος ὑπάρχει κάποια διαφορά. Οἱ Ἑπτανήσιοι ὑπέκυψαν εἰς περισσότερα βάρη ἀπὸ ἐκεῖνα εἰς τὰ ὁποῖα ὑπέκυψαν οἱ τοῦ πρώην ἐλευθέρου βασιλείου τῆς Ἑλλάδος· δὲν ἐννοῶ ὅτι θὰ ἀποκτήσουν περισσότερα δικαιώματα, ἀλλὰ θέλω νὰ ἀποκτήσουν τὴν αὐτὴν τύχην μὲ τοὺς τῆς πρώην ἐλευθέρας Ἑλλάδος ἀναλόγως τῶν ζημιῶν τὰς ὁποίας ὑπέστησαν καὶ τῶν καταβολῶν τὰς ὁποίας ἐτέλεσαν. Ἰδοὺ ἡ διαφορά. Ὁ νόμος τοῦ 1857 τῆς Ἑπτανήσου ὑπέβαλε τοὺς ὑπαλλήλους εἰς κρατήσεις ἀπὸ τοῦ 1857, ἐνῷ ὁ νόμος τοῦ πρώην βασιλείου τῆς Ἑλλάδος ἀπὸ τοῦ 1861· εἰς τρόπον ὥστε ἐπλήρωσαν τέσσαρα ἔτη περισσότερον οὗτοι ἀπὸ τοὺς τῆς πρώην ἐλευθέρας Ἑλλάδος· καὶ ὄχι μόνον τοῦτο, ἀλλὰ πρὸς τούτοις οἱ Ἑπτανήσιοι ὑπεχρεώθησαν νὰ καταθέσωσι τὰς καταβολάς των ἐντὸς ὡρισμένου διαστήματος καὶ σὺν τόκῳ. Τώρα ὑπαρχούσης ταύτης τῆς διαφορᾶς, καταλαμβάνετε, ὅτι οἱ ἄνθρωποι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ὑπηρέτησαν καὶ δὲν ἐτέλεσαν τὰς καταβολάς των, αὐτοὶ δὲν ἔχουν κανὲν δικαίωμα, καὶ ἐν τούτοις αὐτὸ τὸ ταμεῖον εἶναι περισσότερον ἐπηυξημένον ἀπὸ τὸ ἑλληνικόν. Δυνάμει τοῦ περὶ συντάξεως νόμου τοῦ πρώην βασιλείου πᾶς τις, ὁ ὁποῖος εἶχεν ὑπηρετήσει τὸν ἀπαιτούμενον ὑπὸ τοῦ νόμου χρόνον, καὶ εἶχε τὴν νόμιμον ἡλικίαν, ἠδύνατο νὰ ἀπολαύσῃ τὴν σύνταξίν του, καὶ δυνάμει τοῦ ἄρθρου 27 τοῦ νόμου περὶ συντάξεων, ὅλοι ἀπολαμβάνουσι τὰς συντάξεις των μετὰ τὴν δημοσίευσιν τοῦ νόμου, καίτοι μὴ τελέσαντες οὐδεμίαν καταβολήν. Δυνάμει τοῦ ἑπτανησιακοῦ νόμου οὐχὶ μόνον ἀπαιτεῖται νὰ ὑπηρέτησαν τὸν ἀπαιτούμενον χρόνον κτλ., ἀλλὰ πρέπει καὶ νὰ ἐτέλεσαν τὰς καταβολὰς τῆς προηγουμένης ὑπηρεσίας, εἰς τὸ ὁποῖον ὑποχρεοῖ ὁ νόμος ῥητῶς καὶ τοὺς συνταξιούχους καὶ τοὺς ἔχοντας τὸ δικαίωμα τῆς συντάξεως· ἐν τούτοις δυνάμει τοῦ ἑπτανησιακοῦ νόμου οἱ ἔχοντες τὴν ἡλικίαν καὶ ἑπομένως κτησάμενοι τὸ δικαίωμα τῆς συντάξεως, δὲν δικαιοῦνται νὰ ἀπολαύσωσι τὴν σύνταξίν των, εἰμὴ ἀφοῦ παρέλθῃ ἡ διάρκεια 5 ἐτῶν ἀπὸ τῆς καταβολῆς. Ἐξηγοῦμαι. Ἐγὼ λ. χ. ὑπηρέτησα ἀπὸ τοῦ 1840 μέχρι τοῦ 1865, ἔχω ὑπηρεσίαν 25 ἐτῶν, τὴν νόμιμον ἡλικίαν καὶ ὅλους τοὺς ἀπαιτουμένους ὅρους διὰ νὰ λάβω τὴν σύνταξιν· ἐὰν ἐγὼ τὰς καταβολὰς ἀπὸ τοῦ 1840–1857 δὲν τὰς ἔκαμα εἰμὴ πρὸ 2 ἐτῶν πρέπει νὰ ἀναμένω ἄλλα 3 ἔτη διὰ νὰ ἀπολαύσω τὸ δικαίωμά μου. Τὰ δύω ταμεῖα, βλέπετε, συγχωνεύονται, ἀλλ’ ἴση μοῖρα ἐδῶ δὲν ὑπάρχει· διότι ὁ μὲν ἑπτανήσιος, ὅστις ὑπέστη μεγάλα καὶ ὑπέρογκα βάρη θέλει ὑπομένει 3 ἔτη ἀκόμη, ὁ δὲ τοῦ πρώην βασιλείου τῆς Ἑλλάδος θέλει λαμβάνει ἀμέσως τὴν σύνταξίν του. Δι’ αὐτοὺς τοὺς λόγους ὑπέβαλον τὴν τροπολογίαν μου, τῆς ὁποίας ἐξαιτοῦμαι τὴν παραδοχήν.

§98ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Κύριοι, ὁ ἀξιότιμος προλαλήσας βουλευτὴς Λευκάδος θεωρεῖ ὅτι δὲν εἶναι ἐν ἴσῃ μοίρᾳ οἱ συνταξιοῦχοι τοῦ ταμείου τοῦ 1857 μὲ τοὺς συνταξιούχους τοῦ 1861, θεωρεῖ τοὐτέστιν, ὅτι οἱ ὑπάλληλοι τοῦ πρώην Ἰονίου κράτους ὑποβάλλονται εἰς πολὺ βαρυτέρας ὑποχρεώσεις παρ’ ἐκείνας, εἰς ἃς ὑποβάλλονται οἱ ὑπάλληλοι τοῦ πρώην βασιλείου τῆς Ἑλλάδος· εἰς τοῦτο νομίζω ὅτι ἀπατᾶται· διότι ναὶ μὲν εἰς τὴν εἰδικὴν περίπτωσιν, ἣν ἀνέφερεν ὁ ἀξιότιμος προλαλήσας ὁ νόμος ἐκεῖνος εἶναι αὐστηρότερος τοῦ ἑτέρου, ἀλλὰ ὑπάρχουσι πολλαὶ ἄλλαι ὑποχρεώσεις, εἰς τὰς ὁποίας εἶναι ἀσυγκρίτῳ λόγῳ αὐστηρότερος τοῦ ἑπτανησιακοῦ νόμου ὁ ἑλληνικός, διότι ὁ ὑπάλληλος τοῦ πρώην βασιλείου διὰ νὰ ἀπολαύσῃ τὴν σύνταξίν του πρέπει νὰ ὑπηρετήσῃ 25 ἔτη ἐνῷ ὁ ὑπάλληλος τῆς Ἑπτανήσου μετὰ 6 ἔτη ἔχει δικαίωμα συντάξεως· δὲν εἶναι παράδοξον δὲ ἐὰν ὑποβάλλωνται εἰς περισσοτέρας ὑποχρεώσεις, οἱ ἔχοντες καὶ περισσότερα δικαιώματα. Διὰ τοῦτο λέγω, ὅτι δὲν εἶναι δικαία ἡ πρότασις τοῦ ἐντίμου βουλευτοῦ Λευκάδος, ὅστις μετὰ τὴν ἑξαετῆ ὑπηρεσίαν θέλει νὰ μὴ ὑποβάλλωνται οἱ Ἰόνιοι ὑπάλληλοι εἰς τὰς ὑποχρεώσεις τὰς ὁποίας προβλέπει ὁ ἰόνιος νόμος· δὲν ἐννοῶ ποῦ ἐν αὐτῇ ὑπάρχει ἡ ἰσότης. Προτείνω λοιπὸν, τὴν μὴ παραδοχὴν τῆς τροπολογίας τοῦ ἀξιοτίμου βουλευτοῦ Λευκάδος.

§99ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέτω εἰς ψηφοφορίαν τὴν τροπολογίαν τοῦ Κ. Σέρβου εἰς τὸ δεύτερον ἄρθρον. «Οἱ ἀπολυόμενοι ὅμως ἢ παραιτούμενοι ὑπάλληλοι δικαιοῦνται νὰ ἀπολαύσωσι τὴν σύνταξιν εὐθὺς μετὰ τὴν τέλεσιν τῶν ὑπὸ τοῦ νόμου κανονισθεισῶν καταβολῶν τῆς παρελθούσης ὑπηρεσίας αὐτῶν». Οἱ παραδεχόμενοι παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ ἀπέῤῥιψε τὴν πρότασιν, μένει λοιπὸν τὸ ἄρθρον ὡς ἐτροποποιήθη διὰ τῆς προσθήκης «καὶ τῶν ἑπομένων σχετικῶν.» «Ἄρθρ. 3. Οἱ κατὰ τὸν ἀπὸ 1 Ἰουλίου 1857 νόμον ἀπολαύοντες καὶ οἱ κατὰ τὸ ἄρθρον 2 τοῦ παρόντος νόμου ἀπολαύσοντες σύνταξιν, δὲν δικαιοῦνται νὰ αἰτήσωσιν, ὅπως ὑπαχθῶσιν εἰς τὰς διατάξεις τοῦ ΧΝΒʹ. Νόμου, εἰμὴ μόνον, ἐὰν διορισθῶσιν εἰς δημοσίαν ὑπηρεσίαν ὑποβάλλουσαν αὐτοὺς εἰς κρατήσεις ὑπὲρ τοῦ ταμείου τῶν συντάξεων, καὶ διατελέσωσιν ἐν αὐτῷ ἓν τοὐλάχιστον ἔτος.»

§100ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ὁ νόμος ἤθελε νὰ δοθῇ τὸ δικαίωμα τῆς συντάξεως εἰς ἐκείνους, οἵτινες πράγματι ὑπηρέτησαν τὸ βασίλειον καὶ διὰ τοῦτο ἔθεσε μίαν προθεσμίαν· διὰ τὸν αὐτὸν λόγον ἡ ἐπιτροπὴ ἔκρινεν ἀναγκαῖον νὰ συμπεριληφθῶσι καὶ οἱ ἐν τῷ 2 ἄρθρῳ τοῦ παρόντος νόμου ἀναφερόμενοι.

§101ΠΡΟΕΔΡΟΣ. (Ἀναγινώσκει ἐκ νέου τὸ ἄρθρον 3).

§102ΠΟΛΛΟΙ. Δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις.

§103ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. —Ὁ Κ. Σέρβος προτείνει τὴν ἑξῆς τροπολογίαν· «Οἱ ἀπὸ 1 Ἰουλίου καὶ οἱ κατὰ τὸ ἄρθ· 2 τοῦ παρόντος νόμου ἀπολαύσοντες συντάξεις, δὲν δικαιοῦνται νὰ αἰτήσωσι συντάξεις κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ ΧΝΒʹ. Νόμου, εἰμὴ μόνον ἐὰν εὑρέθησαν ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ, μετὰ τὴν ἐποχὴν τῆς ἑνώσεως τῆς Ἑπτανήσου μετὰ τῆς Ἑλλάδος.»

§104ΣΕΡΒΟΣ. Πρέπει νὰ τεθῶσιν ἐν ἴσῃ μοίρᾳ καὶ οἱ Ἑπτανήσιοι καὶ οἱ τοῦ ἀρχαίου βασιλείου· τοῦτο εἶναι ἀναντίῤῥητον. Εἷς ὑπηρέτησεν εἰς τὴν πρώην ἐλευθέραν Ἑλλάδα 25 ἔτη, καὶ εἷς Ἑπτανήσιος ὑπηρέτησεν ἐπίσης 25 ἔτη· τὰ ταμεῖα συγχωνεύονται, ἀλλ’ ὁ Ἑπτανήσιος δὲν δύναται νὰ ὠφεληθῇ τῶν εὐεργετικῶν διατάξεων τοῦ ἑλληνικοῦ νόμου, διότι δὲν εὑρίσκεται νῦν ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ, ἐνῷ αἱ καταβολαὶ τῶν ὑπαλλήλων τῆς Ἑπτανήσου εἶναι ἀνώτεραι καὶ συγχωνεύονται. Οἱ ὑπάλληλοι τῆς Ἑλλάδος εὐηργετήθησαν ἀπὸ τὸν νόμον· διατὶ δὲν πρέπει νὰ ὠφεληθῶσι καὶ οἱ Ἑπτανήσιοι; μοὶ φαίνεται, ὅτι ἡ τύχη πρέπει νὰ ᾖναι κοινὴ καὶ ἑπομένως αὐτὴ ἡ διάταξις πρέπει νὰ γίνῃ παραδεκτὴ, διὰ νὰ ἐπεκταθῇ τὸ δικαίωμα τοῦτο καὶ εἰς ἐκείνους, οἵτινες δὲν εὑρίσκονται ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ μετὰ τὴν ἕνωσιν, δηλ. νὰ ἐφαρμοσθῇ καὶ δι’ αὐτοὺς ἡ εὐεργετικὴ διάταξις τοῦ ἄρθρ. 27 τοῦ ἑλληνικοῦ νόμου. Καὶ σᾶς παρακαλῶ νὰ προσέξητε τόσον περισσότερον εἰς τοῦτο, καθόσον ἡ ἕνωσις ἐπέφερε τὴν ἀποχώρησιν πολλῶν ὑπαλλήλων, οἱ ὁποῖοι δὲν ἔπταισαν, ἀλλὰ μόνον ἡ ἀποχώρησίς των ἐπῆλθεν ὡς ἀποτέλεσμα ἄμεσον τῆς ἑνώσεως. Δι’ αὐτοὺς τοὺς λόγους ὑποστηρίζω τὸ 2. ἄρθρον, ὅπως τὸ ἐτροποποίησα.

§105ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς Λευκάδος ἐν ὀνόματι τῶν ἀρχῶν τῆς ἰσότητος ζητεῖ τὴν ἀνισότητα· διότι λέγει ὅτι ὁ ἑπτανήσιος ὑπάλληλος πρέπει νὰ ἀπολαμβάνῃ τῶν εὐεργετικῶν διατάξεων τοῦ ἑλληνικοῦ νόμου, ἐνῷ ὁ Ἕλλην δὲν δύναται νὰ ὠφεληθῇ τῶν διατάξεων τοῦ ἰονικοῦ νόμου. Ἡ ἐπιτροπὴ ἡ συντάξασα τὸ σχέδιον, τὸ συνέταξεν ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ἀρχῶν τῆς ἰσότητος· σκοπὸν δὲ προέθετο νὰ προΐδῃ μόνον περὶ τῶν ὑπαλλήλων ἐκείνων τοῦ ἰονίου κράτους, οἵτινες ἀπέκτησαν καὶ νέα δικαιώματα ὡς ἐκ τῆς ὑπηρεσίας καὶ ἐν τῷ ἑλληνικῷ κράτει· διότι ὁ μὲν ἑλληνικὸς νόμος προβλέπει περὶ ἐκείνων, οἵτινες ὑπηρέτησαν ἐν τῷ ἑλληνικῷ βασιλείῳ ὁ δὲ ἑπτανησιακὸς περὶ ἐκείνων, οἵτινες προσέφεραν τὴν ὑπηρεσίαν των εἰς τὴν Ἑπτάνησον. Περὶ τῶν ἐχόντων λοιπὸν τὴν διπλῆν αὐτὴν οὕτως εἰπεῖν ἰδιότητα, ἡ ἐπιτροπὴ διὰ τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ προβλέπουσα, καθιέρωσεν ὥστε οὗτοι νὰ ἔχωσι δικαίωμα συντάξεως κατὰ τὸν νόμον τοῦ 1861. Περὶ δὲ τῶν λοιπῶν, ἐθεώρησεν ἀντιβαῖνον εἰς τὴν ἰσότητα τοῦτο. Διότι πῶς εἶναι δυνατὸν ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος οὐδέποτε κατέθεσε, νὰ λάβῃ πρὸς ζημίαν ἐκείνων, οἵτινες κατέθεσαν; ἵνα λάβῃ, πρέπει νὰ καταθέσῃ· καὶ διὰ νὰ καταθέσῃ, πρέπει νὰ ὑπηρετήσῃ τὸ βασίλειον· ὥστε ὀρθῶς ἔχει τὸ νομοσχέδιον, διότι ἄλλως θὰ ἀδικηθῶσιν οἱ συνταξιοῦχοι τοῦ πρῴην ἑλληνικοῦ κράτους, καὶ εἶναι μία μεγίστη ἀδικία, διότι εἰς ἐκείνους μὲν δίδεται τὸ δικαίωμα νὰ ἐκλέξωσι μεταξὺ τῶν δύο νόμων, ἐνῷ εἰς τοὺς ὑπαλλήλους τοῦ πρώην βασιλείου δὲν δίδεται. Ἡμεῖς ἀνεχωρήσαμεν ἀπὸ τὴν ἑξῆς ἀρχὴν, ἐσεβάσθημεν τὰ κεκτημένα δικαιώματα, εἴτε βλάπτουσιν εἴτε ὠφελοῦσιν.

§106ΣΕΡΒΟΣ. Δὲν ἐννοῶ ποία ἴση μοίρα ὑπάρχει ἀφοῦ ὁ μὲν Ἕλλην ὑπάλληλος ἀπολαμβάνει ἀμέσως τὴν σύνταξίν του, ὁ δὲ Ἑπτανήσιος πρέπει νὰ ἀναμένῃ νὰ παρέλθουν 5 ἔτη· καὶ σημειώσατε, ὅτι πολλοὶ τῶν ὑπαλλήλων ἀπελύθησαν ἢ θέλουν ἀπολυθῆ καὶ δὲν θὰ εὑρεθῶσιν εἰς ὑπηρεσίαν, ὥστε πολλοὶ ὑπάλληλοι θὰ ὑστερηθῶσι καὶ τῶν καταβολῶν καὶ τῆς ὑπηρεσίας, καὶ μετὰ ταῦτα δὲν θὰ δυνηθῶσι νὰ ἀπολαύωσι τίποτε.

§107ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Οἱ ἔχοντες κεκτημένον δικαίωμα συντάξεως;

§108ΣΕΡΒΟΣ. Διότι δυνάμει τοῦ ἑπτανησιακοῦ νόμου, καθὼς προεῖπον, οἱ κτησάμενοι δὲν δύνανται νὰ τὸ ἀπολαύσωσιν, εἰμὴ μετὰ παρέλευσιν 5 ἐτῶν. Βλέπετε εἰς ποίαν θέσιν θὰ εὑρεθῶσιν; ἀπέκτησαν μὲν τὸ δικαίωμα τῆς συντάξεως, δὲν ἀπέκτησαν ὅμως τὸ δικαίωμα τῆς ἀπολαύσεως. Αὗται εἶναι αἱ παρατηρήσεις ἃς ἤθελον νὰ κάμω εἰς τὴν Βουλήν.

§109Χ. Α. ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Εἰς τὴν ἐπιτροπὴν ἔπρεπε νὰ ὑπάγετε νὰ τὰ εἴπητε αὐτά.

§110ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Δύναται νὰ τεθῇ ὅτι «οἱ δυνάμει τοῦ νόμου τῆς ἀφομοιώσεως παυθέντες θὰ λάβουν σύνταξιν» (διάλογοι).

§111ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Περὶ τούτου ἐγένετο ἀπόφασις τῆς Βουλῆς.— Ὁ Κ. Σέρβος ἔκαμε τὴν παρατήρησιν ὅτι δυνάμει τοῦ ἑπτανησιακοῦ νόμου διὰ νὰ ὑπαχθῇ εἷς ὑπάλληλος εἰς τὰς διατάξεις τοῦ νόμου τοῦ 1857, πρέπει νὰ ἔκαμε τὰς καταβολὰς πρὸ 5 ἐτῶν· ἠξεύρετε δὲ διὰ τί ὁ νόμος ἐκεῖνος ἀπῄτησε τοῦτο; διότι ἠθέλησε νὰ προλάβῃ τὰς καταχρήσεις, καὶ διὰ τοῦτο ὥρισεν ὅτι «ὅστις ὑπάλληλος δὲν θελήσῃ νὰ καταθέσῃ ἀμέσως τὰς καταβολάς του, δύναται νὰ τὰς καταθέσῃ καὶ κατόπιν, ἀλλὰ τότε θὰ παρέλθουν 5 ἔτη, διὰ νὰ ἀπολαύσῃ τὸ δικαίωμα τῆς συντάξεως». Τοιοῦτος εἶναι ὁ ὅρος· πῶς λοιπὸν θέλετε νὰ ἀπαλλαχθῶσι τοῦ περιορισμοῦ τούτου; ὁ ἑλληνικὸς νόμος ἐσεβάσθη ὅλα τὰ κεκτημένα δικαιώματα.

§112ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέτω εἰς ψηφοφορίαν τὴν τροπολογίαν τοῦ Κ. Σέρβου (ἀναγινώσκεται).

§113ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἡ ἐπιτροπὴ θὰ συμφωνήσῃ νὰ ἐξαιρεθῶσιν ἐκεῖνοι, οἵτινες θέλουν παυθῆ δυνάμει τοῦ νόμου τῆς ἀφομοιώσεως.

§114ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς Μεσσήνης προτείνει εὐεργετικῶς, ὥστε οἱ παυθησόμενοι ὑπάλληλοι συνεπείᾳ τῆς ἀφομοιώσεως νὰ δύνανται νὰ ἀπολαύσωσι τὴν σύνταξιν, ἅμα καταθέσωσι τὰς καταβολάς· τοῦτο εἴμεθα πρόθυμοι νὰ τὸ δεχθῶμεν....

§115ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Νομίζω, ὅτι τὸ ἄρθρον 4 ἀπαλλάσσει αὐτοὺς ἀπὸ αὐτῆς τῆς διατάξεως, διότι λέγει· «Οἱ μὴ ὑποβληθέντες εἰς τὰς ὑπὸ τοῦ ΧΝΒʹ. Νόμου ἐπιβαλλομένας κρατήσεις ὑπάλληλοι, οἱ δυνάμει αὐτοῦ συνταξιοῦχοι, καὶ οἱ ὑπαγόμενοι μὲν εἰς τὰς διατάξεις τοῦ ἀπὸ 1 Ἰουλίου 1857 Ἰονίου Νόμου, ἀλλὰ μὴ συμμορφωθέντες πρὸς τὸ ἄρθρον 5 αὐτοῦ περὶ καταβολῆς διὰ τὰς προηγουμένας ὑπηρεσίας των, ὑποχρεοῦνται νὰ καταβάλλωσιν εἰς τὸ ταμεῖον τῶν συντάξεων διὰ τὰς μὴ ὑπαχθείσας εἰς κράτησιν ὑπηρεσίας των, ἁπάσας τὰς ἐπιβαλλομένας κρατήσεις, ἂν καὶ ἐφ’ ὅσον δὲν ὑπεβλήθησαν εἰς αὐτὰς κτλ.

§116ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Δὲν ἐφαρμόζεται, διότι τὸ ἄρθρον τοῦτο ἀποβλέπει εἰς τοὺς ὑπαλλήλους, οἵτινες ἐξακολουθοῦν ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ (θόρυβος καὶ διάλογοι). Ἡ πρότασις ἀφορᾷ τὴν προθεσμίαν, διότι κατὰ τὸν Ἰόνιον Νόμον μετὰ τὴν καταβολὴν πρέπει νὰ παρέλθωσι 5 ἔτη· ὁ βουλευτὴς Μεσσήνης προτείνει ἡ προθεσμία αὕτη νὰ λείψῃ.

§117ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Δυνάμεθα νὰ θέσωμεν, ὅτι ἡ ὑπὸ τοῦ ἄρθρου 5 τοῦ νόμου τοῦ 1857 καθιερωμένη πενταετὴς προθεσμία καταργεῖται.

§118ΣΕΡΒΟΣ. Μάλιστα, διατυπόνω λοιπὸν τὴν προσθήκην ταύτην ὡς ἀκολούθως. «Ἡ ὑπὸ τοῦ ἄρθρου 5 τοῦ ἀπὸ 1 Ἰουλίου 1857 Ἰονίου Νόμου τασσομένη πενταετὴς προθεσμία καταργεῖται.»

§119ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἠκούσατε λοιπὸν τὴν προσθήκην ταύτην. Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις ὡς πρὸς αὐτήν;

§120ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§121ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν ἡ Βουλὴ παρεδέχθη τὸ 3 ἄρθρον.— «Ἄρθρον 4. Οἱ μὴ ὑποβληθέντες εἰς τὰς ὑπὸ τοῦ ΧΝΒʹ. νόμου ἐπιβαλλομένας κρατήσεις ὑπάλληλοι, οἱ δυνάμει αὐτοῦ συνταξιοῦχοι, καὶ οἱ ὑπαγόμενοι μὲν εἰς τὰς διατάξεις τοῦ ἀπὸ 1 Ἰουλίου 1857 Ἰονίου νόμου, ἀλλὰ μὴ συμμορφωθέντες πρὸς τὸ ἄρθρον 5 αὐτοῦ περὶ καταβολῆς διὰ τὰς προηγουμένας ὑπηρεσίας των, ὑποχρεοῦνται νὰ καταβάλλωσιν εἰς τὸ ταμεῖον τῶν συντάξεων διὰ τὰς μὴ ὑπαχθείσας εἰς κράτησιν ὑπηρεσίας των, ἁπάσας τὰς ἐπιβαλλομένας κρατήσεις, ἂν καὶ ἐφ’ ὅσον δὲν ὑπεβλήθησαν εἰς αὐτάς. Τὸ χρέος τοῦτο ἐξοφλεῖται δι’ ἐπιβαλλομένης κρατήσεως 5% ἐπὶ τοῦ μισθοῦ τῶν ἐν ὑπηρεσίᾳ διατελούντων, 10% δὲ ἐπὶ τῶν συντάξεων· θεωρεῖται δὲ ὁλοσχερῶς ἐξωφλημένον ἅμ’ ἐκλείψῃ τὸ πρόσωπον τὸ δικαιούμενον εἰς μισθὸν ἢ σύνταξιν. Ὁ τρόπος τῆς ἐκκαθαρίσεως καὶ τοῦ κατ’ ἀναλογίαν προσδιορισμοῦ τῶν μισθῶν (ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ὁποίων γενήσονται αἱ κρατήσεις) ἐφ’ ὃν χρόνον δὲν ὑπῆρχον ὡρισμένοι διὰ νόμου τοιοῦτοι, κανονισθήσεται διὰ Βασ. Διατάγματος.»

§122ΖΑΤΟΥΝΙΤΗΣ. Κύριοι, γνωρίζετε, ὅτι τὸ ταμεῖον τῶν συντάξεων ἐπεφορτίσθη δυσαναλόγως τῶν δυνάμεών του, καὶ ὅτι πολλαὶ καταχρήσεις συνέβησαν πρὸς ἀπόλαυσιν τοῦ δικαιώματος τῆς συντάξεως, ἐπειδὴ πολλοὶ ὠφελήθησαν ἀπὸ τὰ ἔτη τῆς ὑπηρεσίας τοῦ ἀγῶνος, κατελόγισαν τὰ ἔτη αὐτὰ εἰς διπλάσια, καὶ σήμερον μισθοδοτοῦνται μὲ συντάξεις, αἵτινες ἐπιβαρύνουν πολὺ τὸ ταμεῖον. Ἐκτὸς τούτου ἀπολαμβάνουν τὸ δικαίωμα τῆς συντάξεως οἱ ὑπάλληλοι, οἱ ὁποῖοι δὲν ὑπήχθησαν εἰς τὰς διατάξεις τοῦ νόμου τῆς συντάξεως, λ. χ. ἐζήτησε τὴν σύνταξίν του εἷς ὑπάλληλος, ὅστις ὑπηρετεῖ πρὸ 3 ἢ 5 ἐτῶν καὶ ἀπήλαυσε τὴν σύνταξιν αὐτὴν χωρὶς νὰ καταθέσῃ ἐκ προηγουμένης ὑπηρεσίας ἓν ποσὸν, τὸ ὁποῖον νὰ ἔρχηται εἰς κάποιαν ἀναλογίαν. Ἤθελα παρακαλέσει λοιπὸν τὴν Βουλὴν διὰ νὰ σταθῇ τὸ ταμεῖον αὐτὸ, τὸ ὁποῖον δὲν εὑρίσκεται εἰς καλὴν κατάστασιν, τὰς κρατήσεις τῶν 10% νὰ τὰς αὐξήσῃ εἰς 20%, ἢ τοὐλάχιστον εἰς 15%, διότι ὡς γνωρίζετε μετ’ ὀλίγα ἔτη δὲν θὰ ἔχῃ λεπτὸν τὸ ταμεῖον τοῦτο.

§123ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἡ ἐπιτροπὴ ὡς πρὸς τοῦτο ἀφίεται εἰς τὴν Βουλὴν, ἀλλὰ καλὸν θὰ ἦτο νὰ τεθῇ εἷς περιορισμὸς διὰ τὰς μικρὰς συντάξεις.

§124ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Μέχρι τῶν 100 δραχμῶν νὰ αὐξήσῃ εἰς 15.

§125ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παραδέχεται λοιπὸν ἡ Βουλὴ τοῦτο;

§126ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§127ΠΡΟΕΔΡΟΣ. «Ἄρθρον 5. Δικαίωμα εἰς σύνταξιν ἔχουσι καὶ οἱ μετὰ εἴκοσιν ἐτῶν ὑπηρεσίαν ἀπὸ τῆς ἐγκαθιδρύσεως τῆς Βασιλείας ἐν Ἑλλάδι ἀπολυόμενοι, καίτοι μὴ συμπληρώσαντες τὸ 60 ἔτος τῆς ἡλικίας των· ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ἡ σύνταξις συνίσταται εἰς τὰ 20/50 τοῦ μέσου ὅρου· μετὰ εἴκοσι δ’ ἐτῶν ὑπηρεσίαν δι’ ἕκαστον ἔτος αὐξάνει ἡ σύνταξις καθ’ ἓν πεντηκοστόν.» Ὑπάρχουσι διάφοροι τροπολογίαι, ἡ τοῦ κυρίου Σέρβου· «ἡ σύνταξις ὁρίζεται κατὰ τὸν μέσον ὅρον τοῦ ἀνωτέρου μισθοῦ τῶν διαρκῶν ἐπιμισθίων, τὰ ὁποῖα ἐλήφθησαν ἐπὶ τέσσαρα τοὐλάχιστον ἔτη διαρκούσης τῆς ὑπηρεσίας.» Τοῦ κυρίου Κυπριάδου· «οἱ ἐπὶ τοῦ ἀγῶνος ἀξιωματικοὶ τοῦ τακτικοῦ στρατοῦ, οἵτινες μετὰ τὴν ἐγκατάστασιν τῆς Βασιλείας διετέλεσαν ἢ διατελοῦν εἰς πολιτικὰς ὑπηρεσίας, διωρίσθησαν δὲ συγχρόνως καὶ εἰς τὴν Β. φάλαγγα, ἔχουν δικαίωμα εἰς πολιτικὴν σύνταξιν, ἐὰν ἡ ἐπὶ τοῦ ἀγῶνος στρατιωτικὴ ὑπηρεσία των ἑνουμένη μὲ τὴν πολιτικὴν ἀποτελῇ τὸ παρὰ τοῦ νόμου ἀπαιτούμενον χρονικὸν διάστημα, ἀλλ’ ὑπὸ τὸν ὅρον τοῦ νὰ παραιτηθῶσι τοῦ στρατιωτικοῦ βαθμοῦ αὐτῶν, καὶ τοῦ ἕνεκα τούτου μισθοῦ των, νὰ ὑποβληθῶσι δὲ εἰς τὰς κρατήσεις περὶ ὧν διαλαμβάνει τὸ 4 ἄρθρον τοῦ παρόντος νόμου.»

§128Κ. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Ἀπὸ τῆς ἐκδόσεως τοῦ νόμου αὐτοῦ ἐπεβλήθη ἡ ὑποχρέωσις νὰ κρατηθῇ ἓν ποσὸν λόγῳ τῆς συντάξεως, δι’ αὐτὸν δὲ τὸν λόγον ἡ κυβέρνησις ἀπεφάσισε νὰ προικήσῃ τοὺς ἀρχαιοτέρους ὑπαλλήλους μὲ τὸ ποσὸν τοῦτο. Διὰ τοῦ νέου νόμου τοῦ σημερινοῦ αὐτοῦ γίνεται μεταβολὴ καὶ ὑποχρεοῦνται οἱ ἀρχαῖοι ὑπάλληλοι νὰ πληρώσωσι, ὅ,τι δὲν εἶχον πληρώσει καὶ διὰ τοῦτο ἦλθεν ἡ κυβέρνησις εἰς ἐπικουρίαν, ἡ σημερινὴ ὅμως τροποποίησις εἶναι ἀρκετὰ βαρεῖα, διότι ἀπὸ 10 ἀναβιβάζομεν τὰς κρατήσεις εἰς 15%. Διὰ νὰ συμβιβάσωμεν τὸ βάρος τοῦτο καὶ διὰ νὰ ἱκανοποιήσωμεν τὰς μελλούσας ἀξιώσεις ἀναλόγως τῶν μεγάλων κρατήσεων προτείνω τὴν ἐλάττωσιν τῶν 20 ἐτῶν εἰς 15, δηλαδὴ δικαίωμα πρὸς σύνταξιν νὰ ἀπολαμβάνῃ ἐκεῖνος ὅστις ὑπηρέτησε τὴν κυβέρνησιν 15 ἔτη καὶ ἀπελύθη, ἢ ὅστις ἔφθασεν εἰς τὴν ἡλικίαν τῶν 60 ἐτῶν, καὶ νὰ λαμβάνουν τὰ 15/60.

§129ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Δὲν ἠξεύρω τί θὰ ἀποφασίσῃ ἡ Βουλὴ ἐπὶ τῆς προτάσεως τοῦ κυρίου Δημητριάδου διότι οὐδεμίαν γνώμην ἔχομεν νὰ δώσωμεν, ἀλλ’ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον θέλω νὰ εἴπω εἶναι ὅτι ὅταν ἐλαττωθῶσι τὰ ἔτη τῆς ὑπηρεσίας, τὰ ὁποῖα εἶναι ἀναγκαῖα πρὸς ἀπόκτησιν τοῦ δικαιώματος τῆς συντάξεως τότε νὰ μὴ παραδεχθῶμεν τὸ ὁμοιόμορφον σύστημα τὸ ὁποῖον καθιεροῖ ὁ νόμος τοῦ 1861, ἀλλὰ τὸ κλιμακωτὸν, διότι καὶ ἐν Ἑπτανήσῳ εἶχον τὸ σύστημα τοῦτο. Ἕκαστον ἔτος ὑπηρεσίας, κατὰ τὸν Ἑλληνικὸν νόμον ἀντιστοιχεῖ πρὸς ἓν πεντηκοστὸν, ἐν ᾧ κατὰ τὸν Ἰόνιον νόμον τὰ ἔτη τῆς ὑπηρεσίας φέρουν ἐπὶ πλέον κλάσματα ἐφόσον εἶναι περισσότερα· ἀπὸ τοῦ 6ου ἔτους μέχρι τοῦ 9ου φέρουσιν 6/60 μετὰ τὸ 12ον φέρουν 20/60 ὅπερ δεικνύει ὅτι ἡ διδομένη σύνταξις δι’ ὀλίγα ἔτη ὑπηρεσίας δὲν δίδεται λόγῳ δικαιώματος ὑπηρεσίας, ἀλλὰ λόγῳ περιθάλψεως, ἡ ἐπιείκεια ὅμως αὕτη δὲν πρέπει νὰ φθάσῃ μέχρις αὐτοῦ τοῦ βαθμοῦ. Ὥστε ἂν παραδεχθῶμεν τὸ σύστημα κατωτάτου ὅρου 15 ἐτῶν πρέπει νὰ δεχθῶμεν συνάμα καὶ τὸ κλιμακωτόν.

§130ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Δὲν πιστεύω ποτὲ ἡ Βουλὴ νὰ θελήσῃ νὰ καταστρέψῃ τὸ ταμεῖον τῶν συντάξεων, τὸ ὁποῖον ἕως τώρα εἶναι κατεστραμμένον καὶ θὰ καταστραφῇ πολὺ περισσότερον, ἐὰν παραδεχθῆτε αὐτὸ τὸ σύστημα.

§131Χ. Α. ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἰδοὺ διατί ὑποστηρίζω καὶ ἐγὼ τὴν πρότασιν τοῦ Κυρίου Δημητριάδου· ά.) τὸ ταμεῖον αὐτὸ εἶναι ἰδιωτικὸν, διότι καταθέτουν οἱ ὑπάλληλοι· βʹ.) αἱ καταχρήσεις, αἱ ὁποῖαι ἔγειναν μέχρι τοῦδε, ἔφερον τὸ ταμεῖον αὐτὸ εἰς χρεωκοπίαν· ἀλλ’ ἐλπίζομεν, ὥστε τοῦ λοιποῦ αἱ καταχρήσεις αὐταὶ νὰ μὴ λάβωσι χώραν. Ἄλλως ἡ παραδοχὴ αὐτοῦ τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ἐτῶν θὰ φέρῃ περιστολὴν εἰς ἓν ἄλλο εἶδος καταχρήσεως, διότι τώρα παύουν τοὺς ὑπαλλήλους καὶ τοὺς πετοῦν εἰς τὸν δρόμον· ὅταν ὅμως εἷς ὑπουργὸς παύῃ ἕνα ὑπάλληλον μετὰ 15 ἐτῶν ὑπηρεσίαν θὰ ἰδῇ, ὅτι θὰ ὑποβληθῇ εἰς μίαν σύνταξιν, καὶ ἑπομένως θὰ τὸν διατηρήσῃ· ἐνῷ ἂν τὸν παύσῃ πρὸ τῶν 20 ἐτῶν δὲν θὰ ἔχῃ δικαίωμα συντάξεως, καὶ τὸν πετᾷ εἰς τοὺς δρόμους. Διὰ τοῦτο νομίζω, ὅτι δὲν βλάπτεται διόλου τὸ δημόσιον, ὅταν ἀπὸ τὴν ἰδικήν μου περιουσίαν πρόκειται νὰ λάβω τὸ ποσὸν, τὸ ὁποῖον κατέθεσα.

§132ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ. Ἡ σύνταξις, νομίζω, ἐνομοθετήθη, διότι ἐθεωρήθη ἀναγκαία διὰ δύω λόγους, α) νὰ ἀσφαλίσῃ τοῦ ὑπαλλήλου τὸ μέλλον, καὶ βʹ) τὴν ἀνεξαρτησίαν. Εἴπομεν, ὅτι αἱ παύσεις καὶ οἱ διορισμοὶ ἐπηρεάζουν μεγάλως εἰς τῆς πολιτείας τὰ πράγματα, καὶ ἐνθυμεῖσθε, ἡ ἐξουσία διὰ τῶν παύσεων καὶ διορισμῶν εἶχε τὰ δύω μεγάλα μέσα διὰ τῶν ὁποίων παρεβίαζε τὰ πάντα, τὸ ἓν διὰ τῆς ὠφελείας καὶ τὸ ἄλλο διὰ τῆς ἀπειλῆς. Ὡς ἐκ τούτου λοιπὸν ἤλθομεν εἰς τὸ νομοθέτημα τῆς συντάξεως, καὶ πολλαὶ φιλονεικίαι ἔγειναν. Καθ’ ὃν τρόπον εἶναι ὁ νόμος, δὲν ἀποτελεῖται ὁ σκοπὸς, διότι ὁ ὑπάλληλος πρέπει νὰ συμπληρώσῃ τὰ 25 ἔτη, καὶ εἶναι δεσμευμένος εἰς τὸ νὰ κύπτῃ τὸν αὐχένα, καὶ νὰ γίνῃ ὄργανον πάσης παραβάσεως καὶ παρανομίας· ἀποθνήσκει ὁ ὑπάλληλος, ἀφοῦ ὑπηρετήσῃ 15 ἔτη· ὡς ἐκ τούτου ὅλα τὰ ὑπουργεῖα ἔχουν ἀνάγκην βοηθημάτων, διὰ τὰς χήρας καὶ τὰ ὀρφανὰ αὐτῶν. Λοιπὸν εἶναι ἀναγκαιότατον καὶ λόγῳ δικαιοσύνης καὶ ἀνεξαρτησίας καὶ φιλανθρωπίας, τό γε νῦν ὑπάρχον, νὰ τροποποιηθῇ ὁ νόμος. Ὑποστηρίζω λοιπὸν, ὅτι πρέπει νὰ καταβιβασθῇ τὸ ποσὸν εἰς τὰ 15 ἢ 12 ἔτη καὶ νὰ ἔρχηται κατ’ ἀναλογίαν.

§133ΑΝΤ. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Κύριοι, οἱ μέχρι τοῦδε ψηφισθέντες νόμοι περὶ συντάξεως τόσον τοῦ στρατοῦ ὡς καὶ τῶν ὑπαλλήλων τοῦ Κράτους, δυστυχῶς δὲν ἐκαρποφόρησαν, καὶ τὸ μὲν δημόσιον ὑποβάλλουν εἰς πολλὰς ζημίας, τὰ δὲ παράπονα ἐξακολουθοῦν ὑφιστάμενα. Εἶναι ἀληθὲς, Κύριοι, καὶ πρέπει νὰ τὸ ὁμολογήσωμεν, ὅτι εἰς τὸν τόπον μας ἡ σύνταξις δυνάμεθα εὐλόγως νὰ ὁρίσωμεν, ὅτι θεωρεῖται ποινή· καὶ ἂν αἱ κατὰ καιρὸν κυβερνήσεις ἐζήτησαν μὲ ζημίαν φανερὰν τοῦ δημοσίου πλούτου νὰ χορηγήσωσι καὶ εἰς τὴν σύνταξιν τοῦ στρατοῦ εὐεργετικοὺς λίαν νόμους, καὶ εἰς τὸ ταμεῖον τῶν πολιτικῶν ὑπαλλήλων νὰ παρέχωσι συνδρομὴν πλέον τῶν 100,000 δραχ. μολαταῦτα ἔρχονται σήμερον καὶ ὑποβάλλουν προτάσεις, διὰ τῶν ὁποίων ζητοῦμεν νὰ καταστρέψωμεν τὰ σώματα, τὰ ὁποῖα ἔχουν αὐτὸ τὸ ταμεῖον, πρὸς χάριν προσώπων. Εἰς τὴν Ἑλλάδα, Κύριοι, ἡ ὑπηρεσία δὲν θεωρεῖται βάρος, ἡ ὑπηρεσία εἶναι προσοδοφόρος, καὶ ὅταν, Κύριοι, παραδεχθῆτε τὸ κλιμακωτὸν σύστημα, θὰ δώσητε τροφὴν εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ ἀπολύῃ τοὺς ὑπαλλήλους λόγῳ, ὅτι δὲν τοὺς ῥίπτει εἰς τὰς ὁδοὺς, διότι ἔχουν δικαίωμα συντάξεως, καὶ δὲν θὰ γίνεται τίποτε ἄλλο παρὰ μία ἀδιάκοπος κίνησις τῆς ὑπηρεσίας τῶν ὑπαλλήλων, ἡ ὁποία βεβαίως δὲν ἠμπορεῖ νὰ ᾖναι ὠφέλιμος διὰ τὰ πράγματα τοῦ τόπου μας. Πολλάκις καὶ αἱ Βουλαὶ καὶ αἱ Συνελεύσεις ἐπησχολήθησαν ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ ζητήματος, καὶ κατέστησαν νόμους λίαν εὐεργετικοὺς περὶ τῶν συντάξεων, καὶ οἱ νόμοι αὐτοὶ δὲν ἐφηρμόσθησαν καὶ ποτὲ δὲν θὰ ἐφαρμοσθῶσι, διότι πολλὰ ὀρθῶς καὶ ὁ ὑπάλληλος, καθὼς καὶ ὁ ἀξιωματικὸς σοὶ λέγει, διατὶ νὰ πάρω τὴν σύνταξίν μου; ποία ἡ διαφορὰ τῆς ὑπηρεσίας μου ὡς ὑπαλλήλου καὶ ὡς ἰδιώτου; Οὐδεμία, Κύριοι· καὶ τοῦτο τὸ λέγω οὐχί ποτε, διὰ ν’ ἀποδώσω κακὴν ἰδέαν εἰς τοὺς ὑπαλλήλους, ἀλλὰ διότι ἡ δημόσιος ὑπηρεσία παρέχει καιρὸν ἄπειρον εἰς πάντα, ὥστε καὶ τὴν ὑπηρεσίαν του νὰ ἐνεργῇ ἐντίμως, καὶ τὰ ἰδιωτικά του συμφέροντα νὰ μὴ παραμελῇ. Τί θέλετε νὰ καταστήσητε διὰ τοῦ συστήματος τοῦ κλιμακωτοῦ; Νὰ παρέξετε εὐκαιρίαν εἰς πάντα ἄνθρωπον, ὁ ὁποῖος ἐξησκήθη διὰ 10, 15 ἔτη εἰς τὴν ὑπηρεσίαν καὶ κατέστη καλὸς ὑπάλληλος, ν’ ἀφήσῃ τὴν ὑπηρεσίαν καὶ νὰ τραπῇ εἰς ἄλλο ἐπάγγελμα, εἰς τὸ ἐμπόριον, ὅταν τοῦ παρέχετε 400 δραχμὰς σύνταξιν! Νομίζω, ὅτι ἀνεξαρτήτως παραδεχόμενοι τὸ σύστημα τὸ κλιμακωτόν, θέλομεν καταστρέψει τὸ ταμεῖον τῶν συντάξεων ἐντὸς ὀλίγου χρόνου, καὶ ἀφ’ ἑτέρου θέλομεν παρέχει εἰς τὴν Κυβέρνησιν τὴν εὔλογον ἀφορμὴν νὰ ῥίπτῃ τοὺς ἀνθρώπους εἰς τὰς ὁδοὺς λόγῳ ὅτι ἔχουν τὴν σύνταξιν. Καὶ αὐτοὺς τοὺς ἀνθρώπους ὅμως δὲν θὰ εὐαρεστήσητε, διότι ὑπάρχουν πολλοὶ ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ ἔχοντες δικαίωμα νὰ λάβουν τὸν ἀνώτατον ὅρον τῆς συντάξεως καὶ ὑπηρετοῦντες, καὶ μάλιστα εἰς τὴν οἰκονομικὴν ὑπηρεσίαν. Δι’ αὐτοὺς τοὺς λόγους κηρύττομαι κατὰ τοῦ συστήματος τοῦ κλιμακωτοῦ.

§134Κ. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Κύριοι, ἡ ἰδέα τοῦ ὁρισμοῦ εἰς 20 ἔτη διὰ τὸ δικαίωμα τῆς συντάξεως δὲν εἶναι νέα. Κατὰ τὸ ἔτος 1861 εἶχον τὴν τιμὴν ν’ ἀποτελῶ μέρος τῆς εἰσηγητικῆς ἐπιτροπῆς, ἥτις ἐπεξειργάσθη τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ τῶν συντάξεων, καὶ τότε, Κύριοι, κατὰ πλειοψηφίαν εἴχομεν παραδεχθῆ τὰ 20 ἔτη ὡς βάσιν. Ἀλλ’ ἐπειδὴ τὸ ταμεῖον ἦτο ἀρτισύστατον, καὶ ἐπειδὴ ὑπῆρχεν ὁ λόγος, ὅτι οἱ ἀρχαιότεροι ὑπάλληλοι δὲν ἤθελον καταθέσει τὸ ποσοστὸν αὐτὸ διὰ τὸ ταμεῖον τῶν συντάξεων, διὸ καὶ ἐπῆλθεν εἰς ἐπικουρίαν τὸ δημόσιον, δι’ αὐτὸν τὸν λόγον ἀφήσαμεν τὰ 25· ἄλλως τε σκοπὸν εἴχομεν νὰ παραδεχθῶμεν τὰ 20 ἔτη ὡς βάσιν, καθὼς ἔχει καὶ τὸ σύστημα τῶν συντάξεων ἐν Γαλλίᾳ. Λοιπὸν ὁ χρόνος τῶν 25 ἐτῶν ἦτο μακρός. Ἡ ἐπιτροπὴ ἑπομένως ἐλθοῦσα εἰς τὴν ἐλάττωσιν αὐτοῦ, ἔπραξεν ἔργον δικαιότατον καὶ μάλιστα ἀνεγνωρισμένον ὡς τοιοῦτον ἀπὸ τὸ ἔτος 1861· ἀλλὰ μεταβαλοῦσα, Κύριοι, τὸν νόμον αὐτόν, καὶ ὑποχρεοῦσα τοὺς ὑπαλλήλους αὐτοὺς τοὺς ἀρχαίους νὰ ἔλθωσιν ἤδη εἰς τὴν κατάθεσιν τοῦ ποσοστοῦ διὰ τὴν σύνταξιν πράττει ἀδικίαν. Καταργεῖ, Κύριοι, κεκτημένα δικαιώματα, καὶ κεκτημένα δικαιώματα εἶναι ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἀποκτᾷ τις δι’ ἑνὸς νόμου. Ὁ νόμος τοῦ 61 ἀπήλλαξεν αὐτοὺς τοὺς ἀνθρώπους ἀπὸ τὴν προκαταβολὴν καὶ ὑπεχρέωσε τὸ δημόσιον νὰ προικίσῃ οὕτως εἰπεῖν αὐτούς. Τί εἶπε προτήτερα ὁ ἔντιμος βουλευτὴς Μεσολογγίου; ὅτι δὲν ταράττομεν παντάπασι τὰ δικαιώματα τῶν ὑπαξιωματικῶν, διότι δὲν θέλομεν νὰ ταράξωμεν ὁπωσδήποτε κεκτημένα δικαιώματα. Πῶς λοιπὸν ἐδῶ ἀντιθέτως οὕτως εἰπεῖν, ταράττεις κεκτημένα δικαιώματα; πῶς ἔρχεσαι ἕνα ὑπάλληλον ὑπηρετήσαντα ἀπὸ τὰ 33 νὰ ὑποχρεώσῃς τώρα νὰ ἐπανέλθῃ εἰς ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ὁ νόμος ἄφησεν ἐκτὸς πάσης ὑποχρεώσεως; Ὁ νόμος τοῦ 1861 σὲ εἶπεν, ὅτι εἰς τὸ μέλλον οἱ θέλοντες νὰ ὑπαχθῶσιν εἰς σύνταξιν ὀφείλουν νὰ καταβάλλουν τόσα, πῶς θὰ δώσῃς τώρα ἀναδρομικὴν δύναμιν; Καὶ νομίζετε, ὅτι ἡ ὑποχρέωσις, τὴν ὁποίαν ὁ νέος νόμος ἐπιβάλλει, εἶναί τι τυχαῖον; Θὰ σᾶς κάμω ἕνα μικρὸν λογαριασμόν. Ὑποθέσατε ὑπάλληλον λαμβάνοντα μισθὸν 200 δραχμῶν καὶ διατελοῦντα ἐν ὑπηρεσίᾳ ἀπὸ τὸ 33 καὶ τώρα ὑποχρεώσατε αὐτὸν νὰ κάμῃ τὴν προκαταβολήν του· ἠξεύρετε πόσα μόνον θὰ τοῦ δώσητε; Ἰδοὺ ἀπὸ τὰ 33 ἕως τὰ 61 εἶναι χρόνοι 28, εἰς τὸ διάστημα τοῦτο ὁ ὑπάλληλος αὐτὸς ἔλαβε δραχμὰς 67,200, ἐὰν τὸν ὑποχρεώσητε σήμερον νὰ πληρώσῃ 5%, τὸν ὑποχρεοῦτε, Κύριοι, νὰ πληρόνῃ δραχμὰς 3,360, τὸν ὑποχρεοῦτε δὲ νὰ πληρώσῃ κατ’ ἔτος 120 δραχμὰς καὶ τὴν τύχην του δὲν τὴν βελτιόνετε, διότι ὑποχρεοῦτε αὐτοὺς τοὺς ἀνθρώπους νὰ κάμουν μίαν πληρωμὴν ἀπὸ τὴν ὁποίαν ὁ νόμος τοὺς ἀπήλλαξεν. Ἐὰν ὅμως ᾖναι συνταξιοῦχος, κατὰ τὴν ἀρχὴν, τὴν ὁποίαν παραδέχεσθε, νὰ δίδῃ 20%, θέλετε τοῦ δίδει 72 μόνον διότι ἔχει 80 δραχμὰς κατὰ μῆνα. Διὰ τοῦτο, Κύριοι, φρονῶ, ὅτι ἡ ἐλάττωσις τῶν 20 ἐτῶν εἰς 15 μόνον διὰ νὰ ἔρχεται ἡ ἀναλογία τοῦ 15/50 καὶ ἑπομένως ν’ αὐξάνῃ κατ’ ἔτος κατὰ 4/50, εἶναι δικαιοτάτη· καὶ ὄχι μόνον διὰ τὸ παρελθὸν, ἀλλὰ καὶ διὰ τὸ μέλλον. Ἄλλως τε δὲν εὑρίσκω καμμίαν διαφορὰν καθόσον ἀφορᾷ τὸ συμφέρον τῆς πολιτείας. Διότι, ἐὰν ἡ Κυβέρνησις θέλῃ νὰ μεταχειρισθῇ αὐτὸ ὡς ὅπλον, εἶναι τὸ αὐτὸ καὶ μετὰ 20 καὶ μετὰ 15 ἔτη· τὴν ἡλικίαν κατὰ τὴν ὁποίαν ὁ ὑπάλληλος δύναται νὰ προτιμήσῃ τὴν σύνταξιν δὲν τὴν μεταβάλλομεν, τὰ 60 τοὐτέστιν ἔτη. Ἐὰν ὅμως ἡ ὑπηρεσία θέλῃ νὰ τὸν ἀπολύσῃ, τὸ ἴδιον εἶναι καὶ μετὰ 15 καὶ μετὰ 20 ἔτη. Ὅταν ἡ Κυβέρνησις ἔχῃ σκοπὸν νὰ βλάψῃ τὴν ὑπηρεσίαν καὶ νὰ θέσῃ ἐκτὸς αὐτῆς τοὺς χρησίμους ὑπαλλήλους, διὰ νὰ θέσῃ ἄλλους, ἡ διαφορὰ τῶν 5 ἐτῶν εἶναι ὅλως ἀσήμαντος· ἑπομένως φρονῶ ὅτι ἡ ἐλάττωσις εἰς 15 ἔτη εἶναι ἀρκετὰ δικαία καὶ τὴν συνιστῶ εἰς τὴν Βουλήν. Κανὲν συμφέρον δὲν ἔχω· τὸ δὲ κλιμακωτὸν δὲν τὸ δέχομαι δι’ οὓς λόγους ἐξέθεσεν ὁ Κ. Μαυρομιχάλης.

§135ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Κ. Κουμουνδοῦρος.

§136ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Πρῶτον Κ. Πρόεδρε, πρέπει νὰ ἐννοήσωμεν ὅτι ὁ νόμος τῶν συντάξεων, ὁ ὁποῖος ἀρχικῶς ἔχει ἄλλον σκοπὸν δηλαδὴ τοῦ νὰ δώσῃ πόρον ζωῆς εἰς ἀνθρώπους ἐγγηράσαντας εἰς τὴν ὑπηρεσίαν, καὶ καταστρέψαντας τὴν ὑγείαν των, κατήντησε τώρα, ὥστε νὰ μεταβάλῃ τὴν Ἑλλάδα εἰς συνταξιούχων πολιτείαν. Ἐὰν παραδεχθῶμεν ὅλα τὰ συστήματα, τὰ ὁποῖα ὑπεβλήθησαν, πιστεύσατέ μοι ὅτι ὕστερον ἀπὸ 10 ἔτη θὰ ἤμεθα ὅλοι συνταξιοῦχοι καὶ δικαιούμεθα νὰ κάμωμεν τόσον εὐκόλως αὐτὰς τὰς σπουδαίας μεταβολὰς, διότι ἐδῶ νομοθετοῦμεν περὶ περιουσίας ξένης. Τὸ ταμεῖον τῶν συντάξεων εἶναι τὸ ταμεῖον τῶν ὑπαλλήλων, οἱ ὁποῖοι συνῆλθον καὶ συνεφώνησαν ἵνα ὑπὸ ὅρους τινας καταβάλῃ ἕκαστος ἓν ποσόν. Τώρα διατὶ δεχόμεθα τροποποίησιν τινα, διότι βλέπομεν ὅτι αἱ συμφωνίαι τὰς ὁποίας ᾠκοδόμησαν σήμερον, δὲν ἐπαρκοῦσιν ἑπομένως ἡ ἑταιρία αὕτη μένουσα εἰς τοὺς ἰδίους ὅρους καὶ πληρώνουσα, ὅπως πληρώνει, θέλει ναυαγήσει· ὁ σκοπὸς λοιπὸν δὲν πραγματοποιεῖται. Τὶ θέλομεν νὰ εἴπωμεν καὶ τὶ εἶπον καὶ αὐτοί; ἂς μεταβάλωμεν τοὺς ὅρους, ἂς κάμωμεν μεγαλειτέρας καταθέσεις, διότι ἄλλως ἐντὸς δύω ἐτῶν ἀκόμη, ἐὰν μένῃ τὸ ταμεῖον τῶν συντάξεων εἰς ἣν κατάστασιν εὑρίσκεται ἤδη, δὲν θέλει ἔχει λεπτὸν· εἶναι εἰς μηνιαῖον ἔλλειμμα 30, 40 χιλιάδων δραχμῶν, διὰ τοῦτο δέχομαι τὰς τροποποιήσεις, τὰς ὁποίας προτείνει ἡ ἐπιτροπὴ πρὸς τὸ συμφέρον τοῦ ταμείου. Ἐὰν ὅμως θέλετε νὰ ἐλαττώσετε εἰς 15 ἔτη τὸν χρόνον καθ’ ὃν ἀρχίζει τὸ δικαίωμα τῆς συντάξεως, ἠξεύρετε τὶ θὰ συμβῇ; θὰ συμβῇ ὥστε εἷς ὁ ὁποῖος λαμβάνει 2,000 δραχμὰς μισθὸν νὰ καταθέσῃ 2,000 δραχμὰς ἐντὸς 15 ἐτῶν καὶ νὰ λαμβάνῃ 800 δραχμὰς κατ’ ἔτος· ἑπομένως, ἐὰν ᾖναι 45 ἐτῶν, αὐτὸς θὰ ζήσῃ μέχρι τοῦ 60 εἰς βάρος τῆς ἑταιρίας αὐτῆς, καὶ τοιουτοτρόπως δὲν θὰ κάμωμεν τίποτε ἄλλο παρὰ νὰ χειροτερεύσωμεν πολὺ τὴν κατάστασιν αὐτοῦ τοῦ ταμείου. Νομίζω, Κύριοι, ὅτι δὲν πρέπει διόλου νὰ παραδεχθῆτε αὐτὸ τὸ σύστημα, θέλει δὲ εἶσθαι καὶ ἐπιβλαβὲς λίαν εἰς τὴν ὑπηρεσίαν, διότι πολλάκις ἀκμαίους ὑπαλλήλους ἡ ὑπηρεσία δὲν τοὺς ἀποβάλλει, ἀλλ’ αὐτοὶ εὑρίσκοντες συμφέρον νὰ λαμβάνουν μίαν σύνταξιν οἱανδήποτε καὶ νὰ ὠφελῶνται ἄλλοθεν ἀποσύρονται ἢ παρακαλοῦντες ἢ ῥαδιουργοῦντες, ἢ τέλος μὴ ὑπηρετοῦντες. Ἠμπορῶ νὰ σᾶς ἀναφέρω 40 ἀνθρώπους 40 ἐτῶν 50 ἐτῶν, οἱ ὁποῖοι ἀπεσύρθησαν ἀπὸ τὴν ὑπηρεσίαν καὶ ἔχοντες σύνταξιν κάμνουν ἄλλην ἰδιωτικὴν ὑπηρεσίαν πολλὰ ὠφέλιμον εἰς αὐτούς. Πιστεύω ὅτι ἡ Βουλὴ δὲν θέλει δεχθῇ αὐτὸ τὸ σύστημα διότι θὰ ἔχωμεν κακὰς συνεπείας.

§137ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΑΔΗΣ. Κ. Πρόεδρε, κηρύττομαι ἐκ πρώτης ἀφετηρίας ἐναντίος τῆς ἐλαττώσεως τοῦ χρονικοῦ διαστήματος δι’ οὓς λόγους ἐξέθηκεν ὁ ἀξιότιμος Κ. Κουμουνδοῦρος. Μίαν πρότασιν μόνον δύναμαι διὰ νὰ ὑποβάλω εἰς τὴν Βουλήν. Ἐν περιπτώσει ἀποβιώσεως ἑνὸς ὑπαλλήλου, μετὰ τὰ 10 ἔτη ἢ 15 ἔτη τῆς ὑπηρεσίας του, ἡ χήρα αὐτοῦ νὰ μείνῃ πάντῃ ἔρημος, νὰ μὴ τῆς δίδεται τὸ ἀνάλογον, τῆς συντάξεως; τοῦτο, νομίζω, εἶναι ἄδικον. Φρονῶ λοιπὸν καὶ συνιστῶ εἰς τὸν ἀξιότιμον ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν ὑπουργὸν νὰ παραδεχθῇ, ὅτι ἀπὸ τὰ 10 ἔτη καὶ ἐπέκεινα ἐν περιπτώσει ἀποβιώσεως τοῦ συζύγου ἀποδίδεται τὸ ἀναλογοῦν μέρος τῆς συντάξεως εἰς τὴν χήραν καὶ τὰ ὀρφανά.

§138ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ (ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Εἰς τὴν χήραν καὶ τὰ ὀρφανὰ ἂς ᾖναι ἀπὸ τὰ 15 ἔτη νὰ λαμβάνουν τὸ ἀναλογοῦν εἰς τὴν σύνταξιν, τὴν ὁποίαν ἤθελε λαμβάνει ὁ σύζυγος.

§139ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν δύω προτάσεις ὑπάρχουν, ἡ πρώτη τοῦ Κυρίου Δημητριάδου καθ’ ἣν προτείνεται ἡ ἐλάττωσις τῆς ὑπηρεσίας ἀντὶ 20 ἐτῶν εἰς 15 ὑπηρεσίαν, ἵνα ἔχουν δικαίωμα συντάξεως οἱ ἀπολυόμενοι.

§140Κ. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Ἰδοὺ πῶς εἶναι· Δικαίωμα εἰς σύνταξιν ἔχουν καὶ οἱ μετὰ 15 ἐτῶν ὑπηρεσίαν ἀπὸ τῆς ἐγκαθιδρύσεως τῆς Βασιλείας ἐν Ἑλλάδι ἀπολυόμενοι, οἱ συμπληρώσαντες τὸ 60 ἔτος τῆς ἡλικίας των. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ἡ σύνταξις προσδιορίζεται εἰς 60% τοῦ μέσου ὅρου.

§141ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν ταύτην τοῦ Κ. Δημητριάδου νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ ἀπέῤῥιψε. Τώρα ἔρχεται ἡ πρότασις τοῦ Κ. Σακελλαριάδου.

§142Χ. Α. ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐὰν θὰ ὑπάρξῃ αὐτὴ ἡ πρότασις διὰ τοὺς ὑπηρετήσαντας μετὰ τὴν ἐγκαθίδρυσιν τῆς βασιλείας, πολὺ περισσότερον πρέπει νὰ γίνῃ διὰ τοὺς ὑπηρετήσαντας ἐν καιρῷ τοῦ ἀγῶνος.

§143ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς Κυνουρίας ἔκαμε μίαν πρότασιν, ἡ ὁποία ἀντίκειται καὶ εἰς τὸ ἄρθρον 5 τοῦ σχεδίου, τὸ ὁποῖον ἡ ἐπιτροπὴ ἐπρότεινε, διότι καὶ κατὰ τὸ ἄρθρον 5 εἰς τὸν συνταξιοῦχον δὲν λογίζονται εἰμὴ τὰ ἔτη τῆς ὑπηρεσίας τὰ ὁποῖα ὑπηρέτησε μετὰ τὴν ἐγκατάστασιν τῆς βασιλείας. Ὁ δὲ λόγος εἶναι ὅτι ἐθεωρήθη, ὅτι ὁ περὶ τῆς συντάξεως νόμος ἐγένετο ἰδίως διὰ τὰς ὑπηρεσίας τὰς μετὰ τὴν ἐγκατάστασιν τῆς βασιλείας προσενεχθείσας καὶ ἡ ἱστορία τῆς ἐπιψηφίσεως αὐτοῦ τοῦτο ἀποδεικνύει, διότι ἐθεωρήθη ὅτι αἱ ὑπηρεσίαι τοῦ ἀγῶνος θ’ ἀνταμειφθῶσιν ἄλλως πως, ὅτι δὲν ἦτο δίκαιον, οἱ ὑπάλληλοι οἱ σήμερον ὑπηρετοῦντες ν’ ἀναλάβωσι τὸ μέγα αὐτὸ βάρος τῆς ἀποτίσεως τῆς ὀφειλῆς, τὴν ὁποίαν τὸ ἔθνος ἔχει πρὸς ἐκείνους. Ἡ ὀφειλὴ ἐκείνη εἶναι ἱερὰ, ἀλλὰ τὴν ὀφειλὴν αὐτὴν ὀφείλει νὰ πληρώσῃ τὸ ἔθνος. Τὸ ταμεῖον τῶν συντάξεων εἶναι μία ἑταιρία τῶν ὑπαλλήλων. Ἀλλὰ κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ νόμου ἐκείνου, δὲν ἠξεύρω πῶς προσετέθη καὶ αὐτὸ τοῦ ἀγῶνος, καὶ κατήντησεν αὐτὸς ὁ νόμος, ὁ ὁποῖος ἐγένετο πρὸς χάριν τῶν ὑπαλλήλων νὰ χρησιμεύσῃ ἰδίως πρὸς ἀπότισιν μιᾶς μεγάλης ἐθνικῆς ὀφειλῆς. Διὰ τοῦ πίνακος τῶν ἀπονεμηθεισῶν συντάξεων, ὅστις ἐδημοσιεύθη ἐπὶ τῇ αἰτήσει τῆς Βουλῆς, εὑρίσκομεν ὅτι περὶ τὸ ½ τῶν συντάξεων τούτων δίδεται δι’ ὑπηρεσίας ἐπὶ τοῦ ἀγῶνος, αἵτινες ἀπεῤῥόφησαν τὸ ταμεῖον τῶν συντάξεων. Τώρα αὐτὸ ἐγένετο, καὶ σήμερον πρόκειται νὰ καθιερώσωμεν μίαν διάταξιν συμφώνως πρὸς τὸν ἀρχικὸν σκοπὸν τοῦ νόμου καὶ πρὸς τὸν σκοπὸν ὁ ὁποῖος ἔγκειται ἐν τῇ φύσει ἑνὸς νόμου τῶν συντάξεων, τοὐτέστι πρὸς τὸν σκοπὸν νὰ περιθάλπωνται καὶ τὰ πρόσωπα καὶ αἱ οἰκογένειαι ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι συνεισέφερον ὑπὲρ τοῦ ταμείου, ὥστε τὴν ἐλάττωσιν αὐτὴν εἰς 20 ἔτη τὴν ἐπροτείναμεν μόνον δι’ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἔχουν ὑπηρεσίας ἐπὶ τῆς βασιλείας, διὰ δὲ τοὺς ἄλλους καὶ ἡ ἐπιτροπὴ τοῦ ἀγῶνος καὶ τὸ ἔθνος πρέπει νὰ φροντίσῃ.

§144ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Κ. Τρικούπη, τὰς περὶ ἀγωνιστῶν διατάξεις τοῦ νόμου ἐκείνου τὰς καταργεῖτε;

§145ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἡμεῖς, Κύριοι, δὲν καταργοῦμεν τίποτε ὡς πρὸς τὰ ὑφιστάμενα ἤδη δικαιώματα, ἀλλὰ λέγομεν νὰ ληφθῇ νέον μέτρον διὰ νέαν περίπτωσιν.

§146ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Νομίζω, κύριοι, ὅτι ὁ Κ. Σακελλαριάδης ἐνόμιζε νὰ ἐλαττώσωμεν τὰ ἔτη τῆς ὑπηρεσίας διὰ τὰς χήρας καὶ τὰ ὀρφανὰ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἀποθνήσκουν ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ καὶ οὐχὶ τῶν προσώπων ἐκείνων, τὰ ὁποῖα εἴτε παύονται εἴτε παραιτοῦνται καὶ ἐπιδίδονται εἰς ἄλλο ἔργον, καὶ μετά τινα καιρὸν συμβαίνει ν’ ἀποθάνουν. Ἐὰν ἐννόησα καλῶς, ἐννοεῖ, ὅτι αἱ χῆραι καὶ τὰ ὀρφανὰ τῶν ἐν ὑπηρεσίᾳ ἀποθνησκόντων μετὰ 15 ἐτῶν ὑπηρεσίαν ἀπὸ τῆς ἐγκαθιδρύσεως τῆς Βασιλείας δικαιοῦνται εἰς σύνταξιν ἀνάλογον μὲ τὰ ἔτη τῆς ὑπηρεσίας τῶν συζύγων ἢ πατέρων αὐτῶν κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ νόμου.

§147Χ. Α. ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ὑποθέσατε ἕνα ὑπάλληλον ἐπὶ τοῦ ἀγῶνος ὑπηρετήσαντα 10 ἔτη καὶ τώρα ἐσχάτως διορισθέντα εἰς ὑπηρεσίαν καὶ ὑπηρετήσαντα 5 ἔτη, αὐτὸς ἔχει δικαίωμα νὰ λάβῃ σύνταξιν;

§148ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Δὲν δικαιοῦται, διότι αὐτὸς ὑπάγεται εἰς τὰς διατάξεις περὶ τοῦ ἀγῶνος.

§149Κ. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Ὑποθέσατε, ὅτι ἀποθνήσκει εἷς ὑπάλληλος σήμερον καὶ λαμβάνει ἡ χήρα του σύνταξιν· ἐὰν ἐπαύθη πρὸ πέντε ἡμερῶν καὶ ἀποθάνῃ, πρόκειται νὰ λάβῃ;

§150ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ὄχι.

§151ΝΙΚΟΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Παρακαλῶ νὰ συνδυασθῇ καὶ τὸ ἄρθρον 7ον ἢ 8ον τοῦ νόμου, διότι ἡ πρότασις τοῦ Κ. Σακελλαριάδου, ὅπως ὑπεβλήθη, μοὶ φαίνεται, θὰ ᾖναι ἀνεκτέλεστος.

§152Κ. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Κύριοι, κατὰ τὴν σύνταξιν τοῦ νόμου τοῦ 1861 δὲν ἐλήφθη ὑπ’ ὄψιν ἡ περίπτωσις ἐκείνη, τὴν ὁποίαν θέλει νὰ καθιερώσῃ ὁ Κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν πρὸς ἀνακούφισιν, πρὸς περίθαλψιν· αὐτὸς εἶπε, τῶν χηρῶν καὶ ὀρφανῶν, ἀλλ’ ἐν περιπτώσει καθ’ ἣν ὁ ὑπάλληλος εἶχε δικαίωμα συντάξεως. Μόνον δύω περιστατικὰ ἐλήφθησαν ὑπ’ ὄψιν· ἐὰν ἤθελε, λόγῳ ὑπηρεσίας, κατασταθῆ ἀνίκανος εἷς ὑπάλληλος καὶ πρὸ τῆς παρελεύσεως τῶν 25 ἐτῶν, ἢ ἐκ τῆς ὑπηρεσίας ἤθελεν ἀποθάνει μετὰ 10 ἔτη ἢ καὶ μετὰ ἓν ἔτος, τότε ἡ χήρα του καὶ τὰ ὀρφανὰ ἐλάμβανον μίαν σύνταξιν. Τώρα, ὅταν ὁ Κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν συμμεριζόμενος τὴν πρότασιν τοῦ Κ. Σακελλαριάδου ἔρχεται νὰ καθιερώσῃ ἓν ἄλλο σύστημα εἰς τὸν νόμον αὐτὸν, ἔρχεται νὰ τροποποιήσῃ τοὺς κανόνας τῆς συντάξεως, ὡς πρὸς τὰς χήρας καὶ τὰ ὀρφανὰ, ἐγὼ δικαιοῦμαι νὰ ὑποτροπολογήσω τὴν τροπολογίαν ταύτην, καὶ ἡ ὑποτροπολογία μου εἶναι, ὅτι, ὅταν λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν τὸν κανόνα τοῦ νὰ χορηγῆται δικαίωμα συντάξεως εἰς τὰς χήρας καὶ τὰ ὀρφανὰ μετὰ ὑπηρεσίαν 15 ἐτῶν, ἀλλ’ ὅταν ἤθελεν ὁ ὑπάλληλος ἀποθάνει ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ, τότε λέγω νὰ τὸ κάμωμεν γενικώτερον. Πᾶσα χήρα συζύγου ἢ καὶ τὰ ὀρφανὰ πατρὸς ὑπηρετήσαντος 15 ἔτη καὶ ἀποβιώσαντος δικαιοῦνται εἰς σύνταξιν κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ νόμου· ἄλλως θὰ συμβῇ τὸ ἑξῆς· θὰ λάβουν σύνταξιν ἡ χήρα καὶ τὰ ὀρφανὰ ἐκείνου, ὁ ὁποῖος ἀπεβίωσεν εἰς ὑπηρεσίαν μετὰ 15 ἔτη, νὰ μὴ λάβωσι δὲ τοιαύτην ἡ χήρα καὶ τὰ ὀρφανὰ ἐκείνου, ὁ ὁποῖος ὑπηρέτησε 19 ἔτη καὶ 11 μῆνας, ἀλλὰ πρὶν ἀποθάνῃ ἐπαύθη ἢ ἦτο γέρων καὶ παρῃτήθη· εἶναι ἀδικώτατον πρᾶγμα· δὲν στέκει εἰς κανένα κανόνα. Ἑπομένως ἢ δὲν θὰ λάβωμεν παντάπασιν ὑπ’ ὄψιν αὐτὴν τὴν πρότασιν, διότι δὲν στέκει εἰς τὸ σύστημα τῆς συντάξεως, τὸ ὁποῖον παραδέχεται ὁ νόμος τοῦ 61 ἢ ἐὰν τὴν παραδεχθῶμεν, πρέπει νὰ τὴν παραδεχθῶμεν γενικῶς, καὶ νὰ εἴπωμεν, ὅτι δικαίωμα πρὸς σύνταξιν ἔχουσιν αἱ χῆραι καὶ τὰ ὀρφανὰ ἐκείνων, οἵτινες ἀπεβίωσαν μετὰ 15 ἐτῶν ὑπηρεσίαν.

§153ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπόν, κύριοι, κατὰ τὴν τροπολογίαν τοῦ Κ. Σακελλαριάδου ὑποστηριχθεῖσαν καὶ ὑπὸ τοῦ ὑπουργοῦ πρόκειται νὰ λαμβάνωσι δικαίωμα συντάξεως αἱ χῆραι καὶ τὰ ὀρφανὰ τῶν ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ ἀποβιούντων. Ἀλλὰ κατὰ τὴν πρότασιν τοῦ Κ. Δημητριάδου πρόκειται νὰ λαμβάνωσιν ὄχι μόνον τῶν ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ ἀποβιωσάντων, ἀλλὰ καὶ τῶν ἀπολυομένων ἢ παραιτουμένων.

§154Κ. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Ἰδοὺ πῶς τροπολογῶ· «δικαίωμα πρὸς σύνταξιν ἔχουσιν αἱ χῆραι καὶ τὰ ὀρφανὰ ἐκείνων, οἵτινες ἀπεβίωσαν μετὰ 15 ἐτῶν ὑπηρεσίαν κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ νόμου.»

§155ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Τί ἐννοεῖτε; διὰ τὸ μέλλον ὅσοι ἀποβιώσουν ἢ καὶ διὰ τὸ παρελθὸν ὅσοι ἀπεβίωσαν;

§156ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Ἐννοῶ ὅσοι θὰ ἀποβιώσουν εἰς τὸ μέλλον.

§157ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέτω εἰς ψηφοφορίαν τὴν ὑποτροπολογίαν τοῦ Κ. Δημητριάδου.

§158ΝΙΚΟΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Ὑπάρχει μοὶ φαίνεται σύγχυσις. Ἡ Βουλὴ πρότερον ἀπέῤῥιψε τὴν πρότασιν τοῦ νὰ ἐλαττωθοῦν τὰ ἔτη τῆς συντάξεως εἰς 15.... Ἔρχεται ἑτέρα πρότασις, ἐννοῶ τὴν φιλανθρωπίαν της· δὲν τὴν ἐννοῶ ὅμως ὑπὸ οἰκονομικὴν ἔποψιν. Τὸ δικαίωμα τῆς συντάξεως εἶναι προσωπικὸν, ἱδρυταὶ αὐτῶν εἶναι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ὑπηρέτησαν· τώρα εἴπαμεν, ὅστις ὑπηρετήσει 15 ἔτη δὲν ἔχει σύνταξιν· ἂν ἀποθάνῃ νὰ ἔχουν τὰ τέκνα του, τοῦτο δὲν εἶναι σύμφωνον μὲ τὴν λογικήν.

§159ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἰδοὺ ἡ διαφορά. Ὁ Κ. ὑπουργὸς νομίζει, ὅτι ἡ σύνταξις εἶναι δικαίωμα, πηγάζει ἀπὸ τὰς ἀρχὰς τοῦ δικαίου· ὄχι, εἶναι δικαίωμα, πηγάζει ἀπὸ συμφωνίαν, τὴν ὁποίαν κάμνουν οἱ ὑπάλληλοι μετὰ τοῦ δημοσίου.

§160ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ (ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Πρέπει νὰ τεθῇ «οἱ ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ τελευτῶντες».

§161ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέτω εἰς ψηφοφορίαν τὴν ὑποτροπολογίαν τοῦ Κ. Δημητριάδου, ἥτις συνίσταται εἰς τοῦτο: «εἰς τὸ μέλλον» προτείνει «αἱ χῆραι καὶ τὰ ὀρφανὰ τῶν ὑπαλλήλων ἐκείνων, οἵτινες ἀπέθανον ἀδιαφόρως εἴτε κατὰ τὴν ὑπηρεσίαν, εἴτε ἐκτὸς τῆς ὑπηρεσίας νὰ ἔχωσι δικαίωμα συντάξεως» ἐνῷ τοῦ Κ. Σακελλαριάδου καὶ τοῦ Κ. ὑπουργοῦ λέγει «νὰ ἔχωσι δικαίωμα συντάξεως αἱ χῆραι καὶ τὰ ὀρφανὰ τῶν ὑπαλλήλων, οἱ ὁποῖοι ἀπέθανον ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ». Οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν τοῦ Κ. Δημητριάδου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ ἀπέῤῥιψεν. Ἔρχεται τοῦ Κ. Σακελλαριάδου, τὴν ἠκούσατε. Οἱ παραδεχόμενοι αὐτὴν νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη· ἐννοεῖ δὲ ἡ Βουλὴ, ὅτι τοῦτο ἰσχύει διὰ τὸ μέλλον. Ὁ Κύριος Κυπριάδης προτείνει τὴν ἑξῆς τροπολογίαν. «Οἱ ἀπὸ τοῦ ἀγῶνος ἀξιωματικοὶ τοῦ τακτικοῦ στρατοῦ, οἵτινες μετὰ τὴν ἐγκατάστασιν τῆς βασιλείας διετέλεσαν ἢ διατελοῦν εἰς πολιτικὰς ὑπηρεσίας, διωρίσθησαν δὲ συγχρόνως καὶ εἰς τὴν Β. φάλαγγα, ἀλλὰ δὲν ἐπροικοδοτήθησαν, ἔχουν δικαίωμα εἰς πολιτικὴν σύνταξιν, ἐὰν ἡ ἐπὶ τοῦ ἀγῶνος στρατιωτικὴ ὑπηρεσία των ἑνουμένη μετὰ τῆς πολιτικῆς ἀποτελῇ τὸ παρὰ τοῦ νόμου ἀπαιτούμενον χρονικὸν διάστημα, ἀλλ’ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ὑποβάλλονται ὑπὲρ τοῦ ταμείου τῶν πολιτικῶν συντάξεων εἰς τὰς κρατήσεις περὶ ὧν διαλαμβάνει τὸ 5 ἄρθρον τοῦ παρόντος νόμου· λαμβάνουσι δὲ παρὰ μὲν τοῦ δημοσίου ταμείου τὸν μισθόν των, παρὰ δὲ τοῦ ταμείου τῶν πολιτικῶν συντάξεων μόνον τὸ ποσὸν καθ’ ὃ ἡ σύνταξις ὑπερβαίνει τυχὸν τὸν μισθόν».

§162ΚΥΠΡΙΑΔΗΣ. Ἡ τροπολογία μου δὲν σκοπεύει οὔτε νὰ ἐπιβαρύνῃ τὸ ταμεῖον, οὔτε νὰ ἐπεκταθῇ τὸ δικαίωμα τῆς συντάξεως εἰς πρόσωπα, τὰ ὁποῖα δὲν τὸ ἔχουν δυνάμει τῶν κειμένων νόμων. Ἡ τροπολογία μου σκοπεῖ νὰ θεραπεύσῃ ἄτοπα καὶ νὰ προνοήσῃ περὶ ἑνὸς δικαιώματος. Κατὰ τὸν νόμον τῶν συντάξεων ἡ στρατιωτικὴ ὑπηρεσία τοῦ ἀγῶνος λογίζεται εἰς τὸ χρονικὸν δικαίωμα τῆς πολιτικῆς ὑπηρεσίας τῆς διδούσης δικαιώματα εἰς πολιτικὴν σύνταξιν· τινὲς ἐκ τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ ἀγῶνος καὶ ἰδίως τοῦ τακτικοῦ στρατοῦ μετὰ τὴν ἐγκαθίδρυσιν τῆς Βασιλείας ἐξηκολούθησαν τὸ στρατιωτικόν των στάδιον, προεβιβάσθησαν καὶ σήμερον ἄλλοι εἶναι στρατάρχαι καὶ ἄλλοι στρατηγοί, καὶ οὕτως εἶναι εὐχαριστημένοι, ἄλλοι ὅμως ἐμβῆκαν εἰς τὸ πολιτικὸν στάδιον, καὶ οὗτοι εἶναι ὀλίγοι, ἄλλοι διωρίσθησαν νομάρχαι, ἄλλοι διοικηταὶ καὶ διατελοῦν εἰς τὴν ὑπηρεσίαν, ἄλλοι 20, καὶ ἄλλοι 25 ἔτη. Ἐν τούτοις, ἐπειδὴ εἶχον τὸν βαθμόν των εἰς τὸν τακτικὸν στρατὸν, κατὰ τὸ διάταγμα τοῦ 33, τὸ ὁποῖον διέλυσε τὰ ἄτακτα στρατεύματα, ἀπεφασίσθη, ὥστε οἱ ἀξιωματικοὶ τοῦ στρατοῦ, οἱ ἔχοντες βαθμὸν θεωροῦνται ὡς ἐν διαθεσιμότητι καὶ θέλουν καταταχθῆ εἰς τὸν στρατόν· κατὰ τὸ διάταγμα τοῦ 33, ἐθεωρήθη, ὅτι ὁ βαθμὸς αὐτὸς ἰσχύει· ἐξ αὐτῶν τινὲς, ἀντὶ νὰ ἔμβουν εἰς τὰ τακτικὰ στρατεύματα καὶ νὰ ἐξακολουθήσωσι τὴν στρατιωτικὴν ὑπηρεσίαν, ἐδόθησαν εἰς πολιτικὴν ὑπηρεσίαν, καὶ ἐν τούτοις κατὰ τὸ διάστημα αὐτὸ τῆς πολιτικῆς των ὑπηρεσίας, ἓν διάταγμα ἀνεγνώρισε τῶν βαθμόν των, καὶ διώρισεν ἄλλον λοχαγὸν, ἄλλον ὑπολοχαγὸν εἰς τὴν φάλαγγα, ποτὲ ὅμως αὐτοὶ εἰς τὸν στρατὸν δὲν ἐπησχολήθησαν, διότι ὑπάρχουν εἰς πολιτικὴν ὑπηρεσίαν· τώρα ἐρωτῶ, σήμερον αὐτοὶ ἔχουν τὸ δικαίωμα τῆς πολιτικῆς συντάξεως, ἀφοῦ ἔχουν 5 ἢ 10 ἐτῶν στρατιωτικὴν ὑπηρεσίαν τοῦ ἀγῶνος καὶ 10 ἢ 15 ἐτῶν πολιτικὴν ὑπηρεσίαν; βεβαίως τὸ ἔχουν, διότι ὁ νόμος τοῦ 61 λέγει τοῦτο, καθόσον καὶ τὰ ἔτη τῆς ὑπηρεσίας τοῦ ἀγῶνος λογίζονται διπλᾶ· ἀλλὰ τί θέλω ἐκ τῆς τροπολογίας μου νὰ προλάβω; ἓν ἄτοπον· αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι ἔλαβον βαθμὸν, δὲν πρέπει νὰ ἔχουν καὶ τὸ δικαίωμα τῆς συντάξεως, καὶ συγχρόνως καὶ τὸν βαθμόν, πρέπει νὰ παραιτηθοῦν ἑνὸς τῶν δικαιωμάτων, διότι διὰ μὲν τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ ἀγῶνος ἔλαβον τὸν βαθμόν των, διὰ δὲ τὴν πολιτικὴν ὑπηρεσίαν ἔχουσι τὸ δικαίωμα τῆς συντάξεως· ἰδοὺ τὸ ἄτοπον τὸ ὁποῖον θέλω νὰ προλάβω διὰ τῆς τροπολογίας μου· ἐνῷ ἀπὸ τὸ ἄλλο μέρος θέλω νὰ θεραπεύσω ἓν ἄδικον. Ὑποθέσατε, ὅτι αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι ὑπηρέτησαν 20 καὶ 15 ἔτη, οἱ ὁποῖοι συνεισέφεραν, σήμερον ἔρχονται καὶ ζητοῦν τὴν σύνταξίν των· τί δύναται νὰ τοῖς εἴπῃ τὸ ὑπουργεῖον; σὺ ἔλαβες βαθμόν· ἀλλ’ ἔλαβον βαθμὸν πρὶν ἐκδοθῇ ὁ νόμος περὶ πολιτικῶν συντάξεων, ὁ ὁποῖος δὲν μὲ ἱκανοποιεῖ, διότι ἂν ἔλαβον ἓν γαλόνι καὶ ἔχω 20 δραχμὰς κατὰ μῆνα, ἐν τούτοις ἔχω 20 ἐτῶν ὑπηρεσίαν, διατὶ νὰ τὴν στερηθῶ; Ἰδοὺ τὸ ἄδικον, τὸ ὁποῖον θέλω νὰ ἐξαλειφθῇ, ἂν δὲν προβλέψωμεν αὐτό, τὸ ὁποῖον ὑποδεικνύω διὰ τῆς τροπολογίας μου.

§163ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Ἔλαβον γραμμάτια.

§164ΛΕΩΤΣΑΚΟΣ. Ἐννοῶ νὰ μὴ λαμβάνουν συντάξεις, ἀλλὰ διατὶ ν’ ἀφαιρέσητε τὸν βαθμόν των;

§165ΚΥΠΡΙΑΔΗΣ. Τινὲς μοὶ λέγουν, ὅτι πολλοὶ τῶν φαλαγγιτῶν ἔλαβον γραμμάτια, ἕτεροι, ὅτι ἐπροικοδοτήθησαν· περὶ τούτων δὲν ὁμιλῶ, διότι ὁ λαβὼν γραμμάτιον θὰ εἴπῃ, ὅτι ὄχι μόνον ἔλαβε βαθμόν, ἀλλὰ καὶ μισθόν. Ἐπομένως ἐξήντλησε τὸ δικαίωμά του· ἡ τροπολογία μου δὲν ἐπεμβαίνει εἰς τὸ ἀντικείμενον τοῦτο, ἡ τροπολογία μου περιορίζεται εἰς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἔλαβον σύνταξιν δυνάμει τοῦ βαθμοῦ, τὸν ὁποῖον ἔχουν καὶ οἱ ἄνθρωποι οὗτοι εἶναι 3 ἢ 4, παραδείγματος χάριν, ὁ Δημήτριος Κυριακίδης, ὁ ὁποῖος διετέλεσεν εἰς τὸν ἀγῶνα ὡς λοχαγός, ἀπὸ τοῦ 33 δὲ μέχρι τοῦ 63 ἦτο νομάρχης· ἀλλ’ ὁ Βασιλεὺς τοῦ ἀναγνώρισε καὶ τὸν βαθμὸν τοῦ λοχαγοῦ καὶ σήμερον λαμβάνει ὡς σύνταξιν 100 δραχ. δυνάμει τοῦ βαθμοῦ τοῦ λοχαγοῦ, παρουσιάζεται ὅμως σήμερον καὶ λέγει, ἔχω 22 χρόνων ὑπηρεσίαν στρατιωτικήν· ἤμην καὶ νομάρχης καὶ συνεισέφερα εἰς τὸ ταμεῖον· ἔλαβον τὸν βαθμόν μου διὰ τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ ἀγῶνος, τώρα δὲ ὅπου ἐξεδόθη καὶ ὁ νόμος περὶ συντάξεων, ὅστις μοὶ ἀναγνωρίζει δικαιώματα ἐπὶ τῇ βάσει τῆς πολιτικῆς ὑπηρεσίας, ἀφίνω τὸν βαθμόν μου καὶ προτιμῶ τὴν πολιτικὴν σύνταξιν.

§166ΛΕΩΤΣΑΚΟΣ. Διατὶ νὰ χάσῃ τὸν βαθμόν του;

§167ΒΟΤΣΑΡΗΣ. Συμφωνῶ μὲ τὴν γνώμην τοῦ προλαλήσαντος, δὲν ἐννοῶ ὅμως πῶς ἐστοχάσθη νὰ κάμῃ κἄτι τι, τὸ ὁποῖον θέλει ἀτιμάσει τοὺς στρατιωτικούς μας, διότι ἀπαιτεῖ παρ’ αὐτῶν νὰ παραιτηθῶσι τοῦ βαθμοῦ, τὸν ὁποῖον ἐν καιρῷ πολέμου ἔλαβον.

§168ΚΥΠΡΙΑΔΗΣ. Δὲν ἔχω κᾀμμίαν δυσκολίαν ὡς πρὸς τοῦτο, τροπολογῶ μόνον τὸν μισθὸν τὸν στρατιωτικόν, ὄχι ὅμως καὶ τὸν βαθμόν.

§169ΣΩΤΗΡΙΟΣ ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Νομίζω, κύριοι, ὅτι ἐδῶ ὑπάρχει πλάνη σπουδαία, διότι ὁ νόμος τὸν ὁποῖον ἐπιζητεῖ ὁ κ. Κυπριάδης, ὑπάρχει· δὲν ἔχω πρόχειρον τὴν συλλογὴν τῶν στρατιωτικῶν νόμων, διότι τότε ἤθελα σᾶς ἐξηγήσει ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ ζητήματος τὴν ἰδέαν, τὴν ὁποίαν ἔχει ὁ Κ. Κυπριάδης σύμφωνα μὲ τοὺς κειμένους νόμους, καὶ πιστεύω ὅτι θὰ εὑρεθῶμεν σύμφωνοι. Οἱ στρατιωτικοὶ, κύριοι, ὅπου κατετάχθησαν εἰς τὴν φάλαγγα ἢ ὁπωσδήποτε ὑπηρέτησαν, καὶ οἱ ὁποῖοι μετὰ τὴν ἀποκατάστασιν τῶν πραγμάτων, ἀφοῦ ἔλαβον τοὺς βαθμούς των, ἔλαβον πολιτικὴν ὑπηρεσίαν, εἰς τὸν χρόνον ταύτης συγχωνεύεται καὶ ἡ στρατιωτικὴ ὑπηρεσία· ὑπάρχει ἑτέρα κατηγορία, ἡ κατηγορία τῶν προικοδοτηθέντων, καὶ τοῦτο νομίζω ζητεῖ ὁ Κ. Κυπριάδης; νὰ παραιτήσουν οὗτοι τὴν προικοδότησιν καὶ νὰ λογαριάσουν τὸν χρόνον τῆς πολιτικῆς των ὑπηρεσίας μετὰ τῆς στρατιωτικῆς, διότι οἱ προικοδοτηθέντες ἅμα ἔλαβον τὰ γραμμάτιά των ἐξώφλησαν μετὰ τοῦ δημοσίου, ὥστε οἱ ἔχοντες γραμμάτια δὲν δύνανται νὰ ἐπιστρέψωσιν αὐτὰ καὶ νὰ εἴπωσιν, ἐπιστρέφω τὸ γραμμάτιον, ἵνα λογαριάσω τὸν χρόνον τῆς ὑπηρεσίας τοῦ ἀγῶνος μὲ τὸν χρόνον τῆς πολιτικῆς ὑπηρεσίας· τοῦτο δὲν ὑπάρχει, καθ’ ὅσον δ’ ἀφορᾷ τὸ ἄλλο, νομίζω, ὅτι εἰς τὴν στρατιωτικὴν ὑπηρεσίαν λογίζονται τὰ ἔτη τῆς πολιτικῆς ὑπηρεσίας, διότι τὸ διάταγμα τοῦ 31 ἐπέτρεψεν εἰς τοὺς φαλαγγίτας νὰ λαμβάνωσι πολιτικὴν ὑπηρεσίαν, τῆς ὁποίας λαμβάνουν καὶ τὸν μισθὸν, καὶ περὶ τούτου νόμος ὑπάρχει. Ὑπάρχει νόμος τοῦ 34, ὁ ὁποῖος ἐσχημάτισε τὴν φάλαγγα, ὁ ὁποῖος λέγει ῥητῶς, ὅτι οἱ ἀξιωματικοὶ ὅσοι κατετάχθησαν εἰς αὐτὴν δύνανται νὰ λάβουν καὶ πολιτικὴν ὑπηρεσίαν, εἰς τὴν ὁποίαν προσθέτουν καὶ τὰ ἔτη τῆς στρατιωτικῆς ὑπηρεσίας. Νομίζετε ὅτι πολλοὶ πολιτικοὶ ὑπάλληλοι δὲν λογίζουν ὑπηρεσίαν στρατιωτικὴν κατὰ τὸν ἀγῶνα, διότι ὅλαι αἱ ὑπηρεσίαι κατὰ τὸν ἀγῶνα ἦσαν στρατιωτικαί;

§170ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἡ πρότασις τοῦ Κ. Κυπριάδου δὲν ὁμιλεῖ περὶ πολιτικῶν ἐκδουλεύσεων, ἀλλὰ περὶ τῶν πολιτικῶν ὑπαλλήλων, οἱ ὁποῖοι ἔχουν βαθμὸν καὶ οἱ ὁποῖοι ἑπομένως ἀνάγονται εἰς τοὺς στρατιωτικοὺς νόμους, καθόσον ἀφορᾷ τὴν σύνταξίν των καὶ τὰς ἀπολαυάς των· ἑπομένως ἡ ἐπιτροπὴ εἶπεν ὅτι τὸ πολιτικὸν ταμεῖον δὲν ἠμπορεῖ νὰ ἀναδεχθῇ τὰς ἐκδουλεύσεις, αἱ ὁποῖαι ἔγειναν εἰς ἄλλα ταμεῖα.

§171ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἐγὼ ὅταν ἤμην εἰς τὸ ὑπουργεῖον ἐχώρισα τὴν πολιτικὴν ὑπηρεσίαν ἀπὸ τὴν στρατιωτικὴν (θόρυβος καὶ συνομιλίαι μεταξὺ τῶν βουλευτῶν).

§172ΛΑΜΠΡΙΝΙΔΗΣ. Ἡ κυβέρνησις εἰς τὴν ὁποίαν ἔκαμεν αἴτησιν εἷς καὶ εἶπεν ὅτι, ἐπειδὴ ἐγὼ ὑπηρέτησα ὡς νομάρχης ἢ ἔφορος, ἔχω δὲ καὶ βαθμὸν λοχαγοῦ, καὶ λαμβάνω σύνταξιν λοχαγοῦ, θέλω νὰ συγχωνεύσω τὴν στρατιωτικὴν μὲ τὴν πολιτικὴν ὑπηρεσίαν, καὶ νὰ μοῦ δοθῇ ἡ ἀνήκουσα σύνταξις, καὶ ὅμως ἡ κυβέρνησις τὸ ἠρνήθη.

§173Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Μοὶ λέγετε μίαν πληροφορίαν, τὴν ὁποίαν δὲν γνωρίζω ἂν ἔχῃ οὕτως ἢ ὄχι· διότι πολλὰ ζητήματα δὲν λύονται μὲ μίαν πληροφορίαν. Πρόκειται λοιπὸν σήμερον νὰ σύρετε τὴν Βουλὴν νὰ κάμῃ νόμον ἐπὶ τῇ ἁπλῇ πληροφορίᾳ; ὁ νόμος δὲν εἶναι δι’ ἓν ἄτομον, ἀλλὰ διὰ τὸ κράτος ὅλον. Λοιπὸν, κύριοι, λέγω ὅτι δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ παραδεχθῆτε αὐτὸν τὸν νόμον, διότι τὰ ἔτη τοῦ ἀγῶνος τῆς ὑπηρεσίας λογίζονται εἰς τὴν σύνταξιν τῶν πολιτικῶν ὑπαλλήλων, ὡς καὶ τἀνάπαλιν.

§174ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ὁ Κ. Κυπριάδης νομίζω, ὅτι κάμνει αὐτὴν τὴν τροπολογίαν· ὅταν εἷς, ὅστις ὑπηρέτησε κατὰ τὸν ἀγῶνα στρατιωτικῶς, ἀπέκτησε βαθμὸν, ὅστις ἐξησφαλίσθη δι’ ἑνὸς μισθοῦ ἢ δικαιώματος συντάξεως, ὅπως εἶναι ὁ μισθὸς τοῦ φαλαγγίτου, ἂν αὐτὸς ἔχῃ τὸ ἐκλεκτικὸν δικαίωμα νὰ μείνῃ εἰς τὴν κατάστασιν ἐκείνην καὶ νὰ ἀπολαύσῃ τὰς ὠφελείας, τὰς ὁποίας ὁ περὶ τούτου νόμος δίδει, ἢ διότι ὑπηρέτησε καὶ πολιτικῶς, νὰ ζητήσῃ νὰ ἀπολαύσῃ τὰ εὐεργετήματα, τὰ ὁποῖα δίδει εἰς τοὺς πολιτικοὺς ὑπαλλήλους ὁ νόμος περὶ πολιτικῶν συντάξεων. Αὐτὸ εἶναι τὸ ζήτημα τοῦ Κ. Κυπριάδου, ὑπηρέτησέ τις τὸν ἀγῶνα καὶ μετὰ ταῦτα εἰς πολιτικὴν ὑπηρεσίαν, ἔλαβε βαθμὸν φαλαγγίτου, εἶναι ταγματάρχης, ἔχει σύνταξιν, ἀλλ’ ἐπειδὴ ὑπηρέτησε τοσαῦτα ἔτη ὡς πολιτικὸς ὑπάλληλος, τῷ συμφέρει νὰ ἀπολαύσῃ μίαν πολιτικὴν σύνταξιν, ὑπὸ τὸν ὅρον νὰ ἀριθμήσῃ καὶ τὰ ἔτη τῆς στρατιωτικῆς ὑπηρεσίας τοῦ ἀγῶνος. Προτείνει λοιπὸν ὁ Κ. Κυπριάδης, ὅτι οὗτος ἔχει τὸ δικαίωμα τοῦτο. Ἀφοῦ τὸ ζήτημα, τὸ ὁποῖον ὁ Κ. Κυπριάδης προτείνει, εἶναι αὐτὸ, νομίζω ὅτι ὁ Κ. Πετιμεζᾶς δὲν ἔχει δίκαιον νὰ εἴπῃ ὅτι εἶναι λελυμένον, διότι ἔπρεπε νὰ ὑπάρξῃ ῥητῶς εἰς τὸν νόμον περὶ πολιτικῶν συντάξεων ἡ διάταξις αὐτή. Τὸ ταμεῖον τοῦτο εἶναι ἰδιωτικόν· διὰ νὰ ἐπιβαρυνθῇ λοιπὸν ἀπὸ τὸν νόμον αὐτὸν μὲ τὸ ἐκλεκτικὸν αὐτὸ δικαίωμα, τὸ ὁποῖον σήμερον ὁ Κ. Κυπριάδης ζητεῖ νὰ εἰσαγάγῃ εἰς τὸν νόμον, ἔπρεπε νὰ ᾖναι ῥητὴ ἡ διάταξις. Ὅθεν ὁ Κ. Κυπριάδης εἶχε πολὺ δίκαιον νὰ ζητήσῃ νὰ δοθῇ τὸ τοιοῦτον δικαίωμα. Καὶ ὑποθέσεις τοιαῦται ἐφέρθησαν ἐνώπιον τῶν δικαστηρίων, καὶ τὰ δικαστήρια ἀπεφάνθησαν, ὅτι μὴ ὑπαρχούσης ῥητῆς διατάξεως περὶ τούτου, δὲν δύναται νὰ δοθῇ τὸ δικαίωμα· ὑπηρέτησες 15 ἔτη πολιτικὸς ὑπάλληλος, ἔχεις καὶ τοῦ ἀγῶνος 10, ἔχεις 25. Δὲν ἐξετάζει λοιπὸν τὸ δικαστήριον ἂν ᾖναι δίκαιον ἢ ὄχι, δὲν εἶναι ὅμως νόμιμον· ἀπόκειται εἰς τὴν Βουλὴν νὰ κρίνῃ περὶ αὐτοῦ. Δὲν εἶσθε σύμφωνος, Κ. Πετιμεζᾶ, ὅτι αὐτὴ εἶναι ἡ πρότασις τοῦ Κ. Κυπριάδου;

§175Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Τὸν νόμον τὸν ἠξεύρομεν, ἂν θέλῃ ὁ Κ. Κυπριάδης νὰ ὑπαγάγῃ εἰς αὐτὸν τὸν νόμον τοὺς προικοδοτημένους....

§176ΚΥΠΡΙΑΔΗΣ. Ὄχι.

§177ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Δὲν προσέχετε εἰς αὐτὴν τὴν διαφοράν, σᾶς εἶπον, Κ. Πετιμεζᾶ, καὶ ἀπὸ τῆς θέσεώς μου, ὅτι δὲν πρόκειται περὶ στρατιωτικῆς ὑπηρεσίας, ἀλλὰ στρατιωτικῆς καταστάσεως· εἷς ὅστις ἔχει στρατιωτικὴν ὑπηρεσίαν, αὐτὸς κατατάσσεται ἤδη εἰς μίαν κατάστασιν, δηλ. ἔγεινε φαλαγγίτης καὶ ἀπολαμβάνει τὰ δικαιώματα, τὰ ὁποῖα ὁ νόμος δίδει, πρόκειται δὲ διὰ τῆς προτάσεως τοῦ Κ. Κυπριάδου νὰ τῷ δοθῇ τὸ ἐκλεκτικὸν δικαίωμα ἢ νὰ μείνῃ ἐκεῖ ἢ νὰ ἔλθῃ εἰς τὸ ταμεῖον τῶν πολιτικῶν συντάξεων· ἂν δὲν ἦτο ἀξιωματικὸς τῆς φάλαγγος, θὰ ἐφαρμόζεται ἡ διάταξις, τὴν ὁποίαν ἀνέφερεν ὁ Κ. Πετιμεζᾶς, ὅτι ἂν ὡς νομάρχης ὑπηρέτησα 15 ἔτη, ἔχω τὸ δικαίωμα νὰ προσθέσω τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ ἀγῶνος, καὶ νὰ ζητήσω τὴν σύνταξίν μου (θόρυβος). Ἀποδίδω ὅμως ἐγὼ δίκαιον εἰς τὸν Κ. Πετιμεζᾶν, διότι ἐπιμένει εἰς αὐτὴν τὴν ἰδέαν, διότι τῷ ὄντι μοὶ φαίνεται ὅτι δὲν ὑπάρχει διαφορὰ μεταξὺ τῆς μιᾶς καὶ τῆς ἄλλης περιπτώσεως· δὲν ὑπάρχει μὲν νομοθετικὴ διάταξις, καὶ διὰ τοῦτο ἴσως καλὰ ἔκαμαν καὶ τὰ δικαστήρια νὰ ἀρνηθῶσιν, ἀλλὰ δὲν βλέπω καμμίαν διαφορὰν μεταξὺ τῆς περιπτώσεως, τὴν ὁποίαν προτείνει ὁ νόμος περὶ συντάξεων, καὶ ὁ Κ. Κυπριάδης· ὅπως ὁ νόμος σκοπὸν εἶχε νὰ ἐπιτρέψῃ εἰς τὸν πολιτικὸν ὑπάλληλον νὰ περιλάβῃ καὶ τὴν στρατιωτικὴν ὑπηρεσίαν, τὸν αὐτὸν ἔχει σκοπὸν καὶ ἡ τροπολογία τοῦ Κ. Κυπριάδου. Εἶναι ἀληθὲς ὅτι ἐπειδὴ ἔλαβε τὸν βαθμὸν τοῦ φαλαγγίτου ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ λαμβάνῃ μίαν σύνταξιν· ἀλλὰ νομίζετε διὰ τοῦτο, ὅτι παρεγράφησαν τὰ δικαιώματα τῆς πολιτικῆς του ὑπηρεσίας; καὶ νομίζετε, ὅτι εἶναι δίκαιον νὰ τὸν στερήσητε πάσης ὠφελείας; ἐπειδὴ ὑπηρέτησε ἐν τῷ ἀγῶνι 10 ἔτη, λαμβάνει τὸν βαθμὸν τοῦ ταγματάρχου· καὶ ἐπειδὴ ὑπηρέτησε 15 ἔτη ὡς πολιτικὸς, δὲν πρέπει νὰ λάβῃ; Τὸ ζήτημα τοῦτο τὸ ἔλυσεν ὁ νόμος περὶ συντάξεων, καὶ εἶπεν ὅτι ἠμπορεῖ νὰ ἑνώσῃ καὶ τὰς δύω ὑπηρεσίας. Ὥστε νομίζω, ὅτι σύμφωνα μὲ ὅσα ἡ νομοθεσία ἀποφαίνεται εἰς τὸν περὶ πολιτικῶν συντάξεων νόμον καὶ μὲ τὴν λογικὴν, νομίζω ὅτι ἡ τροπολογία τοῦ Κ. Κυπριάδου εἶναι ὀρθὴ, καὶ ὅτι πρέπει νὰ γίνῃ δεκτὴ ὑπὸ τὸν ὅρον νὰ παραιτηθῇ ὁ τοιοῦτος πολιτικὸς ὑπάλληλος πάσης ὠφελείας προερχομένης ἀπὸ στρατιωτικὴν ὑπηρεσίαν· ὡς πρὸς τοὺς λαβόντας δὲ γραμμάτια, ἐνθυμούμεθα ὅτι εἰς τὸ νομοσχέδιον τὸ ὁποῖον εἴχομεν ὑποβάλει εἰς τὴν Βουλὴν, εἶχε γίνει μεγάλη φιλονεικία, καὶ δὲν εἶχε λυθῇ ὁριστικῶς τὸ ζήτημα.

§178ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἐγὼ, Κ. πρόεδρε, εἶμαι κατὰ πάντα σύμφωνος μετὰ τοῦ ἀξιοτίμου προαγορεύσαντος.

§179ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Πόσοι εἶναι αὐτοί;

§180Δ. ΒΟΤΣΑΡΗΣ. Μόλις εἶναι 3 ἢ 4.

§181ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἔχω ὅμως μίαν παρατήρησιν νὰ φέρω ἐπὶ τοῦ κειμένου τῆς τροπολογίας· α) ἐγένετο ἡ ἐξήγησις ὅτι οὔτε ὁ προτείνας τὴν τροπολογίαν, οὔτε οἱ ὑποστηρίζοντες αὐτὴν ἐννοοῦσι νὰ δοθῇ σύνταξις εἰς τοὺς προικοδοτημένους· διὰ τοῦτο νομίζω ὅτι πρέπει νὰ προηγηθῇ ἡ φράσις «ὅσοι διωρίσθησαν συγχρόνως καὶ εἰς τὴν Β. φάλαγγα, ἀλλὰ δὲν ἐπροικοδοτήθησαν· β) ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς Τριχωνίας παρετήρησεν ὅτι δὲν εἶναι δίκαιον οἱ ἀξιωματικοὶ οὗτοι διὰ νὰ ὠφεληθῶσι τοῦ πλεονεκτήματος τοῦ νόμου τῶν συντάξεων, νὰ παραιτηθῶσι τοῦ βαθμοῦ των· οἱ ἀξιωματικοὶ λοιπὸν οὗτοι πρέπει νὰ διατηρήσωσι τὸν βαθμόν των, ἀλλὰ πρέπει νὰ συνδυασθῇ ὁ βαθμός των μετὰ τῆς ἀποζημιώσεως τὴν ὁποίαν πρέπει νὰ λάβωσι. Νομίζω ὅτι εἶναι ἄδικον διὰ τὸ ταμεῖον τῶν συντάξεων νὰ ἐπιφορτισθῇ μὲ ὅλον αὐτὸ τὸ βάρος· καὶ προτείνω ἡ τροπολογία τοῦ Κ. Κυπριάδου νὰ τροπολογηθῇ ὥστε οἱ ἀξιωματικοὶ οὗτοι νὰ ἐξακολουθῶσι μὲν λαμβάνοντες τὸν μισθόν των, νὰ λαμβάνωσι δὲ ἀπὸ τὸ ταμεῖον τῶν συντάξεων τὸ πλεονάζον· ὥστε μετὰ τὴν τροπολογίαν περὶ τῶν προικοδοτημένων ὅτι δὲν συμπεριλαμβάνονται, εἰς τὸ τέλος τοῦ ἄρθρου θέτω μίαν ἄλλην τροπολογίαν σύμφωνον πρὸς τὰ ἄνωθι· ἐν ἀρχῇ δὲ αὐτοῦ εἰς τὴν φράσιν «οἱ ἐπὶ τοῦ ἀγῶνος ἀξιωματικοὶ τοῦ τακτικοῦ στρατοῦ» ὁ Κ. Κυπριάδης ἀπαλείφει τὸ «τοῦ τακτικοῦ».

§182Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Δι’ ἐμὲ εἶναι γελοῖον πρᾶγμα νὰ ψηφίσωμεν ἕνα νόμον ἀφοῦ ἔχομεν ἕνα ἄλλον· ἀλλὰ μοὶ ἐγένετο μία ἄλλη παρατήρησις καὶ εἶμαι ἠναγκασμένος νὰ ἐνδώσω· μοὶ λέγουν ὅτι ἐξεδόθη μία ἀπόφασις δικαστικὴ, ἥτις δὲν θέλει νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὰς διατάξεις τοῦ νόμου· τότε εἶμαι ἠναγκασμένος νὰ εἴπω νὰ γίνῃ εἷς νέος νόμος ἐπὶ τοῦ ὑπάρχοντος· οὐχ ἧττον ὅμως ὁ ὑπάρχων νόμος εἶναι πολὺ καθαρός.

§183ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀκούσατε τὴν τροπολογίαν ὅπως ἀνεγνώσθη ἀπὸ τὸν Κ. Τρικούπην· ὑπάρχει ἀντίῤῥησις;

§184ΠΟΛΛΟΙ. Ὂχι ὄχι.

§185ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἑτέρα τροπολογία τοῦ Κ. Χρηστοπούλου «οἱ ὑπουργοὶ τῆς ἐπικρατείας ὑπάγονται εἰς τοὺς περὶ συντάξεων τῶν ὑπαλλήλων νόμους».

§186Χ. Α. ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ ὑπηρεσία τῶν ὑπουργῶν νὰ λογίζεται ὡς ὑπηρεσία εἰς τὸν χρόνον διὰ τὴν ἀπόκτησιν συντάξεως, καὶ οἱ ὑπουργοὶ ὁσάκις διορίζονται νὰ κρατῆται ὑπὲρ τοῦ ταμείου ἀναλογία τοῦ μισθοῦ των.

§187ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἐγὼ λέγω νὰ τεθῇ «ἂν θέλωσι».

§188Χ. Α. ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Εἰς τὰ δικαστήρια ὑπεβλήθη τοιοῦτον ζήτημα, καὶ τὰ δικαστήρια παρεδέχθησαν ὅτι λογίζεται ὁ χρόνος τῆς ὑπηρεσίας τῶν ὑπουργῶν εἰς τὴν ἀπονομὴν τῆς συντάξεως· ἑπομένως πρέπει νὰ ὑποχρεωθῶσι νὰ καταθέσωσι καὶ οὗτοι εἰς τὸ ταμεῖον.

§189ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Τὸ ταμεῖον τῶν συντάξεων ἐγένετο ὑπὲρ ἐκείνων, οἵτινες εἶναι πιθανόν ποτε νὰ ὠφεληθῶσιν ἐξ αὐτοῦ, εἶναι ἄτοπον ὅλως νὰ φορολογῶνται ὑπὲρ τοῦ ταμείου αὐτοῦ ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ποτὲ δὲν θέλουσι νὰ λάβωσιν ἐξ αὐτοῦ ὠφέλειαν· εἰς τὸ κοινοβουλευτικὸν πολίτευμα οἱ ὑπουργοὶ δὲν εἶναι ὑπάλληλοι· ἑπομένως δὲν πρέπει μήτε νὰ ὑποβάλλωνται εἰς τὴν κράτησιν, μήτε εἰς τὴν ὠφέλειαν τοῦ ταμείου τῶν συντάξεων. Ἀλλ’ ἐπειδὴ κατὰ τὸ Σύνταγμα, δύνανται νὰ γείνωσιν ὑπουργοὶ καὶ ἐκτὸς τῆς Βουλῆς, ἐθεωρήθη πρέπον εἰς τοὺς ὑπουργοὺς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι λαμβάνονται ἐκ τῆς ὑπαλληλίας, καὶ ζημιοῦνται, διότι διακόπτεται ἡ ὑπηρεσία των καὶ τὸ δικαίωμά των, εἶναι δίκαιον καὶ ἐπιεικὲς δι’ αὐτοὺς, νὰ ἐξακολουθῶσιν, ἂν θέλωσι, νὰ δίδωσι τὴν κράτησίν των, καὶ τοιουτοτρόπως νὰ λαμβάνωσιν ἐξ αὐτοῦ τὰ δικαιώματα τὰ ὁποῖα ἔχουν ἐκ τῆς ὑπηρεσίας. Ἡ ἀρχὴ ὅμως πρέπει νὰ ᾖναι ὅτι δὲν ὑποβάλλονται μόνοι παρὰ ἂν θέλωσι.

§190Χ. Α. ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἠμπορεῖ νὰ θεωρηθῇ ὡς χρόνος πρὸς δικαίωμα συντάξεως, ἂν δὲν καταβάλλωσι τὸ ποσὸν ὅπερ ὁ νόμος κελεύει νὰ κρατῆται.

§191ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἰδοὺ λοιπόν· «οἱ ὑπουργοὶ τῆς Ἐπικρατείας ὑπάγονται εἰς τὰς διατάξεις τοῦ παρόντος νόμου καὶ τῶν σχετικῶν, ἂν θέλωσι.»

§192ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. «Δύνανται νὰ λογίσωσι τὰ ἔτη τῆς ὑπηρεσίας των ἂν θέλωσι,» διότι οἱ ὑπουργοὶ συνήθως παραιτοῦνται, καὶ οἱ παραιτούμενοι ὑπάλληλοι δὲν ἔχουν τὸ δικαίωμα τῆς συντάξεως· λοιπὸν νὰ γείνῃ οὕτω· «οἱ ὑπουργοὶ τῆς ἐπικρατείας, καίτοι παραιτούμενοι, δύνανται, ἂν θέλωσι, νὰ ὑπαχθῶσιν εἰς τὸν νόμον τῶν συντάξεων.»

§193ΙΑΚΩΒΑΤΟΣ. Ἐπὶ ἀπολύτου μοναρχίας αὐτὸ γίνεται. Εἰς τὴν Ἀγγλίαν ἅμα τις ὑπουργεύσῃ 1 ἔτος ἔχει σύνταξιν 2 ἢ 3 χιλιάδων λιρῶν στερλινῶν, ὄχι διότι ὑπηρέτησεν, ἀλλὰ διότι ἐγνώρισε τὰ μυστικὰ τῆς ἐπικρατείας, καὶ δὲν πρέπει εἷς, ὁ ὁποῖος ἦτο ὑπουργὸς, νὰ ᾖναι εἰς τὴν διάθεσιν τοῦ ἑνὸς καὶ τοῦ ἄλλου, καὶ πρέπει νὰ λαμβάνῃ εἰσόδημα ἀπὸ τὸ κράτος, διὰ νὰ μὴ λέγῃ τὰ μυστικά. Ὅλος ὁ νόμος ὁ περὶ συντάξεως πρέπει νὰ καταργηθῇ, ἀλλὰ καὶ ἐὰν ὑπάρχῃ, δὲν πρέπει νὰ συμπεριλάβῃ τοὺς ὑπουργούς. Ἔχασεν ἡ Βουλὴ τὴν λογικήν της καὶ τὴν ἠθικήν της!

§194ΖΑΤΟΥΝΙΤΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, νὰ ἐπαναφέρετε τὸν κύριον Ἰακωβάτον εἰς τὴν τάξιν.

§195ΙΑΚΩΒΑΤΟΣ. Ἔχω τὸ δικαίωμα νὰ τὸ εἴπω, καθὼς ἔχετε τὸ δικαίωμα νὰ κάμετε παραλογισμούς. Ἐπὶ τῆς συζητήσεως ὁ βουλευτὴς, ὅ,τι θέλει, λέγει.

§196ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέτω εἰς ψηφοφορίαν τὴν τροπολογίαν αὐτήν· «Οἱ ὑπουργοὶ τῆς ἐπικρατείας, καί τοι παραιτούμενοι, ὑπάγονται, ἐὰν τὸ ζητήσουν, εἰς τὰς διατάξεις τοῦ παρόντος νόμου καὶ τῶν σχετικῶν». Οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν ταύτην παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἀπεῤῥίφθη.

§197Χ. Α. ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἀπεῤῥίφθη, ἐρωτήσατε τὸ ἀνάπαλιν.

§198ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Καλὰ, ἐρωτῶ ἀντιθέτως. Οἱ μὴ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι). Ἡ Βουλὴ ἀπέῤῥιψε τὴν τροπολογίαν.

§199ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Κύριε Πρόεδρε. Ἀφοῦ δὲν θέλει ἡ Βουλὴ νὰ ὑπάγωνται οἱ ὑπουργοὶ εἰς τὸν νόμον τῶν συντάξεως, πρέπει νὰ τὸ νομοθετήσητε ῥητῶς· διότι τὰ δικαστήρια λέγουν τὸ ἐναντίον. Πολλοὶ, οἱ ὁποῖοι ὑπῆγον εἰς τὰ δικαστήρια, κατώρθωσαν νὰ λάβουν μεγίστας συντάξεις ὑπολογίσαντες τὸν χρόνον, καθ’ ὃν ὑπηρέτησαν ὡς ὑπουργοί.

§200Χ. Α. ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἠξεύρετε, διατί τὸ θέλουν τοῦτο; Διότι εὑρέθη εἷς ἄνθρωπος, ὁ ὁποῖος ἦτο ὑπουργὸς, καὶ ἐπῆρε σύνταξιν, καὶ θέλουν νὰ τὴν ἀνατρέψουν.

§201ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀφήσατέ το λοιπὸν τὸ ἀποσύρω.

§202ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἑτέρα πρότασις παρὰ πολλῶν βουλευτῶν. «Ὡσαύτως δικαίωμα συντάξεως ἔχουν οἱ ἐκτελέσαντες βουλευτικὰς....... (θόρυβος).

§203ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι, ὄχι.

§204ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν οὔτε νὰ ἀναγνωσθῇ. Ἑτέρα πρότασις· «Ἡ θέσις τοῦ βιβλιοφύλακος τῆς Βουλῆς ἰσόβαθμος πρὸς τὴν τοῦ τμηματάρχου βʹ. τάξεως ὑπάγεται εἰς τὰς διατάξεις τοῦ περὶ συντάξεως τῶν ὑπαλλήλων νόμου τῆς 11 Σεπτεμβρίου 1862, συνδυαζομένου μετὰ τῶν διατάξεων τοῦ παρόντος νόμου».

§205ΠΟΛΛΟΙ. Δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις.

§206ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ βουλὴ παρεδέχθη. Ἑτέρα τροπολογία προτείνεται «Ἐπιτρέπεται ἡ ἀναθεώρησις τοῦ δικαιώματος τῶν μέχρι τοῦδε ἀπολαυσάντων δικαίωμα συντάξεως, ἐὰν ἀποδειχθῇ ὅτι ψευδῶς ἢ εἰκονικῶς παρέστησαν ὡς ὑπαρκτὸν τὸ δικαίωμα τοῦτο. Τὴν ἐξέλεγξιν ταύτην θὰ κάμῃ ἐπιτροπὴ συγκειμένη ἀπὸ τὸν πρόεδρον τοῦ Ἀρείου Πάγου, τὸν πρόεδρον τῶν Ἐφετῶν καὶ τὸν πρόεδρον τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου». «Διὰ Βασιλικοῦ Διατάγματος θέλει κανονισθῆ ὁ τρόπος τῆς ἀναθεωρήσεως· τὸ δὲ Βασιλικὸν διάταγμα θέλει ἐκδοθῆ ἐντὸς τριῶν μηνῶν ἀπὸ τῆς κυρώσεως καὶ δημοσιεύσεως τοῦ παρόντος νόμου».

§207ΤΙΝΕΣ. Μάλιστα.

§208ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Ὅλοι λέγετε ὅτι ψευδῶς ἄνθρωποί τινες ἔφερον πιστοποιητικὰ, ὅτι δῆθεν ὑπηρέτησαν εἰς τὸν ἀγῶνα, καὶ τὰ ἔτη αὐτὰ τὰ ὑπελόγισαν εἰς τὰ ἔτη τῆς ὑπηρεσίας, καὶ ἕνεκα τούτου ἐπεβαρύνθη τὸ ταμεῖον τῶν συντάξεων κατὰ τὸ ἥμισυ, δηλ. τὸ ἥμισυ δίδεται εἰς ἀνθρώπους, οἱ ὁποῖοι ἔκαμον τοῦτο. Ἔφερον λοιπὸν πρότασιν νόμου, διὰ τῆς ὁποίας ἐπιτρέπεται ἡ ἀναθεώρησις τῶν οὕτω δοθεισῶν συντάξεων εἰς αὐτούς· ὄχι βεβαίως δι’ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι εἰλικρινῶς καὶ ἐντίμως ὑπηρέτησαν, ἀλλὰ δι’ ὅσους ψευδῶς ἢ εἰκονικῶς ἔλαβον αὐτὴν τὴν σύνταξιν. Τὴν ἐξέλεγξιν δὲ τοῦ τοιούτου ἀνέθεσα εἰς ἐπιτροπήν. Τώρα ἀπόκειται εἰς ἕνα ἕκαστον ὑπουργὸν ἁρμόδιον νὰ προσκαλέσῃ τὴν ἐπιτροπὴν καὶ νὰ εἴπῃ, περὶ τοῦ δεῖνος ὑπαλλήλου ἔχω αὐτὰς τὰς πληροφορίας, καὶ ἡ Κυβέρνησις ἀπ’ εὐθείας, καὶ εἷς ἰδιώτης, ἀλλ’ ἐγὼ νομίζω ἡ Κυβέρνησις.

§209ΤΙΝΕΣ. Ὅλοι.

§210ΤΣΟΚΡΗΣ. Μὰ κύριε Τσιριμῶκε, κεκτημένα πρὸ τόσων χρόνων δικαιώματα, θέλετε νὰ τὰ φέρετε πάλιν ὑπὸ ἐξέλεγξιν;

§211ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Ἰδοὺ διατὶ δὲν ἤθελον νὰ ὑποβάλω εἰς ἐξέλεγξιν ὅλα· διότι εἶναι ὁμολογουμένως ὑπάλληλοι, οἱ ὁποῖοι δὲν ἔκαμον κατάχρησιν.

§212ΛΑΜΠΡΙΝΙΔΗΣ. Πῶς θὰ τὸν προσδιορίσετε ποῖος εἶναι;

§213ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Ἐγὼ ἡ κυβέρνησις θὰ τὸ προσδιορίσω, διότι δὲν δύναμαι νὰ ὑποθέσω, ὅτι ἐξηχρειώθη ἑκάστη κυβέρνησις.

§214ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Κατηντήσαμεν ὅλα τὰ πράγματα ἀμφίβολα ἐν Ἑλλάδι· κανὲν δὲν ἠμπορεῖ πλέον νὰ θεωρηθῇ ὡς ὑπαρκτόν. Καὶ ἐγὼ παραδέχομαι ὅτι ἠμποροῦν νὰ ἔλαβον χώραν καταχρήσεις. Ἀλλ’ ὑπῆρξαν νόμοι ἀλεπάλληλοι, οἱ ὁποῖοι ἐκανόνισαν τὰ δικαιώματα, τὰ ἀποδεικτικὰ μέσα τῶν δικαιωμάτων αὐτῶν, οἱ ὁποῖοι διώρισαν δικαστήρια καὶ ἀρχὰς ἁρμοδίας, νὰ ἐξελέγχουν καὶ νὰ εὕρωσι τὸ κῦρος αὐτῶν τῶν δικαιωμάτων. Ὑποθέτω, ὅτι τὰ δικαστήρια αὐτὰ τ’ ἀνεγνώρισαν, ὅτι ἐξεδόθησαν διατάγματα, παρεχωρήθησαν δικαιώματα. Ἐὰν τοὐλάχιστον δὲν ᾖναι ἀποδεδειγμένον, ὅτι ἔλαβε χώραν ἔγγραφον πλαστὸν ἢ τοιοῦτόν τι, δὲν ἠμποροῦμεν νὰ ταράξωμεν αὐτὰ τὰ δικαιώματα, ὄχι ὅμως ν’ ἀνατρέψωμεν ὅλα αὐτὰ καὶ νὰ ὑποβάλωμεν ὅλα τὰ δικαιώματα εἰς ἀναθεώρησιν. Πρῶτον δὲν νομίζω πῶς εἶναι ὀρθὸν, οὔτε νόμιμον, οὔτε πολιτικὸν νὰ ἀνατρέπωμεν ὅ,τι μέχρι τοῦδε δυνάμει τοῦ νόμου ἀπεφασίσθη· τὸ πολὺ ἠμποροῦμεν ν’ ἀποφασίσωμεν τοῦτο δι’ ἐκεῖ, ὅπου ἔλαβε χώραν ἔγκλημα.

§215ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἀπαντῶ εἰς τὸν ἀξιότιμον βουλευτὴν Μεσσήνης, ὅτι σήμερον ἡ Κυβέρνησις ἔχει τὸ δικαίωμα διὰ Βασιλικοῦ Διατάγματος νὰ μεταῤῥυθμίσῃ πᾶσαν σύνταξιν, ἡ ὁποία δὲν στηρίζεται εἰς δικαστικὴν ἀπόφασιν. Διότι, ὡς γνωρίζετε, αἱ πράξεις αὗται αἱ διοικητικαὶ, αἱ ὁποῖαι προηγοῦνται μεχρισότου ἐκδοθῇ τὸ Βασιλικὸν διάταγμα, τὸ ὁποῖον ἀπονέμει σύνταξιν εἰς ἕνα ὑπάλληλον, αὐταὶ δὲν δύνανται νὰ θεωρηθῶσιν, ὡς ἀποφάσεις τοῦ δικαστηρίου. Ἀνεπίδεκτοι μεταῤῥυθμίσεως εἶναι ἐκεῖναι μόνον αἱ συντάξεις, αἱ ὁποῖαι στηρίζονται εἰς δικαστικὰς ἀποφάσεις· διότι τὸ δεδικασμένον δὲν ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ τὸ μεταῤῥυθμίσῃ ἡ Κυβέρνησις. Ἀλλὰ τὰ διατάγματα, τὰ ἀπονέμοντα συντάξεις, τὰ ὁποῖα δὲν στηρίζονται εἰς δικαστικὰς ἀποφάσεις, ἀλλ’ εἰς τὰς ἀποφάσεις τῶν ἐπιτροπῶν, εἰς τὰς γνωμοδοτήσεις τῶν ἐπιτροπῶν καὶ τοῦ ἐλεγκτικοῦ συνεδρίου, καὶ τοῦ ὑπουργοῦ τῶν οἰκονομικῶν καὶ τὰ λοιπά, αὐτὰ τὰ διατάγματα, ὡς μὴ στηριζόμενα εἰς ἀποφάσεις δικαστικάς, αὐτὰ δύνανται νὰ ἀνατραπῶσι πάλιν κατὰ τὸν αὐτὸν τρόπον, δηλαδὴ διὰ συμβουλίου· ὥστε δὲν νομίζω, ὅτι κατ’ ἀρχήν, ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον προτείνει ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς Φθιώτιδος ἀντιβαίνει εἰς τοὺς νόμους· νομίζω ὅμως ὅτι ἡ πρότασίς του διὰ νὰ ᾖναι πλήρης πρέπει ῥητῶς νὰ περιλάβῃ τὴν ἐξαίρεσιν, ἂν καὶ ὑπονοουμένην, ὅτι ἐξαιροῦνται τῆς διατάξεως ταύτης συντάξεις ἀπονεμηθεῖσαι δυνάμει δικαστικῆς ἀποφάτεως· διότι κατὰ τὴν ἡμετέραν νομοθεσίαν, καὶ ὅταν ἀκόμη πρόκειται περὶ μιᾶς ἀπάτης ἢ περὶ μιᾶς ἄλλης κολασίμου πράξεως, δὲν ἐπιτρέπεται εἰμὴ ἐντὸς ὡρισμένης προθεσμίας ἡ ἀναψηλάφησις. Εἶναι λοιπὸν τὸ κοινὸν δικαίωμα, τὸ ὁποῖον διέπει ὅλας τὰς ὑποθέσεις εἰς τὴν ἑλληνικὴν κοινωνίαν. Καὶ δὲν βλέπω διὰ ποῖον λόγον νὰ ἐξαιρέσωμεν τὰς συντάξεις· ἐπιμένω δὲ εἰς τοῦτο, διότι αἱ συντάξεις, αἱ ὁποῖαι ἐδόθησαν δυνάμει δικαστικῶν ἀποφάσεων, αὗται ἐβασανίσθησαν καὶ περιεβλήθησαν μὲ ὅλας τὰς ἐγγυήσεις μὲ τὰς ὁποίας καὶ αἱ ἰδιωτικαὶ ὑποθέσεις, αἱ ὁποῖαι ὑποβάλλονται ἐνώπιον τῶν δικαστηρίων. Δὲν νομίζω ὅμως, ὅτι πρέπει καὶ νὰ δείξωμεν τὸν αὐτὸν σεβασμόν, ὡς πρὸς τὰς συντάξεις, αἱ ὁποῖαι ἀπενεμήθησαν συνεπείᾳ διοικητικῶν ἀποφάσεων· διότι, ὡς πρὸς αὐτάς, δὲν ἔχομεν τὴν αὐτὴν ἐγγύησιν. Γνωρίζετε, ὅτι διὰ διατάγματος ἐπετράπησαν πιστοποιητικὰ καὶ μόνον πρὸ ἑνὸς ἔτους ἐξῃρέθησαν καὶ ὑπεβλήθησαν εἰς ἐμμαρτύρους ἀποδείξεις· ἀλλὰ καὶ αὐταὶ δὲν ἔχουν τὴν ἀπαιτουμένην ἐγγύησιν. Δι’ αὐτὸν τὸν λόγον νομίζω, ὅτι ἡ πρότασις τοῦ κ. Τσιριμώκου εἶναι ἀξία συστάσεως· ὅτι ὅμως πρέπει νὰ ἐξαιρεθῶσι ῥητῶς αἱ συντάξεις ἐκεῖναι, αἱ ὁποῖαι στηρίζονται εἰς δικαστικὰς ἀποφάσεις. Ἀλλ’ ὡς πρὸς τὸν τρόπον διαφωνῶ. Δὲν νομίζω, κ. Πρόεδρε, ὅτι πρέπει νὰ δώσωμεν τὸ δικαίωμα εἰς μίαν τριμελῆ ἐπιτροπὴν ν’ ἀποφασίσῃ περὶ τοῦ δόλου καὶ περὶ τῆς ἀπάτης. Ἠμπορεῖ, ἂν θέλετε, νὰ διατηρηθῇ αὐτὴ ἡ πανηγυρικὴ ἀκύρωσις μιᾶς συντάξεως, δηλαδὴ νὰ γνωμοδοτήσῃ ἡ ἐπιτροπὴ πρὶν ἐκδοθῇ διάταγμα. Ἀλλ’ ἡ ἀπόδειξις τοῦ δόλου καὶ τῆς ἀπάτης καὶ ἡ ἀκύρωσις νὰ γίνῃ διὰ τοῦ δικαστηρίου· ἄλλως συλλογισθῆτε ἓν ἄλλο ἀτόπημα, ὅτι θὰ προστριβῇ εἷς μῶμος ἀνεξάλειπτος εἰς ἕνα συνταξιοῦχον, εἰς ἕνα ἔντιμον ἄλλως πολίτην, καὶ ὄχι μόνον τοῦτο, ἀλλὰ προσέτι εἶναι ὑπόχρεως ἡ κοινωνία καὶ νὰ τὸν καταδιώξῃ, καὶ ἡ τιμὴ αὐτοῦ ζητεῖ νὰ ἀπαιτήσῃ νὰ καταδιωχθῇ· ἀλλὰ δὲν θὰ γίνῃ μόνον κατὰ τοῦ συνταξιούχου καταδίωξις, ἡ ὁποία θὰ τὸν ἐκθέσῃ εἰς προφυλάκισιν, ἴσως εἰς ἀτιμίαν, ἀλλὰ καὶ οἱ ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι κατηγοροῦνται, ὅτι ἐψευδομαρτύρησαν, οἱ ὁποῖοι μετέβαλον ἡμερομηνίας, ὅλοι αὐτοὶ εἶναι ἀνάγκη νὰ καταδιωχθῶσι· καὶ ἂν δὲν καταδιωχθῶσι, θὰ ἔχουν τὸ δικαίωμα νὰ ζητήσουν τὴν ἀπαλλαγήν των ἀπὸ τὸ στίγμα τῆς ἀτιμίας. Ὥστε, βλέπετε, διὰ νὰ γίνῃ αὐτό, εἰς ποῖον δικῶν λαβύρινθον θὰ περιπλέξωμεν τοὺς πολίτας.

§216ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Δὲν ἐννόησα ποτὲ νὰ συμπεριλάβω εἰς τὴν ἐξέλεγξιν αὐτὴν τὰς συντάξεις, αἱ ὁποῖαι ἐδόθησαν δυνάμει δικαστικῶν ἀποφάσεων, διότι ἡ δικαστικὴ ἀπόφασις εἶναι ἀλήθεια μαθηματική. Αὐτὸ εἶναι ἀξίωμα, τὸ ὁποῖον περιέχει ἡ νομικὴ ἐπιστήμη, καὶ ἑπομένως οὔτε κἂν διενοήθην αὐτὰς τὰς συντάξεις νὰ τὰς ὑπαγάγω εἰς ὁποιανδήποτε ἐξέλεγξιν· ἐννόησα ὅμως ὅλας τὰς ἄλλας συντάξεις, αἱ ὁποῖαι ἐδόθησαν ὁπωσδήποτε, νὰ τὰς ὑποβάλω εἰς ἕνα ἔλεγχον. Ὁμολογεῖτε, κύριοι, καὶ ὁμολογοῦν πρὸ πάντων οἱ διατελέσαντες ὑπουργοὶ ὅτι ἔλαβον χώραν καταχρήσεις σπουδαῖαι· διὰ τοῦτο βλέπομεν ἀνθρώπους 25 ἐτῶν, 35 ἐτῶν λαμβάνοντας συντάξεις δυνάμει πιστοποιητικῶν, ὅτι δῆθεν ὑπηρέτησαν κατὰ τὸν ἀγῶνα. Τώρα εἶναι τῳόντι σκληρὸν νὰ εἴπῃ τις, ὅτι ὁ δεῖνα στρατηγὸς, ὁ δεῖνα ὁπλαρχηγὸς ἐψεύσθη, διότι αὐτὸ γίνεται δι’ ἐνόρκου καταθέσεως. Ἀλλ’ ἀφ’ ἑτέρου εἶναι σκληρότερον νὰ παρίστανται εἰς τὴν κοινωνίαν τοιοῦτοι ἄνθρωποι μὲ δικαιώματα, καὶ ἀκόμη ἐπιβλαβές, ἂν θέλετε, διὰ τὸ ἔθνος. Ἐξωτερικῶς, ἐκτὸς τῆς ὑλικῆς ζημίας, ἔχομεν καὶ ἕνα μῶμον. Ἀλλ’ ὁ κ. Κουμουνδοῦρος εἶπεν, ὅτι θὰ καταντήσῃ πλέον διὰ τὴν Ἑλλάδα πρόβλημα, ἐὰν θὰ ᾖναί τι ὑπαρκτὸν, ἐὰν τὸ χθὲς νομοθετηθὲν δὲν θὰ καταστραφῇ αὔριον δι’ ἑτέρου νόμου. Νομίζω, ὅτι αὐτὸν τὸν κίνδυνον δὲν τὸν διατρέχομεν, διότι ἡ τροπολογία τουλάχιστον, τὴν ὁποίαν ἔκαμον ἐγὼ, δὲν ἐννοεῖ ν’ ἀφαιρέσωμεν τὰς συντάξεις, παντάπασι, τοιοῦτόν τι δὲν ἐννοῶ. Διὰ τοῦτο προεῖδον καὶ συνεκρότησα μίαν ἐπιτροπὴν ἀπὸ τὰ πλέον ἐπίσημα πρόσωπα, τὰ ὁποῖα ἔχει ὁ δικαστικός μας κλάδος· διότι εἰς αὐτὰ θεωρῶ ἐξησφαλισμένην, οὕτως εἰπεῖν, καὶ τὴν ὕπαρξιν τῶν ἀτόμων καὶ τὰ ἐθνικὰ συμφέροντα. Τὴν πανηγυρικὴν αὐτὴν ἐξέτασιν, τὴν ὁποίαν ἐνόμισεν ὁ κ. Δεληγιώργης, ἐγὼ τὴν θεωρῶ ἀπολύτως ἀναγκαίαν. Δὲν ἐγκρίνω τὴν γνώμην του νὰ φερθῇ τὸ ζήτημα ἐνώπιον τοῦ δικαστηρίου· διότι θὰ ἐμπλέξωμεν τὸ δημόσιον μὲ ἀπείρους δίκας καὶ αὐτοὺς τοὺς δυστυχεῖς ἀνθρώπους μὲ ἄλλας δίκας, καὶ κατὰ συνέπειαν θὰ τοὺς κατεξοδεύσωμεν, καὶ τὸ συμπέρασμα εἶναι, ὅτι δὲν θὰ φθάσωμεν εἰς κανὲν πρακτικὸν ἀποτέλεσμα διὰ τοῦ δικαστηρίου, διότι μία δικαστικὴ ἀπόφασις παρέχει τοῦτο τὸ ἀτόπημα εἰς αὐτὴν τὴν περίστασιν ὅτι ὑποθέτει ἀπέναντι τῆς ἀποφάσεως τὸ πιστοποιητικὸν, τὸ ὁποῖον ἐξέδωκεν ὁ δεῖνα ἢ δεῖνα ἄνθρωπος ψευδὲς καὶ ἑπομένως ἐκεῖνος ὑπάγεται εἰς ἔγκλησιν· ἐνῷ διὰ τῆς ἀποφάσεως, τὴν ὁποίαν θὰ κάμῃ ἡ ἐπιτροπή, ἡ ὁποία δὲν εἶναι ἀπόφασις δικαστική, δὲν εἶναι τεκμήριον ἀλάνθαστον, ὅτι εἶναι ψευδές τὸ πιστοποιητικόν, καὶ δὲν θὰ ὑπάγεται εἰς δικαστικὴν καταδίωξιν. Ἀφ’ ἑτέρου δὲ ἡ ἀπόφασις τοῦ δικαστηρίου θὰ γίνῃ ἀπὸ τρία πρόσωπα· τρία πρόσωπα καὶ ἐγὼ θέτω, ἐξαιρετικὰ, ὄχι τὰ κοινά· διὰ τοῦτο νομίζω, ὅτι δὲν πρέπει νὰ μεταβληθῇ ἡ τροποποίησις, τὴν ὁποίαν ἔκαμον. Οἱ λοιποὶ λόγοι, τοὺς ὁποίους ἠμποροῦν νὰ σᾶς ἀντιτάξουν ὅτι δῆθεν θ’ ἀδικηθοῦν ἐδῶ ἄνθρωποι κτλ. αὐτὸ δὲν μὲ φοβίζει παντάπασιν, ἀφοῦ λάβετε ὑπ’ ὄψιν σας, ὅτι εἶναι πολὺ ἐνδεχόμενον καὶ μὲ αὐτὰς τὰς ἀσφαλείας, τὰς ὁποίας ζητοῦμεν, αὖθις νὰ συμβοῦν καταχρήσεις, καταχρήσεις κατὰ τοῦ δημοσίου, ἀλλ’ οὐδέποτε κατὰ τῶν ἰδιωτῶν. Αὐτὸ συμβαίνει κατὰ δυστυχίαν εἰς τὴν Ἑλλάδα πάντοτε ν’ ἀδικῆται τὸ δημόσιον. Ἠξεύρω, κύριοι, ἄνθρωπον, ὁ ὁποῖος ἦτο τῆς αὐτῆς ἡλικίας μὲ ἐμὲ, ἦτο εἰρηνοδίκης, ἀπεβίωσε, καὶ ἔλαβε πιστοποιητικὸν ἡ χήρα του ὅτι ἦτο εἰς τὰ 21 σωματάρχης καὶ ἐπῆρε σύνταξιν. Ἀπέναντι λοιπὸν τῶν τοιούτων καταχρήσεων πρέπει νὰ λάβητε πρόνοιαν· καὶ διὰ τοῦτο σᾶς παρακαλῶ νὰ παραδεχθῆτε τὴν ἀρχὴν τῆς προτάσεώς μου· διότι δὲν μοὶ ἀρνεῖται κανείς, εἴτε τὴν ἐπιψηφίσητε εἴτε ἀποῤῥίψητε, ὅτι ἔλαβον χώραν ἄπειροι καταχρήσεις καὶ ὅτι μυκτηριζόμεθα καὶ ἀπ’ αὐτοὺς τοὺς ἰδίους καὶ ὅτι δὲν θὰ συμβῇ ἀδίκημα εἰς κανένα πραγματικῶς δικαιούμενον καὶ κατὰ συνέπειαν ὅτι ἡ πρότασίς μου κατ’ ἀρχὴν εἶναι παραδεκτή.

§217ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Ἡ Κυβέρνησις ἢ εἷς ἰδιώτης διὰ νὰ παραπέμψῃ ἐνώπιον τοῦ ἐκτάκτου τούτου δικαστηρίου, τὸ ὁποῖον θέλετε νὰ συστήσετε, ἢ καὶ ἐνώπιον τοῦ τακτικοῦ, ἕνα συνταξιοῦχον καὶ νὰ ζητήσῃ τὴν ἀκύρωσιν τῆς συντάξεώς του, πρέπει νὰ ἔχῃ μέσα διὰ τῶν ὁποίων νὰ δυνηθῇ νὰ ἀποδείξῃ, ὅτι δὲν ἔχει δικαίωμα συντάξεως. Αὐτὰ τὰ μέσα, ἐὰν εἶχεν ἡ Κυβέρνησις, ἤθελε τὰ παρουσιάσει καθ’ ὃν χρόνον ἐξητάζετο τὸ δικαίωμα τοῦ προσώπου, ἀλλὰ φαίνεται ὅτι δὲν τὰ ἔχει. Ἀφοῦ δὲν ἠμπόρεσε νὰ τὰ συγκεντρώσῃ τότε, βλέπετε, ὅτι εἶναι πολὺ δύσκολον νὰ τὰ συγκεντρώσῃ σήμερον· ἀλλὰ καὶ ἂν κατορθωθῇ, τὸ ὁποῖον θὰ ᾖναι σπάνιον νὰ εὑρεθοῦν τὰ μέσα, διὰ τῶν ὁποίων ν’ ἀποδειχθῇ ὅτι εἷς ὑπάλληλος παρουσίασε ψευδεῖς ἀποδείξεις, δὲν δύναται, νομίζετε, καὶ ἄνευ τοῦ νόμου τούτου ἡ Κυβέρνησις νὰ τὸν καταμηνύσῃ εἰς τὰ δικαστήρια καὶ νὰ ζητήσῃ δικαστικῶς ν’ ἀποδειχθῇ ὁ δόλος καὶ ἡ ἀπάτη αὐτοῦ; Ὥστε δι’ αὐτὸν τὸν λόγον νομίζω περιττὴν αὐτὴν τὴν διάταξιν.

§218ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Ἐννοῶ πόσον δηκτικὴ εἶναι διὰ τοὺς παρελθόντας ὑπουργοὺς ἡ πρότασίς μου.

§219ΤΙΝΕΣ. Παντελῶς.

§220ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Λανθάνεσθε, διότι νομίζετε, ὅτι τὰ κάμνουν οἱ ὑπουργοί.

§221ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Εἶπον ὅτι ἐννοῶ πόσο εἶναι δηκτικόν· δὲν θὰ μ’ ἀρνηθῆτε ὅμως οὔτε σεῖς, ὁ ὁποῖος εἶσθε ὑπουργὸς, ὅτι ὑπῆρξαν καταχρήσεις καὶ καταχρήσεις σπουδαῖαι.

§222ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Εἶμαι συμφωνότατος.

§223ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Λοιπὸν πᾶν ὅ,τι τείνει πρὸς ἀνακάλυψιν τῶν καταχρήσεων δὲν πρέπει νὰ τὸ ἀποῤῥίψετε. Διὰ τοῦτο λέγω, ὅτι ἀπόκειται εἰς τὸν ὑπουργὸν νὰ συγκαλέσῃ αὐτὸ τὸ δικαστήριον, καὶ ἐὰν γίνῃ τοῦτο πρὸς ἀνακάλυψιν τῶν καταχρήσεων, μοὶ φαίνεται ὅτι δὲν πρέπει νὰ τὸ ἀποκρούσετε.

§224Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Τίποτε ἀληθέστερον, Κύριοι, παρ’ ὅτι ἡ δικαστικὴ ἀπόφασις θεωρεῖται ἢ πρέπει τοὐλάχιστον νὰ θεωρῆται ὡς μία ἀλήθεια, τίποτε ἀληθέστερον παρ’ ὅτι τὸ συνιστάμενον ἐκ τῶν προέδρων τοῦ Ἀρείου Πάγου, τοῦ Ἐφετείου καὶ τοῦ Ἐλεγκτικοῦ συνεδρίου δικαστήριον, θέλει ἀποτελεῖται ἐκ τῶν ἐκτάκτων εἰς τὸ εἶδος τοῦτο ἀνδρῶν καὶ τίποτε περιπλέον. Τί θὰ κάμῃ ἐκεῖνο τὸ δικαστήριον; θὰ καταγγείλῃ πράξεις πλαστὰς καὶ πρέπει νὰ ἔχῃ τὰ μέσα νὰ ἀποδείξῃ ὅτι εἶναι πλασταί· ἀλλὰ πιστεύετε ὅτι εἶναι εὔκολον νὰ φθάσῃ εἰς τὴν ἀποκάλυψιν τῆς ἀληθείας; κατ’ ἐμὲ λέγω, ὅτι εἶναι δύσκολον, ἰδοὺ διατί· ὅσοι ἔλαβον συντάξεις τί ἔκαμον, ἔλαβον ἀποδεικτικά, τὰ ἀποδεικτικὰ φέρουν τὰς ὑπογραφὰς δύω ἢ τριῶν ἀνθρώπων, αὐτοὶ διὰ νὰ ὑποστηριχθῶσι δύνανται νὰ ὑποστηριχθῶσι καὶ ἐνόρκως. (θόρυβος). Ἔχετε ὑπομονὴν, διότι ἄλλως δὲν θὰ φθάσωμεν εἰς ἓν ἀποτέλεσμα. Λοιπὸν εἶπον ὅτι τίποτε ἄλλο δὲν εἶναι δικαιότερον παρὰ νὰ ἐξελεγχθῶσι τὰ πλαστὰ καὶ νὰ τιμωρηθῶσιν αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι, ἀλλὰ ποῖος θὰ διαψεύσῃ αὐτὰ τὰ πιστοποιητικά; Ἐὰν ὑποθέσωμεν ὅτι ὑπάρχει μία πιστοποίησις ἑνὸς στρατιωτικοῦ τοῦ ἀγῶνος, ποῖος ἐκ τῶν νεωτέρων ἀνθρώπων θὰ εἴπῃ, ψεύματα λέγεις; Πρέπει λοιπὸν νὰ ἐπέλθῃ εἷς ἄλλος, ὁ ὁποῖος νὰ δύναται τῳόντι νὰ ἀποδείξῃ, ὅτι εἶναι πλαστόν· ἐγὼ νομίζω ὅτι οὐδεὶς ὑπάρχει εἰδικὸς ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ ἀντικειμένου. Μετὰ τὴν ἔλευσιν τῆς Βασιλείας ἐπρόκειτο νὰ τακτοποιηθῶσι τὰ δίκαια ἑνὸς ἑκάστου τῶν ἀνθρώπων, οἵτινες ἔλαβον μέρος εἰς τὸν ἀγῶνα· ἐσχηματίσθη τότε μία ἐπιτροπὴ διὰ τὸν στρατιωτικὸν κλάδον, καὶ εἶναι τοῦ 1833, 1836, ὅτε ὁ ἀγὼν ἔζη, διότι ὑπῆρχον ὅλοι, ὁ Κουντουριώτης, ὁ Κολοκοτρώνης, ὁ Πετρόμπεης ὁ Μαυρομιχάλης καὶ ὅλοι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἀπετέλουν τὸν ἀγῶνα, καθὼς καὶ ἐκεῖνοι τῆς πολιτικῆς ὑπηρεσίας· ὅλοι αὐτοὶ ἐσχημάτισαν ἓν μητρῶον, τὸ ὁποῖον διὰ ψηφίσματος τῆς Ἐθνικῆς Συνελεύσεως ἔγινε νόμος. Ὅσα λοιπὸν δίκαια καθιέρωσε τὸ μητρῶον ἐκεῖνο κανεὶς δὲν δύναται νὰ τὰ προσβάλῃ· διότι ἀφοῦ ἐνεγράφησαν εἰς τὸ μητρῶον καὶ ἐπεκυρώθησαν ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν, ἦλθεν ἡ Συνέλευσις τοῦ 1843 καὶ εἶπεν, ὅτι εἶναι ἀνεγνωρισμένα, καὶ αἱ Κυβερνήσεις ὅλαι συνεμορφώθησαν μὲ τὰς διατάξεις τῶν ψηφισμάτων. Λοιπὸν ἰδοὺ ἔχετε μίαν βάσιν ἀπὸ τὴν ὁποίαν θὰ ἀναχωρήσητε, καὶ λέγω ὅτι εἶναι ἀληθὲς, διότι αὐτὸ τὸ μητρῶον τὸ παρεδέχθη τὸ ἔθνος, ἀνθρωπίνως δὲν εἶναι ἀλήθεια μεγαλειτέρα. Σήμερον ὑπάρχει κανὲν μέσον, τὸ ὁποῖον νὰ χρησιμεύσῃ ὡς βάσις; ἐγὼ λέγω ὅτι ὑπάρχει, καὶ ἂν δὲν ὑπάρχῃ σήμερον, θὰ ὑπάρχῃ εἰς τὸ ἑπόμενον ἔτος· τί ἔκαμεν ἡ Συνέλευσις ἡ πρὸ ὀλίγου διαλυθεῖσα; ἐσύστησε μίαν ἐπιτροπὴν ἐκ τῶν ἐπισημοτέρων ἐπιζώντων ἀνδρῶν τοῦ ἀγῶνος, οἵτινες γνωρίζουσιν ὅλας τὰς ὑπηρεσίας· ἡ ἐπιτροπὴ αὕτη, καὶ τὸ λέγω πρὸς τιμὴν αὐτῆς, ἐργάζεται μετὰ δραστηριότητος μεγίστης ἐξελέγχουσα τὰ διάφορα πιστοποιητικά. Ἰδοὺ λοιπὸν ὅτι ὑπάρχει εἷς ἔλεγχος βέβαιος, θετικός, καὶ ἡ ἐπιτροπὴ αὐτὴ ἐντὸς 5 ἢ 6 μηνῶν θὰ τελειώσῃ. Τότε εἶναι δυνατὸν νὰ εὕρῃ τις μίαν βάσιν. Ἄλλως, ἀφοῦ σχηματισθῇ αὐτὸ τὸ δικαστήριον ἐκ τῶν προέδρων τοῦ Ἀρείου Πάγου, τοῦ Ἐφετείου καὶ τοῦ Ἐλεγκτικοῦ συνεδρίου, τί θέλετε νὰ κάμῃ; Θὰ παρουσιασθῶ ἐγὼ, ὅστις ἐν τῷ μέσῳ τῆς ἐπαναστάσεως ἐγεννήθην, θὰ παρουσιάσω ἓν πιστοποιητικὸν καὶ θὰ εἴπω, ὅτι ἐγὼ ἐπολέμησα εἰς τὴν πολιορκίαν τοῦ Μεσολογγίου, τί θὰ μὲ εἴπουν; δὲν δύνανται παρὰ νὰ εἴπουν ναὶ, διότι ἔχω τὸ τεκμήριον τῆς ἀληθείας, καὶ πολὺ περισσότερον ἂν φέρω δύω ἀνθρώπους, οἵτινες θὰ ὁρκισθῶσι. Λοιπὸν νομίζω, ὅτι διὰ νὰ στιγματίσωμεν τὴν ἀδικίαν δὲν πρέπει νὰ βλάψωμεν ἐκείνους, οἵτινες ἔχουν δικαίωμα, διότι δυστυχῶς οἱ τοιοῦτοι εὐκολώτερον δύνανται νὰ ἀδικηθῶσι. Τί λοιπὸν πρέπει νὰ κάμωμεν; πρέπει νὰ περιμείνωμεν τὸ τέλος τῶν ἐργασιῶν τῆς ἐπιτροπῆς τοῦ ἀγῶνος, καὶ νὰ εἴπωμεν ὅσοι δὲν εἶναι ἐγγεγραμμένοι εἰς τὰ μητρῶα καὶ ἀπολαμβάνουσι σύνταξιν ὡς ἀγωνισταὶ, εἰς ἐκείνους νὰ ἐπιτραπῇ τὸ δικαίωμα νὰ ἀποδείξωσιν ὅ,τι δὲν θὰ ᾖναι ἀποδεδειγμένον· ἀλλὰ τὸ ζήτημα τοῦτο, κατ’ ἐμὲ θέλει, μᾶς ῥίψει εἰς ἀδιέξοδον λαβύρινθον.

§225ΖΑΤΟΥΝΙΤΗΣ. Χωρὶς βάσιν τί θέλετε νὰ κάμετε μὲ τὸ δικαστήριον αὐτό; Νομίζω ὅτι πρέπει νὰ ἔχωμεν μίαν βάσιν.

§226ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔγεινε πρότασις νὰ ἀναβληθῇ αὐτὸ τὸ ζήτημα. Κατόπιν προτείνεται τὸ περὶ διαλύσεως τοῦ ἡμιτάγματος Νομοσχέδιον. Ἀναγινώσκεται διὰ δευτέραν φοράν. «Ἄρθρον 1. Τὸ ἡμίταγμα τῶν εὐζώνων διαλύεται, ἡ δὲ εἰς τὴν δύναμιν αὐτοῦ ὑπάρχοντες ἐπιλοχίαι καὶ λοχίαι τίθενται εἰς τὴν ἀκολουθίαν τοῦ Σώματος τῆς χωροφυλακῆς πρὸς ἐνίσχυσιν αὐτῆς.»

§227ΠΟΛΛΟΙ. Δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις.

§228ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρεδέχθη. Ἄρθρον 2. (Ἀναγινώσκεται). «Ἄρθρον 2. Εἰς τὴν ἀκολουθίαν τῆς χωροφυλακῆς δὲν δύνανται νὰ ταχθῶσιν ἄλλοι ὑπαξιωματικοὶ ἐκτὸς τῶν ἀνωτέρω εἰρημένων, τῶν ὑπεραρίθμων ἐπιλοχιῶν καὶ λοχιῶν τῆς διλοχίας τῶν σκαπανέων καὶ πυροσβεστῶν καὶ τῶν ὑπεραρίθμων ἐνωμοταρχῶν καὶ ὑπενωμοταρχῶν τῆς χωροφυλακῆς, ἡ δὲ μετάθεσις αὐτῶν δέον νὰ λάβῃ χώραν ἐντὸς τοῦ μηνὸς Ἰανουαρίου 1866. Μετὰ τὴν ά. τοῦ ἑπομένου μηνὸς Φεβρουαρίου οὐδεμία ἐπιτρέπεται μετάθεσις ἢ κατάταξις ὑπαξιωματικῶν εἰς τὴν ἀκολουθίαν τοῦ Σώματος τῆς χωροφυλακῆς. Ὁ μισθὸς ἁπάντων τῶν ἀνωτέρω θέλει εἶσθαι ὁ τοῦ πεζικοῦ.»

§229ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρεδέχθη. Ἄρθρον 3. (Ἀναγινώσκεται). «Ἄρθρον 3. Οἱ ἄνευ θέσεως ἀνθυπασπισταὶ καὶ ἰσόβαθμοι αὐτῶν τίθενται εἰς ἄδειαν ἀόριστον λαμβάνοντες καθ’ ὅσον διατελοῦσιν ἄνευ θέσεως μηνιαῖον μισθὸν ἐκ δραχμῶν τεσσαράκοντα.»

§230ΠΟΛΛΟΙ. Δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις καὶ εἰς τὸ σύνολον.

§231ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρεδέχθησαν τὰ ἄρθρα, καθὼς καὶ τὸ σύνολον, ἔχον οὕτω. Ἄρθρον 1 «Τὸ ἡμίταγμα τῶν εὐζώνων διαλύεται, οἱ δὲ εἰς τὴν δύναμιν αὐτοῦ ὑπάρχοντες ἐπιλοχίαι καὶ λοχίαι τίθενται εἰς τὴν ἀκολουθίαν τοῦ Σώματος τῆς χωροφυλακῆς πρὸς ἐνίσχυσιν αὐτῆς. Ἄρθρον 2. Εἰς τὴν ἀκολουθίαν τῆς χωροφυλακῆς δὲν δύνανται νὰ ταχθῶσιν ἄλλοι ὑπαξιωματικοὶ ἐκτὸς τῶν ἀνωτέρω εἰρημένων, τῶν ὑπεραρίθμων ἐπιλοχιῶν καὶ λοχιῶν τῆς διλοχίας τῶν σκαπανέων καὶ πυροσβεστῶν καὶ τῶν ὑπεραρίθμων ἐνωμοταρχῶν καὶ ὑπενωματαρχῶν τῆς χωροφυλακῆς, ἡ δὲ μετάθεσις αὐτῶν δέον νὰ λάβῃ χώραν ἐντὸς τοῦ μηνὸς Ἰανουαρίου 1866. Μετὰ τὴν ά. τοῦ ἑπομένου μηνὸς Φεβρουαρίου οὐδεμία ἐπιτρέπεται μετάθεσις ἢ κατάταξις ὑπαξιωματικῶν εἰς τὴν ἀκολουθίαν τοῦ Σώματος τῆς χωροφυλακῆς. Ὁ μισθὸς ἁπάντων τῶν ἀνωτέρω θέλει εἶσθαι ὁ τοῦ πεζικοῦ. Ἄρθρον 3. Οἱ ἄνευ θέσεως ἀνθυπασπισταὶ καὶ ἰσόβαθμοι αὐτῶν τίθενται εἰς ἄδειαν ἀόριστον λαμβάνοντες καθ’ ὅσον διατελοῦσιν ἄνευ θέσεως μηνιαῖον μισθὸν ἐκ δραχμῶν τεσσαράκοντα.»

§232ΤΙΝΕΣ. Νὰ ἀναγνωσθῇ τὸ περὶ πιστώσεως διὰ πρώτην φοράν.

§233ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναγινώσκεται. «Ἄρθρον μόνον. Ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐξόδων τῆς χρήσεως 1865 χορηγεῖται ἀναπληρωτικὴ πίστωσις δραχμῶν 1,436,664,64.»

§234ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Τὰς πιστώσεις τρὶς παρεδέχθημεν θὰ τὰς συζητῶμεν;

§235ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αὐτὸ παρεδέχθη ἡ Βουλή.

§236ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Διότι δὲν πιστεύω νὰ ὑποστηρίξῃ τις ὅτι πρέπει νὰ περάσῃ ἓν τόσον σπουδαῖον ἀντικείμενον χωρὶς νὰ ἔχωμεν τὸν καιρὸν νὰ τὸ διαβάσωμεν.

§237ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἑτέρα πίστωσις ἀναπληρωτικὴ ἐπὶ τῆς χρήσεως τοῦ 1865 ἐκ δραχ. 1,722,121 δραχ. δι’ ἔξοδα κεκλεισμένων χρήσεων καὶ γʹ. Νομοσχέδιον περὶ χορηγήσεως ἐκτάκτου πιστώσεως ἐξ 79.595:53 0/0 δι’ ἔξοδα διαγεγραμμένων χρήσεων ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ 1865 κτλ.

§238Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Τί εἶναι αὐτὰ, Κ. Πρόεδρε· ἡ Βουλὴ δὲν εἶναι πλήρης· δὲν θεωρεῖται ἀνάγνωσις αὐτή.

§239ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις (ὥρα 6, 20).