1865.12.22

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 92

Τῆς 22 Δεκεμβρίου 1865.

(Τετάρτη.)

Μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν τοῦ ὀνομαστικοῦ καταλόγου, τῆς Βουλῆς ἐν ἀπαρτίᾳ εὑρεθείσης, ἀνεγνώσθησαν τὰ πρακτικὰ τῆς προτεραίας.

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κατὰ τῶν πρακτικῶν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις;

§2ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§3ΜΠΑΛΑΝΟΣ ΚΑΙ ΕΤΕΡΟΙ. Νὰ διορθωθῇ τὸ περὶ ἐκτιμήσεως μέρος.

§4ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐνθυμεῖσθε χθὲς, ὅτι παρουσιάσθη μία τροπολογία εἰς τὴν πρότασιν περὶ ἀφομοιώσεως· ἐπὶ τῆς τροπολογίας ταύτης ἔγινε μετὰ ταῦτα ἱκανὴ συζήτησις εἰς τὸ τί ἐννοεῖ ἡ Βουλὴ, καθόσον ἀφορᾷ τὴν ἐκτίμησιν τοῦ ἐλαιοκαρποῦ· σήμερον ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἔκαμον τὴν πρότασιν, κάμνουν τὴν ἑξῆς ἐξήγησιν· τοὐτέστιν ἐνῷ ὁ πρῶτος παράγραφος περιέχει «Αἱ περὶ ἐκτιμήσεως καὶ προσωπικῆς κρατήσεως διατάξεις τῆς Ἑλληνικῆς πολιτικῆς δικονομίας ἐφαρμόζονται καὶ ἐν Ἑπτανήσῳ ἀπὸ τῆς δημοσιεύσεως τοῦ παρόντος νόμου» διαιροῦν τὸν παράγραφον τοῦτον εἰς δύω· τοὐτέστιν ἄλλην ἔννοιαν δίδουν, καθόσον ἀφορᾷ τὴν ἐκτίμησιν τοῦ ἐλαιοκαρποῦ, καὶ ἄλλην ἔννοιαν, καθόσον ἀφορᾷ τὴν προσωπικὴν κράτησιν, ἤτοι διὰ μὲν τὴν ἐκτίμησιν τοῦ ἐλαιοκαρποῦ ἐννοοῦν τὴν κατάργησιν ἀπὸ 1 Ἰουλίου, δηλ. ἀφοῦ ἐφαρμοσθῇ ἡ ἰδική μας νομοθεσία· καθόσον δὲ ἀφορᾷ τὴν προσωπικὴν κράτησιν ἐννοοῦν ἀπὸ τῆς δημοσιεύσεως τοῦ παρόντος νόμου. Ἑπομένως θὰ τεθῇ οὕτω πως «Αἱ διατάξεις τοῦ Ἰονίου νόμου περὶ ἐκτιμήσεως τοῦ ἐλαιοκάρπου ἐν Ἑπτανήσῳ καταργοῦνται ἀπὸ τῆς εἰσαγωγῆς τῆς Ἑλληνικῆς πολιτικῆς δικονομίας, αἱ δὲ περὶ προσωπικῆς κρατήσεως διατάξεις τῆς αὐτῆς Πολιτικῆς δικονομίας ἐφαρμόζονται καὶ ἐν Ἑπτανήσῳ. «Αἱ περὶ ἐπανελεύσεως τῶν κτημάτων διατάξεις τοῦ Ἰονίου κώδηκος ἀναστέλλονται ἀπὸ τῆς δημοσιεύσεως τοῦ παρόντος νόμου μέχρι τῆς ἐκδόσεως τοῦ Ἑλληνικοῦ ἀστικοῦ κώδηκος.» Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις;

§5ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§6ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ ἐννοεῖ νὰ διορθωθῇ καὶ τὸ κείμενον.

§7ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§8ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχει λοιπὸν τὸ σύνολον, ὅπως κατηρτίσθη οὕτω· Ὁ ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ὑπέβαλε νομοσχέδιον περὶ συνοικισμοῦ καὶ ἀποικιῶν. Οἱ βουλευταὶ Παπαδόπουλος καὶ Παπανικολάου ὑποβάλλουσι πρότασιν νόμου περὶ παραχωρήσεως εἰς τὸν δῆμον Πρασιῶν τῆς ἐπαρχίας Κυνουρίας ἀδιαθέτων κτημάτων τῶν διαλελυμένων μονῶν Ὀδυσσείας καὶ Ἁγίας Τριάδος. Ὁ ἰατρὸς Πύρλας διευθύνει ἀναφορὰν διὰ τῆς ὁποίας παρακαλεῖ τὴν Βουλὴν, ἵνα τυπωθῇ ἓν σύγγραμμά του περὶ ἰατροδικαστικῶν ζητημάτων εἰς τὸ Ἐθνικὸν τυπογραφεῖον.

§9ΠΟΛΛΟΙ. Νὰ τυπωθῇ.

§10Χ. Α. ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ προχθὲς ὑπεβλήθη ἀναφορὰ τοιαύτη διά τινα ἀνακάλυψιν.

§11ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν παρεδέχθη αὐτὴν οὐσιαστικῶς ἡ Βουλὴ· ἐστάλη εἰς τὴν ἐπιτροπήν.

§12ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Εἶναι περιττὸν νὰ σταλῇ εἰς τὴν ἐπιτροπήν· μετὰ τὴν λῆξιν τῆς συνόδου, τὸ τυπογραφεῖον δὲν θὰ ἔχῃ πλέον ἐργασίαν· αὐτὸ εἶναι ἓν σύγγραμμα ἐπιστημονικὸν, τὸ ὁποῖον εἶναι ἀναγκαῖον καὶ εἰς τὸν δικαστικὸν κλάδον καὶ εἰς τοὺς φοιτητὰς τοῦ Πανεπιστημίου.

§13ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις;

§14ΙΩΑΝΝΟΥ. Ὑπάρχει. Νὰ σταλῇ εἰς τὴν ἐπιτροπήν.

§15ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΑΔΗΣ. Ἐρωτήσατε τὴν Βουλὴν, ἐὰν θέλῃ νὰ σταλῇ εἰς τὴν ἐπιτροπήν.

§16ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὄχι· θὰ ἐρωτήσω, ἐὰν θέλῃ νὰ τὸ καταστήσῃ ἀντικείμενον συζητήσεως κατεπειγόντως, διότι ὁ Κ. Ἰωάννου ἐζήτησε τὸν λόγον.

§17ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Εἶμαι βέβαιος, ὅτι ὁ Κ. Ἰωάννου ἀποσύρει τὴν ἔνστασίν του.

§18ΙΩΑΝΝΟΥ. Δὲν τὴν ἀποσύρω, ἀλλὰ θέλω νὰ σταλῇ εἰς τὴν ἐπιτροπὴν τῶν ἀναφορῶν.

§19ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν θὰ σταλῇ εἰς τὴν ἐπιτροπὴν τῶν ἀναφορῶν. Ὁ Κ. ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν συνιστᾷ ὡς κατεπεῖγον τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ὑπέβαλε διὰ πρώτην ἀνάγνωσιν περὶ τῶν πρώην ναυτικῶν ἐφέδρων Ζάκα, Φώνου καὶ Μιχαὴλ Τσαμαδοῦ.

§20ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ὑπεβλήθη πρότασις περὶ συστάσεως γεωργικῶν πρακτικῶν σχολείων· μοὶ φαίνεται, ὅτι καὶ αὐτὴ πρέπει ν’ ἀναγνωσθῇ διὰ πρώτην φοράν.

§21ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τώρα πρόκειται περὶ τοῦ ἄλλου. Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις νὰ ἀναγνωσθῇ κατὰ πρώτην φορὰν τὸ νομοσχέδιον περὶ τῶν ναυτικῶν ἐφέδρων;

§22ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι. Ἀναγινώσκεται τὸ νομοσχέδιον.

ΣΧΕΔΙΟΝ ΝΟΜΟΥ.

Περὶ τῶν πρώην Ναυτικῶν Ἐφέδρων Ἰωάννου Ζάκα, Λ. Φόνου καὶ Μιχ. Τσαμαδοῦ. Οἱ πρώην μὲν Ἔφεδροι Πλοίαρχοι, νῦν δὲ τὸν τότε μισθὸν αὐτῶν ὡς σύνταξιν λαμβάνοντες Ἰωάννης Δ. Ζάκας, Λάζαρος Φόνος καὶ Μιχαὴλ Τσαμαδὸς, ὑπάγονται εἰς τὰς εὐεργετικὰς διατάξεις τοῦ κατὰ τὴν 13 Νοεμβρίου 1864 ἐκδοθέντος περὶ στρατιωτικῶν καὶ Ναυτικῶν συντάξεων Νόμου.

§23ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις;

§24ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§25Χ. Α. ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Πρέπει νὰ γίνῃ διὰ μυστικῆς ψηφοφορίας, διότι πρόκειται περὶ προσώπων.

§26ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τότε ἀναβάλλεται. Ὁ Κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἐζήτησε τὸν λόγον.

§27ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ (ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ κηρύξῃ κατεπεῖγον καὶ νὰ συζητήσῃ ὅσον ἔνεστι τάχιον νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ὑπέβαλον καὶ διὰ τοῦ ὁποίου παραχωρεῖται εἰς τὸν δῆμον τῶν Ἑρμουπολιτῶν ἐπιφάνεια ἀμμώδους τόπου 4 στρεμμάτων καὶ ἐπιφάνεια θαλάσσης στρεμμάτων 28 διὰ νὰ κατασκευάσῃ ναυπηγεῖον, διότι ἠξεύρετε, ὅτι εἰς Σύρον ὑπῆρχε τοιοῦτον, ἀλλὰ κατεστράφη, διότι ἦσαν ἰδιωτικὰ τὰ γήπεδα ἐφ’ ὧν ἔκειτο. Δὲν πρόκειται νὰ δώσωμεν εἰμὴ τόπον, ὁ ὁποῖος δὲν μᾶς χρησιμεύει καθόλου.

§28ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συναινεῖ ἡ Βουλὴ νὰ τὸ συζητήσῃ κατεπειγόντως;

§29ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΑΔΗΣ. Ἔχω ἀντίῤῥησιν. Τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ, Κ. Πρόεδρε, δὲν τὸ θεωρῶ τοσοῦτον κατεπεῖγον ὅσον τὴν ὑπόθεσιν τοῦ Λαυρίου. Μολονότι πρὸ ἡμερῶν ὁ Κ. ὑπουργὸς μᾶς εἶπεν, ὅτι ἔδωκε τὴν ἄδειαν ἐπὶ ἐγγυήσει διὰ ν’ ἀποβιβασθῇ τὸ μέταλλον, ἤτοι ὁ μόλυβδος, μανθάνω, ὅτι καὶ πάλιν φορτόνεται σκωριά· αὐτὴ ἡ κατάστασις ἕως πότε θὰ ὑπάρχῃ; ἕως πότε θ’ ἀπατᾶται ἡ Βουλὴ καὶ τὸ ἔθνος; Κύριοι, ζητῶ νὰ θεωρηθῇ ὡς μᾶλλον κατεπείγουσα ἡ ὑπόθεσις τοῦ Λαυρίου, ἡ ὁποία ὑπόσχεται νὰ προσφέρῃ εἰς τὸ δημόσιον 5,000,000 κατ’ ἔτος κέρδος. Καὶ μὴ γελᾶτε, Κ. ὑπουργὲ, διότι οὔπω πως ἐγέλασαν καὶ ἄλλοι διὰ τὴν σμύριδα τῆς Νάξου, ἀλλ’ ἔπειτα ἠσχύνθησαν. Λοιπὸν ἡ ὑπόθεσις εἶναι σπουδαία· ἐπικαλοῦμαι τὴν συναρωγὴν, τὴν ἀντίληψιν, τὴν πρόληψιν, ἐὰν θέλετε, τῆς Βουλῆς διὰ νὰ προηγηθῇ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο πρὸ παντὸς ἄλλου.

§30ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα, μετὰ τὸν προϋπολογισμόν.

§31ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Καὶ αὐτὸ καὶ ἡ Κωπαΐς νὰ ἔλθουν μετὰ τὸν προϋπολογισμόν.

§32ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν ἐρωτῶ τὴν Βουλὴν, ἐὰν θεωρῇ τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ὑπέβαλεν ὁ Κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ὡς κατεπεῖγον. Οἱ παραδεχόμενοι αὐτὸ παρακαλῶ νὰ ἐγερθῶσιν. (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι) Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἑπομένως ἀναγινώσκεται διὰ πρώτην ἀνάγνωσιν.

(Ἀναγινώσκεται τὸ νομοσχέδιον.)

ΝΟΜΟΣΧΕΔΙΟΝ

Περὶ φορολογίας τῶν σκωριῶν τοῦ ἐξ αὐτῶν μολύβδου. Ἄρθρον 1. Ἐπιβάλλεται φόρος ἐπὶ τῶν σκωριῶν δραχμῶν δύω 2 κατὰ τόνον, ἐπὶ δὲ τοῦ ἐξ αὐτῶν ἐξαγομένου μολύβδου δραχμῶν εἴκοσι πέντε (25) κατὰ τόνον. Ὁ φόρος οὗτος εἰσπραχθήσεται καὶ ἐπὶ τοῦ μολύβδου τοῦ ἐξαχθέντος πρὸ τῆς δημοσιεύσεως τοῦ παρόντος Νόμου. Ἄρθρον 2. Ἐπιβάλλεται ὡσαύτως πλὴν τοῦ εἰρημένου φόρου, ἐπὶ μὲν τῶν ἀναγνωρισθησομένων νομίμως ἐθνικῶν σκωριῶν δικαίωμα δραχ. τεσσάρων (4) κατὰ τόνον, ἐπὶ δὲ τοῦ ἐξ αὐτῶν μολύβδου δραχ. πεντήκοντα (50). Ἄρθρον 3. Ἡ ἀνακαμίνευσις τῶν ἐν Λαυρίῳ τῆς Ἀττικῆς σκωριῶν, ὅσαι ἤθελον ἀναγνωρισθῆ ὡς ἐθνικαὶ, ἀφίεται εἰς τὴν ἀναλαβοῦσαν τὸ ἔργον τοῦτο Ἑταιρίαν Ἱλαρίωνος Ῥοὺ καὶ Συν. ἐκτὸς ἂν αὕτη παραιτηθῇ τῆς ἀνακαμινεύσεως ἅμα ἀναγνωρισθῇ ὑπὲρ τοῦ δημοσίου ἡ κυριότης τῶν σκωριῶν, ὅτε εἰδικὸς Νόμος κανονίσει τὰ περὶ τούτου. Ἄρθρον 4. Ὁ φόρος καὶ τὸ δικαίωμα, περὶ ὧν διαλαμβάνουσι τὰ ἄρθρα 1 καὶ 2 τοῦ παρόντος Νόμου, βεβαιοῦνται καὶ εἰσπράττονται κατὰ τὴν ἐξαγωγὴν ἢ τὴν διὰ θαλάσσης μεταφορὰν τῶν σκωριῶν καὶ τοῦ μολύβου, ἐφαρμοζομένων τῶν σχετικῶν τελωνιακῶν διατάξεων. Ἐν Ἀθήναις 11 Δεκεμβρίου 1865. Ὁ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν.

Σ. ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ.

Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις;

§33ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§34ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη τὸ ἀναγνωσθὲν νομοσχέδιον κατὰ τὴν πρώτην αὐτοῦ συζήτησιν.

§35ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Προκειμένου νὰ εἰσαχθῇ ἡ Ἑλληνικὴ νομοθεσία εἰς Ἑπτάνησον εἶναι ἀνάγκη, καθὼς ἀπεφάνθη ἡ Βουλὴ, νὰ δημοσιευθῶσιν ἐκεῖ ὅλοι οἱ νόμοι. Ἡ δημοσίευσις κατὰ τὸν νόμον πρέπει νὰ γίνῃ διὰ τῆς τοιχοκολλήσεως τῆς ἐφημερίδος τῆς Κυβερνήσεως, εἰς ἣν περιέχονται οἱ νόμοι ἀπὸ τὰ 1833 μέχρι τοῦδε. Ἠρώτησα εἰς τὸ ἐθνικὸν τυπογραφεῖον ἂν ὑπάρχουν διαθέσιμα ἀρκετὰ σώματα, ἀλλ’ ἔμαθον, ὅτι διὰ κανὲν ἔτος δὲν ὑπάρχουν πλειότερα τῶν τριακοσίων· δι’ ἄλλα ἔτη δὲν εἶναι εἰμὴ 10 ἢ 20 καὶ δι’ ἄλλα οὔτε ἕν· ἐπειδὴ δὲ ἡ δημοσίευσις πρέπει νὰ γίνῃ εἰς ὅλους τοὺς δήμους τῆς Ἑπτανήσου, εἶναι ἀνάγκη νὰ γίνῃ ἀνατύπωσις ἐκ τῆς ὁποίας δύνανται νὰ παραλειφθῶσιν οἱ ἀκυρωθέντες νόμοι, οἱ προϋπολογισμοὶ καὶ τὰ τοιαῦτα· διὰ τὴν ἐργασίαν ταύτην ὑπελόγισαν, ὅτι χρειάζονται πεντακόσια περίπου τυπογραφικὰ φύλλα.

§36Κ. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Ἐγὼ προτείνω νὰ τυπωθοῦν ὅλα, διότι ἔχουν σχέσιν.

§37ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§38ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐὰν νόμος τις ἠκυρώθη ὁλοσχερῶς, δύναται νὰ παραλειφθῇ· ἐὰν ὅμως νόμος τις ᾖναι ἐν μέρει ἠκυρωμένος, αὐτὸν δὲν πρέπει νὰ τὸν παραλείψωμεν. Πρέπει δέ, ἵνα κάμωμεν τὴν ἀνατύπωσιν τῶν νόμων, νὰ δώσητε πίστωσιν 27,000, δραχ. ἥτις θέλει προστεθῆ εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν.

§39ΙΑΚΩΒΑΤΟΣ. Πρέπει νὰ γίνῃ ἀνατύπωσις ὅλων τῶν νόμων, διότι εἶναι ἀντισυνταγματικόν, εἶναι παράλογον νὰ δώσωμεν ἐντολὴν εἰς τὸ ὑπουργεῖον νὰ κάμῃ τὴν διαλογὴν τῶν ἐν ἰσχύϊ νόμων. Αὐτὸ εἶναι ἔργον τῶν δικαστηρίων, εἶναι ἔργον τῶν δικηγόρων, ἔργον τέλος πάντων τῶν διαδίκων· δὲν δύναταί τις νὰ στερήσῃ ἕνα πολίτην τοῦ δικαιώματος, τοῦ νὰ προσφύγῃ εἰς ἕνα νόμον, τὸν ὁποῖον ὁ εἷς νὰ λέγῃ ὅτι εἶναι ἄκυρος, ἐνῷ ὁ ἄλλος ἐνδέχεται, ν’ ἀποδείξῃ ὅτι ὑπάρχει ἐν ἰσχύϊ. Οἱ ἀρχαῖοι Ἀθηναῖοι εἶχον ἔθιμον νομοθετικὸν θαυμαστὸν, τὸ ὁποῖον ἐτηρήσαμεν καὶ ἐν Ἑπτανήσῳ. Οὐδεὶς ἠδύνατο νὰ προτείνῃ νομοσχέδιον καὶ οὐδεὶς νόμος ἐκυροῦτο, ἂν δὲν ἠκυροῦντο πάντες οἱ προϋπάρχοντες καὶ διὰ τοῦτο εἰς τὴν ἀρχαίαν πολιτείαν τῶν Ἀθηναίων ὑπῆρχεν αὐτὸ τὸ μέγα εὐεργέτημα τῆς πολιτείας—ὁ ἐν ἰσχύϊ νόμος νὰ ᾖναι εἷς, καὶ οἱ πολῖται νὰ γνωρίζωσι μόνον τὸν ἐν ἰσχύϊ νόμον· ἐνῷ αἱ σημεριναὶ πολιτεῖαι ἀκολουθοῦσιν ἕν σύστημα, τὸ ὁποῖον εἶναι ὀλέθριον καὶ εἰς τὴν ἐλευθερίαν καὶ εἰς τὰ συμφέροντα τῶν πολιτῶν, διότι δέκα νόμοι ὑπάρχουσιν ἐπὶ τῆς αὐτῆς ὕλης· ἔρχεται τελευταία διάταξις καὶ λέγει, πᾶσα διάταξις ἀντιβαίνουσα εἰς τὸν παρόντα νόμον καταργεῖται· ἂς τρέχουν τώρα τὰ δικαστήρια ν’ ἀμφισβητοῦν ποία διάταξις ἠκυρώθη καὶ ποία ὑπάρχει εἰς ἰσχύν· καὶ ὡς σᾶς ἀνέφερον χθὲς, οὐδὲ ὁ περιώνυμος Δουπῖνος, ὅστις ἦτο ὁ Εἰσαγγελεὺς τοῦ Ἀρείου Πάγου τῆς Γαλλίας, οὐδ’ αὐτὸς γνωρίζει ποῖοι νόμοι ἦσαν εἰς ἰσχὺν καὶ ποῖοι ἠκυρώθησαν. Χωρὶς λοιπὸν νὰ κάμητε τὴν διαλογὴν τῶν νόμων τῶν ἐν ἰσχύϊ, θέλετε ν’ ἀφήσητε εἰς τὸ αὐθαίρετον τῆς Κυβερνήσεως ν’ ἀποφασίσῃ νὰ μᾶς δώσῃ συλλογὴν νόμων, τὸ ὁποῖον εἶναι ἔργον νομοθετικόν; Ἐναντιοῦμαι λοιπὸν ῥητῶς εἰς τὴν πρότασιν τοῦ Ὑπουργοῦ καὶ ἐπιθυμῶ ν’ ἀνατυπωθοῦν οἱ νόμοι καθ’ ὁλοκληρίαν.

§40ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἰδοὺ τὶ ἐννοῶ· νὰ μὴ περιλάβω εἰς τὴν νέαν ἔκδοσιν τοὺς καταλόγους τῶν ἐνόρκων, οἱ ὁποῖοι δημοσιεύονται, τοὺς καταλόγους κληρούχων, τὰ πρωτόκολλα δημοσιεύσεων τῶν νόμων, τοὺς προϋπολογισμοὺς, ἴσως δὲ καὶ τοὺς φορολογικοὺς νόμους, διότι κατ’ ἔτος ψηφίζονται, καὶ ἐπὶ τέλους νόμους τινὰς ἐξ ὁλοκλήρου ἀκυρωθέντας παρ’ ἄλλων μεταγενεστέρων. Ἂν δέ τινος νόμου αἱ διατάξεις ἠκυρώθησαν ἐν μέρει, θὰ τὸν περιλάβω ὁλόκληρον. Διὰ ταῦτα ὅμως χρειάζονται 27,000 δραχμαὶ, αἱ ὁποῖαι νὰ προστεθῶσιν εἰς τὸ ἄρθρον «Τυπογραφεῖον.»

§41ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παραδέχεται τοῦτο;

§42ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§43ΒΑΛΑΣΣΟΠΟΥΛΟΣ. Ὑπάρχει ἐκκρεμὲς νομοσχέδιον περὶ ἀποδόσεως κτιρίου εἰς τὴν Ἀγγλικὴν Κυβέρνησιν. Ἐδόθησαν διάφοροι διακοινώσεις. Τέλος πάντων πρέπει νὰ δοθῇ ἓν τέλος. Παρακαλῶ νὰ θεωρηθῇ τοῦτο ὡς κατεπεῖγον.

§44ΠΟΛΛΟΙ. Νὰ προχωρήσωμεν εἰς τὸν προϋπολογισμόν.

§45ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Μετὰ τὸν προϋπολογισμὸν ὅλα θὰ τὰ συζητήσωμεν.

§46ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μεταβαίνομεν λοιπὸν εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν. «Κεφ. Αʹ. Ὑπουργεῖον Στρατιωτικῶν. Ἄρθ. 1. Μισθὸς ἀξιωματικῶν 80,040.

§47ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Κύριοι βουλευταὶ, ὅταν ὁ Κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν εἰσήγαγε τὴν δήλωσιν, τὴν ὁποίαν ἔχομεν ὑπὸ συζήτησιν ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐξόδων τοῦ 1866, ἀνέφερεν εἰς τὴν Βουλὴν περιστατικόν τι, τὸ ὁποῖον δὲν ἔχει σκοπόν τινα· τὸ ἀνέφερε δὲ πεπεισμένος, ὅτι τῷ ὄντι δι’ αὐτῆς τῆς διατάξεως τοῦ χωρισμοῦ τῶν ἐξόδων τῶν στρατιωτῶν καὶ ἀξιωματικῶν δύναται νὰ ἐπιφέρῃ ὠφέλειάν τινα. Ἐγὼ νομίζω, ὅτι ἡ διάταξις αὕτη δὲν διαφέρει διόλου τῆς πρώτης διατάξεως, καθότι καὶ τότε ὁ μισθὸς τῶν ἀξιωματικῶν ἦτο χωρισμένος· ἀλλὰ καὶ οὕτω δὲν ἔφερεν ὠφέλειαν. Ὁ Κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν δὲν ἔκαμε τίποτε ἄλλο, εἰμὴ νὰ διαιρέσῃ τὸ σύνολον, τὸ ὁποῖον φέρεται εἰς τὸν προϋπολογισμὸν, εἰς τὰ διάφορα ὅπλα, τὸ ἄθροισμα τῶν ὁποίων ἀποτελεῖ τὸ σύνολον· ὥστε ἡ καινοτομία αὕτη, ἂν καὶ ἐφέρθη μὲ κάποιαν πομπὴν εἰς τὸν λόγον τοῦ ὑπουργοῦ, δὲν ἔχει τὸ πρακτικὸν ἀποτέλεσμα. Τὸ αὐτὸ συμβαίνει καὶ εἰς τὴν διαίρεσιν τοῦ κεφαλαίου τῶν ὑπαξιωματικῶν καὶ τῶν στρατιωτῶν, διότι καὶ ἐκεῖ ἐφαίνοντο ἀληθῶς ἐν συνόλῳ οἱ μισθοὶ τῶν ὑπαξιωματικῶν καὶ στρατιωτῶν, κατὰ κεφάλαια. Ἀλλ’ ὁ Κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν δὲν ἔκαμε παρὰ νὰ διαιρέσῃ τὸ κεφάλαιον, ὥστε ἢ κατὰ κεφάλαιον ἔρχεται τὸ ποσὸν ἢ τὸ ὅλον δὲν ἐπιτυγχάνεται ὁ ἀγαθὸς σκοπὸς, τὸν ὁποῖον εἶχεν ὁ Κ. ὑπουργός. Ὁ Κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν δὲν ἐξηγήθη, ἀλλὰ δὲν ἦτο δύσκολον νὰ ἐννοήσῃ ἡ Βουλὴ τί ἤθελεν. Ἤθελεν, ὥστε νὰ μὴ λαμβάνωσι τὸ περιττὸν κεφάλαιον τῶν ὑπαξιωματικῶν καὶ δι’ αὐτοῦ νὰ προβιβάζωσιν ἀξιωματικοὺς· νὰ μὴ λαμβάνουν τὰ περισσεύοντα χρήματα ἐκ τοῦ κεφαλαίου τῶν στρατιωτῶν καὶ δι’ αὐτοῦ προβιβάζωσιν ἀξιωματικούς· ἀγαθὸς εἶναι ὁ σκοπὸς τοῦ Κ. Ὑπουργοῦ, ἀλλὰ δὲν ἐπέτυχε. Κύριοι, τὸ μυστήριον τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ ὑπουργείου τῶν στρατιωτικῶν εἶναι ἁπλούστατον καὶ θέλω σᾶς τὸ φανερώσει δι’ ὀλίγων λέξεων. Ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν, κύριοι, συντάσσεται ἐπὶ τῆς ὀργανικῆς δυνάμεως τοῦ στρατοῦ, τοὐτέστιν ἔχει ἡ πολιτεία 15 τάγματα, ἕκαστον τάγμα θὰ ἔχῃ ἕνα ὀργανισμὸν, ὁ δὲ ὀργανισμὸς περιλαμβάνει τὸ προσωπικὸν, τοὐτέστιν ἕνα διοικητὴν, ἕνα ὑποδιοικητὴν, τόσους ὑπολοχαγοὺς, τόσους ἀξιωματικοὺς καὶ ἐν συνόλῳ εἰς τὸν προϋπολογισμὸν φαίνονται δι’ ὅλα αὐτὰ τὰ πρόσωπα 10,000, ἄνδρες καὶ διὰ τοὺς 10,000 τούτους σημειοῦται ὄχι μόνον μισθοδοσία, ἀλλὰ καὶ ὁπλισμὸς, συντήρησις σκευῶν, στρατωνισμὸς, ἐνδυμασία, ὅλα τὰ κονδύλια· καὶ ποίαν βάσιν ἔχουν ὅλα ταῦτα; τὸ ἰδανικὸν ποσὸν τῶν ἀνδρῶν, οἱ ὁποῖοι ἐσημειώθησαν. Ἀλλὰ, σᾶς ἐρωτῶ, ὑπάρχει ποτὲ ἡ πραγματικὴ δύναμις, ἡ ὁποία ψηφίζεται κατ’ ἔτος εἰς τὸν στρατὸν; ὄχι· ἐκτὸς ὅτι ὅλοι οἱ κληροῦχοι δὲν συλλαμβάνονται, οὔτε εἶναι δυνατὸν νὰ συλλεχθῶσι, διότι πολλοὶ ἀποθνήσκουν, φεύγουν, λειποτακτοῦν, καταδικάζονται, καὶ μάλιστα συμβαίνουν καὶ ἄλλαι μεταβολαὶ εἰς τὸν στρατὸν, καὶ ὅμως τὸ ποσὸν τῶν ἀνδρῶν σταθερῶς μένει σημειωμένον εἰς τὸν προϋπολογισμὸν, ὅλα τὰ κεφάλαια ψηφίζονται διὰ μιᾶς, καὶ οὕτως εἰς ὅλα τὰ κεφάλαια παρουσιάζεται περίσσευμα· καὶ ἑπομένως, ἂν ἐγὼ ἦμαι ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν καὶ θέλω νὰ κάμω προβιβασμὸν, νομίζετε, ὅτι δύνασθε νὰ μ’ ἐμποδίσετε; δύναμαι νὰ κάμω 200 προβιβασμοὺς καὶ νὰ ἔχω χρήματα νὰ πληρώσω. Δὲν εἶναι λοιπὸν τὸ μυστήριον τῆς οἰκονομίας ἐδῶ, εἶναι εἰς τοὺς ὀργανικοὺς νόμους, εἶναι εἰς τὴν νομοθεσίαν· ἐκεῖ πρέπει ν’ ἀναζητήσητε τὴν διόρθωσιν τοῦ σπουδαίου σώματος, τὸ ὁποῖον χρειάζεται διὰ τὴν ὑπηρεσίαν τῆς πατρίδος, τὸ ὁποῖον δύναται νὰ ᾖναι καὶ ἐπωφελὲς καὶ ἐπιβλαβὲς, ὁμοιάζον τὸ ὅπλον, τὸ ὁποῖον φονεύει σᾶς τοὺς ἰδίους, ὅταν δὲν ἠξεύρετε νὰ τὸ μεταχειρισθῆτε. Ἂν θέλετε λοιπὸν νὰ προλάβετε ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον διανοεῖσθε, πρέπει ἡ Κυβέρνησις νὰ ῥίψῃ τὸν ὀφθαλμὸν εἰς τὴν νομοθεσίαν καὶ εἰς τὸν ὀργανισμὸν αὐτοῦ. Κατὰ δεύτερον λόγον πρέπει νὰ ῥίψετε τὸν ὀφθαλμὸν εἰς τὴν λογιστικὴν ὑπηρεσίαν τοῦ στρατοῦ, εἰς τὸ λογιστικὸν σύστημα, διότι ἐδῶ, Κ. Ὑπουργοὶ, γιάννης κερνᾷ καὶ γιάννης πίνει, ἡμεῖς διατάττομεν ὡς ὑπουργοὶ καὶ ἡμεῖς ἐξελέγχομεν. Σεῖς δὲν δύνασθε νὰ κάμητε τίποτε ἄλλο εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν παρὰ νὰ σημειόνετε ὅ,τι ἡμεῖς ἀποφασίζομεν. Ἰδοὺ ποῦ εἶναι τὸ μυστήριον καὶ ὀφείλω ὡς ἀντιπρόσωπος καὶ ὡς ἀξιωματικὸς νὰ τὸ φέρω εἰς γνῶσιν τῆς Βουλῆς. Θέλετε νὰ προλάβετε, κύριοι, ἀταξίας; θέλετε νὰ προλάβετε τὴν οἰκονομίαν πρὸς ὄφελος αὐτοῦ τοῦ στρατοῦ; ῥίψατε τὸ ὄμμα ἐκεῖ ὅπου πρέπει, εἰς τὴν νομοθεσίαν, εἰς τὸν ὀργανισμὸν τοῦ στρατοῦ, καὶ οὕτως εἰς τὸ ἑξῆς θέλετε ἔχει νὰ ἐξελέγχητε πράγματα καὶ ὄχι χαρτιὰ, εἰς τὰ ὁποῖα δὲν δύνασθε νὰ ἐγκύψητε παντάπασι. Λυποῦμαι διὰ τὰς περιστάσεις, αἱ ὁποῖαι παρηκολούθησαν τὴν πορείαν μας καθ’ ὅλην αὐτὴν τὴν σύνοδον, διότι ἡ Κυβέρνησις δὲν ἔφθασεν, ὥστε νὰ ἐγκύψῃ εἰς τοὺς κλάδους τῆς ὑπηρεσίας, νὰ ἐγκύψῃ εἰς τὸ βάθος, καὶ νὰ συλλάβῃ τὰς ἀταξίας εἰς τὴν ῥίζαν καὶ νὰ κόψῃ τὴν κακίαν ἐκεῖ ὅπου φύεται, διὰ νὰ ἐπανέλθῃ ἡ κυκλοφορία ἡ τακτικὴ, διότι, ἐνόσῳ εἰς τὴν ῥίζαν ὑπάρχει τὸ κακὸν, οἱ κλάδοι θὰ ἔχουν ὅλας τὰς ἀταξίας καὶ ὅλας τὰς καταχρήσεις. Λέγω πρὸς ὑμᾶς, Κ. Ὑπουργὲ καὶ ἀξιότιμε φίλε, δὲν ἐπετύχετε τοῦ σκοποῦ παντάπασιν· εἶσθε μάλιστα πολὺ μακράν. Κύριοι, ὁ στρατὸς δαπανᾷ, διότι ὁ προορισμός του εἶναι τοιοῦτος· οἱ κανονισμοί του, τὸ καθῆκόν του τοῦ λέγει νὰ δαπανᾷ, καὶ σᾶς φαίνεται παράξενον. Θέλω σᾶς τὸ ἀποδείξει. Ὑποχρεοῦται ὁ στρατὸς νὰ ᾖναι καθαρὸς, καὶ καθαριζόμενος δαπανᾷ, φθείρει τὰ φορέματά του. Ὑποχρεοῦται ὁ στρατὸς νὰ κρατῇ τὰ ὅπλα του εἰς τὴν πλέον λαμπρὰν κατάστασιν, καὶ πράττων τοῦτο δαπανᾷ. Ὑποχρεοῦται νὰ γυμνάζεται, νὰ κινῆται, καὶ γυμναζόμενος δαπανᾷ· αὐτὸ εἶναι τὸ καθῆκόν του. Ποῖον δὲ εἶναι τὸ πλεονέκτημά του; τὸ πλεονέκτημά του εἶναι ἡ ἰσχὺς τοῦ νόμου, εἶναι ἡ δύναμις τῶν νόμων. Ἂν λοιπὸν θέλετε νὰ ἔχετε στρατὸν, πρέπει νὰ ᾖναι ἐκτὸς πάσης πολιτικῆς ἐνεργείας χάριν τῆς ἐκπαιδεύσεως αὐτοῦ καὶ τῆς ἀκριβοῦς ἐκτελέσεως τοῦ καθήκοντός του. Ἂν θέλετε λοιπὸν νὰ ἔχετε καλὸν στρατὸν, πρέπει νὰ φροντίσητε δι’ ὅλα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα συντελοῦσιν εἰς τὴν ἀνάπτυξιν καὶ τὴν πρόοδον αὐτοῦ. Διὰ τοῦτο, κύριοι, ἐπειδὴ σήμερον δὲν πρόκειται παρὰ μόνον περὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν, ἤθελον εἰλικρινῶς νὰ καταδείξω εἰς τοὺς ἀντιπροσώπους τοῦ ἔθνους, ποῦ ἔγκειται τὸ κακὸν, τὸ ὁποῖον ἤθελε νὰ προλάβῃ ἡ διάταξις αὕτη. Παρατηρῶ ἀκόμη πρὸς τὸν ἀξιότιμον ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, ὅτι καὶ παραδεχομένης τῆς διατάξεως ταύτης οὐδεμία ἐπέρχεται ζημία, ἀλλὰ δύναται νὰ ἐπακολουθήσῃ τὸ ἑξῆς ἄτοπον. Εἰς πᾶσαν πολιτικὴν ὑπηρεσίαν, ἐὰν ἀποθάνῃ πρόσωπόν τι ἢ συμβῇ ἄλλο τι, μεταβαίνει εἰς τὴν σύνταξίν του, δὲν ἔχετε νὰ κάμετε τίποτε ἄλλο παρὰ νὰ ἀντικαταστήσετε εἰς τὴν θέσιν αὐτοῦ ἓν ἄλλο πρόσωπον ὁποιονδήποτε. Τοῦτο ὅμως δὲν συμβαίνει εἰς τὸν στρατόν· ἂν λείψουν 10 ἄτομα ἀπὸ τὸν στρατὸν, θὰ κάμετε 100 προβιβασμούς. Ἐξηγοῦμαι· ὑποθέσατε ὅτι ἔλλειψαν 10 Ταγματάρχαι, θὰ τοὺς ἀναπληρώσετε βεβαίως δι’ ἄλλων δέκα, τοὺς ὁποίους βεβαίως δὲν δύνασθε νὰ λάβετε ἀπ’ ἔξω ἀπὸ τοὺς δικηγόρους καὶ ἰατροὺς, διότι ὁ στρατὸς γίνεται διὰ κόπων καὶ μόχθων πολλῶν. Θὰ τρέξητε λοιπὸν εἰς τὴν πηγὴν, θὰ λάβετε δέκα λοχαγοὺς νὰ τοὺς κάμετε ταγματάρχας. Εἰς τὴν θέσιν τῶν λοχαγῶν θὰ φέρητε ὑπολοχαγοὺς καὶ οὕτω καθεξῆς. Ἀλλὰ τότε ποῦ θὰ εὕρητε τὰ χρήματα, ἂν δὲν ἔχετε ἑτέρους πόρους. Θ’ ἀναγκασθῆτε νὰ ὑπερβῆτε.

§48ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Τί βλάπτει αὐτό; καὶ πρὶν δὲν ὑπῆρχε τὸ αὐτὸ προσωπικόν; τοὐναντίον μάλιστα, νομίζω, θὰ φέρῃ περίσσευμα.

§49ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ὄχι· σᾶς λέγω, ὅτι οὕτω πως τίποτε δὲν δύνασθε νὰ προλάβητε. Λοιπὸν, κύριοι, ὁ σκοπὸς διὰ τὸν ὁποῖον ἀνέβην τὸ βῆμα, δὲν ἦτο τίποτε ἄλλο παρὰ νὰ σᾶς ἀποδείξω ποῦ ἔγκειται ἡ δύναμις ἐκείνη, ἡ ὁποία καθιστᾷ ἀνεξέλεγκτον τὴν στρατιωτικὴν ὑπηρεσίαν. Οὔτε ἰδικόν μου, οὔτε ἰδικόν σας καθῆκον εἶναι νὰ προλάβητε τοιοῦτόν τι, διότι σεῖς δὲν ἐκλήθητε νὰ διοικήσητε· ἡ κυβέρνησις μόνη δύναται νὰ φέρῃ τὴν διόρθωσιν, διότι ἡ διόρθωσις, τὴν ὁποίαν ἐγὼ ἠδυνάμην νὰ προτείνω, εἶναι διοικητικὸν ἔργον καὶ ἀπέχω· δὲν θέλω νὰ κάμω μίαν τοιαύτην ἐπέμβασιν καὶ νὰ φέρω τὴν Βουλὴν εἰς τὴν διοίκησιν τοῦ κράτους, διότι τοῦτο εἶναι ἀνωμαλία ἔχουσα συνεπείας τῶν ὁποίων τὴν εὐθύνην ἐγὼ δὲν ἀναλαμβάνω. Αὐτὰ εἶχον νὰ σᾶς εἴπω ὡς πρὸς τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν.

§50ΚΟΝΤΑΡΑΤΟΣ. Ὁ προαγορεύσας κύριος Πετιμεζᾶς ἔχει δίκαιον καθ’ ὅλα· θὰ μοὶ ἐπιτρέψῃ ὅμως νὰ τῷ εἴπω, ὅτι ὑπάρχει πλάνη ὡς πρὸς τὴν ζημίαν ἢ τὴν δαπάνην, τὴν ὁποίαν ὑπαινίττεται, ὅτι θὰ φέρῃ προβιβασμὸς, ὁσάκις χηρεύσουσι θέσεις, διότι δὲν προκύπτει καμμία· ἐξ ἐναντίας προκύπτει ὄφελος κατὰ τὸν χρόνον καθ’ ὃν θὰ λείψῃ ὁ βαθμός. Ὅταν ἀποθάνῃ π. χ. εἷς ταγματάρχης, εἰς τὴν θέσιν του θέλει ἔλθει εἷς λοχαγὸς, ἑπομένως ἀπὸ τὸν προϋπολογισμὸν οὔτε ἀφαιρεῖται, οὔτε προστίθεταί τι· ὁ ταγματάρχης ὑπῆρχεν, ὁ λοχαγὸς ὑπῆρχεν.

§51ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ (ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Εὐχαριστῶ τὸν Κ. Πετιμεζᾶν δι’ ὅσα ἐξέθεσεν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου περὶ τῆς στρατιωτικῆς διαχειρίσεως, διότι ὅλα ταῦτα δικαιόνουσι τοὺς λόγους, τοὺς ὁποίους ἐγὼ πολλάκις ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ἔλαβον τὴν τιμὴν νὰ ἐκθέσω ἐνώπιόν σας, καὶ ἐσχάτως ἀκόμη σᾶς εἶπον ὅτι ἡ ἀταξία τῆς στρατιωτικῆς διαχειρίσεως προέρχεται οὐχὶ ἐκ τῶν κακῶν ὀργανικῶν νόμων, ἀλλὰ ἐκ τῆς παντελοῦς ἐλλείψεως τοιούτων νόμων· ἡ δὲ στρατιωτικὴ ὑπηρεσία ὠφελουμένη ἐκ τούτου μεταβάλλει ἑκάστοτε διὰ διαταγμάτων τὴν δύναμιν τῶν σωμάτων καί κάμνει προβιβασμούς. Διὰ τοῦτο εἶπον πάντοτε, ὅτι αὐτὸ πρέπει νὰ λείψῃ καὶ πρέπει νὰ εἰσαχθῇ καλλιτέρα τάξις εἰς τὸν στρατὸν διὰ νὰ δυνηθῶμεν νὰ ὑπαγάγωμεν τὴν στρατιωτικὴν διαχείρισιν εἰς τὰς διατάξεις τοῦ νόμου περὶ δημοσίου λογιστικοῦ, καὶ νὰ λείψουν ὄχι αἱ καταχρήσεις, διότι ἐγὼ δὲν εἶμαι εἰς θέσιν νὰ εἴπω, οὔτε πιστεύω ὅτι γίνονται καταχρήσεις, ἀλλ’ ἡ κακὴ ἰδέα περὶ τῆς στρατιωτικῆς διαχειρίσεως, ἕνεκα τῆς ὁποίας προσβάλλονται ὑπολήψεις πολλῶν ἀξιοτίμων προσώπων. Ἀλλ’ ὀφείλων ἐγὼ νὰ φέρω τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ 1866, δὲν εἶχον οὔτε τὸν καιρὸν, ἀλλ’ οὔτε τὴν ἁρμοδιότητα νὰ ἀναπλάσω ὁλόκληρον τὸ στρατιωτικὸν σύστημα καὶ νὰ σᾶς παρουσιάσω ὀργανικοὺς νόμους. Περιωρίσθην λοιπὸν νὰ κάμω ὅ,τι ἦτο δυνατὸν εἰς τὸν προϋπολογισμόν· καὶ τί ἔκαμα; πρῶτον διῄρεσα τὸν μισθὸν τῶν ἀξιωματικῶν εἰς τόσα κεφάλαια καὶ ἄρθρα, ὅσα εἶναι τὰ διάφορα ὅπλα. Τοῦτο δὲ δὲν εἶναι ἰδική μου ἰδέα, ἀλλ’ εἶναι ἀπόφασις τῆς Συνελεύσεως ἢ μᾶλλον τῆς ἐπιτροπῆς, τὴν ὁποίαν εἶχε συστήσει ἡ Συνέλευσις, διὰ νὰ ἐπεξεργασθῇ τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ 1864. Ἑπομένως ἐνόμισα, ὅτι ἐπειδὴ ἀπὸ τῆς ἐποχῆς ἐκείνης πρώτην φορὰν γίνεται προϋπολογισμὸς τοῦ ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν, ὤφειλον συμμορφούμενος μὲ τὴν ἀπόφασιν τῆς Συνελεύσεως νὰ διαιρέσω τὸν μισθὸν τῶν ἀξιωματικῶν εἰς τόσα ἄρθρα, ὅσα εἶναι τὰ ὅπλα τοῦ στρατοῦ. Τώρα, ἐὰν ἔχῃ τοῦτο ἢ ὄχι πρακτικὴν ὠφέλειαν, εἶναι, νομίζω, ἁρμόδια νὰ τὸ ἐξηγήσωσι τὰ μέλη τῆς ἐπιτροπῆς, τὰ ὁποῖα τὸ ἐπρότειναν εἰς τὴν Συνέλευσιν· πιστεύω δὲ, ὅτι ἔχει κάποιαν ὠφέλειαν. Ἐκεῖνο δὲ, τὸ ὁποῖον ἔκαμα ἐγὼ, εἶναι, ὅτι ἐχώρισα τὸν μισθὸν τῶν ὑπαξιωματικῶν ἀπὸ ἐκεῖνον τῶν στρατιωτῶν, διότι ἕως τώρα ὁ μισθὸς τῶν ὑπαξιωματικῶν καὶ στρατιωτῶν περιελαμβάνετο εἰς ἓν ἄρθρον. Ἐπειδὴ δὲ κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ λογιστικοῦ νόμου αἱ πιστώσεις διατίθενται κατ’ ἄρθρα, καὶ τὰ ποσὰ, τὰ ὁποῖα εἶναι σημειωμένα εἰς ἕν ἄρθρον δύναται ὁ ὑπουργὸς ἀνεξετάστως νὰ τὰ μεταχειρίζεται ὅπως θέλει, εἶμαι πληροφορημένος ὅτι ὁ μισθὸς, ὅστις οἰκονομεῖται ἀπὸ στρατιώτας ἀσθενοῦντας, ἐλλείποντας ἢ ἐν ἀδείᾳ, διατίθεται εἰς μισθοὺς ὑπαξιωματικῶν, καὶ ἑπομένως ἀντὶ νὰ ᾖναι 5, 10 ὑπαξιωματικοὶ εἰς ἕνα λόχον, ἐγίνοντο 20 καὶ 30. Ἀλλὰ μὲ τὴν ἤδη γενομένην διαίρεσιν ἡ κατάχρησις αὕτη δὲν ἠμπορεῖ νὰ λαμβάνῃ χώραν, διότι ὁ ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν δὲν θέλει ἔχει εἰς τὴν διάθεσίν του νὰ ἐξοδεύῃ εἰμὴ τὸ ἀπολύτως ἀναγκαῖον κατὰ τοὺς ὀργανικοὺς νόμους ποσὸν, δὲν ἠμπορεῖ δὲ νὰ μεταχειρισθῇ εἰς ὑπαξιωματικοὺς καμμίαν ποσότητα προερχομένην ἀπὸ μισθοὺς στρατιωτῶν· ἑπομένως, ἂν συμβῇ νὰ μείνουν θέσεις στρατιωτῶν κεναὶ, τὸ ποσὸν αὐτὸ θέλει περισσεύει πρὸς ὠφέλειαν τοῦ κράτους. Αὐτὴ ἦτον ἡ καινοτομία, τὴν ὁποίαν ἐγὼ ἐπέφερα, καὶ ἥτις, ἂν δὲν ᾖναι πολὺ σημαντικὴ, νομίζω, ὅτι ἔχει πρακτικόν τι ἀποτέλεσμα, καὶ ἐπιμένω νὰ διατηρηθῇ.

§52Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ὁ Κ. Ὑπουργὸς ἔπεσε πάλιν εἰς τὸ λάθος, εἰς τὸ ὁποῖον ὑπέπεσε καὶ ἄλλοτε, ἰσχυριζόμενος, ὅτι ὁ στρατὸς ὀργανίζεται μὲ νόμους· ὄχι· τοῦτο δὲν γίνεται εἰς κανὲν μέρος τοῦ κόσμου, ἀλλὰ διὰ διαταγμάτων, καὶ γίνονται ποτὲ μὲν ταξιαρχίαι, ποτὲ δὲ συντάγματα καὶ τάγματα. Δὲν ἐξαρτᾶται τοῦτο ἀπὸ τὴν οἰκονομικὴν κρίσιν, ἀλλὰ ἀπὸ τὰς ἀνάγκας τὰς πολιτικὰς, ἀπὸ τὸ εἶδος τῆς πολιτικῆς ἢ τοῦ σκοποῦ τῆς πολιτείας. Ἑπομένως, Κ. Ὑπουργὲ, μὴ ἐπιμένετε εἰς μίαν τοιαύτην σφαλερὰν ἰδέαν.

§53ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΑΔΗΣ. Θὰ σᾶς παρακαλέσω, Κ. Ὑπουργὲ, νὰ μοὶ εἴπητε, ἐὰν ὁ ὑπουργὸς δύναται νὰ μεταχειρισθῇ τὸ περίσσευμα τῆς πιστώσεως ἑνὸς ὅπλου εἰς ἕν ἄλλο.

§54ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Ὄχι.

§55ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΑΔΗΣ. Ἐὰν τὸ περίσσευμα, τὸ ὁποῖον προέρχεται ἀπὸ ἐλλείποντας στρατιώτας δύναται νὰ τὸ μεταχειρισθῇ εἰς μισθοδοσίαν ἀξιωματικῶν.

§56ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Ὄχι.

§57ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΑΔΗΣ. Νὰ σημειωθῇ εἰς τὰ πρακτικά.

§58ΣΤΡΑΤΟΣ. Κύριοι, δὲν ἔχω βεβαίως οὔτε τὴν δύναμιν τοῦ λόγου, οὔτε τοὺς ὡραίους χρωματισμοὺς, τοὺς ὁποίους ὁ Κ. Πετιμεζᾶς ἀείποτε μεταχειρίζεται διὰ νὰ προκαταλαμβάνῃ τὰ ζητήματα. Θέλω πρασπαθήσει ὅμως καὶ ἐγὼ, εὑρισκόμενος ἤδη ἐπὶ τοῦ βήματος, νὰ ἀντιτάξω τοὺς ἰσχυρισμούς μου ἐναντίον ἐκείνων, τοὺς ὁποίους ἐξέφρασε, καθόσον, ὡς εἰσηγητὴς, ὤφειλον νὰ ἐκφράσω τὴν γνώμην μου, καὶ ὅ,τι διὰ τῆς ὑπογραφῆς μου ἐθεώρησα καλὸν, ἔρχομαι ἐνταῦθα νὰ τὰ ἐκφράσω δι’ ὀλίγων, τὰ ὁποῖα θὰ ᾖναι μᾶλλον πρακτικὰ παρὰ θεωρητικά. Εἰς τὴν ὁμιλίαν του περιέλαβε τρεῖς περιστάσεις, τὸν προϋπολογισμὸν, τὸ μυστήριον ἐπὶ τοῦ ὁποίου ἔγκειται ἡ σύστασις τοῦ προϋπολογισμοῦ, δηλ. ἡ δαπάνη τοῦ στρατοῦ μας, καὶ περὶ τοῦ λογιστικοῦ τοῦ στρατοῦ μας. Καθόσον ἀφορᾶ τὸν προϋπολογισμὸν, δὲν ἔχω παρὰ ὀλίγα νὰ σᾶς εἴπω. Ὁ ὑποβληθεὶς διὰ τὸ 1866 προϋπολογισμὸς δὲν εἶναι τοσοῦτον σύντομος, ὅσον θεωρεῖται, εἶναι μάλιστα περισσότερον ἐκτεταμένος παντὸς ἄλλου προϋπολογισμοῦ τῶν ἄλλων ὑπουργείων, ὥστε ὄχι μόνον πᾶς στρατιωτικὸς ὡς εἰδήμων τῆς τέχνης δύναται νὰ κατανοήσῃ αὐτὸν, ἀλλὰ καὶ πᾶς πολίτης καὶ ἕκαστος ἐξ ὑμῶν τῶν βουλευτῶν. Τὸ μόνον πρᾶγμα, τὸ ὁποῖον ἡ ἐπιτροπὴ εὕρισκεν ὄχι λανθασμένον, ἀλλ’ ὅτι ἠδύνατο νὰ γίνῃ καλλίτερον, ἦτο, ἐν περιπτώσει καθ’ ἣν ἕκαστον ὅπλον ἀνεφέρετο ἐν τῷ προϋπολογισμῷ, νὰ φέρῃ ὄχι μόνον τὴν ὑπάρχουσαν δύναμίν του, ἀλλὰ καὶ τὴν ὑπάρχουσαν δαπάνην, ἥτις ἀπῃτεῖτο διὰ τὴν συντήρησίν του· ὥστε ἕκαστος μελετῶν αὐτὸν νὰ δύναται νὰ ὁρίζῃ διὰ μιᾶς τὸ κεφάλαιον τὸ ὁποῖον ἀπῃτεῖτο, καὶ μετὰ ταῦτα τὸ ὅλον τοῦ στρατοῦ. Ἀλλὰ, κύριοι, ὁ κύριος Πετιμεζᾶς καὶ ὁ ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν καὶ πολλοὶ τῶν βουλευτῶν ἐξέφρασαν ἄλλοτε παράπονα, ὅτι εἰς τὸν στρατὸν ὑφίσταται μυστήριόν τι καταχρήσεως καὶ τοῦτο ἔγκειται εἰς τὸν λογιστικὸν κλάδον. Εἶμαι πολὺ μακρὰν τῆς ἰδέας ταύτης· ἐργασθεὶς πολλάκις, διότι ὤφειλον, ὡς ἀξιωματικὸς, νὰ μανθάνω ὅ,τι ἔπρεπε νὰ ἠξεύρω, δὲν εἶδόν ποτε νὰ ὑπάρχῃ κεκρυμμένον τι μυστήριον καταχρήσεως δαπάνης· εἶδον πάντοτε, ὅτι οἱ προϋπολογισμοὶ δὲν ἀνέφεραν, παρ’ ὅ,τι ὑπάρχει. Ἐὰν δὲ ἐξοδεύωνται περιπλέον τῆς ὑπαρχούσης δυνάμεως, τὸ τοιοῦτον δὲν εἶναι σφάλμα τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν, ἀλλ’ ὅλων τῶν ὑπουργείων, διότι οὐδὲν ὑπουργεῖον δὲν ἔφερε διὰ τὸν προϋπολογισμὸν ἑνὸς ἔτους τὴν ἐλάττωσιν ἢ τὸ περίσσευμα, τὸ ὁποῖον παρήχθη ἐκ τοῦ προγενεστέρου χρόνου. Ἐὰν ἔκαμνε τοῦτο, εἶμαι βέβαιος, ὅτι ἠθέλαμεν ἔχει πάντες τὸ μεγαλείτερον φῶς διὰ τοῦ ὁποίου νὰ παρατηρῶμεν ἂν ὑπῆρξε κατάχρησις ἢ ὄχι· καὶ ἐκ μέρους μου εὔχομαι οἱ κύριοι ὑπουργοὶ τῶν Στρατιωτικῶν εἰς τὸ μέλλον νὰ ἀναφέρουν τὸ περίσσευμα ἢ τὴν ἐλάττωσιν ἐκ τῆς προγενεστέρας χρήσεως, ὥστε νὰ μὴ καταδικάζηται ὁ στρατὸς ἀπὸ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι δὲν ἠξεύρουν τί ἐστὶ στρατὸς, μήτε τὰς ἀνάγκας του, μήτε τὴν ὑπηρεσίαν του. Ὁ κύριος Πετιμεζᾶς εἶπεν, ὅτι τὸ μυστήριον τοῦ στρατοῦ δὲν τὸ ἠξεύρετε τί εἶναι, νὰ σᾶς τὸ εἴπω ἐγώ· ἔγκειται εἰς τὴν λογιστικότητα. Εἶπον, κύριοι, ὅτι δὲν εἶδον ποτὲ τοιοῦτόν τι νὰ ὑπῆρξεν ἐν τῷ στρατῷ. Ὅλοι οἱ στρατοὶ τῆς Εὐρώπης ἔχουν τοὺς λογιστικοὺς ὑπαλλήλους, διότι δι’ αὐτῶν κινεῖται ὅλη ἡ στρατιωτικὴ ὑπηρεσία, καὶ εἶναι ἡ βάσις ἐπὶ τῆς ὁποίας βασίζεται ἡ στρατιωτικὴ ὑπηρεσία. Δύναμαι νὰ παραδεχθῶ, ὅτι ἴσως οἱ ἀξιωματικοί μας τοῦ λογιστικοῦ δὲν εἶναι τοσοῦτον ἀνεπτυγμένοι, ὅσον τῶν ἄλλων ἐθνῶν, ἀλλὰ συγκριτικῶς εἶναι καὶ οὗτοι κάτι τι, καθόσον δὲν ἠμποροῦμεν βέβαια νὰ ὑπερηφανευθῶμεν ὅτι ἔχομεν τὸν ἐκλεκτότερον στρατὸν τῆς Εὐρώπης. Ἕκαστον σῶμα εἴτε τοῦ πεζικοῦ, εἴτε τοῦ μηχανικοῦ ἢ ἄλλου βεβαίως, δὲν δύναται παρὰ νὰ ἔχῃ τὸν λογιστικὸν ὑπάλληλον, διὰ τοῦ ὁποίου νὰ δύναται νὰ πραγματοποιῇ τὰς ἀναγκαίας ἀνάγκας του. Σήμερον τὸ ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν ὑποβάλλον τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ 1866 δὲν ἠδίκησε τὴν Βουλὴν, διότι ὅ,τι ἡ ἐπιτροπὴ ἐζήτησε παρὰ τοῦ ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν ἀμέσως καὶ τὸ ἔφερεν. Οὐδέποτε ὁ προϋπολογισμὸς γίνεται ἐκτὸς τῆς ὀργανικῆς δυνάμεως· μολοντοῦτο θὰ ἰδῆτε, ὅτι ὁ προϋπολογισμὸς δὲν ἐσχηματίσθη ἐπὶ τῆς στρατιωτικῆς δυνάμεως, ἀλλὰ ἐπὶ δυνάμεως πολὺ μικροτέρας. Καθὼς ἠξεύρετε, κύριοι, δὲν ἔχομεν παρὰ 10 τάγματα· ἂν παρατηρήσητε τὰ διατάγματα τοῦ 1859, θὰ ἴδητε, ὅτι ἕκαστον τάγμα σύγκειται ἀπὸ 751 ἄνδρας μεταξὺ τῶν ὁποίων συμπεριλαμβάνονται καὶ οἱ ἀξιωματικοί. Ἐκτὸς τῶν ἀξιωματικῶν, διότι οἱ ἀξιωματικοὶ δὲν εἶναι παρὰ 24, ἕκαστον τάγμα περιλαμβάνει 720–725 ὑπαξιωματικοὺς, στρατιώτας καὶ ὑποδεκανεῖς· ὥστε ἕκαστος λόχος ἔχει 90 σχεδὸν στρατιώτας καὶ τὸ ὅλον εἶναι ἕως 6,000 στρατιῶται. Ἐφέτος δὲ τὸ ὑπουργεῖον ὑπελόγισε τὴν δαπάνην ἐπὶ 5,040 ἀνδρῶν, διότι δὲν εὑρισκόμεθα εἰς τὰς εὐτυχεῖς ἐκείνας ἡμέρας, καθ’ ἃς εὐκόλως ἠδυνάμεθα νὰ συλλέξωμεν τοὺς νεοσυλλέκτους μας· ἄλλοτε οἱ κληροῦχοι ἤρχοντο εὐκόλως, σήμερον ὅμως ἡ κατάστασις εἶναι ἀνώμαλος· καὶ ἐνῷ εἰς τὰ 1864–1865 ἀπὸ 2,000 κληρούχους ἔλειψαν 500, τὸ 1865 λείπουν περισσότεροι ἀπὸ 1,000, καὶ εἶμαι βέβαιος ὅτι καὶ εἰς αὐτὸν τὸν χρόνον δὲν θὰ ἔχωμεν ὅλους τοὺς κληρούχους πραγματικούς. Ἔχον αὐτὰ ὑπ’ ὄψιν τὸ ὑπουργεῖον εὑρέθη εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ μὴ φέρῃ τὴν ὀργανικὴν δύναμιν τῶν 700 στρατιωτῶν δι’ ἕκαστον τάγμα, ἀλλὰ τοιαύτην δύναμιν, ὥστε ἠλαττώθη ὁ ἀριθμὸς τῶν στρατιωτῶν εἰς 5,040. Ἐπ’ αὐτῶν οἱ λογιστικοὶ ὑπάλληλοι, οἱ ὁποῖοι εἶναι ἐν τῷ ὑπουργείῳ καὶ κατέχουσι τὸ μυστήριον τῆς δαπάνης, τὸ ὁποῖον κἀνεὶς ἐξ ὑμῶν δὲν ἀγνοεῖ, διότι εἶναι τοιοῦτον, ὥστε πάντες τὸ γνωρίζομεν, ὑπελόγισαν τοὺς στρατιώτας. Εἶναι ἁπλούστατον, κύριοι· ἕκαστος στρατιώτης, ἐὰν λάβητε ὑπ’ ὄψιν τὸν μισθόν, τὸν ἄρτον, τὴν κατάθεσίν του, τὸν ὁπλισμόν του καὶ τὰ τοιαῦτα, κοστίζει μίαν δραχμὴν μὲ τὴν μεγαλειτέραν οἰκονομίαν. Ἐν τῇ Ἑλλάδι, ἡ ὁποία εἶναι ἔθνος πτωχότατον, ἐννοεῖται, ὅτι ὅλοι οἱ ὑπουργοί, οἱ ὁποῖοι ἀπὸ τοῦ 1854 ὑπῆρξαν, δύναμαι νὰ εἴπω, ὅτι εἰργάσθησαν ἀνενδότως, ὥστε ἐμέτρησαν ὅλα αὐτὰ τὰ πράγματα μὲ τὸν ἀκριβέστερον διαβήτην, ὥστε κατάχρησις δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ γίνῃ, καθὼς ἀπεδείχθη, διότι ἐν διαστήματι 15 ἐτῶν μὲ ὅλας τὰς ἐρεύνας καὶ τὰς ἐπιθεωρήσεις μόνον ἓν ἔτος κατὰ τὸ 1857 ὑπῆρξε μία κατάχρησις ὅλως διόλου ἐξ ὑποδεεστέρων ὑπαλλήλων, οἱ ὁποῖοι δὲν εἶχον γνῶσιν τοῦ καθήκοντός των. Διὰ 5,000 στρατιώτας ὑπολογίσατε πρὸς μίαν δραχμὴν τὴν ἡμέραν καὶ θὰ ἴδητε, ὅτι ἀπαιτοῦνται 2½ ἑκατομμύρια. Λαμβάνοντες ὑπ’ ὄψιν καὶ διὰ τοὺς ἀξιωματικούς, οἱ ὁποῖοι ἀπαιτοῦνται θὰ ἰδῆτε, ὅτι ἡ ὁλικὴ δαπάνη τοῦ τακτικοῦ στρατοῦ δὲν ἀναβαίνει περισσότερον τῶν 4,000,000, καὶ αὐτὰ τὰ 4 ἀναφέρονται ἐντὸς τοῦ προϋπολογισμοῦ. Ἐξοδεύονται λοιπὸν 4 ἑκατομμύρια. Λάβετε ὑπ’ ὄψιν σας τὴν χωροφυλακὴν ἀπὸ 2,000 ἄνδρας, δύναμις ἡ ὁποία χρησιμεύει καὶ διὰ τὰ ὑπουργεῖα τῶν Ἐσωτερικῶν Ναυτικῶν καὶ Δικαιοσύνης, ὥστε δὲν πρέπει νὰ θεωρῆτε, ὅτι ὁ στρατὸς συγκείμενος ἀπὸ 11,000 ἄνδρας ἐξοδεύει 6–7 ἑκατομμύρια, ἤτοι τὸ ¼ τῶν εἰσοδημάτων. Ἐὰν λάβητε ὑπ’ ὄψιν σας τοὺς ἄλλους Εὐρωπαϊκοὺς στρατοὺς θὰ ἴδητε, ὅτι διὰ μίαν μοιραρχίαν, καὶ δυστυχῶς δὲν ἀποτελοῦμεν παρὰ μίαν μοιραρχίαν γαλλικήν, θὰ ἴδητε, λέγω, ὅτι ἐπὶ μιᾶς μοιραρχίας, ἥτις εἶναι τὸ ἓν ἑκατοστὸν τοῦ γαλλικοῦ στρατοῦ, ἐπειδὴ δὲν εἶναι καὶ ἡ μόνη μοιραρχία εἰς τὴν ὁποίαν ἀποτελεῖται στρατὸς, καὶ ἑπομένως δὲν δύναται νὰ ἔχῃ προσωπικὸν, τὸ ὁποῖον ἔχομεν ἡμεῖς, διὰ μίαν τοιαύτην μοιραρχίαν ἐξοδεύονται 9,000,000, καὶ ἐν τούτοις ὁ γάλλος στρατιώτης εἶναι φύσει πτωχὸς ὡς καὶ ὁ ἰδικός μας. Διὰ τοῦτο δὲν ἔπρεπε χωρὶς νὰ γνωρίζωμεν τί γίνεται καὶ εἰς τοὺς ἄλλους στρατοὺς νὰ ἐκφράσωμεν παράπονα ἐναντίον τοῦ ἰδικοῦ μας. Αὐτὸ εἶναι τὸ μυστήριον, τὸ ὁποῖον πομπωδῶς ὁ ἔντιμος βουλευτὴς Καλαβρύτων σᾶς ἐξέφρασε καὶ σᾶς κατέπληξε, διότι εἶδα πλείστους ἐξ ὑμῶν τῶν πολιτικῶν, οἱ ὁποῖοι ἀγνοεῖτε ποῖαι εἶναι αἱ βάσεις τοῦ στρατοῦ καὶ αἱ δαπάναι του, νὰ ἐκπλαγῆτε, καὶ εἴχατε δίκαιον, διότι εἴδατε ἕνα ἐκ τῶν ἐπιστημόνων ἀξιωματικῶν νὰ σᾶς ἐκφράσῃ καταπληκτικῶς ὅ,τι δὲν ὑπάρχει, καὶ ὅ,τι σᾶς ἐπαναλέγω, δὲν εἶναι μυστήριον. Ἀλλὰ δικαιῶ τὸν κύριον Πετιμεζᾶν, ὄχι καθόσον ἀφορᾷ τοὺς ἀξιωματικούς· καὶ ἐγὼ, κύριοι, παραπονέθην καὶ πλεῖστοι ἄλλοι ἀξιωματικοί, διότι ἡ λογιστική μας ὑπηρεσία ὀφείλει διὰ παντὸς μέσου νὰ ἀκολουθῇ τὰ ἔθιμα τοῦ τόπου καὶ ἔπρεπε νὰ ᾖναι ἁπλοποιημένη, διότι τοιαῦτα εἶναι τὰ ἔθιμα τοῦ τόπου καὶ τῆς ζωῆς μας, διότι 40 ἔτη ὑπάρχομεν ἔθνος· ἀλλ’ ἡ λογιστική μας ὑπηρεσία εἶναι κράμα τῆς γαλλικῆς καὶ γερμανικῆς καὶ διὰ τοῦτο ὑπάρχουν πολλαὶ δυσκολίαι. Λοιπὸν δικαιῶ τὸν Κύριον Πετιμεζᾶν, καθόσον ἀφορᾷ τὸ εἶδος τοῦτο τῆς ὑπηρεσίας, διότι δύναται νὰ ἁπλοποιηθῇ, καθόσον μάλιστα ὀφείλει πᾶς ἀξιωματικὸς νὰ ᾖναι ἐν γνώσει τῆς ὑπηρεσίας ταύτης. Ἐπὶ τῶν οἰκονομιῶν, κύριοι, τὰς ὁποίας εὑρέθη εἰς τὴν ἀνάγκην ἡ ἐπιτροπὴ νὰ κάμῃ δὲν ἔχω παρὰ ὀλίγα νὰ σᾶς εἴπω. Ἐλάβαμεν ὡς βάσιν τὴν ὀργανικὴν δύναμιν καὶ ἐπὶ ταύτης δὲν ἐδυνάμεθα παρὰ νὰ παραδεχθῶμεν ἀκριβῶς ὅ,τι ὁ προϋπολογισμὸς διὰ πολλῆς φροντίδος εἶχεν. Ἐὰν δὲν ἀκολουθήσωμεν τὴν πραγματικὴν δύναμιν τῶν 5,040 ἀνδρῶν εἰς τὸ πεζικὸν καὶ ὅ,τι ἄλλο ἀπαιτεῖται διὰ πᾶν ἄλλο σῶμα, τότε ἔπρεπε νὰ φέρωμεν ἓν ὅριον· ὡς ἐκ τούτου εὑρέθημεν εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ παρακαλέσωμεν τὸ ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν νὰ μᾶς φέρῃ τὴν πραγματικὴν δύναμιν, καὶ ταύτην ἔχοντες ὡς βάσιν ὑπολογίσαντες δὲ καὶ τίς δαπάνη ἀπαιτεῖται, ἐφέραμεν τὰς οἰκονομίας ἐκείνας, τὰς ὁποίας ἠδύνατό τις νὰ φέρῃ· κατηργήσαμεν μερικὰς θέσεις, ὄχι διότι αἱ θέσεις αὗται δὲν εἶναι ἀναγκαῖαι, ἀλλὰ διότι ἐνομίσαμεν, ὅτι ἄνευ ζημίας συνεδράμαμεν εἰς τὴν οἰκονομίαν εἰς τὴν ὁποίαν εὑρίσκεται σήμερον τὸ ἔθνος.

§59Α. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Ἐπὶ ἑκάστῳ ἄρθρῳ κύριε, Στράτε, θὰ σᾶς παρακαλοῦμεν νὰ μᾶς δίδετε ἐξηγήσεις.

§60ΣΤΡΑΤΟΣ. Ὀλίγας λέξεις θὰ εἴπω ἀκόμη. Τοιαύτη εἶναι ἡ ἀνάπτυξις καθόσον ἀφορᾷ τοὺς ἀξιωματικούς· καθόσον δ’ ἀφορᾷ τοὺς στρατιώτας ἐλάβομεν ὑπ’ ὄψιν μας τὴν ὑπάρχουσαν ὀργανικὴν δύναμιν ἐν τῷ προϋπολογισμῷ, καθὼς καὶ τὰς καταστάσεις τὰς πραγματικάς, καὶ ἐπὶ τῶν δύο αὐτῶν ὁρίων ὑπελογίσαμεν μίαν μέσην δύναμιν, τὴν ὁποίαν παρεδέχθημεν καὶ ἐπὶ τῆς ὁποίας ἐφέραμεν οἰκονομίας τινὰς μὲ τὴν διαφορὰν, ὅτι εἰς μόνον τὸ πεζικὸν ἐπειδὴ εἶναι δύναμις διὰ τῆς ὁποίας ἐνεργοῦνται καὶ αἱ εἰσπράξεις καὶ καταδιώξεις τῆς ληστείας καὶ πλεῖσται ἀνάγκαι ἐθνικαὶ, ἐφέραμεν ὀλιγωτέραν ἐλάττωσιν παρὰ εἰς τὰ ἄλλα ὅπλα, τὰ ὁποῖα ἐν καιρῷ πολέμου εἶναι σεβαστὰ καὶ ἀναγκαιότατα· ἐν καιρῷ ὅμως εἰρήνης τοιαύτης, ὁποίαν ἔχομεν ἡμεῖς ἐδῶ, ἐννοεῖται, ὅτι ἂν μείνῃ ἡ πραγματική των δύναμις μέχρι τοῦ προϋπολογισμοῦ εἰς τὰ ⅔, βεβαίως τὰ σώματα ταῦτα δὲν ἤθελον ὑποφέρει. Αὐταὶ εἶναι αἱ βάσεις ἐπὶ τῶν ὁποίων ἐργασθεῖσα ἡ ἐπιτροπὴ ἠδυνήθη νὰ φέρῃ ἐλαττώσεις τινὰς ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ.

§61Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ὁ κύριος Στράτος δὲν ἐννόησεν, ὅτι ἄλλο εἶναι τὸ μυστήριον τοῦ προϋπολογισμοῦ καὶ ἄλλο τοῦ στρατοῦ καὶ ἐγὼ ἐλάλησα περὶ μυστηρίου προϋπολογισμοῦ καὶ οὐχὶ στρατοῦ. Ἐὰν λοιπὸν ὁ κύριος Στράτος δὲν εἶχε πρόθεσιν νὰ συκοφαντήσῃ τὰς ἰδέας μου ἔπεσεν εἰς μίαν πλάνην, καὶ αὐτὸ τὸ δεύτερον πιστεύω. Λέγω προσέτι ὅτι ἕκαστος κλάδος ὑπηρεσίας ἔχει τῳόντι ἓν μυστήριον καὶ ἠξεύρετε ποῖον εἶναι; ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον δὲν ἠξεύρει ἐκεῖνος ὅπου δὲν γνωρίζει, καὶ αὐτὸ βέβαια δὲν εἶναι μία ἀνακάλυψις.

§62ΣΤΡΑΤΟΣ. Ὁ κύριος Πετιμεζᾶς ξεχωρίζει τὸν προϋπολογισμὸν ἀπὸ τὸν στρατὸν καὶ ἔπρεπε νὰ φέρῃ αὐτὸ τὸ σόφισμα· προϋπολογισμὸς καὶ στρατὸς εἶναι συνδεδεμένα. Δὲν δίδω περισσοτέραν ἀπάντησιν, διότι περιττὸν ν’ ἀπαντᾷ τις εἰς σοφίσματα.

§63ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΑΔΗΣ. Ὅταν τινὲς ἀναβαίνουσι τὸ βῆμα, Κύριοι, νομίζουν, ὅτι ἔχουν τὸ ἐξαιρετικὸν προνόμιον νὰ λαλοῦν ὡς ἐκ τρίποδος περὶ τῆς τοιαύτης ἢ τοιαύτης ὑποθέσεως· καὶ ἔχουσι τὴν ἀξίωσιν οἱ ἄλλοι νὰ ἔχουν τὴν ὑπομονὴν καὶ τὴν ὑποχρέωσιν νὰ τοὺς ἀκούουν· τοιουτοτρόπως καὶ ὁ ἤδη καταβὰς τὸ βῆμα ἐλάλησε ἐπὶ δύο ὥρας, ὥστε δὲν ἤκουσα ἄλλο εἰμὴ μίαν ἀνακεφαλαίωσιν ἐκείνων, τὰ ὁποῖα εἶπον οἱ πρότερον λαλήσαντες. Μᾶς εἶπεν ὅ,τι ἤκουσεν, ὄχι ὅ,τι ἤξευρε· μᾶς ἐνεδύθη τὴν ὑπεράσπισιν καὶ μᾶς εἶπεν, ὅτι κατακρίνεται ὁ στρατὸς ὡς σπάταλος καὶ καταναλωτής· ἂς μάθῃ ὁ Κ. Βουλευτὴς Στράτος, ὅτι οὐδεὶς τῷ παραχωρεῖ τὸ δικαίωμα διὰ νὰ συνηγορήσῃ αὐτὸς μόνος ὑπὲρ τοῦ στρατοῦ. Τὸν στρατόν, Κύριοι, πάντες τὸν ἐθεώρησαν καὶ τὸν θεωροῦμεν ὡς τὴν μόνην ἐλπίδα τῆς ὑπάρξεως τοῦ μεγαλείου, οὐδεὶς κατέκρινε ποτὲ τὸν στρατόν, ἀπ’ ἐναντίας μάλιστα τὸν στρατὸν πάντες καὶ ἐν τῇ Συνελεύσει, πάντες καὶ πανταχοῦ τὸν ὑπεράσπισαν. Μία μόνον ἐφάνη κατηγορία· κατηγορήθησαν ἐκεῖνοι, οἵτινες ἀπὸ στρατιώτας καὶ δεκανεῖς ἔφθασαν μέχρι τοῦ στρατηγοῦ καὶ ὑποστρατήγου καὶ πότε; ἐν καιρῷ εἰρήνης ἄνευ πολέμου· καὶ βεβαίως, ἂν ὑπῆρχε νοῦς καὶ συνείδησις εἰς τὰς κατὰ καιροὺς κυβερνήσεις, ποτὲ δὲν ἤθελον ἀναβιβασθῇ ἐν καιρῷ εἰρήνης οἱ ἄνθρωποι ἐκεῖνοι εἰς τὸν βαθμὸν εἰς τὸν ὁποῖον ἀνεβιβάσθησαν. Ὁ Πλαπούτας, ὁ Κολοκοτρώνης (γέλως), ὁ Κριεζώτης καὶ ὁ Καραϊσκάκης ἀκόμη ἂν ἔζων, δὲν ἤθελον φθάσει εἰς αὐτὸν τὸν βαθμόν, ἐκεῖνος ὁ ἥρως τῶν ὀγδοήκοντα μαχῶν, αὐτοὶ εἶναι οἵτινες κατέστρεψαν τὸν στρατὸν καὶ διὰ τοῦτο βλέπομεν τὰς τάξεις τοῦ στρατοῦ μας ἀραιωμένας, βλέπομεν τοὺς φιλοτίμους ὑπαξιωματικοὺς μαραινομένους· ἐξωγκώθη, Κύριοι, τοιουτοτρόπως ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν ὥστε ἀπεκλείσθη ἡ νέα γενεὰ, ἀπεκλείσθησαν οἱ φιλότιμοι ὑπαξιωματικοὶ ἀπὸ πᾶσαν πρόοδον· οὗτος εἶναι ὁ λόγος, τοῦτο εἶναι τὸ μυστήριον, τὸ ὁποῖον λέγει ὁ Κ. Πετιμεζᾶς, ὅτι εἶναι εἰς τὸ λογιστικὸν καὶ τὴν οἰκονομίαν τοῦ ὑπουργείου, αὐτὸ εἶναι καὶ οὐχὶ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον σᾶς εἶπον. Πάντες, εἶπεν, οἱ κατὰ καιροὺς ὑπουργοὶ ἐφιλοτιμήθησαν νὰ ἀναπτύξουν καὶ ἀνέπτυξαν τὸν στρατόν. Κύριοι, γνωρίζω τὴν ἱστορίαν τῆς πατρίδος μου περισσότερον ἢ τὴν γνωρίζει ἄλλος τις καὶ πρέπει νὰ ὁμολογήσω, ὅτι εἷς μόνος ὑπουργὸς καὶ, ἂν δὲν μὲ ἐμπόδιζεν ἡ ἐποχὴ ἐκείνη, ἤθελον εἰπεῖ τὸ ὄνομά του, εἷς μόνος ὑπουργὸς ἐνήργησεν ὑπὲρ τῆς ἀληθοῦς ἀναπτύξεως τοῦ στρατοῦ, καὶ οἱ ἄλλοι ὑπουργοὶ, ὅσοι καὶ ἂν ἦσαν, δὲν ἐκύταζον τίποτε ἄλλο, εἰμὴ νὰ πάρουν τὰ περισσεύματα τοῦ στρατοῦ, τὰ περισσεύματα τῆς ἐπισκευῆς καὶ τὰ ἄλλα περισσεύματα καὶ νὰ ἀνεγείρωσι θέσεις ἀξιωματικῶν.

§64ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ποῖον νομίζετε;

§65ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΑΔΗΣ. Ὅταν θέλω τὸν λέγω. — Δὲν ὑπάρχουσι, λέγουν, καταχρήσεις· ὑπάρχουν φίλτατε κύριε Στράτε πολλαὶ καὶ μεγάλαι, καὶ τὸ μυστήριον τοῦ λογιστηρίου παρὰ τῷ ὑπουργείῳ τῶν Στρατιωτικῶν δὲν ἐδύνατο οὔτε ὁ Κ. Πετιμεζᾶς νὰ τὸ ἀνακαλύπτῃ οὔτε ἐσεῖς οὔτε οἱ ἄλλοι, οἱ λογιστικοὶ δύνανται νὰ τὸ ἀνακαλύψουν τοῦτο τὸ μυστήριον, αὐτὸ εἶναι ἡ ἀλήθεια, τοῦτο τὸ ἤκουσα ἀπὸ τὸν Κ. Ζυμβρακάκην, τὸ εἶπεν ἐνώπιον τοῦ Κ. Βάλβη. Καὶ οἱ κατὰ καιροὺς ὑπουργοὶ ἐρχόμενοι δὲν γίνονται εἰμὴ θύματα τῶν ὀρέξεων τῶν τοιούτων ὑπαλλήλων, καὶ διὰ τοῦτο δὲν θέλομεν νὰ θέσωμεν εἰς ἐνέργειαν τὸ οἰκονομικὸν σύστημα τῆς Γαλλίας, διότι ἂν τεθῇ αὐτὸ τὸ σύστημα ἐστὲ βέβαιοι, ὅτι δυσκόλως ἤθελον γίνεσθαι καταχρήσεις ἢ τοσοῦτα παράπονα ἔστω καὶ ἰδανικά. Ὁ ἀξιότιμος Κ. Στράτος ἤθελε νὰ διαιρέσῃ στρατὸν καὶ στρατὸν, τὸν διῄρεσεν εἰς χωροφυλακὴν καὶ εἰς τακτικὸν στρατὸν, καὶ προσέθηκεν, ὅτι ὁ τακτικὸς αὐτὸς στρατὸς δὲν ἔχει μόνον ἐνέργειαν εἰς τὸν ἕνα καὶ ἄλλον κλάδον τῆς ὑπηρεσίας, ἀλλὰ καὶ μέχρι τῆς ἐκκλησίας, καὶ μήπως ἡ ἐκκλησία δὲν ἐνεργεῖ εἰς ὅλους τοὺς κλάδους τῆς ἐπικρατείας μας, εἰς τὴν οἰκονομίαν εἰς τὰ ἐσωτερικά; Ἡ πολιτεία, Κ. Στράτε, εἶναι ἀλληλένδετος καὶ διαίρεσις δὲν ὑφίσταται· ἕκαστος ὑπηρετεῖ ὁ εἷς τὸν ἄλλον, οὕτω πως συνυπάρχει ἡ πολιτεία.

§66ΛΑΠΑΣ. Ἄφησε τὰ ἄλλα ζητήματα, καὶ ἔλα εἰς τὸ θέμα τῆς ὑποθέσεως νὰ τελειώσωμεν μίαν φοράν, δὲν ἠμποροῦμεν νὰ ἀναμίξωμεν ἄλλα ζητήματα καὶ πρόσωπα ἐδῶ· λέγεις, ὅτι ἡ λογιστικὴ ὑπηρεσία ἔχει κακὰ, φέρε μίαν θεραπείαν, ὅταν γίνῃς ὑπουργός.

§67ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΑΔΗΣ. Τὴν θεραπείαν φέρετέ την ἐσεῖς ὅταν γίνετε ὑπουργός.

§68ΛΑΠΑΣ. Ἐν ὅσῳ δὲν μᾶς δεικνύετε τὴν θεραπείαν, ἔχομεν τὴν ἐλευθερίαν νὰ εἴπωμεν, ὅτι λέγετε ὅ,τι λέγουν εἰς τὰς ὁδούς.

§69ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΑΔΗΣ. Ὅτι ὁ κλάδος αὐτὸς τῆς ἐπικρατείας δαπανᾷ πλέον τῶν διατεταγμένων δὲν ὑπάρχει καμμία ἀμφιβολία, παραδείγματος χάριν, ἰδοὺ, ὅτι παρουσιάζεται σήμερον τὸ ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν καὶ μᾶς λέγει ὅτι ἔχω ὅλας τὰς τάξεις συμπεπληρωμένας· ἂν ἐγίνετο ἐπιθεώρησις, ἠμπορῶ νὰ σᾶς βεβαιώσω, ὅτι ἴσως οὔτε τὸ ἥμισυ ὑπάρχει εἰς τὰς τάξεις, καὶ μόλα ταῦτα τὰ πληρώνομεν· ἀλλὰ δὲν εἶναι ἀξιωματικοὶ ἐν ἀπουσίᾳ, στρατιῶται δὲν ἀποθνήσκουν, δὲν δραπετεύουν, δὲν ἀσθενοῦσιν; ἀλλὰ ἴδετε ποτὲ περίσσευμα; τὸν προϋπολογισμὸν ἔπρεπε νὰ τὸν θεωρήσωμεν ἐξ ὑπαρχῆς ἀφοῦ ἐσυστήθη ἡ Βουλὴ καὶ νὰ καυστηριάσωμεν ὅλα τὰ τρωτὰ μέρη ὥστε νὰ μὴ ἀναφανῶσιν ὅσα ἀνεφάνησαν, δυστυχῶς ὅμως σήμερον εἴμεθα ἠναγκασμένοι νὰ τὸν παραδεχθῶμεν, ὅπως ἡ ἐπιτροπὴ λέγει καὶ ἐναπόκειται πλέον εἰς τὴν φιλοτιμίαν τῶν ὑπουργῶν ἰδίως δὲ τῶν Στρατιωτικῶν καὶ τῶν Οἰκονομικῶν ὅστις βλέπω, ὅτι θέλει ἀληθῶς καὶ μὲ κρίσιν νὰ προβαίνῃ, διὰ νὰ φέρῃ τοῦ λοιποῦ ἕνα προϋπολογισμὸν ὀρθότερον.

§70ΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Λυποῦμαι, Κύριοι, διότι ἔρχομαι, καθ’ ἣν στιγμὴν ἡ ὑπομονή σας ἐξηντλήθη, ἀλλ’ ἐγὼ δὲν θέλω ἀπασχολήσει κατὰ τὸ σύνηθες ἐπὶ πολὺ ὑμᾶς. Καλῶς ἔπραξεν ὁ Κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν κατ’ ἐμὲ, διαχωρίσας τὸ κεφάλαιον τῆς ἀντιμισθίας τῶν ἀξιωματικῶν ἀπὸ ἐκεῖνο τὸ τῶν δυστυχῶν στρατιωτῶν, διότι ἐὰν ἄδικον ᾖναι, ἐὰν κακὸν ᾖναι νὰ ἀδικῶνται οἱ ἀξιωματικοί, οἵτινες εἶναι ἡ ψυχὴ τοῦ στρατοῦ, εἶναι πολὺ χειρότερον καὶ ἀδικώτερον νὰ ἀδικῆται ὁ στρατὸς, αὐτὸς ὅστις εἶναι ἡ δύναμις τῆς πατρίδος, τῆς πολιτείας· ὀρθῶς λοιπὸν ἔπραξεν ὁ Κ. ὑπουργὸς ἀποφυγὼν πᾶσαν περίστασιν, ἥτις δύναται νὰ δώσῃ χώραν, εἴτε εἰς παρεννοήσεις, εἴτε εἰς πραγματικὰς ἀδικίας, διότι, Κύριοι, ὁμολογῶ μετὰ θάῤῥους, πολλὰ λέγονται καὶ πιστεύονται περὶ καταχρήσεων τῶν κλάδων τούτων τοῦ στρατοῦ. Λυποῦμαι, διότι εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τὸ κεφάλαιον τὸ ὁποῖον δαπανᾷ τὸ ἔθνος διὰ τὸν στρατὸν εἶναι σχεδὸν τὸ ⅓ τῶν ὅλων μας εἰσοδημάτων· ἀλλὰ δὲν εἶμαί ποτε φειδωλὸς, προκειμένου περὶ τοῦ στρατοῦ, διότι ὁ στρατὸς ἔχει τὸν μέγαν ἐκεῖνον προορισμὸν, οὕτω τοὐλάχιστον ἐγὼ ἐννοῶ, τὸν ὁποῖον ἔχει τὸ μέγα ἑλληνικὸν ἔθνος, τοῦ ὁποίου ἡμεῖς δὲν εἴμεθα εἰμὴ ἓν πολλοστόν. Ἐπιθυμῶ μάλιστα νὰ ἴδω τὸν ἑλληνικὸν στρατὸν εἰς τὴν περιωπὴν ἐκείνην, εἰς τὴν ὁποίαν τὸν εἶχεν ἀναβιβάσει ἡ περίνοια τοῦ μεγαλοφυοῦς ἐκείνου τοῦ ἀειμνήστου ἀνδρὸς Καποδιστρίου· ἐπιθυμῶ νὰ ἴδω στρατὸν 30,000, ὡς ἐπὶ τῆς ἐποχῆς ἐκείνης ὑπῆρχεν, καὶ ὄχι ὀλιγώτερα τῶν 20 ἢ 30 πλοίων πολεμικῶν, διὰ τοῦτο δὲν μεμψιμοιρῶ, ἐὰν ἐξοδεύωνται εἰς τὸν στρατὸν περισσότερα ἀπὸ ὅσα ἡ ἐποχὴ, ἡ σημερινή μας οἰκονομικὴ ἀδυναμία δὲν ἐπιτρέπει, ἀλλ’ ἤθελα σᾶς παρακαλέσει, τὸ ἔθνος δαπανῶν εἴτε εἰς ἀντιμισθίαν τοῦ στρατοῦ καὶ τῶν ἀξιωματικῶν, εἴτε εἰς ἀντιμισθίαν τῆς πολυπροσώπου ὑπηρεσίας, δὲν ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ ἀπαιτῇ καὶ ἀπὸ τὸν στρατὸν καὶ ἀπὸ τὴν ὑπαλληλίαν ὅλων τῶν κλάδων, νὰ ἀπαιτῇ ὡς ἀντάλλαγμα τῆς ἀντιμισθίας αὐτῆς ὑπηρεσίαν τινὰ, ὑπηρεσίαν ἀρκοῦσαν, ὑπηρεσίαν ἀποχρῶσαν; Τοῦτο εἶναι τὸ ζήτημα τῆς ὁμιλίας μου. Κύριοι, δὲν ἀγνοεῖτε, ὅτι ἡ ἐθνοφυλακὴ εἶναι τετάρτη δύναμις ἐν τῷ Κράτει, ἢ μᾶλλον εἰπεῖν εἶναι ἡ μόνη δύναμις εἰς τὰ φιλελεύθερα καὶ εὐνομούμενα Κράτη. Ἡ ἐθνοφυλακὴ αὐτὴ κατάκειται ἐλεεινὴ σήμερον καὶ παρημελημένη, καὶ οὐδεὶς ἀνέλαβε τὸν κόπον νὰ τὴν ἀναδιοργανώσῃ, νὰ τὴν καταστήσῃ ἄξιαν τοῦ προορισμοῦ της. Ἐπιθυμῶ λοιπὸν καὶ παρακαλῶ τὴν Βουλὴν, ὥστε ἐν τῷ τέλει τοῦ προϋπολογισμοῦ νὰ ἐκφέρῃ μίαν εὐχὴν, καὶ ἀφήσῃ ῥητῶς τὴν ἐντολὴν εἰς τοὺς διοικήσοντας τὸν τόπον μέχρι τῆς ἐπανόδου τῆς Βουλῆς, ὥστε ὅλοι οἱ ἀξιωματικοὶ καὶ ὑπαξιωματικοὶ, μὴ ἔχοντες τί νὰ κάμωσι παρὰ νὰ περιέρχωνται τὰς ὁδοὺς τῶν Ἀθηνῶν, καὶ νὰ κατατρίβωσι τὸν καιρόν των εἰς τὰ καφενεῖα, νὰ τοὺς ἀποστείλῃ εἰς τὰς ἐπαρχίας νὰ ὀργανίσωσι τὴν μεγάλην αὐτὴν δύναμιν τοῦ ἔθνους, νὰ καταστήσωσιν ὑποχρεωτικὸν τὸν νόμον τοῦ στρατοῦ καὶ ἐπὶ τῆς ἐθνοφυλακῆς, καὶ τοιουτοτρόπως διὰ μιᾶς θέλομεν ἔχει χωρὶς ἄλλης δαπάνης 50 χιλιάδας στρατοῦ διοικουμένου ἀπὸ αὐτοὺς, οἵτινες κατήντησαν ὑπεράριθμοι καὶ οἱ ὁποῖοι ἐν τῷ στρατῷ δὲν ἔχουν πλέον τί νὰ κάμωσι, διότι εἶναι πολυάριθμοι, ὥστε δὲν ἔχομεν στρατὸν ἀνάλογον ὅπως εὑρίσκωνται ἐν ἐνεργείᾳ. Τοιουτοτρόπως θέλομεν ἀνταποκριθῆ εἰς τὰς προσδοκίας τοῦ ἔθνους, τὸ ὁποῖον μᾶς ἀπέστειλεν νὰ καταγίνωμεν περὶ τοῦ μέλλοντος καὶ τοῦ προορισμοῦ του, οὐχὶ δὲ νὰ δαπανῶμεν τὸν καιρόν μας εἰς μικροφιλοτιμίας καὶ μικροσυμφέροντα.

§71Δ. ΒΟΤΣΑΡΗΣ. Μέλος καὶ ἐγὼ τῆς ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ ἐπιτροπῆς, ἐργασθεὶς δὲ καὶ ἰδιαιτέρως μετὰ δύω ἄλλων συναδέλφων μου ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν Στρατιωτικῶν, αἰσθάνομαι τὴν ἀνάγκην νὰ ἐκθέσω ὀλίγα τινὰ ὡς πρὸς τὰς σκέψεις, αἵτινες μὲ ὡδήγησαν εἰς τὰς ἐργασίας ταύτας, καὶ μὲ λύπην μου, Κύριοι, λέγω, ὅτι, ἀναλογιζόμενος τὴν σπουδαιότητα τῶν οἰκονομικῶν περιστάσεων, καὶ συναισθανόμενος τὴν σπουδαιότητα τοῦ ἀντικειμένου, περὶ τοῦ ὁποίου σκεπτόμεθα, ἀναλογιζόμενος ταῦτα, πρέπει νὰ ὁμολογήσω, ὅτι ἡ ἔκθεσίς μας εἶναι κατὰ πολὺ ὑποδεεστέρα τῶν περιστάσεων τῶν προσδοκιῶν σας καὶ τῆς ἐπιθυμίας μας. Ἀτυχῶς ὡς κληρονομία μετεβιβάσθη ἀπὸ ἐποχῆς εἰς ἐποχὴν τὸ νὰ φέρηται ὁ προϋπολογισμὸς πάντοτε περὶ τὰ τέλη τῆς συνόδου, ὥστε νὰ λείπῃ καὶ ὁ ὑλικὸς χρόνος διὰ νὰ δυνηθῇ τις νὰ εἰσδύσῃ εἰς τὰ καθ’ ἕκαστα τῶν κλάδων, καὶ ἀνακαλύψῃ ἀτοπήματα καὶ καταχρήσεις καὶ κατὰ συνέπειαν νὰ προτείνῃ ὥριμα ἀποτελέσματα τῶν διασκέψεών του περὶ βελτιώσεως ὅλων τῶν κλάδων. Ἐν διαστήματι ὀλίγων ἡμερῶν καὶ μὲ ἔλλειψιν διαφόρων μέσων ἀναποφεύκτων διὰ μίαν τοιαύτην, ἔστω καὶ ἐπιπόλαιον ἐργασίαν, δὲν δύναμαι, Κύριοι, νὰ σχηματίσω καὶ προτείνω μίαν ἰδέαν περὶ βελτιώσεως τοῦ στρατιωτικοῦ κλάδου καὶ ὡς ἐκ τούτου περιορίζομαι ἀποκλειστικῶς εἰς τὸν ὑπάρχοντα προϋπολογισμὸν, ὅστις συνετάχθη ἐπὶ τῇ βάσει τῆς ὑπαρχούσης δυνάμεως. Ἡμεῖς δὲν περιωρίσθημεν νὰ προτείνωμεν ἐλαττώσεις τινὰς ὅπου αὗται μᾶς ἐφαίνοντο ὀλιγώτερον ἐπιβλαβεῖς, σᾶς προσθέτω εἰσέτι, ὅτι αἱ ἐλλείψεις τοῦ στρατιωτικοῦ κλάδου εἶναι σπουδαῖαι, ἀλλά κατὰ τὴν ἰδέαν μου, καὶ κατὰ τὰς ἰδίας πεποιθήσεις καὶ ἐντυπώσεις μου νομίζω, ὅτι τὸ σχέδιον, τὸ ὁποῖον παρουσιάσθη ἐνώπιόν σας, δὲν ἀνταποκρίνεται εἰς τὰς εὐχὰς τοῦ ἑλληνικοῦ ἔθνους· λυποῦμαι δὲ καὶ σχεδὸν ἐντρέπομαι διότι εἰς τοιοῦτον ἔργον ἔθεσα καὶ ἐγὼ τὴν ὑπογραφήν μου. Αἱ ἐλλείψεις τοῦ στρατιωτικοῦ κλάδου, Κύριοι, εἶναι σπουδαῖαι καὶ διὰ τὸν στρατὸν καὶ διὰ τὴν κοινωνίαν, δὲν ἠδύνατο ὅμως ἡ ἐπιτροπὴ νὰ προτείνῃ τίποτε, πρῶτον διότι ἡ πρωτοβουλία ἐπὶ τῶν βελτιώσεων καὶ τῶν μεταῤῥυθμίσεων ἀνήκει εἰς τὴν ἐξουσίαν, ὄχι δι’ ἄλλον λόγον, διότι ἡ ἐξουσία μόνη εὑρίσκεται εἰς θέσιν νὰ γνωρίζῃ τὰς ἀνάγκας καὶ μόνη αὐτὴ ἔχει ὅλα τὰ μέσα πρόχειρα, διὰ τῶν ὁποίων δύναται, ἐὰν ὡρίμως σκεφθῇ, νὰ φθάσῃ εἰς ἓν συμπέρασμα ὀρθόν· ἡμεῖς, καὶ ἂν εἴχομεν ἰδέας τινὰς, αἱ ἰδέαι μας αὗται ἦσαν γενικαὶ καὶ δὲν ἠδυνάμεθα νὰ τὰς διατυπώσωμεν ἤδη πρακτικῶς· ἡ ἀτέλεια λοιπὸν τοῦ προϋπολογισμοῦ εἶναι ἀπόῤῥοια τοῦ ὑπάρχοντος ὀργανισμοῦ· ὅταν ἔλθωμεν εἰς τὰ καθέκαστα θέλομεν ὁμιλήσει περὶ τῶν διαφόρων προτάσεων τῆς ἐπιτροπῆς, ἀλλὰ νομίζω, ὅτι ὕστερον ἀπὸ πολὺν καιρὸν, ἴσως δὲν εἶναι ἄτοπον νὰ λαλήσῃ τις ἐν γένει ὀλίγα τινὰ περὶ στρατοῦ. Ὅλοι συμμεριζόμεθα τὴν πρὸς τὸν στρατὸν συμπάθειαν, ἀλλὰ καὶ ὅλοι ἀναγνωρίζομεν, ὅτι σπουδαῖαι ἐλλείψεις ὑπάρχουσιν εἰς τὸν κλάδον τοῦτον· δὲν ἀδικοῦμεν βεβαίως τοὺς κατὰ καιροὺς ὑπουργοὺς, ἰδίως δὲ τοὺς τελευταίους, οἵτινες δὲν ἔλαβον καιρὸν, οὔτε κἂν τὰς ἕδρας τοῦ ὑπουργείου νὰ θερμάνωσι· θὰ ἦτον ἄδικον νὰ ἀπαιτήσῃ τις ἀπὸ αὐτοὺς τελειότερόν τι, ἀλλὰ νομίζω, ὅτι εἶναι καιρὸς νὰ σκεφθῶμεν σπουδαίως ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ ἀντικειμένου, διότι δὲν ἐπιδέχεται ἀναβολήν. Ὁ ἀγρὸς μετὰ τὰ συμβάντα τῆς μεταβολῆς ἔμεινεν ἀκαλλιέργητος καὶ διάφορα φυτὰ ἐκ τῶν ἐπιβλαβῶν ἐβλάστησαν καὶ ἄκανθαι ἀνεφύησαν· ταῦτα πρέπει νὰ ἐκριζωθῶσιν, πρὶν ἢ δυνηθῇ ὁ ἀγρὸς νὰ βλαστήσῃ καὶ φέρῃ κακοὺς καρπούς· ἐὰν δὲν ἐξακολουθήσωμεν ἐργαζόμενοι πρὸς ἐπανόρθωσιν τῶν κακῶς κειμένων ὄχι μόνον θεραπεία τοῦ κακοῦ δὲν θὰ ἐπέλθῃ, ἀλλὰ κατ’ ἐμὲ καὶ κίνδυνοι σπουδαῖοι δύνανται νὰ ἐκπηγάσωσι. Παρέβαλεν πρότερον ὁ ἔντιμος βουλευτὴς Καλαβρύτων Κύριος Πετιμεζᾶς τὸν στρατὸν μὲ τὴν μάχαιραν ἐκείνην, ἥτις κόπτει ἐκεῖνον, ὅστις δὲν ἠξεύρει νὰ τὴν μεταχειρισθῇ καὶ τοῦτο εἶναι ἀληθὲς, ἀλλ’ ἀληθέστερον εἶναι ὅτι ὁ στρατὸς εἶναι ἡ εὐλογία, εἶναι ἡ σωτηρία παντὸς τόπου, ὅταν ᾖναι καλῶς διῳκημένος καὶ καλῶς διωργανισμένος καὶ ἐκπαιδευμένος, καλῶς ὡπλισμένος καὶ πειθαρχούμενος, καὶ ὄχι μόνον δὲν ἔχει νὰ φοβῆταί τις ἀπὸ τοιοῦτον στρατὸν, ἀλλ’ ἀπ’ ἐναντίας εἶναι ἡ μεγαλειτέρα ἐγγύησις διὰ τὴν πατρίδα· ἐξ ἄλλου μέρους στρατὸς ὅστις δὲν ἔχει τὰς βάσεις ταύτας, εἶναι τὸ ξίφος τοῦ Δαμοκλέους ἐπὶ τῆς κοινωνίας· εἶναι ὁ μεγαλείτερος κίνδυνος καὶ διὰ τὰς ἐλευθερίας αὐτὰς τοῦ τόπου, διότι ἐὰν τὸν ὑποθέσωμεν κακῶς ἀνατεθραμμένον ἀρκεῖ ἡ προσωπικὴ ἐπιῤῥοὴ ἑνὸς ἀνδρὸς νὰ τὸν παρασύρῃ εἰς ὀλεθριώτατα διὰ τὴν κοινωνίαν πραξικοπήματα. Ὅθεν ἐφιστῶ τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως ἐπὶ τοῦ σπουδαιοτάτου τούτου θέματος· δὲν ἔχομεν νὰ χάσωμεν καιρὸν, παρῆλθον ἔτη πολλὰ καὶ πρέπει τέλος πάντων νὰ ἐπιδοθῇ αὕτη εἰς τὴν βελτίωσιν τοῦ στρατοῦ. Συγκεντρώσατε, κύριοι ὑπουργοὶ, ὅλην σας τὴν νοημοσύνην καὶ τὴν ἐπιμονὴν εἰς τὸ νὰ θεραπεύσητε τὴν κατάστασιν τοῦ στρατοῦ, φέροντες τὰς ἀπαιτουμένας τελειοποιήσεις εἰς τὸν κλάδον τοῦτον τῆς πολιτείας· θωρακισθῆτε δὲ καὶ μὲ τὸ ἀναγκαῖον θάῤῥος, ἀφοῦ σχηματίσητε πρῶτον πεποίθησιν, ὅπως ὑποστηρίξητε τὴν πεποίθησίν σας ταύτην, χωρὶς νὰ φοβηθῆτε, ὅτι θὰ εὕρητε οὔτε ἐν τῷ στρατῷ οὔτε ἐκτὸς τῆς Βουλῆς, οὔτε ἐν τῇ κοινωνίᾳ τὴν ἐλαχίστην ἀντίστασιν. Ὑπὸ τὴν ἔποψιν ταύτην ἔπρεπε νὰ συνταχθῇ ὁ προϋπολογισμὸς καὶ οὐχὶ ὑπὸ τῶν κακῶς ἐννοουμένων οἰκονομιῶν διὰ καταργήσεως θέσεών τινων, οἰκονομίας, ἃς θεωρῶ ἐπιβλαβεῖς καὶ ἰδανικὰς, διότι ἐν ᾧ ἀφ’ ἑνὸς ἐκλείπουσιν ἀπὸ τὰς ἀνάγκας τοῦ στρατοῦ οἱ φέροντες τοὺς ἀναποφεύκτους εἰς τὴν διοίκησιν βαθμούς, ἐξ ἄλλου τὰ ἴδια πρόσωπα, τὰ ὁποῖα λόγῳ οἰκονομίας ἀπεμακρύνθησαν ἀπὸ τὸν στρατὸν, μισθοδοτοῦνται ὑπὸ ἄλλο πρόσχημα χωρὶς νὰ πράττωσι τὸ παραμικρόν. Βλέπετε λοιπὸν, Κύριοι, ὅτι ἐνῷ ἡ δαπάνη γίνεται, ἀπομακρύνονται τὰ πρόσωπα, τὰ ὁποῖα ἦσαν ἀπαραίτητα ἕνεκα τοῦ βαθμοῦ καὶ τῶν γνώσεων καὶ τῆς βαρύτητός των πρὸς καλὴν διοίκησιν τοῦ στρατοῦ. Δὲν εἶναι λοιπὸν οἰκονομία αὐτή. Κἂν δὲ ἐν τῷ στρατῷ μισθοδοτοῦνται ἄτομα μὴ χρήσιμα τοῦτο θεραπεύεται νομίμως, χωριζομένων τῶν χρησίμων ἀπὸ τὰ μὴ χρήσιμα καὶ ἀπομακρυνομένων κατὰ τοὺς ὁρισμοὺς τῶν νόμων τῶν τελευταίων ἀπὸ τὸν στρατόν. Ἐῤῥέθησαν ἐνταῦθά τινα, Κύριοι, περὶ τοῦ στρατοῦ ἐν γένει, μεταξὺ τῶν ὁποίων ὁ ἔντιμος βουλευτὴς Καλαβρύτων εἶπε πολλὰ ὀρθά· εἶπεν ὅμως καί τινα, τὰ ὁποῖα δὲν συμμερίζομαι. Καὶ ἐπειδὴ γίνεται λόγος περὶ στρατιωτικῶν πραγμάτων ἐν γένει, νομίζω ὅτι δὲν πρέπει νὰ μείνωμεν εἰς τὸ σκότος, ἀλλ’ ἕκαστος πρέπει νὰ εἴπῃ τὰς ἰδέας του, ἀφοῦ ἅπαξ τὰ τοιαῦτα ἐῤῥίφθησαν ἐν τῷ μέσῳ. Δὲν συμμερίζομαι πρὸ πάντων τοῦ βουλευτοῦ Καλαβρύτων τὴν ἰδέαν ὡς πρὸς τὰ ὑπάρχοντα δῆθεν ἐν τῇ στρατιωτικῇ ὑπηρεσίᾳ μυστήρια. Ἠμπορεῖ νὰ τὸ ἐννοῇ πολλὰ ὀρθῶς καὶ δὲν ἀμφιβάλλω ὅτι τὸ ἐννοεῖ ὀρθῶς, πλὴν λαλῶν τις περὶ μυστηρίων ἐν τῇ στρατιωτικῇ ὑπηρεσίᾳ σχηματίζει εἰς τὴν κοινωνίαν τὴν πεποίθησιν ὅτι αὐτὸς ὁ κλάδος εἶναι ἀνατρεπτέος ῥιζηδόν, διότι ὑπάρχουν ἐῤῥιζωμέναι σπουδαῖαι καταχρήσεις καὶ μυστήρια, τὰ ὁποῖα μέχρι τοῦδε καλύπτονται. Ὑπέδειξε πρὸ πάντων ὁ Κύριος Πετιμεζᾶς, ὅτι τὸ μυστήριον τῶν καταχρήσεων ἔγκειται εἰς τὸν προσδιορισμὸν τοῦ προσωπικοῦ, διότι δύνανται νὰ γίνουν πολλοὶ προβιβασμοὶ κτλ. παρὰ τὸν νόμον, καλυπτόμενοι διὰ τοῦ γενικοῦ κεφαλαίου· ἐὰν δὲν ἀπατῶμαι, τοῦτο εἶπε. Τοιαύτη κατάχρησις ἠμπορεῖ ἴσως νὰ ὑπάρξῃ· πλὴν εἶναι ὡς πᾶσα ἄλλη παρανομία. Ὑπάρχουν νόμοι ἐν ἰσχύϊ καθαροὶ, ὑπάρχουν ὀργανισμοὶ καθαροὶ, οἵτινες δεσμεύουν πάντα ὑπουργὸν, ὅστις ἔχει τὴν ἐλαχίστην συνείδησιν. Οὐδεὶς προβιβασμὸς, ὄχι ἀξιωματικοῦ, οὔτε ὑπαξιωματικοῦ, κύριοι, δύναται νὰ γίνῃ ἐκτὸς τῶν νόμων, ἐκτὸς τῶν ὀργανισμῶν, καὶ δύναται μὲν νὰ τὸ πράξῃ ὁ ὑπουργὸς πλὴν τοῦτο εἶναι διὰ λογαριασμόν του· εἶναι κατάχρησις ὡς πᾶσα ἄλλη κατάχρησις· δύναται τοιοῦτόν τι νὰ πράξῃ καὶ ὁ σωματάρχης, ἐὰν δὲν ὑπάρχῃ ἡ ἐπίπληξις περὶ τῆς ὁποίας ἐλάλησα καὶ τὴν ὁποίαν συνιστῶ εἰς τὴν κυβέρνησιν. Δύναται π. χ. ὁ ἀρχηγὸς σώματός τινος νὰ προβιβάσῃ ὑπεραρίθμους ὑπαξιωματικοὺς, καὶ τοῦτο δύναται ἴσως νὰ διατρέξῃ ἐπί τινα χρόνον χωρὶς νὰ τὸ ἐννοήσῃ ἡ ἀνωτέρα ἀρχή. Διὰ τοῦτο ἔχομεν τοὺς ἐπιθεωρητὰς, οἱ ὁποῖοι ἐπεθεώρουν τακτικῶς καὶ ἐκτάκτως τὰ σώματα καὶ δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ γίνῃ τοιαύτη κατάχρησις ἢ καὶ ἂν ἐγένετο εἰς τὴν στιγμὴν ἀνεκαλύπτετο καὶ κατεστέλλετο. Ταῦτα λοιπὸν εἶναι τὰ θρυλλούμενα μυστήρια, τῶν ὁποίων δὲν παραδέχομαι τὴν ὕπαρξιν, καὶ ταῦτα τὰ μέσα διὰ τῶν ὁποίων ἡ κυβέρνησις δύναται καὶ ἐν πεποιθήσει νὰ ἐνεργῇ καὶ τὴν ὑπηρεσίαν μετὰ θετικότητος νὰ βελτιώνῃ. Καθόσον ἀφορᾷ, τὸ παρὰ τοῦ Κ. Σακελλαριάδου λεχθὲν περὶ ὑπαξιωματικῶν καὶ στρατιωτῶν ὑπηρετούντων εἰς τὴν αὐτὴν κατηγορίαν, εἴτε συγχωνεύσετε τοὺς ὑπαξιωματικοὺς μὲ τοὺς στρατιώτας, εἴτε μὴ, ἐνόσῳ ἐφαρμόζεται ὁ ἐν ἰσχύϊ ὀργανισμὸς δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ κάμητε πλείονας τῶν 100 ὑπαξιωματικῶν, ἐὰν τοιοῦτος ᾖναι ὁ ὀργανικὸς ἀριθμὸς· διότι ἂν ὑποτεθῶσι πλειότεροι, ἐγὼ ἢ ἄλλος τις λαβὼν τὸν ὀργανισμὸν θέλει ζητήσει ἐνώπιον τῆς Βουλῆς λόγον ἀπὸ τὸν ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν διατὶ νὰ μισθοδοτῶνται 101. Βλέπετε λοιπὸν, κύριοι, ὅτι δὲν ὑπάρχει ἡ ἔλλειψις εἰς τὸν νόμον, ὑπάρχουν διατυπώσεις ἄπειροι, αἱ ὁποῖαι ἐξασφαλίζουν τὴν ὑπηρεσίαν. Δὲν θέλω νὰ εἴπω μὲ τοῦτο ὅτι καὶ εἰς τὸν κλάδον τοῦτον δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνουν καταχρήσεις· εἶμαι πολὺ μακράν. Ἀλλὰ πρὸς ἀποφυγὴν τούτων πρέπει νὰ ἔμβουν εἰς ἐνέργειαν τὰ μέσα ἐκεῖνα, διὰ τῶν ὁποίων ἐξασκεῖται ὁ ἔλεγχος. Ἡ λογιστικὴ ὑπηρεσία ἄρχεται, κύριοι, ἀπὸ τοῦ λοχαγοῦ, ὁ ὁποῖος ἔχει καὶ τὴν πρώτην εὐθύνην· αὐτὸς καταστρόνει τοὺς λογαριασμοὺς ἐντὸς τῶν ὁποίων φαίνεται καὶ ἡ ἐλαχίστη μεταβολὴ εἰς τὸ προσωπικὸν τοῦ λόχου του, καὶ ἂν ἀποβιώσῃ καὶ ἂν ἀσθενήσῃ καὶ ἂν λάβῃ ἄδειαν καὶ ἂν προβιβασθῇ κτλ., οἱ οὕτω καταστρωθέντες λογαριασμοὶ τῶν λόχων μεταβαίνουν εἰς τὴν ἀρχηγίαν τοῦ τάγματος, ἐκεῖθεν εἰς τὸ λογιστήριον καὶ ἐκεῖθεν εἰς τὸ ἐλεγκτικὸν συνέδριον. Μετὰ τοιαύτην ἐξέλεγξιν καταλαμβάνετε, ὅτι εἶναι δύσκολον νὰ εἰσχωρήσουν καταχρήσεις, οἷαι ἀνεπτύχθησαν ἐν τῇ Βουλῇ ὡς ὑπάρχουσαι ἐν τῷ στρατῷ. Μοὶ φαίνεται πολὺ παράδοξον ν’ ἀκούσω τὴν ἐρώτησιν· τί γίνονται οἱ ὑπαξιωματικοὶ ἢ οἱ στρατιῶται, οἱ ὁποῖοι μεταβαίνουν εἰς ἄδειαν; Αὐτοὶ σημειούμενοι ἐν ἀδείᾳ, δὲν ἀπολαμβάνουν τὰ διὰ τοὺς παρόντας κανονισμένα· διὰ τοὺς τοιούτους, οὐδὲ μισθὸς λαμβάνεται ἐκ τοῦ ταμείου, οὐδ’ ἄρτος, οὐδ’ ἄλλο τι, ἐκτὸς τῶν κανονισμένων. Πλὴν πῶς θέλετε νὰ φανῇ τοῦτο ἐν τῷ προϋπολογισμῷ; Ἐν τῷ προϋπολογισμῷ τίθεται κατὰ γενικὸν συμπέρασμα πόσος θὰ ᾖναι ὁ ἀριθμὸς τῶν ἐν ἀδείᾳ, ὁ δὲ ἀπολογισμὸς εἶναι ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος δεικνύει τὸν πραγματικὸν ἀριθμὸν αὐτοῦ. Μὴ φοβεῖσθε λοιπὸν τοιούτου εἴδους καταχρήσεις καὶ τοιούτου εἴδους δεινὰ καὶ κινδύνους· φοβηθῆτε ὅμως τοὺς κινδύνους, τοὺς ὁποίους πρὸ ὀλίγου ὑπέδειξα, τοῦ κακοῦ διοργανισμοῦ, τῆς κακῆς διοικήσεως καὶ τῶν διαιωνιζομένων παραπόνων ἐκ μέρους βαθμολόγων εἴτε ἀνωτέρων εἴτε ὑποδεεστέρων, οἱ ὁποῖοι ἀδίκως περιφέρονται εἰς τὰς ἀγυιὰς περιφρονούμενοι σχεδόν. Τοὺς τοιούτους κινδύνους νὰ φοβηθῆτε. Καὶ ἐπειδὴ ὡμίλησα περὶ κινδύνων, ἐπιτρέψατέ μοι νὰ σᾶς ἀναφέρω ἕνα ἢ δύω ἐξ αὐτῶν, τοὺς ὁποίους ἐπροσπαθήσαμεν νὰ θεραπεύσωμεν ἐν μέρει ἐν τῷ προϋπολογισμῷ, ἄνευ ὅμως πιθανότητος ἀποτυχίας, διότι τὸ μέτρον δὲν εἶναι ῥιζικόν. Πῶς θέλετε νὰ μὴ ὑπάρχῃ ἕνας κίνδυνος, ὅταν ὑπαξιωματικοί, ἀξιωματικοὶ καὶ ἀνθυπασπισταὶ πρὸ 2 καὶ 3 ἐτῶν μένωσι περιφερόμενοι εἰς τὰς ἀγυιὰς καὶ καταδιωκόμενοι πολλάκις ἀπὸ θέσεως εἰς θέσιν χωρὶς νὰ λαμβάνεται οὐδεμία πρόνοια περὶ αὐτῶν, οὔτε διοικητικῶς οὔτε ἄλλως πως; Πῶς θέλετε διαιωνιζομένων αὐτῶν τῶν παραπόνων, ἐάν ποτε ἔλθῃ μία κρίσις, τὰ ἄτομα αὐτὰ νὰ ὑπηρετήσουν μὲ τὴν ἀφοσίωσιν ἐκείνην, τὴν ὁποίαν πρέπει νὰ ἔχῃ πᾶς στρατιώτης εἰς τὴν ὑπηρεσίαν; Νομίζετε ὅτι ταῦτα εἶναι ἀκίνδυνα; Σᾶς βεβαιῶ ἐκ πείρας ὅτι ἡ τοιαύτη παραμέλησις, ὄχι εἰς βαθμὸν τοιοῦτον, εἰς βαθμὸν πολὺ μικρότερον τῶν κυβερνήσεων πρὸ τῆς μεταβολῆς ἦτο ἀρκετὴ διὰ νὰ χαλαρώσῃ τὸ πνεῦμα τοῦ στρατοῦ. Παράπονα, ὅσον μικρὰ καὶ ἂν ὑποτεθῶσι, διαιωνιζόμενα ὅμως καὶ μὴ ἐγκαίρως διορθούμενα, καταφθείρουσι, καταβιβρώσκουσι τὸ φρόνημα, τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ ἐμπνέῃ τὸν στρατὸν, καὶ ὅταν ἔλθῃ ἡ στιγμὴ τῆς κρίσεως, ἀνοίγομεν μὲν τὰ μάτια πλὴν ἀργά. Τοιοῦτόν τι συνέβη ἐπὶ τῆς τριακονταετοῦς βασιλείας τοῦ βασιλέως Ὄθωνος. Ὁ στρατὸς ὑπῆρχεν εἰς πολὺ καλλιτέραν κατάστασιν παρὰ σήμερον· καὶ μολαταῦτα, ἐπειδὴ δὲν ὑπῆρχον ἐπιθεωρήσεις, ἐπειδὴ δὲν ὑπῆρχον διοικήσεις ἀνώτεραι, ἐπειδὴ δὲν ὑπῆρχον οἱ νόμοι, οἱ ἐξασφαλίζοντες τὴν κατάστασιν τοῦ στρατιώτου, τοῦ προβιβασμοῦ του κλπ. ἐξεγέρθησαν παράπονα καὶ ὑπέβοσκον χωρὶς νὰ ξεσπάσουν· ἀλλ’ ἐξέσπασαν ἐπὶ τέλους καὶ ἔφεραν τὴν μεταπολίτευσιν. Θέλετε ν’ ἀφήσωμεν τὸν στρατὸν παρημελημένον; Σᾶς βεβαιῶ μὲ λύπην μου, ὅτι τὰ αὐτὰ καὶ ἔτι χειρότερα θέλομεν ἔχει ἀποτελέσματα. Περαίνων λοιπὸν ὑποδεικνύω εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ὅτι δὲν ἔχει καιρὸν νὰ χάσῃ, εἰς δὲ τὴν Βουλὴν, ὅτι δὲν πρέπει νὰ ᾖναι φειδωλὴ, ὁσάκις πρόκειται περὶ μέτρων ἀφορώντων ὄχι τὴν τύχην τῶν ἀτόμων, ἀλλὰ τὴν τύχην τοῦ ὅλου στρατοῦ. Παραμελοῦντες σήμερον θέλομεν μετανοήσει αὔριον· φροντίζοντες ὅμως ἐγκαίρως καὶ λαμβάνοντες μέτρα, οἷα ὑπέδειξα, φρονῶ ὅτι τ’ ἀποτελέσματα θὰ ᾖναι τόσον εὐεργετικὰ, ὥστε αὐτὴ καὶ μόνη ἡ πρᾶξις ἀρκεῖ νὰ τιμήσῃ διὰ παντὸς πᾶσαν Κυβέρνησιν φιλότιμον.

§72ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Κ. Κονταράτος.

§73ΚΟΝΤΑΡΑΤΟΣ. Κύριοι, δὲν ἔχετε ἀνάγκην βεβαίως νὰ μάθετε ἀπ’ ἐμὲ τὴν κατάστασιν τοῦ στρατοῦ καὶ τὰς ἀνάγκας αὑτοῦ, οὔτε πρόκειται περὶ αὐτοῦ, διότι σήμερον πρόκειται μόνον περὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ. Ἀλλὰ καὶ ἂν ἦτο αὐτὴ ἡ ἀνάγκη πιστεύω, ὅτι ὁ ἔντιμος προλαλήσας ἀρκετὰ τὸ ἀνέπτυξεν. Ἐπειδὴ ὅμως ἐγὼ φρονῶ, ὅτι μόνον διὰ τὸν προϋπολογισμὸν πρόκειται καὶ δι’ οὐδὲν ἄλλο, καὶ ἐπειδὴ ἐλέχθησαν παρ’ ὅλων, δὲν λέγω ὅσα εἶπεν ὁ ἔντιμος βουλευτὴς Γορτυνίας, διότι ὁρκίζομαι ὅτι δὲν ἐκατάλαβα τίποτε, λέγω ὅμως καὶ δι’ ὅσα εἶπον ἄλλοι, ἐπειδὴ παρ’ ὅλων σχεδὸν ἐλέχθη, ὅτι μυστήριόν τι ὑπάρχει, ὀφείλω κ’ ἐγὼ νὰ ὁμολογήσω, ὅτι τῳόντι ὑπάρχει μυστήριον καὶ εἶναι τόσον βέβαιον, ὅσον οὐδεὶς συνεφώνησεν εἰς τὸ αὐτὸ μυστήριον, ἄλλος εἶπε τὸ ἓν καὶ ἄλλος τὸ ἄλλο καὶ ἄλλο θὰ εἴπω ἐγώ. Κατ’ ἐμὲ λοιπὸν εἶναι τρία τὰ μυστήρια.

§74ΙΑΚΩΒΑΤΟΣ. Μὴ εἶσθε σχισματικός, τὰ μυστήρια εἶναι 7.

§75ΚΟΝΤΑΡΑΤΟΣ. Τὸ πρῶτον μυστήριον, ὅτι ὁ προϋπολογισμὸς δὲν συνετάχθη καὶ δὲν συντάσσεται δυστυχῶς κατὰ τοὺς καταστατικοὺς νόμους τοῦ στρατοῦ, οἱ ὁποῖοι ἐψηφίσθησαν κατόπιν τῶν ἀποδεδειγμένων ἀναγκῶν. Τὸ δεύτερον μυστήριον εἶναι, διότι δὲν ὑπάρχει ὁ ἀπολογισμὸς ἐγκαίρως νὰ τὸν λαμβάνῃ ὑπ’ ὄψιν ἡ Βουλὴ διὰ νὰ βλέπῃ πόσα ἐξωδεύθησαν. Αὐτὰ εἶναι τὰ δύω μεγάλα μυστήρια τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ στρατοῦ, ἐν γένει τοῦ στρατοῦ, διότι δὲν ὑπάρχει θέσις, δὲν ὑπάρχει τάγμα, δὲν ὑπάρχει κατάστημα ἐπὶ ἑνὸς καταστατικοῦ νόμου καὶ ὁ προϋπολογισμὸς δὲν στηρίζεται ἐπ’ αὐτῶν. Αὐτὰ νομίζω ἐγὼ τοὐλάχιστον πῶς εἶναι τὰ μυστήρια καὶ πολὺ περισσότερον ἡ ἔλλειψις τοῦ ἀπολογισμοῦ, διότι ἐὰν ὑπῆρχε τοιοῦτος, ἤθελε πεισθῆ ἡ Βουλὴ, ὅτι ὅσα σημειόνονται δὲν ἐξοδεύονται. Τὸ τρίτον μυστήριον καὶ τὸ μεγαλεῖτερον, ἐὰν θέλετε Κ. Σακελλαριάδη, εἶναι, ὅτι εἶναι ἀναγκαῖος, ὁ στρατὸς καὶ διότι εἶναι ἀναγκαῖος πρέπει νὰ ὑπάρχῃ, καὶ διότι ὑπάρχει, ἔχει ἔξοδα.

§76ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΑΔΗΣ. Ὁ στρατὸς εἶναι πράγματι ἀναγκαῖος ὄχι μυστήριον.

§77ΚΟΝΤΑΡΑΤΟΣ. Διότι καὶ σεῖς καὶ ἐγὼ λέγομεν οἰκονομίας, ὅμως δὲν ἠμποροῦμεν νὰ βάλωμεν χέρι.

§78ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΑΔΗΣ. Δὲν ἀρνούμεθα τὴν ἀναγκαίαν δαπάνην, ἀλλὰ τὰς καταχρήσεις θέλομεν νὰ προλάβωμεν.

§79ΚΟΝΤΑΡΑΤΟΣ. Θεωρῶ λοιπόν, ὅτι ὁ προϋπολογισμὸς δὲν εἶναι καταστρωμένος συμφώνως μὲ τὰ Β. Διατάγματα, καὶ ἐὰν ἡ Κυβέρνησις δύναται νὰ κάμῃ ὀλιγώτερα ἔξοδα θὰ τὰ κάμῃ βεβαίως. Αὐτὸ μόνον ἠθέλησα νὰ εἴπω καὶ οὐδὲν ἄλλο.

§80ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Κ. Μαυρομιχάλης ἔχει τὸν λόγον.

§81ΑΝΤΩΝΙΟΣ ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Δὲν εἶχον σκοπὸν, κύριοι, νὰ λάβω τὸν λόγον, διότι ἐθεώρουν πάντοτε, ὅτι, ὁσάκις πρόκειται νὰ συζητήσωμεν προϋπολογισμὸν, ἡ Βουλὴ πρέπει νὰ ᾖναι φειδωλὴ καὶ κατὰ συνέπειαν νὰ μὴ ἐξαντλῆται εἰς γενικὰς θεωρίας· αἱ κατ’ ἐπανάληψιν ὅμως, κύριοι, πολλῶν ἐντίμων συναδέλφων διάφοροι ἰδέαι ἀναφερόμεναι μόνον ἐν μέρει εἰς τὴν καθαρῶς στρατιωτικὴν ὑπηρεσίαν, ἐν μέρει ὅμως θίγουσι καὶ πολιτικῶν ζητημάτων, μὲ ἠνάγκασαν, κύριοι, νὰ ἀπασχολήσω πρὸς στιγμὴν τὴν Βουλήν. Ὀφείλει, κύριοι, ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν νὰ ἐπισύρῃ τὴν δικαίαν μέριμναν καὶ προσοχὴν κατ’ ἐξαίρεσιν τῆς Βουλῆς, διότι ἡ δαπάνη ἡ γενομένη εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ κλάδου τούτου ἀποτελεῖ κύρωσιν τοῦ τρίτου τῶν εἰσοδημάτων τῆς πολιτείας. Καί, κύριοι, οὐδεὶς δύναται νὰ φιλονεικήσῃ, ὅτι ἡ γενομένη δαπάνη εἶναι δυσανάλογος καὶ πρὸς τὸν ἀριθμὸν καὶ πρὸς τὴν ἐνδυμασίαν καὶ πρὸς τὸν ἱματισμὸν τοῦ Ἑλληνικοῦ στρατοῦ· καὶ ἂν, κύριοι, εὐαρεστηθῆτε νὰ ἀναδιφήσητε τοὺς στρατιωτικοὺς προϋπολογισμοὺς τῶν ἄλλων Κρατῶν θέλετε ἰδεῖ, ὅτι ὑπάρχει μεγίστη δυσαναλογία ὡς πρὸς τὴν δαπάνην, τὴν ὁποίαν ὑποφέρει τὸ Κράτος. Ἐὰν συγκρίνετε, κύριοι, ἕνα τῶν καλλιτέρων στρατῶν τῆς Εὐρώπης, τὸν στρατὸν τοῦ Βελγίου, θέλετε ἰδεῖ, ὅτι τὸ Βέλγιον διατηροῦν πλέον τῶν ἑκατὸν χιλιάδων ἀνδρῶν καλῶς ὡπλισμένων, καλῶς διαιτωμένων καὶ ἔχοντα σειρὰν ὁλόκληρον μονίμων φρουρίων, δαπανᾷ ἀπέναντι 100 χιλιάδων στρατιωτῶν 32–35 ἑκατομμύρια. Καὶ ὁ Ἑλληνικὸς στρατὸς μόλις συγκροτούμενος ἐκ 10,000 ἀνδρῶν ἀτελῶς ἐνδιαιτωμένων, ἀτελῶς γυμναζομένων, μὴ ἐκπαιδευομένων, ὁ στρατὸς οὗτος μὴ ἔχων οὐδὲν ὑλικὸν, τοῦ ὁποίου αἱ ἀποθῆκαι εἶναι κεναὶ, δαπανᾷ ὡς ἔγγιστα 7 ἑκατομμύρια. Καὶ ἰδοὺ, κύριοι, αἱ φυσικαὶ συνέπειαι μιᾶς τοιαύτης καταστάσεως εἰς τὸ νὰ ἀναγκάσουν καὶ τοὺς μὲν νὰ ὑποθέσωσιν, ὅτι ὑπάρχουν μυστήρια καὶ τοὺς δὲ νὰ ὑπάρχουν καταχρήσεις, εἰς τοὺς δὲ, ὅτι πταίουν οἱ διοργανισμοὶ, εἰς τοὺς δὲ, ὅτι ἡ ὕπαρξις πλέον τοῦ στρατοῦ εἶναι δυσανάλογος μὲ τὴν δαπάνην ἡ ὁποία γίνεται. Κύριοι, ὁμολογῶ, ὅτι ἡ ἰδιότης τῆς Βουλῆς εἶναι νὰ ἠξεύρῃ τὰ μέσα, οὔτε ἡ εὐθύνη τοῦ βουλευτοῦ πίπτει εἰς τὸ νὰ καταναγκάσῃ καὶ ὑποδείξῃ εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ἡ ὁποία ὑποτίθεται, ὅτι ἔχουσα ὅλα τὰ στοιχεῖα τῆς διοικήσεως συγκεντρωμένα ὀφείλει καὶ ἔχει πλῆρες τὸ καθῆκον εἰς τὸ νὰ καταστήσῃ καὶ τὸν κλάδον τοῦτον τῆς ὑπηρεσίας ὅσον τὸ δυνατὸν εὔρυθμον. Ἀναγνωρίζω λοιπὸν κατ’ οὐσίαν, ὅτι χωλαίνει ἡ ὑπηρεσία· ἀλλὰ, κύριοι, δὲν ἐπίστευον, ὅτι ἡ χαλάρωσις αὕτη θ’ ἀποδοθῇ εἰς αἴτια ὄχι τ’ ἀληθῆ. Κύριοι, ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω ὅτι ἐὰν κατά τι ᾖναι χαλαρὰ ἡ διοίκησις εἰς τὸν κλάδον αὐτὸν τῆς ὑπηρεσίας ἡ εὐθύνη αὕτη πίπτει ἐπὶ τὴν διοίκησιν, καὶ ὅτι, κύριοι, τὰ μέσα τὰ ὑποδειχθέντα ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, εἴτε οἱ λόγοι, οἱ ὁποῖοι ἐπήνεγκον μεταβολὰς, δὲν εἶναι λόγοι, κύριοι, οἱ ὁποῖοι ἔχουν τὴν ἕδραν των, οἱ ὁποῖοι ἦσαν συνεπεῖς πρὸς μίαν κατάστασιν πραγμάτων, περὶ τῆς ὁποίας σήμερον νομίζω οὔτε ἀξιοῦμεν, οὔτε ἀξιοῖ ἡ Βουλὴ νὰ κάμῃ λόγον. Ὁ ὀργανισμὸς, τὸν ὁποῖον ἔθιξαν, εἶναι ὁ αὐτὸς, ὁ ὁποῖος διεῖπε τὸν στρατὸν καὶ πρὸ τῆς μεταβολῆς καὶ διὰ τὸν ὀργανισμὸν αὐτὸν, τὸν ὁποῖον σήμερον κατακρίνομεν, ἡμεῖς ἴσως εἴμεθα οἱ μᾶλλον κατακριτέοι καὶ ὄχι ἄλλοι, οἱ ὁποῖοι εἶναι οἱ ἐργάται αὐτοῦ. Κύριοι, ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ἐπῆλθε μία μεταφορὰ ἑνὸς χέρσου ἀκαλλιεργήτου ἀγροῦ, ὁ ὁποῖος κατὰ τὸ διάστημα τῆς χερσώσεώς του ἠδυνήθη νὰ παρουσιάσῃ ἀκάνθας. Τὸ Ἔθνος ἀπὸ τῆς μεταβολῆς εἶναι παρὸν ἐξελέγχον τὰς Κυβερνήσεις, αἱ ὁποῖαι ἐδιοίκησαν τὸν τόπον καὶ οὐδεμία Κυβέρνησις κατηγορήθη, ὅτι ἄφησε τὸν ἀγρὸν νὰ ἀναβλαστήσῃ ἀκάνθας. Ἡ Κυβέρνησις κατηγορήθη πολλάκις ὑπὸ τοῦ νομοθετικοῦ σώματος, οὐδέποτε ὅμως ὅτι παρημέλησεν εἴτε ἐν γνώσει, εἴτε ἐξ ἀγνοίας τὸν κλάδον τοῦτον τῆς ὑπηρεσίας, ὥστε νὰ ἀποφέρῃ εἴτε ἀκάνθας εἴτε τριβόλους. Καὶ ὀφείλομεν νὰ ὁμολογήσωμεν καὶ εἰς τὰς οἰκονομικὰς ἐκθέσεις αἱ κατὰ καιροὺς Κυβερνήσεις εἶχον τὸ δικαίωμα νὰ εἴπωσι καθαρῶς, ὅτι ἡ κατάστασις αὕτη δὲν εἶναι κατάστασις, ἡ ὁποία εἶναι ἀπόῤῥοια μιᾶς μεταβολῆς, εἶναι κατάστασις κληροδοτηθεῖσα ἀπὸ τὸ παρελθὸν, καὶ τὰ κατ’ ἔτος ἐλλείμματα δὲν εἶναι ἐλλείμματα, τὰ ὁποῖα προῆλθον ἀποκλειστικῶς ἀπὸ τῆς μεταπολιτεύσεως καὶ ἐντεῦθεν, διότι πρὸ τῆς μεταπολιτεύσεως ὑπῆρχον ἐλλείμματα, ἀλλὰ τὰ ἐλλείματα ἐκαλύπτοντο· ἐπὶ τῶν ἐλλειμμάτων ὅμως τούτων δὲν ὑπῆρχεν ἔλεγχος, διότι αἱ Βουλαὶ ἦσαν νεκραὶ, ἦσαν βουβαί. Κύριοι, δὲν ἀποκρούω τὰς ἰδέας ἐκείνας, αἱ ὁποῖαι ὑποχρεοῦν πᾶσαν Κυβέρνησιν εἰς τὸ νὰ ἐπιστήσῃ κατ’ ἐξαίρεσιν τὴν προσοχήν της ἐπὶ τῆς παρὰ τοῦ Ἔθνους γενομένης δαπάνης ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν· καὶ ἀναγνωρίζω, διὰ νὰ ἔλθω εἰς ἓν σύστημα, ὅτι δικαιοῦμαι νὰ ἐπιῤῥίπτω πάντοτε τὴν εὐθύνην ἐπὶ τῶν Κυβερνήσεων· ὀφείλω νὰ ἀπαιτῶ νὰ λαμβάνῃ πρωτοβουλίαν εἰς τὰ μέτρα τῆς βελτιώσεως, εἰς τὴν διοίκησιν ἑνὸς κλάδου, καὶ κατὰ τοῦτο ἐν μέρει κατακρίνω τὴν ἐπιτροπὴν, τὴν κατακρίνω, διότι ἔλαβε πρωτοβουλίαν ἐπὶ ἀντικειμένων, τὰ ὁποῖα ὑποθέτω ὅτι διαφεύγουν καὶ τῶν μέσων, τὰ ὁποῖα εἶχε κατὰ τὴν ἐξέλεγξιν καὶ τῆς ἰδικότητός της. Ἐὰν ἡ Κυβέρνησις ἐθεώρει ὅτι ὤφειλε νὰ μεταβάλῃ ὀργανισμὸν, ὤφειλε νὰ ἐπενέγκῃ οἰκονομίας, τότε ἔπρεπε νὰ φέρῃ οἰκονομίας. Ἀλλ’ ἡ δήλωσις, ἡ ὁποία μᾶς ὑπεβλήθη, εἶναι δήλωσις, ἡ ὁποία δὲν ἀποφέρει οἰκονομίας σχετικῶς πρὸς τὸν προϋπολογισμὸν, ὁ ὁποῖος ὑπεβλήθη παρὰ τοῦ Κ. Λαζαρέτου. Διὰ τοῦτο, κύριοι, δὲν θ’ ἀκολουθήσω ἐπὶ τῆς συζητήσεως τοῦ προϋπολογισμοῦ τὴν πορείαν τὴν εὔπιστον, τὴν εἰλικρινῆ, τὴν ὁποίαν ἠκολούθησα ἐπὶ Συνελεύσεως διὰ δύω λόγους, διότι ἐξηκόντισαν ὅλα τὰ βέλη ἐναντίον μου καὶ μοὶ ἀπεδόθησαν αἰτιάσεις, αἱ ὁποῖαι εἶναι χρέος μου ν’ ἀναγγείλω σήμερον, ὅτι ἐζήτησα νὰ σφετερισθῶ τοὺς μισθούς των, ὅτι ἐζήτησα νὰ τοὺς ἐξοστρακίσω, διὰ νὰ περιβληθῶ μὲ τὰ χαρακτηριστικὰ, τῶν ὁποίων τὴν ἀπόκτησιν δὲν ζηλεύω. Ἀλλὰ κύριοι, δὲν θέλω σήμερον ἐγὼ οὔτε νὰ καταδιώξω, διότι δὲν ἔχω τὴν εὐθύνην, οὔτε νὰ φανῶ πρὸς τοὺς συναδέλφους μου σκληρῶς, διότι δὲν δικαιοῦμαι εἰς τοῦτο, ἀλλὰ τοσοῦτον μᾶλλον καθόσον καὶ αἱ οἰκονομίαι αἱ ἐπενεχθεῖσαι ἀπὸ τὴν Συνέλευσιν δὲν ἦσαν πρακτικαί· καὶ ἠξεύρετε διατί; διότι ὁ ἐφαρμόσας τὰς οἰκονομίας ὑπουργὸς, διότι δὲν κατείχετο οὔτε ἀπὸ τὰς ἰδέας, οὔτε ἀπὸ τὴν ἐπιθυμίαν τῆς ἐπιτροπῆς ἐκείνης δὲν ἠθέλησε νὰ τὰς ἐφαρμόσῃ. Καὶ καλυπτόμενος ὄπισθεν καταστατικῶν πολυδαπάνων, ὄπισθεν καταστατικῶν, τὰ ὁποῖα ἐγκαθίδρυσε μία ἄλλη κατάστασις πραγμάτων, προέβαινε καὶ εἰς προβιβασμοὺς καὶ εἰς τοποθετήσεις καὶ εἰς μετασταθμεύσεις. Διὰ τοῦτο νομίζω, καὶ δύναμαι ἐπὶ τοῦ ἀντικειμένου τούτου νὰ συμβουλεύσω τὴν Βουλὴν, ὅπως ἡ Βουλὴ κατὰ τὴν ἐξέλεγξιν τοῦ προϋπολογισμοῦ αὐτοῦ νὰ μὴ ζητήσῃ νὰ λάβῃ πρωτοβουλίαν οἰκονομίας, διὰ τὸν ἁπλούστατον λόγον, κύριοι, ὅτι ὑπάρχει ἓν οἰκοδόμημα εἴτε σαθρὸν εἴτε καλὸν, ὅτι ὅλα τὰ μέρη αὐτοῦ τοῦ οἰκοδομήματος συνέχονται, ὅτι ὑπάρχει ἀλληλουχία ἐργασίας καὶ ὑπηρεσίας μεταξὺ τῶν δύω κλάδων τῆς ὑπηρεσίας, ὅτι, καθὼς καὶ ἡ ἐπιτροπὴ σᾶς εἶπε, δὲν εἶχε τὸν καιρὸν οὔτε τὰ μέσα νὰ ἐνσκήψῃ καὶ νὰ ἐξελέγξῃ. Καὶ κατὰ συνέπειαν νομίζω, κύριοι, ὅτι ἐὰν παραδεχθῶμεν κατὰ μέγα μέρος τὰς τροπολογίας τῆς ἐπιτροπῆς θέλομεν ὑποπέσει εἰς ἓν σφάλμα πολὺ σπουδαῖον, διότι ἡ ἐπιτροπὴ προτείνει π. χ. τὴν κατάργησιν τῶν οἰκονομικῶν ἐπιθεωρητῶν. Διὰ τῆς καταργήσεως αὐτῆς περιποιεῖ ὠφέλειαν εἰς τὸ δημόσιον δέκα χιλιάδων δραχμῶν τὸ ἔτος. Καὶ ὑπελόγισεν ἡ ἐπιτροπὴ τὰς ζημίας, τὰς ὁποίας θὰ ἐπαναγάγῃ εἰς τὸ δημόσιον ἡ ἔλλειψις αὐτῶν τῶν βαθμολόγων; καὶ δὲν τὸ εἴδομεν κατὰ τὴν μεταβασιλείαν αὐτὸ τὸ παράδειγμα, καὶ δὲν τὸ εἴδομεν ὅτι ἀπὸ ἕνα ῥοῦν, ἀπὸ τὸν ὁποῖον ἐγὼ πρῶτος κατεφερόμην, καὶ δὲν τὸ ἀρνοῦμαι, ἤλθομεν εἰς τὴν καρατομίαν ὅλων αὐτῶν τῶν βαθμολόγων; Καὶ ποῖα ἦσαν τὰ ἀποτελέσματα; τὰ ἀποτελέσματα ἦσαν ὁλόκληρα τάγματα νὰ μὴ δώσουν ἔλεγχον· νὰ καταντήσωμεν, κύριοι, νὰ ὑπάρχουν ἀκόμη μὴ δικαιολογημένα πράγματα. Καὶ ἂν ὑπῆρχον ἐλλειμματίαι, οἱ ὁποῖοι δὲν ἔδωκαν, οὔτε πρόκειται νὰ δώσουν λόγον, ἠξεύρετε πόθεν προῆλθε τοῦτο; διότι δὲν ὑπῆρχον οἱ κατάλληλοι ὑπάλληλοι νὰ ἐξελέγξωσι, διότι ἡ Συνέλευσις ὁρμωμένη ἀπὸ τὸ ἀκάθεκτον πνεῦμα τῆς οἰκονομίας κατέστρεψε τὴν ὑπηρεσίαν, καὶ ὁμολογῶ καὶ ἐγὼ σήμερον τὸ λάθος μου. Φρονῶ, κύριοι, ὅτι τὸ καλλίτερον σύστημα, ὅπερ δύναται ἡ Βουλὴ ν’ ἀκολουθήσῃ ἐπὶ τῆς ἐξελέγξεως, εἶναι ν’ ἀφήσῃ τὴν πρωτοβουλίαν εἰς τὴν κυβέρνησιν καὶ καθόσον ἡ κυβέρνησις δύναται νὰ δικαιολογήσῃ τὰς τυχὸν οἰκονομίας ἢ τὰς τυχὸν αὐξήσεις κατὰ τὴν συζήτησιν, δυνάμεθα ν’ ἀποφασίσωμεν.

§82ΠΡΟΕΔΡΟΣ. 1) «Ὑπουργὸς πρὸς δραχ. 800.... 9,600.» Δὲν φέρει ἀντίῤῥησιν ἡ ἐπιτροπή. 2) Ὑπασπιστὴς, λοχαγὸς πεζικοῦ 2 τάξεως....

§83Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἡ σύνταξις τοῦ προυπολογισμοῦ αὐτοῦ εἶναι τῳόντι ἀλλόκοτος, διότι ὁ νόμος ὁ περὶ τοῦ προσωπικοῦ τοῦ ὑπουργείου λέγει, ὅτι ὁ ὑπουργὸς θὰ ἔχῃ ἕνα λοχαγὸν ὑπασπιστήν. Τί θὰ εἰπῇ τώρα λοχαγὸς πεζικοῦ; καὶ ἂν δὲν ἔχῃ ἐμπιστοσύνην; Πρέπει λοιπὸν ν’ ἀπαλείψωμεν τὸν κλάδον εἰς ὃν θ’ ἀνήκῃ, διότι ὑπάρχει νόμος καὶ δὲν εἶναι ἀνάγκη ὁ ὑπουργὸς νὰ εὕρῃ λοχαγὸν τοῦ πεζικοῦ νὰ πάρῃ.

§84ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ ἐπιτροπὴ ἐκτὸς τοῦ τίτλου, ὃν προσθέτει αὐξάνει καὶ τὴν μισθοδοσίαν εἰς 300 δραχμάς.

§85ΚΟΝΤΑΡΑΤΟΣ. Ἡ ἐπιτροπὴ ὤφειλε νὰ βάλῃ τὸν ἀνώτερον μισθὸν, διότι κατὰ τὸ καταστατικὸν ὁ ὑπουργὸς δύναται νὰ λάβῃ ὑπασπιστὴν καὶ λοχαγὸν καὶ ὑπολοχαγόν.

§86ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Ἴσα, ἴσα αὐτὸ ἠθέλαμεν νὰ προλάβωμεν· ὁ ὑπουργὸς χάριν οἰκονομίας νὰ μὴ λάβῃ λοχαγὸν ά. τάξεως, ἀλλὰ δευτέρας.

§87ΣΤΡΑΤΟΣ. Φρονῶ, ὅτι ἡ Βουλὴ δὲν πρέπει νὰ ἐπέμβῃ εἰς τὰ προσωπικὰ, αὐτὸ εἶναι ζήτημα ὅλως διόλου διοικητικόν.

§88ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ ἐπιτροπὴ προτείνει ὡσαύτως· «Τμῆμα πυροβολικοῦ· 1 ταγματάρχης τοῦ πυροβολικοῦ πρὸς 430 δραχ. 5,160· 1 ὑπολοχαγὸς ἢ ἀνθυπολοχαγὸς πρὸς 180 2,160. (θόρυβος καὶ συνδιαλέξεις μεταξὺ τῶν βουλευτῶν).

§89Α. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Οἱ ἀξιωματικοὶ οἱ ὑπηρετοῦντες εἰς τὸ ὑπουργεῖον λαμβάνουν τὸν μισθὸν τοῦ βαθμοῦ των.

§90ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέτω εἰς ψηφοφορίαν τὴν πρότασιν τῆς ἐπιτροπῆς. (θόρυβος παρατεταμένος).

§91ΚΟΝΤΑΡΑΤΟΣ. Ἔχω ἀντίῤῥησιν (θόρυβος).... Ἡ ἐπιτροπὴ ἔχει «ταγματάρχας τοῦ πυροβολικοῦ» τὸ ὅπλον πρέπει νὰ λείψῃ.

§92ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέτω εἰς ψηφοφορίαν τὴν πρότασιν τῆς ἐπιτροπῆς. Πρῶτον καθόσον ἀφορᾷ τὸν αὔξησιν τῆς μισθοδοσίας. Οἱ παραδεχόμενοι αὐτὴν νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἀπεῤῥίφθη λοχαγὸς πρώτης τάξεως διαγράφεται τοῦ πεζικοῦ.

§93Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ὁ Γεν. Γραμματεὺς δὲν διευθύνει τὸ προσωπικὸν, ἀλλ’ ἓν τμῆμα· λοιπὸν σᾶς λέγω, ὅτι πρέπει νὰ κάμῃ αὐτὴν τὴν διαφοράν· ἅμα παραδεχθῇ ἡ Βουλὴ, Γεν. Γραμματέα, ἐννοεῖται ὅτι εἷς τμηματάρχης ἀφαιρεῖται οἴκοθεν. Ἐγὼ ὑποστηρίζω τὸν Γεν. Γραμματέα· διότι, καθὼς ἐσυζήτησα καὶ εἰς μίαν προηγουμένην συνεδρίασιν, ἡ θέσις τοῦ Γεν. Γραμματέως εἶναι ἀπολύτως ἀναγκαία διὰ πολλοὺς λόγους, καὶ τοὺς εἶπε προχθὲς ὁ Κ. Κουμουνδοῦρος διὰ τὰ ἄλλα ὑπουργεῖα, ὅπου ἡ Βουλὴ τὸν παρεδέχθη.

§94ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Μήπως τὸν τμηματάρχην αὐτοῦ ἢ ἕνα ἄλλον δὲν δύνασαι νὰ τὸν ὀνομάσῃς Γεν. Γραμματέα;

§95Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Δὲν λέγω ὄχι, ἀλλὰ νὰ μὴ καταργηθῇ ἡ θέσις.

§96ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸν τίτλον προσθέτει ἡ ἐπιτροπὴ, ὄχι δεύτερον ταγματάρχην.

§97ΜΑΚΡΥΓΙΑΝΝΗΣ. Ἠμπορεῖ ν’ ᾖναι ὑπουργὸς ὅστις θέλει νὰ φέρῃ Γεν. Γραμματέα ἀντισυνταγματάρχην, διὰ τί νὰ τὸν δεσμεύσωμεν; πρέπει νὰ εἴπωμεν γενικῶς εἷς ἀνώτερος ἀξιωματικός.

§98ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν, Κ. Πετιμεζᾶ, θέλετε ταγματάρχην Γενικὸν Γραμματέα ἀνὰ 430;

§99Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Μάλιστα.

§100ΠΡΟΕΔΡΟΣ. «Λοχαγὸς ά. τάξεως δρ. 300.» Ἡ ἐπιτροπὴ προτείνει τὸ αὐτὸ ποσόν· «λοχαγὸς βʹ. τάξεως 220.» Ἡ ἐπιτροπὴ ἔχει 180.

§101ΣΤΡΑΤΟΣ. Τοῦτο τὸ ἔκαμεν ἡ ἐπιτροπὴ διὰ νὰ διέρχωνται ὅλοι οἱ ἀξιωματικοὶ ὅσον θέλουν διὰ μιᾶς τοιαύτης ὑπηρεσίας.

§102ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αὐτὸ τὸ ὁποῖον κάμνομεν εἶναι ἐναντίον τοῦ περὶ δημοσίου λογιστικοῦ νόμου, ὅστις λέγει ὅτι ὁ προϋπολογισμὸς συζητεῖται ἄρθρον πρὸς ἄρθρον καὶ ὄχι κατὰ §. (Θόρυβος). Λοιπὸν ἡ ἐπιτροπὴ προτείνει ἀντὶ λοχαγοῦ ὑπολοχαγόν.

§103ΣΤΡΑΤΟΣ. Τὸ ἀποσύρει ἡ ἐπιτροπή.

§104ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μένει λοιπὸν ὅπως ἔχει ὁ προϋπολογισμός· «Τμῆμα πυροβολικοῦ ταγματάρχης.»

§105Χ. Α. ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Καθὼς παρατηρῶ, εἶναι ἀδύνατον νὰ προβῶμεν καθ’ ὃν τρόπον ἐξακολουθεῖ ἡ συζήτησις, θέλω νὰ τηρηθῇ μία τάξις εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ προϋπολογισμοῦ· διότι πραγματικῶς δὲν ἐννοοῦμεν τί λέγει ἕκαστος, διότι ὅλοι θέλομεν νὰ φωνάζωμεν. Παρακαλῶ τὸ προεδρεῖον νὰ τηρήσῃ τὸν Κανονισμόν· νὰ ἀρχίσῃ τὴν ἀνάγνωσιν ἑκάστου κεφαλαίου καὶ ἄρθρου, καὶ ἐάν τις ἔχῃ ἀντίῤῥησιν νὰ τὴν φέρῃ τακτικῶς.

§106ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§107Δ. ΒΟΤΣΑΡΗΣ. Μάλιστα, Κ. Πρόεδρε, ἰδοὺ ἐκάμαμεν ἓν λάθος· διότι ἡ Βουλὴ νομίζω δὲν ἐνόησε, καὶ διὰ τοῦτο ἐψηφοφόρησε τὸ ζήτημα τοῦ Γενικοῦ Γραμματέως· ἐγὼ σᾶς βεβαιῶ ὅτι εἰς τὴν πρᾶξιν τοῦτο εἶναι ἀδύνατον ......

§108ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ζήτημα τοῦτο ἐτελείωσε πλέον.

§109ΛΕΩΤΣΑΚΟΣ. Εἶναι ἀντιπειθαρχικόν, Κ. Πρόεδρε.

§110ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μὰ ἐτελείωσε πλέον. — Κ. Μαστραπᾶ, ἐπιμένετε ὅτι πρέπει νὰ ἀναφέρεται ῥητῶς «τοῦ πυροβολικοῦ.»

§111ΜΑΣΤΡΑΠΑΣ. Τὸ τμῆμα αὐτὸ εἶναι διὰ τοῦτο τὸ ὅπλον, ἄλλος ἀξιωματικὸς δὲν ἠμπορεῖ νὰ διορισθῇ.

§112Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ὁ Κ. Μαστραπᾶς πρέπει νὰ ἐνθυμηθῇ ποῖα εἶναι τὰ καθήκοντα τῶν ἀξιωματικῶν τῶν διαφόρων σωμάτων, ταῦτα τὰ προσδιώρισε τὸ ὑπουργεῖον διὰ διαταγμάτων ὀργανικῶν, ἐντὸς τῶν ὁποίων λέγεται ὅτι σχηματίζεται ἓν σῶμα τῶν Γενικῶν Ἐπιτελῶν, τοῦ ὁποίου ἓν ἀπὸ τὰ καθήκοντα εἶναι νὰ διευθύνῃ τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν, δηλ. νὰ ἐργάζεται εἰς τὰ γραφεῖα τοῦ ὑπουργείου, εἰς τὰ στρατοδικεῖα, εἰς τὴν σχολὴν, ὡς ὑπασπιστὴς τοῦ ὑπουργοῦ κτλ. δύναται λοιπὸν νὰ συμβῇ καὶ τοῦτο, καὶ συνέβη καὶ ἄλλοτε ἐπὶ τῆς ὑπουργείας τοῦ Κ. Σμολένσκη, ὅτε διεύθυνε τὸ τμῆμα τοῦ πυροβολικοῦ ὁ λοχαγὸς Κ. Ζυμβρακάκης· ὥστε ἐγὼ δὲν ἐννοῶ νὰ μὴ ᾖναι τοῦ πυροβολικοῦ, ἀλλὰ νὰ μὴ ᾖναι σημειωμένον.

§113ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν νὰ μείνῃ μόνον ταγματάρχης.

§114ΣΤΡΑΤΟΣ. Μετὰ τῆς ἐπιτροπῆς ἐργαζόμενος εἶχον φέρει ἀντίῤῥησιν καθόσον ἀφορᾷ τὴν θέσιν ἂν πρέπῃ νὰ ᾖναι λοχαγὸς ἢ ταγματάρχης. Κατὰ τὸ διάταγμα ἀπὸ 18 Αὐγούστου 1850 τὸ τμῆμα τοῦ πυροβολικοῦ, τὸ ὁποῖον κατὰ τὸ 1848 εἶχε σχηματισθῆ, κατηρτίσθη εἰς εἰσηγητήριον· λοιπὸν πρέπει νὰ ᾖναι λοχαγὸς τοῦ πυροβολικοῦ. Παραδέχομαι τὴν ὕπαρξιν δύο τμημάτων, τὸ προσωπικὸν καὶ τὸ οἰκονομικόν· ὅσον διὰ τὰ ἄλλα, ἰατρικοῦ, μηχανικοῦ κτλ. νὰ θεωρῶνται εἰσηγητήριον, καὶ ἑπομένως νὰ διευθύνωνται παρὰ λοχαγῶν.

§115ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Διὰ τί θέλετε τοῦτο;

§116ΣΤΡΑΤΟΣ. Διότι ἀντὶ ταγματάρχου θὰ ᾖναι λοχαγὸς, καὶ ἰδοὺ μία οἰκονομία.

§117ΤΙΝΕΣ. Τί θὰ γίνουν οἱ ταγματάρχαι;

§118ΣΤΡΑΤΟΣ. Θὰ ἔχουν τὰς θέσεις των.....

§119ΖΑΤΟΥΝΙΤΗΣ. Αὐτὴν τὴν ἰδέαν ὑποστηρίζω καὶ ἐγώ· εἰς τὰ ἄλλα τμήματα βλέπω λοχαγοὺς, ἐδῶ δὲ ταγματάρχην, παντοῦ ἢ συνταγματάρχαι νὰ ᾖναι ἢ λοχαγοί.

§120ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν εἶναι εἰς τὴν ἐξουσίαν οὔτε τοῦ ὑπουργείου οὔτε τῆς ἐπιτροπῆς νὰ ἀφήσῃ περισσότερα ἢ ὀλιγώτερα τμήματα εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν, διότι ὁ ἀριθμὸς προσδιορίζεται ἀπὸ τὸν ὀργανικὸν τοῦ ὑπουργείου νόμον, καθ’ ὃν τέσσαρα τμήματα ὑπάρχουν (θόρυβος).

§121ΑΝΤ. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Ἐδῶ, Κ. Πρόεδρε, εἶναι μία σύγχυσις· οἱ ὑπουργοὶ τῶν Στρατιωτικῶν δυνάμει ὀργανικῶν διαταγμάτων ἔκαμαν τόσα τμήματα μηχανικοῦ, πυροβολικοῦ, δικαιοσύνης, λογιστηρίου καὶ προσωπικοῦ, τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ διευθύνωνται ἀπὸ ἀνωτέρους ἀξιωματικοὺς πρὸς τοὺς ὁποίους προσθέτεται καὶ τότε ἕνας ὑποδεέστερος εἴτε λοχαγὸς, εἴτε ὑπολοχαγός· ἡ πεῖρα ἀπέδειξεν, ὅτι τὸ σύστημα αὐτὸ τῶν τμημάτων δὲν εὐδοκίμησεν ἰδίως μετὰ τὴν ἀπόφασιν τῆς Βουλῆς, ὅπως ὅλα τὰ ὑπουργεῖα τοῦ κράτους ἔχουν ἕνα ὑπουργικὸν γραμματέα, ὅστις νὰ συγκεντρόνῃ τὴν ὑπηρεσίαν· καὶ ὅταν πρὸ ὀλίγου παρεδέχθημεν γενικὸν γραμματέα διὰ τὸ ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν, φρονῶ, ὅτι καὶ οἰκονομίαν θέλομεν ἐπιφέρει, καὶ συγκέντρωσιν ὑπηρεσίας καὶ ταχύτητα ἐκτελέσεως, διότι ὁ Κ. ὑπουργὸς σᾶς εἶπεν, ὅτι ἕνεκα τοῦ κατακερματισμοῦ τῆς ὑπηρεσίας, ὥστε ἕκαστον τμῆμα νὰ ἐργάζεται ἀπ’ εὐθείας μὲ τὸν ὑπουργὸν, ἀπασχολούμενον καὶ εἰς τὴν πολιτικὴν καὶ εἰς τὸ κοινοβούλιον, συνέβη πάντοτε, ὥστε αὐτὸς ὁ ὑπουργὸς νὰ ὑπογράφῃ τὴν αὐτὴν ἡμέραν ἀντιφατικὰ διατάγματα. Ἐκτὸς τούτου, Κ. Πρόεδρε, τὰ τμήματα αὐτὰ, καθὼς φαίνεται καὶ ἐκ τῆς διαιρέσεως, διευθύνονται ἀπὸ εἰσηγητάς. Φρονῶ λοιπὸν, ὅτι τὸ ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν πρέπει νὰ ἔχῃ τρία τμήματα, τοῦ προσωπικοῦ εἰς τὸ ὁποῖον νὰ ὑπαχθῶσιν τὰ μέχρι τοῦδε τμήματα τοῦ μηχανικοῦ καὶ δικαιοσύνης, δεύτερον τοῦ οἰκονομικοῦ καὶ λογιστικοῦ.

§122ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΑΔΗΣ. Αὐταὶ αἱ συζητήσεις, Κύριε Πρόεδρε, προέρχονται ἐκ τῆς κακῆς συντάξεως τοῦ προϋπολογισμοῦ, διότι ἐὰν ἠκολουθῶμεν τὴν μέθοδον τῶν ἄλλων ὑπουργείων καὶ δὲν ἐγράφαμεν ὅτι θὰ ᾖναι ὁ εἷς εἰσηγητὴς καὶ ὁ ἄλλος τμηματάρχης, ἀλλ’ ἐζητούσαμεν πίστωσιν διὰ τέσσαρας, δὲν θὰ ἐγίνετο τοιαύτη συζήτησις, διότι δικαίωμα τοῦ ὑπουργοῦ εἶναι νὰ μετασχηματίζῃ τὰ τμήματα, καὶ πολὺ κακὰ κάμνει νὰ τὰ φέρῃ ἐδῶ εἰς τὴν Βουλὴν πρὸς συζήτησιν, ὅτι ἡ δεῖνα ὑπηρεσία ἀποτελεῖ κλάδον καὶ ἡ ἄλλη τμῆμα.

§123ΑΝ. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Ὅταν μᾶς παρουσιάζῃ τὸ ὑπουργεῖον μίαν δήλωσιν ἀντικειμένην καὶ μὲ τὰ διατάγματα καὶ μὲ τοὺς νόμους, δὲν ἔχομεν δικαίωμα νὰ τὴν μεταῤῥυθμίσωμεν ἡμεῖς; Ὅταν δὲν γνωρίζῃ ἢ δὲν θέλῃ νὰ λάβῃ πρωτοβουλίαν ἕκαστος ὑπουργὸς ἐπὶ τοῦ κλάδου του, δὲν ἔχομεν δικαίωμα νὰ φέρωμεν εἰς γνῶσίν του αὐτά; Ὅταν λοιπὸν Κυβέρνησις ἔρχεται αὐθαιρέτως καὶ συντάσσῃ ἕνα προϋπολογισμὸν μὴ βασιζόμενον οὔτε εἰς νόμους, οὔτε εἰς διατάγματα, καὶ τοῦτο σᾶς τὸ ἀποδεικνύω εἰς κάθε ἐδάφιον, διότι ἔχετε ἕνα τμηματάρχην τοῦ πεζικοῦ καὶ τοῦ δίδετε ἐπιμίσθιον καὶ εἰς ἕνα ἄλλον δὲν δίδετε, εἶναι προϋπολογισμὸς αὐτὸς ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ νόμου; καὶ ἔχετε τὸ δικαίωμα νὰ μᾶς ἀποκλείσητε ἀπὸ τούτου; ὁ προϋπολογισμός σας εἶναι ἀλλόκοτος, δὲν στηρίζεται οὔτε εἰς νόμους, οὔτε εἰς διατάγματα, οὔτε εἰς τὴν λογικήν.

§124ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ (ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Δὲν θέλω νὰ ἐμποδίσω κανένα τῶν Κυρίων Βουλευτῶν νὰ καταδείξῃ ποία μέρη ἀντίκεινται εἰς τὸν νόμον, ἀλλὰ χάνομεν τὸν καιρόν μας ματαίως καταναλισκόμενοι εἰς πράγματα, τὰ ὁποῖα ἀποβλέπουν τὴν διοίκησιν. Λοιπὸν σᾶς λέγω, ὅτι δὲν εἶναι καθῆκον τῆς Βουλῆς νὰ εἴπῃ, ἐὰν τὸ πυροβολικὸν θὰ ᾖναι τμῆμα ὑπηρεσίας ἢ κλάδος, ἀλλ’ ἐὰν θέλῃ 4 ἢ 3 τμηματάρχας.

§125Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ὡς πρὸς αὐτὸ τὸ ζήτημα νομίζω, ὅτι ὁ ὑπουργὸς ἔχει δίκαιον, διότι κατὰ τὸν νόμον τὸν καταστατικὸν ὑπάρχουν τὰ τμήματα νενομοθετημένα. Ἐὰν ἡ Βουλὴ θέλῃ νὰ ἀφαιρέσῃ τὴν δαπάνην εἶναι ἄλλο ἀντικείμενον.

§126Α. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Δὲν ἐνόησα ποτὲ ἡ Βουλὴ νὰ εἰσέλθῃ εἰς ἐκτελεστικὰ ἔργα.

§127ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπιμένετε εἰς τὴν πρότασίν σας περὶ σχηματισμοῦ τριῶν τμημάτων;

§128Α. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Δὲν ἐπιμένω.

§129ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν «τμῆμα πυροβολικοῦ.» Ὁ Κύριος Στράτος προτείνει νὰ ᾖναι λοχαγός. Οἱ παραδεχόμενοι τοῦτο, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Παρεδέχθη.— «Λοχαγὸς 2 τάξεως 240.»

§130ΣΚΑΛΤΣΑΣ (ὑπουργὸς Στρατιωτικῶν). Δὲν ἐννοήσαμεν, Κ. Πρόεδρε, τὶ εἴπατε, δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως.

§131ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Σᾶς ἐρωτῶ πάλιν διὰ τὴν γνώμην τοῦ Κυρίου Στράτου.

§132ΖΑΤΟΥΝΙΤΗΣ. Ἀφοῦ ἀπεφάνθητε δὲν ἠμπορεῖτε νὰ ἐπανέλθητε.

§133ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ζητοῦν τὴν ὀνομαστικὴν κλῆσιν καὶ κατὰ τὸν κανονισμὸν πρέπει νὰ ἐρωτήσω πάλιν. Ὁ Κύριος Στράτος προτείνει ν’ ἀπαλειφθῇ ὁ βαθμὸς τοῦ ταγματάρχου διὰ τὸ τμῆμα τοῦ πυροβολικοῦ καὶ νὰ τεθῇ λοχαγός. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν ταύτην παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι)· παρεδέχθη.— «λοχαγὸς 2 τάξεως,» ἡ ἐπιτροπὴ προτείνει λοχαγὸν ἢ ἀνθυπολοχαγὸν πρὸς δραχ. 180 ἀντὶ 240. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν γνώμην τῆς ἐπιτροπῆς παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Παρεδέχθη.— «Τμῆμα δικαιοσύνης, λοχαγὸς ά. τάξεως 300 δραχ.» δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις· «ἀνθυπολοχαγὸς 140·» δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις· «τμῆμα ἰατρικὸν, ἰατρὸς ἁ. τάξεως 240.»

§134Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ὁ προϋπολογισμὸς παραλείπει ἓν τμῆμα, ἴσως κατὰ λάθος, τοῦ μηχανικοῦ.

§135ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ ὑπηρεσία πληροφορεῖ, ὅτι τὸν διευθυντὴν τοῦ μηχανικοῦ τὸν ἔθεσεν εἰς τὴν δύναμιν τοῦ ὅπλου.

§136ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν, Κύριε Πετιμεζᾶ, δὲν ἔγεινε κᾀμμία παράλειψις· λοιπὸν «τμῆμα οἰκονομικὸν, ἐπιμελητὴς 410.» δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις· «ὑπολοχαγὸς 200·» δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις· «ἀνθυπολοχαγὸς 160·» δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις, «λογιστήριον, ἐπιμελητὴς 410, λοχαγοὶ δύω ά. τάξεως ἀνὰ 280.» Ἡ ἐπιτροπὴ προτείνει ἕνα.

§137Α. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Οἱ ὑπάλληλοι οἱ ἐργαζόμενοι εἰς τὸ λογιστήριον εἶναι τὰ ὄργανα, τὰ ὁποῖα διαχειρίζονται ὁλόκληρον τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν· κατὰ συνέπειαν εἰς τὰς χεῖρας αὐτῶν συγκεντροῦται ὅλη ἡ ὑπηρεσία ὅλου τοῦ Κράτους. Φρονῶ λοιπὸν, ὅτι ἡ ἐλάττωσις τοῦ προσωπικοῦ τοῦ τμήματος αὐτοῦ θὰ κατασταθῇ ἐπιζήμιος διὰ τὸ δημόσιον, διότι ἐκτὸς τῆς εἰδικότητος τῶν ὑπαλλήλων αὐτῶν, νομίζω ὅτι θὰ τοὺς ἀφαιρέσωμεν ἀπὸ τὰ ὄργανα τῆς ἀπολύτου ἀνάγκης· ἀφ’ ἑτέρου νομίζω, ὅτι ἡ οἰκονομία εἶναι ἐλαχίστη. Διὰ τοῦτο προτείνω νὰ μὴ παραδεχθῇ ἡ πρότασις τῆς ἐπιτροπῆς.

§138ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι λοιπὸν τὴν πρότασιν τῆς ἐπιτροπῆς νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται οἱ ὀλιγώτεροι). Ἀπεῤῥίφθη. «Δύω λοχαγοὶ ά. τάξεως, δύω ὑπολοχαγοὶ ἀνὰ 200, δύω ἀνθυπολοχαγοὶ οἰκονομίας 160,» δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις. «Διεκπεραίωσις, εἷς λοχαγὸς πεζικοῦ βʹ τάξεως 220.» Ἡ ἐπιτροπὴ προτείνει 240.

§139ΤΙΝΕΣ. Νὰ διαγραφῇ ἡ λέξις «πεζικοῦ.»

§140ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἐπειδὴ εἶναι θέσις ἐμπιστοσύνης, ἠμπορεῖ νὰ πάρῃ λοχαγὸν ά τάξεως.

§141ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ ἐπιτροπὴ προτείνει τὴν αὔξησιν ἀντὶ 220 εἰς 240.

§142ΚΟΝΤΑΡΑΤΟΣ. 240 δὲν ἔρχεται, ἂν ἤθελεν ἡ ἐπιτροπὴ ά τάξεως, ἔπρεπε νὰ σημειώσῃ 280.

§143ΣΤΡΑΤΟΣ. Μάλιστα ἀ. τάξεως, καὶ κατὰ λάθος ἐσημειώθη 240...

§144ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὰς 280 νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἀπεῤῥίφθη. «Καταχώρισις· εἷς ὑπουργικὸς γραμματεὺς 250·» δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις. «Κατώτερον προσωπικὸν, τρεῖς ἀνθυπασπισταὶ ἀνὰ 100.» Ἡ ἐπιτροπὴ προτείνει τέσσαρας. Οἱ παραδεχόμενοι τοὺς 4 νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἀπεῤῥίφθη. «Τρεῖς ἐπιλοχίαι, δύω κλητῆρες ἀνὰ 70 δραχ.»

§145ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέτω εἰς ψηφοφορίαν τὴν γνώμην τῆς ἐπιτροπῆς, ἥτις λέγει, ὅτι πρέπει νὰ προστεθῶσιν 6 ἐπιλοχίαι πεζικοῦ, 2 λοχίαι καὶ 2 κλητῆρες. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν γνώμην ταύτην παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ ἀπέῤῥιψε τὴν πρότασιν (θόρυβος). «Μηχανικὸν, εἷς συνταγματάρχης».

§146ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἡ ἐπιτροπὴ δὲν φέρει ἀντίῤῥησιν.

§147ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Νομίζω, ὅτι πρέπει ν’ ἀναγνωσθῇ τὸ ἄρθρον «μισθὸς ἀξιωματικῶν» καὶ ἐπ’ αὐτοῦ, ἂν ὑπάρχῃ ἀντίῤῥησις, νὰ συζητηθῇ. Ἡ ἐπιτροπὴ προτείνει, ὅτι ἀντὶ δύω, νὰ μείνῃ εἷς πρώτης τάξεως, αὐτὸ δὲν συμφωνεῖ μὲ τὴν ἀνάγκην τῆς ὑπηρεσίας, διότι εἶναι ἀνάγκη νὰ ὑπάρχουν δύω.

§148ΠΡΟΕΔΡΟΣ. «Μισθὸς μηχανικοῦ.»

§149ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΑΔΗΣ. Ἐννοεῖται, ὅτι αὐτὸ τὸ σῶμα, τὸ μηχανικὸν, ἔχει ἀρκετὰ προνόμια καὶ ἀπολαμβάνει τῆς συνδρομῆς τῆς Κυβερνήσεως, καὶ διὰ τοῦτο ἔπρεπε ν’ ἀποστέλλωνται οὗτοι εἰς δημόσια ἔργα· οἱ ἀξιωματικοὶ ἐκεῖνοι ὅμως ἀποποιοῦνται νὰ μεταβαίνωσι· νομίζω, ὅτι εἶναι ὑποχρεωμένοι νὰ εὑρίσκωνται καὶ νὰ ἐξακολουθῶσι τὰ ἔργα των, καθόσον τὸ δημόσιον ἀρκετὰ ἐδαπάνησε δι’ αὐτούς.

§150ΠΟΛΛΟΙ. Παρακατιὸν, Κύριε Πρόεδρε.

§151ΠΡΟΕΔΡΟΣ. «Μισθὸς ὑπαξιωματικῶν 125,126.»

§152ΣΤΡΑΤΟΣ. Εἰς τὸ πυροβολικὸν ἔχομεν ἀντίῤῥησιν, ὅτι εἷς τὸν ἀνὰ χεῖρας προϋπολογισμὸν ἐμπεριέχεται εἷς περιπλέον ἀπὸ ἐκείνους, τοὺς ὁποίους ἀναφέρει ὁ προϋπολογισμὸς, τὸν ὁποῖον ὑπέβαλεν ὁ Κ. Λαζαρέτος· ἡμεῖς παραδεχόμεθα τὸν προϋπολογισμὸν τὸν ὑπὸ τοῦ Κ. Λαζαρέτου εἰσαχθέντα.

§153ΤΙΝΕΣ. Ὅπως ἔχει ὁ προϋπολογισμός.

§154ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν γνώμην τῆς ἐπιτροπῆς παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ ἀπέῤῥιψε τὴν γνώμην τῆς ἐπιτροπῆς καὶ παρεδέχθη τὸν προϋπολογισμὸν ὅπως ἔχει.

§155ΣΤΡΑΤΟΣ. Κύριοι, εἰς τὸ ἐργοστάσιον τοῦ Ναυπλίου εἶναι ἀνάγκη νὰ ὑπάρχῃ μία ἀτμοκίνητος μηχανὴ διὰ νὰ κατασταθῇ πρᾶγμα τὸ ὁπλοστάσιον, διὰ τῆς ὁποίας ἀτμομηχανῆς θέλουν ἐξοδεύεσθαι πολὺ ὀλιγώτερα ἀφ’ ὅ,τι ἐξοδεύονται τώρα, διότι θὰ ᾖναι ἀνάγκη ὀλιγωτέρων ἐργατῶν, καὶ ἡ ἐργασία θὰ προχωρῇ καὶ ταχύτερα καὶ τὰ ἔργα της θὰ ᾖναι ὀλιγώτερα· διὰ τοῦτο ἤθελα παρακαλέσει τὴν Βουλὴν νὰ ψηφίσῃ ἓν ποσὸν, τὸ ὁποῖον θὰ χρησιμεύσῃ διὰ τὴν μηχανὴν, ἡ ὁποία θὰ φέρῃ πολλὰς ἐλαττώσεις (θόρυβος).

§156ΜΑΣΤΡΑΠΑΣ. Ἔρχομαι εἰς ἐπικουρίαν τοῦ Κ. Στράτου. Εἰς τὸ ὁπλοστάσιον ἐκεῖνο, ἐὰν θέλωμεν νὰ κατασταθῇ κατάστημα, πρέπει νὰ χορηγήσωμεν μίαν δαπάνην πρὸς εἰσαγωγὴν τῆς ἀτμομηχανῆς, ἥτις θ’ ἀφαιρέσῃ 40 τοὐλάχιστον ἐργάτας, ὥστε εἰς 2 ἔτη θὰ μείνῃ ἡ μηχανὴ ἐλευθέρα.

§157ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐδῶ ὁμιλοῦμεν περὶ μισθοῦ, περὶ ἵππων· μισθοδοσία ἀξιωματικῶν 56, 610· ὑπαξιωματικῶν 19, 395· στρατιωτῶν 53, 693· πεζικὸν ἄρθρον 1 μισθὸς ὑπαξιωματικῶν 56, 251.

§158ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Παρατηρῶ, ὅτι δὲν ὑπάρχουσιν ἵπποι διὰ τοὺς ὑποδιοικητάς· φρονῶ, ὅτι οἱ ὑποδιοικηταὶ πρέπει νὰ φέρωσιν ἵππους, καὶ κατὰ συνέπειαν πρέπει νὰ προστεθῇ καὶ διὰ τοὺς ὑποδιοικητὰς, ὥστε ἀντὶ 20 νὰ γίνωσι 30.

§159ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ψηφίσατέ το, διότι τότε δὲν θ’ ἀγοράσῃ κἀνεὶς ἵππον.

§160ΠΡΟΕΔΡΟΣ. «Ὑπαξιωματικῶν μισθοὶ 241,344· στρατιωτῶν 686,141. Κεφάλαιον Ϛʹ. Πυροσβέσται· ἔξοδα ὑπηρεσίας 73,272.»

§161Α. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Κ. Πρόεδρε, ἐνθυμεῖσθε, ὅτι ἀπεφάσισεν ἡ Ἐθνοσυνέλευσις, ὅτι τὸ σῶμα αὐτὸ πρέπει νὰ παραχωρῇ συνδρομὴν καὶ εἰς τὰς λοιπὰς ἐπαρχίας τῆς Ἑλλάδος, ἀλλ’ ἐπὶ τῷ ὅρῳ, ὅτι ἡ δαπάνη πρέπει νὰ ἐπιβαρύνῃ τὸν τόπον· πώποτε ὅμως αἱ ἐπαρχίαι, ἐκτὸς τῆς Σύρου, δὲν ἐπλήρωσαν τὸν φόρον αὐτόν· κατὰ κατὰ συνέπειαν προτείνω, ὅτι πρέπει νὰ φροντίσῃ ὁ ὑπουργὸς νὰ πληρωθῶσι καὶ τὸ βάρος νὰ πίπτῃ εἰς τοὺς πολίτας, ἄλλως ν’ ἀποσύρῃ ὁ ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν αὐτὸ τὸ ἀπόσπασμα, τοσούτῳ μᾶλλον καθόσον ἐδῶ εἰς τὰς Ἀθήνας ὑπάρχει ἡ ἀσφαλιστικὴ ἑταιρία καὶ πολλὰς πυρκαϊὰς ἔσβυσε τὸ σῶμα αὐτὸ καὶ χρησιμεύει πρὸς κοινὴν ὠφέλειαν· παρακαλῶ λοιπὸν ταῦτα νὰ ληφθῶσιν ὑπ’ ὄψιν ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν καὶ φροντίσῃ ὅπως ἐκπληρώσῃ τὴν ἀπόφασιν τῆς Συνελεύσεως.

§162ΠΟΛΛΟΙ. Καλά.

§163ΠΡΟΕΔΡΟΣ. «Κεφ. Κλάδοι ὑπηρεσίας.»

§164ΜΑΚΡΥΓΙΑΝΝΗΣ. Νὰ διαγραφῶσι τὰ σώματα.

§165ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα· τὸ ὅπλον διαγράφεται καὶ μένει μόνον ὁ βαθμός.

§166Α. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Ἤθελα παρακαλέσει τὸν ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ μοὶ δώσῃ μίαν διασάφησιν· τὸ καταστατικὸν ὁρίζει οἱ φρούραρχοι νὰ ᾖναι συνταγματάρχαι· παρατηρῶ, ὅτι τὸ μὲν φρουραρχεῖον Ἀθηνῶν ἔχει συνταγματάρχην, τὸ δὲ φρουραρχεῖον Ναυπλίου ἔχει ἀντισυνταγματάρχην· νομίζω, ὅτι πρέπει ν’ ἀκολουθήσῃ ἢ τὸ ἓν ἢ τὸ ἄλλο, ὥστε εἰς τὸν προϋπολογισμὸν νὰ ὑπάρχῃ ἡ πίστωσις διὰ 2 ἢ συνταγματάρχας ἢ ἀντισυνταγματάρχας.

§167ΣΤΡΑΤΟΣ. Καὶ ἡ ἐπιτροπὴ παραδέχεται, ὅτι ἕκαστον φρουραρχεῖον πρέπει νὰ διευθύνεται παρὰ συνταγματάρχου ἢ ἀντισυνταγματάρχου.

§168ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Κ. Μαυρομιχάλης λέγει, ὅτι πρέπει νὰ διευθύνωνται ἢ ἀπὸ συνταγματάρχας ἢ ἀπὸ ἀντισυνταγματάρχας.

§169ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἡ ἐπιτροπὴ παραδέχεται τὴν ἀρχὴν καὶ ὁ ὑπουργὸς ἂς κάμῃ ὅ,τι νομίζει ἀναγκαῖον.

§170ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἀντιβαίνει εἰς τὸ καταστατικόν.

§171Α. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Διατὶ εἰς τὸ φρουραρχεῖον Ἀθηνῶν νὰ ὑπάρχῃ συνταγματάρχης, εἰς δὲ τὸ φρουραρχεῖον Ναυπλίου ἀντισυνταγματάρχης, ἢ πρέπει καὶ οἱ δύω νὰ ᾖναι συνταγματάρχαι ἢ ἀντισυνταγματάρχαι.

§172ΠΡΟΕΔΡΟΣ. «Ὑπαξιωματικοὶ... 51,652.»

§173Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Τὸ ἀρχηγεῖον τῆς Κερκύρας τὶ γίνεται, δὲν τὸ βλέπω ἐδῶ.

§174ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἐκ τοῦ φρουραρχείου Ἀθηνῶν, θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ ὑποβάλω μίαν παρατήρησιν, περὶ τῆς ὁποίας εἴμεθα σύμφωνοι μὲ τὴν ἐπιτροπὴν (θόρυβος).

§175Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Κ. Πρόεδρε, Παρακαλῶ νὰ μᾶς δώσητε μίαν ἀπάντησιν, ἐὰν ὑπάρχῃ ἀρχηγεῖον ἐν Ἑπτανήσῳ.

§176ΣΤΡΑΤΟΣ. Καταργεῖται διὰ τοῦ προϋπολογισμοῦ.

§177ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀφοῦ δὲν ὑπάρχει πίστωσις δι’ αὐτὸ, ἕπεται, ὅτι καταργεῖται.

§178ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἐπειδὴ ὑπάρχει μεγάλη ὑπηρεσία ἐνταῦθα εἰς τὸ φρουραρχεῖον Ἀθηνῶν, θεωρῶ ἀναγκαῖον νὰ ὑπάρχωσι δύω, ὁ εἷς νὰ ᾖναι ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν κτλ., ὁ δὲ ἄλλος νὰ διευθύνῃ τὸ τῆς πειθαρχίας τμῆμα, διότι ἂν παραδώσωμεν ὅλας αὐτὰς τὰς φροντίδας εἰς ἕνα, καθὼς καὶ τὸ τῆς πειθαρχίας, δὲν θὰ δυνηθῇ νὰ τὰ κατορθώσῃ ὅλα· διὰ τοῦτο προτείνω εἰς τὴν Βουλὴν νὰ παραδεχθῇ τὴν ὕπαρξιν δύω τμημάτων διὰ τὸ φρουραρχεῖον Ἀθηνῶν.

§179ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέτω εἰς ψηφοφορίαν τὴν πρότασιν τοῦ Κ. Στράτου, ὅτι πρέπει νὰ προστεθῇ εἷς ταγματάρχης εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ φρουραρχείου Ἀθηνῶν.

§180Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἐσημειώθη εἰς τὰ πρακτικὰ, ὅτι καταργεῖται τὸ ἀρχηγεῖον Κερκύρας;

§181ΣΤΡΑΤΟΣ. Λοιπὸν νὰ προστεθῇ, ὅτι καταργεῖται.

§182ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀφοῦ δὲν δίδετε πίστωσιν, διατὶ χάνετε τὸν καιρὸν εἰς μάτην;

§183ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ. Ἡ Βουλὴ ἀμφιβάλλει μήπως εὑρίσκεται ἀλλοῦ που.

§184ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Τὸ ἀρχηγεῖον ὑπῆρχε καὶ ὑπάρχει· ἐζητήθη νὰ καταργηθῇ, ἡμεῖς δὲν ἐπροφθάσαμεν νὰ τὸ καταργήσωμεν, καὶ ἀπεφασίσαμεν νὰ μὴ τεθῇ εἰς τὸν προϋπολογισμὸν πίστωσις δι’ αὐτό· ὑπῆρχεν ἕως τώρα καὶ θὰ ὑπάρξῃ μέχρι τέλους τοῦ ἔτους· κατόπιν, ἐπειδὴ δὲν θὰ ὑπάρχῃ πίστωσις, θὰ λείψῃ.

§185ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν θὰ θέσω εἰς ψηφοφορίαν τὴν πρότασιν τοῦ Κ. Στράτου· ἀνθ’ ἑνὸς ταγματάρχου προτείνει νὰ ὑπάρχωσι δύω. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν αὐτὴν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται οἱ ὀλιγώτεροι). Ἡ Βουλὴ ἀπέῤῥιψε. Κεφ. ΣΤʹ. Ἄρθρον 2. «Μισθὸς ὑπαξιωματικῶν 11,217:50.»

§186Α. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Ἀναγινώσκοντες τοὺς κλάδους τῆς στρατιωτικῆς ὑπηρεσίας, ἐπειδὴ, Κύριε Πρόεδρε, ὡς ἠξεύρετε, εἶναι ἄπειροι, παρακαλῶ νὰ μᾶς δίδετε καιρόν· παρατηρῶ δὲ ὅτι εἰς τὸ στρατοδικεῖον κατὰ λάθος παρελείφθη, διότι κατὰ τὸν νόμον τὸ δικαστήριον αὐτὸ (θόρυβος).

§187ΣΤΡΑΤΟΣ. Κ. Πρόεδρε, σᾶς παρακαλῶ.

§188ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Κύριος Μαυρομιχάλης παρατηρεῖ, ὅτι εἰς τὸ στρατοδικεῖον παρελείφθη...

§189ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἀλλὰ πρὶν φθάσωμεν ἐκεῖ, εἶναι ἄλλο ἀντικείμενον, εἶναι τὸ φρουραρχεῖον Κερκύρας, ὅπου ὑπάρχει ἕνας ἀνώτερος ἰατρὸς ἄνευ λόγου, ἐνῷ εἶναι δυνατὸν νὰ διευθύνῃ αὐτὸ εἷς λοχαγός. Ἡ ἐπιτροπὴ λοιπὸν προτείνει ν’ ἀπαλειφθῶσι (θόρυβος).

§190ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἐγὼ ὁμολογῶ, ὅτι δὲν ἠξεύρω ποῦ εὑρισκόμεθα.

§191ΣΤΡΑΤΟΣ. Μετὰ τὸ φρουραρχεῖον Ἀθηνῶν ἔρχεται τὸ φρουραρχεῖον Κερκύρας, καθὼς καὶ τοῦ Ναυπλίου· καταργοῦνται τινὲς θέσεις. Ἀνάγνωσε, Κ. Πρόεδρε, τὴν γνωμοδότησιν τῆς ἐπιτροπῆς.

§192ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ τοῦ Κεφαλαίου Ζʹ. ἄρθρου 1 καὶ 2 ἐπὶ τοῦ φρουραρχείου Παλαμηδίου καταργεῖται ἡ θέσις φρουράρχου, φρουραρχοῦντος τοῦ σταθμεύοντος διοικητοῦ τοῦ λόχου.

§193Α. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Γνωρίζετε, ὅτι ἐν Παλαμιδίῳ ὑπάρχουν στρατιωτικοὶ φύλακες· οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ ἐργάζονται καὶ ἔχουν ἀνάγκην εἰδικοῦ ἐπιτηρητοῦ· οἱ σταθμεύοντες λόχοι ἀλλάσσουσι κατὰ μῆνα· κατὰ συνέπειαν πολλὰ θέλουσι συμβῆ, ἐὰν ὁ λοχαγὸς, ὅστις ἔχει καὶ ἄλλα σπουδαῖα καθήκοντα, ἐπιφορτισθῇ καὶ μὲ αὐτὴν τὴν ὑπηρεσίαν τῶν φυλακῶν. Ἑπομένως δὲν θὰ ἐπαρκέσωσι, διότι ἀπαιτεῖται εἰδικότης εἰς τὴν ἐπιτήρησιν τῶν φυλακῶν. Φρονῶ λοιπὸν, ὅτι ἡ θέσις εἶναι ἀναγκαία καὶ ὁ σημερινὸς λοχαγὸς εἶναι εἰδικὸς ὡς πρὸς τοῦτο, καὶ δὲν ἔχομεν κανὲν παράπονον.

§194ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέτω εἰς ψηφοφορίαν τὴν πρότασιν τῆς ἐπιτροπῆς, τουτέστι τὸ νὰ καταργηθῇ ἡ θέσις τοῦ φρουράρχου ἐν Παλαμιδίῳ.

§195ΣΤΡΑΤΟΣ. Προηγουμένως ὑπῆρχε κατάστημα καὶ τότε ὑπῆρχεν ἡ ἀνάγκη τῆς ὑπάρξεως ἑνὸς ἰδιαιτέρου φρουράρχου· σήμερον τὰ καταστήματα αὐτὰ δὲν ὑπάρχουσι.

§196ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΑΔΗΣ. Ἡ θέσις τοῦ φρουράρχου ἐν Παλαμιδίῳ πρέπει νὰ ὑπάρξῃ ὄχι δι’ ἄλλον λόγον, παρὰ διότι πρέπει νὰ ἐκτιμᾶται ἡ ἱκανότης περὶ τὴν ὑπηρεσίαν.

§197ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέτω εἰς ψηφοφορίαν τὴν γνώμην τῆς ἐπιτροπῆς. Οἱ παραδεχόμενοι αὐτὴν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται οἱ ὀλιγώτεροι). Ἡ Βουλὴ ἀπέῤῥιψεν. Ἡ ἐπιτροπὴ ἐπίσης προτείνει ἐπὶ τοῦ νοσοκομείου Ναυπλίας, ὅτι ἀφαιρεῖται εἷς δόκιμος ά. τάξεως ἰατρὸς πρὸς 120 δραχμὰς 1440.

§198Α. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Δὲν βλέπω τὸ προσωπικὸν τοσοῦτον ἀνεπτυγμένον, ὥστε ἡ ἐπιτροπὴ νὰ παρουσιάσῃ ἐλάττωσιν καὶ ἰδίως ἐπὶ τῶν πραγμάτων ἐκείνων, τὰ ὁποῖα εἶναι τῆς ἀπολύτου ἀνάγκης· ἐγὼ νομίζω, ὅτι δὲν πρέπει νὰ ἀφαιρεθῶσιν ἀπὸ τὸν στρατὸν τὰ μέσα τῆς νοσηλείας· τὶ θὰ τοὺς κάμετε τοὺς ἀσθενεῖς, ὅταν δὲν ὑπάρχωσιν ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι πρέπει νὰ προβλέψωσι περὶ αὐτῶν;

§199ΖΑΤΟΥΝΙΤΗΣ. Ὅσα εἶπεν ὁ Κ. Μαυρομιχάλης περὶ τῆς ἀνάγκης αὐτῶν ἦσαν περιττά. Ὅστις θέλει ν’ ἀφαιρέσῃ δοκίμους ἰατροὺς ἀπὸ τὰ νοσοκομεῖα εἶναι τὸ αὐτὸ ὡς νὰ θέλῃ νὰ κόψῃ χεῖρας καὶ πόδας ἀπὸ τοὺς πάσχοντας.

§200ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν γνώμην τῆς ἐπιτροπῆς νὰ ἐγερθῶσιν (οὐδεὶς ἐγείρεται). Ἀπεῤῥίφθη. Ἐπίσης προτείνεται ἡ ἀφαίρεσις ἑνὸς δοκίμου βʹ. τάξεως καὶ ἑνὸς φαρμακοποιοῦ βʹ. τάξεως.

§201ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι· νὰ μείνουν.

§202ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀπὸ τὸ νοσοκομεῖον Λαμίας ἀφαιροῦνται δύω ἰατροὶ δόκιμοι βʹ. τάξεως.

§203ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§204ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέτω εἰς ψηφοφορίαν τὴν γνώμην τῆς ἐπιτροπῆς. Οἱ παραδεχόμενοι αὐτὴν νὰ ἐγερθῶσιν (οὐδεὶς ἐγείρεται). Ἡ Βουλὴ ἀπέῤῥιψεν. Ὡσαύτως ἡ ἐπιτροπὴ προτείνει τὴν κατάργησιν τριῶν ὑπεπιμελητῶν πρὸς δρ. 410, θεωρουμένων ὡς ἐπιθεωρητῶν.

§205Α. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Εἶμαι ἐναντίος. Ἡ ἔλλειψις τῶν οἰκονομικῶν ἐπιθεωρητῶν ἐπέφερε ζημίας ἀκαταλογίστους· καὶ σήμερον εἶπον ἀπὸ τοῦ βήματος, ὅτι πολλὰ τάγματα ἀκόμη δὲν ἔδωκαν λογαριασμούς.

§206ΣΤΡΑΤΟΣ. Τὰς θέσεις τῶν ἐπιθεωρητῶν, ὡς ὑπάρχουν, τὰς ἐθεωρήσαμεν πραγματικῶς λοῦσο. Ὁ Κ. Μαυρομιχάλης, τὸν ὁποῖον πρώτην φορὰν ἐπὶ τῆς ζωῆς μου τὸν εἶδον ὑπὲρ τῶν αὐξήσεων καὶ ὄχι ὑπὲρ τῶν ἐλαττώσεων, τοὺς θεωρεῖ ἀναγκαίους, ἀλλ’ ἐγὼ παραδέχομαι μόνον δύω.

§207ΠΕΤΑΛΑΣ. Παρακαλῶ νὰ μὴ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν ἡ παρατήρησις τοῦ Κ. Στράτου, διότι εἷς ἐπιθεωρητὴς μόλις ἐπαρκεῖ διὰ τὴν πρωτεύουσαν.

§208ΚΟΝΤΑΡΑΤΟΣ. Ἴσως εἶναι περιττὸς, ἀλλὰ μόνον ὅταν ἔλθῃ ἄλλο σύστημα λογιστικόν. Ὡς ἐκ περισσοῦ προσθέτω, ὅτι ἔχομεν μίαν ἀπόδειξιν πρόσφατον, παροῦσαν· ὑπάρχουν ἄνθρωποι οἱ ὁποῖοι ὑπηρετοῦν 19 ἔτη εἰς τὸν αὐτὸν βαθμόν, ὡς π. χ. ὁ Κ. Μάνεσης 19 ἔτη εἶναι λοχαγός· ἐὰν ᾖναι δυνατὸν νὰ μὴ ὑπάρχῃ θέσις διὰ νὰ προβιβασθῇ!

§209ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΑΔΗΣ. Μάτην ἐπικαλοῦνται τοὺς κανονισμοὺς καὶ ὀργανισμούς τινες εἰς τὸ νὰ διατηρήσωσι τὸ λοῦσο τῆς ὑπηρεσίας. Φρονῶ ὅτι ἡ φρονιμωτέρα καὶ συνετωτέρα γνώμη τῆς ἐπιτροπῆς εἶναι ἡ ἀπάλειψις τῶν ἐπιθεωρητῶν, διότι δὲν χρησιμεύουν εἰς τίποτε, εἰμὴ νὰ μισθοδοτῶνται ἄτομα, καὶ ποτὲ δὲν θὰ ἔχωμεν οἰκονομίαν, ποτὲ δὲν θὰ βαδίσωμεν εἰς τὰ ἐμπρὸς, ὅταν καταντήσῃ ἡ ἐθνικὴ περιουσία νὰ γίνῃ ἕρμαιον τῶν ἀτόμων.

§210ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἡ Συνέλευσις, θελήσασα ν’ ἀπλοποιήσῃ τὴν ὑπηρεσίαν, ἀφῆκεν ἀπὸ 8 ἢ 10 ἐπιθεωρητὰς 4 μόνον. Ἐγὼ παραδέχομαι μόνον 2 διότι, δι’ αὐτῶν δύναται νὰ γείνῃ ἡ συγκέντρωσις καὶ ἡ ἐπιθεώρησις τῶν λογαριασμῶν.

§211ΠΕΤΑΛΑΣ. Λυποῦμαι νὰ θέλουν νὰ ὁμιλοῦν περὶ οἰκονομικῆς ὑπηρεσίας ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι διόλου δὲν τὴν γνωρίζουν.

§212ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν γνώμην τῆς ἐπιτροπῆς νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἀπεῤῥίφθη. «Ἀναθεωρητικὸν στρατοδικεῖον.» Ἡ ἐπιτροπὴ γνωμοδοτεῖ τὴν διατήρησίν του καθὼς ἔχει εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τῆς 30 Σεπτεμβρίου 1865, προστιθεμένου μόνου τοῦ Βασιλικοῦ ἐπιτρόπου.

§213Α. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Καθὼς ἔχει, εἶναι ἐσφαλμένον.

§214Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ὄχι μόνον αὐτὸ, ἀλλ’ ὁ ὀργανισμὸς τῶν δικαστηρίων προσδιορίζει εἰς τὸ ἀναθεωρητικὸν δικαστήριον τοὺς δικαστὰς μονίμους. Ἐὰν λοιπὸν δώσητε πίστωσιν, δὲν θὰ ἔχητε δικαστὰς μεθαύριον.

§215ΒΟΤΣΑΡΗΣ. Ἐγὼ δὲν ἠμπορῶ νὰ συμφωνήσω μὲ τὴν ἰδέαν τοῦ Κ. Πετιμεζᾶ (θόρυβος)................

§216ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι βουλευταὶ, παραπονοῦνται ὅτι ἐξ αἰτίας τοῦ θορύβου, ὁ ὁποῖος γίνεται ἐδῶ εἰς τὸν διάδρομον, πρέπει νὰ λυθῇ ἡ συνεδρίασις. Ἐμβῆτε τοὐλάχιστον εἰς τὰ δωμάτια.

§217ΣΤΡΑΤΟΣ. Τὸ ἀναθεωρητικὸν στρατοδικεῖον σχηματίζεται ἀπὸ 7 μέλη ἐκ τῶν ὁποίων τὸ ἓν εἶναι πρόεδρος.

§218Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἀπὸ 5 μέλη.

§219ΣΤΡΑΤΟΣ. Τὰ ἀνώτερα μέλη τοῦ στρατοδικείου τούτου διορίζονται ὑπὸ τοῦ Βασιλέως. Ὁ διορισμὸς αὐτὸς παρὰ τῆς Α. Μεγαλειότητος, καθόσον ἀφορᾷ τὰ μέλη, καὶ ἡ ἀναπλήρωσις τῶν μελῶν εἰς ἑκάστην περίπτωσιν, ὅταν πρόκηται περὶ ἑνὸς ἑκάστου βαθμολόγου, οὐδὲν ἄλλο ἀποδεικνύει, εἰμὴ ὅτι τὰ μέλη ταῦτα δύνανται νὰ λαμβάνωνται ἐκ τῶν ἐν ἐνεργείᾳ ἀξιωματικῶν. Εἶμαι σύμφωνος λοιπὸν ὡς πρὸς αὐτὸ μὲ τὸν Κ. Βότσαρην, ἀλλὰ θεωρῶ ἐπίσης καθ’ ὁλοκληρίαν ὡς καλὴν τὴν μὴ ὕπαρξιν τοῦ ἀναθεωρητικοῦ στρατοδικείου, τὸ ὁποῖον ἐν Ἑλλάδι δὲν ἔχει παρὰ ν’ ἀποφασίζῃ ἐπὶ τῶν ἀναιρουμένων προτάσεων τῶν στρατοδικείων. Καὶ συμβαίνει πολλάκις τὸ μέγα αὐτὸ στρατιωτικὸν δικαστήριον, τὸ ὁποῖον σύγκειται ἀπὸ τοὺς μεγαλειτέρους νομομαθεῖς μας, ὑποθέσεις ἐπὶ τῶν ὁποίων ἀπεφάνθη, νὰ τὰς ὑποβάλῃ πάλιν εἰς μίαν νέαν δοκιμασίαν τοῦ Ἀρείου Πάγου. Δύω περιστάσεις μόνον εἶναι, καθ’ ἃς ἀπόφασις τοῦ ἀκυρωτικοῦ στρατοδικείου δὲν δύναται νὰ ὑποταχθῇ εἰς τὸν Ἄρειον Πάγον.

§220Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Δὲν εἶναι ἀκυρωτικὸν, ἀλλ’ ἀναθεωρητικόν.

§221ΣΤΡΑΤΟΣ. Αἱ περιστάσεις, καθ’ ἃς εἶναι ἐν στρατείᾳ καὶ ἐν πολιορκίᾳ. Διὰ τοὺς λόγους τούτους θεωρῶ ὅτι τὸ ἀναθεωρητικὸν δὲν εἶναι εἰμὴ ἓν σῶμα τοῦ λούσου, καὶ θεωρῶ τὴν ὕπαρξίν του ὅλως διόλου μὴ ἀναγκαίαν, κ’ ἑπομένως γνωμοδοτῶ ὑπὲρ τῆς καταργήσεως ἐν γένει τοῦ ἀναθεωρητικοῦ.

§222ΒΟΤΣΑΡΗΣ. Ὅταν θέλητε νὰ καταργήσητε τὸ ἀναθεωρητικὸν, πρέπει νὰ σκεφθῆτε, ὅτι πρέπει νὰ μεταβληθῇ ὅλη ἡ νομοθεσία, τῆς ὁποίας μέρος ἀναγκαῖον εἶναι τὸ ἀναθεωρητικόν.

§223ΣΤΡΑΤΟΣ. Μὰ ὅλαι αἱ ἀποφάσεις τοῦ ἀναθεωρητικοῦ πηγαίνουν εἰς τὸν Ἄρειον Πάγον.

§224Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Κ. Πρόεδρε, δὲν εἶναι λόγοι αὐτοὶ οὔτε νὰ τοὺς πολεμήσῃ κανείς, διότι εἶναι τὸ ἴδιον ὡς νὰ εἴπωμεν ν’ ἀφαιρέσωμεν τὰ Ἐφετεῖα, καὶ αἱ ὑποθέσεις νὰ ὑπάγουν εἰς τὸν Ἄρειον Πάγον. Ἠμποροῦν νὰ σταθοῦν αὐτὰ τὰ πράγματα; Ὁ Ἄρειος Πάγος δὲν δύναται νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν καμμίαν ἀναίρεσιν, ἐὰν προηγουμένως δὲν περάσῃ ἀπὸ τὸ ἀναθεωρητικὸν στρατοδικεῖον.

§225Α. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Κύριοι, δὲν δύνασθε, ἐνόσῳ ὑπάρχει ἡ ὑφισταμένη στρατιωτικὴ νομοθεσία, νὰ θέσητε χεῖρα ἐπὶ τοῦ θεσμοῦ αὐτοῦ, διότι δύναμαι νὰ σᾶς εἴπω ὅτι πρόκειται νὰ ἱεροσυλήσητε. Δὲν δύνασθε ν’ ἀφαιρέσητε τὴν δευτεροβάθμιον ἐκδίκασιν τῶν στρατιωτικῶν παραπτωμάτων, καὶ δὲν δύνασθε εἰς τὸν στρατὸν νὰ στερήσητε τὰ μέσα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα δικαιοῦται ὁ πολίτης.......

§226ΠΟΛΛΟΙ. Εἴμεθα σύμφωνοι.

§227Α. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Κατὰ συνέπειαν τὸ ἀναθεωρητικὸν ὀφείλει νὰ ὑφίσταται. Κάμνω μόνον μίαν παρατήρησιν, ἡ ὁποία ἀποβλέπει τὴν Κυβέρνησιν, διότι εἶναι καθαρῶς διοικητική. Παρακαλῶ τὴν Κυβέρνησιν ὅπως εἰς τὴν συγκρότησιν αὐτοῦ τοῦ σπουδαίου δικαστηρίου παραλάβῃ ὅσον οἷόν τε πρόσωπα δυνάμενα νὰ ᾖναι εἰς τὸ ὕψος τῆς θέσεώς των, διότι χωρὶς ν’ ἀναφέρω πρόσωπα, νομίζω ὅτι ἡ συγκρότησίς του σήμερον εἶναι πλημμελής· καὶ πραγματικῶς δικαιοῖ πάντα νὰ ζητήσῃ τὴν κατάργησιν τοῦ θεσμοῦ αὐτοῦ. Παρακαλῶ δὲ νὰ προστεθῇ ὁ ἀντισυνταγματάρχης τῶν γενικῶν ἐπιτελῶν ὁ ὑπάρχων ὡς Βασιλικὸς ἐπίτροπος, ὁ ὁποῖος κατὰ λάθος δὲν συμπεριελήφθη.

§228ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΑΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε....

§229ΤΙΝΕΣ. Ἐκαταλάβαμεν, ἀρκεῖ.

§230ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΑΔΗΣ. Τί ἐκαταλάβατε; Δὲν εἶναι κανεὶς ἐναντίος εἰς τὸ νὰ ὑπάρχῃ τὸ δευτεροβάθμιον δικαστήριον, τοὐτέστι τὸ Ἐφετεῖον, καθόσον ἀφορᾷ τὰ στρατιωτικά. Ἀλλὰ κατὰ τὸν ὀργανισμὸν τῶν δικαστηρίων, ὡς νομίζω, ἐξηγήθη ὁ κύριος Βότσαρης· ἐὰν τὸν ἐνόησα, σᾶς λέγει, ὅτι τὸ δικαστήριον αὐτὸ συγκροτεῖται ἀπὸ τοὺς ἐν ἐνεργείᾳ ἀξιωματικούς.

§231ΛΑΠΑΣ. Δὲν τὸ ἐκατάλαβες.

§232ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΑΔΗΣ. Ἐγὼ τὸ ἐκατάλαβα, ἀλλ’ ἄλλοι ἴσως δὲν τὸ ἐκατάλαβαν, αὐτὸς λοιπὸν εἶναι ὁ λόγος. Δύναται μόνον νὰ ὑπάρχῃ ὁ Βασιλικὸς ἐπίτροπος, τὰ δὲ ἄλλα μέλη προσλαμβάνονται ἀπὸ τοὺς ἐν ἐνεργείᾳ καὶ ὄχι ἀπὸ τοὺς ἐν ἀργίᾳ.

§233ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέτω εἰς ψηφοφορίαν τὴν γνώμην τῆς ἐπιτροπῆς, ἡ ὁποία ζητεῖ τὸν περιορισμὸν εἰς δύο μόνον πρόσωπα. Οἱ παραδεχόμενοι αὐτὴν παρακαλῶ νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ ἀπέῤῥιψε. Προτείνεται ἡ προσθήκη ἑνὸς Βασιλικοῦ ἐπιτρόπου κατὰ τὸν νόμον.

§234ΠΟΛΛΟΙ. Δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις.

§235ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΑΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, παρακαλῶ τοὺς ἐντίμους στρατιωτικοὺς νὰ μᾶς ἐξηγήσουν αὐτὰ, διότι ψηφίζομεν μίαν ὑπέρογκον δαπάνην διὰ πρόσωπα.

§236ΠΟΛΛΟΙ. Ἐμπρός, κ. Πρόεδρε.

§237ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διὰ τὰ στρατοδικεῖα ἡ ἐπιτροπὴ παραδέχεται ἀμφότερα ὅπως ἔχουν ἐν τῷ προϋπολογισμῷ μὲ μόνον τὸν ἀντισυνταγματάρχην. Λοιπὸν οἱ παραδεχόμενοι αὐτὸ νὰ ἐγερθῶσιν (οὐδεὶς ἐγείρεται). Ἡ Βουλὴ ἀπέῤῥιψε. Διὰ τὸ Φρουραρχεῖον Κερκύρας ἡ ἐπιτροπὴ γνωμοδοτεῖ τὴν κατάργησιν α) ὑπεπιμελητοῦ πρὸς 410, βʹ) ἀνθυπολοχαγοῦ οἰκονομίας πρὸς δραχμὰς 160.

§238ΒΟΤΣΑΡΗΣ. Ἀφοῦ παρεδέχθημεν τὰ ἄλλα ἐπιμελητήρια, θὰ ᾖναι πολὺ παράδοξον νὰ καταργήσωμεν αὐτό· διότι αὐτὸ συγκεντρόνει ὅλους τοὺς λογαριασμοὺς ἀπὸ τὰ διάφορα σώματα τὰ ἐκεῖ ὑπάρχοντα.

§239ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν δὲν παραδέχεται ἡ γνώμη τῆς ἐπιτροπῆς.

§240ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§241ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διὰ τὸ νοσοκομεῖον ἡ ἐπιτροπὴ προτείνει τὴν κατάργησιν 1 ἀνθυπιατροῦ, 2 δοκίμων καὶ 1 φαρμακοποιοῦ.

§242ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἴδαμεν ἕως τώρα κατὰ πόσον αἱ γνῶμαι τῆς ἐπιτροπῆς παρεδέχθησαν καὶ διὰ τοῦτο παραιτούμεθα.

§243ΒΟΤΣΑΡΗΣ. Οἱ ἴδιοι λόγοι, οἱ ὁποῖοι ἴσχυσαν διὰ τὴν διατήρησιν τῶν νοσοκομείων τοῦ Ναυπλίου καὶ ἀλλοῦ ἰσχύουν καὶ διὰ τὴν Κέρκυραν.

§244ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις.

§245ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§246ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΑΔΗΣ. Ἐὰν θὰ ἐξακολουθήσῃ ἡ συνεδρίασις νὰ ἀνάψουν κ’ ἐκεῖνα τὰ φῶτα διὰ νὰ βλεπώμεθα.

§247ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ν’ ἀνάψουν κ’ ἐκεῖνα τὰ φῶτα, διότι θέλει ὁ κ. Σακελλαριάδης νὰ φωτισθῇ.

§248Α. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Ἐντὸς τοῦ ὑπὸ συζήτησιν ἄρθρου εἶναι καὶ εἷς κλάδος ὑπηρεσίας, ὁ ὁποῖος λέγεται, Κεντρικὴ Ἀποθήκη, εἶναι ἐν ἄλλαις λέξεσιν ἡ λεγομένη ἐπιτροπὴ ἐπὶ τοῦ ἱματισμοῦ, ἡ ὁποία κατασκευάζει καὶ διανέμει τὸν ἱματισμὸν εἰς τὸν στρατόν. Κατὰ τὰ καταστατικὰ τὰ πρῶτα πρέπει νὰ διοικῆται αὐτὴ ἀπὸ ἀξιωματικὸν τοῦ μαχίμου στρατοῦ· νομίζω, ὅτι τελευταῖον διὰ διατάγματος ἐθεσπίσθη νὰ ᾖναι ὑπεπιμελητὴς τοῦ οἰκονομικοῦ Κλάδου ὁ διοικητής. Νομίζω, ὅτι σύμφωνα πρὸς τὸ δίκαιον καὶ τὴν λογικὴν ὀφείλει ἡ ἐπιτροπὴ ἐπὶ τοῦ ἱματισμοῦ νὰ διευθύνεται ἀπὸ ἀξιωματικὸν τῆς γραμμῆς, καὶ παρακαλῶ, ὥστε ὁ βαθμὸς καὶ τὸ ἄτομον τοῦ διευθύνοντος τὴν ἐπιτροπὴν τοῦ ἱματισμοῦ, ὅστις ἀνήκει εἰς τὸν κλάδον τὸν Οἰκονομικὸν, ν’ ἀντικατασταθῇ δι’ ἑνὸς ταγματάρχου.

§249ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰς τὸν μισθὸν εἶσθε σύμφωνοι;

§250ΣΚΑΛΤΣΑΣ (ὑπουργὸς στρατιωτικῶν). Ἐγὼ ἐπιμένω εἰς τὴν δήλωσιν.

§251ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέτω εἰς ψηφοφορίαν τὴν πρότασιν τοῦ κυρίου Μαυρομιχάλη. Οἱ παραδεχόμενοι αὐτὴν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη.

§252ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Ἐγὼ ἤδη προτείνω τὴν ἀναβολὴν, διότι τὸ ζήτημα εἶναι σπουδαῖον.

§253Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Γίνεται μία πρότασις περὶ ἀναβολῆς· πρέπει νὰ πεισθῇ ἡ Βουλὴ ὅτι εἶναι ἀναγκαία· καὶ ἰδοὺ διατὶ προτείνομεν τὴν ἀναβολήν. Ἐνθυμεῖσθε, κύριοι, πόσος κρότος ἐγένετο περὶ χωροφυλακῆς, περὶ τῆς στρατιωτικῆς σχολῆς, περὶ τοῦ ἡμιτάγματος τῶν εὐζώνων, περὶ τοῦ λόχου τῶν ἀπομάχων, περὶ τῶν ἀνθυπασπιστῶν. Εἶναι τόσα σπουδαῖα κονδύλια. Λοιπὸν δὲν ἔχομεν καιρόν.

§254ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Αὔριον, αὔριον.

§255ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διαλύεται ἡ συνεδρίασις. (Ὥρα 5 30/60.)