1865.12.20

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 90

Τῆς 20 Δεκεμβρίου 1865.

(Δευτέρα.)

Μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν τοῦ ὀνομαστικοῦ καταλόγου εὑρεθείσης ἐν ἀπαρτίᾳ τῆς Βουλῆς, ἀνεγνώσθησαν τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως.

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις;

§2ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι.

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπεβλήθη πρότασις νόμου παρὰ τοῦ Κ. Λειβαδᾶ περὶ ἀλλαγῆς τῶν ἐν Ἑπτανήσῳ ὑπαλλήλων, ὡς μέτρον ἀναπόφευκτον ἀφομοιώσεως. Ὑπεβλήθη ἑτέρα πρότασις παρὰ τοῦ Κ. Μπουκίδου περὶ τελωνιακοῦ σταθμοῦ Λεωνιδίου. Ὁ Κ. Θεοχάρης ὑπέβαλε πρότασιν περὶ κτημάτων πωληθέντων κτλ. Φέρω εἰς γνῶσιν τῆς Βουλῆς, ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ, ἥτις διωρίσθη ἀπὸ τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν ἵνα ἐπεξεργασθῇ τὸ φυλλάδιον τοῦ Κ. Παπαγεωργίου περὶ ἀποξηράνσεως τῆς Κωπαΐδος, ἔφερεν ἔκθεσιν, ἥτις ἐτυπώθη καὶ διενεμήθη. Ὁ Κ. Σερπιέρης ὁ ἀντιπρόσωπος τῆς ἑταιρίας τῶν σκωριῶν ἐδημοσίευσεν ὑπόμνημα περὶ τοῦ ἀντικειμένου τούτου. Ἐτυπώθη καὶ διενεμήθη.

§4ΜΠΟΥΚΙΔΗΣ. Κατὰ τὴν συνεδρίασιν τῆς 18 ἱσταμένου μηνὸς ὁ ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν παρακατέθεσεν εἰς τὸ Προεδρεῖον πίνακα τῶν βοηθημάτων, ἡ Βουλὴ δὲ ἀπεφάσισεν ὁ πίναξ αὐτὸς νὰ τυπωθῇ καὶ διανεμηθῇ· μέχρι τοῦδε ὅμως δὲν ἐφάνη.

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ Σάββατον κατετέθη. Χθὲς ἦτο Κυριακή. Σήμερον θὰ τυπωθῇ καὶ διανεμηθῇ.

§6Η. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Προχθὲς τὸ ἑσπέρας ἡ Βουλὴ ἀπεφάσισε ν’ ἀναγνωσθῶσι τὰ νομοσχέδια ἐκεῖνα, ἐπὶ τῶν ὁποίων δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις· ἀνεγνώσθησαν μερικὰ καὶ τὰ σπουδαιότερα μένουν. Παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ ἐμμείνῃ εἰς τὴν ἀπόφασίν της.

§7ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ ἀπεφάσισε νὰ προχωρήσῃ εἰς τὸν προϋπολογισμόν.

§8Η. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Εἶναι τὸ νομοσχέδιον περὶ τῆς πόλεως Γυθείου· μετὰ πέντε λεπτὰ τελειόνει.

§9ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι νὰ προηγηθῇ τὸ νομοσχέδιον τοῦ Κ. Μαυρομιχάλη παρακαλῶ νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη. Μεταβαίνομεν εἰς τὸν προϋπολογισμόν.—«Ὑπουργεῖον Ναυτικῶν, μισθοὶ ἀξιωματικῶν ἐν ἐνεργείᾳ 376,076» ἡ ἐπιτροπὴ φέρει παρατηρήσεις ἁπλῶς, τὰς ἑξῆς· «Ἐπὶ τοῦ στοιχείου α. Παρεδέξατο τὴν ὑπὸ τοῦ στοιχείου τούτου ἀναφερομένην δαπάνην, παρατηρεῖ ὅμως, ὅτι τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν, καί τοι παρακληθὲν ἵνα παρουσιάσῃ ἡμῖν τὰς ἀπαιτουμένας καταστάσεις τοῦ τε προσωπικοῦ τῶν ἐν ἐνεργείᾳ πλοίων, ἀξιωματικῶν, ναυτῶν, καθὼς καὶ τοὺς ὀργανικοὺς νόμους, ἐφ’ ὧν στηρίζει ταῦτα, δὲν ἀπέστειλε ταῦτα μέχρι τοῦδε. Τοσοῦτον δὲ μᾶλλον ἐπιμένει ἡ ἐπιτροπὴ ἐπὶ τῆς αἰτήσεως της ταύτης, καθόσον τὸ ἤδη ἐν τῷ προϋπολογισμῷ ἀναφερόμενον προσωπικὸν τοῦ ὑπουργείου πάνυ ἀπέχει τοῦ ἐν τῷ ὀργανικῷ νόμῳ 1846 ἀπὸ 3 Ἰουνίου ἐμφαινομένου προσωπικοῦ, παρουσιάζον πλέον τοῦ διπλασίου ἀριθμοῦ προσώπων.»

§10ΠΟΛΛΟΙ. Δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις.

§11ΠΡΟΕΔΡΟΣ. «Ἄρθ. 2. Μισθὸς ἀργίας ἀξιωματικῶν 12,225.» Ἡ ἐπιτροπὴ προτείνει παρατηρήσεις ὡσαύτως, τὰς ἑξῆς· Ἐπὶ τοῦ στοιχείου β. Ἐπιτελεῖς. Τὰ δύω μέλη τῆς ἐπὶ τῶν συντάξεων ἐπιτροπῆς, συνεπῶς πρὸς τὸν ἀπὸ 10 8βρίου 1856 νόμον, ἐργάζονται ἄμισθι (ἄρθρον 18), λαμβανόμενοι ἐκ τῶν ἐν ἐνεργείᾳ ἀξιωματικῶν τοῦ ναυτικοῦ· ἀλλ’ ἐπειδὴ, κατὰ τὸν νόμον 1861 ἀπὸ 29 Ἰουλίου περὶ ἀπομαχικοῦ ταμείου, τὰ μέλη ταῦτα εἰσὶ σταθερὰ, πρὸς δὲ αἱ διάφοροι ἐπιτροπαὶ εἰσὶν ἡνωμέναι, καὶ ἐπειδὴ ἐν τῇ πρωτευούσῃ δὲν εἶναι εὔκολος ἡ ἑκάστοτε πρόσληψις ἀνωτέρων ναυτικῶν ἀξιωματικῶν, παραδέχεται ὡς σταθερὰ τὰ μέλη ἅπαντα τῆς ἐπιτροπῆς ταύτης.»

§12Α. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Γνωστοποιῶ, ὅτι λανθάνεται ἡ ἐπιτροπὴ λέγουσα ὅτι ὁ νόμος τοῦ 61 τῆς 29 Ἰουλίου περὶ συστάσεως ἀπομαχικοῦ ταμείου θέλει τὰ μέλη τῆς ἐπιτροπῆς τοῦ ταμείου νὰ ᾖναι σταθερά. Τοῦτο εἶναι ἐσφαλμένον.

§13ΠΡΟΕΔΡΟΣ. «Ἄρθρον 3 Μισθὸς ἐνεργείας ὑπαξιωματικῶν καὶ ναυτῶν 464,250.»

§14ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις.

§15Α. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Τὰ μέλη τῆς ἐπιτροπῆς αὐθαιρέτως μισθοδοτοῦνται· ὁ νόμος τοῦ 61, ὁ ὁποῖος συνέστησε τὸ ἀπομαχικὸν ταμεῖον, λέγει ῥητῶς ὅτι τὸ ταμεῖον αὐτὸ διοικεῖται ἀπὸ μίαν ἐπιτροπὴν τριμελῆ καὶ ὅτι τὰ ἄτομα αὐτὰ λαμβάνονται ἀπὸ τὴν ἐνεργὸν ὑπηρεσίαν καὶ δὲν ἔχουν κανὲν ἄλλο δικαίωμα ἄλλης ἀμοιβῆς. Εὐτυχῶς ἡ Συνέλευσις κατήργησε τὴν θέσιν ταύτην ὡς παράνομον· ἀκολούθως ὅμως αἱ κατόπιν κυβερνήσεις ἐπανέλαβον τὴν ἐπιτροπὴν αὐτήν. Ἐκ τῆς ὀλίγης δὲ πείρας, τὴν ὁποίαν ἔχω, δύναμαι νὰ εἴπω ὅτι τὰ μέλη τῆς ἐπιτροπῆς αὐτῆς μισθοδοτοῦνται χωρὶς νὰ ἐργάζωνται.

§16ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Λυποῦμαι, ὅτι ὁ προλαλήσας δὲν ἐμελέτησε πῶς συντάσσονται οἱ ναυτικοὶ προϋπολογισμοί. Ἀληθὲς εἶναι ὅτι ὁ προϋπολογισμὸς αὐτὸς δὲν εἶναι συντεταγμένος ναυτικῶς, κατ’ οὐσίαν ὅμως τίποτε δὲν εἶναι παράνομον· ὁ προϋπολογισμὸς ὅταν συντάσσεται δὲν προσδιορίζει ποτὲ θέσεις, παρὰ μόνην τὴν δύναμιν, διότι ἡ ναυτικὴ δύναμις εἶναι πάντοτε μία μεταβλητὴ ποσότης. Ὅταν συντάσσωνται οἱ ναυτικοὶ προϋπολογισμοὶ, λαμβάνεται ὑπ’ ὄψιν ὁ ἀριθμὸς καὶ ὄχι αἱ θέσεις. Δὲν ἠξεύρω ἂν ὁ νῦν ὑπουργὸς ἢ τὸ πρώην ὑπουργεῖον, εἰλικρινέστερον προσφερόμενον, ἤθελε νὰ θέσῃ καὶ τὰς θέσεις διὰ νὰ πεισθῇ ἡ Βουλὴ ποῦ καὶ ποῦ ἐξοδεύονται. Ἄλλως τε οἱ προϋπολογισμοὶ τῶν ναυτικῶν συντάσσονται οὕτω πως. Κάμνει ὁ ὑπουργὸς τῶν ναυτικῶν ὑπολογισμοὺς ποία εἶναι ἡ δύναμις ἐκείνη, ἡ ὁποία θεωρεῖται ἀναγκαία νὰ συντηρήσῃ τὴν ναυτικὴν ἰσχὺν, καὶ οὕτω πως λέγει, ὅτι ἐφέτος ἔχει ἀνάγκην τοσούτων ναυτῶν, τόσων πλοιάρχων, τόσων ὑποπλοιάρχων, διότι, ὡς προεῖπον, ἡ ναυτικὴ ὑπηρεσία εἶναι μεταβλητή. Σήμερον π. χ. ἔχει ὁ ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν ἀνάγκην νὰ ἐξοπλίσῃ δύω δίκροτα, αὔριον δύω κορβέτας· σήμερον ἡ ἀνάγκη τῆς ὑπηρεσίας λέγει, ὅτι πρέπει ν’ ἀφοπλίσῃ τόσα πλοῖα· ἑπομένως κανονίζει τὴν ὑπηρεσίαν κατὰ τὰς ἀνάγκας αὐτῆς. Κατὰ συνέπειαν δὲν δύναται νὰ ὁρίσῃ τὰς θέσεις. Ἐκ τοῦ σώματος δὲ τῶν ἐν ἐνεργείᾳ ἀξιωματικῶν προσλαμβάνει καὶ διορίζει εἰς τὴν ἐπιτροπὴν αὐτὴν τοῦ ἀπομαχικοῦ ταμείου, ἥτις κατὰ τὸν νόμον πρέπει νὰ ᾖναι διαρκὴς τριμελὴς ἐπιτροπή. Διὰ τοῦτο τὸ ὑπουργεῖον, εἰλικρινῶς φερόμενον, ἔκαμε τὴν διασάφησιν αὐτὴν, ἥτις εἶναι πράγματι παράνομος, ἀλλὰ μόνον διότι ὁ ναυτικὸς προϋπολογισμὸς δὲν συνετάχθη ὅπως ἀλλαχοῦ συντάσσονται οἱ ναυτικοὶ προϋπολογισμοί. Ἄλλως τε δὲ ἡ δαπάνη αὕτη δὲν εἶναι περιττὴ, διότι τὸ ταμεῖον αὐτὸ ἀπαιτεῖ ὁ νόμος νὰ διοικῆται ἀπὸ τρία ἀνώτερα πρόσωπα ἀξιωματικῶν τοῦ Βασιλικοῦ ναυτικοῦ. Ἀπὸ ποῦ λοιπὸν θὰ τοὺς λάβῃ, ἂν δὲν τοὺς θέσῃ εἰς τὴν διασάφησιν; θὰ τοὺς θέσῃ βεβαίως εἰς τὴν γενικὴν κατηγορίαν καὶ εἶναι τὸ αὐτό. Διὰ τοῦτο παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ μὴ ἐπιμείνῃ εἰς αὐτὴν τὴν ὑπόθεσιν, διότι δὲν δύναται νὰ γίνῃ ἄλλως.

§17ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἐγὼ νομίζω, ὅτι δὲν εἶναι δίκαιον δι’ ἕνα ταμεῖον συντάξεων νὰ ἐξοδεύῃ τὸ δημόσιον 23,000 δραχμῶν, πολλῷ μᾶλλον διὰ τὴν διοίκησιν ἑνὸς ναυτικοῦ ἀπομαχικοῦ ταμείου· τοιοῦτον κυβερνητικὸν σύστημα εἶναι σόλοικον.

§18ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Δὲν εἶναι σόλοικον, οὔτε σπάταλον ἢ περιττόν. Ἡ ἐπιτροπὴ δὲν διοικεῖ ἓν ναυτικὸν ἀπομαχικὸν ταμεῖον, ἀλλὰ τρία.

§19ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Κύριοι, ἀνέγνωσα τὴν ἔκθεσιν τῆς ἐπιτροπῆς ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ καὶ παρετήρησα, ὅτι ἔχει δίκαιον, διότι ἡ ἐπιτροπὴ σᾶς λέγει· τὰ δύω μέλη τῆς ἐπὶ τῶν συντάξεων ἐπιτροπῆς, συνεπῶς πρὸς τὸν ἀπὸ 10 8βρίου 1856 νόμον, ἐργάζονται ἀμισθὶ κατὰ τὸ ἄρθρον 18, λαμβανόμενα ἐκ τῶν ἐν ἐνεργείᾳ ἀξιωματικῶν τοῦ ναυτικοῦ. Ἀλλ’ ἐπειδὴ κατὰ τὸν νόμον τοῦ 1861 ἀπὸ 29 Ἰουλίου περὶ ἀπομαχικοῦ ταμείου τὰ μέλη ταῦτα εἰσὶ σταθερὰ, πρὸς δὲ καὶ διάφοροι ὑπηρεσίαι ἐπιτροπῶν εἰσὶ συνηνωμέναι, καὶ ἐπειδὴ ἐν τῇ πρωτευούσῃ δὲν εἶναι εὔκολος ἡ ἑκάστοτε πρόσληψις ἀνωτέρων ναυτικῶν ἀξιωματικῶν ἐν ἐνεργείᾳ διατελούντων, διότι τοιαῦται θέσεις δὲν ὑπάρχουσι, παραδέχεται ὡς σταθερὰ τὰ μέλη ἅπαντα τῆς ἐπιτροπῆς ταύτης. Μέχρι τοῦ 61, πρὸ τῆς ἐκδόσεως τοῦ νόμου περὶ τοῦ ἀπομαχικοῦ ναυτικοῦ ταμείου, ἡ ἐπιτροπὴ συνίστατο ἐξ ἀξιωματικῶν τῆς ἐνεργητικῆς ὑπηρεσίας, οἱ ὁποῖοι ὑπηρέτουν ἀμισθί· ἀλλὰ μετὰ τὴν ἔκδοσιν τοῦ νόμου τοῦ 61, περὶ ἀπομαχικῶν ναυτικῶν ταμείων πραγματευομένη ἡ Κυβέρνησις, εὑρίσκετο εἰς μεγίστην δυσκολίαν νὰ ἐφαρμόσῃ τὸν νόμον κατὰ γράμμα, διότι πρὸς σύστασιν ἐπιτροπῆς ἐξ ἀξιωματικῶν ἐν ἐνεργείᾳ ἀπῃτεῖτο νὰ παραλαμβάνῃ ἐκ τῆς ἀναποφεύκτου ὑπηρεσίας των τοὺς πλοιάρχους τῶν πλοίων, ἢ νὰ προσκαλῇ τὸν διευθυντὴν τοῦ ναυστάθμου δὶς τῆς ἑβδομάδος εἰς Ἀθήνας, ἵνα ἐργάζηται εἰς τὴν ἐπιτροπὴν τοῦ ἀπομαχικοῦ ταμείου. Δὲν ἀγνοεῖτε βεβαίως, ὅτι πρὸ δύω ἐτῶν ἀφῃρέθη καὶ ἡ πίστωσις τοῦ σταθερῶς ὑπάρχοντος ναυτοδικείου, ἑδρεύοντος ἐν Πειραιεῖ, καὶ ἔπαυσεν ἑπομένως καὶ ἡ πηγὴ αὕτη, ἐξ ἧς ἠδύνατο νὰ λαμβάνῃ ὁ Κ. ὑπουργὸς τοὺς ἀξιωματικοὺς τῆς ἐνεργητικῆς ὑπηρεσίας. Μὴ ὑπαρχόντων ἤδη ἀξιωματικῶν εἰς τὴν πρωτεύουσαν οἱ ὁποῖοι νὰ ἦναι εἰς ἐνεργητικὴν ὑπηρεσίαν, ἐκτὸς τῶν ἐν τῷ ὑπουργείῳ ἐργαζομένων, πῶς ἠθέλατε νὰ σχηματίζεται ἡ ἐπὶ τοῦ ἀπομαχικοῦ ταμείου ἐπιτροπή; Διὰ τοῦτο ἔπρεπε νὰ γίνῃ τὸ σῶμα σταθερὸν, διότι ἄλλως ἡ ἀνάγκη δὲν ἐθεραπεύετο. Καθόσον ἀφορᾷ τὴν συγκρότησιν τοῦ προσωπικοῦ τοῦ ἀπομαχικοῦ αὐτοῦ ταμείου, θὰ παρακαλέσω τὸν Κ. ὑπουργὸν, ἐπειδὴ ὑπάρχουν πολλὰ παράπονα ἀπὸ διαφόρους λιμένας τοῦ βασιλείου, οὓς ἔχοντας τὸ μεγαλείτερον ἐμπορικὸν ναυτικὸν, παρακαλῶ, λέγω, τὸν Κ. ὑπουργὸν νὰ φροντίσῃ νὰ τροποποιήσῃ τὸν νόμον· πανταχόθεν ὑπάρχουν παράπονα, διατί νὰ μὴ λαμβάνωσι μέρος καὶ ἐμποροπλοίαρχοι εἰς τὸν σχηματισμὸν τῆς ἐπιτροπῆς, ἀφοῦ οἱ ἐμποροναῦται ἔχουσι τὸ μεγαλείτερον συμφέρον, τοσούτῳ μᾶλλον, καθόσον τὸ ναυτικὸν ἀπομαχικὸν ταμεῖον καθεκάστην ἀποφασίζει συντάξεις ἕνεκα τῶν καθεκάστην συμβαινόντων ναυαγίων τῶν πλοίων, εἰς τὴν ἀπονομὴν τῶν ὁποίων συμβαίνουσιν ἀδικήματα πολλάκις σκανδαλώδη. Διὰ τοῦτο θὰ παρακαλέσω τὸν ὑπουργὸν νὰ φέρῃ μίαν τροποποίησιν τοῦ νόμου ἐπὶ τὸ δικαιότερον, διότι συγκροτουμένη ἡ ἐπιτροπὴ ἀπὸ μόνον μέλη τοῦ πολεμικοῦ ναυτικοῦ, παραπονοῦνται οἱ ἄλλοι, οἱ ὁποῖοι συνεισφέρουσι σημαντικὰς ποσότητας κατ’ ἔτος.

§20Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Κ. Πρόεδρε, ἰδοὺ τὶ συμβαίνει· βεβαίως καὶ ἐγὼ δὲν εἶμαι τόσον περὶ τὰ ναυτικὰ δεινός· ὁ Κ. Μαυρομιχάλης, ὅστις ἐχρημάτισε καὶ ὑπουργὸς θὰ γνωρίζῃ καλλίτερα τὰ πράγματα παρ’ ἐμέ. Ἡ ἐπιτροπὴ θὰ συνταχθῇ ἐπὶ τῇ βάσει τῶν νόμων, ἵνα διευθύνῃ τὸ ναυτικὸν ἀπομαχικὸν ταμεῖον, καθὼς ὑπάρχει μία ἄλλη ἡ ὁποία διευθύνει τὸ ταμεῖον τῶν συντάξεων τῶν χηρῶν καὶ ὀρφανῶν τῶν στρατιωτικῶν τῆς ξηρᾶς. Ἡ ἐπιτροπὴ, λέγει ὁ νόμος, θὰ διοικῆται ἀπὸ τρεῖς ἀνωτέρους ἀξιωματικοὺς, οἱ ὁποῖοι λαμβάνονται ἐκ τῶν ἐν ἐνεργείᾳ· εἶναι ἀρχὴ, τὴν ὁποίαν προβλέπει ὁ νόμος, διότι, ὅταν δὲν ὑπάρχῃ εἰς τὴν πρωτεύουσαν ἕνας ἄνθρωπος, ὁ ὁποῖος νὰ προσληφθῇ, τὶ θέλει γίνει; Διὰ τοῦτο ὁ νόμος εἶπεν ἐκ τῶν ἐν ἐνεργείᾳ· ἀλλ’ ὅταν δὲν ὑπάρχουν ἐν ἐνεργείᾳ, νὰ λαμβάνωνται τοὺς κάμνει ἐν ἐνεργείᾳ· διότι ὑποθέσατε, τὸν ἕνα ἀνώτερον ἀξιωματικὸν, τὸν ὁποῖον ἔχομεν, τὸν διευθυντὴν τοῦ Ναυστάθμου, δυνάμεθα νὰ τὸν κάμωμεν νὰ ἐργάζηται καὶ ἐδῶ καὶ ἐκεῖ;

§21Α. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Κύριοι, πιστεύω, ὅτι εἰς τὰ Συνταγματικὰ πολιτεύματα ὁ προϋπολογισμὸς δὲν εἶναι παρὰ ἡ ἀντιγραφὴ τῶν καταστατικῶ νόμων· ἀλλ’ ἐκτὸς τούτων ὑπάρχει καὶ ἕτερος θεμελιώδης νόμος, ὅστις λέγει ῥητῶς, ὅτι οὐδεμία μισθοδοσία χορηγεῖται εἰς μὴ νενομοθετημένην θέσιν. Ἐνόσῳ λοιπὸν τοιαύτη θέσις δὲν εἶναι νενομοθετημένη, νομίζω, ὅτι δὲν δικαιοῦται νὰ ἐξηγήσῃ τις, ὅτι, ἐπειδὴ ὁ νόμος ἐκεῖνος προέβλεψεν, ὥστε τὰ μέλη τῆς ἐπιτροπῆς νὰ λαμβάνωνται ἐκ τῶν ἐν ἐνεργείᾳ ἀξιωματικῶν, ἀλλ’ ὅτι, ἐπειδὴ δὲν ὑπάρχουν ἐν ἐνεργείᾳ ἀξιωματικοί, πρέπει νὰ καταφύγωμεν εἰς τὸ μέσον τοῦτο· ὥστε κατ’ οὐσίαν οὐδεμία μισθοδοσία δύναται νὰ χορηγῆται εἰς μὴ νενομοθετημένην θέσιν καὶ αἱ θέσεις τῶν μελῶν τῆς ἐπιτροπῆς δὲν εἶναι νομοθετημέναι· Ἀλλὰ, Κ. Πρόεδρε, συγχρόνως παρουσιάζεται ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἔπρεπε νὰ λάβῃ πρόνοιαν, ὅπως σχηματίσῃ τὴν ἐπιτροπὴν τοῦ ταμείου ἀπὸ ἀνωτέρους ἀξιωματικούς, οἱ ὁποῖοι νὰ διαχειρίζωνται τὴν περιουσίαν αὐτοῦ. Ἡ Συνέλευσις, καταργήσασα τὴν ἐπιτροπὴν αὐτὴν, ἀνέθηκε τὴν διαχείρισιν τοῦ σπουδαίου τούτου ταμείου εἰς χεῖρας τῶν ἀξιωματικῶν ἐκείνων, οἵτινες δὲν παρουσιάζουν οὔτε κενὸν, οὔτε ἀτόπημα, καὶ ἐπὶ πολὺν καιρὸν ἡ διαχείρισις αὕτη ἐνεργεῖτο ἀπὸ τοὺς ἀνωτέρους ἀξιωματικούς· καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν ν’ ἀφεθῶσι τὰ ταμεῖα ταῦτα ἄνευ ἀξιωματικῶν, οἵτινες θέλουσι χρησιμεύσει ὡς διοικηταὶ τῶν ταμείων αὐτῶν. Ἀλλὰ δὲν εἶμαι ἐγὼ ἐκεῖνος, ὅστις θὰ ζητήσω μετὰ τὰς ἀγορεύσεις τὰς προηγουμένας τὴν κατάργησιν· λέγω μόνον, ὅτι αἱ θέσεις δὲν εἶναι νομοθετημέναι, καὶ ἐνόσῳ ἕνας ὑπουργὸς δὲν φέρει νόμον, ἡ πρᾶξις αὕτη ἀντίκειται εἰς τὸ Σύνταγμα.

§22ΔΗΜ. ΒΟΤΣΑΡΗΣ. Νομίζω ὅτι πρέπει νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν ἐπὶ τοῦ προκειμένου ζητήματος, πρῶτον ἡ ἀνάγκη τῆς ὑπάρξεως μιᾶς ἐπιτροπῆς μονίμου, καὶ δεύτερον, ἐὰν τοῦτο εἶναι κατὰ τὸν νόμον. Ἡ ἀνάγκη τῆς ὑπάρξεως μιᾶς ἐπιτροπῆς, ἥτις νὰ ἐφορεύῃ τὰ διάφορα ναυτικὰ ἀπομαχικὰ ταμεῖα, νομίζω ὅτι εἶναι ἀποχρώντως ἀποδεδειγμένη, διότι ἀνώτεροι ἀξιωματικοὶ δὲν ὑπάρχουσιν ἐν τῇ πρωτευούσῃ, οἵτινες νὰ ἐκτελῶσι τὰ διοικητικὰ καθήκοντα τῆς ἐπιτροπῆς. Ἐὰν δὲν ὑπῆρχε ἄλλος λόγος ἀγορεύων ὑπὲρ τοῦ νομίμου τῆς ἐπιτροπῆς ταύτης, ἤθελον συμφωνήσει μὲ τὸν προαγορεύσαντα, ὅτι αὕτη δὲν εἶναι κατὰ νόμον. Νομίζω ὅμως, Κύριοι, ὅτι ὁ νόμος δὲν ἀντίκειται εἰς τὴν ὕπαρξιν τοιαύτης ἐπιτροπῆς. Ὑπάρχουσι διάφοροι νόμοι περὶ ταμείων· ὁ μὲν τοῦ ἐμπορικοῦ ναυτικοῦ λέγει τῷ ὄντι, ὅτι τὰ διοικητικὰ μέλη τῆς διευθυνούσης ἐπιτροπῆς λαμβάνονται ἐκ τῶν ἐν ἐνεργείᾳ ἀξιωματικῶν καὶ ἐνεργοῦν τὴν ὑπηρεσίαν ταύτην ἀμισθί· ἐντεῦθεν ἐγείρεται τὸ ζήτημα ποίους ἐννοεῖ ὁ νόμος ἐκεῖνος ἀπαιτῶν ἐν ἐνεργείᾳ ἀξιωματικούς. Ἐγὼ νομίζω, ὅτι ἐννοεῖ ἐκείνους, οἵτινες ἢ εὑρίσκονται ἐν ἐνεργείᾳ ἢ εἶναι ἐπιδεκτικοὶ ἀνακλήσεως εἰς ἐνέργειαν, κατὰ τὴν ἔννοιαν, τὴν ὁποίαν δίδουν εἰς τοῦτο ἐκεῖνοι, οἵτινες συνέταξαν τὸν νόμον. Ἐκτὸς τούτου ὑπάρχει καὶ ἄλλος λόγος ἰσχυρότερος· ἐκτὸς τοῦ νόμου αὐτοῦ ὑπάρχει καὶ ἄλλος νόμος, τῶν χηρῶν καὶ ὀρφανῶν, ὁ ὁποῖος ὁρίζει, ὅτι τοῦ ταμείου τούτου ἡ διοίκησις ἀνατίθεται εἰς ἀξιωματικοὺς τοῦ ναυτικοῦ, οἵτινες διαχειρίζονται κτλ.... Ἡ διοίκησις τῶν ταμείων τούτων συνεχωνεύθη, ἑπομένως καὶ ἡ ἐργασία αὐτῶν ηὔξησεν. Ὅτε λοιπὸν διὰ τὸ ἓν ταμεῖον ἐθεώρει ὁ νόμος, ὅτι ἦτο ἀνάγκη νὰ ὑπάρχωσιν ἀνώτεροι ἀξιωματικοὶ πρὸς διαχείρισιν αὐτοῦ, δὲν σᾶς φαίνεται ἀναγκαιότερον νὰ σύγκειται ἐκ τοιούτων ἡ ἐπιτροπή, ἥτις πρόκειται νὰ διοικήσῃ ὅλα αὐτὰ τὰ ταμεῖα; Ὑπάρχοντος λοιπὸν νόμου κανονίζοντος τοῦτο, δὲν ἐννοῶ διατὶ νὰ εὑρισκώμεθα εἰς ἀμηχανίαν. Διὰ τοῦτο νομίζω, ὅτι δὲν πράττομεν ἐναντίον τοῦ νόμου ἀφίνοντες εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τὸ κεφάλαιον αὐτό· ἄλλως τε ὁ ὑπουργὸς δύναται νὰ διασαφηνίσῃ κατόπιν αὐτὸ τὸ πρᾶγμα, ὥστε νὰ μὴ ὑπάρχῃ καμμία ἀμφιβολία.

§23ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΑΔΗΣ. Μᾶς εἶπεν ὁ Κύριος Βότσαρης, ὅτι ὑπάρχει νόμος περὶ τῶν χηρῶν καὶ ὀρφανῶν, καὶ ὅτι ἐσυγχωνεύθησαν τὰ ταμεῖα. Ἐγὼ λέγω, ὅτι καὶ ἡ συγχώνευσις δὲν δύναται νὰ γίνῃ ἄνευ νόμου.

§24ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Ἡ φράσις ἐν ἐνεργείᾳ εἶναι ὑπὸ τὴν εὐρυτάτην αὐτῆς σημασίαν· συμπεριλαμβάνονται ἐν αὐτῇ καὶ οἱ ἐν διαθεσιμότητι καὶ οἱ ἐν ἐνεργείᾳ.

§25ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Διαθεσιμότης καὶ ἐνέργεια εἶναι ἓν καὶ τὸ αὐτὸ πρᾶγμα.

§26ΧΑΤΖΙΣΚΟΣ. Ὁ νόμος εἶναι καθαρός· ἐπιτρέπεται ὡς ἐκ τοῦ νόμου, εἶναι ἀποφασισμένον ἡ ἐπιτροπὴ αὐτὴ νὰ διευθύνῃ καὶ τὸ ταμεῖον αὐτό, ἀλλ’ ὁ νόμος δὲν θέλει νὰ μισθοδοτῆται· αὐτὸ εἶναι τὸ ζήτημα τὸ μεγάλον. Ὁ προϋπολογισμὸς προβλέπει αὐτὸ τὸ ἔξοδον, ἐπειδὴ δὲν ὑπάρχουν ἐν ἐνεργείᾳ ἀξιωματικοὶ ἐντὸς τῆς πρωτευούσης διὰ νὰ λαμβάνωσι τὸν μισθόν. Ἐκ τούτου ὁ ὑπουργὸς ἔβαλεν εἰς τὸν προϋπολογισμὸν αὐτὸ τὸ ἔξοδον. Τὸ ζήτημα εἶναι ἁπλοῦν καὶ καθαρόν· ἔπρεπεν ὁ ἁρμόδιος ὑπουργὸς νὰ φέρῃ νόμον καὶ νὰ εἴπῃ, ὅτι ἀξιωματικοὶ ἐνταῦθα δὲν εὑρίσκονται τοιοῦτοι μὲ τοιαῦτα προσόντα, ὅπου προβλέπει ὁ νόμος· ἀνάγκη λοιπὸν νὰ ὁρισθῇ ἡ μισθοδοσία δι’ ἐκείνους, οἵτινες θέλουν ἀναδεχθῇ τὴν διοίκησιν. Τώρα ὁ προϋπολογισμὸς θέλει ἐπιψηφισθῆ, θέλει παραδεχθῇ αὐτὸ τὸ ποσόν, ἀλλ’ ὑπὸ τὸν ὅρον νὰ φέρῃ ὁ ἁρμόδιος ὑπουργὸς νόμον εἰδικὸν διὰ νὰ καταργήσῃ τὰς περιστάσεις ἐκείνας, αἵτινες ἀντίκεινται εἰς τὸν παρόντα νόμον.

§27ΚΑΡΑΛΙΒΑΝΟΣ. Τινὲς ἀπέδειξαν, ὅτι δὲν εἶναι κατὰ τὸν νόμον τὸ νὰ ἐμπεριέχηται εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τὸ Κεφάλαιον αὐτό· θέλω μόνον νὰ εἴπω καὶ βεβαιώσω, ὅτι, ἂν εὑρίσκοντο ἀξιωματικοὶ ἐν τῇ πρωτευούσῃ, ποτὲ δὲν ἤθελον ἐπιθυμήσει νὰ λάβωσιν αὐτοὶ μέρος ὡς ἐπιτροπή, ὄχι δι’ ἄλλον λόγον, παρὰ διότι δὲν ἤθελον ἐργασθῇ. Ἤθελον νὰ ᾖναι μία ἐπιτροπὴ ὁριστική, διότι δὲν πρόκειται περὶ μικροῦ καὶ ἀσημάντου ἀντικειμένου, ἀλλὰ μεγάλου καὶ σπουδαίου· ἄλλως τε ἤθελον συμβῇ πολλαὶ ἐλλείψεις ὡς ἐκ τῆς ὄχι τόσον μεγάλης ἐπιμελείας καὶ φροντίδος ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ ἀντικειμένου· διότι, ἀφοῦ καὶ κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον ἔμειναν ἐπὶ τρεῖς μῆνας, ἄνευ συντάξεως αἱ χῆραι καὶ τὰ ὀρφανὰ, πολὺ περισσότερον καὶ ἐπὶ μῆνας ὁλοκλήρους θέλουν μείνει ἄνευ τῆς συντάξεως. Δι’ αὐτὴν τὴν αἰτίαν λέγω καὶ ὑποστηρίζω, ὅτι εἶναι ἀνάγκη ἡ ἐπιτροπὴ νὰ ᾖναι ὁριστικὴ δι’ αὐτὴν τὴν ἐργασίαν, καὶ νὰ προσδιορισθῇ ἡ μισθοδοσία διὰ νὰ ἐργάζωνται καὶ εἶναι ἐνήμεροι, καὶ τοιουτοτρόπως παρουσιαζόμεναι αἱ δυστυχεῖς χῆραι νὰ λαμβάνωσιν ἐγκαίρως τὰς συντάξεις των. Ἀλλ’ ἤθελα παρακαλέσει πολὺ τὸν ἁρμόδιον ὑπουργὸν, ὥστε εἰς τὴν ἐπιτροπὴν αὐτὴν, ὡς εἶπεν ὁ προλαλήλας Κύριος Θεοχάρης, νὰ λαμβάνωσι μέρος καὶ ἐμποροπλοίαρχοι, οἵτινες βεβαιωθῆτε, θέλουσιν εἶσθαι πολλάκις εἰς θέσιν νὰ λύωσι πολλὰ ζητήματα.

§28ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Δὲν δύναμαι νὰ μείνω ἄφωνος ἀπέναντι τοῦ προαγορεύσαντος βουλευτοῦ Φθιώτιδος, ὅστις διϊσχυρίσθη ὅτι δὲν ὑπάρχει νόμος, καὶ ἀδίκως προκαλεῖ τὸν ὑπουργὸν νὰ φέρῃ νόμον ἄλλον. Νόμος ὑπάρχει καὶ λέγει, ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ τοῦ ταμείου τῶν συντάξεων διοικεῖται ἀπὸ ἀνωτέρους ἀξιωματικοὺς τοῦ Ναυτικοῦ· κατόπιν ἐπῆλθεν ἡ ἐπιτροπὴ τοῦ ἀπομαχικοῦ ταμείου, καὶ διὰ νὰ μὴ σχηματισθῶσι δύω ἐπιτροπαί, ἀνέθεσαν εἰς αὐτὴν τὰ καθήκοντα αὐτὰ ἐπὶ πλέον, καὶ δι’ αὐτὸ εἶπα ὅτι ἐργάζονται ἄμισθοι ἄλλως τε εἶναι νομοθετημένη αὐτὴ ἡ θέσις.

§29ΧΑΤΖΙΣΚΟΣ. Παρενοήθην· δὲν εἶπον εἰς τὸν Κύριον βουλευτὴν Σπετσῶν, ὅτι δὲν ὑπάρχει νόμος, ὁ ὁποῖος νὰ ἐπιτρέπῃ, ἀλλ’ ὅτι δὲν ὑπάρχει μισθοδοσία· καὶ ἐπειδὴ σήμερον συζητεῖται ὁ προϋπολογισμός, εἶμαι τῆς γνώμης νὰ παραδεχθῶμεν αὐτὸ τὸ ποσὸν, καὶ ὁ ἁρμόδιος ὑπουργὸς νὰ φέρῃ νόμον, ὅστις νὰ ὁρίζῃ πόθεν θὰ πληρώνωνται, ἀπὸ τὸ ἀπομαχικὸν ταμεῖον ἢ ἀπὸ τὸ δημόσιον.

§30ΣΤΡΑΤΟΣ. Ὑπάρχουσι δύω νόμοι, ὁ μὲν τοῦ 1856, ὁ δὲ τοῦ 1861· καὶ διὰ μὲν τοῦ νόμου τοῦ 1856 ῥητῶς ὁρίζεται ὅτι ἡ σύστασις γίνεται αὐτοτελὴς τοῦ ἐνεργητικοῦ ταμείου, ἡ δὲ διοίκησις, λέγει, ὅτι ἀνατίθεται ἄμισθι εἰς τοὺς ἀξιωματικοὺς τῆς ἐνεργείας· ὁ δὲ νόμος τοῦ 61 ὁρίζει ὅτι τὰ μέλη τῆς ἐπιτροπῆς θὰ ἦναι ἐκ τῶν ἐν ἐνεργείᾳ ἀξιωματικῶν, ἐκτὸς τοῦ προέδρου τοῦ ταμείου καὶ τοῦ γενικοῦ γραμματέως, λαμβανομένων, ἐννοεῖται, ἐκ τοῦ ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν. Εἰς τὴν περίστασιν ταύτην ἀποδεικνύεται καθαρώτατα, ὅτι ἐὰν ἐπρόκειτο νὰ λαμβάνωσι μέρος μόνον ἐκ τοῦ Ναυτικοῦ, δὲν εἶχεν ἀνάγκην νὰ προκαλέσῃ Βασιλικὸν Διάταγμα.

§31ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν ἡ Βουλὴ ἀρκεῖται εἰς τὰ λεχθέντα;

§32ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§33ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ. Ἡ ἀνάγκη τῆς ὑπάρξεως τοιαύτης ἐπιτροπῆς δύναται νὰ συμβιβασθῇ μὲ τοὺς νόμους· καθόσον δὲ δὲν ὑπάρχουσιν ἀξιωματικοὶ ἐν Ἀθήναις, οἵτινες νὰ λάβωσι τὴν διεύθυνσιν αὐτὴν, κατὰ τοσοῦτον δικαιοῦται ὁ προϋπολογισμὸς νὰ ζητήσῃ τὴν πίστωσιν περὶ τῆς ὁποίας πρόκειται· ἀλλὰ καθόσον ἤθελεν εἶναι ἐπιτυχὲς νὰ ὑπάρχωσιν πρόσωπα ἐν ἐνεργείᾳ, τὰ ὁποῖα νὰ δύναται ὁ ὑπουργὸς νὰ φέρῃ καὶ οὕτω νὰ ὑπάρξῃ ἐλάττωσις, τὸ τοιοῦτον τὸ ὑπουργεῖον δὲν πρέπει νὰ τὸ ἀποφύγῃ. Λέγω, ὅτι ὁ γενικὸς γραμματεὺς τοῦ ὑπουργείου τῶν οἰκονομικῶν δύναται νὰ λάβῃ μέρος εἰς αὐτὴν τὴν ἐπιτροπὴν καὶ συνιστῶ αὐτὸ εἰς τὸν ὑπουργόν.

§34ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις, ὅτι πρέπει νὰ δοθῇ αὕτη ἡ πίστωσις;

§35ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι.

§36ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη.—«Ἄρθρ. 3. Μισθὸς ἐνεργείας ὑπαξιωματικῶν καὶ αὐτῶν 464,250 (παρεδέχθη). «Ἄρθρον 4. ἀργίας 21,720» (παρεδέχθη). «Κεφ. Βʹ. τρόφαι 169,360 (παρεδέχθη). «Κεφ. Γʹ. Ὑλικόν. Ἄρθρον 1. Ἐπισκευαὶ πλοίων 140770» (παρεδέχθη). «Ἄρθρον 2. 5,000 «Ἄρθρον 3. Γαιάνθρακες 130,000.

§37Α. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Ὑπάρχουσι δύω φύλλα λεπτομερείας· νομίζω, ὅτι οἱ ἀξιωματικοὶ ἐκεῖνοι, οἵτινες ὑπάρχουσιν εἰς τὴν κατάστασιν τῆς ἀργίας, πρέπει νὰ μετατεθῶσιν εἰς τὴν κατάστασιν τῆς διαθεσιμότητος, ἐκτὸς ἐὰν ὑπάρχουν λόγοι πειθαρχικοί· ἄλλως τε νὰ συναρθῶσιν εἰς ἕνα, διότι οἱ ναῦται καὶ οἱ ἀξιωματικοὶ δὲν ἔχουν τὴν κατάστασιν τῆς διαθεσιμότητος, ὥστε ἡ κατάστασις τῆς ἀργίας πρέπει νὰ μετατεθῇ εἰς τὴν κατάστασιν τῆς διαθεσιμότητος καθόσον πειθαρχικοὶ λόγοι δὲν ἐμποδίζουσι τοῦτο· λέγω δὲ, ἐὰν δὲν ὑπάρχουν λόγοι πειθαρχικοὶ, διότι ἐνθυμοῦμαι, ὅτι ἡ Συνέλευσις κατήργησε τὴν δαπάνην τῆς διαθεσιμότητος.

§38ΣΩΤ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Εἶναι ἐναντίον τῶν νόμων. Ὁ νόμος ἔχει κατάστασιν ἀργίας, διαθεσιμότητος, αἰχμαλωσίας κτλ. ἑπομένως τὸ τοιοῦτον δὲν δύναται νὰ λάβῃ χώραν.

§39ΑΝΤ. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Ἐγὼ εἶπον, ἐὰν δὲν ὑπάρχωσιν λόγοι πειθαρχικοί.

§40ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Περὶ αὐτῶν ἀπεφάνθη ἡ Βουλὴ, διότι παρεδέχθη τὰ ἄρθρα ἄνευ ἀντιῤῥήσεως.

§41ΠΡΟΕΔΡΟΣ. «Ἄρθρον 3. Γαιάνθρακες 130,000.» Ἡ ἐπιτροπὴ παρετήρησεν, ὅτι πρέπει νὰ προμηθεύωνται οἱ γαιάνθρακες διὰ μειοδοσίας.

§42ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Εἶμαι ἐναντίος τῆς γνώμης τῆς ἐπιτροπῆς ὡς πρὸς τὴν προμήθειαν τῶν γαιανθράκων. Ἡ προμήθεια τῶν γαιανθράκων, γινομένη διὰ πλειστηριασμοῦ, ἔχει κακὰς συνεπείας· τὸ γνωρίζω ἀπὸ τὰ πράγματα, γνωρίζω τί κοστίζουν καὶ εἰς τὴν μίαν περίστασιν καὶ εἰς τὴν ἄλλην. Δὲν ἠμπορῶ νὰ ὁρίσω τὴν τιμὴν αὐτῶν, διότι ἐξαρτᾶται ἀπὸ τοὺς ναύλους· ἡ τιμὴ τῶν γαιανθράκων δὲν εἶναι πάντοτε ἡ αὐτὴ, ἀλλ’ αὐξάνει καὶ ἐλαττοῦται κατὰ τὸν ναῦλον· ὥστε δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ προσδιορισθῇ ἡ τιμὴ αὐτῶν, καὶ διὰ τοῦτο ἄλλοτε ἔχουσι 40, ἄλλοτε 60 καὶ ἄλλοτε 70, ὥστε δὲν ἠμπορεῖτε νὰ ὁρίσητε τὴν τιμὴν τοῦ τόνου τῶν γαιανθράκων. Ὅσον δὲ ἀφορᾷ τὸ διὰ πλειστηριασμοῦ...

§43ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Τὸ δημόσιον κατὰ τὸν νόμον ὀφείλει νὰ ἐκθέτῃ εἰς πλειστηριασμὸν τὰς τοιαύτας προμηθείας· ἀλλ’ ὅταν δὲν ἐπιτυγχάνεται τὸ τοιοῦτον, ἢ ὅταν ζητοῦν μεγάλην τιμὴν, τότε ὁ ἁρμόδιος ὑπουργὸς ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ κάμῃ μίαν προμήθειαν.

§44ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Ἐγὼ σᾶς λέγω, ὅτι εἰς αὐτὸ τὸ πρᾶγμα μὴ θέλετε νὰ ἀντιτείνητε, διότι ἐκ τούτου δύνανται νὰ ἔλθουν ζημίαι ἀνυπολόγιστοι· σᾶς τὸ λέγω ἐκ πείρας.

§45ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Ἐκεῖνα ποῦ θὰ πάρετε ἀπ’ εὐθείας, πῶς θὰ τὰ γνωρίζετε, ἐὰν ἦναι καλά;

§46ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Διότι θὰ ἔχω ἕνα ἔμπορον ἀξιότιμον, ὁ ὁποῖος θὰ φροντίζῃ νὰ τὰ φέρῃ ἀμέσως ἀπὸ τὸν ἐργοστασιάρχην καὶ πάντοτε θὰ ἔχωμεν τὴν εὐθηνοτέραν καὶ καλλιτέραν ποιότητα.

§47ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ. Κ. Πρόεδρε, μίαν διασάφησιν θὰ δώσω· ἡ ἐπιτροπὴ προῆλθεν εἰς αὐτὴν τὴν παρατήρησιν ἐκ τῆς σκέψεως, πρῶτον ὅτι εἶναι γνωστὴ ἡ τιμὴ τῶν γαιανθράκων φθάνουσα πάντοτε 15 ἕως 16 δραχμάς· δεύτερον, εἶναι γνωστὰ τὰ ἀνθρακωρυχεῖα ἐν Ἀγγλίᾳ, εἶναι γνωστὴ ἡ ποιότης, γνωστὴ ἡ τιμή· τώρα μένει ἡ μετακόμισις αὐτῶν, ἣν ἠμποροῦμεν νὰ τὴν προβλέψωμεν δι’ ἐργολαβίας διὰ συναγωνισμοῦ.

§48ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Κ’ ἐγὼ ἤμην τῆς ἰδέας αὐτῆς, νὰ δίδεται εἰς ἐργολαβίαν ἡ προμήθεια τῶν ἀνθράκων· ἀφοῦ ὅμως οἱ προαγορεύσαντες μὲ ἔπεισαν, ὅτι τοῦτο ἐπιφέρει ζημίαν παραιτοῦμαι. Συνιστῶ δὲ μίαν ἰδέαν εἰς τὸν Κ. ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν καὶ νομίζω θὰ ἦναι σύμφωνος. Εἰς Λονδῖνον καὶ εἰς πολλὰ ἄλλα μέρη τῆς Ἀγγλίας ὑπάρχουσι πρόξενοι Ἕλληνες, οἱ ὁποῖοι δύνανται νὰ προμηθεύωσι τοὺς ἀναγκαίους γαιάνθρακας, διότι πλεῖστα πλοῖα ἑλληνικὰ κατ’ ἔτος ταξειδεύουσιν εἰς Ἀγγλίαν. Εἶναι γνωστὰ, ὄχι τὰ ἀνθρακωρυχεῖα, ὅπως εἶπεν ὁ προαγορεύσας, ἀλλ’ εἶναι γνωστὴ καὶ σταθερὰ καὶ ἡ ποιότης καὶ ἡ τιμὴ τῶν ἐν Ἀγγλίᾳ γαιανθράκων. Τρεῖς εἶναι καθ’ ὅλην τὴν Ἀγγλίαν αἱ γνωσταὶ ποιότητες τῶν γαιανθράκων, ἡ τοῦ Τρούμ, Κάρδιφ καὶ ἡ τοῦ Νιουκάστελ· καὶ ἐπειδὴ πρὸ πάντων ἡ Κυβέρνησις ἡ ἰδική μας προμηθεύεται τοὺς καλλιτέρους γαιάνθρακας τοῦ Νιουκάστελ, νομίζω, ὅτι δὲν εἶναι τόσον δύσκολον τὸ ὑπουργεῖον νὰ παρακαλέσῃ ἕνα ἐκ τῶν ἐκεῖ προξένων ἵνα, ὁσάκις εὑρίσκει τὴν εὐκαιρίαν ἑλληνικοῦ πλοίου εἰς Λονδῖνον, τι φορτόνῃ γαιάνθρακας διὰ λογαριασμὸν τῆς Κυβερνήσεως· τοιουτοτρόπως ὠφελοῦμεν καὶ τὴν ναυτιλίαν μας μὲ τὸ ἥμισυ ποσὸν τὸ δαπανηθησόμενον εἰς ναῦλον, ὠφελούμεθα συγχρόνως καὶ ἀπὸ τὴν τιμὴν τῶν γαιανθράκων καὶ δὲν ἀγοράζομεν γαιάνθρακας ἀμφιβόλου ποιότητος. Βλέπετε, ὅτι τὸ κονδύλιον ἀναβαίνει εἰς 200 χιλιάδας δραχμὰς, καὶ νομίζω, ὅτι θὰ ἔχωμεν ὠφέλειαν μεγίστην.

§49ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Αὐτὴν τὴν ἰδέαν τὴν παραδέχομαι καὶ ἐγὼ ὡς πρὸς τὸν τρόπον τῆς ἀγορᾶς.

§50ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις. Ἀκολούθως ἐγένοντο δεκτὰ ἓν ἕκαστον τῶν ἑξῆς ἄρθρων καὶ κεφαλαίων· «Ἄρθρον 4. Ἡμερομίσθια 5000. Κεφάλαιον δʹ. Ναυπηγία, πρὸς ἐνθύμησιν. Κεφάλαιον έ. Καταστήματα.

Ἡ ἐπιτροπὴ προτείνει τὴν ἀπάλειψιν αὐτοῦ τοῦ ἄρθρου.

§51ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Ἂς περιορισθῇ κατὰ τὸ ἥμισυ.

§52ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν περιορίζεται εἰς 4000. Ἀντίῤῥησις δὲν ὑπάρχει. «Κεφάλαιον ή. Ἔξοδα γραφείου 19400»

§53ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΑΔΗΣ. Ποίου γραφείου;

§54ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Καὶ τοῦ ὑπουργείου καὶ τοῦ ναυστάθμου καὶ τῶν λιμενικῶν ἀρχῶν καὶ λοιπῶν.

§55ΠΡΟΕΔΡΟΣ. «κεφάλ. θʹ. Ἔξοδα ὁδοιποριῶν 6000. Κεφάλ. ιʹ. Ἔξοδα ναυαγίων 5000. Κεφάλ. ιά. Ἔξοδα φάρων καὶ φανῶν 79560, 52/00.» Δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις, ἀλλὰ νομίζω, ὅτι ἡ Βουλὴ, ὅταν ἐσυζητεῖτο ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν ἀφῄρεσε τὴν δαπάνην δύω φυλάκων διὰ νὰ προστεθῇ εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν.

§56ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Οἰκ.). Κατὰ τὸν προϋπολογισμὸν, εἶναι σημειωμένοι

§57ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Βλέπετε, ὅτι ὑπεπέσαμεν εἰς ἓν λάθος παραδεχθέντες τὴν πρότασιν τοῦ Κ. Λομβάρδου. Αὐτοὺς τοὺς δύω ναύτας προτείνει νὰ τοὺς βγάλωμεν. Νομίζετε, ὅτι θὰ παύσῃ ὁ μισθός των;

§58ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Ἐνθυμεῖσθε, κύριοι, ὅταν ὁ Κ. Λομβάρδος ἐζήτητε ν’ ἀπαλειφθῶσιν αὐτοὶ οἱ δύω ναῦται ἀπὸ τὸν φάρον τῶν Στροφάδων καὶ νὰ προστεθῶσιν εἰς τὸ λοιμοκαθαρτήριον, ἐνθυμεῖσθε, ὅτι διεμαρτυρήθην καὶ εἶπον, ὅτι ἐν καιρῷ εὐθέτῳ θὰ ἐξακριβώσωμεν τὴν ὑπόθεσιν αὐτήν. Ἰδοὺ σήμερον ὅτι παρουσιάζεται. Σᾶς εἶπον τότε, προσέξατε καλὰ, διότι πᾶμε νὰ φτειάσωμεν τὸ ἕνα καὶ χαλοῦμεν τὸ ἄλλο. Πῶς εἶναι δυνατὸν ὁ φάρος νὰ διατηρηθῇ μ’ ἕνα ἄνθρωπον; Ὑποθέτετε, ὅτι ὁ ἄνθρωπος αὐτὸς δὲν ὑπόκειται εἰς ἀσθενείας; δὲν ὑπόκειται εἰς διάφορα περιστατικά; Θέλετε, ὁσάκις εἶναι καλὰ αὐτὸς ὁ ἄνθρωπος, ν’ ἀνάπτῃ ὁ φάρος καὶ ὁσάκις δὲν εἶναι καλὰ νὰ μὴ ἀνάπτῃ; Τότε λοιπὸν καταργήσετε τὸν φάρον αὐτόν.

§59ΛΕΩΝΤΑΡΑΚΗΣ. Πρὸ 20 ἐτῶν ἕνας ἦτο.

§60ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Μὰ ἦτο κακὰ καὶ ψυχρά. Μίαν φορὰν ἦτο ἀναμμένος καὶ 10 φοραῖς δὲν ἦτο. Ἂν θέλετε ν’ ἀφήτετε ἕνα, κάμετέ το, ἀλλὰ θὰ βλαφθῇ ἡ ναυτιλία. Ἐγὼ προτείνω νὰ μείνουν ὅπως εἶναι.

§61ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις νὰ μείνῃ ὅπως ἔχει;

§62ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§63ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν ἐρχόμεθα εἰς τὸν φορολογικὸν νόμον.

§64ΛΕΩΤΣΑΚΟΣ. Νὰ προηγηθῇ ἡ ψηφοφορία.

§65ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Γίνεται πρότασις νὰ γίνῃ ἡ ψηφοφορία περὶ τῆς συντάξεως τῆς χήρας Λεωτσάκου.

§66Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Εἶναι ἀπόφασις νὰ προηγηθῇ ὁ φορολογικὸς νόμος.

§67ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ὄχι, ἀφομοίωσιν θὰ κάμωμεν προτήτερα.

§68ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ προχθὲς ἀπεφάσισε νὰ συζητήσῃ τὸν φορολογικὸν νόμον.

§69ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἐπιθυμοῦμεν ὅλοι νὰ ἐνεργηθῇ ἡ ἀφομοίωσις· ὁ φορολογικὸς νόμος κατ’ ἀνάγκην θὰ συζητηθῇ.

§70Χ. Α. ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ ζήτημα τῆς ἀφομοιώσεως θὰ ἔλθῃ ἐδῶ καθόσον ἀφορᾷ τὴν φορολογίαν μόνον.

§71ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Πρέπει νὰ λύσωμεν ἅπαξ διὰ παντὸς τὸ ζήτημα τῆς ἀφομοιώσεως. Ἐὰν συζητήσωμεν ἤδη τὸν φορολογικὸν νόμον, πολὺ ἀμφιβάλλω ἐὰν θὰ συζητήσωμεν κατόπιν τὸ ζήτημα τῆς ἀφομοιώσεως· ἑπομένως θὰ μείνῃ ἐκκρεμὲς καὶ θὰ δυσκολευθῇ ἡ διοίκησις. Διὰ τοῦτο πρῶτον νὰ συζητήσωμεν τὴν ἀφομοίωσιν.

§72ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λέγοντες δὲ ἀφομοίωσιν ἐννοεῖτε ὅλα τ’ ἀντικείμενα ὄχι μόνο τὴν φορολογίαν.

§73ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Μάλιστα.

§74ΙΑΚΩΒΑΤΟΣ. Τὴν ἐξ ἐφόδου ἀφομοίωσιν.

§75ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Κ. Πρόεδρε, ἐὰν ὑπάρχῃ κανεὶς λόγος ἄλλος ὥστε ν’ ἀνατρέψωμεν ὅλως τὴν ἀπόφασίν μας, τότε ἂς ἀκούσωμεν τὸν λόγον αὐτόν, νὰ τὸν κρίνωμεν καὶ νὰ συμμορφωθῶμεν μὲ τὴν ἐκφρασθεῖσαν γνώμην. Ἀλλ’ ὁ λόγος ὅτι, ἐὰν προταχθῇ ὁ φορολογικὸς νόμος, ἡ ἀφομοίωσις δὲν θὰ ψηφισθῇ, ἐνῷ ἐξ ἐναντίας ἐὰν προηγηθῇ ἡ ἀφομοίωσις ὁ φορολογικὸς νόμος κατ’ ἀνάγκην θὰ ψηφισθῇ, αὐτὸ εἶναι καταφύγιον δι’ ἐμὲ ἀκατανόητον. Ἂς ἐξηγηθῇ ὁ Κ. Κουμουνδοῦρος. Πρὸ παντὸς ἄλλου πρέπει ν’ ἀποφασίσωμεν τοῦτο, νὰ συμφωνήσωμεν μεταξύ μας, ἐὰν θὰ μείνωμεν νὰ τελειώσωμεν τὰς ἐργασίας μας.

§76ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§77ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Καὶ ἄλλοτε ἔγινε λόγος καὶ ἀπεφασίσθη νὰ μείνωμεν μέχρι τῆς ὀγδόης.

§78ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Νὰ μὴ φύγῃ κανεὶς βουλευτὴς χωρὶς νὰ ζητήσῃ τὴν ἄδειαν τοῦ σώματος.

§79ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δυστυχῶς φεύγουν χωρὶς νὰ ζητοῦν τὴν ἄδειαν. Ἐπειδὴ τώρα εἶναι παρόντες, ν’ ἀναγνωσθῇ ὁ κατάλογος, νὰ ἐρωτηθοῦν ὅλοι ἐὰν θὰ μείνουν.

§80ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Κάμετε κἄτι τι· ἐγὼ δὲν λαμβάνω τὴν πρωτοβουλίαν εἰς τοῦτο, λάβετέ την ὑμεῖς, ἀλλ’ εἶμαι συμφωνότατος ν’ ἀποφασίσωμεν ἓν μέτρον, τὸ ὁποῖον νὰ μᾶς ὑποχρεώσῃ νὰ μὴ ἀναχωρήσωμεν.

§81ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ν’ ἀναγνωσθῇ ὁ κατάλογος.

§82ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Κ. Πρόεδρε, δὲν ὠφελοῦν αὐτά. Τί θέλετε νὰ κάμωμεν;

§83ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὅποιος θέλει νὰ μείνῃ νὰ δώσῃ τὸν λόγον του.

§84ΤΙΝΕΣ. Τί θὰ ὠφελήσῃ;

§85ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Ὅταν τις δώσῃ τὸν λόγον του, δὲν ἠμπορεῖ νὰ τὸν παραβῇ.

§86ΜΠΟΥΚΑΟΥΡΗΣ. Ἐπὶ τῇ ὑποθέσει, ὅτι ἔδοσα σήμερον τὸν λόγον μου μὲ πλήρη τὴν θέλησιν νὰ μείνω, καὶ αὔριον μοῦ παρουσιάζεται μία ἀνάγκη σπουδαία νὰ φύγω, τί θὰ κάμω;

§87ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νὰ ζητήσετε τὴν ἄδειαν τοῦ σώματος.

§88ΛΑΠΑΣ. Δὲν θὰ κάμωμεν τίποτε μ’ αὐτό.

§89ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὄχι, μὲ τὴν ἀπόφασι ἁπλῶς ὅτι θὰ μείνετε, θὰ κάμωμεν. Ὅστις θέλῃ ἂς δώσῃ τὸν λόγον του.

§90ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Ὁ καθεὶς, Κ. Πρόεδρε, αἰσθάνεται τὸ καθῆκον του, καὶ θὰ εἴπῃ, ὅτι παραβιάζει τὸ καθῆκόν του ἐὰν φύγῃ πρὶν τελειώσῃ ἡ Βουλή. Αὐτὰ τὰ μέσα, τὰ ὁποῖα φαίνονται ἓν εἶδος ἐξαναγκασμοῦ, θὰ κάμουν μερικοὺς νὰ φύγουν.

§91ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν θ’ ἀναγκάσωμεν κανένα· ἀλλὰ θέλομεν νὰ μάθωμεν ποῖοι θὰ μείνουν.

§92ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Κ. Πρόεδρε, ν’ ἀναγνωσθῇ ὁ κατάλογος καὶ ἕκαστος νὰ εἴπῃ ἂν θὰ μείνῃ.

§93ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Ἐγὼ δὲν ἔχω καμμίαν ἰδέαν νὰ φύγω, διότι ἔχω καὶ τὴν οἰκογένειάν μου ἐδῶ. Ἀλλ’ ἐὰν μ’ ἐρωτήσετε, θὰ ἀρνηθῶ.

§94ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὅταν γίνεται λόγος, ὅτι ἔχομεν σπουδαῖα καθήκοντα καὶ πρέπει νὰ μείνωμεν, ὅλοι λέγουν μάλιστα, μάλιστα, καὶ κατόπιν φεύγουν καθ’ ἡμέραν.

§95ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΑΔΗΣ. Νομίζω, ὅτι πάντες οἱ βουλευταὶ αἰσθανόμεθα τὴν ἀνάγκην τοῦ νὰ φθάσωμεν εἰς ἓν πέρας, καὶ νομίζω, ὅτι ὁ δεσμὸς οὗτος, νὰ δώσωμεν τὸν λόγον τῆς τιμῆς, ὅτι θὰ διαμείνωμεν μέχρι τῆς λήξεως, δὲν εἶναι ὑπερβολικὸς διὰ τὸν βουλευτὴν, διότι ὁ βουλευτὴς ὀφείλει πάντοτε διὰ νὰ ἐκπληροῖ τὸ καθῆκόν του, ὄχι μόνον ὅταν εἶναι παρὼν, ἀλλὰ καὶ ἀπὼν ἐὰν ᾖναι, ὅταν παρουσιάζωνται τοιαῦται ἀνάγκαι, ὁποῖαι αἱ προκείμεναι· διότι ἔχομεν ὑπὸ συζήτησιν τόσα νομοσχέδια, ἐπὶ τῶν ὁποίων εἰργάσθημεν ἐπὶ 6 μῆνας, καὶ νὰ τ’ ἀφήσωμεν σήμερον ἐκκρεμῆ, ὥστε νὰ ἐπαναληφθῶσιν εἰς μίαν ἄλλην σύνοδον, αὐτὸ, κύριοι, θὰ λογισθῇ προδοσία καθήκοντος, καὶ πιστεύω, ὅτι οὐδεὶς τῶν κυρίων βουλευτῶν θὰ προδώσῃ τοσοῦτον προφανῶς τὰ καθήκοντά του.

§96ΜΠΑΛΑΦΑΣ. Κ’ ἐγὼ γνωρίζω τὸ καθῆκόν μου καὶ τὴν ὑποχρέωσιν, τὴν ὁποίαν ἔχω. Ἐξ ὑπαρχῆς, κύριοι, δὲν ἔλειψα ἀπὸ τὸ βουλευτήριον· ἀλλὰ τώρα ἀναγκάζομαι ν’ ἀναχωρήσω, διότι ἔχω ἀνάγκην ἀπόλυτον.

§97ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν ἐρχόμεθα εἰς τὰ ἀντικείμενα τῆς ἀφομοιώσεως.

§98ΙΑΚΩΒΑΤΟΣ. Ἐξ ἐφόδου.

§99ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΑΔΗΣ. Κύριοι, δὲν ζητεῖ οὐδεὶς ἐξ ἐφόδου ν’ ἀφαρπάσῃ τὸ ζήτημα, ἀπεναντίας τρία ἔτη σκέπτεται καὶ τὸ ἔθνος καὶ ἡ Βουλὴ καὶ ἡ δημοσιογραφία καὶ πάντες περὶ αὐτοῦ. Καὶ ἐν τούτοις, ὁσάκις ἔρχεται ἡ συζήτησις, ἀμέσως ἐγείρεται «τὸ ἐξ ἐφόδου» Ὄχι ἐξ ἐφόδου, κύριοι· θὰ συζητήσωμεν τοῦτο τὸ ζήτημα καὶ θὰ τελειώσωμεν ἐν εἰρήνῃ καὶ ἡσυχίᾳ καὶ κατόπιν ἐρχόμεθα εἰς τὸν φορολογικὸν νόμον.

§100ΠΑΔΟΒΑΣ. Κύριοι βουλευταὶ, δὲν ἔχω σκοπὸν νὰ παρεμβάλω δυσκολίαν ἢ προσκόμματα εἰς τὴν οἱανδήποτε ἀπόφασίν σας, ἀλλὰ παρακαλῶ νὰ σκεφθῆτε ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα τὸ Σάββατον ἀπεφασίσαμεν καὶ τὰ ὁποῖα εἶναι ὁ ὑπογραμμὸς τῆς πορείας ἑνὸς ἑκάστου τῶν βουλευτῶν. Τί ἀπεφασίσθη κατὰ τὸ παρελθὸν Σάββατον; ἀπεφασίσθη νὰ συζητηθῇ ὁ φορολογικὸς νόμος, καὶ ἐπειδὴ εἰς αὐτὸν ὑπάρχει ἡ ἐξαίρεσις ἡ ἀφορῶσα τὴν Ἑπτάνησον, συγχρόνως νὰ συζητηθῇ τὸ ἀντικείμενον ὑπὸ τὴν ἔποψιν τῆς ἀφομοιώσεως ἢ μὴ ἀφομοιώσεως ἀποκλειστικῶς τοῦ φορολογικοῦ νόμου. Ἦτο, κύριοι, ναὶ ἢ ὄχι αὐτὴ ἡ ἀπόφασις, τὴν ὁποίαν ἔκαμεν ἡ Βουλή;

§101ΤΙΝΕΣ. Ὄχι.

§102ΕΤΕΡΟΙ. Μάλιστα.

§103ΠΑΔΟΒΑΣ. Ἀναφέρομαι εἰς τὴν εὐθύτητα τῆς Βουλῆς. Τώρα ὅλοι εἴμεθα ἕτοιμοι ἤδη νὰ συζητήσωμεν τὸ ἀντικείμενον τῆς ἀφομοιώσεως ὑπὸ τὴν ἔποψιν ἀποκλειστικῶς τοῦ φορολογικοῦ νόμου, καὶ θέλω καὶ ἐγὼ ὑποβάλει εἰς τὴν προσοχὴν τῆς ἀξιοτίμου Βουλῆς τὰς σκέψεις μου ἐπὶ τοῦ προκειμένου. Ἔχομεν λοιπὸν εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν μύρια ἄλλα ἀντικείμενα, καὶ σήμερον διὰ μιᾶς ἔρχεται τὸ ζήτημα τῆς γενικῆς ἀφομοιώσεως. Ἐρωτῶ ἐγὼ τὴν Βουλὴν, εἴμεθα ἕτοιμοι; ἀλλ’ ἔπρεπε νὰ ἦσαι ἕτοιμος, ἐπειδὴ καὶ αὐτὸ εἶναι ἀντικείμενον τῆς ἡμερησίας διατάξεως. Ἀλλ’ ἡ ἡμερησία διάταξις, κύριοι, ἔχει 30 διάφορα καὶ σπουδαῖα ἀντικείμενα· ἀφ’ ἑτέρου δὲν μᾶς λείπει ὁ καιρός· ἡμεῖς δὲν ἀναχωροῦμεν· θέλομεν μείνει ἐδῶ μέχρι τῆς τελευταίας ἡμέρας τῆς συνόδου, καὶ ἐλπίζω ὅτι, μένοντες ἐδῶ μέχρι τῆς λήξεως τῆς συνόδου, θὰ ἐκπεραιώσωμεν ὄχι μόνον τὸ ζήτημα τῆς ἀφομοιώσεως, ἀλλὰ καὶ πολλὰ ἄλλα ζητήματα, τὰ ὁποῖα εἶναι ἐπίσης οὐσιωδέστατα, καὶ οὕτω θέλομεν ἔχει καὶ τὸν τρόπον καὶ τὴν εὐκαιρίαν νὰ τὰ ἀποφασίσωμεν βουλευτικῶς καὶ ὄχι διὰ πιέσεως καὶ ἐξ ἐφόδου.

§104ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πῶς ἐξ ἐφόδου; πῶς τὸ ἀναφέρετε αὐτὸ πάντοτε;

§105ΠΑΔΟΒΑΣ. Πρὶν τῆς παρατηρήσεως ταύτης ἔπρεπε νὰ συμβουλευθῆτε τὴν πραγματικότητα.

§106ΙΑΚΩΒΑΤΟΣ. Ἡ συζήτησις αὐτὴ εἶναι ἡ ἀπόδειξις, ὅτι ὑπάρχει πίεσις εἰς τὸ ἀκανθωδέστατον τῶν ζητημάτων, ὅπως τὸ ὁμολογεῖ ὅλη ἡ δημοσιογραφία, ὅπως τὸ μαρτυρεῖ ἡ σπουδὴ τῆς Βουλῆς· εἰς τὸ ἀκανθωδέστατον τῶν ζητημάτων δὲν ἔπρεπεν ἡ Βουλὴ νὰ ἐνασχοληθῇ τὴν παραμονὴν τῆς λήξεως τῆς συνόδου, τὴν παραμονὴν τῶν ἑορτῶν (θόρυβος). Καὶ πότε; τὴν παραμονὴν τῆς λήξεως τῆς συνόδου! Ὅλαι αἱ Βουλαὶ τοῦ κόσμου τὰς παραμονὰς τῶν μεγάλων ἑορτῶν τῶν Χριστουγέννων καὶ τοῦ Πάσχα, καὶ εἰς τὴν ἀρχὴν καὶ εἰς τὸ μέσον τῆς συνόδου ἐὰν εὑρίσκωνται, πάντοτε κάμνουσι ἀνακοπήν. Ἐγὼ εἶμαι ὁ πρῶτος ὅστις ἔρχομαι καὶ ὁ τελευταῖος ὅστις φεύγω. Γνωρίζω τὰ καθήκοντά μου· αὐτὰ τὰ ὁποῖα λέγετε εἶναι προφάσεις καὶ ὑποκρισίαι!

§107ΖΕΡΒΟΣ. Ἐδικαί σου.

§108ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀφήσατε τὰ προσωπικά.

§109ΙΑΚΩΒΑΤΟΣ. Τὸ Σύνταγμα λέγει, ὅτι δύνανται οἱ βουλευταὶ νὰ ἐπιπίπτωσιν ἐπὶ τῶν ἰδεῶν ἑνὸς ἄλλου, οὐδέποτε ὅμως ἐναντίον τῶν προσώπων.

§110ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αὐτὸ κάμνετε ὑμεῖς, λέγοντες προφάσεις καὶ ὑποκρισίας, διότι δὲν ἐξελέγχετε τὴν γνώμην τοῦ ἄλλου, ἀλλὰ τὴν συνείδησιν.

§111ΙΑΚΩΒΑΤΟΣ. Ἰδοὺ χαρτοφυλάκιον νομοσχεδίων (δεικνύει μίαν δέσμην νομοσχεδίων)· πρέπει νὰ τὰ ἔχωμεν ὑπ’ ὄψιν τὴν παραμονὴν τῆς λήξεως τῆς συνόδου τῆς Βουλῆς, τὴν παραμονὴν τῶν Χριστουγέννων, τὴν παραμονὴν τοῦ νέου ἔτους. Ὁμολογῶ, ὅτι πρέπει νὰ τελειώσωμεν τὰ ἔργα ἐκεῖνα, τὰ ὑπὸ συζήτησιν, χωρὶς τῶν ὁποίων δὲν δύναται νὰ βαδίσῃ ἡ ὑπηρεσία, καὶ πρέπει ὅλα νὰ τελειώσωσιν· ἀλλ’ ἐκεῖνα τὰ νομοσχέδια, τὰ ὁποῖα ἀφορῶσιν ἀκανθωδέστατα ζητήματα, τὰ ὁποῖα ἐνδέχεται νὰ προκαλέσωσι προστασίαν ξένην (ἀποδοκιμασίαι)...

§112ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΑΔΗΣ. Σεῖς τὴν θέλετε.

§113ΙΑΚΩΒΑΤΟΣ. Ἡμεῖς ἐξετάσαμεν τὴν ἀποπομπήν. Σιώπα! ἠξεύρω ἀπὸ τὶ μαλλὶ κρατεῖ ἡ σκούφια σου.

§114ΚΥΠΡΙΑΔΗΣ. Αὐτὰ εἶναι προσωπικά.

§115ΙΑΚΩΒΑΤΟΣ. Εἶναι τρόπος τοῦ λέγειν. Ἡμεῖς, Κ. Πρόεδρε, πράττομεν ἐναντίον τοῦ ὅ,τι πράττουν ὅλαι αἱ Βουλαὶ τοῦ κόσμου, καὶ ἢ πρέπει νὰ θεωρηθῶμεν ὡς Βουλὴ, ἢ πρέπει νὰ καταργήσωμεν τὴν Βουλὴν, τὸ Σύνταγμα καὶ τὴν ἐλευθερίαν. Ἡμεῖς πράττομεν ἐναντίον τοῦ ὅ,τι πράττουν ὅλα τὰ ἔθνη, τὰ ὁποῖα συνήνωσαν ἐπαρχίας εἴτε ὁμογενεῖς, εἴτε ἀλλογενεῖς. Ὅλος ὁ κόσμος βαδίζει οὕτω πως. Εἶναι κράτη, τῶν ὁποίων αἱ ἐπαρχίαι συνηνώθησαν ἀπὸ αἰώνων, καὶ ἀκόμη ἡ λεγομένη ἀφομοίωσις δὲν ἔγινεν. Ἡ Πρωσσία κυβερνᾶται μὲ δύω νομοθεσίας, μία νομοθεσία διέπει τὴν δεξιὰν ὄχθην τοῦ Ῥήνου καὶ μία τὴν ἀριστεράν. Δύω ἀκυρωτικὰ δικαστήρια, δύω δικονομίαι· μόνον ὑπάρχουσι νόμοι ἐσωτερικοὶ φέροντες τὴν ἁρμονίαν. Ἀπὸ αἰώνων ἡνώθη ἡ Ἀγγλία μὲ τὴν Σκωτίαν, καὶ ἐν τούτοις ὑπάρχουσι τρεῖς νομοθεσίαι ἐν Ἀγγλίᾳ, ἄλλη ἐν Σκωτίᾳ, ἄλλη ἐν Ἀγγλίᾳ καὶ ἄλλη ἐν Ἰρλανδίᾳ.

§116ΜΠΑΛΑΝΟΣ. Ὀνομάζεται ὅμως ἡνωμένον Βασίλειον τῆς Μεγάλης Βρεττανίας ἀναπόσπαστον.

§117ΙΑΚΩΒΑΤΟΣ. Ὑπάρχει ὅμως ἐκεῖ αὐτονομία, ὑπάρχει διοίκησις, ὑπάρχει ἐλευθερία προσωπικὴ καὶ οἱ ἄνθρωποι δὲν εἶναι κτήνη. Ἡ Ἰταλία πρὸ ἓξ ἐτῶν ἡνώθη μὲ τὸ Πεδεμόντιον, τὴν Λομβαρδίαν, τὴν Πάρμαν, τὴν Μοδένην, τὴν Τοσκάνην, τὰ Παππικὰ Κράτη καὶ τὴν Νεάπολιν, καὶ ἐν τούτοις μόλις ἐφέτος εἰσήχθη πρότασις περὶ ἀφομοιώσεως· ὅστις τὸ ἀρνεῖται, εἶναι ἀμαθέστατος, ἀντιπολιτικώτατος καὶ ἀντεθνικώτατος. Βαδίζει μὲ ἓξ στήλας ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ Κράτους. Αὐτὰς τὰς ὀλίγας ἡμέρας, τὰς ὁποίας ἔχομεν, πρέπει νὰ τὰς διανύσωμεν εἰς τὸ νὰ ἐξακολουθήσωμεν τὸ ἀπαραίτητον ἔργον, ἄνευ τοῦ ὁποίου τὸ Κράτος δὲν δύναται νὰ βαδίσῃ συνταγματικῶς. Πρέπει νὰ ψηφίσωμεν καὶ μετὰ ταῦτα τὸν φορολογικὸν νόμον, ἂν δὲ ἦναι καὶ ἄλλα νομοσχέδια, τὰ ὁποῖα εἶναι τοπικοῦ συμφέροντος, συμφέρει καὶ αὐτὰ νὰ τὰ παραδεχθῶμεν ἢ νὰ τ’ ἀποῤῥίψωμεν, καὶ ἑπομένως ἡ Βουλὴ ν’ ἀφήσῃ τὰς τρεῖς ἢ τέσσαρας ἡμέρας διὰ νὰ μὴ κατηγορηθῇ, καὶ δικαίως, ὅτι ἀφίνει τὰ ἀκανθωδέστερα τῶν ζητημάτων εἰς τὴν παραμονὴν τῆς λήξεως τῆς συνόδου καὶ εἰς τὸ σκότος τῆς νυκτός. Ἐγὼ προτείνω, Κύριοι, ὅτι δὲν πρέπει νὰ συζητηθῇ οὔτε ἡ γενικὴ ἀφομοίωσις, οὔτε ἡ φορολογικὴ ἀφομοίωσις, εἰς τὸ ζήτημα τοῦ φορολογικοῦ νόμου, καὶ εἰς τοῦτο σᾶς φέρω συστηματικῶς τὰ ἐπιχειρήματά μου. Δύω φορολογικὰ συστήματα ἵστανται τὸ ἓν ἀπέναντι τοῦ ἄλλου καὶ ἀπειλοῦνται ἀμοιβαίως ποῖον νὰ καταστρέψῃ τὸ ἕτερον. Ἐν Ἑπτανήσῳ δὲν ἔχομεν ἀμέσους φόρους, καὶ ὀφείλω νὰ ἐκθέσω τοῦτο, διότι τὸ λέγω ἐν πλήρει πεποιθήσει, ὅτι οἱ περισσότεροι τῶν βουλευτῶν, οἵτινες ἀγνοοῦσι τὴν νομοθεσίαν, ἀγνοοῦσι τὸ φορολογικὸν σύστημα τῶν Ἰονίων νήσων. Πολλοὶ τῶν βουλευτῶν, οἵτινες ἤκουσαν ποῖον εἶναι τὸ φορολογικὸν σύστημα ἐκεῖνο, ἐθαύμασαν καὶ εἶπον, ἂν τὸ ἠξεύραμεν καὶ ἦτο δυνατὸν νὰ τὸ ἐφαρμόσωμεν εἰς τὴν Στερεὰν Ἑλλάδα, ἠθέλαμεν τὸ δεχθῆ. Ἐν Ἑπτανήσῳ λοιπὸν δὲν ὑπάρχει ἄμεσος φορολογία, δὲν ὑπάρχει φόρος δεκάτης, δὲν ὑπάρχει φόρος ἐπιτηδευμάτων, φόρος οἰκοδομῶν, φόρος ἀμπέλων, φόρος μελισσίων, φόρος ἐπὶ τῶν ζώων· θέλετε εἰπῆ, ὅτι αὐτὸς εἶναι ὁ τόπος τῆς ἐπαγγελίας. Ὡς πρὸς τοῦτο σᾶς τὸ κηρύττω, ὅτι εἶναι ἡ γῆ τῆς ἐπαγγελίας, καὶ δὲν εἶναι τόσον ὅτι οἱ πολῖται ἀπαλλάττονται τοῦ βάρους τῆς φορολογίας, ὄχι· ὑπάρχει ἕτερος λόγος, οἱ πολῖται διατελοῦσιν ἐλεύθεροι, δὲν εὑρίσκονται εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ ἐξαρτῶνται ἀπὸ τὴν κυβέρνησιν καὶ ἀπὸ τὴν βίαν, ἣν κατὰ καιροὺς ἐξασκοῦν αἱ Κυβερνήσεις. Ἡ Κυβέρνησις πάλιν, ἀκούσατε τὸ ὡραῖον πρᾶγμα, τὸ ὁποῖον συμβαίνει, ἡ Κυβέρνησις εἶναι ἀνεξάρτητος ἀπὸ τοὺς πολίτας· ποτὲ δὲν δύναται ὁ Ἰόνιος ν’ ἀρνηθῇ φόρον, ποτὲ ἡ Κυβέρνησις δὲν ἔχει ἀνάγκην τῶν πολιτῶν, ἀλλ’ εἷς ὑπάλληλος κάθηται εἰς τὸ τελωνεῖον καὶ φορολογεῖ ἀπὸ τοῦ πρώτου μέχρι τοῦ τελευταίου ὅλους τοὺς πολίτας τοῦ Κράτους, οὐδεὶς ἐξαιρεῖται. Ἐν Ἑλλάδι τοὐναντίον ὑπάρχει πίεσις, ὑπάρχει ἐπηρεασμὸς, ὑπάρχει αὐτὸ τὸ νὰ ἐξαρτῶνται οἱ πολῖται ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν καὶ ἡ Κυβέρνησις ἀπὸ τοὺς πολίτας. Δὲν ἐκθέτω τὴν λεπτομέρειαν, διότι ἤθελεν ἐπιλείψει μοι ὁ χρόνος διηγουμένῳ τὰς χάριτας τοῦ φορολογικοῦ συστήματος ἐκείνου καὶ τὰ ἐλαττώματα τοῦ φορολογικοῦ συστήματος τοῦ ἐδῶ. Τὸ λέγω μόνον διὰ νὰ σᾶς ἀποδείξω, ὅτι εἰς ζήτημα τόσον οὐσιῶδες, τόσον ἀκανθῶδες, δὲν πρέπει νὰ σπεύσωμεν, ἀφοῦ μάλιστα καὶ ὁ ὑπουργὸς εἶπεν, ὅτι λείπει ὁ ὑλικὸς καιρὸς διὰ νὰ συντάξωσιν ὀργανικὸν νόμον. Τί εἶπον; ὅτι, ἐπειδὴ ἡμεῖς ἐζήσαμεν τόσον χρόνον μὲ ἐκεῖνο τὸ σύστημα καὶ ἐδῶ ἐζήσατε τόσον καιρὸν μὲ αὐτὸ, τὸ ὁποῖον ἔχετε, περιμείνατε εἰσέτι ὀλίγον καιρὸν· δὲν προτείνω ἐλάττωσιν φόρων διὰ νὰ φοβηθῆτε, ὅτι θέλουν λείψει οἱ φόροι ἀπὸ τὸ ταμεῖον, τοὐναντίον μάλιστα σᾶς λέγω, προσέξατε μὴ ἡ Ἑλλὰς πάθῃ ὅ,τι ἔπαθεν ἡ γυνὴ ἐκείνη, ἥτις εἶχε τὴν ὄρνιν, ἡ ὁποία καθημέραν τῇ ἔτικτεν ἓν χρυσοῦν ὠὸν, καὶ δὲν ἠρκέσθη εἰς αὐτὸ, ἀλλ’ ἔσφαξε καὶ τὴν ὄρνιν διὰ νὰ λάβῃ τὸν θησαυρὸν ἐντὸς αὐτῆς· τὸ αὐτὸ ἐνδέχεται νὰ πάθῃ καὶ ἡ Ἑλλάς. Δὲν εὐχαριστεῖται εἰς τὰ χρυσᾶ ὠὰ, τὰ ὁποῖα λαμβάνει ἐκ τῆς Ἑπτανήσου, καὶ θέλει νὰ σφάξῃ αὐτήν. Σᾶς λέγω ὅμως, ὅτι δὲν θέλετε εὕρει θησαυρόν.

§118ΚΥΠΡΙΑΔΗΣ. Ποῦ τὸ ἠξεύρετε;

§119ΙΑΚΩΒΑΤΟΣ. Τὸ ἠξεύρω καὶ ἰδοὺ ἡ ἀπόδειξις· ἄλλοτε εἴχαμεν τοὺς ἀμέσους φόρους ἐν Ἑπτανήσῳ, τὸν φόρον τῆς δεκάτης. Μάλιστα, κύριοι, ἡμεῖς γνωρίζομεν καὶ τὰ δύω συστήματα... καὶ τὸ Τουρκοβαρβαρικὸν σύστημα, τὸ ὁποῖον ἰσχύει ἐν Ἑλλάδι, ὡς ἴσχυε καὶ ἐν Ἑπτανήσῳ, καὶ τὸ ὁποῖον ἡ Ἀγγλία κατήργησε· καὶ ὑπάρχει καὶ τραγούδι τοῦ λαοῦ, τὸ ὁποῖον λέγει· «Καλότυχος ὁποῦ ’ξερε στὸν ᾄδη πῶς περνοῦνε Σὰν βάλουν ταῖς περοῦκες των καὶ τ’ ἀσημοσπαθά των, Ἂν πέρνουν τ’ ἀποκοφτικὰ σὰν εἶν’ τὸ μάθημά των.» Ὅλοι ἐθεώρουν κολασμένον, ἀναθεματισμένον τὸ σύστημα ἐκεῖνο, καὶ ἠγέρθησαν ὅλοι ἐναντίον τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι εἶχον τὴν δεκάτην. Θέλετε ἡ Κυβέρνησις νὰ πάθῃ τὸ αὐτό; Ἡ Ἑπτάνησος τότε εὑρίσκετο εἰς ἀναβρασμὸν, καὶ ἐγὼ τοὐλάχιστον τοιοῦτόν τι δὲν ἤθελον συμβουλεύσει τὴν Κυβέρνησιν. Δὲν θέλω νὰ δώσω εἰς τὴν Κυβέρνησιν ἐλπίδας ματαίας. Εἴχομεν λοιπὸν τὴν δεκάτην καὶ ἡ Κυβέρνησις δὲν εἰσέπραττεν, ἠγέρθη ἐμφύλιος πόλεμος, διότι, διὰ νὰ εἰσπράττῃ, ἡ Κυβέρνησις ἔστειλε δημοσίαν δύναμιν καὶ οἱ χωρικοὶ ἐναντιοῦντο καὶ ἐπήρχετο αἱματοχυσία, εἰς τὴν ὁποίαν καὶ ὁ πάππος τοῦ Κυρίου Παδοβᾶ ἔπεσε μαχόμενος ὑπὲρ τῶν δημοσίων φόρων. Τὴν σήμερον ὁ λαὸς δὲν εἶναι προδιατεθειμένος εἰς τοῦτο· ὁ λαὸς δυσανασχετεῖ· Δόσατε καιρὸν διὰ νὰ συζητήσωμεν αὐτὸ τὸ ζήτημα, νὰ τὸ ἔχῃ πρὸ ὀφθαλμῶν ὁ λαὸς, διὰ νὰ ἰδῇ περὶ τίνος πρόκειται, διότι δὲν ἐννοεῖ ὁ λαὸς τῆς Ἑπτανήσου εἰσέτι τὶ ἐστὶν ἀφομοίωσις, ἐπὶ τῆς ὁποίας γίνεται λόγος. Σᾶς τὸ λέγω ὡς τίμιος ἄνθρωπος, ὅτι ἀφομοίωσιν ὁ ἁπλοῦς λαὸς δὲν ἐννοεῖ ἄλλην, ἢ τὴν ἀλλαγὴν τοῦ προσωπικοῦ, διότι ἔπραξε τὸ ἀσυγχώρητον σφάλμα ἡ Κυβέρνησις ν’ ἀφήσῃ τὸ αὐτὸ προσωπικὸν, καὶ νομίζουν, ὅτι ἕνωσις δὲν ἔγινεν· ἀλλ’ ἅμα εἰπῆτε εἰς τὸν χωρικὸν, καὶ χωρικοὶ εἶναι ὅλοι οἱ κάτοικοι τῆς Ἑπτανήσου, νὰ πληρώνῃ φόρον δεκάτης, φόρον ἐπὶ τῶν ζώων, φόρον ἐπὶ τῶν ἐπιτηδευμάτων........

§120ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ ἡ ἐπιτροπὴ καὶ ἡ Κυβέρνησις δὲν προτείνουν φορολογικὴν ἀφομοίωσιν.

§121ΙΑΚΩΒΑΤΟΣ. Ἐγὼ, Κύριοι, ὁμιλῶ ὄχι ὑπὲρ τοῦ συμφέροντος τῆς Ἑπτανήσου, ἀλλ’ ὑπὲρ τοῦ συμφέροντος τῆς Ἑλλάδος, τοῦτο εἶναι ἡ ἰδέα μου. Ἂν ἡ Βουλὴ παραδεχθῇ τὴν συζήτησιν τοῦ φορολογικοῦ νόμου, εἰς τὴν ὁποίαν παρακαλῶ νὰ καταφύγῃ πρὸ πάντων καὶ οὐχὶ εἰς τὸ ζήτημα τῆς ἐν γένει ἀφομοιώσεως, ἐγὼ πάλιν ὑπόσχομαι νὰ λάβω τὸν λόγον τότε. Ἀλλὰ τὸ χρέος τῆς Βουλῆς ποῖον εἶναι; νὰ ἐπιληφθῇ τοῦ φορολογικοῦ νόμου εὐθὺς, διότι τὸ ζήτημα εἶναι οὐσιῶδες.

§122ΚΥΠΡΙΑΔΗΣ. Κύριοι, πρὸ παντὸς ἄλλου, ἐπειδὴ εἰς τὸ ὑπὸ συζήτησιν θέμα λόγος γίνεται περὶ τῆς γνώμης τοῦ Ἰονίου λαοῦ, ἐπεθύμουν ὡς βουλευτὴς, καὶ πιστεύω ὅτι πολλοὶ ἐξ ὑμῶν τὸ ἐπιθυμεῖτε, νὰ μάθω ποία εἶναι ἡ γνώμη τοῦ Ἰονίου λαοῦ ἐπὶ τῆς ἀφομοιώσεως, διότι, ἂν καλῶς ἀντιλαμβάνωμαι τῶν ἐκφράσεων, τῶν ἐπιθυμιῶν, τῶν προτάσεων τῶν πλείστων ἐκ τῶν βουλευτῶν τῆς Ἑπτανήσου, οἱ πλεῖστοι ἐπιθυμοῦν νὰ φέρουν εἰς τὴν Βουλὴν ὡς ζήτημα σπουδαῖον, ὡς ζήτημα κατεπεῖγον τὸ ζήτημα τῆς ἀφομοιώσεως.

§123ΚΩΝΣΤΑΝΤΑΣ. Εἴπατε, ὅτι ἐπιθυμεῖτε τὴν γνώμην τοῦ Ἰονίου λαοῦ· πρὸ πολλῶν ἡμερῶν κατετέθησαν εἰς τὸ Προεδρεῖον ἀναφοραὶ, δι’ ὧν ἐκφράζεται ἡ ἐπιθυμία τῆς ἀφομοιώσεως· ἂν θέλετε, ἀναγνώσατέ τας.

§124ΚΟΝΤΟΛΕΩΝ. Ἡ Κέρκυρα δὲν ἀντιπροσωπεύει τὴν Ἑπτάνησον.

§125ΠΑΔΟΒΑΣ. Οὔτε τινὲς Κερκυραῖοι δὲν ἀντιπροσωπεύουν τὴν Κέρκυραν.

§126ΚΥΠΡΙΑΔΗΣ. Ἔλθετε ἐπὶ τοῦ βήματος ν’ ἀναπτύξετε τὰς ἰδέας σας. Ὅσα καὶ ἂν μοὶ εἴπητε, ἔχω τὴν πεποίθησιν μορφωμένην, ὅτι οἱ πλεῖστοι τῶν ἀντιπροσώπων τῆς Ἑπτανήσου εἶναι ἐναντίοι εἰς τὰς ἀρχὰς, τὰς ὁποίας ἐξέθεσαν δύω ἐκ τῶν ἐντίμων συναδέλφων ἐνώπιον τῆς Βουλῆς· διότι οἱ μὲν μᾶς εἶπον, ὅτι ὁ Ἰόνιος λαὸς δὲν ἠξεύρει τὶ θὰ εἰπῇ ἀφομοίωσις, ἕτεροι δὲ λέγουν, ὅτι τὸ ζήτημα τῆς ἀφομοιώσεως εἶναι ζήτημα κατὰ μέγα μέρος λελυμένον καὶ ἀποφασισμένον ἀπὸ τὴν τελευταίαν Βουλὴν τῆς Ἑπτανήσου, καὶ τέλος πάντων, ὅτι εἶναι ζήτημα ὥριμον, δυνάμενον νὰ συζητηθῇ ἐνώπιον τοῦ νομοθετικοῦ τούτου σώματος. Κύριοι, ἂν ἀποταθῶ εἰς τοὺς ἀντιπροσώπους τῶν νήσων, βλέπω τοὺς ἀντιπροσώπους τῶν χωρικῶν, οἱ ὁποῖοι εἶναι περισσότεροι ἀπὸ τοὺς ἀντιπροσώπους τῆς πόλεως, ἐξεγειρομένους καὶ ἀπαιτοῦντες τὴν ἀφομοίωσιν, καὶ οἱ πλεῖστοι τοὐλάχιστον λέγουν, ὅτι τὸ ζήτημα εἶναι ὥριμον καὶ κατεπεῖγον καὶ ἀνάγκη ν’ ἀποφανθῇ ἡ Βουλή. Ὑπὸ ἄλλην δὲ ἔποψιν τὸ ζήτημα τῆς ἀφομοιώσεως δὲν εἶναι τῆς ἁρμοδιότητος μόνον τῶν βουλευτῶν τῆς Ἑπτανήσου, ἀλλὰ τῶν ἀντιπροσώπων ὅλου τοῦ ἔθνους καὶ ἐμοῦ αὐτοῦ ὡς ἑνὸς ἐξ αὐτῶν, διότι, κύριοι, δυνάμει τοῦ Συντάγματος καθ’ ὃ οἱ βουλευταὶ ἀντιπροσωπεύουν ὅλον τὸ Κράτος, καὶ οὐχὶ τὴν ἐπαρχίαν του ἕκαστος....

§127ΙΑΚΩΒΑΤΟΣ. Γνωρίζεις τὴν νομοθεσίαν τῆς Ἑπτανήσου;

§128ΚΥΠΡΙΑΔΗΣ. Τὴν ἐμελέτησα κατά τι, ἀλλὰ θὰ τὴν μάθω καὶ ἀπὸ ὑμᾶς. Ἡ Βουλὴ δὲν παίζει, ὁσάκις ἀποφασίζει. Ἡ ἀπόφασις τῆς πλειοψηφίας τῆς Βουλῆς πρέπει νὰ ἦναι σεβαστή· γνωρίζετε ἤδη, ὅτι ἡ πλειοψηφία τῆς Βουλῆς ἀπεφάσισε τόσα ζητήματα τῆς σχετικῆς ἀφομοιώσεως, π. χ. τὸ ὑγειονομικὸν μέρος, τὸ ἀστυνομικὸν, τὸ δημοτικὸν κλπ. Πῶς λοιπὸν διὰ τούτων δὲν κατεστράφη ἡ Ἑπτάνησος; καὶ ὅταν ἔχωμεν πλεῖστα ὅσα ἀντικείμενα τῆς ἀφομοιώσεως ν’ ἀποφασίσωμεν, διατί ἔρχεσθε καὶ διαῤῥηγνύεσθε, ὅτι δὲν πρέπει νὰ προβῶμεν εἰς τὸ ζήτημα τῆς ἀφομοιώσεως, διότι αἱ ἡμέραι εἶναι ἅγιαι, διότι δὲν τὸ ἀπεφάσισεν ἡ Ἰταλία, ἡ Σκωτία, καὶ δὲν ἀφίνετε νὰ ἔμβωμεν εἰς συζήτησιν, παρὰ φέρετε ἐπιχειρήματα, τὰ ὁποῖα δύνανται νὰ ἦναι ὀρθὰ κατ’ οὐσίαν, ἄλλα δὲν ἰσχύουν ὡς λόγος ἀναβολῆς; Πῶς δὲν ἀφίνετε νὰ προχωρήσῃ ἡ Βουλὴ, νὰ ἔμβῃ εἰς σπουδαίας συζητήσεις καὶ νὰ φωτισθῇ; Δὲν ἐνόησε, κύριοι, ὁ Κ. Παδοβᾶς τί ἀπεφάσισεν ἡ Βουλὴ τὸ Σάββατον, καὶ ἂς μὲ συγχωρήσῃ νὰ τῷ ὑπομνήσω τί ἐγένετο. Ἀνεγνώσθη τὸ πρῶτον ἄρθρον τοῦ φορολογικοῦ νόμου καὶ τὸ δεύτερον, καὶ ἐπρόκειτο ν’ ἀρχίσῃ ἡ συζήτησις τοῦ 1 ἄρθρου, ὅτε ὁ ἔντιμος βουλευτὴς Μεσολογγίου, ὀρθῶς ἢ μὴ δὲν δύναμαι νὰ τὸ κρίνω τώρα, ἔκαμε παρατήρησιν, ὅτι φρονεῖ ὅτι πρὶν ψηφισθῇ τὸ 1 ἄρθρον τοῦ φορολογικοῦ νόμου πρέπει νὰ ψηφισθῇ τὸ 2 τὸ ὁποῖον ἀφορᾷ, τὴν ἐξαίρεσιν ὡς πρὸς τὴν Ἑπτάνησον. Κατόπιν τῆς προτάσεως αὐτῆς ἐπῆλθεν ὁ Κ. Λομβάρδος, ἀλλὰ πρὸ τοῦ Κ. Λομβάρδου ὁ Κ. Πετιμεζᾶς εἶπεν, ὅτι τὸ ζήτημα εἶναι σπουδαῖον, ἐπειδὴ ἡ Βουλὴ ἐνδέχεται νὰ μὴ ἦναι ἑτοίμη εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ 2 ἄρθρου, ὡς ἀντικειμένου ἀφορῶντος τὴν ἀφομοίωσιν, καὶ ἐπρότεινε νὰ ἀφήσῃ ἡ Βουλὴ τὴν συζήτησιν εἰς τὴν προσεχῆ συνεδρίασιν, ὁ δὲ ἐπελθὼν Κ. Λομβάρδος εἶπεν, ὅτι θεωρεῖ ἄτοπον νὰ ἐγγίσωμεν τὴν ἀφομοίωσιν μόνον ὅσον ἀφορᾷ τὸ φορολογικὸν ζήτημα καὶ νὰ μὴ τὴν ἐγγίσωμεν ἐν γένει· καὶ ἐν γένει ὑπέμνησεν εἰς τὴν Βουλὴν, ὅτι διωρίσθη ἐπιτροπὴ, ἥτις ἐσκέφθη καὶ ὑπέβαλε πρότασιν ἔγγραφον καὶ γνωμοδότησιν, ἥτις διενεμήθη καὶ ἐσυζητήθη, ὅτι πρέπει νὰ συζητήσωμεν τὰ νομοσχέδια τῆς ἐπιτροπῆς, τὰ ὁποῖα εἶναι ὥριμα, καὶ μετὰ ταῦτα νὰ προβῶμεν εἰς τὸν φορολογικὸν νόμον. Τότε παρετηρήθη, ὅτι εἶναι καλὸν ν’ ἀφήσωμεν τὴν πρότασιν τοῦ Κ. Ἰακωβάτου ἄθικτον, καὶ ἡ Βουλὴ παρεδέχθη τὴν ἀναβολὴν τῆς συζητήσεως, ὁ δὲ Πρόεδρος ἔλυσε τὴν συνεδρίασιν. Οὐδέποτε δὲ ἀπεφασίσαμεν, ὅτι δὲν δύναται νὰ γίνῃ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀφομοιώσεως, καὶ ὁ ἰσχυρισμὸς αὐτὸς δὲν εἶναι ἀκριβής· τὰ πρακτικὰ εἶναι ἐδῶ, κύριοι.

§129ΙΑΚΩΒΑΤΟΣ. Ἐγὼ εἶπον καὶ ἐπαναλέγω, ὅτι ὑποστηρίζω τὴν γνώμην μου καὶ ἡ Βουλὴ................

§130ΚΥΠΡΙΑΔΗΣ. Συνεπείᾳ τῶν ἀνωτέρω, ὀρθῶς ὁ Κ. Πρόεδρος σήμερον ἐθεώρησε τὸ ζήτημα σχετικὸν, καὶ διὰ τοῦτο ἡ Βουλὴ εὐλόγως ἦλθεν εἰς τὰ ἀντικείμενα τῆς ἡμερησίας διατάξεως καὶ εἶπεν, ὅτι πρόκειται ἡ συζήτησις τοῦ φορολογικοῦ νόμου· πρόκειται δὲ ἤδη ν’ ἀποφασίσωμεν, ἂν πρέπει νὰ προβῶμεν εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ φορολογικοῦ νόμου, ἢ ἂν πρέπει νὰ προταχθῇ τὸ περὶ ἀφομοιώσεως· καὶ ἐπειδὴ τὸ ζήτημα τῆς ἀφομοιώσεως κατὰ τύπους καὶ κατ’ οὐσίαν εἶναι ὥριμον ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, νομίζω, ὅτι πρὸ πάντων πρέπει νὰ συζητηθῇ ἡ πρότασις τῆς ἐπιτροπῆς τῆς δικαιοσύνης ἐπὶ τῆς ἀφομοιώσεως. Ἐγὼ, κύριοι, δὲν ἐννοῶ τὸν ἔντιμον καὶ σεβαστὸν Κ. Ἰακωβάτον ὅστις ἀφ’ ἑνὸς μὲν δὲν θέλει τὴν ἀφομοίωσιν, διότι ἡ φορολογία εἶναι διάφορος τῆς Ἑλλάδος καὶ ἀλλοία τῆς Ἑπτανήσου, ἀφ’ ἑτέρου δὲ πολεμεῖ τὸ φορολογικὸν νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ὁρίζει τὴν δεκάτην, τὴν ὁποίαν τρέμουν καὶ φοβοῦνται οἱ Ἑπτανήσιοι. Ἡ πρότασις τοῦ Κ. Ζερβοῦ δύναται νὰ θεωρηθῇ ὡς μία τροπολογία, ἡ πρότασις δὲ τὴν ὁποίαν ἐγὼ ὑποστηρίζω εἶναι γνωστοτάτη, εἶναι ἡ πρότασις τῆς ἐπιτροπῆς. Ἐνθυμεῖσθε, ὅτι πολλοὶ ἐφέρατε προτάσεις περὶ ἀφομοιώσεως, ὡς καὶ ὁ Κ. Ζερβὸς, καὶ ἡ Βουλὴ εἶπεν, ὅτι θὰ ληφθῶσιν ὑπ’ ὄψιν ὅταν συζητηθῇ τὸ σχέδιον, τὸ ὁποῖον θὰ παρουσιάσῃ ἡ ἐπιτροπή. Λοιπὸν σήμερον, ὅτε ἔχετε νομοσχέδιον, κατὰ τὸ ὁποῖον ἡ δεκάτη δὲν εἰσάγεται εἰς τὴν Ἑπτάνησον, τὶ χρειάζεται καὶ τὶ ἐλλείπει καὶ πρὸς τὶ οἱ λόγοι περὶ τοῦ ἐπαχθοῦς καὶ μὴ δικαίου τοῦ φορολογικοῦ συστήματος; Βλέπετε, ὅτι εἶναι λόγοι ὅλως περιττοὶ, διότι ἢ εἶσθε σύμφωνοι εἰς μίαν γενικὴν ἀφομοίωσιν καὶ τότε κατακρίνατε τὸ ὑπουργεῖον διότι φέρει ἐξαιρέσεις, ἢ εἶσθε σύμφωνοι περὶ μερικῆς ἀφομοιώσεως, καὶ τότε πρέπει νὰ ἦσθε σύμφωνοι μὲ τὸ ὑπουργεῖον, τὸ ὁποῖον, ἀποβάλλει τὴν γνώμην τῆς ἐπιτροπῆς, καὶ εἰς τοιαύτην περίπτωσιν πρέπει νὰ ἦσθε εὐχαριστημένοι, διότι ἡ δεκάτη δὲν εἰσάγεται εἰς τὴν Ἑπτάνησον· ἢ θέλετε οὐδαμῶς νὰ μὴ γίνῃ ἀφομοίωσις εἰς τὴν Ἑπτάνησον, καὶ τότε δὲν ἔχετε δίκαιον νὰ καταφεύγητε εἰς τοιαύτας κατακρίσεις. Αὐτὰ λέγω διὰ νὰ ἀποδείξω, ὅτι τὰ προσκόμματα καὶ αἱ δυσκολίαι, αἱ ὁποῖαι παρουσιάζονται εἰς τὴν πρόοδον τῆς Βουλῆς, δὲν εἶναι εὔλογοι. Συγχέουν τὰ ζητήματα καὶ μεγαλύνουν τὰ πράγματα καὶ ἀπὸ σκοποῦ φέρουν ἀντικείμενα, τὰ ὁποῖα δὲν ἔχουν καμμίαν πραγματικὴν ἀξίαν. Συμπεραίνων ὅθεν ὑποβάλλω, ὅτι ἡ πρότασίς μου εἶναι νὰ συζητήσωμεν τὸ νομοσχέδιον τῆς ἐπιτροπῆς περὶ ἀφομοιώσεως, καὶ ἐὰν ὁ Κ. Ἰακωβάτος εὑρίσκῃ εἰς τὸ σχέδιον, ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ κακῶς σκεπτομένη καταστρέφει τοὺς νόμους τῆς Ἑπτανήσου, ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ κάμῃ προτάσεις, ἀλλὰ δὲν πρέπει νὰ λέγῃ, ὅτι ἡμεῖς θέλομεν νὰ εἰσαγάγωμεν μὲ τὸ τσουβάλι νόμους εἰς τὴν Ἑπτάνησον.

§131ΙΑΚΩΒΑΤΟΣ. Εἴδατε, ὀλίγον καιρὸν ἐδόσατε εἰς τὴν ἐπιτροπὴν, καὶ μολονότι ὑπῆρχεν ἡ ἰδέα, ὅτι μὲ τὸ πτυάριον πρέπει νὰ εἰσαχθῇ ἡ νομοθεσία εἰς τὴν Ἑπτάνησον, εἴδατε, ὅτι εἰς τὴν ἔκθεσιν τῆς ἐπιτροπῆς τὰ τρία ἥμισυ εἶναι τῆς νομοθεσίας τῆς Ἑπτανήσου· σᾶς λέγω δὲ, ὅτι, ἐὰν δώσητε ὀλίγον καιρὸν πολλὰ τῆς Ἑπτανήσου θὰ τὰ μεταφέρωμεν ἐδῶ, ὡς ἐλάβατε ἐκεῖνον τὸν περὶ ἐκλογῆς τῶν βουλευτῶν νόμον. Ἐὰν τώρα ἀπὸ τὴν νομοθεσίαν τῆς Ἑπτανήσου παρελάβετε ὅσα ἐνομίσατε ὅτι ἦσαν καλὰ, ἐγὼ φρονῶ, ὅτι καὶ ἐκεῖ ὑπάρχουν καλὰ πράγματα καὶ ἐδῶ, καὶ ἅμα λάβῃ καιρὸν μία ἐπιτροπὴ, θέλει μεταφέρει ἐδῶ πολλὰ καλὰ ἐκ τῶν ὅσα εὑρίσκονται ἐκεῖ. Ἐγὼ πάντοτε ἐθεώρησα τὸ σύστημα, τὸ ὁποῖον ὑπάρχει εἰς τὴν νομοθεσίαν ἐδῶ, καλὸν, ὅτι τὰ κατὰ τύπους συντεταγμένα συμβόλαια δύνανται νὰ ᾖναι ἀμέσως ἐκτελεστὰ ἄνευ ἀποφάσεως. Εἰς τὴν Ἑπτάνησον ἰσχύει τὸ ἐναντίον· ἐκτὸς δὲ τούτου μετὰ τὴν ἀπόφασιν εἰς τὴν Ἑπτάνησον ἐγγράφεται τὸ κτῆμα εἰς τὴν ὑποθήκην, ἐνῷ ἐδῶ γίνεται ἡ προσημείωσις, καὶ ἐκεῖ δὲν γίνεται αὐτό. Ἀφ’ ἑτέρου ὑπάρχει ἐδῶ τὸ σύστημα τῶν ἐπιδόσεων, τὸ ὁποῖον φρονῶ ὅτι εἶναι ὀλέθριον εἰς τὴν Ἑλλάδα· ἐκεῖ τὸ σύστημα τῶν ἐπιδόσεων εἶναι σωστικὸν τῶν συμφερόντων τῶν ἐπαρχιῶν αὐτῶν· λοιπὸν διατὶ νὰ μὴ δοθῇ ὀλίγος ἔτι καιρός....

§132ΚΥΠΡΙΑΔΗΣ. Κύριε Ἰακωβάτε, ἡ ἐπιτροπὴ, εἰς τὴν ὁποίαν ἡ Βουλὴ ἐνεπιστεύθη τὴν σύνταξιν ἑνὸς σχεδίου, δὲν ἐκινήθη, συντάξασα τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ οὕτως, οὔτε ἀπὸ φανατισμὸν ὑπὲρ τῆς μιᾶς ἢ τῆς ἄλλης ἰδέας, οὔτε ἀπὸ συμπάθειαν· ἡ ἐπιτροπὴ πᾶν ὅ,τι εὗρεν ὀρθὸν εἰς τὸ ἓν μέρος τὸ μετέφερε καὶ εἰς τὸ ἄλλο, καὶ πᾶν ὅ, τι ἔλειπεν ἐκ τοῦ ἑνὸς τὸ ἀντικατέστησεν διὰ τοῦ εἰς τὸ ἕτερον μέρος ἰσχύοντος. Τὴν ἐπιτροπὴν δὲν ἔχετε δικαίωμα νὰ τὴν μεμφθῆτε, ὅτι ἐφέρθη φανατικῶς καὶ ἀποτόμως, οὐδὲ ὅτι δὲν εἶχε τὸν ἀπαιτούμενον καιρὸν νὰ σκεφθῇ, διότι τὸ ζήτημα αὐτὸ ἐπαρουσιάσθη ἤδη ἀπὸ τοῦ 1862 καὶ 1863 καὶ εἶναι ἐξηντλημένον.

§133ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΑΔΗΣ. Ἀπὸ τοῦ 1848.

§134ΙΑΚΩΒΑΤΟΣ. Ἡμεῖς εἴμεθα ἕτοιμοι, ἀλλὰ δὲν ἔχει καιρὸν ἡ Βουλή.

§135ΚΥΠΡΙΑΔΗΣ. Ἡ Βουλὴ εἶναι ἕτοιμος.

§136ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΑΔΗΣ. Νὰ σημειωθῇ ὅτι ὁ κ. Ἰακωβάτος ἐλάλησε τρίς.

§137Χ. Α. ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι, ὑπῆρχον καὶ εἶμαι θιασώτης τῆς τελείας καὶ πλήρους ἀφομοιώσεως τῆς Ἑπτανήσου ἀπ’ ἀρχῆς ὅτε τὸ ζήτημα ἐφέρθη εἰς τὴν Συνέλευσιν καὶ κατόπιν εἰς τὴν Βουλήν· ἀλλὰ βεβαιωθῆτε, ὅτι ποτὲ δὲν ἐθεώρησα ὅτι τὸ ζήτημα τοῦτο ἔχει σχέσιν μὲ τὰς πολιτικὰς δοξασίας· ἐθεώρησα πάντοτε, ὅτι τὸ ζήτημα τῆς ἀφομοιώσεως πρέπει νὰ λυθῇ οὕτως, ὥστε νὰ μὴ ἐπέλθῃ παραλυσία εἰς τοὺς νόμους τοῦ Κράτους. Ἐπεθύμουν καὶ ἐπιθυμῶ νὰ γίνῃ τελεία ἀφομοίωσις, καὶ τοῦτο, διότι εἶναι σύμφωνον μὲ τὰς εὐχὰς τοῦ Ἰονίου λαοῦ· διότι οὕτω πάντοτε ἐξεφράσθη αὐτὸς διὰ τῶν ἀντιπροσώπων του εἰς τὰ κοινοβούλια, «ὅτι καμμίαν ἐξαίρεσιν δὲν θέλει». Διὰ τοῦτο, κύριοι, καὶ εἰς τὴν Ἐθνοσυνέλευσιν πάντοτε ὑπεστήριξα τὴν τελείαν ἀφομοίωσιν καὶ ἀντέπραξα κατ’ ἐκείνων, οἵτινες προέτεινον ἐμπόδια· καὶ δὲν ἐπίστευόν ποτε ὅτι ἤθελον ὑπάρχει Ἑπτανήσιοι ἀντικείμενοι εἰς τὰς εὐχὰς τοῦ Ἑπτανησιακοῦ λαοῦ. Ἡμεῖς δὲν θέλομεν ἄλλο παρὰ μὲ τοὺς αὐτοὺς νόμους, μὲ τοὺς ὁποίους διοικοῦνται οἱ Ἕλληνες, νὰ διοικῶνται καὶ οἱ Ἑπτανήσιοι, καὶ ἐὰν ὑπάρχῃ τι καλὸν εἰς τὴν Ἑπτάνησον, θὰ τὸ παραδεχθῶμεν καὶ ἡμεῖς. Κύριοι, μᾶς παρουσιάζετε δυσκολίας καὶ ἐμπόδια, ἀλλὰ δὲν μᾶς λέγετε ποῖα τὰ κακὰ, τὰ ὁποῖα θὰ προκύψουν ἐκ τῆς ἀφομοιώσεως; Μᾶς φέρετε ὡς παράδειγμα τὴν Ἀγγλίαν καὶ Ἰταλίαν· ἀλλ’ εἰς τοὺς ὑποστηρίξαντας αὐτὴν τὴν ἰδέαν λέγω, ὅτι εἰς τὴν Σκωτίαν ἠμπορεῖ νὰ ἔχουν εἰδικοὺς νόμους, ἀλλ’ ἐκεῖ δὲν ὑπῆρξεν ἕνωσις καθολικὴ, διότι διὰ συνθήκης διετήρησαν πολλὰ δικαιώματα· ἀλλὰ ἐδῶ τί ἐτηρήσατε διὰ τὸν ἑαυτόν σας; ποίαν συνθήκην ἔχετε; ποῖα δικαιώματα ἐτηρήσατε; ἡ συνθήκη ἥτις ἐγένετο ἐμπεριεῖχε τι τοιοῦτον; Ὄχι· ἀπεναντίας τί παρουσιάζει; παρουσιάζει τὴν πλήρη καὶ τελείαν ἕνωσιν, καὶ τοῦτο θὰ εἴπῃ νὰ ὑποκύψητε εἰς τοὺς νόμους τοῦ Κράτους. Ἐν τούτοις ἡμεῖς δὲν ἐννοοῦμεν, ἐὰν ὑπάρχῃ τι καλὸν ἐν Ἑπτανήσῳ, νὰ μὴ τὸ δεχθῶμεν· ἀλλὰ σεῖς ἀποφεύγετε τὴν συζήτησιν καὶ μέχρι τῆς στιγμῆς δὲν θέλετε ποσῶς συζήτησιν. Ἔλθετε νὰ συζητήσωμεν καὶ θέλετε μᾶς εὑρῆ εὐκολωτάτους· ἐκθέσατε τὰς ἰδέας σας, καταδείξατε τὸ καλὸν καὶ ὠφέλιμον, καὶ ἡμεῖς πρῶτοι θέλομεν τὸ δεχθῇ. Ἀφ’ ἑτέρου ὅμως, βλέπετε, παρουσιάζει ὁ κ. Ἰακωβάτος μίαν σωρείαν προτάσεων, νὰ ἐφαρμοσθῇ ὁ νόμος τῶν περισσῶν, ὁ νόμος τῶν προνομίων καὶ τόσα ἄλλα, καὶ λέγει, ὅτι αὐτὴ ἡ νομοθεσία ἡ μισάνθρωπος πρέπει νὰ ἐκλείψῃ· καὶ τώρα ἔρχεσθε καὶ λέγετε καὶ θέλετε νὰ διατηρήσητε αὐτὴν τὴν νομοθεσίαν! Νὰ σᾶς ἀναφέρω δὲ κάτι τι, τὸ ὁποῖον θὰ σᾶς φανῇ παράδοξον Ἕνας ἄνθρωπος ἐκίνησεν ἀγωγὴν καθ’ ἑνὸς ἄλλου καὶ ζητεῖ νὰ τὸν ὑποχρεώσῃ νὰ ξεθάψῃ τὸν πατέρα του, διότι δὲν καταδέχεται νὰ ὑπάρχῃ πλησίον τοῦ πατρός του (θόρυβος).

§138ΙΑΚΩΒΑΤΟΣ. Σὲ ἠπάτησαν οἱ προδόται.

§139Χ. ΙΑΚΩΒΑΤΟΣ. Οἱ ἰησουΐται.

§140Χ. Α. ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἐνόησα νὰ προσβάλω κανένα ἐκ τῶν κυρίων Ἑπτανησίων, διότι αὐτὸ δὲν προέρχεται ἐκ τῶν Ἑπτανησίων· προέρχεται ἀπὸ διατάξεις, αἵτινες εἰσήχθησαν εἰς τὴν Ἑπτάνησον ἀπὸ τοὺς ξένους. Δὲν ἀνέχομαι νὰ ὑπάρχῃ ἓν μέρος τοῦ Ἑλληνικοῦ Κράτους νὰ διέπεται ἀπὸ τοιούτους νόμους, ὡς αὐτὸς ὁ τεράστιος νόμος τῆς ταφῆς.

§141ΙΑΚΩΒΑΤΟΣ. Ἐγὼ τὴν ἔκαμα, καὶ προκαλῶ ὅλον τὸν κόσμον καὶ ἐπιμένω· καὶ δὲν ἠξεύρετε τὶ λέγετε.

§142Χ. Α. ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐὰν νομίζετε, ὅτι, ὅταν λέγω τοῦτο, ὁμιλῶ.... (θόρυβος).

§143ΙΑΚΩΒΑΤΟΣ. Ἡ Αὐγὴ, τὸ ὄργανον τῶν ἰησουϊτῶν τῶν ἀτίμων, ὄχι τῶν μικρῶν, ἀλλὰ τῶν πατρόνων της, σὲ μετεχειρίσθησαν ὡς ὄργανον.

§144Χ. Α. ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔχω τὴν ἀπόφασιν, θὰ τὴν φέρω ἐπὶ τῆς συζητήσεως τῆς οὐσίας (θόρυβος). Αὐτὰ τὰ εἶπον διὰ νὰ ὑποστηρίξω ὅτι πρέπει νὰ ἔμβωμεν εἰς τὴν συζήτησιν, καὶ δὲν πρέπει νὰ ἐμποδισθῶμεν εἰς τοῦτο ἀπὸ τὴν τάσιν, τὴν ὁποίαν δεικνύουσί τινες, ὅτι δὲν θέλουν τὴν ἀφομοίωσιν. Διὰ τοῦτο ἐπιμένω καὶ ἐπαναλαμβάνω νὰ εἴπω, ὅτι ἡ Βουλὴ πρέπει νὰ ἐπιληφθῇ αὐτοῦ τοῦ σπουδαίου ἀντικειμένου. Λοιπὸν λέγω νὰ εἰσέλθωμεν εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ φορολογικοῦ νόμου· ἐκεῖ θὰ συζητήσωμεν τὸ ἀντικείμενον αὐτὸ καὶ, ὅταν τελειώσωμεν, κάμνω πρότασιν ἀπὸ τοῦδε νὰ εἰσέλθωμεν εἰς τὴν ἀφομοίωσιν. Μὴ ὑποθέτετε, κ. Παδοβᾶ, ἢ ὅστις ἄλλος ἔχει αὐτὴν τὴν ἰδέαν, ὅτι ἔχομεν σκοπὸν νὰ πιέσωμεν κανένα· ὑποστηρίζομεν ἐν πεποιθήσει τὴν ἀφομοίωσιν καὶ τὴν συγχώνευσιν τῶν δύω ἐπαρχιῶν. Ἐὰν μᾶς πείσετε, ὅτι ἡ νομοθεσία σας εἶναι καλλιτέρα, θὰ δώσωμεν πρῶτοι τὴν ψῆφόν μας νὰ ἐπεκταθῇ εἰς ὅλην τὴν ἐπικράτειαν.

§145ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Ἰακωβάτος ἔχει τὸν λόγον περὶ προσωπικοῦ.

§146ΙΑΚΩΒΑΤΟΣ. Δὲν εἶχον σκοπὸν νὰ κάμω λόγον περὶ προσωπικοτήτων· ἐφημερίδας δὲν ἀναγινώσκω. Ἀλλ’ ἐντοσούτῳ φίλος τις μὲ ἠρώτησε· «Δὲν εἶδες τὰ κατὰ σοῦ γραφόμενα εἰς τὴν Ἀλήθειαν καὶ εἰς τὴν Αὐγήν;» εἶπον ἀγνοῶ. Μοὶ τὰ ἔδοσε καὶ μὲ παρεκίνει ν’ ἀπαντήσω. Εἶπον ὄχι, δὲν ἀπαντῶ· διότι αὐτὸ εἶναι ψεῦδος· εἰς τὴν ἀλήθειαν, θέλω νὰ τὸν ἀφήσω ἄνευ ἀπαντήσεως, διὰ νὰ μείνῃ αἰωνίως τὸ στίγμα τοῦ ψεύδους εἰς τοὺς γράφοντας τὴν Ἀλήθειαν καὶ εἰς τοὺς πάτρωνας αὐτῶν. Ἐνθυμεῖσθε ὅτι ἐγὼ προσέβαλα τὴν διοικητικὴν ἀστυνομίαν τῆς Ἑπτανήσου.

§147ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§148ΙΑΚΩΒΑΤΟΣ. Ἐγὼ ἐζήτησα τὴν κατάργησίν της, ἐγὼ ἐπεκρότησα εἰς τὴν πρότασιν τοῦ κ. Λομβάρδου διὰ τὴν κατάργησίν της, ἐγὼ τὴν ἑσπέραν ἐκείνην εἶπον νὰ συζητήσωμεν, καὶ ὅστις θέλει τὴν ἐπιοῦσαν νὰ τὴν μοιρολογήσῃ ἂς τὴν μοιρολογήσῃ· ἐγὼ θέλω τὴν ἀναθεματίζει. Τὸ πιστεύετε, ὅτι ἡ Ἀλήθεια εἶπεν ὅτι ἐγὼ ἐπικράνθην, διότι ἀπεῤῥίφθη ἡ πρότασίς μου ὑπὲρ τῆς διοικητικῆς ἀστυνομίας;

§149ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΑΔΗΣ. Νὰ ἐρχώμεθα νὰ συζητήσωμεν τὶ γράφουν αἱ ἐφημερίδες ὑπὲρ καὶ κατά, αὐτὸ εἶναι σκανδαλωδέστατον.

§150ΙΑΚΩΒΑΤΟΣ. Παρατηρῶ ἓν σύστημα ἰησουϊτικόν, τὸ ὁποῖον λέγει· «συκοφάντει, συκοφάντει καὶ κἄτι θὰ μείνῃ.» Καὶ αὐτὸ ἐνεργεῖται διὰ τῆς Ἀληθείας καὶ διὰ τῆς Αὐγῆς. Ἰδοὺ τὸ γεγονὸς τὸ ὁποῖον ἀνέφερε.

§151Χ. Α. ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Μὲ παρεξηγεῖτε, δὲν ἐννοοῦσα σᾶς.

§152ΙΑΚΩΒΑΤΟΣ. Μὰ χωρὶς νὰ θέλετε. «Οἱ θεσμοὶ τῶν Ἑνετῶν δὲν ἐπιτρέπουν νὰ θάπτωνται ἐντὸς τοῦ ναοῦ τὰ ὀστᾶ τῶν πενήτων, ἵνα μὴ μιαίνωσι διὰ τῆς ἐπαφῆς των τὰ ὀστᾶ τῶν εὐγενῶν.» Ἰδοὺ τὶ ἠκολούθησεν· Οἱ Ἑπτανήσιοι, ὡς ἄνθρωποι πολιτισμένοι, ὡς ἔχοντες πατρίδα, ἔχουν καὶ μνήματα, μνήματα οἰκογενειακά. Εἰς ὅλα τὰ μέρη τοῦ κόσμου ἀκολουθεῖ πάντοτε, ὅτι ὁ εἷς νὰ μὴ ἐνταφιάζῃ τὸν νεκρόν του εἰς τὸ μνῆμα τοῦ ἄλλου. Καὶ τὸ λέγω αὐτὸ καὶ πρὸς τιμὴν τοῦ Ἑλληνικοῦ ὀνόματος. Ἅμα τὶς ἔχῃ τὸ μνῆμα τῆς οἰκογενείας του, δὲν πρέπει ἄλλος νὰ θέσῃ τὸν νεκρόν του ἐκεῖ, διότι, ἐὰν ἀποθάνῃ ἄλλο μέλος τῆς οἰκογενείας, ποῦ θὰ τὸ θάψουν; Καὶ λοιπὸν μὲ μεγάλην ἀκρίβειαν τηρεῖται ὃ νόμος. Δὲν ἠξεύρω ἐὰν ἐνταφιάσθη νεκρὸς εἰς μνῆμα ξένον καὶ ὁ ἰδιοκτήτης τοῦ εἶπε, σήκωσε τὸν νεκρὸν ἐκεῖθεν, διότι ἐὰν ἔτυχε καὶ σφάλμα, πάντοτε οἱ ἄνθρωποι διετήρησαν τὴν κατοχὴν τοῦ μνήματος χωρὶς ὅμως νὰ φθάσουν εἰς αὐτὴν τὴν ἀπανθρωπίαν. Ἰδοὺ λοιπὸν τὶ ἔτρεξεν. Ἐγὼ ἔλειπον ἀπὸ τὴν Κεφαλληνίαν καὶ ἐδῶ κακοήθως τὸ ἀναφέρουν ὅτι ἤμην ἐκεῖ· ἐγὼ ἔλειπον 2,000 μίλια ἀπὸ τὴν Κεφαλληνίαν, ὅτε συνέβη εἰς τὴν πατρίδα μας τὸ ἀκόλουθον περιστατικόν: Ἡ ἐνοριακή μας ἐκκλησία ἔχει κοιμητήριον, δόξα τῷ Θεῷ, καὶ ἐνταφιάζεται ἕκαστος εἰς τὸ μνῆμά του. Ἀπέθανεν εἷς πολίτης καὶ ἀντὶ νὰ ἐνταφιασθῇ εἰς τὸ μνῆμα τῶν γονέων του, σημειώσατε αὐτό, τὸν ἔφεραν καὶ τὸν ἐνταφίασαν εἰς τὸ κατώφλιον τῆς οἰκίας μας.

§153ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΑΔΗΣ. Δὲν ἤλθαμεν ἐδῶ νὰ συζητήσωμεν τὰ κόκκαλα.

§154ΙΑΚΩΒΑΤΟΣ. Σιωπή, μὴ διακόπτετε· εἶναι πρὸς τιμὴν τῶν ἑλληνικῶν ἐθίμων νὰ μὴ λέγεται ὅτι εἰς ἑλληνικὴν γῆν συμβαίνει αὐτό. —Καὶ λοιπὸν διὰ πολιτικοὺς σκοποὺς ἀντὶ νὰ τὸν ἐνταφιάσουν εἰς τὸ μνῆμα τῶν γονέων του τὸν ἐνταφίασαν εἰς τὸ κατώφλιον τῆς οἰκίας μας, διὰ μέσου τῆς Ἀγγλικῆς ἀστυνομίας. Ὁ ἀδελφός μου, εὑρισκόμενος τότε ἐκεῖ, παρεπονέθη εἰς τὰ δικαστήρια λέγων, διατὶ δὲν ἐνταφιάζεται ὁ ἄνθρωπος κατὰ τὰ θρησκευτικὰ καὶ ἐθνικὰ ἔθιμα, εἰς τὸ κοιμητήριον τῆς ἐκκλησίας καὶ εἰς τὸ μνῆμα τῶν γονέων του ἀλλ’ εἰς τὸ κατώφλιον τῆς οἰκίας μας; Καὶ τὸ δικαστήριον τὸν ἐδικαίωσε καὶ ῥητῶς εἶπεν, ὄχι διὰ τὸν νεκρόν, ἀλλὰ διὰ τοὺς ζῶντας. Ἐὰν θέλῃ μνῆμα, ὄχι ὅσα καὶ ὅσα μνήματα ἔχομεν εἰς τὸ κοιμητήριον, διότι ἔχουν πολλὰ οἱ ἄνθρωποι, ἀλλὰ καὶ εἰς τὸ μνημεῖον τοῦ πατρός μου, ἐὰν θέλουν, ἂς τὸν ἐνταφιάσουν, ἀλλ’ ὄχι εἰς τὸ κατώφλιον τῆς οἰκίας· καὶ τὸ δικαστήριον μᾶς ἐδικαίωσε, μὲ ὅλην τὴν προσπάθειαν τῆς ἀστυνομίας καὶ ὅλην τὴν προσπάθειαν τῶν ἐν Ἀθήναις ἐμφωλευόντων, διότι ἐντεῦθεν ἀπὸ τὰς Ἀθήνας μᾶς ἔγινεν αὐτὸς ὁ πειρασμός, καὶ τὸ λέγω πρὸς ἀτιμίαν ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἀκροάζονται εἰς τὸ ἀκροατήριον. Ἐκεῖνοι μᾶς κατέτρεξαν, ἐκεῖνοι ἡνοῦντο μὲ τὴν Ἀγγλικὴν ἀστυνομίαν καὶ τὴν ὤθησαν ἐναντίον μας καὶ ἐναντίον ὅλου τοῦ Ἰονίου λαοῦ. Καὶ τὴν νύκτα ἠρέθισαν τὸν λαὸν ἐναντίον τῆς Κυβερνήσεως· θέλω ἀποκαλύψει φοβερὰ πράγματα. Τὸ λέγω εἰς ἐπήκοον τῆς Βουλῆς καὶ μᾶλλον εἰς ἐπήκοον τῶν ἀτίμων ληστῶν τῶν ἐμφωλευόντων ἐν Ἀθήναις.

§155ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ἐτελείωσες;

§156ΙΑΚΩΒΑΤΟΣ. Δὲν ἐτελείωσα ἀκόμη, θὰ ἔλθῃ ἡ ἡμέρα τῆς μονομαχίας μεταξὺ ἐκείνων τῶν τόσων καὶ ἐμοῦ μόνου.

§157Χ. Α. ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ διαμαρτύρομαι, ὅτι δὲν ἐνόησα τίποτε ἀπὸ αὐτά.

§158ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐπιτρέψατέ μοι ἀπὸ τὴν θέσιν μου νὰ εἴπω δύω λέξεις, διότι δὲν θὰ εἴπω πολλά.

§159ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πιστεύω, ὅτι δὲν θὰ γίνῃ λόγος πλέον περὶ αὐτοῦ τοῦ παρεμπίπτοντος.

§160ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Ὄχι. Πρέπει νὰ ἐνθυμηθῶμεν ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἐκάμαμεν προχθές. Ἐγένετο ἀναβολὴ τῆς συνεδριάσεως ἐπὶ τῷ σκοπῷ νὰ ἐπανέλθῃ ἡ Βουλὴ καὶ νὰ ἀποφασίσῃ ποῖον νὰ συζητήσῃ, τὸν φορολογικὸν νόμον ἢ τὴν πρότασιν τῆς ἀφομοιώσεως τῆς ἐπιτροπῆς, καὶ τὰ νομοσχέδια τῆς ἐπιτροπῆς, τὸ πρῶτον ἀπὸ τὰ ὁποῖα εἰς τὸ 8 ἄρθρον ἔφερεν ἐμπρὸς τὸ ζήτημα τὸ φορολογικόν. Τοῦτο ἦτο τὸ ζήτημα προχθές. Ἐγὼ νομίζω, ὅτι ἡ Βουλὴ, ἐὰν θέλῃ νὰ βαδίσῃ τακτικῶς, ὀφείλει νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὰς προτάσεις τῆς ἐπιτροπῆς· ἐὰν ὄχι, πρέπει τοὐλάχιστον νὰ σεβασθῇ, ἐπαναλέγω, τὸν ἑαυτόν της, ὅπου διώρισεν ἐπιτροπὴν καὶ τῆς εἶπε νὰ φέρῃ ἐδῶ τὰς ἰδέας της περὶ ἀφομοιώσεως. Μὲ εὐχαρίστησιν ἤκουσα τοὺς προαγορεύσαντας κ. Κυπριάδην καὶ κ. Χρηστόπουλον, ὅτι κήδονται τῶν συμφερόντων τοῦ Ἰονίου λαοῦ. Οὐδεμίαν ἀμφιβολίαν ἔχω, ὅτι ὄχι μόνον οὗτοι οἱ ἀξιότιμοι ἀντιπρόσωποι, ἀλλ’ ὅλη ἡ βουλὴ κήδεται τοῦ Ἰονίου λαοῦ καὶ τῆς Ἑπτανήσου, διότι τί ἄλλο εἶναι Ἑπτάνησος παρὰ Ἑλλάς; τί ἄλλο εἶναι οἱ Ἰόνιοι παρὰ Ἕλληνες; Καὶ πιστεύω, ὅτι ἡ συζήτησις ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ ἀντικειμένου θὰ προχωρήσῃ μὲ ὅλην ἐκείνην τὴν ψυχρότητα, ἀλλὰ καὶ μὲ ὅλην ἐκείνην τὴν ἀπάθειαν, τὴν ὁποίαν ζητεῖ τὸ ζήτημα τοῦτο, καὶ νὰ μὴ καταντήσωμεν καταβαίνοντες καὶ εἰς τὰ μνήματα καὶ τὰ ὀστᾶ τῶν πατέρων μας, ἀλλὰ νὰ περιορισθῶμεν μόνον εἰς τὰ ἀντικείμενα, εἰς τὰ ὁποῖα εἴμεθα ἠναγκασμένοι νὰ καταγίνωμεν.

§161ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Κ. Σέρβος ἔχει τὸν λόγον.

§162ΣΕΡΒΟΣ. Κύριοι, τὸ ζήτημα συνίσταται εἰς τοῦτο, ἂν θὰ προβῇ ἡ Βουλὴ ἐπὶ τοῦ φορολογικοῦ νόμου, ἢ θὰ προβῇ εἰς τὰς προτάσεις τῆς ἀφομοιώσεως. Ἐγὼ νομίζω, ὅτι τὸ πρῶτον πρέπει νὰ παραδεχθῇ διὰ βασίμους λόγους, καὶ διὰ νὰ ἦναι ἡ Βουλὴ σύμφωνος μ’ ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἔλαβον χώραν κατὰ τὸ Σάββατον καὶ διὰ νὰ ἀκολουθήσῃ σύστημα συνετώτερον καὶ ἐλλογώτερον. Ἐνθυμεῖται καλῶς ἡ Βουλὴ, ὅτι, ἐλθόντος ὑπὸ συζήτησιν τοῦ θέματος τοῦ νόμου τῆς φορολογίας, ὁ ἔντιμος βουλευτὴς Μεσολογγίου παρετήρησεν, ὅτι ἦτο ἐλλογώτερον νὰ ψηφισθῇ πρῶτον τὸ δεύτερον ἄρθρον αὐτοῦ, τὸ ὁποῖον ἤθελε διευκολύνει τὴν συζήτησιν, διότι παραδεχομένου ἐν ἀρχῇ, ὅτι ἡ φορολογία τῆς πρώην Ἑλλάδος ἤθελεν ἐπεκταθῇ καὶ εἰς Ἑπτάνησον, ὑπῆρχον γενικὰ τινὰ στοιχεῖα, ὅπως φθάσῃ ἡ Βουλὴ εἰς συμπέρασμα. Ἐλθόντος ὑπὸ συζήτησιν τοῦ θέματος τούτου, κἄποιος παρετήρησεν, ὅτι ἡ ὥρα ἦτο πολὺ προκεχωρημένη, καὶ ὅτι δὲν ἦτο κατάλληλος ἵνα συζητηθῇ καὶ ψηφισθῇ ἓν τόσον πολύκροτον καὶ σοβαρὸν ζήτημα. Οὕτως ἔχοντος τοῦ πράγματος, καὶ ὑπάρχοντος ὑπὸ συζήτησιν ἢ κάλλιον εἰπεῖν ἐν συνεχείᾳ συζητήσεως τοῦ φορολογικοῦ νόμου, ἐγὼ νομίζω, ὅτι ἡ Βουλὴ δὲν δύναται νὰ ἀλλάξῃ αὐτὴν τὴν σειρὰν τῶν πραγμάτων χωρὶς νὰ ἔλθῃ εἰς ἐναντίαν ἀπόφασιν. Καὶ τῳόντι, ἀφοῦ ἐν συνεχείᾳ τῆς συζητήσεως ὑπάρχει τὸ θέμα τοῦ φορολογικοῦ νόμου, ἕπεται ἀναγκαίως, ὅτι ἡμεῖς ἀντικείμενον συζητήσεως πρέπει νὰ ἔχωμεν τὴν συνέχειαν τοῦ φορολογικοῦ νόμου καὶ οὐδὲν ἕτερον. Ἐὰν θέλετε νὰ ἀνατρέψωμεν αὐτὴν τὴν σειρὰν τῶν πραγμάτων, ἐὰν θέλετε νὰ ἐγκαταλείψητε τὸ θέμα τοῦτο καὶ νὰ λάβητε ἕτερον, δύνασθε νὰ τὸ κάμετε, ἀλλὰ καὶ περισσότερον θὰ χρονοτριβήσωμεν καὶ ἀσυνεπεῖς καὶ ἀντιφατικοὶ θὰ ἤμεθα εἰς τὸν ἑαυτόν μας. Ἄλλως τε τὸ θέμα τοῦτο, ἡ πορεία αὕτη, τὴν ὁποίαν ἐβάδισεν ἡ Βουλή, εἶναι καὶ ἔλλογος καὶ σύμφωνος μ’ ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἔκαμε προηγουμένως. Τὶ ἔκαμε μέχρι τοῦδε; Ἔκαμεν ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ὑπηγόρευσαν οἱ συνετώτεροι, οἱ ἐμπειρότεροι, οἱ ἐντιμότεροι τῆς Βουλῆς ταύτης· ὄχι οἱ ἐντιμότεροι, ὅλοι εἶναι ἐπίσης ἔντιμοι· οἱ δοκιμώτεροι, οἱ εὐμοιρότεροι τῆς Βουλῆς εἶπον· ἡ ἀφομοίωσις εἶναι πρᾶγμα ἀκροσφαλές, εἶναι πρᾶγμα ἐπικίνδυνον, πρέπει νὰ τὸ διαπραγματευθῶμεν πολὺ νουνεχῶς, βαθμηδὸν καὶ εὐστόχως, διὰ νὰ φέρωμεν καλὰ καὶ οὐχὶ ἄτοπα ἀποτελέσματα Ὅλοι φλέγεσθε ἀπὸ τὸν ζῆλον, ὅλοι φλέγεσθε ἀπὸ τὴν ἐπιθυμίαν νὰ εὐδοκιμήσῃ ἡ Ἑπτάνησος καὶ οὐχὶ νὰ δυστυχήσῃ. Ἀλλὰ διὰ νὰ φθάσητε εἰς τοῦτο, καθὼς σᾶς εἶπον οἱ συνετώτεροι, πρέπει νὰ προβῆτε βαθμηδόν, λογικῶς, ἐν πλήρει γνώσει τῶν πραγμάτων καὶ τῶν νόμων, βαθμηδὸν καὶ μετὰ λογικῆς πρέπει νὰ προβῇ ἡ ἀφομοίωσις· καὶ τὴν γνώμην τούτων ἠκολουθήσατε μέχρι τοῦδε. Παρεδέχθητε πρῶτον τὴν δημοτικὴν ἀφομοίωσιν, παρεδέχθητε τὴν ἀστυνομικήν, τὴν λιμενικήν, τὴν ἐκπαιδευτικήν, τὴν οἰκονομικήν, τὴν λογιστικήν, τὴν διοικητικήν, ἐν ἄλλοις λόγοις παρεδέχθητε τὰ πλεῖστα τῶν στοιχείων μιᾶς λογικῆς διοικήσεως. Ποῖα πράγματα ἀπομένουσι; τὸ ἐκκλησιαστικόν, τὸ δικαστικὸν καὶ τὸ φορολογικόν. Ἐνῷ λοιπὸν μέχρι τοῦδε προέβημεν βαθμηδόν, ποῖον θά ἦτο ἐλλογώτερον νὰ γίνῃ, ἡ συλλήβδην ἀφομοίωσις τῶν τριῶν τούτων ἀντικειμένων, ἢ ἡ βαθμολογική; Εἶναι φυσικόν, φυσικώτατον νὰ προβῇ καθὼς προέβησαν τὰ ἄλλα ἀντικείμενα, δηλαδὴ νὰ συζητήσωμεν τὸ ἀντικείμενον τῆς φορολογίας, πολλῷ μᾶλλον, καθόσον εἶναι ἡ ὥρα προχωρημένη. Τὸ κυριώτατον μέλημα, Κύριοι, μιᾶς Βουλῆς εἶναι ὁ προϋπολογισμὸς καὶ ὁ φορολογικὸς νόμος· καὶ ἐὰν ἡμεῖς συζητοῦντες τὸν φορολογικὸν νόμον ἐφθάναμεν κυρίως νὰ καταρτίσωμεν τοῦτο, θὰ ἐσυμβιβάζομεν τὰς ἐπιθυμίας καὶ τὸ καθῆκον τὸ πρώτιστον μιᾶς Βουλῆς· ἄλλως, ἐὰν ἐνῷ ἤμεθα εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ προϋπολογισμοῦ καὶ τοῦ φορολογικοῦ νόμου, δικάσωμεν τὰ στοιχεῖα ταῦτα καὶ προβῶμεν εἰς τὸ ζήτημα τῆς γενικῆς ἀφομοιώσεως, ἠξεύρομεν, Κύριοι, ποῦ θὰ καταντήσωμεν;

§163ΡΩΜΑΙΟΣ. Εἰς τὴν ἀφομοίωσιν.

§164ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡσυχία.

§165ΣΕΡΒΟΣ. Παρακαλῶ, Κ. Πρόεδρε, νὰ μὴ μὲ διακόπτουν· ἐγὼ δὲν διακόπτω κανένα· ἂς ἔλθουν ἀπὸ τοῦ βήματος, ἐὰν ἔχουν λόγον, νὰ μὲ ἀντικρούσουν. Καὶ λοιπὸν ὑπακούοντες εἰς αὐτὴν τὴν γνώμην, συμβιβάζομεν καὶ τὸ κύριον καθῆκον μιᾶς Βουλῆς. Ἠξεύρετε, Κύριοι, ἐὰν παραμελήσωμεν τὸ ζήτημα τὸ κύριον τοῦ φορολογικοῦ νόμου, τὸ συμβιβάζον τὰ πάντα, καὶ ἔλθωμεν νὰ συζητήσωμεν τὴν γενικὴν ἀφομοίωσιν, ποῦ θέλομεν φθάσει; Οὔτε ἐγὼ τὸ ἠξεύρω, διότι τὸ ζήτημα εἶναι σοβαρὸν, οὐσιῶδες καὶ ἴσως ἴσως ἐπικίνδυνον. Δὲν πρόκειται, Κύριοι, νὰ ἐφαρμόσωμεν εἰς ἓν κράτος, τὸ ὁποῖον δὲν ἔχει οὐδένα νόμον, νόμους ἑτέρου. Ὄχι, πρόκειται νὰ καταστρέψωμεν νόμους, οἱ ὁποῖοι πρὸ αἰώνων ἐπλάσθησαν μὲ τὰ ἤθη τοῦ τόπου, καὶ νὰ τοὺς ἀντικαταστήσωμεν δι’ ἄλλων, καὶ πότε; ἐνῷ ἀντικατεστήσαμεν μέχρι τοῦδε 8 ἄλλους νόμους τῆς ἀφομοιώσεως, οἱ ὁποῖοι τώρα ἀρχίζουν νὰ ἐνεργῶσι. Τὸ σύστημα τὸ δικαστικὸν, τὸ ἐκκλησιαστικὸν, τὸ φορολογικὸν, εἶναι τρία συστήματα, τὰ ὁποῖα ἀπαιτοῦν προσοχὴν, ἀπαιτοῦν πολυχρόνιον μελέτην. Καί τοι ὑπάρχουσιν ἐδῶ σοφοὶ ἄνδρες, οἱ ὁποῖοι ἠδύναντο νὰ νομοθετήσωσι, τολμῶ εἰπεῖν, δι’ ὅλην τὴν Εὐρώπην, οὐχ ἧττον τὴν σήμερον, εἰπέτε μοι, σᾶς ἐξορκίζω νὰ εἴπητε, γνωρίζετε ὅλους τοὺς νόμους τῆς Ἑπτανήσου; οὐχὶ βεβαίως· καταργεῖτε, χωρὶς νὰ γνωρίζητε, χωρὶς νὰ μελετήσητε τοὺς νόμους καὶ τὰ ἀποτελέσματα αὐτῶν. Διὰ νὰ καταργήσῃ ὁ νομοθέτης, πρέπει νὰ ἔχῃ πρὸ ὀφθαλμῶν ὄχι μόνον τὸν νόμον ἀλλὰ καὶ τὰς συνεπείας του, καὶ ἐὰν λαμβάνοντες πρὸ ὀφθαλμῶν τὸν νόμον καὶ ἰδόντες τὰς συνεπείας πεισθῆτε αὔριον ἢ μετὰ 6 μῆνας, ὅτι αὐτὸς ὁ νόμος εἶναι σωτήριος, εἶναι καλὸς καὶ ἦτο εὐχῆς ἔργον νὰ ἐφαρμοσθῇ καὶ εἰς τὴν Ἑλλάδα, θὰ δύνασθε νὰ τὸ πράξητε καταργοῦντες αὐτὸν ἐν ἀγνοίᾳ τὴν σήμερον; Ἢ εἶναι τοῦτο τὸ σύστημα καὶ ὁ ὑπογραμμὸς τοῦ θεμελιώδους νόμου, τοῦ Συντάγματος; Οὐχὶ, Κύριοι! Τὸ Σύνταγμα προενόησεν, ὅτι πᾶς νόμος πρέπει προσεκτικῶς νὰ ἐξετάζηται καὶ νὰ συζητῆται καὶ ψηφίζεται τρίς. Ὅταν λέγομεν, ὅτι ἡ νομοθεσία ἅπασα τοῦ πρώην Ἑλληνικοῦ βασιλείου ἐφαρμόζεται καὶ εἰς τὴν Ἑπτάνησον, καταργουμένης ἐκείνης τῆς Ἑπτανήσου, συζητοῦμεν καὶ ψηφίζομεν ἐπὶ ἑκάστης διατάξεως τῶν δύω τούτων νομοθεσιῶν.

§166ΖΕΡΒΟΣ. Μὰ τὰς ἐψηφίσαμεν τρίς.

§167ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κ. Ζερβὲ, μὴ διακόπτετε, χάνεται εἰς μάτην ὁ καιρός.

§168ΣΕΡΒΟΣ. Καὶ ἐὰν κατὰ τὸ σύστημα τοῦ ἡμετέρου Συντάγματος πρέπει ὄχι μόνον νὰ γνωρίζεται ὁ νόμος, ὁ ὁποῖος καθιεροῦται, ἀλλὰ πρέπει νὰ γινώσκεται καὶ ἡ διάταξις ἢ αἱ διατάξεις, περὶ ὧν πρόκειται νὰ θεσπίσωμεν ἢ καταργήσωμεν, ἔπεται ἀναγκαίως, ὅτι τὴν σήμερον καταργοῦμεν καὶ θεσπίζομεν χωρὶς νὰ ἔχωμεν πρὸ ὀφθαλμῶν οὐδεμίαν διάταξιν. Διαρκούσης τῆς συνόδου, παρεδέχθημεν διαφόρους νόμους τοῦ ὅλου βασιλείου, ἀλλ’ ἑκάστη διάταξις αὐτῶν τῶν νόμων, ἐπέφερε καὶ ἰδίαν συζήτησιν. Τὴν σήμερον δὲ τὶ θέλετε νὰ πράξωμεν; Θέλετε πλήρη νομοθεσίαν νὰ καθιερώσωμεν, χωρὶς νὰ γνωρίζωμεν καὶ τὴν καταργουμένην καὶ ἐκείνην ἡ ὁποία πρόκειται νὰ καθιερωθῇ. Δὲν ἐστάθηκα ἀμελὴς, ἐπροσπάθησα νὰ λάβω πλήρη ἀντίληψιν τῆς νομοθεσίας τῆς Ἑλληνικῆς ἐν ἄλλοις λόγοις ἐπροσπάθησα νὰ τὴν σπουδάσω ἐφ’ ὅσον ἦτο δυνατὸν, ἀλλ’ εἴτε διότι ἔχω ὀλίγας γνώσεις, εἴτε διότι ἔχω ὀλίγον καιρὸν, σᾶς ὁμολογῶ εἰλικρινῶς, ὅτι δὲν ἔχω τὴν σήμερον ἑτοίμην τὴν πλήρη γνῶσιν, ἡ ὁποία ἀπαιτεῖται ὅπως εἴπω ἐν πεποιθήσει, ὅτι αὐτὴ ἡ νομοθεσία θὰ ἔχῃ καλλίτερα, αἰσιώτερα ἀποτελέσματα ἀπὸ ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἐπιφέρουσιν οἱ νόμοι τῆς Ἑπτανήσου. Καὶ πῶς δύναμαι λοιπὸν νὰ δώσω λόγον τῶν πράξεών μου, ἐὰν πρόκειται νὰ καθιερώσω σύσσωμον τὴν ἑλληνικὴν νομοθεσίαν χωρὶς νὰ ἦμαι εἰς πλήρη γνῶσιν αὐτῆς; Εὐελπίζομαι δὲ, ὅτι καὶ πολλοὶ ἄλλοι τῶν συναδέλφων μου Ἑπτανησίων εὑρίσκονται εἰς τὴν αὐτὴν καὶ οὐχὶ καλλιτέραν θέσιν, διότι ἅπαντες δὲν δύνανται νὰ ἔχουν πλήρη γνῶσιν, πλήρη ἀντίληψιν τῆς Ἑλληνικῆς νομοθεσίας. Συνεπείᾳ τούτων καὶ ἐπιφυλαττόμενος νὰ εἴπω καὶ καθ’ ὑποβάλω τὰς παρατηρήσεις μου ἐπὶ τῆς οὐσίας τοῦ ζητήματος, πρεσβεύω, ὅτι συνεπεία τῆς ἀποφάσεως, τὴν ὁποίαν ἐλάβαμεν προχθὲς τὸ Σάββατον καὶ συνεπείᾳ τοῦ κανόνος, ὁ ὁποῖος μᾶς ὡδήγησε μέχρι τῆς σήμερον, πρέπει νὰ προβῇ ἡ συζήτησις τοῦ φορολογικοῦ νόμου.

§169ΜΠΑΛΑΝΟΣ. Μίαν ἐρώτησιν ἔχω· μετὰ τὴν συζήτησιν τοῦ φορολογικοῦ νόμου ἔχετε τὴν ἰδέαν, ὅτι ἡ δικαστικὴ ἀφομοίωσις πρέπει νὰ συζητηθῇ, ναὶ ἢ ὄχι;

§170ΣΕΡΒΟΣ. Μάλιστα.

§171ΜΠΑΛΑΝΟΣ. Θὰ εἶσθε ἕτοιμος τότε;

§172ΣΕΡΒΟΣ. Τότε θὰ φέρω τὰς παρατηρήσεις μου.

§173ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Κ. Δεληγεώργης.

§174ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Θέλω εἴπει, Κύριοι, ὀλίγας λέξεις κατὰ τῆς προτάσεως τοῦ Κ. Ἰακωβάτου περὶ ἀναβολῆς πάσης συζητήσεως περὶ ἀφομοιώσεως τῆς νομοθεσίας. Εἶναι δῆλον εἰς πάντας, ὅτι μία τοιαύτη πρότασις εἶναι ἀδύνατον νὰ γίνῃ δεκτή· ἀδύνατον, οὐχὶ διότι δὲν εἴμεθα διατεθειμένοι νὰ τὴν δεχθῶμεν, ἀλλὰ διότι εἶν’ ἀδύνατον νὰ τὴν δεχθῶμεν. Ὁ φορολογικὸς νόμος, γνωρίζει ὁ Κ. Ἰακωβάτος, ψηφίζεται κατ’ ἔτος, καὶ φορολογικὸς νόμος, ὁ ὁποῖος δὲν ἐψηφίσθη, καί τοι ἰσχύσας τὸ παρελθὸν ἔτος, δὲν ἠμπορεῖ νὰ ἰσχύσῃ κατὰ τὸ μέλλον· ἑπομένως, ἂν καὶ εἶχον εἰς τὴν Ἑπτάνησον νόμους φορολογικοὺς, ἐὰν ἐφέτος δὲν ἐκδοθῇ ἕνας νόμος παρὰ τῆς Βουλῆς, ὁ ὁποῖος νὰ εἴπῃ ποῖος νόμος φορολογικὸς θὰ ἰσχύσῃ τὸ 1866, εἰς τὴν Ἑπτάνησον φορολογία δὲν δύναται νὰ γίνῃ, διότι τὸ Σύνταγμα ἀπὸ ἑνὸς περίπου ἔτους ἐτέθη εἰς ἐνέργειαν, καὶ κατὰ τὸ Σύνταγμα ἐκεῖνο δὲν δύναται νὰ εἰσπραχθῇ οὔτε ἑνὸς ὀβολοῦ φόρος χωρὶς νὰ ἦναι ψηφισμένος ὑπὸ τῆς νομοθετικῆς ἐξουσίας, διότι ὁ φόρος ἐκεῖνος θεωρεῖται παράνομος, καὶ τὸν φόρον ἐκεῖνον δύνανται ἀζημίως ν’ ἀρνηθῶσιν οἱ φορολογούμενοι· ὥστε ἡ Βουλὴ ὀφείλει νὰ ψηφίσῃ περὶ τῆς φορολογίας τῆς Ἑπτανήσου κατὰ τὸ 1866. Πρῶτος λοιπὸν λόγος, ὁ ὁποῖος ἀναφαίνεται κατὰ τῆς προτάσεως τοῦ Κ. Ἰακωβάτου, εἶναι τὸ ἀνώμαλον πάσης συζητήσεως περὶ ἀφομοιώσεως. Δεύτερον πολεμεῖ τὴν πρότασιν ταύτην τοῦ Κ. Ἰακωβάτου ὁ προϋπολογισμός. Ὁ προϋπολογισμὸς, τὸν ὁποῖον συνετάξαμεν, τῶν ἐσόδων καθὼς καὶ ὁ προϋπολογισμὸς τῶν ἐξόδων προϋποθέτουσι τὴν ἀφομοίωσιν τῆς νομοθεσίας ἐν Ἑπτανήσῳ καὶ ἐν Ἑλλάδι. Δὲν λέγω, ὅτι δὲν ἔχει τὸ δικαίωμα ἡ Βουλὴ νὰ μεταῤῥυθμίσῃ τὴν ἀπόφασιν, τὴν προδικάζουσαν τρόπον τινὰ τὰ ζητήματα τῆς ἀφομοιώσεως, ἀλλ’ ὀφείλει ἀναμφισβητήτως ἡ Βουλὴ νὰ λύσῃ τὰ ζητήματα ταῦτα καὶ ἡ μὲν λύσις, τὴν ὁποίαν θὰ δώσῃ θὰ ᾖναι σύμφωνος μὲ τὰ ἐγγραφέντα εἰς τὸν προϋπολογισμὸν, δὲν θὰ λάβῃ ἀνάγκην νὰ ἐπανέλθῃ εἰς αὐτόν· ἐὰν δὲ ἡ λύσις, τὴν ὁποίαν θὰ δώσῃ, δοθῇ ἐναντία πρὸς τὰ ἐγγραφέντα εἰς τὸν προϋπολογισμὸν, ὀφείλει νὰ ἐπανέλθῃ καὶ εἰς τὸν προϋπολογισμόν· ἄλλως ἠθέλαμεν θεωρηθῆ, Κύριοι, παιδάρια, ἐὰν συνετάττομεν ἕνα προϋπολογισμὸν εἰσήγομεν ἐντὸς αὐτοῦ ἀριθμοὺς ῥοφῶντας ἑκατομμύρια χωρὶς τὸν προϋπολογισμὸν τοῦτον καὶ τὴν ἀπόφασίν μας ταύτην νὰ τὴν περιβάλωμεν μὲ τὴν ἰσχὺν τοῦ νόμου, καὶ ἐὰν ἐγκατελιμπάνομεν τὸ ἔργον μας αὐτὸ χωρὶς νὰ ἦναι δυνατὸν ἡ Κυβέρνησις νὰ τὸ ἐκτελέσῃ φερ’ εἰπεῖν, ἐνῶ ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ 1866, ὅπως εἶχεν εἰσαχθῆ, περιεῖχε 300 τόσας χιλιάδας δι’ ἔξοδα δικαστικὰ, ἡμεῖς τὸν περιωρίσαμεν εἰς πολὺ ὀλιγώτερον, διότι ὑπέθεσεν ἡ Βουλὴ, ὅτι θὰ παραδεχθῇ τὸν δικαστικὸν ὀργανισμὸν τῆς Ἑλλάδος διὰ τὴν Ἑπτάνησον. Πρέπει λοιπὸν νὰ λύσωμεν τὸ ζήτημα περὶ τοῦ δικαστικοῦ ὀργανισμοῦ, διότι ἐὰν δὲν τὸ λύσῃ, ἀντὶ 150 χιλιάδων ἡ κυβέρνησις θὰ ἐξωδεύσῃ 300 τόσας. Ἐπίσης τὸ δασμολόγιον. Τὸ δασμολόγιον εἰσήχθη διὰ διατάγματος, τὸ ὁποῖον δὲν ἦτο ἐπικυρωμένον ἀκόμη ἀπὸ τὴν Βουλὴν, νομίζω, καὶ ὁ προϋπολογισμὸς στηρίζεται εἰς τὸ διάταγμα. Πρέπει ἀφεύκτως νὰ ἔλθῃ ἡ Βουλὴ καὶ νὰ εἴπῃ ὅτι εἰσήχθη ἡ τελωνιακὴ νομοθεσία, τὸ δασμολόγιον δηλονότι, καὶ ἐν Ἑπτανήσῳ, νὰ ἐπικυρώσῃ τὸ διάταγμα ἐκεῖνο, καὶ τότε ὁ προϋπολογισμὸς τῶν ἐσόδων εἶναι ἀληθὴς, ἄλλως δὲν εἶναι ἀληθής. Ἰδοὺ λοιπὸν δεύτερος λόγος, διὰ τὸν ὁποῖον οὐχὶ δὲν θὰ θελήσωμεν, ἀλλὰ δὲν δυνάμεθα νὰ δεχθῶμεν τὴν πρότασιν τοῦ Κυρίου Ἰακωβάτου. Ἔρχομαι εἰς ἓν ἄλλο ζήτημα ἀφορῶν τὶ ἀπεφασίσαμεν προχθές. Τὸ ζήτημα τοῦτο, Κύριοι, κατὰ τὴν στιγμὴν ταύτην δὲν μὲ ἐνδιαφέρει διόλου, δὲν μ’ ἐνδιαφέρει, διότι εἶναι δίκαιον, οἱ Κύριοι βουλευταὶ, οἱ ὁποῖοι ἀνεδέχθησαν, ὅτι ἄνευ διακοπῆς τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς ἠδύνατο αὕτη νὰ ἐκπεραιώσῃ τὰ ἔργα τὰ ἀναγκαῖα διὰ τὴν διοίκησιν τοῦ κράτους, εἶναι δίκαιον, λέγω, αὐτὴ ἡ μερὶς νὰ κανονίσῃ καὶ τὰς ἐργασίας· αὐτὴ τρόπον τινὰ φέρει κάποιαν εὐθύνην, καὶ ἠθέλαμεν ἐλαττώσει ἡμεῖς οἱ ἐναντίοι τὴν εὐθύνην ταύτην, ἐὰν ἠθέλαμεν ἐπιμένει εἰς τὸ νὰ κανονίσωμεν ἡμεῖς τὰ ἀντικείμενα τῆς συζητήσεως καὶ τὸν τρόπον τῆς συζητήσεως. Τουλάχιστον αὐτὴ ἡ διάθεσις δὲν ὑπάρχει εἰς ἡμᾶς· δὲν ἐπιθυμοῦμεν μέρος τῆς εὐθύνης ταύτης, ἡ ὁποία ἠμπορεῖ νὰ ᾖναι καὶ καλὴ, ἠμπορεῖ νὰ ᾖναι καὶ κακὴ, δὲν ἐπιθυμοῦμεν νὰ ἀναδεχθῶμεν οὔτε τὸ καλὸν, οὔτε τὸ κακόν. Δὲν θέλομεν βεβαίως ὑποτάσσεσθαι εἰς τὰ ζητήματα, τὰ ὁποῖα ἀφορῶσι τὰς γνώμας καὶ τὰς πεποιθήσεις· ἀλλ’ ὅσον ἀφορᾷ τὴν τάξιν τῶν ἐργασιῶν, εἶναι δίκαιον ἐκείνη ἡ μερὶς νὰ τὴν ἀποφασίσῃ. Ἡ ἀντιπολίτευσις δέχεται νὰ κανονίσωμεν τὰς ἐργασίας ταύτας, ὅπως θέλετε καὶ ὑμεῖς· ἔχω μόνον νὰ σᾶς κάμω μίαν παρατήρησιν, ὅτι, ἂν εἰσέλθετε εἰς τὰ ζητήματα τῆς ἀφομοιώσεως, πρέπει νὰ σκεφθῆτε, διότι ὁ καιρὸς εἶναι στενὸς, καὶ εἶσθε ἠναγκασμένοι νὰ ψηφίσητε 7 νομοσχέδια, διότι 7 νόμους περιέχει ἡ ἀφομοίωσις, καὶ αὐτὸ τὸ φυλλάδιον (δεικνύει τὸ φυλλάδιον τῶν νομοσχεδίων τῆς ἐπιτροπῆς ἐπὶ τῆς ἀφομοιώσεως εἰς σχῆμα 8.) εἶναι περίπου 10 σελίδες.

§175ΖΕΡΒΟΣ. Ψηφίσατε τὴν πρότασιν τὴν ἰδικήν μου.

§176ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Εἶναι 7 νομοσχέδια λοιπὸν ἐκτεταμένα, περιέχοντα καὶ ποικίλην ὕλην, τὸ σύνολον τῆς νομοθεσίας ἑνὸς κράτους. Ἀλλὰ καὶ τοῦτο δι’ ἡμᾶς εἶναι ἀδιάφορον· ἡμεῖς πρεσβεύομεν τὴν ἀρχὴν τῆς καθολικῆς ἀφομοιώσεως· καθ’ ἡμᾶς τὸ ζήτημα περιέχει μίαν συζήτησιν καὶ μίαν ψῆφον. Ἡμεῖς ἐπρεσβεύσαμεν τὴν ἀρχὴν τῆς καθολικῆς ἀφομοιώσεως, καὶ οὐδεμία ἀφορμὴ μᾶς παρουσιάσθη νὰ μεταβάλωμεν γνώμην· ἕνεκα τούτου ἀκόμη τὸ ζήτημα δι’ ἡμᾶς φαίνεται ἁπλοῦν.

§177ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τρεῖς προτάσεις παρουσιάσθησαν. Ἡ μία, τοῦ Κ. Ἰακωβάτου, ν’ ἀναβληθῇ πᾶσα συζήτησις ἀντικειμένου ἀφορῶντος τὴν ἀφομοίωσιν· ἑτέρα, νὰ συζητηθῶσιν αἱ προτάσεις τῆς ἐπιτροπῆς ἐπὶ τῆς ἀφομοιώσεως, καὶ ἡ τρίτη, νὰ συζητηθῇ προηγουμένως ὁ φορολογικὸς νόμος. Θὰ θέσω εἰς ψηφοφορίαν τὴν πρότασιν τοῦ Κ. Ἰακωβάτου.

§178ΙΑΚΩΒΑΤΟΣ ΚΑΙ ΤΙΝΕΣ ΑΛΛΟΙ (ἐγειρόμενοι). Δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως.

§179ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν εἶσθε δέκα πέντε. — Λοιπὸν οἱ παραδεχόμενοι ν’ ἀναβληθῇ πᾶσα πρότασις ἀφορῶσα τὴν ἀφομοίωσιν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἀπεῤῥίφθη.— Ἐπειδὴ συνεζητεῖτο ὁ φορολογικὸς νόμος καὶ ἦλθεν ἡ πρότασις νὰ προηγηθῇ ἡ συζήτησις τῶν προτάσεων τῆς ἐπιτροπῆς περὶ ἀφομοιώσεως, θὰ θέσω αὐτὴν εἰς ψηφοφορίαν. Οἱ παραδεχόμενοι λοιπὸν νὰ προηγηθῇ ἡ συζήτησις τῶν προτάσεων τῆς ἐπιτροπῆς παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη τὴν πρότασιν. Αἱ προτάσεις τῆς ἐπιτροπῆς, ὡς γνωρίζει ἡ Βουλὴ, δὶς ἀνεγνώσθησαν· ἑπομένως πρόκειται περὶ τῆς τρίτης συζητήσεως. Ἀναγινώσκεται τὸ πρῶτον νομοσχέδιον.

§180ΠΑΔΟΒΑΣ. Παρακαλῶ νὰ τεθῇ εἰς τὰ πρακτικὰ, ὅτι σέβομαι τὴν ἀπόφασιν τῆς Βουλῆς, ἀλλ’ ὅτι δὲν εἶμαι εἰς κατάστασιν νὰ συζητήσω.

§181Θ. ΖΕΡΒΟΣ. Τὸ σχέδιον τῆς ἐπιτροπῆς θεωρεῖται ὡς τροπολογία τῆς προτάσεώς μου.

§182ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πολὺ καλά· θὰ θέσω εἰς ψηφοφορίαν ἀπέναντι τῆς μερικῆς ἀφομοιώσεως τὴν πρότασιν περὶ γενικῆς ἀφομοιώσεως καὶ ἂν πέσῃ, τότε ἐρχόμεθα εἰς τὴν μερικήν. Ἰδοὺ ἡ πρότασις «Ἀπὸ πρώτης Ἰαννουαρίου....

§183ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Κύριε πρόεδρε, νομίζω, ὅτι ὁ Κύριος Ζερβὸς μέχρι τέλους δὲν θέλει ἐπιμείνει, διότι δὲν ἠμπορεῖ ν’ ἀπαιτήσῃ ἀπὸ τὴν Βουλὴν, ὥστε νὰ ψηφοφορήσωμεν ἀσυζητήτως, καὶ δι’ ἑνὸς ἄρθρου νὰ ἐφαρμόσωμεν ὁλόκληρον νομοθεσίαν εἰς τὴν Ἑπτάνησον· αὐτὸ εἶναι πρᾶγμα ἀδύνατον, ἐναντίον τῆς λογικῆς καὶ κατὰ τῶν συμφερόντων τῶν ἀδελφῶν Ἑπτανησίων. Ἡμεῖς ἐννοοῦμεν νὰ ἐνεργηθῇ ἡ ἀφομοίωσις· ἀλλ’ ἀφοῦ ἐξετάσωμεν ἑκάστοτε ὅλα τὰ ἀντικείμενα, καὶ ἀφοῦ πεισθῶμεν περὶ αὐτῶν, τότε νὰ τὰ παραδεχθῶμεν ἢ νὰ τ’ ἀποῤῥίψωμεν. Τὸ σύστημα τοῦ κ. Ζερβοῦ εἶναι νὰ μὴ ἐξετάσωμεν τίποτε, νὰ κλείσωμεν τοὺς ὀφθαλμοὺς καὶ διὰ μιᾶς κονδυλιᾶς νὰ μεταβάλωμεν τὴν νομοθεσίαν. Ἄλλως τε, κύριοι, τὰ ζητήματα εἶναι χωριστὰ, ὡς εἶναι χωριστὴ ἡ νομοθεσία, καὶ ὁ κανονισμὸς ἐπιβάλλει τὸν χωρισμὸν εἰς τοιαύτας περιστάσεις. Δὲν δυνάμεθα νὰ ψηφοφορήσωμεν συλλήβδην, διότι θέλομεν παραβιάσει τὸν νόμον καὶ τὴν συνείδησίν μας. Ἂν ὁ Κύριος Ζερβὸς ἐπιμένῃ νὰ ψηφοφορηθῇ ἡ πρότασίς του, εἶμαι βέβαιος, ὅτι ἡ Βουλὴ θέλει τὴν ἀποῤῥίψει, διότι ἔχει σκοπὸν διὰ μιᾶς νὰ καταστρέψῃ ὁλόκληρον νομοθεσίαν.

§184Θ. ΖΕΡΒΟΣ. Ἡ πρότασίς μου δὲν ὑπηγορεύθη ἀπὸ ἄλλο, παρὰ, διότι ἡ κυβέρνησις ἠμέλησεν ἀφ’ ἧς στιγμῆς ἐγένετο ἡ ἕνωσις νὰ κάμῃ ἐν Ἑπτανήσῳ τὴν ἀφομοίωσιν· διότι ἡ ἀφομοίωσις ἦτο τετελεσμένη καὶ ψηφισμένη ἀπὸ τὴν ΙΓʹ. Βουλὴν καὶ δὲν εἶχεν ἄλλο δικαίωμα ἡ κυβέρνησις παρὰ νὰ τὴν ἐφαρμόσῃ ἐν Ἑπτανήσῳ. Ἐπειδὴ λοιπὸν καὶ ἤρχισεν ἀπ’ ὀλίγον ὀλίγον νὰ ἐφαρμόζῃ νόμους, τελωνιακοὺς, ὑγειονομικοὺς, λιμενικοὺς, μισθοδοτικοὺς, καὶ ὅλα ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἐσύμφερον εἰς τὴν κυβέρνησιν διὰ νὰ καταστρέψῃ τὴν ὑπαλληλίαν τῆς Ἑπτανήσου, διὰ νὰ βλάψῃ τὰ συμφέροντα τοῦ Ἑπτανησιακοῦ λαοῦ, ἐγὼ ἄφησα ἐλευθέραν τὴν κυβέρνησιν διὰ νὰ ἐφαρμόσῃ τὴν νομοθεσίαν· ἀλλ’ ἐπειδὴ ἔβλεπον, ὅτι τὰ πράγματα ἐβράδυνον, καὶ ἡ Κυβέρνησις δὲν ἐβασίζετο εἰς τὸ ψήφισμα τῆς 13 Βουλῆς ἢ εἰς τὴν συνθήκην τὴν εὐρωπαϊκὴν, διὰ τοῦτο ἔφερα εἰς τὴν Βουλὴν τὴν πρότασίν μου, ὅπως λάβῃ πρόνοιαν ἡ κυβέρνησις νὰ ἐφαρμόσῃ ὅλους τοὺς νόμους, ὅλην τὴν φορολογίαν. Ἡ 13 Βουλὴ ἐψήφισε μίαν καὶ ἀδιαίρετον πολιτείαν, ἄνευ χωρισμοῦ. Διὰ τοῦτο ἔκαμα τὴν πρότασιν περὶ γενικῆς ἀφομοιώσεως, διότι οὕτως ἐψήφισεν ἡ 13 Βουλὴ. Ἡ πρότασις τῆς ἐπιτροπῆς εἶναι ὡς τροπολογία τῆς ἰδικῆς μου προτάσεως, ἥτις περιέχει γενικὴν ἀφομοίωσιν καὶ ὄχι μερικήν· ἡ δὲ κυβέρνησις ἔχει τὸ δικαίωμα, ὄχι ἀπὸ τὴν ά. Ἰανουαρίου, ἀλλ’ ἀφ’ ἧς ἐποχῆς ἔμβῃ εἰς ἐνέργειαν ἡ ἀστυνομικὴ ἀφομοίωσις, νὰ εἰσαγάγῃ καὶ τὴν λοιπὴν νομοθεσίαν, καὶ κατὰ τοῦτο μόνον τροποποιῶ τὴν πρότασίν μου. Ὅστις δὲ ἀντίκειται εἰς τὴν πρότασίν μου δὲν εἶναι Ἕλλην καὶ δὲν θέλει νὰ πληρώσῃ φόρον.

§185ΚΥΠΡΙΑΔΗΣ. Ὁ Κ. Ζερβὸς δύναται νὰ ἔχῃ δίκαιον, ἀλλὰ τὸ ζητεῖ συλλήβδην, ἐνῷ ἡ ἐπιτροπὴ, τὴν ὁποίαν διώρισεν ἡ Βουλὴ, ἔλαβεν ὑπ’ ὄψιν τὴν παρατήρησιν τοῦ Κ. Ζερβοῦ καὶ σχεδὸν τὴν ἀποδέχεται. Ἀλλ’ ὁ Κ. Ζερβὸς εἶν’ ἐπίμονος· θέλει καὶ καλὰ, ὅπως διέγραψε τὴν πρότασιν, οὕτω νὰ ψηφοφορηθῇ. Καὶ ἐπειδὴ εἶναι τόσον γενικὴ, τόσον ἀόριστος, καὶ, ἄς μοὶ συγχωρηθῇ ἡ ἔκφρασις, ἀρκετὰ ἀπρόσεκτος, διὰ τοῦτο ἐγὼ δὲν δύναμαι νὰ ψηφοφορήσω ὑπὲρ αὐτῆς. Ὁ Κ. Ζερβὸς θέλει πᾶσα ἡ ἑλληνικὴ νομοθεσία νὰ εἰσαχθῇ εἰς τὴν Ἑπτάνησον ὡς ἀναγκαστική· ὁ Κ. Ζερβός, ἂν ἐπρόσεχεν εἰς τὴν ἔκθεσιν τῆς ἐπιτροπῆς, ἤθελεν εὕρει, ὅτι τὸ πρῶτον ἄρθρον ἐκφράζεται ὡς ἡ πρότασίς του, ἡ ἐπιτροπὴ ὅμως παραδέχεται καί τινας ἐξαιρέσεις. Ὁ Κ. Ζερβὸς λοιπὸν δὲν πρέπει νὰ ἐπιμείνῃ· ἀλλ’ ὅταν ἔλθωμεν εἰς τὰς ἐξαιρέσεις, τότε ἂς πολεμήσῃ αὐτὰς καὶ ἂς ζητήσῃ νὰ πέσουν, καὶ οὕτω μεθοδικῶς θὰ ἔλθωμεν εἰς μίαν ἀπόφασιν· καὶ ὄχι διὰ προτάσεως μὲ τρεῖς λέξεις, ἄνευ συζητήσεως, νὰ παραδεχθῶμεν τὴν γενικὴν καὶ καθ’ ὁλοκληρίαν ἀφομοίωσιν. Ὁ Κ. Ζερβὸς π. χ. θέλει εὕρει εἰς τὴν πρότασιν τῆς ἐπιτροπῆς, ὅτι εἰσάγεται ὁ πολιτικὸς νόμος τῆς Ἑλλάδος εἰς τὴν Ἑπτάνησον ἐκτός τινων ἐξαιρέσεων, ὡς πρὸς τὰς ὁποίας θὰ ἰσχύῃ ὁ πολιτικὸς νόμος τῆς Ἑπτανήσου· ὁ κύριος Ζερβὸς δύναται νὰ μᾶς εἴπῃ, ὅτι αὐτὴν τὴν ἐξαίρεσιν δὲν τὴν θέλει, νὰ φέρῃ τὰ ἐπιχειρήματα, τὰς ἰδέας του, τὴν πεῖράν του καὶ νὰ μᾶς πείσῃ νὰ ῥίψωμεν τὰς ἐξαιρέσεις. Πιστεύω, ὅτι ὁ Κ. Ζερβὸς δὲν θέλει ἐπιμείνει, ἀλλὰ θέλει ἀνακαλέσει τὴν πρότασίν του, ἢ ἄλλως ἡ βουλὴ θέλει τὴν ἀποῤῥίψει, διότι ἔχει στάδιον μετὰ ταῦτα νὰ παραδεχθῇ ἢ μὴ ἐξαιρέσεις.

§186ΖΕΡΒΟΣ. Ἂν παραδεχθῇ ἡ Βουλὴ σχέδιον τῆς ἐπιτροπῆς τόσον τραγελαφικὸν, θὰ καταστρέψῃ καὶ τὴν Ἑλλάδα καὶ τὴν Ἑπτάνησον.

§187Α. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Ἂν ὁ προαγορεύσας ἔντιμος βουλευτὴς Κέας ἤθελεν ἐξετάσει τὴν ἱστορίαν τοῦ προκειμένου ζητήματος, δὲν ἤθελεν ἀποκαλέσει τὴν πρότασιν τοῦ Κ. Ζερβοῦ καὶ ἄλογον καὶ ἀόριστον. Ἡ πρότασις αὕτη σχετίζεται μὲ ὁλόκληρον ἱστορίαν, τῆς ὁποίας ὤφειλε νὰ ἔχῃ γνῶσιν ὁ ἔντιμος προαγορεύσας. Αἱ ἰδέαι αὗται, τὰς ὁποίας καὶ ὁ ἔντιμος βουλευτὴς τῆς Μεσσήνης καὶ ὁ Κ. Κυπριάδης ἐξέφερον, ἐκτενέστερον ἐσυζητήθησαν ἐπὶ τῆς Συνελεύσεως, ἡ ὁποία κατ’ ἀρχὰς ἔλυσε τὸ πλῆρες σύστημα τῆς ἀφομοιώσεως. Ἐὰν ἐμμένωμεν εἰς τὴν ἰδέαν τῆς πλήρους ἀφομοιώσεως, δὲν δύνασθε νὰ μᾶς προτάττετε ὡς ἐπιχειρήματα οὔτε τὴν ἁρπαγὴν ἐξ ἐφόδου τοῦ ζητήματος, οὔτε τὸ ἀόριστον. Ἡ πρότασις τοῦ κυρίου Ζερβοῦ λύει τὸ ζήτημα κατ’ ἀρχὴν, χωρὶς νὰ κάμῃ καμμίαν ἐξαίρεσιν διὰ τὸ μέλλον. Ἡμεῖς, Κύριοι, φρονοῦμεν, ὡς καὶ πολλοὶ ἔντιμοι ἐξ Ἑπτανήσου βουλευταὶ φρονοῦσιν, ὅτι πολλαὶ διατάξεις τῆς ἐν Ἑπτανήσῳ νομοθεσίας δύνανται νὰ ἰσχύωσι καὶ διὰ τὸ μέλλον, καὶ ἂν ᾖναι καλαὶ, δι’ ὅλην τὴν Ἑλλάδα. Διὰ τοῦτο τὸ σύστημα τῆς ἐπιτροπῆς ἀντίκειται διαῤῥήδην καὶ κατ’ ἀρχὴν μὲ τὴν πρότασιν, καὶ κατὰ συνέπειαν ἡ πρότασις τοῦ Κ. Ζερβοῦ ἐρχομένη ὡς τροπολογία ὀφείλει νὰ συζητηθῇ καὶ νὰ ψηφισθῇ. Καὶ ἐν περιπτώσει καθ’ ἣν ἐπιψηφισθῇ ἡ πρότασις τοῦ Κ. Ζερβοῦ, δὲν ἀφαιρεῖται τὸ δικαίωμα τῆς ἐπιτροπῆς ἡ ὁποία εἰργάσθη, καὶ εἰργάσθη ἐνδελεχῶς ἡμέραν καὶ νύκτα, καὶ εὗρεν ἐξαιρέσεις, τροποποιήσεις μὴ ἀφορώσας ὅλον τὸ κράτος. Ὥστε δὲν πρέπει μὲ τόσην ἀδιαφορίαν νὰ περιφρονήσωμεν μίαν πρότασιν, τὴν ὁποίαν μία μεγάλη τῆς Συνελεύσεως μερὶς ἠσπάσθη καὶ ἕνεκα τῆς ὁποίας ἔλαβον χώραν τὰ γνωστὰ ἐκεῖνα· ὥστε φρονῶ, ὅτι θὰ ᾖναι λυσιτελὴς ἡ συζήτησις καὶ τὰ ἀποτελέσματα θὰ ᾖναι πλήρη, ἂν κατ’ ἀρχὴν λύσωμεν τὸ ζήτημα, τὸ ὁποῖον ἡ πρότασις τοῦ κυρίου Ζερβοῦ περικλείει. Ἤδη ἐγένοντο τόσοι νόμοι ἀφομοιωτικοί· λοιπὸν τί σᾶς ἐμποδίζει νὰ ψηφίσητε τὴν πρότασιν τοῦ Κ. Ζερβοῦ, ἡ ὁποία ἀποτελεῖ τὴν πλήρη ἀφομοίωσιν; Φρονῶ, ὅτι οὕτω λύοντες τὸ ζήτημα ἀνταποκρινόμεθα καὶ πρὸς τὸν σκοπόν μας καὶ πρὸς τὴν ἐπιθυμίαν ὅλων ἡμῶν· πρέπει νὰ παύσῃ τέλος αὐτὸ τὸ προηγούμενον, αὐτὴ ἡ ἀνωμαλία εἰς τὴν ὑπηρεσίαν, καὶ θὰ παύσῃ ὅταν δὲν εἰσέλθωμεν εἰς τὸ σύστημα τῶν ἐξαιρέσεων καὶ τῶν διαρκῶν συζητήσεων, αἱ ὁποῖαι, κύριοι, ἀμφιβάλλω εἰς τι θ’ ἀπολήξωσιν. Ὥστε προτείνω, συμμεριζόμενος καὶ ἀποδεχόμενος τὴν γνώμην τοῦ κυρίου Ζερβοῦ, νὰ ψηφίσωμεν ἤδη τὴν πρότασιν αὐτὴν, καὶ ἡ ἐπιτροπὴ μένει μετὰ ταῦτα ἐλευθέρα νὰ φέρῃ ὁποιασδήποτε προτάσεις θέλει.

§188ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ὁ ἀξιότιμος προαγορεύσας βουλευτὴς Οἰτύλου ὡμίλησε περὶ τῆς προτάσεως τοῦ Κ. Ζερβοῦ καὶ εἶπεν, ὅτι ἡ Βουλὴ δύναται νὰ δεχθῇ τὴν πρότασιν ταύτην, καὶ κατόπιν σκεπτόμεθα περὶ τῶν ἐξαιρέσεων, τὰς ὁποίας τυχὸν εἶναι ἀνάγκη νὰ δεχθῶμεν εἰς τὴν ἀρχὴν ταύτην. Οὕτως ὅμως ὁ ἀξιότιμος προαγορεύσας δὲν πράττει ἄλλο, ἢ νὰ ὑποστηρίζῃ τὸ σχέδιον τῆς ἐπιτροπῆς· διότι τί λέγει ἡ ἐπιτροπὴ ἐν ἄρθρῳ πρώτῳ; ὅτι ἡ ἑλληνικὴ νομοθεσία ἐφαρμόζεται εἰς τὴν Ἑπτάνησον καὶ ὅλη ἡ τῆς Ἑπτανήσου καταργεῖται, ἀλλὰ θέλουν ὑπάρξει μερικαί τινες ἐξαιρέσεις.

§189ΖΕΡΒΟΣ. Τί εἶναι τὸ ἀλλὰ τοῦτο;

§190ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Τὸ ἀλλὰ τοῦτο δὲν τὸ δέχεται ὁ Κ. Ζερβὸς, τὸ δέχεται ὅμως ὁ Κ. Μαυρομιχάλης. Δὲν βλέπω κατὰ τί διαφέρομεν. Ἂς ἀφήσωμεν λοιπὸν τὴν γνώμην τοῦ Κ. Μαυρομιχάλη ὡς σύμφωνον μὲ τὴν ἡμετέραν, καὶ ἂς ἐξετάσωμεν τὴν γνώμην τοῦ Κ. Ζερβοῦ, ἂν ᾖναι ἀνάγκη νὰ ψηφίσωμεν τινὰς ἐξαιρέσεις ἢ ὄχι. Ὁ Κ. Ζερβὸς στηρίζεται εἰς τὴν ἀπόφασιν τῆς Ἰονίου Βουλῆς, καὶ εἰς τὴν ἀπόφασιν τῆς Συνελεύσεως· ὡς πρὸς τὴν ἀπόφασιν τῆς Συνελεύσεως, ἐπειδὴ εἶχον τὴν τιμὴν νὰ ἦμαι μέλος αὐτῆς, καὶ ἂν δὲν ἤμην, πάλιν θὰ ἤμην ἁρμόδιος νὰ φέρω γνώμην. Ἡ ἀπόφασις τῆς Συνελεύσεως ἦτο ἀντίθετος τῆς προτάσεως τοῦ Κ. Ζερβοῦ, καὶ σύμφωνος πρὸς τὴν γνώμην τῆς ἐπιτροπῆς, διότι ἡ Συνέλευσις ἀπεφάσισε πλήρη ἀφομοίωσιν, ἀλλὰ καὶ μ’ ἐξαιρέσεις. Δὲν ἐπρόφθασε δὲ νὰ ψηφίσῃ τὰς ἐξαιρέσεις, ἀλλὰ μόνον τὴν ἀρχὴν τῶν ἐξαιρέσεων· τοῦτο ἔκαμεν ἡ Συνέλευσις. Ἀλλ’ ἐλπίζετε, ψηφίζοντες τοῦτο καὶ ὑμεῖς, νὰ φέρετε εἰς πέρας τὸ ἔργον, τὸ ὁποῖον ἡ Συνέλευσις δὲν ἠδυνήθη νὰ φέρῃ; Ἡ ἐπιτροπὴ, κύριοι, εἰς τὴν ἐξέτασιν ταύτην ἔφθασε μετὰ ἐνδελεχῆ μελέτην τῆς ἑπτανησιακῆς νομοθεσίας· εὕρομεν, ὅτι ὑπῆρχον ἐν αὐτῇ θεσμοὶ, τοὺς ὁποίους καὶ ἡμεῖς ἠδυνάμεθα νὰ παραδεχθῶμεν, π. χ. οἱ θεσμοὶ, οἱ περιορισμοὶ τοῦ χρόνου τῆς ἀνακρίσεως, τὸ περὶ συμβολαιογράφων κλπ. Ὡς πρὸς τοὺς θεσμοὺς τούτους εἴπομεν, ὅτι, ἀφοῦ πρόκειται νὰ ἐφαρμοσθῇ ἡ ἑλληνικὴ νομοθεσία, πρέπει νὰ βελτιωθῇ καὶ νὰ παραδεχθῶμεν τὰ καλῶς ἔχοντα ἐκ τοῦ ἑπτανησιακοῦ νόμου, καὶ μετὰ τὴν τοιαύτην τροποποίησιν νὰ ἐφαρμοσθῶσιν. Ὑπάρχουν καὶ ἕτερα ἄλλα πράγματα, τὰ ὁποῖα δὲν ἐθεωρήσαμεν καλῶς ἔχοντα, π. χ. τοιαῦτα ζητήματα εἶναι τὰ τοῦ ἀστικοῦ Κώδηκος· εἰς τὴν Ἑπτάνησον ὡς πρὸς τὰς ἀστικὰς σχέσεις τῶν πολιτῶν ὑπάρχει διαφορὰ τις ὡς πρὸς τὰ ἐνταῦθα κείμενα, διότι τὸ ἀγροτικὸν ζήτημα ἐν Ἑπτανήσῳ εἶναι ζήτημα καθαρῶς ἑπτανησιακὸν, ὅπερ δὲν παρουσιάζεται καὶ ἐνταῦθα· ὡς ἐκ τοῦ ζητήματος τούτου ὁ ἀστικὸς Κώδηξ περιέχει διατάξεις, τὰς ὁποίας οἱ ἑλληνικοὶ νόμοι δὲν περιέχουν. Ἀφοῦ, Κύριοι, εἶναι γνωστὸν ὅτι τὸ ὑπάρχον σύστημα τῆς ἀστικῆς νομοθεσίας ἐν Ἑλλάδι εἶναι προσωρινὸν, ὅτι τὸ σύστημα τοῦτο ἤρχισε νὰ μεταβάλλεται καὶ ἐπεψηφίσθησαν ἤδη τινὰ κεφάλαια τοῦ ἀστικοῦ Κώδηκος, ἡ ἐπιτροπὴ ἐνόμισεν, ὅτι, ἐνῷ δὲν ὑπάρχει προπαρεσκευασμένος ὁ ὁριστικὸς νόμος ὅλου τοῦ Κράτους, ἦτο ὅλως ἄτοπον νὰ ἐφαρμοσθῇ ἐν Ἑπτανήσῳ σύστημα, τὸ ὁποῖον πρόκειται νὰ καταργηθῇ καὶ τὸ ὁποῖον δὲν προβλέπει περὶ τοσοῦτον σπουδαίου ζητήματος, ὁποῖον εἶναι τὸ ἀγροτικὸν ζήτημα τῆς Ἑπτανήσου. Καὶ διὰ τοῦτο εἴπομεν, ὄχι νὰ γίνουν ἐξαιρέσεις, ἀλλὰ ν’ ἀναβληθῇ ἡ περὶ τούτου ἀπόφασις ἕως ὅτου ψηφίσῃ ἡ Βουλὴ τὸν ὁριστικὸν ἀστικὸν νόμον. Ἐπειδὴ δὲ δὲν δυνάμεθα νὰ φέρωμεν τὴν μεταβολὴν ταύτην, εἴπομεν νὰ μείνῃ τὸ πρᾶγμα ὡς ἔχει.

§191ΚΩΝΣΤΑΝΤΑΣ. Ὁ ἀστυκὸς Κώδηξ τῆς Ἑπτανήσου περιέχει διατάξεις τῆς πολιτικῆς δικονομίας τῆς Ἑλλάδος. Εἰς τὸν Ἰόνιον Κώδηκα, καθὼς ἠξεύρετε, ὑπάρχουν δικονομικαὶ διατάξεις, ἀφορῶσαι τὴν ἐκτέλεσιν τῶν ἐλαιῶν ὡς πρὸς τὸ ἀγροτικὸν ζήτημα, τὴν προσωποκράτησιν. Ταῦτα θὰ μείνουν;...

§192ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Κατὰ τὴν γνώμην τῆς ἐπιτροπῆς, ὅλα τὰ νομοθετήματα ἐν Ἑλλάδι περὶ ἀστυκοῦ Κώδικος θέλουν ἐφαρμοσθῇ εἰς τὴν Ἑπτάνησον· περὶ ὅσων δὲ δὲν ὑπάρχει εἰδικὴ νομοθεσία ἐν Ἑλλάδι, αὐτὰ μένουν, διότι ἡ ἐπιτροπὴ ἐνόμισεν, ὅτι εἶναι ἄδικον νὰ προσδιορισθῇ τὸ Ῥωμαϊκὸν δίκαιον εἰς τὴν Ἑπτάνησον, ἀφοῦ τοῦτο εἶναι προσωρινὸν διὰ τὴν Ἑλλάδα. Λέγω λοιπὸν πρὸς τὸν Κ. Κωνσταντᾶν, ὅτι ὅλα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἀνέφερα, θὰ ἐφαρμοσθῶσι καὶ εἰς τὴν Ἑπτάνησον ἐκτὸς τῶν ἀγροληψιῶν. Ὑπάρχουν τινὰ ζητήματα συνδεόμενα μετὰ τοῦ ἀστικοῦ δικαίου, τὰ ὁποῖα δὲν δύνανται νὰ καταργηθῶσι χωρὶς νὰ ληφθῇ πρόνοια περὶ ἀντικαταστάσεως τούτου ἕνεκα καὶ ὁ ἴδιος Κ. Κωνσταντᾶς εἰς τὴν πρότασιν τῆς ἀφομοιώσεως πολὺ δικαίως ἔκαμεν ἐξαίρεσιν τοῦ ἀστικοῦ Κώδηκος. Ἐνόησε βεβαίως, ὅτι δὲν ἦτο δυνατὸν ἐντὸς ἑνὸς νόμου νὰ λυθῇ τὸ ἀγροτικὸν ζήτημα. Ὑπάρχουσι, κύριοι, καὶ ἄλλα ζητήματα, ὡς πρὸς τὰ ὁποῖα ἀνάγκη νὰ γίνουν ἐξαιρέσεις, καὶ ὡς πρὸς ταῦτα ἐδέχθημεν ἐξαιρέσεις. Ἔχομεν τὴν γνώμην τῆς ἐπιτροπῆς, ἥτις ζητεῖ τὴν ἀναβολὴν τῆς ἀφομοιώσεως τῆς φορολογίας, στηρίζουσα τοῦτο ἐπὶ τοῦ λόγου, ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ συστηθῶσι πρῶτον αἱ δημοτικαὶ ἀρχαὶ, δι’ ὧν θὰ ἐφαρμοσθῇ. Ἀλλὰ καὶ ἡ μειονοψηφία τῆς ἐπιτροπῆς καὶ αὐτὴ νομίζει, ὅτι ἐξαιρέσεις τινὲς εἶναι ἀνάγκη νὰ γίνωσι, καὶ ἰδοὺ ποῖαι· ἡ μειονοψηφία τῆς ἐπιτροπῆς, φρονεῖ, ὅτι θὰ ἦτο ἄτοπον νὰ ἐφαρμοσθῇ εἰς τὴν Ἑπτάνησον τὸ σύστημα τῆς φορολογίας τῶν δημητριακῶν καρπῶν, διότι ἀναγνωρίζει τὴν ἀνάγκην, ὅτι ὁ φόρος οὗτος πρέπει νὰ τροποποιηθῇ. Ἡ πλειονοψηφία φρονεῖ, ὅτι πρέπει εἰς τὰς προσεχεῖς συνεδριάσεις νὰ ψηφισθῇ νόμος περὶ δημητριακῶν καρπῶν· αὐτὴ εἶναι ἡ κυριωτέρα ἐξαίρεσις. Ὑπάρχουσι δὲ καὶ ἄλλαι πολλαὶ πολὺ μικροτέρου λόγου ἄξιαι εἰς τὸ ζήτημα τῆς ἀφομοιώσεως. Ὡς πρὸς τὸν τρόπον τῆς ἐκλογῆς τῶν ἀρχιερέων ἡ πλειονοψηφία τῆς ἐπιτροπῆς ἐνόμισεν, ὅτι θὰ ἦναι ἐπιθυμητότερον καὶ καλλίτερον νὰ μένωσι τὰ πράγματα, ὅπως ἔχουσιν, ἕως οὗ ψηφισθῇ εἷς νόμος, ὅστις νὰ κανονίζῃ ἀπὸ κοινοῦ καὶ διὰ τὴν Ἑλλάδα καὶ διὰ τὴν Ἑπτάνησον τί πρέπει νὰ γίνεται· ἡ μειονοψηφία φρονεῖ, ὅτι πρέπει νὰ ἐπιταχυνθῇ ἡ ψήφισις τοῦ νέου τούτου νόμου, ὥστε νὰ τελειώσῃ καὶ αὐτό. Ἰδοὺ δύω ἀντικείμενα, τὸ τῆς φορολογίας καὶ τοῦ ἀστικοῦ νόμου, διὰ τὰ ὁποῖα φρονεῖ ἡ ἐπιτροπὴ, ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ γίνῃ ἐξαίρεσις· ὅταν δὲ καὶ ὑμεῖς νομίσετε ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ ὑπάρξωσιν αὗται αἱ ἐξαιρέσεις, τότε πρέπει νὰ δεχθῆτε τὸ πρῶτον ἄρθρον τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἀφομοιώσεως, ὡς ὑπεβλήθη ὑπὸ τῆς ἐπιτροπῆς.

§193ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Ὅταν ἀνέβη τὸ βῆμα ὁ ἀξιότιμος Α. Μαυρομιχάλης, ἐνόμισα ὅτι ἔλαβε τὸν λόγον διὰ νὰ ἀντικρούσῃ τὴν πρότασιν τοῦ κυρίου Ζερβοῦ· δὲν ἤλπιζον, ὅτι ὁ ἀξιότιμος Α. Μαυρομιχάλης ἤθελεν ὑποστηρίξει ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ὑπεστήριξε, καὶ δὲν τὸ ἤλπιζα διὰ πολλοὺς λόγους· καὶ πρῶτον, διὰ τὰ ἐν τῇ Συνελεύσει συμβάντα· δεύτερον, διότι καὶ οἱ ἀντιπρόσωποι τῶν χωρικῶν Κερκύρας δὲν εἶναι σύμφωνοι, ἐπειδὴ ἔκαμον διαφόρους προτάσεις καὶ ἄλλοι ἀντιπρόσωποι τῆς Κερκύρας, ἀντιθέτους ὡς πρὸς τὴν πρότασιν τοῦ κυρίου Ζερβοῦ· τρίτον, κύριε πρόεδρε, ἐνόμιζον, ὅτι δὲν ἤθελεν ἀντιτείνει ὁ κύριος Μαυρομιχάλης, διότι ἀντιπροσωπεύει μίαν ἐπαρχίαν, ἥτις πρὸ τριάκοντα ἐτῶν δὲν εἶναι ἀφωμοιωμένη μὲ τὴν λοιπὴν Ἑλλάδα· καὶ τέταρτον, διότι τὸ ζήτημα τοῦτο, κύριε πρόεδρε, τῆς γενικῆς, τῆς ἀπολύτου, τῆς διὰ μιᾶς ἀφομοιώσεως ἐλύθη ἤδη ὑπὸ τῆς πλειονοψηφίας τῆς Βουλῆς· διότι ἡ μὲν μερὶς αὕτη συμμερίζεται τὴν βαθμιαίαν ἀφομοίωσιν, ἡ δὲ ἄλλη μερὶς ἐξεφράσθη ἤδη μὲ τὸν πλέον ἐπισημότερον τρόπον διὰ τῶν κυβερνήσεων, αἵτινες ἐσχηματίσθησαν ἐξ αὐτῆς, ὅτι δὲν πρέπει νὰ προβῶμεν εἰς τὴν ἀφομοίωσιν διὰ μιᾶς. Καὶ τὸ ὑπουργεῖον τοῦ ἀξιοτίμου κυρίου Βούλγαρη πολὺ ὀρθῶς ἐξεφράσθη, καὶ τὸ ὑπουργεῖον τοῦ ἀξιοτίμου κυρίου Δεληγιώργη δὶς ἐξεφράσθη ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ ἀντικειμένου· κατὰ πρῶτον, προσκαλούμενον νὰ προβῇ εἰς τὴν δημοτικὴν ἀφομοίωσιν, ἐπὶ τῆς ὁποίας δύναται ἡ κυβέρνησις τῆς Ἑλλάδος νὰ προβῇ χωρὶς νὰ φοβηθῇ τίποτε, διότι δημοτικὸν σύστημα ἐν Ἑπτανήσῳ δὲν ὑπάρχει, ὅτε ὁ ἀξιότιμος κύριος Μαυρομιχάλης εἶπε, «κύριοι, δὲν εἴμεθα ἕτοιμοι.» Καὶ ὅτε μετ’ ὀλίγας ἡμέρας τὸ ζήτημα τῆς δημοτικῆς ἀφομοιώσεως ἠγέρθη ἐν τῇ Βουλῇ, ὁ ἀξιότιμος τότε πρόεδρος τοῦ ὑπουργείου κύριος Δεληγιώργης, ἀναβὰς ἐπὶ τοῦ βήματος, εἶπε· «κύριοι, δὲν εἶναι ἕτοιμος ἡ κυβέρνησις· ἔχει ἀνάγκην νὰ σκεφθῇ ἐπὶ τῆς περιουσίας τῶν δήμων.» Καὶ ἂν εἰς τοῦτο αὐτὴ ἡ κυβέρνησις, τῆς ὁποίας τὰ μέλη ἐπρέσβευον τὴν γενικὴν, τὴν ἀπόλυτον, τὴν διὰ μιᾶς ἀφομοίωσιν, δὲν ἠμπόρεσε νὰ προβῇ εἰς τὴν δημοτικὴν ἀφομοίωσιν, ποία κυβέρνησις θὰ ἦναι εἰς κατάστασιν νὰ προβῇ εἰς τὴν καθόλου ἀφομοίωσιν; Αὐτὸ τὸ ζήτημα ἐλύθη ἀπὸ ὅλας τὰς μερίδας διὰ τῶν κυβερνήσεων, αἵτινες ἐσχηματίσθησαν, καὶ τὰ προηγούμενα μᾶς ἀποδεικνύουν, ὅτι, ἐὰν τυχὸν θελήσῃ ἡ Βουλὴ νὰ κάμῃ τοῦτο, οὐδεμία κυβέρνησις δὲν θὰ ἠμπορέσῃ νὰ προβῇ, καθόσον ἀπὸ ὅλα τὰ μέρη ἐξεφράσθησαν.

§194Α. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Δὲν ἀπαντῶ εἰς τίποτε ἄλλο, θὰ εἴπω μόνον τὸν λόγον τοῦτον· «ὅτι ἀγνοεῖτε τὴν ἱστορίαν τῆς ἐπαρχίας μου, καθὼς καὶ τὸ ἔδαφος ἐφ’ οὗ κεῖται!» Αὐτὴ εἶναι ἡ μόνη ἀπάντησις, τὴν ὁποίαν δίδω.

§195ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς Ζακύνθου ἰσχυρίσθη, ὅτι ἡ κυβέρνησις ἐκείνη ἐξεφράσθη περὶ τῆς ἀφομοιώσεως, καὶ μολονότι οἱ λόγοι του δὲν ἀπέδειξαν ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἐσκόπει, θέλω ἀναφέρει ἐν ὀλίγοις τὰ τότε γενόμενα. Ὅταν ὑπήρχομεν εἰς τὴν κυβέρνησιν, ἠρωτήθημεν, ἐὰν συναινῶμεν νὰ συζητηθῇ ἓν νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον εἶχεν ὑποβληθῆ ἀφορῶν τὰ δημοτικά· ἡ κυβέρνησις ἀπήντησεν «ὅτι δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ προταθῇ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, διότι καὶ τὰ ἐπαρχιακὰ συμβούλια τῆς Ἑλλάδος ὑπέβαλον παραπλησίους αἰτήσεις περὶ διαιρέσεως τῶν δήμων· ἐπειδὴ δὲ καὶ εἰς τὴν Ἑλλάδα θὰ συμβῇ διαίρεσις τῶν δήμων· δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ σπεύσωμεν νὰ κάμωμεν κατὰ προτίμησιν τοῦτο εἰς τὴν Ἑπτάνησον, ἀλλὰ διὰ μιᾶς εἰς ὅλην τὴν Ἑλλάδα.» Αὐτὸς εἶναι ὁ μόνος λόγος, διὰ τὸν ὁποῖον ἡ κυβέρνησις ἐκείνη δὲν ἠθέλησε νὰ προβῇ εἰς τὸ ἀντικείμενον· οὐδέποτε δὲ ἡ τότε κυβέρνησις ἐγκατέλιπε τὴν ἀρχικὴν αὐτῆς ἰδέαν περὶ γενικῆς ἀφομοιώσεως τῆς Ἑπτανήσου.

§196Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Κύριοι βουλευταί, δὲν εἶχον τὴν τιμὴν νὰ ἦμαι μέλος τῆς Συνελεύσεως, δὲν ἤμην πληρεξούσιος, καὶ κατὰ συνέπειαν δὲν θεωρῶ τὴν γνώμην μου ὑποχρεωμένην, οὔτε προσηλωμένην πρὸς τὴν πλήρη καὶ γενικὴν ἀφομοίωσιν, οὔτε εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ ἀκολουθήσω τοὺς ἄλλους, οἵτινες ζητοῦν τὴν βαθμιαίαν ἀφομοίωσιν. Εὐτυχῶς εἶμαι κύριος τῆς γνώμης μου σήμερον, καὶ τὴν γνώμην μου ταύτην θέλω σπεύσει νὰ ὑποβάλω ἐνώπιόν σας, καθόσον νομίζω, ὅτι αὕτη δύναται νὰ μᾶς φέρῃ εἰς μίαν λύσιν ὠφέλιμον. Γνωρίζετε, κύριοι, ὅτι δὶς ἐλάλησα καὶ ἔλαβα τὸν λόγον εἰς προγενεστέρας περιστάσεις· πρῶτον, ὅταν ὁ κύριος Ἰακωβάτος εἶχεν ὑποβάλει μίαν πρότασιν περὶ ὁπλοφορίας ἐν Ἑπτανήσῳ, καὶ δεύτερον, ὅταν ἐγένετο ἐπερώτησις ἐπὶ τοῦ ὑπουργείου Βούλγαρη. Ἐξέφρασα τότε τινὰς ἰδέας, τὰς ὁποίας θέλω ἐκφράσει καὶ σήμερον, διότι εἶχον τὴν πεποίθησιν, ὅτι κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον πρέπει νὰ λυθῇ τὸ ζήτημα τῆς ἀφομοιώσεως. Τὸ ζήτημα τῆς ἀφομοιώσεως πρέπει νὰ τὸ θεωρήσωμεν ὑφ’ ὅλας τὰς ἐπόψεις, ἰδίως δὲ ὑπὸ τὴν πολιτικὴν ἔποψιν, διότι αὕτη ἡ ἔποψις εἶναι μεγάλη. Ὅτε, κύριοι, μετὰ τὴν ἐπανάστασιν τὴν μεγάλην τοῦ 1821 ἡ Εὐρώπη ἠναγκάσθη ὡς ἐκ τῆς ἐπιμονῆς, ὡς ἐκ τῶν ἀγώνων καὶ τῆς γενναιότητος τῶν πατέρων μας, ἐνῷ πρότερον εἶχεν ἀποκηρύξει τὴν Ἑλλάδα, ἠναγκάσθη, λέγω, νὰ ὑψώσῃ τὴν φωνήν της ὑπὲρ τῆς ἀνεξαρτησίας αὐτῆς, ἀκούσασα τὰ καθέκαστα τότε ἀνεγνώρισε τὴν ὕπαρξιν καὶ τὴν ζωὴν τοῦ ἑλληνικοῦ ἔθνους καὶ κατέστησε τὸ ἔθνος τοῦτο εἰς τὴν εὐρωπαϊκὴν οἰκογένειαν, ἀνεγνώρισε τὴν ἀξίαν τοῦ ἔθνους τούτου καὶ τὴν ὕπαρξιν, καὶ τὴν ἀνεγνώρισεν ὡς συνέχειαν τοῦ μεγάλου ἔθνους ἐκείνου, τὸ ὁποῖον ἄλλοτε ἐδέσποσε τοῦ κόσμου. Ἡ συνθήκη, κύριοι, διὰ τῆς ὁποίας ἡ πρώην Ἑπτάνησος ἡνώθη μὲ τὴν Ἑλλάδα, ἀνεκήρυξε μίαν ἄλλην ἀρχὴν μεγάλην, ὅτι τὸ ἑλληνικὸν ἔθνος δὲν εἶναι τὸ ἀπελευθερωθὲν, ἀλλ’ ὅτι τὸ ἔθνος ὑπόκειται ἀκόμη εἰς τὴν δουλείαν. Καὶ τί ἀνεγνωρίσθη ἀκόμη; ὅτι τὰ διεσπαρμένα μέλη δύνανται νὰ ἑνωθῶσί ποτε. Ἑπομένως, κύριοι, ὑπὸ τὴν πολιτικὴν ἔποψιν ἡ συνθήκη ἐκείνη ἔχει μεγάλην σημασίαν. Καλὸν λοιπὸν νομίζω τὴν ἑρμηνείαν τὴν παρ’ αὐτῆς τῆς συνθήκης προελθοῦσαν νὰ τὴν καταστήσωμεν ὠφέλιμον, ὥστε νὰ παρέξῃ τοὺς καρπούς της, καὶ διὰ νὰ φθάσωμεν εἰς τὸν σκοπὸν τοῦτον, πρέπει νὰ πεισθῶσι καὶ οἱ πρώην κάτοικοι τῆς ἐλευθέρας Ἑλλάδος καὶ οἱ κάτοικοι τῆς πρώην Ἑπτανήσου, ὅτι δὲν πρέπει νὰ φροντίσωμεν μόνον περὶ τοῦ παρελθόντος καὶ ἐνεστῶτος, ἀλλὰ καὶ περὶ τοῦ μέλλοντος. Ὑπὸ τὴν ἔποψιν ταύτην πρέπει νὰ ἐξετάσωμεν τὸ ζήτημα, τοὐτέστιν ὑπὸ τὴν πολιτικὴν ἔποψιν. Κύριοι, διὰ νὰ ὑπάρχῃ εἷς λαὸς οὕτως ἡνωμένος καὶ ἠγαπημένος, πρέπει νὰ ἔχῃ τοὺς αὐτοὺς φόβους, τὰς αὐτὰς ἐλπίδας· πρέπει νὰ ᾖναι συνδεδεμένος εἰς τοιοῦτο βαθμὸν καὶ τρόπον, ὥστε νὰ καταστήσῃ τὴν ἐνέργειάν του δραστικωτέραν· πᾶν ὅ,τι δύναται νὰ ᾖναι καὶ νὰ χρησιμεύσῃ ὡς ἐμπόδιον ἐν τῇ νομοθεσίᾳ πρέπει νὰ μὴ ὑπάρχῃ, καὶ πᾶν ὅ,τι δύναται νὰ συντελέσῃ πρὸς τὸν γενικὸν σκοπὸν δὲν πρέπει νὰ τὸ παραλείψωμεν. Ἠκούσατε, ὅτι τινὲς ἤθελον νὰ μᾶς ἐκπλήξωσι μὲ κινδύνους· τὴν λέξιν αὐτὴν τὴν ἤκουσα, ἀλλὰ κίνδυνος δὲν ὑπάρχει, οὐδὲ προέρχεται ἀπὸ τὴν ἀπόφασιν τοῦ ἔθνους, καὶ ἂς ᾖναι βέβαιος ἐκεῖνος ὅστις ἠθέλησε νὰ μᾶς ἀπειλήσῃ μὲ τὴν λέξιν αὐτὴν, ὅτι οὐδεὶς ἐπίκειται κίνδυνος, διότι εἴμεθα βέβαιοι, ὅτι κανεὶς ἄνθρωπος, ὁ ὁποῖος εἶναι Ἕλλην, δὲν δύναται ν’ ἀπαρνηθῇ τὴν ἑαυτοῦ πατρίδα, διότι αὕτη νομοθετεῖ περὶ αὐτοῦ. Κύριοι, δὲν διστάζω νὰ εἴπω, ὅτι, ἐὰν δὲν ὑπῆρχον λόγοι τινὲς, οἱ ὁποῖοι μὲ ἀναγκάζουσι νὰ ἐπιμένω εἰς μίαν καὶ μόνην ἐξαίρεσιν, δὲν διστάζω νὰ εἴπω, ὅτι συμφερώτερον καὶ ὠφελιμώτερον θὰ ἦτο ὑπὸ τὴν πολιτικὴν ἔποψιν νὰ ψηφίσωμεν τὴν καθ’ ὅλου ἀφομοίωσιν· ἀλλ’ ἐπειδὴ πρὸ ὀλίγου ἡ κυβέρνησις σᾶς εἶπεν (ὅτε σᾶς ὑπέβαλε τὸν προϋπολογισμὸν, ἐντὸς τοῦ ὁποίου θέλετε ἰδῆ, ὅτι φέρει τὴν ἐξίσωσιν μεταξὺ τῶν ἐξόδων καὶ ἐσόδων, σᾶς ὑπέβαλε καὶ τὸν φορολογικὸν νόμον, διὰ τοῦ ὁποίου ἐννοεῖ ὅτι δύναται νὰ ἐπέλθῃ ἡ ἰσοῤῥοπία), ἡ κυβέρνησις σᾶς εἶπεν, ὅτι κατὰ τὸ 1866 ἐπιθυμεῖ νὰ ψηφισθῇ διὰ τὴν Ἑπτάνησον τὸ φορολογικὸν σύστημα, τὸ ὁποῖον μέχρι τοῦδε ἐπεκράτει εἰς ἐκεῖνο τὸ μέρος· καὶ ἡ κυβέρνησις διὰ νὰ φθάσῃ εἰς αὐτὴν τὴν ἀπόφασιν, βεβαίως θὰ ἐμελέτησε τὸ ζήτημα ὑπὸ τὴν οἰκονομικὴν αὐτοῦ ἔποψιν· αὐτὸς εἶναι ὁ λόγος, ὁ ὁποῖος μὲ θέτει εἰς τὴν θέσιν νὰ παραδεχθῶ τὴν γνώμην τοῦ ὑπουργοῦ τῆς οἰκονομίας, τοὐτέστι νὰ παραδεχθῶ διὰ τὸ ἔτος 1866, ὥστε νὰ ἰσχύῃ εἰς τὴν Ἑπτάνησον τὸ φορολογικὸν σύστημα, ὅπερ καὶ προηγουμένως ἴσχυεν· ἀλλ’ αὐτὴν καὶ μόνην τὴν ἐξαίρεσιν ἐννοῶ νὰ ψηφίσω διὰ τὴν Ἑπτάνησον, διότι κατὰ τὰ ἄλλα μέρη δὲν βλέπω τὸν κίνδυνον τῶν συμφερόντων, οὔτε τῶν προσώπων, οὔτε τῶν πραγμάτων. Πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν, κύριοι, ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου σᾶς ἀπέδειξα πόσας δυσκολίας ἀπαντᾷ ἡ ὑπηρεσία ὡς ἐκ τῆς διαφορᾶς τῆς πολιτικῆς καὶ ποινικῆς νομοθεσίας, ἰδίως δὲ σᾶς ἔφερα δύω παραδείγματα ἐπὶ τῆς ποινικῆς νομοθεσίας, τὰ ὁποῖα μέχρι τοῦ νῦν γνωρίζω· σᾶς εἶπον, ὅτι οἱ ἄνθρωποι, οἵτινες ὑπέκυψαν εἰς δύω παραπτώματα, εὑρίσκονται εἰς τὰς φυλακάς, διότι κανεὶς δὲν δύναται νὰ τοὺς δικάσῃ, καθόσον δὲν δύναται νὰ λυθῇ τὸ ζήτημα τῆς ἁρμοδιότητος. Ἐὰν μέχρι τοῦδε συνέβησαν δύω, τίς δύναται νὰ μοὶ ἀρνηθῇ, ὅτι εἰς τὸ μέλλον δὲν θέλουν συμβῆ περισσότερα; Δι’ αὐτοὺς τοὺς λόγους ἐπιμένω, καθὼς εἶπον καὶ τότε, ὅτι ἐκτὸς τοῦ ζητήματος τοῦ φορολογικοῦ νόμου διὰ τὸ 1866, ὅλη ἡ ἄλλη νομοθεσία πρέπει νὰ εἰσέλθῃ εἰς τὴν Ἑπτάνησον, καὶ ἡ δικαστικὴ καὶ ἡ ἐκκλησιαστική. Ἤθελεν εἶναι πολὺ περίεργον πρᾶγμα, ἐνῷ εἴμεθα πάντες, καὶ ἡμεῖς καὶ οἱ Ἑπτανήσιοι, ὀρθόδοξοι τοῦ Ἀνατολικοῦ δόγματος, νὰ διοικώμεθα οἱ μὲν ἀπὸ τὴν Ἱερὰν Σύνοδον, οἱ δὲ ἀπὸ τὸν Πατριάρχην τῆς Κωνσταντινουπόλεως. Δὲν θέλω νὰ ὁμιλήσω περὶ τῆς ἐκλογῆς τῶν ἐπισκόπων, ἀλλ’ ἐπίσης δὲν ἐννοῶ παντάπασι τὰς ἐξαιρέσεις, αἵτινες γίνονται· καὶ διὰ τοῦτο ἐπιμένω καὶ ὑποστηρίζω, ὅτι ἐκτὸς τοῦ φορολογικοῦ συστήματος ἡ λοιπὴ νομοθεσία πρέπει νὰ καθιερωθῇ καθ’ ὁλοκληρίαν εἰς τὴν Ἑπτάνησον. Κύριοι, δὲν θέλω νὰ ἐξετάσω τοὺς λόγους, διὰ τοὺς ὁποίους οἱ μὲν ὑποστηρίζουσι τοῦτο, οἱ δὲ ἐκεῖνο, διότι ἕκαστος χρεωστεῖ νὰ ὁμολογήσῃ ἐξ ὅσων γνωρίζει, ὅτι εἶναι ἀδύνατον μία Κυβέρνησις νὰ μὴ ἀπαντήσῃ ἄπειρα προσκόμματα εἰς τὴν διοίκησιν τοῦ τόπου, ἐὰν ἡ ἀφομοίωσις μὲ τὴν ἐξαίρεσιν, ἣν εἶπον, δὲν ἀποτελεσθῇ πλήρης καὶ εἰς τὰ δύω κράτη· καὶ νομίζω περιττὸν νὰ ἐπαναλάβω παραδείγματα, τὰ ὁποῖα ἄλλοτε εἶπον. Δι’ αὐτοὺς τοὺς λόγους ἐπιμένω ὅπως παραδεχθῇ, ψηφισθῇ σήμερον ἡ ἀφομοίωσις πλήρης μὲ μόνην αὐτὴν τὴν ἐξαίρεσιν, τὴν ὁποίαν ἔκαμον. Ἠξεύρετε διατὶ ἔκαμον αὐτὴν τὴν ἐξαίρεσιν; διότι ὁ φορολογικὸς νόμος ψηφίζεται κατ’ ἔτος καὶ δὲν ὑπάρχει οὐδεὶς φόβος. Δι’ αὐτὸν λοιπὸν καὶ μόνον τὸν λόγον ἐπιμένω εἰς τὴν ἐξαίρεσιν αὐτὴν, φοβούμενος μήπως φέρωμεν μίαν χειροτέρευσιν εἰς τὴν ἀρκετὰ δυσάρεστον οἰκονομικὴν κατάστασιν τοῦ Κράτους. Ἐὰν ὁ φόβος αὐτὸς δὲν ὑπῆρχε, βεβαιωθῆτε, ὅτι δὲν ἤθελον διστάσει καθόλου νὰ κηρυχθῶ ὑπὲρ τῆς καθ’ ὁλοκληρίαν ἀφομοιώσεως τῶν δύω τόπων. Αὐτὴν λοιπὸν τὴν ἰδέαν ἔχω καὶ προτείνω εἰς τὴν Βουλὴν νὰ μὴ λάβῃ διόλου ὑπ’ ὄψιν τὰς ἐξαιρέσεις ὅσας ἡ ἐπιτροπὴ ἔκαμε, παρὰ μόνον νὰ ἐξαιρέσῃ τοὺς φορολογικοὺς νόμους διὰ τὴν Ἑπτάνησον, καὶ τοῦτο διὰ τὸ ἔτος 1866· καθ’ ὅλα δὲ τὰ ἄλλα νὰ εἰσάξωμεν εἰς τὴν Ἑπτάνησον τὴν νομοθεσίαν τὴν ὑπάρχουσαν εἰς τὸ Βασίλειον τῆς Ἑλλάδος (χειροκροτήματα ἐκ τοῦ ἀκροατηρίου).

§197ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Κ. Πρόεδρε, συγχωρήσατέ μοι νὰ ζητήσω μίαν πληροφορίαν ἀπὸ τὸν Κ. ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν. Εἰς πόσον ὑπολογίζετε τὰ ἔσοδα τῆς Ἑπτανήσου ἐν τῷ νόμῳ τῶν ἐσόδων, τὸν ὁποῖον ἐψηφίσαμεν, εἰς 3,700,000;

§198ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Μάλιστα.

§199ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Κ. Κωνσταντᾶς ἔχει τὸν λόγον.

§200ΚΩΝΣΤΑΝΤΑΣ. Ὁ ἀξιότιμος ἀντιπρόσωπος Μεσολογγίου Κ. Τρικούπης, λαβὼν πρὸ μικροῦ τὸν λόγον, ἀνέφερε τὸ ὄνομά μου, παρατηρήσας, ὅτι καὶ εἰς τὴν πρότασιν, τὴν ὁποίαν ἔφερον ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, περὶ τῆς καθολικῆς ἀφομοιώσεως τῆς Ἑπτανήσου, παρεδέχθην κ’ ἐγὼ ἐξαιρέσεις τινὰς καθόσον ἀφορᾷ τὸν ἀστικὸν Ἰόνιον Κώδηκα. Κύριοι, διὰ τῆς προτάσεως ταύτης δὲν ἐνόουν ν’ ἀρνηθῶ τὰς ἀρχάς μου. Ἐπιθυμῶν ἀπὸ τῆς Συνελεύσεως νὰ δώσω εἰς τὴν πατρίδα μου νομοθεσίαν στηριζομένην ἐπὶ τῶν ἀρχῶν τῆς ἰσότητος, ἐπὶ τῶν ἀρχῶν τῆς ἐλευθερίας, οὐδέποτε ὤκνησα εἰς τὸ νὰ ἐργασθῶ καὶ νὰ μοχθήσω, ὅπως ἐπιτύχω τὴν λύσιν τοῦ σπουδαίου τούτου κοινωνικοῦ ζητήματος. Ἀλλὰ παρατηρήσας πρὸ πολλοῦ, ὅτι ἡ πλειοψηφία τῆς Βουλῆς ταύτης ἦτο ἀρκούντως προδιατεθειμένη ὑπὲρ τῆς διατηρήσεως τοῦ Κώδηκος, ἠναγκάσθην κ’ ἐγὼ αὐτὸς ἄκων νὰ ὑποβάλω τὸν ἑαυτόν μου εἰς περιορισμὸν, καὶ ὁδηγούμενος ἐκ τοῦ γενικοῦ φρονήματος, τὸ ὁποῖον ἐπικρατεῖ ἐν τῇ σεβαστῇ ταύτῃ ὁμηγύρει, νὰ εἰσαγάγω ὀλίγας τινὰς ἐξαιρέσεις, ὅπως δυνηθῶ νὰ εὐκολύνω τὴν λύσιν τοῦ ζητήματος, καὶ φθάσω ἔπειτα ἐμμέσως πως εἰς τὴν πλήρη ἀφομοίωσιν. Ὢν καὶ ἐγὼ μέλος τῆς Ἐθνοσυνελεύσεως, εἶμαι ἐξ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ὑπέγραψαν τὴν διαμαρτύρησιν ἐναντίον τῆς ἀριστερᾶς μερίδος διὰ τὴν μὴ ἀποπεράτωσιν τῆς πλήρους καὶ τελείας ἀφομοιώσεως τοῦ Κράτους, καὶ ἑπομένως δὲν ἠδυνάμην ν’ ἀρνηθῶ τὰς ἀρχὰς ἐκείνας. Οὐδὲν ἄλλο κώλυμα εὗρεν ὁ ἀξιότιμος Κ. Τρικούπης ὡς πρὸς τὴν πλήρη καὶ ἀνεξαίρετον ἀφομοίωσιν εἰς τὸν Ἰόνιον κώδηκα καὶ τὴν φορολογίαν. Ἀλλὰ, Κύριοι, τὰ ζητήματα ταῦτα πρέπει νὰ ἐξετασθῶσιν ὑπὸ τρεῖς διαφόρους ἐπόψεις, τὰς ἑξῆς· ά) ἡ ὑπάρχουσα σήμερον κατάστασις ἐν Ἑπτανήσῳ εἶναι νόμιμος; βʹ) αἱ δυνάμει τοῦ ἀστικοῦ Ἰονίου Κώδηκος παραγόμεναι σχέσεις εἶναι νόμιμοι; γʹ) ἐὰν δὲ ἡ σημερινὴ κατάστασις τῆς Ἑπτανήσου δὲν ᾖναι μακρὰν πάσης νομιμότητος, δύναται νὰ ᾖναι τοὐλάχιστον ὠφέλιμος διὰ τὸν Ἰόνιον λαὸν, καὶ ἰδίως διὰ τὸν Κερκυραϊκόν; δʹ) καὶ ἐὰν ἤθελεν ἀποδειχθῆ, ὅτι δὲν εἶναι ὠφέλιμος, ὅτι εἶναι μάλιστα ἐπιβλαβὴς, ἡ ἄμεσος μετάβασις ἀπὸ μιᾶς νομοθεσίας εἰς ἄλλην ἤθελε ζημιώσει τὰ ὑπάρχοντα διάφορα συμφέροντα τῶν ἐνδιαφερομένων πολιτῶν; Πιστεύω, κύριοι, καὶ μετ’ ἐμοῦ πάντες συμφωνοῦσιν, ὅτι ἡ σημερινὴ κατάστασις τῆς Ἑπτανήσου μετὰ τὴν ἐγκαθίδρυσιν τοῦ νέου πολιτεύματος εἶναι ὅλως ἔκνομος. Ὅτε ἡ 13η Ἰόνιος Βουλὴ παρεδέχθη τὴν πλήρη καὶ ἀπόλυτον ἕνωσιν τῶν Ἰονίων νήσων μετὰ τῆς Ἑλλάδος, τί ἐψήφισε; Παρεδέχθη ὁριστικῶς διὰ τῶν γνωστῶν ἐκείνων ψηφισμάτων, ὅτι ἡ Ἑπτάνησος ἐγκαταλείπουσα τοὺς νόμους της, δὲν ἔρχεται ὡς πολιτικὸν Σῶμα νὰ ἑνωθῇ μετὰ τῆς βασιλευομένης μερίδος τοῦ Ἡμετέρου ἔθνους, δὲν ἔρχεται ὅπως συγχωνεύσῃ τοὺς νόμους της μετὰ τῶν νόμων τῆς παλαιᾶς Ἑλλάδος, ἀλλ’ ἔρχεται ὡς ἁπλοῦς λαὸς ἄνευ νόμων, ἵν’ ἀποδεχθῇ τὴν ὅλην νομοθεσίαν τῆς Ἑλληνικῆς Ἐπικρατείας. Ὥρισε μόνον ἓν χρονικὸν διάστημα προσωρινότητος διὰ τὴν διατήρησιν τῆς Ἰονικῆς Νομοθεσίας, τὸ διάστημα ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἤθελε παρέλθει μεταξὺ τῆς ἑνώσεως καὶ τῆς ἐγκαθιδρύσεως τοῦ νέου πολιτεύματος, καὶ τὸ μεσόχρονον τοῦτο διάστημα τὸ ἀπεκάλεσαν μεταβατικὴν κατάστασιν τῆς Ἑπτανήσου. Ἀλλὰ λέγουσιν οἱ ἐναντίοι· τὸ ψήφισμα ἐκεῖνο δὲν εἶχε σκοπὸν νὰ καταργήσῃ τὸ ἰδιωτικὸν δίκαιον, δὲν εἶχε σκοπὸν νὰ μεταβάλῃ τοὺς κανόνας, κατὰ τοὺς ὁποίους ὁρίζεται ὁ τρόπος τῆς μορφώσεως τῶν ἐνδίκων σχέσεων μεταξὺ τῶν πολιτῶν. Ἂς μὲ συγχωρήσωσιν ὅμως νὰ τοῖς ἀντιπαρατηρήσω ὅτι ἢ ἀπατῶνται ἢ θέλουσι ν’ ἀπατήσωσι, διότι, ἐάν τις ἀναγνώσῃ τὸ διάγγελμα, τὸ ὁποῖον ὁ λόρδος μέγας Ἁρμοστὴς ἐκ μέρους τῆς Βασιλίσσης τῆς Ἀγγλίας διεύθυνεν εἰς τὴν Βουλὴν ἐκείνην, ἐὰν ἀναγνώσῃ τὰς ἐπὶ τοῦ διαγγέλματος συζητήσεις τῆς Βουλῆς, ἐὰν ἀναγνώσῃ προσέτι καὶ τὴν ἀπάντησιν, τὴν ὁποίαν ἡ Βουλὴ ἔδωκε πρὸς τὸν Ἁρμοστὴν, τί θέλει ἀμέσως ἐννοήσει; ὅτι ὅλοι οἱ νόμοι τοῦ δημοσίου καὶ τοῦ ἰδιωτικοῦ δικαίου καταργοῦνται διὰ τοῦ ψηφίσματος ἐκείνου τῆς πλήρους ἑνώσεως τῶν δύω Ἐπικρατειῶν. Εἶναι τόσον ἀληθὲς, ὥστε καὶ αὐτὴ ἡ Ἀγγλία ἠναγκάσθη νὰ προτείνῃ ἄρθρον ἰδιαίτερον περὶ διατηρήσεως τῶν ἀστυκῶν καὶ ἐμπορικῶν δικαιωμάτων, τὰ ὁποῖα ἀπέκτησαν αἱ διάφοροι ξένων ἑταιρίαι ὑπὸ τὸ κράτος τῆς διὰ τῆς ἑνώσεως καταργουμένης ἀστυκῆς νομοθεσίας τοῦ Ἡνωμένου Κράτους τῶν Ἰονίων νήσων. Ἐὰν ἡ Ἰόνιος νομοθεσία δὲν κατηργεῖτο διὰ τῆς ἑνώσεως, πρὸς τί ἡ προστάτις Δύναμις νὰ προσπαθῇ καὶ διὰ τῶν διεθνῶν συνθηκῶν καὶ διὰ τῶν ψηφισμάτων τῆς Βουλῆς ν’ ἀσφαλίσῃ τὰ δικαιώματα, τὰ ὁποῖα ἀπέκτησαν αἱ ἑταιρίαι καὶ οἱ ξένοι ὑπὸ τὸ κράτος τῆς Ἑπτανησιακῆς νομοθεσίας; Δὲν ἀναλύω τὰς διεθνεῖς Συνθήκας καὶ τὰ περὶ ἑνώσεως δύω ψηφίσματα τῆς Ἰονίου Συνελεύσεως, διότι πάντα ταῦτα εἶναι ἱστορικὰ γεγονότα, καὶ πάντες, ἀναγνώσαντες αὐτὰ, γνωρίζετε ἤδη καὶ τὸ πνεῦμα καὶ τὸν σκοπὸν αὐτῶν. Ἀφ’ ἑτέρου, ὅτε συνεζητεῖτο τὸ 3 ἄρθρον τοῦ Συντάγματος, πάντες οἱ Ἑπτανήσιοι παρευρίσκοντο ἐν τῇ Ἐθνοσυνελεύσει καὶ ἐλάμβανον τὸν λόγον. Τὸ τρίτον ἄρθρον τοῦ Συντάγματος ὁρίζει, ὅτι πάντες οἱ Ἕλληνες εἶναι ἴσοι ἐνώπιον τοῦ νόμου. Ἀλλὰ τί ἐννοεῖ τὸ Σύνταγμα μὲ τοῦτο; ἐννοεῖ ἴσως ὅτι πολλαὶ νομοθεσίαι θὰ ὑπάρχουν ἐν Ἑλλάδι, αἱ ὁποῖαι θὰ παράγουν τὰς σχέσεις μεταξὺ τῶν πολιτῶν; Οὐχὶ βεβαίως, διότι πολλαὶ νομοθεσίαι σημαίνουν διαφόρους ἀρχὰς, ἐξ ὧν παράγονται τὰ δικαιώματα, καὶ ἑπομένως αἱ διάφοροι νομοθετικαὶ ἀρχαὶ συνεπιφέρουσι ὡς λογικὴν καὶ φυσικὴν συνέπειαν τὴν ἀνισότητα ἐκείνην μεταξὺ τῶν πολιτῶν, ἣν ἀποκρούει τὸ τρίτον ἄρθρον τοῦ Συντάγματος. Ἄρα ἐννοεῖ μίαν μόνην νομοθεσίαν, καὶ ἑπομένως καταργεῖ τὴν Ἰόνιον νομοθεσίαν. Ἀλλὰ διὰ ποῖον λόγον οἱ κύριοι αὐτοὶ, οἱ ὁποῖοι σήμερον ἀντιστρατεύονται κατὰ τῆς λύσεως τοῦ περὶ πλήρους ἀφομοιώσεως ζητήματος, δὲν προέτειναν τότε ἐξαίρεσιν ὡς πρὸς τὴν Ἑπτάνησον, ἥτις, καθὸ μέρος ἀναπόσπαστον τοῦ Κράτους, ὑπάγεται εἰς τὴν καθιερουμένην ὑπὸ τοῦ ἄρθρου τούτου νομοθετικὴν ἰσότητα; Πάντες παρεδέχθημεν τὸ ἄρθρον ἐκεῖνο καὶ οὐδεὶς ἀντεῖπε κατ’ αὐτοῦ. Ἐὰν παρατηρήσωμεν καλῶς τὸ Σύνταγμα, θέλομεν ἰδῆ, ὅτι ἀπ’ ἀρχῆς μέχρι τέλους ἕνα μόνον νόμον καθιεροῖ καθ’ ἅπαν τὸ Κράτος, μέρος τοῦ ὁποίου ἦτο, εἶναι καὶ ἔσεται ἀείποτε καὶ ἡ Ἑπτάνησος. Τοιουτοτρόπως βλέπομεν αὐτὸ τὸ Σύνταγμα, ὅτι εἰσάγει ἐν Ἑπτανήσῳ πλήρη τὴν ποινικὴν, τὴν ἀστυκὴν, τὴν ἐκκλησιαστικὴν νομοθεσίαν καὶ πᾶν ἄλλο νομοθέτημα τοῦ Κράτους, καὶ πρέπει τις νὰ ᾖναι, κατά τινα ἀρχαῖον ποιητὴν, τυφλὸς κατὰ τὰ ὄμματα, τὰ ὦτα καὶ τὸν νοῦν, διὰ νὰ μὴ βλέπῃ, νὰ μὴ αἰσθάνηται καὶ νὰ μὴ ἐννοῇ, ὅτι καὶ αὐτὸ τὸ Σύνταγμα ἀφωμοίωσε πληρέστατα πᾶσαν τὴν ἐπικράτειαν. Ὥστε πιστεύω ὅτι μετὰ τὴν ἐγκαθίδρυσιν τοῦ πολιτεύματος ἐν Ἑπτανήσῳ, μετὰ τὴν ἐπίσημον δημοσίευσιν αὐτοῦ, πᾶσαι αἱ σχέσεις, αἱ ὁποῖαι παρήχθησαν μέχρι τοῦδε ὑπὸ τὸ κράτος τῆς παρανόμως ἰσχυούσης Ἑπτανησιακῆς νομοθεσίας, εἶναι ἔκνομοι· τοῦτο ἀποδεικνύεται καὶ ἐκ τῶν ὑστέρων. Ἐν Ἑπτανήσῳ ἐξεδόθησαν διάφοροι ἀποφάσεις ἐναντίον τῶν Ἑπτανησίων. Μεταβάντων τούτων ἐν ταῖς ἄλλαις ἐπαρχίαις τοῦ Κράτους, τὰ δικαστήρια δὲν ἐδέχθησαν νὰ ἐκτελέσωσι τὰς ἀποφάσεις ταύτας, διότι ἦσαν ἐναντίαι τῶν ὅρων τοῦ Συντάγματος, ἐναντίαι τοῦ τύπου τῆς Ἑλληνικῆς νομοθεσίας. Ἐξετάσατε προσέτι τὴν ἔνδικον κατάστασιν τῶν ἐν Ἑπτανήσῳ στρατιωτικῶν σωμάτων. Οἱ χωροφύλακες καὶ στρατιῶται εἰς τὰς μεταξὺ αὐτῶν καὶ τῶν πολιτῶν διενέξεις ἐνάγονται εἰς τὰ τακτικὰ δικαστήρια, καὶ ἐν τούτοις μένουσιν ἀτιμώρητοι, διότι ἡ νομοθεσία τῆς Ἑπτανήσου δὲν δύναται νὰ ἐφαρμοσθῇ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει. Τὰ γαμικὰ συμβόλαια μεταξὺ κατοίκων τῶν ἄλλων ἐπαρχιῶν καὶ γυναικῶν ἑπτανησίων, καὶ τἀνάπαλιν, κανονίζονται ὑπὸ τῆς νομοθεσίας τῆς ἐπικρατείας, διότι ἄλλως εἰς πολλὰς περιπτώσεις ἤθελον εἶσθαι ἄκυρα καὶ ὁ γάμος αὐτοδικαίως διαλελυμένος. Ἐξ ὅλων τούτων τῶν παρατηρήσεων καὶ ἄλλων, τὰς ὁποίας δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ ἐκθέσω, ἀποδεικνύεται ἡ πλήρης ἀνομία ἡ ἐπικρατοῦσα ἐν τῇ Ἑπτανήσῳ, ἧς τὰ ἰδιωτικὰ συμφέροντα θυσιάζονται χάριν τῆς ἰδιοτροπίας τῶν ὀλιγαρχικῶν τῶν Ἰονίων νήσων, καὶ ἡ μετὰ τὴν ὀψέ ποτε ἀφομοίωσιν ἀβεβαιότης τῶν ἐν Ἑπτανήσῳ παρανόμως παραγομένων συμφερόντων. Ἡ τρίτη ἔποψις εἶναι ἡ μαύρη ἱστορία τῆς Ἑπτανήσου. Ναί, Κύριοι· λέγουσιν, ὅτι ἡ Ἰόνιος νομοθεσία εἶναι τὸ ἀπαύγασμα τῶν αἰώνων, εἶναι τὸ πληρέστερον ἔργον τῶν ἐξοχωτέρων νόων. Ἀπεναντίας, Κύριοι, ἠξεύρετε ὑπὸ ποίων ἔγινεν ἡ Ἰόνιος νομοθεσία, αὐτὸ τὸ ἀπαύγασμα τοῦ δόλου, τῆς ἀπάτης καὶ τοῦ σφετερισμοῦ τῶν συμφερόντων τοῦ λαοῦ τῆς Ἑπτανήσου; Ἡ Προστασία, ἡ ὁποία πάντοτε ἐπροσπάθει νὰ πτωχύνῃ τὸν Ἰόνιον λαόν, διότι διὰ τῆς πτωχείας ἦτο εὐκολώτερον νὰ δεσπόζῃ ἐπ’ αὐτοῦ, ἐπέβαλε σύστημα, διὰ τοῦ ὁποίου ἐν διαστήματι 20 ἐτῶν κατέστρεψεν ἅπασαν τὴν περιουσίαν τοῦ τόπου. Αἱ ἰδέαι αὗται δὲν εἶναι ἰδικαί μου, εἶναι ἰδέαι ὅλης τῆς Ἑπτανήσου καὶ εἶμαι ἁπλοῦς μαθητὴς τῶν σπουδαιοτέρων νομολόγων τῆς πατρίδος μου, οἵτινες ἀπέδειξαν πολλάκις τὴν ἀθλιότητα τῆς πατρίδος· χαίρω δὲ, διότι ἐνταῦθα βλέπω τὸν Κ. Παδοβᾶν, ὁ ὁποῖος ἀντεπροσώπευε τὸν λαὸν ἐκεῖνον ἐπὶ πολλὰ ἔτη εἰς τὴν Ἰόνιον Βουλήν. Ὁ Κ. Παδοβᾶς κατὰ τὴν 10 Βουλὴν, μὴ δυνάμενος πλέον νὰ βλέπῃ τὴν ἀθλίαν κατάστασιν τῆς πατρίδος του, θέλων νὰ ἐπιφέρῃ βάλσαμον εἰς τὰς πληγὰς ἐκείνου τοῦ λαοῦ, δημοσίᾳ ἀπὸ τοῦ βήματος κατεδίκασε τὴν Ἰόνιον νομοθεσίαν καὶ προέτεινε τὴν καταδίκην αὐτῆς, ἣν παρεδέχθη ἡ Βουλὴ, ἡ Γερουσία, καὶ αὐτὴ ἡ Προστασία, ὅπως συστηθῇ πολυμελὴς ἐπιτροπὴ ἐκ νομικῶν καὶ δικαστῶν τοῦ ἀνωτάτου συμβουλίου, καὶ μεταβάλῃ τὴν νομοθεσίαν, καθότι οἱ Ἰόνιοι ἐκεῖνοι νόμοι, παραδεχθέντες καὶ ψηφισθέντες ὑπὸ ἀνθρώπων, οἱ ὁποῖοι δὲν ἐνόουν τὴν κατάστασιν τοῦ Ἰονίου λαοῦ, κατέστρεψαν αὐτόν. Ἀκούσατε τὰ πρακτικὰ ἐκείνης τῆς Συνεδριάσεως. «Ὁ Κύριος Παδοβᾶς εἰς ὑποστήριξιν τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον ἐπρότεινε περὶ ἀναθεωρήσεως τῶν Κωδήκων, καθυπέβαλεν, ὅτι ἡ ταχύτης μὲ τὴν ὁποίαν ἐψηφίσθησαν οἱ κώδηκες, ἀναγκαίως ἔμελλε νὰ ᾖναι τὸ αἴτιον τῆς παραβλέψεως πολλῶν ἐλλειμμάτων καὶ ἀναρμόστων διατάξεων αὐτῶν· ὅτι τὸ Κοινοβούλιον γνωρίσαν τὰ ἐλλείμματα τοῦ ἀπ’ ἀρχῆς ψηφισθέντος ποινικοῦ κώδηκος, μετ’ οὐ πολὺ ἠναγκάσθη νὰ τὸν καταργήσῃ διὰ ν’ ἀντικαταστήσῃ ἄλλον, ὅστις ἐπίσης δὲν συνᾴδει μὲ τὰ ἤθη τοῦ λαοῦ καὶ μὲ τὸ πνεῦμα τῆς ἐποχῆς, περιέχει δὲ καὶ μεγάλας δυσαναλογίας μεταξὺ τῶν ποινῶν τῶν εἰς τὰ διάφορα ἀδικήματα ἐπιβαλλομένων· ὅτι καὶ εἰς τὴν σύνταξιν τοῦ πολιτικοῦ κώδηκος, μολονότι ἐχρησίμευσεν ὡς βάσις ὁ Γαλλικός, εἰσήχθησαν ὅμως καὶ πολλαὶ διατάξεις ἐξ ἄλλων κωδήκων ἢ καὶ ἐξ αὐτῶν τῶν ἑνετικῶν νόμων καὶ τῆς νομολογίας ληφθεῖσαι, αἵτινες μὴ συνᾴδουσαι μὲ τὰς ἀρχὰς τοῦ γαλλικοῦ κώδηκος καὶ μὲ ἄλλας αὐτοῦ διατάξεις ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ ἀντικειμένου τηρηθείσας, κατέστησαν τὸ ἔργον ἀσυνάρτητον, πολλάκις ἀντιφατικὸν καὶ διπλῆς ἑρμηνείας ἐπιδεκτικόν· ὅτι ἐπιβεβαιοῖ τὴν ἀλήθειαν ταύτην ἡ καθ’ ὅλας τὰς βουλευτικὰς συνόδους ἀναγνωρισθεῖσα ἀνάγκη τόσων συνεχῶν τροπολογήσεων τῶν διατάξεων αὐτῶν τῶν νόμων.... Ὅτι ἐκ τῶν μεταβολῶν, τὰς ὁποίας ἐκ τῆς καταστάσεως τῶν νόμων τούτων ὁ νομοθέτης συχνάκις ἀναγκάζεται νὰ φέρῃ εἰς αὐτοὺς, γεννᾶται ἡ τόσον ἐπιζημία ἀβεβαιότης ὡς πρὸς τὴν μονιμότητα τῶν νόμων, οἵτινες καθιεροῦντες καὶ κανονίζοντες τὰ τῶν πολιτῶν δικαιώματα, ἔπρεπε μάλιστα νὰ παρέχωσιν εἰς αὐτοὺς ἀκριβῆ καὶ σταθερὰν ὁδηγίαν εἰς τὰ συμφέροντά των· ἄστατος δὲ καὶ ἀντιφατικὴ ἀποβαίνει καὶ αὐτὴ ἡ τῶν δικαστηρίων νομολογία. Ἡ ἀνάγκη λοιπὸν τῆς διορθώσεως καὶ τῆς συναρμολογήσεως τῶν κωδήκων πρὸς τὰς διαφόρους διατάξεις ἑκάστου καὶ πρὸς ἀλλήλους εἶναι κοινῶς ὁμολογουμένη.» Βλέπετε λοιπὸν ὅτι τὸ ζήτημα τοῦ κώδηκος ἐδικάσθη προηγουμένως ἐν τῇ Ἰονίῳ Βουλῇ, ὑπὸ τῆς ὁποίας ἐδικάσθησαν καὶ κατεδικάσθησαν οἱ Κώδηκες. Ἡ προστασία, ἡ ὁποία ἐπὶ τοσοῦτον ἐπέμενεν εἰς τὴν τήρησιν τῆς στασιμότητος, καὶ ἐνθυμοῦμαι κάλλιστα, ὅτι προκειμένου λόγου περὶ μεταῤῥυθμίσεως τοῦ νόμου περὶ ἀπολύτου πλειστηριασμοῦ, ἐδέησε νὰ συμβῶσι μεγάλαι καὶ ἀλλεπάλληλοι συγκρούσεις μεταξὺ τοῦ Ἰονίου Κοινοβουλίου καὶ τοῦ Ἀνακτοβουλίου τῆς Μεγάλης Βρεττανίας, διὰ νὰ καταργηθῇ ὁ ἀπόλυτος πλειστηριασμός. Τὰς παρατηρήσεις ὅμως τοῦ ἀξιοτίμου Κ. Παδοβᾶ παρεδέχθη ἀμέσως καὶ ἡ Βουλὴ καὶ ἡ Γερουσία καὶ ὁ Ἁρμοστὴς καὶ ἡ Ἀγγλικὴ Κυβέρνησις καὶ ἐψήφισαν ὅπως πολυμελὴς ἐπιτροπὴ ἀναθεωρήσῃ τοὺς κώδηκας. Δὲν ἀρκεῖ τοῦτο· ἔχομεν τὸ ἔργον ἐπιτροπῆς συγκεκροτημένης ἐκ τῶν σπουδαιοτέρων ἀνδρῶν τῆς ἐποχῆς ἐκείνης, οἱ ὁποῖοι κάμνουσι τιμὴν εἰς τὴν ἑλληνικὴν φυλὴν διὰ τὰς γνώσεις των καὶ εἰς τὰς ἰδιαιτέρας αὐτῶν πατρίδας. Ἀναγκάζομαι δὲ ν’ ἀναγνώσω ἓν τεμάχιον τοῦ ἔργου αὐτῆς τῆς ἐπιτροπῆς, καθότι τὸ μέρος τὸ ἀφορῶν τὰς διασκέψεις αὐτῆς πολλάκις ἐν τῇ Ἐθνοσυνελεύσει ἀντετάχθη ὡς ἐπιχείρημα, ὅπως ἀποδειχθῇ, ὅτι ἡ Ἑλληνικὴ νομοθεσία θὰ καταστρέψῃ τὰ ἤθη καὶ τὰ συμφέροντα τῶν Ἰονίων. Ὅσοι ἦσαν πληρεξούσιοι κατὰ τὴν δευτέραν ἐν Ἀθήναις Ἐθνικὴν Συνέλευσιν ἐνθυμοῦνται κάλλιστα, ὅτι ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ἐλέχθη ἐπανειλημμένως ὑπό τινων ἑπτανησίων, «δὲν δυνάμεθα νὰ δεχθῶμεν τὸ περὶ κληρονομίας σύστημά σας, διότι τὸ ἰδικόν μας εἶναι τὸ τελειότερον εἰς τὴν νομοθετικὴν ἱστορίαν τῶν αἰώνων καὶ τῶν λαῶν.» Ἀλλ’ ἡ πρὸς ἀναθεώρησιν αὐτοῦ συστηθεῖσα ἐπιτροπὴ ἰδοὺ τί λέγει. «Ἐκ προοιμίων ἐρευνῶσα ἡ ἐπιτροπὴ πόθεν προήρχοντο τὰ κύρια ἐλαττώματα τοῦ παρόντος κληρονομικοῦ συστήματος, κατενόησεν εὐθὺς ὅτι τὸ κακὸν ἔκειτο εἰς τὴν ῥίζαν (δηλ. εἰς τὸ ὅλον σύστημα τῆς νομοθεσίας) καὶ ὅτι ἀδύνατον νὰ κατασταθῇ τὸ οἰκοδόμημα ὁμοφυὲς καὶ ὁμοιόμορφον, ἂν πρῶτον δὲν ἀνετρέπετο ἀπὸ βάθρων.... Ἡ σύμφωνος καὶ ἐνδόμυχος πεποίθησις, ἣν ἐμβριθὴς μελέτη καὶ σύντονος σκέψις ἐνεποίησαν ἐν ἡμῖν τὸ ἠθικὸν καὶ ὑλικὸν συμφέρον τῆς Ἰονίου κοινωνίας, πρὸς δὲ καὶ ἡ ὠφέλεια τῆς ποθητῆς ἀφομοιώσεως τῆς νομοθεσίας ἡμῶν πρὸς τοὺς κανόνας τοὺς διέποντας τὰς διαδοχὰς παρὰ τοῖς ἀδελφοῖς Ἕλλησι, τοῖς τε βασιλευομένοις καὶ τοῖς δουλεύουσι, ταῦτα πάντα μᾶς παρώτρυναν ἀκαθέκτως νὰ προτείνωμεν νομοσχέδιον ἀντανακλῶν τοὺς κυρίους χαρακτῆρας καὶ τὰς κυρίας διατάξεις τοῦ κατὰ πάντα λογικοῦ, τοῦ κατὰ πάντα ἁπλουστάτου καὶ ὁμοιομόρφου ἐπινοήματος τοῦ Ἰουστινιανοῦ.... Ὅ,τι καθιστᾷ τὸ παράδοξον τοῦτο δίκαιον (τὸν ἀστικὸν Κώδηκα) πολὺ μᾶλλον ἢ διὰ πολλοὺς ἄλλους λόγους ἐπαχθὲς διὰ τοὺς Ἰονίους, καὶ προκαλεῖ κατεπειγόντως τὴν κατάργησίν του, εἶναι τὸ νεαφανὲς αὐτοῦ ἐν τῇ Ἰονίῳ πολιτείᾳ. Ἔχομεν λόγους ἰσχυροὺς πειθαναγκάζοντας ἡμᾶς νὰ ἐπανέλθωμεν ὅσον τάχος εἰς τὰ πάτρια ἔθιμα. Καὶ ἐπειδὴ λεληθότως περὶ τὸ ἔτος 1841 παρεξετράπησαν οἱ προκάτοχοι ἡμῶν, οὐκ ὀλίγον μᾶς ἐνθαῤῥύνει ἡ ἰδέα, ὅτι δυνάμεθα ἀσφαλῶς νὰ ἐπιστρέψωμεν εἰς τὴν εὐθεῖαν.»

§201ΛΕΩΝΤΑΡΑΚΗΣ. Ποῖα τὰ μέλη;

§202ΚΩΝΣΤΑΝΤΑΣ. Μέλη, Κύριοι, τῆς ἐπιτροπῆς ταύτης ἦσαν οἱ Κύριοι Σαντόριος καὶ Ἰω. Λαζαράτος, καθηγηταὶ τοῦ Δικαίου, ὁ συνάδελφός μας Κύριος Σωκράτης Κουρῆς καὶ ὁ νομολόγος Κ. Ναπολέων Ζαμπέλης· πιστεύω δὲ, οἱ ἀξιότιμοι οὗτοι ἄνδρες δὲν εἶναι ἐκ τῶν τυχαίων ἀνθρώπων. Ταῦτα ἐλέγοντο ἐπισήμως πρὸ τῆς ἑνώσεως· καὶ τώρα μόνον μετὰ τὴν ἕνωσιν ἀκούω, ὅτι ἡ Ἰόνιος νομοθεσία εἶναι τοιοῦτον ἀριστούργημα, ὥστε ἤξιζε τὸν κόπον νὰ ἐπιβληθῇ καὶ εἰς τὴν λοιπὴν Ἑλλάδα, ἀντὶ νὰ καταργηθῇ ἐν Ἑπτανήσῳ ὡς κακόηθες νομοθέτημα. Ἐννοῶ διατί γίνονται αἱ προσπάθειαι αὗται, ἀλλ’ ἐὰν θέλωσιν, ἂς ἀρχίσωσι καὶ πλησίστιοι οἱ ὀλιγαρχικοὶ θὰ μεταβῶσιν εἰς τὰ βασίλεια τοῦ Πλούτωνος διὰ νὰ ἀλλάξωσιν ἐθνικότητα. Ἡ ὕπαρξις τοῦ Ἰονίου Κώδηκος κατέστρεψεν, εἶπον πρὸ μικροῦ, τὴν ἰδιοκτησίαν ἐν Ἑπτανήσῳ. Καὶ τῳόντι ἠξεύρετε, κύριοι, ἐπὶ τίνος συμβάσεως ἡ Ἰόνιος ἰδιοκτησία ἐστηρίζετο πρὸ τοῦ Κώδηκος; Πρὸ αἰώνων εἴχομεν ἐν Ἑπτανήσῳ τὸ σύστημα τῆς ἐσωτερικῆς αὐτοκυβερνήσεως. Διάφορα ἐγχώρια συμβούλια συγκροτούμενα ἐκ μελῶν τῶν σπουδαιοτέρων οἰκογενειῶν, τῶν λεγομένων τότε ἀληθῶς εὐγενῶν τοῦ τόπου, διακρινομένων ἐπὶ πολυμαθείᾳ καὶ πατριωτισμῷ, συνήρχοντο κατὰ καιροὺς καὶ κατὰ τὰς ἀνάγκας, αἱ ὁποῖαι παρουσιάζοντο ἐν τῇ κοινωνίᾳ καὶ ἐξέδιδον νομοθετήματα, τὰ ὁποῖα ἀφοῦ ἐπεθεωροῦντο ὑπὸ τῆς ἀρχῆς ἴσχυον ὡς νόμοι τοῦ τόπου. Οἱ ἐγχώριοι οὗτοι νόμοι δὲν ἦσαν τίποτε ἄλλο εἰμὴ ἀνάπτυξις τοῦ Ρ. Δικαίου. Οἱ νέοι λοιπὸν Κώδηκες εὗρον τὴν ἰδιοκτησίαν στηριζομένην ἐπὶ τῶν βάσεων, τῆς ὁποίας πρὸ αἰώνων ἔθηκεν ἡ ἐγχώριος νομοθεσία. Εἶναι μὲν ἀληθὲς, ὅτι ὁ Γαλλ. Κώδηξ εἶναι τελειότερον νομοθετικὸν ἔργον τῆς σοφίας τοῦ 18 αἰῶνος, ἀλλ’ ὤφειλον οἱ εἰ σαγάγοντες αὐτὸν νὰ ἐξομαλύνουν προηγουμένως τὸ ἔδαφος ἐπὶ τοῦ ὁποίου προέθεντο νὰ ἐγείρωσι νέον νομοθετικὸν οἰκοδόμημα. Ἐν Ἑπτανήσῳ δὲν ἦτο προητοιμασμένον τὸ ἔδαφος κ’ ἑπομένως αὐτὸ τὸ ἀριστούργημα τοῦ 18 αἰῶνος ἐπέφερε τὰς μεγαλειτέρας βλάβας εἰς τὴν ἰδιοκτησίαν. Τοῦτο ἦτο ἡ φυσικὴ συνέπεια τοῦ τρόπου μὲ τὸν ὁποῖον εἰσήχθη ἡ νέα νομοθεσία τῆς Ἑπτανήσου. Ὁ δὲ Ἁρμοστὴς, κυριευθεὶς ὑπὸ τῆς ἰδέας τοῦ νὰ δώσῃ εἰς τὴν Ἑπτάνησον πλήρη ἀστικὸν κώδηκα, προσεκάλεσε τυχοδιώκτας τινὰς Ἰταλοὺς, εἷς τῶν ὁποίων ἦτο ῥάπτης, ὁ συντάξας τὴν πολιτικὴν δικονομίαν, καὶ ὁ ἕτερος ἀστυνόμος τοῦ Βόμβα.

§203ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συνέῤῥαψε λοιπὸν τὴν Δικονομίαν.

§204ΚΩΝΣΤΑΝΤΑΣ. Τὴν συνέῤῥαψαν βέβαια αὐτοὶ συνέταξαν, ἤτοι συνέῤῥαψαν τὴν νομοθεσίαν μας, καὶ ἰδοὺ πῶς. Ἔλαβον τὸν Γαλλικὸν Κώδηκα, ἔλαβον τὸ στατούτο βένετο, ἔλαβον διαφόρους γνώμας, τὰς ὁποίας ἀνέπτυξε τὸ ἀνώτατον συμβούλιον τῆς Δικαιοσύνης ἐν τῇ μεγαλονοίᾳ του, καὶ κατήρτισαν αὐτὸν τὸν τραγέλαφον, ὁ ὁποῖος ὀνομάζεται Ἰόνιος ἀστικὴ νομοθεσία (γέλως σαρδώνιος τῶν ἀδελφῶν Ἰακωβάτων).

§205ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Δὲν εἶναι δίκαιον νὰ καγχάζετε καὶ νὰ γελᾶτε, Κύριοι. Ὁ Κ. Κωνσταντᾶς μᾶς λέγει τί τρέχει, διότι δὲν τα ἠξεύρομεν αὐτά.

§206ΙΑΚΩΒΑΤΟΣ. Τὰ συμβόλαια δὲν εἶναι ἔργον τῶν Ἄγγλων.

§207ΚΩΝΣΤΑΝΤΑΣ. Λυποῦμαι ὅτι ἡ Βουροκρατία τῆς Ἑπτανήσου ἀπὸ αἱμοβόρου κατέστη τὰς τελευταίας στιγμὰς τῆς ζωῆς της γελοία, ἀλλὰ μὴ φοβεῖσθε, κύριοι Ἰακωβάτοι, δὲν θέλομεν νὰ καταργήσωμεν τὰ συμβόλαια· μὴ διαδίδετε αὐτὰς τὰς συκοφαντίας, διότι ἡμεῖς οἱ χωρικοὶ εἴμεθα οἱ ἰδιοκτῆται, οἵτινες θέλομεν ν’ ἀσφαλίσωμεν τοὺς ἱδρῶτάς μας ἀπὸ τὰς ἁρπακτικὰς χεῖρας ὑμῶν τῶν ὀλιγαρχικῶν. Λοιπὸν τὸ ἔργον τοῦτο, συνιστάμενον ἐκ δύω καὶ ἐπέκεινα χιλιάδων ἄρθρων Ἰταλιστὶ γεγραμμένων, προσήχθη ἐν τῷ Ἰονίῳ Κοινοβουλίῳ συγκροτουμένῳ ἐκ 35 κωφαλάλων, τοὺς ὁποίους ἡ προστασία προτροπῇ τῶν μισελλήνων νομοθετῶν ἐχειροτόνησεν ἀντιπροσώπους ἐκ διπλοῦ καταλόγου νευροσπάστων, προταθέντων ὑπὸ τοῦ προκαταρκτικοῦ Συμβουλίου καὶ ἐκλεχθέντων διὰ τῶν φανερῶν ψήφων 90 γύφτων, λεγομένων εὐγενῶν ἐκλογέων ἑκάστης νήσου. Οἱ ἀντιπρόσωποι τοῦ προκαταρκτικοῦ Συμβουλίου, ἠξεύρετε πῶς ἐδέχθησαν αὐτὸν τὸν νόμον; ἀσυζητητὶ μὲ τὸ «viva la regina» ζήτω ἡ Βασίλισσα· τὸν παρεδέχθησαν δὲ διότι τὸν ἤθελεν ὁ Ἁρμοστὴς καὶ οἱ τυχοδιῶκται.

§208ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Ἐτέθη εἰς ἐνέργειαν ἐξ ἐφόδου;

§209ΚΩΝΣΤΑΝΤΑΣ. Ἐξ ἐφόδου, μάλιστα, ὡς ὁ δεκάλογος τοῦ Μωϋσέως. Μὴ νομίζετε, ὅτι τοὐλάχιστον ἐφηρμόσθη ἐκείνη ἡ ἀρχὴ τοῦ δικαίου, δυνάμει τῆς ὁποίας οὐδεὶς πολίτης ὑποχρεοῦται εἰς ἕνα νόμον ἐὰν προηγουμένως δὲν λάβῃ γνῶσιν αὐτοῦ ἐπιστήμως; Οὐχὶ βεβαίως· Ἰταλιστὶ ἐξεδόθη καὶ ὤφειλον οἱ χωρικοὶ τῆς Ἑπτανήσου νὰ μεταβληθῶσι διὰ μαγικῆς ῥάβδου εἰς Ἰταλοὺς, ὅπως ἀναγινώσκωσι τὰς διατάξεις τοῦ Ἰταλικοῦ Κώδηκος. Καὶ ἐξηκολούθησεν ἐφαρμοζόμενος Ἰταλιστὶ ἕως τὰ 1855, ἐὰν δὲν μὲ ἀπατᾷ ἡ μνήμη μου. Ἐν τούτοις ὁ χωρικὸς κατεδικάζετο εἰς τὴν ἀγχόνην δυνάμει διατάξεων, τὰς ὁποίας οὐδέποτε ἐνόησε, κατεδικάζετο, καὶ δὲν ἤξευρε διὰ ποῖον λόγον κατεδικάζετο· ἐπήγαινεν εἰς τὴν ἀγχόνην δολοφονούμενος ὑπὸ τῆς ἐνόπλου σπείρας, ἥτις ὠνομάζετο συνταγματικὴ Κυβέρνησις, καὶ πάντες οἱ τύραννοι ὠνομάζοντο πατέρες τῶν λαῶν! Ἀλλὰ τὸ ζήτημα, Κύριοι, ναὶ μὲν εἶναι πολλὰ σπουδαῖον, ἀλλ’ ἡ ἐπ’ αὐτοῦ συζήτησις ἐξηντλήθη καὶ ἐν τῇ Βουλῇ καὶ ἐν τῇ Συνελεύσει. Εἰς ἕν μόνον ἐπιχείρημα θὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχήν σας, καὶ τὸ ἐπιχείρημα τοῦτο εἶναι ἡ τετάρτη ἔποψις, ὑπὸ τὴν ὁποίαν πρέπει νὰ ἐξετασθῇ τὸ ζήτημα. Εἶπον πολλοὶ ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου καὶ σήμερον καὶ ἄλλοτε, πῶς θέλετε νὰ καταστρέψητε τὰ συμφέροντα τῶν Ἑπτανησίων διὰ τῆς ἀμέσου ἐφαρμογῆς τοῦ ἑλληνικοῦ νόμου; Ἀλλὰ διὰ ποῖον λόγον, Κύριοι ὀλιγαρχικοὶ, δὲν ἐλέγατε τὰ αὐτὰ καὶ εἰς τὰ 1841, ὁπότε ἀπὸ μιᾶς στιγμῆς εἰς ἄλλην μᾶς φορτώσατε τὴν Ἰταλικὴν νομοθεσίαν σας, κατεστρέψατε τὰ Ἰόνια συμφέροντα, ἐπτωχύνατε τὸν λαὸν, καὶ ἀφ’ οὗ ἐστήσατε τὴν μηχανὴν τῆς κακοηθείας, μᾶς κατεδικάζατε εἰς τὴν ἀγχόνην;

§210ΙΑΚΩΒΑΤΟΣ. Ἀπὸ τὰ 1840 τὸν κατεδικάσαμεν (θόρυβος).

§211ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Διαμαρτύρομαι κατὰ τῶν διακοπτόντων τὸν ἀγορεύοντα· ἔχομεν μεγάλην ἀνάγκην νὰ τὸν ἀκούσωμεν· τώρα μόνον καταλαμβάνομεν τί τρέχει.

§212ΙΑΚΩΒΑΤΟΣ. Ἐγὼ σᾶς εἶπο....

§213ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Δὲν ἀπευθύνομαι εἰς σᾶς.

§214ΚΩΝΣΤΑΝΤΑΣ. Κατεδίκασαν τὸν Κώδηκα οἱ ὀλιγαρχικοὶ καὶ οἱ Κύριοι Ἰακωβάτοι, διότι δὲν ἐπέτρεπε νὰ φάγωσιν ἀμέσως τὸ θῦμα, τὸν λαὸν, ἀλλὰ διότι ὡμοίαζε μὲ τὸν χαλκοῦν βοῦν τοῦ τυράννου τῶν Συρακουσῶν, ὅστις ἔψηνε πρῶτον τὰ θύματά του. Μὴ δικαιολογῆσθε, διότι ἡ ἱστορία σᾶς κατεδίκασεν ἤδη! Ἠξεύρετε, κύριοι βουλευταὶ, ὅτι ἀρχὴ θεμελιώδης τοῦ δικαίου εἶναι, ὅτι οὐδεὶς νέος νόμος δύναται νὰ καταστρέψῃ τὰ συμφέροντα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἀπεκτήθησαν ὑπὸ τὸ κράτος ἄλλου νόμου προγενεστέρου. Ἡ εἰσαγωγὴ ἑπομένως τῆς Ἑλληνικῆς νομοθεσίας δὲν θὰ καταστρέψῃ οὐδόλως τὰ νομίμως ἀποκτηθέντα συμφέροντα. Θὰ κανονίσῃ μόνον τὸν τρόπον ἐκεῖνον, καθ’ ὃν θὰ παράγωνται νέα συμφέροντα. Λοιπὸν ὁ φόβος, τὸ ὁποῖον τινὲς ἐδῶ παρέστησαν εἰς τὴν Βουλὴν, εἶναι φόβος ἀνυπόστατος, εἶναι φόβος προφάσεων καὶ ἁμαρτιῶν. Ὁ Κ. Τρικούπης μεταξὺ τῶν ἄλλων ἐπιχειρημάτων, τὰ ὁποῖα σᾶς εἶπεν, ἦτο καὶ τὸ ἑξῆς. Ὁ ἰόνιος Κώδηξ παραδέχεται σύστημα ἀγροληψιῶν διηνεκὲς, ἐνῷ ἡ ἑλληνικὴ νομοθεσία δὲν παραδέχεται τοιοῦτον σύστημα· τὸ συμβόλαιον τῆς ἀγροληψίας δὲν εἶναι οὔτε συμβόλαιον ἐπιμορτῆς, οὔτε ἄλλου εἴδους ἐξ ἐκείνων τὰ ὁποῖα ὑπάρχουν ἐν Ἑλλάδι· εἶναι συμβόλαιον ἀγροτικῆς ἑταιρίας, ἤτοι συνιδιοκτησίας. Ἐὰν ἄρα ἡ ἑλληνικὴ νομοθεσία δὲν παραδέχεται τὸ διηνεκὲς, ἕπεται ἀμέσως καὶ ἡ διανομὴ τῆς ἰδιοκτησίας. Ἀλλὰ δυνάμει ποίου νόμου θὰ διανεμηθῇ ἡ ἰδιοκτησία; δυνάμει τῶν νόμων, οἱ ὁποῖοι ὥρισαν τὰ δικαιώματα, ὅτε εἰσήγαγον τὸ εἶδος τοῦτο τῆς ἰδιοκτησίας. Οἱ ἐγχώριοι ἀγροτικοὶ νόμοι Κερκύρας προνοοῦσι περὶ ὅλων αὐτῶν τῶν περιστάσεων. Ἔχουν μάλιστα περὶ τούτου εἰδικὰς διατάξεις. Μόνον τὰ συμβόλαια, τὰ ὁποῖα συνετάχθησαν ὑπὸ τὸ κράτος τοῦ Κώδηκος, δύνανται νὰ ὑπαχθῶσιν εἰς τὸ ἐπιχείρημα τὸ ὁποῖον πρὸ μικροῦ, Κύριε Τρικούπη, εἴπετε· ἀλλὰ μήπως ἡ Βουλὴ δὲν δύναται νὰ κανονίσῃ ἀμέσως τὰ δικαιώματα τοῦ ἀγροδότου καὶ τοῦ ἀγρολήπτου, ἐν περιπτώσει διανομῆς τοῦ κτήματος, κατὰ τὰς διατάξεις τῆς Ἑλληνικῆς Δικονομίας; Βλέπετε λοιπὸν, ὅτι μόνον μίαν ἐξαίρεσιν δύναται νὰ παραδεχθῇ ἡ Βουλὴ προσωρινῶς· ἑπομένως ἡ πρότασις τοῦ Κ. Ζερβοῦ κατὰ τοῦτο μόνον εἶναι ἐλαττωματικὴ, μὴ προβλέπουσα περὶ τοῦ τρόπου τῆς μεταβάσεως ἀπὸ μίαν νομοθεσίαν εἰς ἄλλην. Τοῦτο προϊδὼν καὶ ἐγὼ, ἔφερον σήμερον ἰδιαιτέραν πρότασιν, διὰ τῆς ὁποίας τροπολογῶ καὶ τὰ νομοσχέδια τῆς ἐπιτροπῆς καὶ τοῦ Ζερβοῦ τὴν πρότασιν· ἐνῷ ἀφ’ ἑνὸς παραδέχομαι τὴν καθ’ ὁλοκληρίαν ἀφομοίωσιν, ἀφ’ ἑτέρου προτείνω διατάξεις τινὰς περὶ τοῦ τρόπου τῆς μεταβάσεως, τόσον ὡς πρὸς τὴν διοίκησιν, καθὼς καὶ ὡς πρὸς τὰ ἄλλα ζητήματα, τὰ ὁποῖα δύνανται νὰ γεννηθῶσιν ἐξ αὐτῆς τῆς νέας καταστάσεως τῶν ἐπαρχιῶν ἐκείνων. Βλέπων, Κύριοι, τὴν ἀνυπομονησίαν τῆς Βουλῆς ὅπως ἔλθῃ εἰς τὴν ψηφοφορίαν, δὲν προβαίνω εἰς τὰ ἐπιχειρήματα, ἅτινα συστηματικῶς μᾶς ἀντιτάσσουσι τινὲς ὡς πρὸς τὸ φορολογικὸν σύστημα· ἤθελον ἀποδείξει αὐτοὺς μὲν ἀντιφάσκοντας, τὸ δὲ φορολογικὸν σύστημα τῆς Ἑπτανήσου ἄτιμον καὶ λῃστρικὸν, διότι στηρίζεται εἰς τὴν ἀρχὴν, ὅτι ὁ ἐργατικὸς λαὸς πρέπει νὰ δουλεύῃ διὰ νὰ τρώγῃ ἀμερίμνως ἡ προνομιοῦχος τάξις, ἥτις μόνη σχεδὸν ἀντιπροσωπεύεται ἐν τῇ Βουλῇ. Τὰς ἀποδείξεις μου ἤθελον πορισθῇ ἐκ τῶν λόγων, οὓς ἀπήγγειλαν οἱ Κύριοι οὗτοι ἄλλοτε ἐκ τῆς Ἰονικῆς Βουλῆς, προκειμένου περὶ μεταῤῥυθμίσεως τοῦ φορολογικοῦ συστήματος, ἀλλ’ ἀναβάλλω τὴν ἐκπλήρωσιν τοῦ καθήκοντός μου εἰς ἄλλην κατάλληλον περίστασιν, ὑπείκων σήμερον εἰς τὸν λόγον τῆς ἀνάγκης. Παρακαλῶ λοιπὸν νὰ ψηφισθῇ πρῶτον ἡ πρότασίς μου ὡς συνολικὴ τροπολογία.

§215ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τοιαύτην πρότασιν δὲν εἶδον.

§216ΚΩΝΣΤΑΝΤΑΣ. Τὴν ἔδωκα εἰς τὸν κατὰ τὴν πρωΐαν προεδρεύσαντα Κ. Καΐρην.

§217ΙΑΚΩΒΑΤΟΣ. Ἠξεύρω, ὅτι ὑπάρχει μία τροπολογία μὲ 30 τόσα ἄρθρα τοῦ Κ. Κωνσταντᾶ, διὰ τῆς ὁποίας ζητεῖ νὰ διατηρηθῇ εἰς τὴν Ἑπτάνησον τὸ περισσότερον μέρος τῆς νομοθεσίας, καὶ αὐτὸ τὸ ἀποσιωπᾷ σήμερον.

§218ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ὑπάρχει ἡ πρότασίς σας, Κ. Κωνσταντᾶ.

§219ΚΩΝΣΤΑΝΤΑΣ. Καὶ ἐὰν ὑπάρχῃ τὴν ἀποσύρω, ἀφοῦ παρατηρῶ, ὅτι οἱ ἐχθροὶ τῆς ἀφομοιώσεως διὰ τοῦ συστήματος τῆς συκοφαντίας καὶ τῆς σοφιστείας θέλουν νὰ μεταχειρισθῶσιν αὑτὴν ὡς ἐπιχείρημα διὰ νὰ ἐμποδίσωσι τὴν ἀφομοίωσιν.

§220ΙΑΚΩΒΑΤΟΣ. Τί γίνεται ἡ τροπολογία τοῦ Κ. Κωνσταντᾶ;

§221ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὴν ἀνεκάλεσε.

§222ΙΑΚΩΒΑΤΟΣ. Ἀπέσυρε καὶ τὴν πρώτην;

§223ΚΩΝΣΤΑΝΤΑΣ. Κ. Πρόεδρε, συγχωνεύω ὅλας μου τὰς προτάσεις μ’ ἐκείνην τοῦ Κ. Ζερβοῦ, ἑπομένως καὶ τὰς ἀποσύρω διὰ νὰ τελειώσωμεν μὲ αὐτοὺς τοὺς ἀνθρώπους ἐπὶ τέλους.

§224ΙΑΚΩΒΑΤΟΣ. Τὴν ἀνακαλεῖτε, κύριε;

§225ΚΩΝΣΤΑΝΤΑΣ. Μάλιστα, Κύριε, τὴν ἀνακαλῶ· δὲν σᾶς ἀρέσει ἴσως;

§226ΙΑΚΩΒΑΤΟΣ. Τελείωσε. Ἆ!!

§227ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναγινώσκεται ἡ πρότασις τοῦ Κ. Ζερβοῦ καὶ κατόπιν θὰ ἔλθῃ ἡ τοῦ Κ. Πετιμεζᾶ.

§228ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ὁ Κ. Πετιμεζᾶς ἔκαμε πρότασιν;

§229ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δέχεται τὴν ἐν γένει ἀφομοίωσιν ἐκτὸς τοῦ φορολογικοῦ νόμου.

§230ΖΕΡΒΟΣ. Συγχωνεύω τὴν πρότασίν μου μὲ τὴν τοῦ Κ. Πετιμεζᾶ (γέλως).

§231ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Τότε τὴν οἰκειοποιοῦμαι ἐγώ.

§232ΖΕΡΒΟΣ. Ὄχι, ἐγὼ τὴν ἔχω, ἀλλ’ εἶναι μία καὶ ἡ αὐτὴ, μοῦ φαίνεται.

§233ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ (ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Ἐν περιπτώσει καθ’ ἣν γίνῃ δεκτὴ ἡ πρότασις τοῦ κ. Ζερβοῦ περὶ γενικῆς ἀφομοιώσεως, ἐρωτῶ, δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένον νὰ γίνωσιν ἐξαιρέσεις;

§234ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι, ὄχι.

§235ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Τότε δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ πραγματοποιηθῇ.

§236ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Μετὰ τὴν πρότασιν τοῦ κ. Ζερβοῦ ἔχομεν νὰ ψηφίσωμεν τίποτε ἄλλο;

§237ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχομεν τὴν πρότασιν τοῦ κ. Πετιμεζᾶ, ὅστις δὲν παρεδέχθη τὴν γενικὴν ἀφομοίωσιν εἰς τὰ τῆς φορολογίας διὰ τὸ 1866.

§238ΙΑΚΩΒΑΤΟΣ. Ἂν μετὰ τὴν ἀπόῤῥιψιν τῆς προτάσεως τοῦ κ. Ζερβοῦ καὶ μετὰ τὴν ἀπόῤῥιψιν τῆς προτάσεως τοῦ κ. Πετιμεζᾶ ἔλθωμεν εἰς τὰ νομοσχέδια τῆς ἐπιτροπῆς, δὲν θὰ γίνῃ τότε συζήτησις;

§239ΠΟΛΛΟΙ. Βέβαια, βέβαια.

§240ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον πρὸς ἄρθρον θὰ συζητηθῇ.

§241ΙΑΚΩΒΑΤΟΣ. Νὰ τεθῇ εἰς τὰ πρακτικὰ, διότι τοῦτο ἀποδεικνύει, ὅτι ἡ συζήτησις γίνεται φύρδην μίγδην.

§242ΔΑΡΕΙΩΤΗΣ. Ἡ πρότασις τοῦ κ. Ζερβοῦ ἀπὸ ποίας ἐποχῆς ὁρίζει;

§243ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀπὸ 1ης Ἀπριλίου.

§244ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἐπὶ τῶν ἐξαιρέσεων θὰ μᾶς δώσητε τὸν λόγον.

§245ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναγινώσκεται ἡ πρότασις τοῦ κ. Ζερβοῦ. Ἄρθρον μοναδικόν. «Ἡ Ἑλληνικὴ νομοθεσία ἰσχύει ἀνεξαιρέτως καὶ ἐν ταῖς Ἰονίοις νήσοις καὶ ἐξαρτήμασιν αὐτῶν ἀπὸ τῆς 1 Ἀπριλίου τοῦ ἐπιόντος ἔτους 1866, ἡ δὲ Ἰόνιος νομοθεσία καταργεῖται αὐτοδικαίως τὴν 31 Μαρτίου ὁδεύοντος ἔτους.»

§246ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Νὰ ψηφοφορηθῇ δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως (ἐγείρονται ὑπὲρ τοὺς 15).

§247ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν τοῦ κ. Ζερβοῦ λέγουσι ναὶ, οἱ μὴ παραδεχόμενοι λέγουσιν ὄχι. Γίνεται ἡ δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως ψηφοφορία.

§248ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ ἀπέῤῥιψε τὴν πρότασιν διὰ ψήφων 61 κατὰ 59. Μένει ἤδη πρὸς ψηφοφορίαν ἡ πρότασις τοῦ κ. Σ. Πετιμεζᾶ.

§249ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Παρῆλθεν ἡ ὥρα.

§250ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλετε νὰ λύσω τὴν συνεδρίασιν; ἡ Βουλὴ θὰ ἀποφασίσῃ. Γίνεται πρότασις, κύριοι, νὰ λυθῇ ἡ συνεδρίασις. (Θόρυβος καὶ διαπληκτισμοὶ μεταξὺ Ῥωμαίου καὶ Ἀρώνη).

§251ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Λύσατε τὴν συνεδρίασιν, κ. Πρόεδρε, διότι, ὡς βλέπω, θὰ δαρθοῦνε.

§252ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Καθήσατε, θὰ ψηφοφορήσητε. Οἱ παραδεχόμενοι νὰ λυθῇ ἡ συνεδρίασις παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν· (ἀμφίβολον τὸ ἀποτέλεσμα). Τ’ ἀνάπαλιν οἱ παραδεχόμενοι νὰ ἐξακολουθήσῃ ἡ συνεδρίασις νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη νὰ ἐξακολουθήσῃ ἡ συνεδρίασις. Ὁ κ. Λομβάρδος ἔχει τὸν λόγον.

§253ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Ἡ συνθήκη, ἥτις ἀνεγνώρισε τὴν ἀνεξαρτησίαν τοῦ πρώην Βασιλείου τῆς Ἑλλάδος, μᾶς εἶπεν ὁ κ. Σ. Πετιμεζᾶς, ἀξιότιμος συνάδελφος, καθιέρωσε ἐνώπιον τῆς Εὐρώπης τὴν ἀρχὴν, ὅτι ἡ Ἑλλὰς ἔχει δικαίωμα νὰ ζήσῃ. Ἡ συνθήκη, ἥτις ἐκήρυξε τὴν ἕνωσιν τῆς Ἑπτανήσου μετὰ τῆς Ἑλλάδος, καθιέρωσε δύω ἀρχὰς, ὅτι τὰ μέλη τῆς ἐσπαρμένης Ἑλληνικῆς ἐθνικότητος ἔχουν δικαίωμα μίαν ἡμέραν εἰς ἓν νὰ συνενωθῶσι. Προσέξατε, προσέθεσεν ὁ κ. Πετιμεζᾶς, διότι δὲν μᾶς μένει ἕτερον πλέον νὰ κάμωμεν ἢ νὰ συνασπισθῶμεν πρὸς ἐκτέλεσιν τοῦ μεγάλου αὐτοῦ σκοποῦ. Συμμερίζομαι πληρέστατα τὴν γνώμην τοῦ κ. Πετιμεζᾶ, καὶ πολλὴν ἐντύπωσιν μοὶ ἔκαμεν. Ἂς μοὶ ἐπιτρέψῃ νὰ τοῦ προσθέσω, καὶ εἶμαι βέβαιος, ὅτι θέλει τοῦ κάμει ἐντύπωσιν, ἂς μοὶ ἐπιτρέψῃ νὰ τῷ προσθέσω, ὅτι μόλις ἡ συνθήκη, ἡ ὁποία ἀνεγνώριζε τὴν ὕπαρξιν τῆς Ἑλλάδος, ὑπεγράφετο, βάσκανα στόματα ἐπανελάμβανον «λάθος ἡ ἀναγνώρισις τῆς ἀνεξαρτησίας τῆς Ἑλλάδος,» καὶ πρὶν ἀκόμη ἡ συνθήκη τῆς ἑνώσεως τῆς Ἑπτανήσου μετὰ τῆς Ἑλλάδος ὑπογραφῇ βάσκανα στόματα ἐπανελάμβανον «ἡ ἕνωσις αὕτη θέλει φέρει τὸν ὄλεθρον τῆς Ἑλλάδος καὶ τῆς Ἑπτανήσου.»

§254ΤΙΝΕΣ. Δὲν εἶναι εἰς ἀπαρτίαν ἡ Βουλή.

§255ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ ζήτημα εἶναι σπουδαῖον.

§256ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Θέλει ἡ Βουλὴ νὰ μὲ ἀκούσῃ;

§257ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§258ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Καὶ μετὰ τὴν τελεσθεῖσαν ἕνωσιν τῆς Ἑπτανήσου, οἱ φίλοι μας, οἱ φίλοι τοῦ Ἑλληνισμοῦ, ἵστανται παρατηροῦντες διὰ νὰ ἐξάξωσι τὸ συμπέρασμα, ὅτι δὲν ἦτο λάθος ἡ ἀναγνώρισις τῆς ἀνεξαρτησίας τῆς Ἑλλάδος, καὶ ὅτι ἡ Ἑλλὰς δύναται νὰ κυβερνήσῃ καὶ ἄλλας περαιτέρω ἐπαρχίας παρ’ ἐκείνας αἱ ὁποῖαι προσετέθησαν. Οἱ ἐχθροί μας δὲ, οἱ ἐχθροὶ τοῦ Ἑλληνισμοῦ, ἵστανται μὲ ἄγρυπνον ὄμμα, παρατηροῦντες ὅπως ἐξάξωσι τὸ συμπέρασμα, ὅτι λάθος ἦτο ἡ ἀνεξαρτησία τῆς Ἑλλάδος, ὅπως ἐξάξωσι τὸ συμπέρασμα ὅτι ἡ ἐλευθέρα Ἑλλὰς, ἂν δὲν δύναται, ἂν δὲν ἠξεύρῃ νὰ κυβερνήσῃ μίαν ἐπαρχίαν ἑλληνικὴν, εἶναι ἀναξία ἂν ὄχι ἄλλο, νὰ τρέφῃ ἄλλας ἰδέας εἰς τὸν νοῦν, νὰ ναννουρίζεται μὲ τὸ ὄνειρον ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἐν τῷ μέσῳ τῆς πολιτικῆς εἰς τὴν ὁποίαν εὑρισκόμεθα μόνον δύναται νὰ μᾶς ἐμπνέῃ· ὅπως σπρωχθῶμεν πλέον ἐμπρὸς, καὶ τὸ πόρισμά των οἱ μὲν καὶ οἱ δὲ θέλουν τὸ ἐξάξει ἀπὸ τὴν φωνὴν, τὴν ὁποίαν ἡ Ἑπτάνησος δύναται νὰ ὑψώσῃ περὶ τῆς καταστάσεώς της, διὰ τὴν ἕνωσίν της, ἀπὸ τὴν φωνὴν, ἥτις ἔμελλε νὰ ἐξέλθῃ πρὸ μικροῦ. Ἂν αἱ δύω ψῆφοι, αἱ ὁποῖαι ἐφάνησαν κατὰ τῆς προτάσεως τοῦ κ. Ζερβοῦ, ἤθελον στραφῆ πρὸς τὸ ἄλλο μέρος, τὴν στιγμὴν ταύτην ἤθελεν εἶσθαι ἡ φωνὴ, τὴν ὁποίαν δὲν προφέρω ἀπὸ τὸ στόμα μου, διότι καὶ ἐγὼ ἠγωνίσθην ὑπὲρ τῆς ἰδέας αὐτῆς, διότι καὶ ἐμοῦ πάλλει ἡ καρδία καθὼς πολλῶν ἄλλων ...... Συγχωρήσατέ μοι, εἶναι στιγμαὶ καθ’ ἃς καὶ χωρὶς νὰ θέλῃ κανεὶς παρεκτρέπεται· εἶναι τινες στιγμαὶ κατὰ τὰς ὁποίας λαμβάνει τις ἐντυπώσεις, τὰς ὁποίας δὲν ἔπρεπε νὰ λάβῃ. Τί συζητοῦμεν τὴν στιγμὴν ταύτην καὶ σπεύδομεν μὲ τοσαύτην βίαν; Τί κινδυνεύει καὶ θέλετε νὰ τὸ τελειώσετε εἰς τὴν ἀποψινὴν ψηφοφορίαν; Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἐζήτουν μερικοὶ πρὸ ὀλίγου, ἡ Βουλὴ τὸ ἀπέῤῥιψε, καὶ ἀποῤῥίψασα τὴν πρότασιν ἐκείνην ἐξησφάλισε τὴν τύχην τοῦ Ἑλληνισμοῦ. Δὲν ἐννοῶ μὲ τοῦτο νὰ κατακρίνω τὴν ψῆφον τῶν ἀντιθέτων. Ἤθελον κλαύσει μόνον, ἂν ἡ πρότασις ἐκείνη ἤθελε γίνει δεκτὴ ἤθελον κλαύσει διὰ τὴν ἀποτύφλωσιν, εἰς τὴν ὁποίαν ἐσύρθησαν οἱ προτείνοντες, καὶ διὰ τὴν ἀπάτην, εἰς τὴν ὁποίαν ὑπέπεσαν ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ἐψήφισαν. Σᾶς ὁμιλεῖ, κύριοι, τὴν στιγμὴν ταύτην ἕνας, ὁ ὁποῖος αὐτὴν τὴν ὕπαρξιν τῆς Ἑπτανησιακῆς πολιτείας καὶ τοὺς νόμους, τοὺς ὁποίους ξένος μᾶς ἐπέβαλε, τοὺς ἐπολέμησε μὲ ἀδιάκοπον σειρὰν ἐτῶν. Ἂν ἡ ψῆφος τῆς Βουλῆς ἤθελεν ἐκφρασθῆ ὑπὲρ τῆς προτάσεως τοῦ κ. Ζερβοῦ, εἰς ἐμὲ, ὡς ἄνθρωπον ἔχοντα μικρὰ πολιτικὰ προηγούμενα, ἤθελεν εἶναι ὁ μεγαλείτερος θρίαμβος· καὶ ἐνθυμοῦμαι, ὅταν μεταξὺ τῶν ἄλλων ὁ ἀξιότιμος κ. Γλάδστων ἦλθεν ὡς ἔκτακτος ἐπιτετραμμένος εἰς τὴν Ἑπτάνησον, οἱ ἀντιπρόσωποι αὐτῆς τοῦ ἔδωσαν ἓν ἔγγραφον, μὲ τὸ ὁποῖον τοῦ ἐζήτουν κατὰ τὸ σύνηθες μονόχορδον τὴν ἕνωσιν καὶ τίποτε ἄλλο. Πρὸς τούτοις δὲ εἶπον εἰς αὐτὸν, ἂν ἡ Ἀγγλία συγκατατεθῇ νὰ κάμῃ τὴν ἕνωσιν, τότε μόνον θέλομεν λησμονήσει τὰς καταπιέσεις 50 ἐτῶν. Ὁ ἀξιότιμος ἐκεῖνος Ἄγγλος, λαμβάνων τὸ ἔγγραφον εἰς τὰς χεῖράς του, μᾶς λέγει· κύριοι, νομίζω ὅτι εἶσθε ἄδικοι· ὅσον κακὸν καὶ ἂν ὑποθέσητε, ὅτι ἔκαμαν οἱ Ἄγγλοι, ὅσα κακὰ καὶ ἂν εἶχον εἰς τὸν νοῦν νὰ σᾶς κάμουν, ἵσταται εἰς τὴν φύσιν τῶν πραγμάτων καὶ τι καλὸν κατὰ τὸ διάστημα τῶν 50 ἐτῶν· εἶσθε ἄδικοι, διότι καταδικάζετε 50 ἐτῶν ὕπαρξιν εἰς τὰς νήσους σας. Καὶ εἰς ὅ,τι ἐλέγαμεν ἡμεῖς, ὅτι οἱ Ἄγγλοι δὲν μᾶς ἔκαμαν παρὰ κακὰ, ἀπαντοῦσαν αἱ ἐφημερίδες καὶ οἱ ῥήτορες τοῦ Ἀγγλικοῦ Κοινοβουλίου ὅτι εἶναι φωναὶ δημοκόπων. Ἂν πρὸ μικροῦ ἡ ἀπόφασις ἤθελε διαγράψει διὰ μιᾶς ὅλα ὅσα ἐν Ἑπτανήσῳ ὑπῆρξαν καὶ ἤθελε τὰ θεωρήσει ὡς ἀποσκυβαλιστέα, δὲν ἠθέλαμεν δώσει τὴν μεγαλειτέραν ἐπικύρωσιν, ἣν ἡμεῖς οἱ ῥιζοσπάσται ὑπεστηρίζαμεν; Λοιπὸν, κύριοι, τὸ προηγούμενον ἡμῶν ἦτο νὰ ἐπιτύχωμεν ἐδῶ ἐντὸς τῆς Βουλῆς τῆς Ἑλλάδος τὴν ἐπικύρωσιν ἐκείνου τοῦ ζητήματος, ὅπερ ἀμφισβητεῖτο πάντοτε εἰς τὴν προστασίαν, ὅτε ἐλέγομεν, ὅτι οὐδὲν καλὸν ὑπάρχει ἐν Ἑπτανήσῳ οὐδὲν καλὸν ἔπραξεν ὁ ξένος. Καὶ τὸ λέγω τὴν στιγμὴν αὐτὴν· ἂν ἡ Βουλὴ ἤθελε δώσει αὐτὸν τὸν θρίαμβον εἰς ἄνθρωπον μικρὸν, ἂν ἤθελε παραδεχθῆ τὴν πρότασιν ἐκείνην, τὸ ἀποτέλεσμα ποῖον θὰ ἦτο; Νομίζετε, ὅτι ἠθέλατε εὐεργετήσει τὸν λαὸν τῆς Ἑπτανήσου; Ἀνεξαρτήτως οὕτως ἡ πρότασις ἐκείνη, ἂν ἤθελε γίνει δεκτὴ, ποία ἤθελεν εἶσθαι ἡ ἐντύπωσις, ἡ ὁποία ἤθελε ἐπέλθει εἰς τὴν Ἑπτάνησον; Κύριοι, ὁποιαδήποτε καὶ ἂν ἦναι τὰ προηγούμενα τῆς Ἑπτανησιακῆς πολιτείας, εἶναι ὅμως μία πολιτεία. Ὄχι μόνον τὸ σύνολον τῶν νήσων, ἀλλὰ καὶ ἑκάστη νῆσος καθ’ ἑαυτὴν παρίσταται ἓν κράτος αὐτοτελὲς καὶ αἱ νῆσοι ἐκεῖναι ὠνομάζοντο ἡνωμένον Κράτος. Ἐξ αὐτοῦ προῆλθεν ἕνα αἴσθημα προσωπικότητος, ἂν συγχωρῆται ἡ ἔκφρασις αὕτη· ὑπῆρχε πλῆρες τὸ αἴσθημα τοῦ Ἕλληνος, ἀλλὰ μὲ τοῦτο ὑπῆρχε καὶ ἡ ἰδέα τοῦ Ἑπτανησίου. Ἡ ἰδέα, ὅτι ἐκεῖ ὑπῆρχε μία αὐθυπαρξία. Καλὸν ἢ κακὸν δὲν πρόκειται ἐγὼ νὰ τὸ ἐξετάσω· ὁ φιλόσοφος, ὁ ἱστορικὸς ἐκεῖνος ἠμπορεῖ, θέλει ἠμπορέσει νὰ εἴπῃ, ἐὰν οὗτος ἢ ἐκεῖνος ὁ χωρισμὸς τῆς Ἑπτανήσου ἕως τώρα ἦτο ἢ ὄχι ἔργον τῆς θείας προνοίας, ὅπως χρησιμεύσῃ διὰ τὸν γενικὸν σκοπὸν τοῦ ἔθνους. Μέχρι χθὲς, κύριοι, ἐδῶ, μολονότι ἡ μάχαιρα τοῦ τυράννου ἐξίσωσε τὰ πάντα, μέχρι προχθὲς δὲν ἐπρόσεχον ὅλοι μὲ τὴν μεγαλειτέραν προσοχὴν διὰ νὰ ἴδωσιν ἐὰν εἰς τὰ ὑπουργεῖα εἶναι δύω Πελοποννήσιοι, δύω ἐκ τῆς Ἠπείρου καὶ τόσοι ἀπὸ τὰς νήσους; Προχθὲς ὁ γενικὸς κύριος Τρικούπης δὲν ἐξανέστη κατὰ τῆς μόνης ἰδέας, ὅτε ἐπρόκειτο ὁ νομὸς τῆς Ἀκαρνανίας νὰ στερηθῇ μίαν ἀπὸ τὰς ἐπαρχίας; Ἔπρεπε καὶ πρέπει νὰ ὑπάρχῃ αὐτὴ ἡ ἰδέα τῆς προσωπικότητος ἐν Ἑπτανήσῳ. Δὲν βλάπτομεν τὰ ἐθνικὰ συμφέροντα ἐὰν διὰ μιᾶς ὅ,τι ἐν Ἑπτανήσῳ ὑπάρχει θελήσωμεν νὰ τὸ ἀνατρέψωμεν; δὲν θέλει προσβληθῆ τὸ φιλότιμον, ὅτι διὰ μιᾶς καταστρέφομεν τὰ πάντα; Πέποιθα, κύριοι, ὅτι ὁ παροξυσμὸς, ὁ ὁποῖος πρὸ ἡμερῶν ἐφάνη εἰς τὴν Βουλὴν, πέποιθα, ὅτι ὁ πολιτικὸς χρωματισμὸς, ὁ ὁποῖος ἤθελε νὰ δοθῇ εἰς τὸ ζήτημα τοῦτο καὶ μᾶς ἔκαμε νὰ λησμονήσωμεν ὅτι πρόκειται ν’ ἀποφασίσωμεν περὶ πολὺ μεγάλου ζητήματος, πέποιθα, ὅτι ὁ χρωματισμὸς οὗτος δὲν θέλει ἐξακολουθεῖ νὰ ὑπάρχῃ. Πέποιθα, ὅτι δὲν θὰ θελήσετε νὰ ἐξακολουθήσωμεν τὴν συζήτησιν καὶ τὴν τελειωτικὴν ψῆφον, καὶ διὰ τοῦτο ἐπαναφέρω τὸ ζήτημα τῆς ἀναβολῆς τῆς συνεδριάσεως, καὶ δὲν λέγω νὰ παύσῃ· ἀρκετὰ ἕως τώρα προεχωρήσαμεν· νὰ ἐπαναλάβωμεν αὔριον, κύριοι, τὴν συζήτησιν. Αὐτὴν τὴν πρότασιν φέρω.

§259ΠΟΛΛΟΙ. Ἡ Βουλὴ ἀπεφάσισε.

§260Ε. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Νομίζω, ὅτι δὲν πρέπει νὰ ἀφήσωμεν, ἀλλὰ πρέπει νὰ διασαφήσωμεν εἰς τι συνίσταται ὁ χρωματισμός· εἶναι καθαρὸς χρωματισμὸς προερχόμενος ἀπὸ ἀρχὰς· οἱ μὲν θέλουν οὕτω πως νὰ γίνῃ ἡ ἀφομοίωσις, οἱ δὲ ἄλλοι, ὅτι οἱ Ἑπτανήσιοι καὶ οἱ πρώην Ἕλληνες νὰ ἦναι οἱ αὐτοί.

§261ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἡμεῖς ψηφίζοντες δὲν ἐννοοῦμεν, ὅτι δὲν πρέπει νὰ ὑπάρχῃ ἰσότης βαρῶν εἰς ἀμφότερα τὰ μέρη, ἀλλ’ ἐνομίσαμεν, ὅτι κατὰ τὸ 1866 ἔπρεπε νὰ ληφθῶσιν ὑπ’ ὄψιν ἐκεῖνα περὶ τῶν ὁποίων σᾶς εἶπον.

§262Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Καὶ ἐγὼ ψηφίζω ὑπὲρ τῆς προτάσεως, τὴν ὁποίαν σᾶς ὑπέβαλον, διὰ τοὺς λόγους τοὺς ὁποίους σᾶς εἶπον (θόρυβος).

§263ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγένετο πάλιν πρότασις περὶ ἀναβολῆς.

§264ΤΙΝΕΣ. Δὲν δύναται νὰ τεθῇ εἰς ψηφοφορίαν.

§265ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΑΔΗΣ. Λοιπὸν θὰ ὁμιλήσωμεν κατὰ τῆς ἀναβολῆς.

§266ΤΙΝΕΣ. Εἰς τὴν ψηφοφορίαν, κύριε Πρόεδρε.

§267ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Γίνεται πρότασις περὶ ἀναβολῆς· θὰ τὴν θέσω εἰς ψηφοφορίαν· ὑποστηρίζεται; (θόρυβος).

§268Χ. Α. ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ προτείνω τὸ ἀπαράδεκτον τῆς ἀναβολῆς.

§269ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι νὰ λυθῇ ἡ συνεδρίασις παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται οἱ ὀλιγώτεροι). Ἡ Βουλὴ ἀπέῤῥιψε τὴν πρότασιν.

§270Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Ἐὰν ἕνας τώρα σηκωθῇ καὶ προτείνῃ τὴν ἀναβολὴν;

§271ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΑΔΗΣ. Δὲν δύναται νὰ τεθῇ εἰς ψηφοφορίαν. (θόρυβος).

§272ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ (ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Κύριοι, ἐτήρησα μέχρι τοῦδε σιωπὴν, πρῶτον, διότι πάσχω ἀπὸ τὸν λαιμόν μου καὶ δεύτερον, διότι σᾶς ὁμολογῶ, ὅτι οὐδέποτε ἤλπιζον, ὅτι ὕστερον ἀπὸ τόσα καὶ τόσα, τὰ ὁποῖα ἐλέχθησαν ἀπὸ τοῦ βήματος, ἤθελε πλησιάσει νὰ γίνῃ δεκτὴ ἡ ἄνευ ἐξαιρέσεως ἀφομοίωσις. Ἀλλ’ ἐπειδὴ παρὰ πᾶσαν προσδοκίαν εἶδον, ὅτι τὸ ἥμισυ σχεδὸν τῶν παρόντων βουλευτῶν ἐψήφισαν ὑπὲρ τῆς ἀμέσου καὶ καθολικῆς ἀφομοιώσεως χωρὶς νὰ παραδεχθῶσιν οὐδεμίαν ἐξαίρεσιν, χωρὶς νὰ λάβωσιν ὑπ’ ὄψιν οὐδὲ τὴν πρότασιν τοῦ Κ. Πετιμεζᾶ, νομίζω, ὅτι ἤθελον παραλείψει τὸ καθῆκόν μου ἐὰν δὲν λάβω τὸν λόγον νὰ σᾶς εἴπω ὀλίγα τινὰ, ἐξ ὧν θέλετε ἐννοήσει, ὅτι ἄνευ ἐξαιρέσεων ἀφομοίωσις εἶναι πρᾶγμα ἀκατόρθωτον καὶ ἀνεφάρμοστον· εἶναι τι, τὸ ὁποῖον δὲν δύναται νὰ πραγματοποιηθῇ. Διὰ νὰ πεισθῆτε ὑμεῖς οἱ 59, οἵτινες ἐψηφίσατε ὑπὲρ τῆς ἀμέσου καὶ καθολικῆς ἀφομοιώσεως, ὅτι εἶσθε ἠπατημένοι, ἀρχίζω ἀπὸ τὸν φορολογικὸν νόμον καὶ κατόπιν ἔρχομαι εἰς τὰ λοιπά.

§273ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Θὰ στηριχθῆτε ἐπὶ ἑνὸς ἐδάφους, ἐφ’ οὗ εἴμεθα σύμφωνοι.

§274ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Θέλω νὰ ἀποδείξω, ὅτι ἦσαν ἠπατημένοι οἱ μὴ θέλοντες νὰ ἐξαιρεθῇ οὐδ’ αὐτὴ ἡ φορολογία.

§275ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Καλά· εἰς τὸ ζήτημα τοῦτο εἴμεθα σύμφωνοι.

§276ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. (θόρυβος). Ἐπειδὴ τὰ περὶ φορολογίας δὲν τὰ εἶπον, ὅτε ἔπρεπε νὰ τὰ εἴπω, τὰ ἀφίνω· σᾶς λέγω λοιπὸν τώρα, ὅτι ἂν ψηφίσετε τὴν ἀφομοίωσιν μὲ μόνην τὴν φορολογικὴν ἐξαίρεσιν θέλουν γεννηθῆ μεγάλαι δυσκολίαι. Ἰδοὺ μία δυσκολία. Εἰς τὴν Ἑπτάνησον αἱ νῆσοι ἔχουσιν περιουσίαν ἰδίαν, ἥτις διοικεῖται ἀπὸ τὸ ἐπαρχιακὸν Συμβούλιον καὶ χρησιμεύει εἰς τὰς ἀνάγκας τῆς νήσου· πρόκειται σήμερον νὰ ἐφαρμόσωμεν ἐκεῖ τὸ ἡμέτερον δημοτικὸν σύστημα, ἀλλὰ περὶ τῆς περιουσίας αὐτῆς δὲν ἐπρόβλεψεν ὁ νόμος· ἀνέφερε μόνον, ὅτι εἰδικὸς νόμος θέλει κανονίσει τὰ περὶ αὐτοῦ, ὥστε, ἐὰν δὲν παραδεχθῶμεν τὴν ὑποβαλλομένην παρὰ τῆς ἐπιτροπῆς διάταξιν, θέλει μένει κενόν, τὸ ὁποῖον δὲν εἶναι δυνατὸν ν’ ἀναπληρωθῇ.

§277Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Τὰ ἐπαρχιακὰ Συμβούλια δὲν καταργοῦνται.

§278ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐνθυμεῖσθε, ὅτι τὸ ψηφισθὲν περὶ δημοτικῆς ἀφομοιώσεως νομοσχέδιον διαλαμβάνει ῥητῶς, ὅτι «εἰδικὸς νόμος θέλει κανονίσει τὰ περὶ δημοτικῆς περιουσίας»· ἐπὶ τῇ βάσει δὲ τούτου ἔρχεται ἡ ἐπιτροπὴ καὶ κανονίζει τί πρέπει νὰ γίνεται μέχρι τῆς ἐκδόσεως αὐτοῦ τοῦ νόμου. Ὑπάρχουν εἰς τὴν Ἑπτάνησον νόμοι ἰδιαίτεροι περὶ σωφρονιστικῶν φυλακῶν καὶ ἄλλων καταστημάτων· ὅταν δὲν ἀποφασίσετε καὶ δὲν προβλέψετε περὶ αὐτῶν, πῶς θέλουσι διοικηθῇ τὰ καταστήματα ταῦτα;

§279ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΑΔΗΣ. Ἡ ἀφομοίωσις γίνεται ἐδῶ, τὰ δὲ κατόπιν τὰ κανονίζει νόμος.

§280ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀλλὰ νόμος εἶναι αὐτός. Κατὰ τὴν ἰσχύουσαν ἐν Ἑπτανήσῳ νομοθεσίαν, ὑπάρχουσι καὶ αἱ λεγόμεναι ἄγραφοι ὑποθῆκαι, αἱ ὁποῖαι ἰσχύουσι καὶ προτιμῶνται χωρὶς νὰ ᾖναι ἐγγεγραμμέναι εἰς τὰ βιβλία τῶν ὑποθηκῶν. Ἅμα ἕνας νόμος......

§281Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἰσχύουν τὰ δικαιώματα τοῦ πρώτου.

§282ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Πῶς θὰ ἰσχύουν; εἶναι ἄγραφα (θόρυβος). Νὰ ἐξηγούμεθα χωρὶς νὰ ἔλθῃ εἰδικὸς νόμος καὶ νὰ δώσῃ ἰσχὺν εἰς αὐτὰ τὰ ἔγγραφα, θέλουν χάσει πολλοὶ τὰ δικαιώματά των.

§283ΖΕΡΒΟΣ. Ὄχι, εἶναι ὅλα γεγραμμένα εἰς τὰ βιβλία τῶν ἐγγραφῶν.

§284ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Παρακαλῶ, μὴ μὲ διακόπτετε, διότι ἄλλως ἐγὼ δὲν ἔχω τὸν σκοπὸν νὰ χαλάσω τὸν λαιμόν μου.

§285ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι, ἡσυχάσατε· ἐάν δὲν καθήσετε εἰς τὰς ἕδρας σας, θὰ διαλύσω τὴν συνεδρίασιν.

§286ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Διὰ νὰ ἐννοήσουν οἱ θέλοντες νὰ ψηφίσωμεν τὴν καθολικὴν ἀφομοίωσιν χωρὶς νὰ προβλέψωμεν περὶ τῶν συνεπειῶν, ὑποθέσατε, ὅτι ἔχει τις ἐπὶ τῶν κτημάτων τρίτου δικαίωμα ὑποθήκης ἰσχυούσης ἄνευ ἐγγραφῆς· ἐὰν σήμερον εἰσαχθῇ ὁ ἡμέτερος περὶ ὑποθηκῶν νόμος, ἡ τοιαύτη ὑποθήκη δὲν ἰσχύει, καὶ ἑπομένως ἂν προλάβῃ ἄλλος καὶ ἐγγράψῃ ὑποθήκην ὁ πρῶτος χάνει τὸ δικαίωμά του.

§287ΡΩΜΑΙΟΣ. Δὲν εἶν’ ἔτσι.

§288ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἄλλο, κύριοι· εἰς τὴν Ἑπτάνησον ὑπάρχει νόμος κανονίζων τὰ δικαιώματα τῶν ὑπαλλήλων· τί θέλει γίνει αὐτὸς ὁ νόμος μετὰ τὴν ἀφομοίωσιν; δύναται νὰ ἐφαρμοσθῇ ὁ ἡμέτερος νόμος; τί θέλει γίνει τὸ ταμεῖον ἐκεῖνο τῶν συντάξεων καὶ ἐκεῖνοι οἵτινες ἀπέκτησαν καὶ ἔχουν δικαίωμα συντάξεων;

§289ΛΕΙΒΑΔΑΣ. Ἐγὼ παρουσίασα νόμον περὶ καταργήσεως τῶν συντάξεων.

§290ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Διὰ τοῦτο εἶναι ἀνάγκη νὰ ληφθῇ πρόνοια περὶ τῶν συντάξεων. Ἀπὸ τὰ ὀλίγα ταῦτα τὰ ὁποῖα ἀνέφερα βλέπετε, ὅτι εἶναι ἀδύνατον νὰ ἐνεργηθῇ γενικὴ ἀφομοίωσις ἄνευ ἐξαιρέσεων· καὶ πρὸς τοῦτο νομίζω, ὅτι ἐπέτυχε πληρέστατα ἡ ἐπιτροπή σας, διότι ἡ ἐπιτροπὴ παραδέχεται ἐν ἀρχῇ τὴν γενικὴν ἀφομοίωσιν καὶ ἔπειτα κανονίζει καὶ θέτει διατάξεις τινὰς εἰδικὰς ἢ διαιρέσεις, αἵτινες θέλουν εὐκολύνει τὴν ἐφαρμογὴν τῆς ἀφομοιώσεως. Νομίζω λοιπὸν, ὅτι τὸ καλλίτερον μέτρον εἶναι νὰ παραδεχθῶμεν τὸ σχέδιον τῆς ἐπιτροπῆς, διότι ἄλλως θέλομεν καταστήσει πολὺ δύσκολον τὴν ἐφαρμογὴν τῆς ἀφομοιώσεως.

§291Ε. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ὅταν ἐζήτησε τὸν λόγον ὁ ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ἠθέλησε νὰ μᾶς δώσῃ ἓν μάθημα· τὸν ὑπενθυμίζω ὅμως, ὅτι εἰς τὸ 1864 ὑπέβαλε νόμον εἰς τὴν Συνέλευσιν, οὐδὲν ἄλλο κρίνων ἄξιον σκέψεως εἰμὴ τὸν φορολογικὸν νόμον τῶν δημητριακῶν καρπῶν· συγχρόνως εἶπεν, ὅτι τὸ σύστημα τῆς ἀποδεκατώσεως δὲν νομίζει ὅτι πρέπει νὰ εἰσαχθῇ εἰς τὴν Ἑπτάνησον· ὑπεσχέθη δὲ, ὅτι θέλει φέρει ἡ κυβέρνησις προσχέδιον, καὶ μοὶ φαίνεται, ὅτι διετέλεσε πολὺν καιρὸν ὑπουργὸς ὁ Κ. Σωτηρόπουλος, καὶ ἐντοσούτῳ οὐδεμίαν πρόνοιαν ἔλαβεν. Ἐνθυμεῖσθε, ὅτι τὸ 1865 ἔφερε μίαν τροπολογίαν καὶ διὰ τροπολογίας εἰσήγαγε τοὺς φορολογικοὺς νόμους· τόσης μεγάλης ἀξίας τὸ ἐθεώρησεν, ὥστε ἐλησμόνησε τὸν Σωτηρόπουλον τῆς Συνελεύσεως! Καὶ προχθὲς ἀκόμη εἴδατε μὲ πόσην πεποίθησιν εἶπεν, ὅτι ἐντὸς μιᾶς ἡμέρας δύναται νὰ φέρῃ φορολογικὸν νόμον. Ἀλλ’ ἡ ἀντιπολίτευσις ἔχει πάντοτε αὐτὴν τὴν ἰδέαν, ὅτι ἔπρεπε νὰ ὑπάρχῃ πλήρης ἰσότης δικαιωμάτων καὶ βαρῶν (θόρυβος). Ἠξεύρω, κύριε πρόεδρε, ἐκ τῆς πείρας, τὴν ὁποίαν χορηγοῦν τὰ ἄλλα ἔθνη, ὅτι διὰ νὰ εἰσαχθῇ ἓν φορολογικὸν σύστημα κατά τι τέλειον, ἀπαιτοῦνται καὶ ἔτη πολλὰ καὶ ἔξοδα ἄφθονα· καὶ διὰ τοῦτο ἀπελπίζομαι, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ ἀφομοίωσις ἐνόσῳ ἐπιμένουν τινὲς εἰς αὐτὴν τὴν ἰδέαν, τότε νὰ γίνῃ ἡ ἀφομοίωσις, ὅταν ἀλλάξῃ τὸ φορολογικὸν σύστημα. Γνωρίζετε ὅτι εἰσήχθη ἓν φορολογικὸν σύστημα ἀπὸ τὰ 1859, τὸ ὁποῖον οὐδέποτε εἶδε τὸ φῶς, διότι κατόπιν ἐφάνησαν αἱ δυσκολίαι. Νομίζω ὅτι κατ’ οὐσίαν ὁ φορολογικὸς νόμος, ὅστις ἰσχύει, μὲ μικρὰς τροπολογίας ἤθελεν εἶσθαι ὁ καλλίτερος φορολογικὸς νόμος, ὅστις ἤθελεν ὑπάρχει δι’ ἡμᾶς. Αὐτὰ ἠθέλησα νὰ παρατηρήσω εἰς τὸν Κ. Σωτηρόπουλον, ὅστις ἠθέλησε νὰ μᾶς δώσῃ ἓν μάθημα. Σᾶς ἀναγινώσκω δὲ 5 στίχους, οἵτινες ἐμπεριέχονται εἰς τὴν ἔγγραφον διαμαρτύρησιν τῆς ἀντιπολιτεύσεως (ἀναγινώσκει). Αὐτὴ εἶναι ἡ ἀρχή. Θαυμάζω δὲ δι’ ἐκείνους—ὅσον ἀφορᾶ τὸν ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν δὲν θαυμάζω, ἀλλ’ ὡς πρὸς τὸν ἀξιότιμον Κ. Ἰακωβάτον καὶ τοὺς λοιποὺς, οἵτινες ἀπετέλουν μέρος τῆς ἀντιπολιτεύσεως, πῶς διϊσχυρίζονται, ὅτι ἡ τότε κυβέρνησις καὶ ἡ νῦν ἀντιπολίτευσις εἶναι ἄλλη· ἡ κυβέρνησις ἐζήτησε τὴν προθεσμίαν μόνον διὰ τοὺς λόγους τοὺς ὁποίους σᾶς ἀνέγνωσα, δηλ. «ὅπως εὑρεθῶσι τὰ κατάλληλα μέτρα κτλ.» οὐδέποτε ὅμως διότι ἠθέλητε νὰ ἀπομακρυνθῇ τῆς καθολικῆς ἀφομοιώσεως· δεύτερον, διότι ὁ προϋπολογισμὸς ἤθελεν ὑποστηρίζει ἐλαττώσεις τινὰς, καθόσον εὑρισκόμεθα εἰς οἰκονομικὴν κατάστασιν ὄχι εὐάρεστον, καὶ ὅταν εὑρίσκεται ἓν κράτος εἰς οἰκονομικὴν κρίσιν, ἐννοεῖται, ὅτι ἓν ἔλλειμμα 700 καὶ 800 χιλιάδων δραχμῶν ἀπὸ τὰ εἰσοδήματα εἶναι σημαντικόν. Αὐτοὶ ἦσαν οἱ δύο λόγοι, διὰ τοὺς ὁποίους σχετικῶς πρὸς τὰ πράγματα τῆς Ἑπτανήσου ἐζητήθη ἡ διακοπὴ, ὄχι ὅμως διότι ἠθελήσαμεν νὰ ἀπομακρυνθῶμεν ἀπὸ τὰς ἀρχάς μας. Ἐγὼ μάλιστα ἀπορῶ τῇ ἀληθείᾳ, πῶς πρέπει νὰ φέρεται κανεὶς διὰ νὰ μὴ ὑποτεθῇ ποτὲ, ὅτι ἀπεμακρύνθη ἀπὸ τὰς ἀρχάς του. Ἐνθυμοῦμαι, ὅτι καὶ εἰς ἓν ἄλλο ὑπουργεῖον τῆς μεταπολιτεύσεως, ὅτε μόλις ἦλθεν εἷς ὑπουργὸς καὶ εἶπε δύω τρεῖς λέξεις, αἱ ὁποῖαι ἔδοσαν ἀφορμὴν νὰ ὑποτεθῇ, ὅτι εἶναι κατὰ τῆς ἀφομοιώσεως, ἤρχισαν νὰ τὸν αἰτιῶνται ἐπὶ ἀσυνεπείᾳ, ἐπὶ παραβιάσει τῶν πολιτικῶν αὑτοῦ ἀρχῶν, καὶ τὸν ἐμυκτήρισαν καὶ τὸν κατεγέλασαν. Ὅταν δὲ παρουσιάζωνται πολιτικὰ κόμματα, τὰ ὁποῖα πολὺ αὐστηρῶς ἐπιμένουν εἰς τὰς ἀρχάς των, πάλιν εὑρίσκουν οἱ ἀντίπαλοί των ἀφορμὴν νὰ τὰ κατακρίνουν διὰ τὴν ἐπιμονὴν αὐτῶν. Δείξατέ μοι ποῖον τὸ μέσον ν’ ἀποφύγωμεν αὐτό, καὶ θέλομεν τὸ ἀκούσει.

§292ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Κ. Πρόεδρε, ἀληθῶς κατεφέρθημεν ἄλλοτε κατὰ μιᾶς κυβερνήσεως, διότι εἰς τὸ ζήτημα τῆς ἀφομοιώσεως ἔδειξε δισταγμόν, διότι τωόντι δοξάζομεν, ὅτι δυνάμεθα νὰ κυβερνηθῶμεν καλῶς ὅταν ἀκολουθῶμεν τὰς ἀρχάς μας, καὶ λέγω, ὄχι ἡ ἀντιπολίτευσις ἡ σημερινὴ, διότι ἡ σημερινὴ ἀντιπολίτευσις δὲν διαλαμβάνει οὔτε συντρόφους, οὔτε ἀντιπάλους.

§293ΤΙΝΕΣ. Ὄχι.

§294ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἀλλὰ μία μερὶς ἀντιπολιτεύσεως ἄλλοτε, ἔχουσα ἐπὶ κεφαλῆς τὸν Κ. Δεληγεώργην, δὲν ἔμεινεν ἀληθῶς εἰς τὰς ἀρχὰς αὑτῆς, διότι ἡ ἀρχὴ τῆς ἀμέσου καὶ πλήρους ἀφομοιώσεως ἦτο μία ἀρχὴ τῶν ἀπολύτων πεποιθήσεων τῆς κυβερνήσεως ἐκείνης. Ἡ κυβέρνησις ἐκείνη, ἐλθοῦσα ἐνώπιόν σας καὶ συζητήσασα διάφορα νομοσχέδια, διὰ τὰ ὁποῖα εἶπεν, ὅτι εἶναι ἑτοίμη, καὶ τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ 1865, δὲν εἶχε καμμίαν δυσκολίαν νὰ συζητήσῃ τὸ ζήτημα αὐτό, ἐπὶ τοῦ ὁποίου ἔγεινε τοσοῦτος κρότος· ἀλλὰ, κύριοι, ὄχι μόνον δὲν τὸ ἐσυζήτησεν, ἀλλ’ ὅταν ἀπὸ τοῦ βήματος ἐκείνου προεκλήθη, ὁ κύριος Μαυρομιχάλης εἶπεν, ὅτι ἔχουν ἀνάγκην νὰ σκεφθοῦν ἐπὶ ἑνὸς ζητήματος, τὸ ὁποῖον ἐθεώρησαν τελειωμένον καὶ διὰ τὸ ὁποῖον διεμαρτυρήθησαν καὶ ἐπέμενον.

§295ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Σᾶς εἶπον δύω λόγους· σᾶς ἀνέγνωσα μάλιστα τὸ κείμενον, καὶ ἔπρεπε νὰ σᾶς πείσῃ.

§296ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, δὲν ἐννοῶ πῶς ὁ ἔντιμος Κ. βουλευτὴς Μεσολογγίου μοὶ εἶπεν, ὅτι ὅ, τι μοὶ εἶπεν ἔπρεπε νὰ μὲ πείσῃ· μοὶ εἶπεν, ὅτι εἶναι ἰσχυροὶ οἱ λόγοι του, ὅτι σήμερον αὐτοὺς τοὺς λόγους τοὺς ἀρνεῖται ὅλους, καὶ σήμερον ὡς ἀντιπολίτευσις ὁ Κ. Δεληγιώργης δὲ λαμβάνει διόλου ὑπ’ ὄψιν αὐτὰ τὰ ἄτοπα, τὰ ὁποῖα ἠδύναντο νὰ γεννηθῶσι, καὶ αὐτὴν τὴν ἀνάγκην τὴν μεγάλην, καὶ σήμερον ψηφοφορεῖ ἄμεσον καὶ διαμιᾶς ἀφομοίωσιν. Ὁ Κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν καὶ ἔντιμος φίλος μου Κ. Σωτηρόπουλος ἦτο συνεπέστατος· ὅτε ὑπέβαλε τὸν προϋπολογισμὸν ἐνώπιον τῆς Συνελεύσεως, δὲν παρεδέχθη τὴν ἄμεσον καὶ πλήρη ἀφομοίωσιν. Ἐὰν ἐξετάσετε ὅ,τι ὑπεβάλαμεν τότε, θέλετε ἰδῇ, ὅτι διὰ τὴν ἑλληνικὴν νομοθεσίαν ἐπεφυλάχθημεν καὶ ἐζητούσαμεν ἄδειαν, κατὰ τὴν ὁποίαν ὀλίγον κατ’ ὀλίγον ἔμελλε νὰ ἐπέλθῃ ἡ ἀφομοίωσις. Εἶναι ἀληθὲς, ὅτι δὲν ἐπιμένομεν σήμερον εἰς τὸ σύστημα αὐτό; ἀλλὰ, κύριοι, νομίζω, ὅτι ἕνας ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ὅταν ἔχῃ ἔλλειμμα, νομίζω ἐγὼ, Ὁ Κ. ὑπουργὸς ἠμπορεῖ νὰ ἔχῃ καὶ ἄλλον λόγον, — ὅταν ἔχῃ ἔλλειμμα τόσον μέγα ἐνώπιόν του, ὅταν ἔχῃ καὶ τὴν ὁμόφωνον σχεδὸν ἀπαίτησιν τῶν κατοίκων τῶν ἐπαρχιῶν ἐκείνων ὑπὲρ διατηρήσεως τοῦ συστήματος, ἐννοῶ, κύριοι, δικαιολογεῖται πληρέστατα νὰ σταματήσῃ, διότι προχωρῶν δὲν θὰ κάμῃ ἄλλο, παρὰ πρῶτον νὰ βλάψῃ τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ κράτους, καὶ δεύτερον, νὰ ἀδικήσῃ τοὺς πολίτας ἐκείνους. Ἐγὼ νομίζω, ὅτι πρέπει φρονίμως καὶ ἐσκεμμένως νὰ βαδίσωμεν· πρέπει νὰ θεραπεύσωμεν τὰ παράπονα, πρέπει νὰ θεραπεύσωμεν τ’ ἄδικα, καὶ διὰ τοῦτο ἀπὸ τοῦδε κηρύττομαι ὑπὲρ τῶν παραπόνων τῶν χωρικῶν Ἑπτανησίων.

§297ΖΕΡΒΟΣ. Τὰ λόγια εἶναι φτώχια (ἱλαρότης).

§298ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Κ’ ἐπιθυμῶ, κύριοι νὰ ἐκλείψουν τὰ ἄδικα, τὰ ὁποῖα γίνονται εἰς αὐτοὺς, καὶ ἐπιθυμῶ νὰ ἐφαρμοσθῇ ἡ νομοθεσία, ἡ ὁποία ἰσχύει καὶ εἰς τὴν Ἑλλάδα καθόσον ἀφορᾷ τὴν προσωπικὴν κράτησιν καὶ διάφορα ἄλλα ζητήματα. Ἀλλὰ νομίζω ὅτι δὲν εἶναι φρόνιμον καὶ ὀρθὸν ν’ ἀνατρέψωμεν ἄρδην μίαν ὁλόκληρον νομοθεσίαν, ὅταν δι’ αὐτοῦ δὲν πρόκειται νὰ ἱκανοποιήσωμεν, οὔτε νὰ σώσωμεν συμφέροντα, ἀλλὰ νὰ τὰ καταστρέψωμεν. Ἤκουσα πάντοτε ἐπαναλαμβανομένην τὴν ἰδίαν ἰδέαν, ὅτι ἀμέσως πρέπει νὰ ἐφαρμοσθῇ τὸ φορολογικὸν σύστημα ἐν Ἑπτανήσῳ. Καὶ ἄλλοτε, ὅταν ἐπανῆλθεν ἐνώπιον τῆς Συνελεύσεως αὐτὸ τὸ πρᾶγμα, καὶ σήμερον ἐπαναλαμβάνεται, εἶναι ἰσότης φορολογίας ἐν Ἑλλάδι. Ὄχι, κύριοι, τὸ ἐπαναλαμβάνω χιλιάκις. Ἐρωτῶ, εἶναι μερικὰ προϊόντα εἰς τὴν Ἑλλάδα, τὰ ὁποῖα δὲν φορολογοῦνται, ναὶ ἢ ὄχι;

§299ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶναι περιττὰ αὐτά.

§300ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Δὲν εἶναι περιττὰ, διότι θὰ ψηφοφορηθῇ ἡ πρότασις τοῦ Κ. Πετιμεζᾶ ἂν θὰ ἐξαιρεθῇ ὁ φορολογικὸς νόμος, ναὶ ἢ ὄχι.

§301ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αὐτὸ ἦλθεν. Ἡ Βουλὴ δὲν θέλει τὴν ἐν γένει ἀφομοίωσιν. Ἔρχεται τὸ δεύτερον ζήτημα τοῦ Κ. Πετιμεζᾶ. Ἐὰν ἀποῤῥιφθῇ αὐτὸ, ἔχετε τὰς ἐξαιρέσεις τῆς ἐπιτροπῆς. Ἐὰν ἀποῤῥιφθῇ ἡ πρότασις τοῦ Κ. Πετιμεζᾶ, τί ἐννοεῖτε; νὰ ἐπανέλθωμεν πάλιν εἰς τὴν πρώτην πρότασιν;

§302ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Τοῦ Κ. Πετιμεζᾶ ἡ πρότασις ἠμπορεῖ νὰ τροποποιηθῇ, ἐξαιρουμένου τοῦ δεῖνα μέρους τῆς φορολογίας.

§303ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Ἡμεῖς ἐννοοῦμεν νὰ γίνῃ διὰ τὸ 1866 εἰς Ἑπτάνησον ὅ,τι ἐννοεῖ τὸ 2ον ἄρθρον τοῦ φορολογικοῦ νόμου.

§304ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα· ὥστε εἶναι περιττὴ ἡ συζήτησις.

§305ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Καὶ πῶς ἐσυγχωρήσατε εἰς τὸν Κ. Δεληγιώργην νὰ τὸ συζητήσῃ;

§306ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔλαβεν ἀφορμὴν ἀπὸ τὴν ὁμιλίαν τοῦ Κ. Σωτηροπούλου.

§307ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Κ’ ἐγὼ λαμβάνω ἀφορμὴν ἀπὸ τὴν ὁμιλίαν τοῦ Κ. Δεληγιώργη, διὰ νὰ ἀποδείξω, ὅτι ὑποστηρίζομεν ἓν ζήτημα, τὸ ὁποῖον πιστεύομεν δίκαιον.

§308ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐξακολουθήσατε λοιπόν.

§309ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Μολαταῦτα σᾶς εὐχαριστῶ καὶ σπεύδω νὰ σᾶς εὐχαριστήσω, διότι δὲν ἐπιθυμῶ νὰ χάνῃ τὸν καιρὸν ἡ Βουλὴ εἰς συζητήσεις. Ἀφοῦ τὸ ζήτημα τῆς φορολογίας δὲν ἀμφισβητεῖται, ἔρχομαι εἰς τὸ ἄλλο ζήτημα ἐν ὀλίγοις καὶ σᾶς λέγω, ὅτι ὁ Κ. Σωτηρόπουλος ἐξήγησε δυσκολίας τινας πραγματικὰς, αἱ ὁποῖαι, κύριοι, ἐὰν δὲν λυθῶσιν, αἱ συνέπειαι θέλουν εἶσθαι μεγάλαι. Καὶ τῳόντι, ἐρωτῶ τοὺς ἀντιλέγοντας, ἐὰν σήμερον ψηφοφορήσωμεν ἀμέσως τὴν ἀφομοίωσιν καὶ δὲν κανονίσωμεν τὸ ζήτημα τῶν ὑποθηκῶν, τὰ δικαιώματα τὰ πηγάζοντα ἐκ τοῦ νόμου καὶ μὴ ἐγγεγραμμένα, τὶ θὰ γίνουν αὐτά;

§310ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ποῖος τὸ ἐμποδίζει αὐτό; Αὐτὴν τὴν στιγμὴν, κύριοι, ἐννοοῦμεν ὅτι μία μόνη ἐξαίρεσις θὰ ὑπάρξῃ ὡς πρὸς τὴν ἀφομοίωσιν, ἡ ἐξαίρεσις ἡ φορολογική. Ἀλλ’ οὐδεὶς ἐννοεῖ ὅτι δὲν δύνανται νὰ γίνουν μεταβατικοὶ νόμοι πρὸς ἐφαρμογὴν π. χ. καταργεῖται ἕνας νόμος σήμερον εἰς τὴν Ἑπτάνησον· ὡς πρὸς τὴν κατάργησιν δὲν ἀποκλείεται ἕνας νόμος μεταβατικὸς, ἀλλ’ ἀποκλείεται ἡ ἐξαίρεσις τῆς καταργήσεως αὐτοῦ. Δὲν ἠμπορεῖτε νὰ εἰπῆτε, ἐὰν γίνῃ δεκτὴ ἡ ἐξαίρεσις τοῦ Κ. Πετιμεζᾶ, ὅτι ἐξαιρεῖται καί ὁ ἀστικὸς Κώδηξ. Τὰ ἔργα τῆς ἐπιτροπῆς περιλαμβάνουν δύω εἰδῶν ἐργασίαν· πρῶτον ἐξαίρεσιν, καὶ δεύτερον νόμους μεταβατικούς. Ὡς πρὸς τοὺς μεταβατικοὺς νόμους δὲν ἀποκλείει ἡ πρότασις τοῦ Κ. Πετιμεζᾶ, ὡς πρὸς τὰς ἐξαιρέσεις ἀποκλείει πᾶσαν ἄλλην ἐκτὸς τῆς φορολογικῆς.

§311Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Διορθώσεις ἠμποροῦμεν νὰ κάμωμεν, ἀλλ’ ἐξαιρέσεις ὄχι.

§312ΠΑΔΟΒΑΣ. Κ. Πρόεδρε, παίζομεν μὲ τὰ συμφέροντα καὶ δικαιώματα τῆς Ἑπτανήσου. Ἐξαιρέσεις καὶ διορθώσεις! τί πράγματα εἶναι αὐτά;

§313ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Νὰ, αὐτὰ ποῦ θὰ ψηφίσωμεν (ἱλαρότης).

§314ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Κ. Πρόεδρε, πλησιάζομεν νὰ συμφωνήσωμεν. Τί λέγουν οἱ ἀντίπαλοι; καταστρέψατε ὅλα διὰ μιᾶς κ’ ἔπειτα κάμνομεν τὰς ἐξαιρέσεις· τὶ λέγομεν ἡμεῖς; παρὰ νὰ καταστρέψωμεν διὰ μιᾶς κ’ ἔπειτα νὰ ἔλθωμεν εἰς νομοθετήματα νέα, τὰ ὁποῖα δὲν ἠξεύρω πότε θὰ γίνουν, δὲν εἶναι καλλίτερον ν’ ἀκολουθήσωμεν αὐτὴν τὴν πορείαν, νὰ κάμωμεν νόμον ὁ ὁποῖος νὰ λύῃ ὅλα αὐτὰ τὰ ζητήματα; Διότι, κύριοι, ἐπειδὴ τὸ ἴδιον πρᾶγμα θὰ γίνῃ καί ὁ Κ. Δεληγεώργης συμφωνεῖ, καὶ ὅταν συμφωνήσῃ ὁ Κ. Δεληγεώργης θὰ συμφωνήσουν ὅλοι, τὰ συμφέροντα, μεχρισοῦ ἐπέλθουν αὐταὶ αἱ διορθώσεις, δὲν θὰ καταστραφῶσι. Λοιπὸν διατί νὰ μὴ ἀκολουθήσωμεν τὸν δρόμον αὐτόν; διατί νὰ μὴ ἀρχίσωμεν συζητοῦντες τὰ νομοσχέδια τῆς ἐπιτροπῆς, καὶ οἱ κύριοι ἀντιτάσσονται εἰς τὰς ἐξαιρέσεις; Καὶ ἠμποροῦμεν νὰ συμφωνήσωμεν καὶ ἡμεῖς νὰ εἴπωμεν, νὰ μὴ ἐξαιρεθῇ, ὑποθέτω, ὁ Κώδηξ ἀλλά νὰ ἀσφαλισθῇ αὐτὸ τὸ δικαίωμα. Λοιπὸν, κύριοι, ἡ διαφωνία μας εἶναι κατὰ τίνα τρόπον πρέπει νὰ ἐργασθῶμεν, καὶ νομίζω, ὅτι ὁ τρόπος, τὸν ὁποῖον προτείνομεν, εἶναι ὁ καταλληλότερος· διότι, ἐπαναλαμβάνω, ἐὰν διὰ μιᾶς ἀνατρέψωμεν ὅλην τὴν νομοθεσίαν καὶ δὲν προφθάσωμεν νὰ κάμωμεν αὐτοὺς τοὺς μεταβατικοὺς νόμους, πολλὰ συμφέροντα θὰ καταστραφῶσι.

§315ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Σεῖς τὸ ἀνεδέχθητε.

§316Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Κ. Πρόεδρε, ἐζήτησα τὸν λόγον.

§317ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸν ἔχετε.

§318Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Κύριοι βουλευταί, κανένας κίνδυνος ἀφ’ ὅσους παρέστησαν οἱ κύριοι οὗτοι ὑπάρχει, οὔτε ἠμπορεῖ νὰ ἐπέλθῃ. Ἐννοῶ πολὺ καλὰ τὴν φιλοτιμίαν τῶν πολιτικῶν κομμάτων, τὴν ὑποστήριξιν τῶν ἰδεῶν τοῦ ἑνὸς καὶ τοῦ ἄλλου, καὶ εἰς τοῦτο κανένα δὲν κατακρίνω· ἀλλὰ σᾶς λέγω, ὅτι διὰ τῆς προτάσεώς μου δὲν ἐνόησα ποτὲ νὰ ἀποκρούσω τὸ ἱερὸν τῶν ἴσων δικαιωμάτων. Ὄχι· ἀλλ’ ἐπειδὴ ἡ ἀνάγκη τῶν πραγμάτων, εἰς τὴν ὁποίαν χρεωστοῦμεν νὰ ὑποκύψωμεν, εἶναι τοιαύτη, ὥστε ἀπαιτεῖ μόνον διὰ τὸ 66 νὰ γίνῃ ἐξαίρεσις ὡς πρὸς τοὺς φορολογικοὺς νόμους διὰ τὴν Ἑπτάνησον, δι’ αὐτὸν καὶ μόνον τὸν λόγον, ὄχι διότι ἐγὼ ἔχω εἰς τὸ κεφάλι μου ποτὲ τὴν ἰδέαν νὰ ὑπάρξῃ ἀνισότης φόρων καὶ δικαιωμάτων εἰς κανὲν μέρος....

§319ΙΑΚΩΒΑΤΟΣ. Δὲν τὸ εἶπε κανείς.

§320ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Μὰ δὲν σᾶς εἶπον, ὅτι τὸ εἴπατε σεῖς, σεῖς δὲν τὸ εἴπατε. Λοιπὸν ἔκαμον τὴν πρότασιν αὐτὴν, διότι ἐπίστευσα καὶ πιστεύω, ὅτι εἶναι ὁ πρακτικώτερος τρόπος καὶ ὁ λυσιτελέστερος νὰ ἐξέλθωμεν ἀπὸ αὐτὸ τὸ ἀκανθῶδες ζήτημα, τὸ ὁποῖον εἰς τὴν κυβερνητικὴν μηχανὴν φέρει μεγάλα προσκόμματα. Σᾶς παρακαλῶ λοιπὸν νὰ πιστεύσετε, ὅτι αὐτὸς ὁ δρόμος εἶναι ὁ ἀσφαλέστερος, καὶ ὅτι τοὺς κινδύνους, τοὺς ὁποίους παριστοῦν διὰ τὰς ἐγγραφὰς τῶν ὑποθηκῶν καὶ λοιπὰ δὲν εἶναι προσκόμματα, εἶναι τίποτε, καὶ καμμία ζημία δὲν θὰ ἐπέλθῃ. Διὰ τοῦτο δὲν ἀποτείνομαι σήμερον πλέον εἰς τὰ κόμματα, ἀποτείνομαι εἰς τὴν Βουλὴν, διότι ἐδῶ πρέπει νὰ ψηφίσωμεν ἀνεξαρτήτως πάσης πολιτικῆς συμπαθείας.

§321ΠΕΤΡΑΚΗΣ. Πιστεύω, ὅτι οὐδεὶς τῶν βουλευτῶν θὰ ὁρμᾶται ἀπὸ αἰσθήματα ἀνισότητος εἴτε πρὸς τοὺς ἀδελφοὺς τῆς πρώην Ἑλλάδος, εἴτε πρὸς τοὺς ἀδελφοὺς τῆς Ἑπτανήσου, ὅτι θέλομεν νὰ πληρώνωμεν τοὺς ἴσους φόρους, ὅτι θέλομεν νὰ ἤμεθα ἴσοι ἐνώπιον τοῦ Συντάγματος καὶ νὰ ἀπολαμβάνωμεν ὅλων τῶν ὠφελειῶν του. Δὲν διαφωνοῦμεν, ὅλοι θέλομεν τὴν ἀφομοίωσιν, ἀλλὰ μολαταῦτα δὲν δυνάμεθα νὰ ἰσχυρισθῶμεν, ὅτι ἁρμόζει νὰ καταστρέψωμεν μίαν ὁλόκληρον νομοθεσίαν χωρὶς νὰ φροντίσωμεν ἐκ τῶν προηγουμένων περὶ τῶν μεταβατικῶν, τῶν προπαρασκευαστικῶν νόμων, τῶν δυναμένων νὰ καταστήσωσι τὴν ἐφαρμογὴν δυνατὴν μιᾶς νέας νομοθεσίας. Ὡς θέλετε ἰδεῖ, τὰ νομοσχέδια τῆς ἐπιτροπῆς ἔχουν ὑπ’ ὄψιν πάντοτε τὴν καθ’ ὁλοκληρίαν ἀφομοίωσιν· προτίθενται μόνον νὰ καταστήσουν τὴν ἐφαρμογὴν αὐτῆς δυνατὴν, καὶ καθόσον εἶναι δυνατὸν μὴ ἐπιβλαβῆ. Ποῦ λοιπὸν διαφωνοῦμεν μὲ τοὺς κυρίους; Δὲν εἶναι λογικώτερον νὰ ἐξετάσωμεν ἕκαστον νομοσχέδιον εἰς ἕκαστον ἄρθρον καὶ νὰ ἴδωμεν κατὰ πόσον εἶναι δυνατὴ ἡ ἐφαρμογὴ τῆς ἡμετέρας νομοθεσίας ἐν Ἑπτανήσῳ; Ἐὰν ἴδωμεν, ὅτι ἔχουν τινὰς διατάξεις ἐξαιρετικὰς, καλὰς ἐν Ἑπτανήσῳ, διατί νὰ μὴ τὰς παραδεχθῶμεν; Δὲν ὑπάρχει διαφωνία ἀλλοῦ, εἰμὴ μόνον εἰς τὸν ἀστικὸν κώδηκα. Οἱ ἀδελφοὶ πρώην Ἑπτανήσιοι ἐπιθυμοῦν παρὰ νὰ καταστρέψουν ἓν ἔργον, τὸ ὁποῖον αὐτοὶ νομίζουν τέλειον, καὶ νὰ καταφύγουν, ὡς λέγουν, εἰς πραγματείας τοῦ Ῥωμαϊκοῦ δικαίου, εὔχονται τότε μόνον νὰ πέσῃ ὁ ἀστικὸς κώδηξ, ὅταν γίνῃ νέος ἀστικὸς κώδηξ εἰς τὴν Ἑλλάδα. Αὐτὴ εἶναι ἡ μόνη διαφορά. Δὲν εἶναι λοιπὸν λογικώτερον νὰ παραδεχθῶμεν τὴν συζήτησιν τῶν προβλεπομένων ὑπὸ τῆς ἐπιτροπῆς νομοσχεδίων, ὅταν δ’ ἔλθωμεν εἰς τὸ ζήτημα τοῦ ἀστικοῦ κώδηκος, τότε νὰ σκεφθῶμεν ἐὰν ἡ γνώμη, τὴν ὁποίαν μέλη τινὰ τῆς ἐπιτροπῆς ἐξέφερον, νὰ διατηρηθῇ ὁ ἀστικὸς κώδηξ.....

§322ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὅλα.

§323ΠΕΤΡΑΚΗΣ. Ὄχι ὅλα, διότι εἶμαι κ’ ἐγὼ μεταξὺ τῶν ἄλλων· τότε ν’ ἀκούσωμεν καὶ τὰς ὑπὲρ καὶ τὰς κατὰ γνώμας καὶ ἐν γνώσει ν’ ἀποφασίσωμεν. Νομίζω λοιπὸν λογικώτερον τὸ σύστημα νὰ παραδεχθῶμεν κατ’ ἀρχὴν μίαν γενικὴν ἀφομοίωσιν· μετὰ ταῦτα ὅμως προτοῦ νὰ τὴν παραδεχθῶμεν καὶ ἐφαρμόσωμεν ἀπὸ 1ης Ἀπριλίου, καθὼς λέγουν, νὰ ἐξετάσωμεν εἰδικῶς ἑκάστην νομοθεσίαν καὶ ἐκεῖ θὰ εὑρεθῶμεν, πιστεύω, σύμφωνοι. Πιθανὸν νὰ συστήσωμεν μίαν ἐπιτροπὴν ὡς πρὸς τὸν ἀστικὸν κώδηκα, ἡ ὁποία νὰ τελειώσῃ αὐτὸ τὸ ἔργον κοινῶς διὰ τὴν Ἑλλάδα καὶ Ἑπτάνησον. Οὐδεὶς θέλει νὰ φορολογῶνται χωριστὰ οἱ Ἑπτανήσιοι ἢ νὰ διέπωνται ὑπὸ ἄλλου νόμου, ὄχι· θέλομεν μόνον νὰ καταστήσωμεν τὴν ἐφαρμογὴν τῆς ἡμετέρας νομοθεσίας εἰς τὴν Ἑπτάνησον καὶ δυνατὴν καὶ μὴ ἐπιβλαβῆ.

§324Χ. Α. ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Κ. πρόεδρε, ἐννοοῦμεν ψηφίζοντες τὴν πρότασιν τοῦ Κ. Πετιμεζᾶ, ὅτι θέλομεν μόνον νὰ ὑπάρξῃ μία ἐξαίρεσις, ἡ ἐξαίρεσις τῆς φορολογίας. Μὲ τοῦτο δὲ δὲν ἐννοοῦμεν ν’ ἀπομακρυνθῶμεν ἀπὸ τὰ νομοσχέδια, τὰ ὁποῖα εἰσήγαγεν ἡ ἐπιτροπή. Τὰ νομοσχέδια τῆς ἐπιτροπῆς προτείνουσι διαφόρους ἐξαιρέσεις. Καὶ καθόσον ἀφορᾷ τὴν δικαστικὴν διαίρεσιν, τὴν διοικητικὴν διαίρεσιν αὐτῆς τῆς προτάσεως, θὰ τὰς συζητήσωμε· ἐννοοῦμεν ὅμως πάντοτε, ὅτι δὲν παραδεχόμεθα καμμίαν ἄλλην ἐξαίρεσιν παρὰ μόνον τὴν φορολογικήν. Λοιπὸν διὰ τοῦτο θέλομεν νὰ προταχθῇ αὐτὴ ἡ ψηφοφορία, τουτέστιν ὅτι ἡμεῖς ψηφίζοντες την πρότασιν τοῦ Κ. Πετιμεζᾶ, ὅπως τὴν διετύπωσεν, ἐννοοῦμεν ἐξαίρεσιν μόνον τοῦ φορολογικοῦ συστήματος.

§325ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Κ. πρόεδρε, μίαν ἐρώτησιν θὰ κάμω. Ἐννοοῦμεν δὲν σημαίνει τίποτε. Τώρα, ψηφοφοροῦμεν τὴν πρότασιν τοῦ κυρίου Πετιμεζᾶ, ὑποθέτω, καὶ συγχρόνως λέγουν, ἐννοοῦμεν νὰ συζητήσωμεν καὶ τοὺς ἄλλους νόμους· ἀλλ’ ἐὰν δὲν προφθάσωμεν νὰ τοὺς ψηφίσωμεν—καὶ νὰ σᾶς εἴπω διατί—διότι θὰ συζητήσωμεν, καὶ βλέπετε πόσον συζητοῦμεν, τὰ δικαιώματα καταστρέφονται. Ἡμεῖς θέλομεν ν’ ἀσφαλίσωμεν δικαιώματα, τὰ ὁποῖα κινδυνεύουσι, καὶ ὅλοι τὸ θέλουσιν, εἶμαι βέβαιος· διότι βεβαίως οὔτε οἱ ἄλλοι θέλουν νὰ βλάψουν κανὲν δικαίωμα. Ἡμεῖς θέλομεν λοιπὸν νὰ εὑρεθῇ ἕνας τρόπος, διὰ τοῦ ὁποίου ν’ ἀσφαλισθοῦν τὰ δικαιώματα.

§326Χ. Α. ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἴσα ἴσα ἡ πρότασίς μας ἔχει αὐτὸν τὸν σκοπὸν, ὅτι δὲν ἐννοοῦμεν καμμίαν ἄλλην ἐξαίρεσιν, παρὰ τὴν φορολογικήν. Ὅταν ἔλθωμεν εἰς τὰ νομοσχέδια, δὲν ἠμπορεῖ κανεὶς πλέον νὰ προτείνῃ ἐξαιρέσεις.

§327ΚΥΠΡΙΑΔΗΣ. Κ. Πρόεδρε, δὲν δύναμαι ν’ ἀφήσω νὰ παρέρχωνται ἐν σιωπῇ στρατηγήματά τινα. Μοὶ ἐφάνη παράδοξος ἡ γνώμη τινός, ὁ ὁποῖος ἠθέλησε νὰ διεκδικήσῃ τὰς 59 ψήφους, αἱ ὁποῖαι ἐδόθησαν ἐπὶ τοῦ πρώτου ζητήματος, ὡς ψήφους τῆς ἀντιπολιτεύσεως (θόρυβος). Ὑπάρχουν εἰς τὰ πρακτικὰ σημειωμέναι, θὰ γίνῃ καὶ λόγος περὶ αὐτῶν εἰς τὰς ἐφημερίδας (θόρυβος). Ἐγὼ παρατηρῶ, ὅτι ἡ πρότασις, ἡ ὁποία ἀπεῤῥίφθη, δὲν ἦτο πρότασις ἀντιπολιτεύσεως· τὴν πρότασιν αὐτὴν ἔφερεν ὁ Κ. Ζερβὸς, καὶ τὴν ὑπεστήριξαν πολλοὶ τῶν συναδέλφων του, καί τοι ἀνήκοντες εἰς τὴν συμπολίτευσιν (θόρυβος).

§328ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶναι περιττὰ αὐτά. Ὁ Κ. Δεληγεώργης, ὅταν εἶπεν ἀντιπολίτευσις, δὲν ἐνοοῦσε τὴν σήμερον ἀποτελέσασαν τὴν ἀντιπολίτευσιν.

§329ΚΥΠΡΙΑΔΗΣ. Ἐννοῶ καὶ ἀναγνωρίζω τὴν μεγάλην ἀντιπολίτευσιν, ἡ ὁποία ὑπῆρχεν ἐπὶ τῆς Συνελεύσεως (θόρυβος).

§330ΠΟΛΛΟΙ. Δὲν πρόκειται περὶ αὐτοῦ.

§331ΚΥΠΡΙΑΔΗΣ. Ἀφοῦ θέλουν οἱ κύριοι νὰ περάσῃ τοῦτο ἐν σιωπῇ, ἂς περάσῃ. Τώρα ἔρχομαι εἰς ἄλλην παρατήρησιν· προσέξατε, παρακαλῶ, διότι τὰ νομοθετήματα δὲν γίνονται ἐξ ἐφόδου καὶ ἐκ τοῦ προχείρου· θὰ εὑρεθῶμεν πολλάκις εἰς αὐτὴν τὴν δυσχερῆ καὶ δύσκολον θέσιν, τῆς ὁποίας τὰς συνεπείας θὰ ἐκτιμήσωμεν βραδύτερον καὶ θὰ λάβωμεν καὶ ἐπίκρισιν τῆς κοινῆς γνώμης καὶ μεταμέλειαν ἡμεῖς αὐτοί. Ὑπάρχει, Κύριοι, μία καὶ μόνη Βουλὴ, δὲν ὑπάρχει ἡ Γερουσία, εἰς τρόπον, ὥστε νὰ ὑπόκεινται εἰς ἐπιθεώρησιν οἱ νόμοι, τοὺς ὁποίους ἡμεῖς συντάσσομεν.

§332Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Κατηγορεῖς τὸ πολίτευμα.

§333ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κ. Πετιμεζᾶ, μὴ διακόπτετε.

§334ΚΥΠΡΙΑΔΗΣ. Τὸ συμβούλιον τῆς ἐπικρατείας ἐτάφη μακαρίᾳ τῇ λήξει· δὲν ἠμπορεῖ καὶ αὐτὸ νὰ δώσῃ μίαν γνώμην. Ἡ πλειοψηφία τῆς Βουλῆς ἐντοσούτῳ ἔλαβε τὴν τιμὴν νὰ ἐκλέξῃ 18μελῆ ἐπιτροπὴν ἐκ τῶν μελῶν της καὶ τῆς ἔδωκε τὴν ἐντολὴν νὰ σκεφθῇ, νὰ μελετήσῃ, νὰ συζητήσῃ τὸ περὶ ἀφομοιώσεως ἀντικείμενον, τὸ ὁποῖον δὲν εἶναι ἐκ τῶν τυχαίων, ἀλλ’ ἀφορᾷ σπουδαῖα συμφέροντα καὶ ὅλας τὰς νομικὰς σχέσεις τῶν πολιτῶν. Ἡ ἐπιτροπὴ ἐπὶ πολλὰς ἡμέρας ἠσχολήθη, ἐμελέτησε, συνεζήτησε καὶ ἐμόρφωσε μίαν γνώμην. Ἂν ἤδη θεωρήσωμεν τὴν ἐπιτροπὴν περιφρονητέαν, καὶ ἀνάξιον νὰ λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν τὰς παρατηρήσεις αὐτῆς, τότε μὰ τὴν ἀλήθειαν ἐφθάσαμεν εἰς τὸ τέλειον, ὅταν ἕκαστος ἐξ ἡμῶν ᾖναι καὶ νομοθέτης καὶ δύναται ἐκ τοῦ προχείρου νὰ ὑποβάλλῃ προτάσεις οὐχὶ περὶ ἑνὸς κλάδου νομοθεσίας, ἀλλὰ περὶ τῆς ὅλης νομοθεσίας τοῦ Κράτους. Ἡ Ἑπτάνησος ἔχει νομομαθεῖς σπουδαίους, ἔχει συγγραφεῖς, ἔχει ἀνθρώπους πεπαιδευμένους· διὰ ποῖον λόγον σιωποῦν σήμερον; διατί δὲν ἔρχονται νὰ φωτίσουν τὴν Βουλήν; νὰ μᾶς εἴπουν ἂν αὐτὸ τὸ σύστημα τῆς εἰσαγωγῆς τῆς νομοθεσίας ἐν Ἑπτανήσῳ συμβιβάζεται μὲ τὰ πράγματα καὶ μὲ τὸ συμφέρον τὸ πολιτῶν; Αὐτοὶ σιωποῦν· ἔρχεται δὲ μία πρότασις ξηρὰ, ὅλως διόλου ἀδικαιολόγητος, περὶ εἰσαγωγῆς ἐν γένει τῆς ἑλληνικῆς νομοθεσίας εἰς τὴν Ἑπτάνησον· καὶ ἐνῶ ἔχετε ὑπ’ ὄψιν σας τὸ νομοσχέδιον τῆς ἐπιτροπῆς, ἡ ὁποία εἰργάσθη ἐπὶ πολὺ καὶ ἐκφέρει γνώμην μεμελετημένην καὶ ᾐτιολογημένην, ἡμεῖς τείνομεν νὰ θεωρήσωμεν ἀναξίαν καὶ τὴν ἀνάγνωσιν τῆς ἐκθέσεώς της. Παρεμβάλλει ὁ πολύτιμος, ὁ ἔντιμος καὶ πεπαιδευμένος βουλευτὴς Κ. Πετιμεζᾶς μίαν πρότασιν καὶ ἐπευφημοῦμεν ὅλοι· δὲν εἶναι καλὸν νὰ σκεφθῶμεν ὡριμώτερον καὶ νὰ εἴπωμεν ὅλοι, ὅτι πρέπει νὰ συζητήσωμεν καὶ ὅτι δὲν πρέπει νὰ βιασθῶμεν καὶ ν’ ἀφήσωμεν τὴν φιλοτιμίαν κατὰ μέρος, μήπως καταστρέψωμεν τὴν ἀφομοίωσιν; Ἂν εἴχατε, κύριοι, μίαν γνωμοδότησιν ἐπιτροπῆς, ἡ ὁποία νὰ σᾶς ἔλεγε· δὲν ὑπάρχει ἀνάγκη ἀφομοιώσεως, προτιμητέα ἡ ἀνισότης, ἡ Ἑπτάνησος πρέπει νὰ πληρώσῃ περισσότερα, οἱ Ἕλληνες δὲ τοῦ πρώην Βασιλείου ὀλιγώτερα, τότε ἐννοῶ, ὅτι μία τοιαύτη πρότασις ἔπρεπεν ἐκ τῆς ἐκθέσεως νὰ ἐξοβελισθῇ διότι ἀντίκειται εἰς τὴν ἀρχὴν τῆς ἰσότητος καὶ δικαιοσύνης ἔχετε ὅμως πρότασιν ἐπιτροπῆς, ἡ ὁποία λέγει, ὡς ἡ πρότασις τοῦ Κ. Πετιμεζᾶ καὶ Ζερβοῦ, ὅτι ἀπὸ τῆς ἀ. Ἰανουαρίου 1866 εἰσάγεται εἰς τὸ Ἰόνιον Κράτος πᾶσα ἡ ἑλληνικὴ νομοθεσία Κατόπιν τί λέγομεν; ἐξαιρεῖται τὸ φορολογικὸν σύστημα· τὸ αὐτὸ λέγει καὶ ἡ πρότασις τοῦ κυρίου Πετιμεζᾶ. Φρονῶ δὲ ὅτι ἂν περάσῃ ἡ πρότασις τοῦ Κ. Πετιμεζᾶ, ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ σχηματίσῃ καὶ ὑπουργεῖον.

§335Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Θὰ τὸ σχηματίσω (ἱλαρότης).

§336ΚΥΠΡΙΑΔΗΣ. Ἡ ἐπιτροπὴ προβαίνει καὶ περαιτέρω λέγουσα, ὅτι δέχεται καὶ ἐξαιρέσεις τινὰς ὡς πρός τινας διατάξεις τοῦ ἀστικοῦ κώδηκος· ὅταν ἔλθωμεν εἰς τὸ ἄρθρον ἐκεῖνο, θ’ ἀναπτύξωμεν τὰς ἰδέας μας, διὰ νὰ ἐννοήσητε ποῖοι λόγοι ὑπεχρέωσαν τὴν ἐπιτροπὴν νὰ παραδεχθῇ ἐξαιρέσεις, ἡ δὲ Βουλὴ εἶναι ἐλευθέρα νὰ παραδεχθῇ ἢ μή. Π. χ. ὅταν σᾶς λέγουν, ὅτι εἰς τὴν Ἑπτάνησον ὑπάρχουν ἄγραφοι ὑποθῆκαι.....

§337ΖΕΡΒΟΣ. Εἶναι ψεῦμα.

§338ΚΥΠΡΙΑΔΗΣ. Σᾶς τὸ λέγω ἐπὶ τῇ ἐπισήμῳ βεβαιώσει, τὴν ὁποίαν ἔχομεν ὡς μέλη τῆς ἐπιτροπῆς. Τὸ διαψεύδει ὁ Κ. Ζερβὸς καὶ ὁ Κ. Ῥωμαῖος· ἀλλ’ εἶναι νομομαθεῖς αὐτοί; (θόρυβος). Νομίζω, κύριοι, ὅτι εἶναι μάταιον νὰ πονοκεφαλῶ ἐγὼ περὶ ἑπτανησιακῆς νομοθεσίας, ὅταν οἱ ἀντιπρόσωποι τῆς Ἑπτανήσου οἱ μὲν συμφωνοῦν, οἱ δὲ δὲν ἀφίνουν νὰ ὁμιλήσω· ἂς κάμῃ ἡ Βουλὴ ὅ,τι θέλει.

§339ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΑΔΗΣ. «Ἐπικατάρατος ὁ ποιῶν τὰ ἔργα λαοῦ ἀμελῶ καὶ.....» ἰδοὺ ἡ φωνὴ, τὴν ὁποίαν ἐξέφερον πρὸ 25 ἐτῶν, ὅτε ἀνέλαβον τὸ κάλαμον τῆς δημοσιογραφίας, ὑπερασπιζόμενος τὰ δικαιώματα τῆς Ἑπτανήσου. Ἤδη ἀναβαίνων ἐπὶ τοῦ βωμοῦ τούτου, μαρτύρομαι εἰς τοὺς ἐν τῷ ἀγῶνι πεσόντας, ὅτι οὔτε πάθος, οὔτε κομματικὴ φατρία μὲ ὑποκινεῖ, διότι οὐδέποτε συνεμερίσθην τὸ τερατῶδες ἀξίωμα «διαίρει καὶ ἄρχε,» ὅπως λέγουν οἱ τύραννοι. Τὸ ἀξίωμα τοῦτο δυστυχῶς ἐφυσήθη εἰς ὄργανά τινα τῶν κομμάτων καὶ ἀνεπτύχθη καὶ ἐντὸς τοῦ βουλευτηρίου. Ἡ προγενεστέρα ψηφοφορία δὲν ἦτο οὔτε κομματικὴ, οὔτε ὑπουργικὴ, οὔτε φατριαστικὴ, ἀλλ’ ἦτο ἑλληνικὴ καὶ ἑλληνικῶς ἐψήφισαν καὶ οἱ 59 καὶ οἱ 61. Τὸ ἀντικείμενον περὶ οὗ πρόκειται εἶναι σπουδαῖον· βλέπετε, ὅτι ἀφ’ ἧς ἐγένετο ἡ εὐτυχὴς ἕνωσις, ἔκτοτε καὶ τὰ πάθη, αἱ φατρίαι, οἱ διαπληκτισμοὶ καὶ ἐν τῇ Συνελεύσει καὶ ἐν τῷ Βουλευτηρίῳ τούτῳ. Συζητουμένης τῆς ἀφομοιώσεως προεκαλέσθη τὸ φοβερὸν ἐκεῖνο διάγγελμα καὶ συνεκροτήθη τὸ Συμβούλιον τῆς ἐπικρατείας. Κατόπιν, ἐπαναληφθείσης τῆς ἀφομοιώσεως, διεσπάσθη εἰς δύω στρατόπεδα ἡ Συνέλευσις. Γενομένης τῆς ἑνώσεως, οὐδεὶς ἕλλην ἐνόμισε νὰ ἐπιβάλῃ βάρη ἐπαχθέστατα εἰς τοὺς Ἑπτανησίους, διότι τοῦτο ἀντίκειται καὶ εἰς τὴν εἰρήνην καὶ τὴν τάξιν τῶν πολιτῶν καὶ εἰς τὰ ἤθη καὶ ἔθιμα ἡμῶν.

§340ΠΟΛΛΟΙ. Ἀρκετὰ, ἀρκετά.

§341ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΑΔΗΣ. Ἀναφέρομαι εἰς τὸν ἔντιμον βουλευτὴν Ζακύνθου Κ. Λομβάρδον, ὅστις εἶπεν, ὅτι, ὅταν ὑπεγράφετο ἡ συνθήκη τῆς ἀνεξαρτησίας τῆς Ἑλλάδος, πολλοὶ εἶπον, ὅτι ἡ Ἑλλὰς κατεστρέφετο καὶ ἡ ἀναγέννησίς της ἦτο λάθος. Σήμερον δὲ εἶπεν, ὅτι, ἐὰν ἡ Ἑλλὰς κατασταθῇ ἀξία νὰ διοικήσῃ τὴν Ἑπτάνησον, θέλει δείξει, ὅτι εἶναι καὶ ἀξία εὐτυχεστέρου μέλλοντος. Ὡς πρὸς τὴν Ἑπτάνησον ἡμεῖς, Κύριοι, οὔτε περισσότερα ἀξιοῦμεν οὔτε ὀλιγώτερα, παρ’ ὅσα ἔχομεν ἡμεῖς, τόσα καὶ ἐκεῖνοι πρέπει νὰ ἔχουν. Λέγουν ὅτι ἡ νομοθεσία ἡ ἑλληνικὴ δὲν εἶναι καλὴ νὰ κυβερνήσῃ τὴν Ἑπτάνησον, καὶ ὅτι πρέπει νὰ μείνῃ ἡ ὑπάρχουσα. Ἐπιτρέψατέ μοι, κύριοι, νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι ὅσον δύσκολον εἶναι τὸ νομοθετεῖν, τοσοῦτον δύσκολον εἶναι τὸ συγχωνεύειν δύω νομοθεσίας. Καὶ, κύριοι, πρέπει νὰ παραδεχθῶμεν τὴν ἀφομοίωσιν γενικῶς ἢ τοὐλάχιστον μὲ τὴν ἐξαίρεσιν τοῦ φορολογικοῦ νόμου, ἢ πρέπει ν’ ἀφήσωμεν τὴν Ἑπτάνησον νὰ κυβερνᾶται μὲ τοὺς νόμους μὲ τοὺς ὁποίους κυβερνᾶται, καὶ τίποτε περισσότερον.

§342ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ἀρκετὰ, ἐκουράσθημεν.

§343ΙΑΚΩΒΑΤΟΣ. Ἐπιθυμῶ νὰ κάμω γνωστὴν τὴν ψῆφόν μου εἰς τὴν Βουλὴν, καὶ παρακαλῶ νὰ συγχωρήσετε, ὥστε νὰ γραφῇ εἰς τὰ στενογραφημένα πρακτικὰ ἀκριβῶς καὶ διὰ τοῦτο σᾶς ἀναγινώσκω τὴν περίληψιν. Ἰδοὺ πῶς ἔχει: Ψῆφος τῶν ὑποφαινομένων κατὰ τοῦ εἴδους καὶ τοῦ τρόπου τῆς λεγομένης ἀφομοιώσεως τῆς Ἑπτανήσου. «Καταψηφίζομεν τὸ εἶδος καὶ τὸν τρόπον τοιαύτης λεγομένης ἀφομοιώσεως διὰ τοὺς ἐφεξῆς λόγους. Διότι προσβάλλει τὴν ἐκκλησίαν τῆς Ἑπτανήσου, τὴν πνευματικὴν ἐξουσίαν τοῦ οἰκουμενικοῦ Πατριάρχου, τὸ μυστήριον τοῦ γάμου καὶ τὴν ταῦτα ῥητῶς προστατεύουσαν συνθήκην τῆς ἑνώσεως τῆς 17/29 Μαρτίου 1864, καὶ οὕτω χορηγεῖ δικαίωμα εἰς τὴν Ἀγγλίαν νὰ ἐπέμβῃ καὶ ἀπαιτήσῃ ἐκ νέου τὴν ἐπὶ τῶν Ἰονίων νήσων προστασίαν, ὅπερ συνεπιφέρον πολλὰ δεινὰ, καθιστᾷ ὑπεύθυνον τὴν Βουλὴν καὶ τὴν κυβέρνησιν τῆς Ἑλλάδος. Διότι τοιαύτη λεγομένη ἀφομοίωσις προέρχεται ἐκ τῆς ἀκατανοήτου καὶ γελοίας συγχύσεως τῆς ἑνώσεως καὶ τῆς ἀφομοιώσεως, ἰδεῶν ἀσυγχύτων καὶ συνυπαρχουσῶν. Τῷ ὄντι, οὐδεμία ἐπαρχία Κράτους ἐν Εὐρώπῃ ὑπάρχει ἐντελῶς ἀφωμοιωμένη πρὸς τὰς λοιπάς· ἡ μὲν Πρωσσία διέπεται ὑπὸ δύω νομοθεσιῶν, ἡ δὲ Ἀγγλία ὑπὸ τριῶν, ἡ δὲ Ἰταλία ὑπὸ ἓξ καὶ ἐπέκεινα, ἡ δὲ Ῥωσσία ὑπὸ πολυαρίθμων, ἡ δὲ Σουηδία ὑπὸ δύω, ἡ δὲ Γαλλία ὑπὸ ἐθίμων, ἡ δὲ Ἑλλὰς ὑπὸ διαφόρων ποικιλομόρφων νομοθεσιῶν καὶ ἀπείρων ἐθίμων ἐπεχόντων τόπον νομῶν τοπικῶν· οὐδ’ ἡ Μάνη, οὐδ’ αἱ Ἀθῆναι ἀφωμοιώθησαν εἰσέτι πρὸς τὴν λοιπὴν πολιτείαν. Διότι τοιοῦτον εἶδος ἀφομοιώσεως ἀναγκάζει τὸ βέλτιον νὰ ἀφομοιωθῇ πρὸς τὸ χεῖρον· ὄντως, ἡ ἐξ ἀτόπου φιλοτίμου λεγομένη ἑλληνικὴ νομοθεσία, πραγματικῶς ὅμως βιαίᾳ εἰσαγωγῇ ὑπὸ εἰσβαλόντων Βαυαρῶν καὶ Ἑβραίων, εἶναι ἐν γένει πολὺ κατωτέρα τῆς ἐν Ἑπτανήσῳ ἰσχυούσης. Διότι τὴν εἰσαγομένην νομοθεσίαν κατέκρινεν ἀνεκκλήτως ἡ τῆς Γʹ. Σεπτεμβρίου ἐν Ἀθήναις ἐθνικὴ τῶν Ἑλλήνων Συνέλευσις ὡς ἀποκύημα ξενοκρατίας, διατάξασα διὰ τοῦ 105 ἄρθρου τοῦ Συντάγματος τοῦ 1844 «τὴν ἁπλοποίησιν τῆς ὑπηρεσίας, τῆς δικαστικῆς νομοθεσίας καὶ πάσης ἄλλης ἐν γένει καὶ τὴν βελτίωσιν τοῦ φορολογικοῦ συστήματος· αὐτὴν κατέκρινε καὶ τὸ ἔθνος κατεξαναστὰν καὶ ἀποδιῶξαν τοὺς Βαυαροὺς δι’ ὅπλων, ἀρῶν, λεμονίων καὶ φυκῶν· αὐτὴν κατέκρινε καὶ ἡ τῆς 10ης Ὀκτωβρίου μεταβολὴ, καὶ τὰ δημοτικὰ συμβούλια τῆς πολιτείας, ὡς βεβηλώσασαν τὴν Ἐκκλησίαν, ἐξαχρειώσασαν τοὺς χαρακτῆρας καὶ πτωχίσασαν τὴν Ἑλλάδα. Διότι ἀφομοίωσις τοιαύτη ἐναντιοῦται εἰς τὰς ἀρχὰς τῆς αὐτοκυβερνήσεως, τῆς μόνης δυναμένης ν’ ἀνακουφίσῃ καὶ προάξῃ τὸ ἔθνος. Διότι ἀτόπως δὲν γίνεται ἡ ἀφομοίωσις, ἀλλὰ μετὰ κρίσεως καὶ διὰ νόμων, μεταφερομένου παντὸς καλοῦ ἀπὸ τῆς μιᾶς χώρας τοῦ Βασιλείου εἰς τὴν ἄλλην, ἐνῷ ὁ ἀπὸ τῆς ἑνώσεως μέχρι τοῦδε βραχύτατος χρόνος εἰσήγαγεν ἐνταῦθα πολλὰ καὶ ἄριστα νομοθετήματα. Διότι ἀντὶ ὁμαλῆς καὶ δικαίας καὶ σταθερᾶς νομοθεσίας εἰσάγεται βιαίως καὶ ἀντισυνταγματικῶς πᾶν τοὐναντίον διὰ πιέσεως καὶ καταθλίψεως, ὡς εἰς χώραν δορυάλωτον καὶ φόρου ὑποτελῆ, θεωρουμένην ὑπό τινων ὡς ἐμπόρευμα δι’ ἀργυρολογίαν καὶ αἰσχροκέρδειαν πρὸς τινα καταστροφήν. Διότι σοφοὶ καὶ ἰδίως νομικοί τινες τῆς Ἑλλάδος φαίνονται κατὰ τοῦτο ἄκοντες ἐφάμιλλοι τῶν Ζερβῶν καὶ τῶν Κροατάδων. Διότι καὶ οἱ Βαυαροὶ αὐτοὶ ἐσεβάσθησαν τὴν ἐν Ἑλλάδι ἰσχύουσαν νομοθεσίαν, μὴ ἐπιβαλόντες κατὰ πρῶτον νόμους, εἰμὴ περὶ τῶν ἀνομοθετήτων. Ἂν δὲ ἐλυμήναντο εὐθὺς τὴν Ἐκκλησίαν, κατεδικάσθησαν ἔκτοτε μέχρι τοῦδε ὑπὸ τοῦ Πανελληνίου. Διότι ὁπωσδήποτε ἔπρεπε πάντως νὰ μείνωσι σεβαστὰ καὶ μάλιστα νὰ καθιερωθῶσι καὶ ἐνισχυθῶσι καὶ ἐν τῇ λοιπῇ Ἑλλάδι τέσσαρά τινα, δηλαδὴ τὸ ἄθικτον τῆς ἐκκλησίας, ἡ φανερὰ ἀνάκρισις, ἡ δι’ ἐγγυοδοσίας ἀπόλυσις τῶν καταμηνυομένων καὶ ἡ μόνη τελωνιακὴ εἴσπραξις φόρων. Οἱ ὑποφαινόμενοι εὔχονται δύω τινὰ ἐπ’ ἀγαθῷ τῆς Ἑλλάδος, ἢ 1ον ἡ τοιούτου εἴδους καὶ τρόπου ἀφομοίωσις ν’ ἀποβῇ γράμμα νεκρὸν καὶ γελοῖον, ὡς νεκρὸν γράμμα καὶ γελοῖα ἀπέβησαν μέχρι τοῦδε ἐν Ἑπτανήσῳ, κατὰ τὴν πρόῤῥησίν των ἐν τῇ ἐθνοσυνελεύσει, τὰ τὴν θρησκείαν καὶ τὴν Ἐκκλησίαν ἀφορῶντα δύω πρῶτα ἄρθρα τοῦ Συντάγματος, ἢ 2ον νὰ γενῇ δεκτὴ ὑπὸ τοῦ λαοῦ τῆς Ἑπτανήσου ἀγογγύστως καὶ εὐπειθῶς. Ὑπείκοντες εἰς τὸ δεύτερον προτιμῶμεν τὸ πρῶτον. Ἐν Ἀθήναις, τὴν 20 τοῦ Δεκεμβρίου 1865. Οἱ Βουλευταὶ Χαράλαμπης Τυπάλδος, Ἰακωβάτος, Γεώργιος Τυπάλδος Ἰακωβάτος.»

§344ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Εἶναι ἀντισυνταγματικὰ αὐτά· ἡμεῖς ἑτέραν ἐκκλησίαν δὲν γνωρίζομεν παρὰ τὴν Ἐκκλησίαν τῆς Ἑλλάδος.

§345ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τίθεται εἰς ψηφοφορίαν ἡ γνώμη τοῦ Κ. Πετιμεζᾶ.

§346ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Ἡ πρότασις τοῦ Κ. Πετιμεζᾶ ἔχει δύω μέρη, α) εἶναι ἡ ἐξαίρεσις τῆς φορολογίας διὰ τὸ 66, καὶ β) ἡ ἀρχὴ τῆς γενικῆς ἀφομοιώσεως. Δὲν ἐννοεῖτε βεβαίως ὅτι ἀποκλείονται μετὰ ταῦτα ἕτεραι προτάσεις.

§347ΠΑΔΟΒΑΣ. Μοὶ φαίνεται, ὅτι δὲν εἶναι ζήτημα, ὅτι ὅταν ὁρίζῃ μίαν ἐξαίρεσιν, θὰ εἴπῃ ὅτι δὲν παραδέχεται ἑτέραν.

§348ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παραδεχομένης τῆς προτάσεως τοῦ κυρίου Σ. Πετιμεζᾶ, ὅστις δὲν δέχεται ἄλλην ἐξαίρεσιν παρὰ μόνην τὴν τῆς φορολογίας, ἕπεται, ὅτι αἱ προτάσεις τῆς ἐπιτροπῆς πίπτουν.

§349ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§350Χ. Α. ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Αἱ προτάσεις αἱ λεγόμεναι μεταβατικαὶ δύνανται νὰ συζητηθῶσιν ὅταν παραδεχθῇ ἡ βουλὴ αὐτὴν τὴν πρότασιν τοῦ κυρίου Σ. Πετιμεζᾶ, τότε ἐρχόμεθα εἰς τὴν πρότασιν τῆς ἐπιτροπῆς· δὲν ἠμποροῦμεν ὅμως νὰ ψηφίσωμεν ἐξαιρέσεις, ἀλλὰ νόμους μεταβατικούς.

§351ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ἀφοῦ παραδεχθῶμεν αὐτὴν τὴν πρότασιν, βεβαίως κανεὶς δὲν ἠμπορεῖ νὰ εἴπῃ ὅτι δὲν δυνάμεθα νὰ φέρωμεν ἄλλον νόμον, ἀλλ’ αὐτὸ δὲν ἔχει καμμίαν ὑποχρεωτικὴν ἰσχὺν διὰ τὴν κοινωνίαν.

§352ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Ἔτσι εἶναι· μὲ ἐμποδίζει κανεὶς αὔριον νὰ φέρω νόμον; μήπως δὲν ἦλθον καὶ ἄλλοτε νόμοι;

§353ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Ἐγὼ νομίζω ὅτι ἡ πρότασις τοῦ κυρίου Σ. Πετιμεζᾶ δὲν εἶναι παρὰ τροπολογία, ἥτις περιστέλλει τὸν χρόνον τῆς ἐφαρμογῆς. Ἐὰν ἡ ἐπιτροπὴ βάζῃ ὡς ἄκρον ὅρον τὴν πρώτην Ἰουνίου ἡ πρότασις τοῦ κυρίου Σ. Πετιμεζᾶ θέτει τὴν 1. Μαρτίου· λοιπὸν ἐγώ, ἐπειδὴ θεωρῶ τὴν πρότασιν τοῦ κυρίου Σ. Πετιμεζᾶ, ὅτι δὲν εἶναι ἄλλο παρὰ μία τροπολογία, προτείνω τὴν διαίρεσιν, καθ’ ὅσον ἡ πρότασις αὕτη ἔχει δύω ἰδέας· ά) ἐξαίρεσιν, καὶ δεύτερον περιστέλλει τὸν ἄκρον ὅρον, τὸν ὁποῖον θέτει ἡ ἐπιτροπὴ διὰ τὴν ἐφαρμογὴν τῆς νομοθεσίας εἰς τὴν Ἑπτάνησον. Ἑπομένως προτείνω νὰ ψηφισθῇ ἰδιαιτέρως τὸ περὶ ἐξαιρέσεως καὶ δεύτερον τὸ περὶ χρόνου.

§354ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Διαιρέσατέ το εἰς τρία, ὅπως θέλετε.

§355ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Ἐκεῖ ὅπου λέγει ἡ ἐπιτροπὴ ὅτι τὴν ά. Ἰουνίου θέλει ἐφαρμοσθῆ ἡ ἑλληνικὴ νομοθεσία εἰς τὴν Ἑπτάνησον, ὁ κύριος Σ. Πετιμεζᾶς λέγει τὴν ά. Μαρτίου· λοιπόν, ἀφοῦ ψηφίσωμεν πρῶτον περὶ αὐτοῦ, μετὰ ταῦτα θέλομεν προχωρήσει εἰς τὴν συζήτησιν καὶ ψήφισιν τῶν ἄλλων προτάσεων τῆς ἐπιτροπῆς. Λοιπὸν προτείνω τὴν διαίρεσιν.

§356ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Νομίζω, ὅτι ἡ πρότασις τοῦ κυρίου. Σ. Πετιμεζᾶ εἶναι ἀπαράδεκτος, διότι ὡς κείμενον εἶναι τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ὑπέβαλεν ἡ ἐπιτροπὴ τῆς ἀφομοιώσεως· τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ ἀνεγνώσθη δίς, καὶ ἤδη συζητεῖται διὰ τρίτην φοράν· ἑπομένως ἡ ἀρχὴ αὐτοῦ ἐγένετο παραδεκτὴ καὶ δὲν ἔχομεν εἰμὴ νὰ περιστραφῶμεν εἰς τὰ καθέκαστα. Διὰ τοῦ 1 ἄρθρου ἡ ἐπιτροπὴ παρεδέχθη τὴν ἀρχὴν τῆς ἀπολύτου ἀφομοιώσεως τῆς Ἑλλάδος μὲ τὰς ἐν τῷ νομοσχεδίῳ ἐξαιρέσεις, καὶ πρότερον διὰ βασιλικῶν διαταγμάτων γενομένας κτλ. λοιπὸν ἡ πρότασις τοῦ Κ. Σ. Πετιμεζᾶ δὲν δύναται παρὰ νὰ τροπολογῇ τὸ πρῶτον ἄρθρον καθόσον ἀφορᾷ τὸ χρονικὸν διάστημα· καθόσον δὲ ἀφορᾷ τὰς λοιπὰς ἐξαιρέσεις, ὅταν ἔλθωμεν εἰς τὰ καθέκαστα, τότε δύναται καὶ ὁ Κύριος Σ. Πετιμεζᾶς καὶ οἱ ἄλλοι νὰ προτείνωσι τὴν ἔνστασιν ἢ νὰ παραδεχθῶσι τὰς ἐξαιρέσεις. Ἐν ἀρχῇ ἡ Βουλὴ ἀπεφάσισεν, ὅτι δὲν παραδέχεται τὴν γενικὴν καὶ ἄμεσον ἀφομοίωσιν τῆς Ἑπτανήσου, τοῦτο εἶναι ἤδη δεδικασμένον· ἡ Βουλὴ ἀπέῤῥιψε τὴν πρότασιν τοῦ Κυρίου Ζερβοῦ, ἐνόησε βεβαίως καὶ ἐξακολουθεῖ νὰ ἐννοῇ ὅτι παραδέχεται ἐξαιρέσεις τινάς, τὰς ὁποίας ἐγκρίνει. Τί ἄλλο ἔκαμεν ἡ ἐπιτροπή; παραδέχεται τὴν ἀφομοίωσιν μὲ ὀλίγας ἐξαιρέσεις, διότι μόνον τὸν ἀστικὸν Κώδηκα ἐξαιρεῖ, ὑπάρχει καὶ μία ἄλλη σπουδαία ἐξαίρεσις, ἡ τοῦ φορολογικοῦ συστήματος, τὴν ὁποίαν βλέπω μὲ λύπην μου ὅτι παραδέχεται ἡ ἀντιπολίτευσις. Ὅταν ἔλθῃ λοιπὸν εἰς συζήτησι, τότε ἔχει χώραν πᾶσα πρότασις καὶ πᾶσα ἔνστασις περὶ ἀποῤῥίψεως· διὰ τοῦτο λέγω, ὅτι ἡ πρότασις τοῦ Κυρίου Σ. Πετιμεζᾶ, ὡς φαίνεται, δὲν δύναται νὰ ψηφισθῇ, ὅταν δὲ ἔλθωμεν εἰς τὰ καθέκαστα, τότε δύναται νὰ ψηφισθῇ πᾶσα πρότασις περὶ ἀποῤῥίψεως.

§357ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρότερον ἐψηφίσθη ἡ πρότασις τοῦ Κ. Ζερβοῦ ὡς τροπολογία· θέλει τεθῆ εἰς ψηφοφορίαν νῦν ἡ πρότασις τοῦ Κυρίου Πετιμεζᾶ.

§358ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ νομοσχέδιον δὲν συζητεῖται ἐν συνόλῳ, ἀλλ’ ἄρθρον πρὸς ἄρθρον.

§359ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ ἀπεφάσισε νὰ συζητήσῃ διὰ τρίτην φορὰν τὴν πρότασιν τῆς ἐπιτροπῆς περὶ ἀφομοιώσεως· ὡς τροπολογία ἦλθε κατὰ πρῶτον ἡ πρότασις τοῦ Κυρίου Ζερβοῦ, καθόσον δὲν δέχεται κἀμμίαν ἐξαίρεσιν· ἑπομένως, ἐὰν ἐγίνετο δεκτὴ, δὲν εἴχαμεν νὰ συζητήσωμεν ἄλλο τίποτε. Τώρα ἔρχεται ἄλλη τροπολογία, ἀντὶ πολλῶν ἐξαιρέσεων μίαν δεχομένη, τὴν φορολογίαν. Ἐὰν ἀποῤῥίψωμεν αὐτὴν, ἐννοῇ ἡ Βουλὴ νὰ συζητήσωμεν την πρότασιν τῆς ἐπιτροπῆς; ἐὰν παραδεχθῇ, εἶναι περιττὸν νὰ συζητήσωμεν ἐξαιρέσεις πλέον (θόρυβος).

§360ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Νομίζω, ὅτι, ἐὰν γίνῃ δεκτὴ ἡ τροπολογία, τὴν ὁποίαν ὁ Κύριος Σ. Πετιμεζᾶς ἔφερε, δὲν θέλει κατασταθῆ ὅλως διόλου περιττὴ ἡ συζήτησις τῶν νομοσχεδίων τῆς ἐπιτροπῆς, ἀλλὰ θέλει μόνον περιορισθῆ καθόσον ἀφορᾷ τὰς ἐξαιρέσεις· ὥστε εἶναι ὡς νὰ ἀπαλείψωμεν ἀπὸ τα σχέδια τῆς ἐπιτροπῆς τὰς ἐξαιρέσεις.

§361ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§362ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Νομίζω, ὅτι, ἐὰν παραδεχθῇ ἡ πρότασις τοῦ Κυρίου Σ. Πετιμεζᾶ, εἶναι ὅλα κάτω. Ἡ ἐπιτροπὴ λέγει, ὅτι θέλει νὰ ἐφαρμοσθῇ ἡ ἑλληνικὴ νομοθεσία ἐκτὸς τοῦ δεῖνος καὶ δεῖνος μέρους, ἀντ’ αὐτῆς της προτάσεως τῆς ἐπιτροπῆς, ὁ Κ. Σ. Πετμεζᾶς θέλει νὰ ἐφαρμοσθῇ ἡ Ἑλληνικὴ νομοθεσία, ἐκτὸς μόνον τοῦ φορολογικοῦ νόμου. Λοιπὸν, ἐὰν παραδεχῶμεν αὐτὴν τὴν πρότασιν, τὰ νομοσχέδια τῆς ἐπιτροπῆς πίπτουν.

§363ΤΙΝΕΣ. Ἐννοοῦμεν μόνον τας ἐξαιρέσεις νὰ μὴ παραδεχθῇ.

§364ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναγινώσκεται ἡ πρότασις. Ἄρθρον μοναδικόν.

§365ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Τί μοναδικόν! ἔρχονται κατόπιν καὶ ἄλλα ἄρθρα.

§366ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἓν μόνον ἄρθρον εἶναι.

§367ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ὅταν λέγετε ἄρθρον μοναδικὸν, τότε θὰ εἰπῆ, ὅτι δὲν παραδέχεσθε νὰ προστεθῶσι καὶ ἄλλα.

§368Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ὄχι «μοναδικὸν,» ἂς γίνῃ «ἄρθρον πρῶτον.»

§369ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἰδοὺ πῶς τὴν ἐννοῶ ὡς τροπολογίαν του πρώτου ἄρθρου. Τὸ πρῶτον ἄρθρον ἔχει ὡς ἑξῆς· «Ἀπὸ τῆς 1 Ἰουνίου 1866, καὶ πλὴν τῶν ἐν τῶ παρόντι νόμῳ ὁριζομένων ἐξαιρέσεων, λαμβάνει ὑποχρεωτικὴν ἰσχὺν ἐν ταῖς Ἰονίοις νήσοις ἡ ἐν τῷ λοιπῷ βασιλείῳ κειμένη νομοθεσία, καὶ παύει ἰσχύουσα ἡ νομοθεσία τοῦ πρώην Ἡνωμένου Κράτους τῶν Ἰονίων Νήσων κτλ.» Λοιπὸν ὁ Κύριος Σ. Πετιμεζᾶς ἀντὶ τῆς φράσεως «καὶ πλὴν τῶν ἐν τῷ παρόντι νόμῳ ὁριζομένων ἐξαιρέσεων» λέγει «πλὴν τοῦ φορολογικοῦ νόμου» (θόρυβος).

§370ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Τὸ κατωρθώσατε νὰ μᾶς θέσετε ἐντός τῆς προτάσεως τῆς ἐπιτροπῆς.

§371ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Ἐξαιρέσεις ἐννοοῦμεν, ἐὰν τὸ ληξιαρχικὸν σύστημα, τὸ ὁποῖον ὑπάρχει εἰς τὴν Ἑπτάνησον, θὰ ὑπάγῃ· διότι, ἂν καταργηθῇ τὸ ληξιαρχικὸν σύστημα, τότε δὲν θὰ ἠξεύρωμεν πότε ἐγεννήθημεν καὶ τότε ἐβαπτίσθημεν (θόρυβος).

§372ΚΥΠΡΙΑΔΗΣ. Μίαν παρατήρησιν ἔχω νὰ κάμω· ἡμεῖς ἐκάμαμεν ἕνα νόμον περὶ χαρτοσήμου· ἐρωτῶ τώρα, αὐτὸς καταργεῖται;

§373Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἐντὸς τοῦ φορολογικοῦ νόμου δὲν εἶναι τὸ χαρτόσημον, δὲν ψηφίζεται κατ’ ἔτος.

§374ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Παρακαλῶ· διὰ νὰ μὴ φαίνεται γενικὴ ἡ ἐξαίρεσις τοῦ φορολογικοῦ συστήματος, νομίζω καλὸν νὰ διατηρήσωμεν τὴν ἔκφρασιν τῆς ἐπιτροπῆς· «Οἱ περὶ ἐπιβολῆς φόρων νόμοι τοῦ Βασιλείου, ὅσοι δὲν εἰσήχθησαν ἢ δὲν εἰσαχθῶσιν εἰς τὰς Ἰονίους νήσους δι’ εἰδικῶν νόμων, δὲν θέλουσιν ἰσχύει αὐτόθι.»

§375Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ὁ περὶ χαρτοσήμου φόρος εἶναι φόρος εἰδικός.

§376ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΑΔΗΣ. Εἶναι πάγιος νόμος ἐκεῖνος, Κ. Παπαμιχαλόπουλε.

§377ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Ἐννοοῦμεν ὅλους τοὺς φόρους τοὺς συζητουμένους κατ’ ἔτος.

§378ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἐξαιροῦνται οἱ φορολογικοὶ νόμοι, οἱ ὁποῖοι μέχρι τοῦδε δὲν εἰσήχθησαν.

§379ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Νὰ τεθῇ «πλὴν τῶν μὴ εἰσαχθέντων.»

§380ΤΙΝΕΣ. «Τῶν μὴ εἰσαχθέντων φορολογικῶν νόμων».

§381ΕΤΕΡΟΙ. Τὸ δρομολόγιον δὲν εἰσήχθη εἰσέτι.

§382ΤΙΝΕΣ. Εἰσήχθη.

§383ΝΙΚΟΛΟΠΟΥΛΟΣ (ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Νομίζω, ὅτι ὑπάρχει μία σύγχυσις καὶ σύγχυσις σπουδαία· τὸ ζήτημα δὲν εἶναι ἁπλοῦν, ἀλλὰ σύνθετον. Ἡ Βουλὴ εἶπεν, ὅτι δὲν δέχεται τὴν ἀφομοίωσιν γενικήν· θέλει ἀφομοίωσιν, ἀλλὰ θὰ κάμῃ τινὰς τροποποιήσεις, καὶ νομίζω ὅτι εἴμεθα εἰς αὐτὸ τὸ στάδιον. Ἠμπορεῖ νὰ ᾖναι τινὲς ἐδῶ, οἵτινες νὰ θέλουν νὰ ἐξαιρέσουν ἄλλα· νομίζω ὅτι τὰ ζητήματα πρέπει νὰ ᾖναι εὐκρινῆ, νὰ μὴ ᾖναι σύνθετα· τὰ ζητήματα, νομίζω, τίθενται καθαρῶς καὶ διακεκριμένως, ναὶ ἢ ὄχι; Ἕνας θὰ εἴπῃ αὐτὸ θέλω, καὶ ὁ ἄλλος αὐτὸ θέλω.

§384Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ὅστις θέλει νὰ ψηφίσῃ, θὰ ψηφίσῃ κατὰ τὴν ἔννοιαν τῆς προτάσεως (θόρυβος).

§385ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐὰν ψηφισθῇ ἡ πρότασις αὕτη, ἕπεται, ὅτι ἡ Βουλὴ ἐννοεῖ νὰ κάμῃ μίαν ἀφομοίωσιν μὲ πλειοτέρας ἐξαιρέσεις.

§386ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§387ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Διὰ τί νὰ κάμωμεν ψηφοφορίαν; εἴμεθα ὅλοι σύμφωνοι. Ὁ Κύριος Τρικούπης καὶ λοιποὶ νομίζουν, ὅτι εἶναι ὡς τροπολογία, ὥστε θὰ ἐπανέλθωμεν.

§388ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Πᾶσα ἄλλη διάταξις τοῦ νομοσχεδίου τούτου, ἡ ὁποία δὲν ἀντιβαίνει εἰς αὐτὴν τὴν πρότασιν, ἐννοεῖται ὅτι θὰ συζητηθῇ.

§389ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν συμφωνεῖτε εἰς τοῦτο;

§390ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§391ΠΡΟΕΔΡΟΣ. «Ἄρθρον 1. Ἀπὸ τῆς ἅ. Μαρτίου 1866 λαμβάνει ὑποχρεωτικὴν ἰσχὺν ἐν ταῖς Ἰονίοις νήσοις ἡ ἐν τῷ λοιπῷ βασιλείῳ κειμένη νομοθεσία, ἐξαιρέσει τῶν μήπω εἰσαχθέντων φορολογικῶν νόμων, οἵτινες θέλουν ἰσχύει ἐν Ἑπτανήσῳ διὰ τὸ ἔτος 1866.» Ἐνταῦθα, τῆς προτάσεως ταύτης μὴ καταλλήλου νομισθείσης, συνῆλθον περὶ τὸ Προεδρεῖον τινὲς τῶν βουλευτῶν, ὅπως σαφεστέραν καταστήσωσιν αὐτήν.

§392ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀκούτατε, Κύριοι, τὴν πρότασιν· «Ἀπὸ τῆς πρώτης Μαΐου 1866 λαμβάνει ὑποχρεωτικὴν ἰσχὺν ἐν ταῖς Ἰονίοις νήσοις ἡ ἐν τῷ λοιπῷ βασιλείῳ ἰσχύουσα νομοθεσία, ἐξαιρέσει τῶν περὶ ἐπιβολῆς φόρου νόμων, ὅσοι δὲν εἰσήχθησαν δι’ εἰδικῶν νόμων ἀντὶ δὲ τούτων θέλουσιν ἰσχύει ἐν Ἑπτανήσῳ διὰ τὸ ἔτος 1866 οἱ μέχρι τοῦδε ἰσχύοντες ἐν ταῖς Ἰονίοις νήσοις φορολογικοὶ νόμοι· παύει δὲ ἰσχύουσα ἡ νομοθεσία τοῦ πρώην ἡνωμένου κράτους τῶν Ἰονίων νήσων».

§393ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Ὁ νόμος περὶ χαρτοσήμου, τὸν ὁποῖον ἐψηφίσαμεν προχθές;

§394ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶναι εἰδικὸς νόμος.

§395ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ. Μὰ δὲν εἰσήχθη.

§396ΠΕΤΡΑΚΗΣ. «Τῶν ψηφισθέντων», ὄχι «τῶν εἰσαχθέντων».

§397Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Λοιπὸν «ἐξαιρέσει τῶν περὶ ἐπιβολῆς φόρου νόμων, ὅσοι ἐψηφίσθησαν».

§398ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Καθὼς τὰ ἔκαμαν, ἔγιναν σαλάτα. Ἐνταῦθα τινὲς τῶν Βουλευτῶν προσέρχονται εἰς τὸ προεδρεῖον, ἵνα διορθώσωσι τὴν πρότασιν.

§399ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν, Κύριοι, καθήσατε.

§400ΛΑΠΑΣ. Δόξα σοι ὁ Θεός!

§401ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν ἀκούσατε. «Ἀπὸ τῆς πρώτης Μαΐου 1866 λαμβάνει ὑποχρεωτικὴν ἰσχὺν ἐν ταῖς Ἰονίοις νήσοις ἡ ἐν τῷ λοιπῷ βασιλείῳ ἰσχύουσα νομοθεσία· ἐξαιροῦνται δὲ οἱ φορολογικοὶ νόμοι, ἀντὶ τῶν ὁποίων θέλουσιν ἰσχύει οἱ Ἰόνιοι καθ’ ὅσον δὲν ἐτροποποιήθησαν δι’ εἰδικῶν νόμων».

§402ΚΥΠΡΙΑΔΗΣ. «Καθόσον δὲν ἐτροποποιήθησαν» ἀλλ’ ἐὰν εἰσαχθῇ νέος φόρος, ἡ τροποποίησις θὰ εἰπῇ ὅτι ὑπῆρχεν εἰς Ἑπτάνησον ἕνας φόρος καὶ ἔγινε μικρότερος ἢ μεγαλείτερος.

§403ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νέους φορολογικοὺς νόμους δὲν εἰσήξαμεν.

§404ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ νόμος περὶ τελωνειακῶν φόρων, ἄλλοι νόμοι δὲν εἰσήχθησαν εἰς τὴν Ἑπτάνησον, κανεὶς νόμος φορολογικὸς εἰς τὴν Ἑπτάνησον δὲν ἐτροπολογήθη.

§405ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΑΔΗΣ. Ἐγὼ ὑποβάλλω μίαν ἄλλην πρότασιν, ἡ ὁποία εἶναι καλλιτέρα.

§406ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Τόσην ὥραν τὶ ἐβγῆκεν ἀπὸ αὐτὴν τὴν σύνταξιν; παρατηρήσατε. «Ἀπὸ τῆς πρώτης Μαΐου 1866 λαμβάνει ὑποχρεωτικὴν ἰσχὺν εἰς τὰς Ἰονίους νήσους ἡ ἐν τῷ λοιπῷ βασιλείῳ ἰσχύουσα νομοθεσίαν· ἀξιόλογα· «ἐξαιροῦνται δὲ οἱ φορολογικοὶ νόμοι, ἀντὶ τῶν ὁποίων θέλουσιν ἰσχύει οἱ Ἰόνιοι καθόσον δὲν ἐτροποποιήθησαν δι’ εἰδικῶν νόμων·» ποῦ θέλουσιν ἰσχύει; ἐδῶ καὶ παντοῦ.

§407ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Νὰ τεθῇ ῥητῶς ἡ ἐξαίρεσις· «πλὴν τῶν περὶ φορολογίας τῶν προϊόντων τῆς γῆς, τῶν ἐπιτηδευμάτων, τῶν οἰκοδομῶν, τῶν ζώων καὶ τῶν μελισσίων νόμων.»

§408Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἡμεῖς δὲν ἐννοοῦμεν αὐτό. Ἐνταῦθα πάλιν τινες τῶν ΚΚ. βουλευτῶν προσέρχονται εἰς τὸ Προεδρεῖον, ἵνα ἐπιφέρωσιν ἐκ νέου διορθώσεις εἰς τὴν πρότασιν.

§409ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀκούσατε πάλιν· «Ἀπὸ τῆς πρώτης Μαΐου 1866 λαμβάνει ὑποχρεωτικὴν ἰσχὺν ἐν ταῖς Ἰονίοις νήσοις ἡ ἐν τῷ λοιπῷ βασιλείῳ ἰσχύουσα νομοθεσία. Ἐξαιροῦνται μόνον οἱ φορολογικοὶ νόμοι, ἀντὶ τῶν ὁποίων θέλουσιν ἰσχύει ἐν ταῖς Ἰονίοις νήσοις κοινῶς οἱ Ἰόνιοι. Εἰς τὴν ἐξαίρεσιν δὲ ταύτην δὲν ὑπάγονται οἱ μετὰ τὴν ἕνωσιν εἰσαχθέντες ἢ ἐπιψηφισθέντες φορολογικοὶ νόμοι.»

§410ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Ἄρα ὁ φορολογικὸς νόμος, τὸν ὁποῖον θὰ ψηφίσωμεν μεθαύριον, δὲν θὰ ὑπάγεται εἰς τὴν ἐξαίρεσιν.

§411Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Δὲν προδικάζομεν διὰ τοὺς μέλλοντας.

§412ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐὰν, κύριοι συνάδελφοι, ὁ Κύριος Πετιμεζᾶς θεωρῇ νὰ κάμῃ τὴν ἐξαίρεσιν ὡρισμένων φόρων, ἡ πρότασις πρέπει νὰ ᾖναι μᾶλλον καθαρά. Ἐὰν ἐννοῇ, ὅτι πρέπει νὰ ἐξαιρεθῇ ὁ φόρος τῶν οἰκοδομῶν πρέπει ῥητῶς νὰ ἐμπεριέχηται.

§413Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἐγὼ εἶμαι ἐδῶ καὶ ἰδοὺ τὶ ἐννοῶ· ἐννοῶ, εἰς τὴν Ἑπτάνησον νὰ ἰσχύῃ ἡ μέχρι τοῦδε φορολογικὴ νομοθεσία, ἐξαιρέσει μόνον τῶν εἰσαχθέντων καὶ ψηφισθέντων μετὰ τὴν ἕνωσιν φορολογικῶν νόμων.

§414ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ (ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Ἐὰν γίνῃ δεκτὴ ἡ πρότασις τοῦ Κ. Πετιμεζᾶ, νομίζω, ὅτι εἶναι παραδεδεγμένον πλέον τὸ δεύτερον ἄρθρον τοῦ φορολογικοῦ νόμου.

§415ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐννοεῖται.

§416ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Εἰσάγεται, Κύριοι, ἡ δημοτικὴ νομοθεσία καὶ ἡ δημοτικὴ φορολογία, ἄρα ἡ δημοτικὴ περιουσία ἐννοεῖται ὡς ἐννοεῖται ἀπὸ τοὺς νόμους τοῦ βασιλείου.

§417ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Θ’ ἀποφανθῶμεν κατόπιν.

§418ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Ἀγάλια, ἀγάλια.

§419Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Μὰ εἴπομεν, ὅτι αὔριον ἠμποροῦμεν τοὺς μεταβατικοὺς νόμους νὰ τοὺς φέρωμεν.

§420ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Μὰ ἀγάλια, ἀγάλια (θόρυβος). Νομίζετε, ὅτι δι’ αὐτοῦ τοῦ νόμου πρέπει νὰ συμπεριληφθοῦν τὰ περὶ ἁλικῶν εἰς τὴν γενικὴν νομοθεσίαν τοῦ βασιλείου, διότι ἐξαιρεῖται τὸ ἅλας;

§421ΤΙΝΕΣ. Δὲν ἐξαιρεῖται.

§422ΕΤΕΡΟΙ. Ἂς γίνῃ διασάφησις.

§423ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Γίνεται διασάφησις εἰς τὰ πρακτικὰ, ὅτι τὰ περὶ ἁλικῶν ἐν Ἑπτανήσῳ δὲν μεταβάλλονται. Λοιπὸν οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν τοῦ Κ. Πετιμεζᾶ νὰ ἐγερθῶσι.

§424ΠΟΛΛΟΙ. Δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως.

§425ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν τοῦ Κ. Πετιμεζᾶ θὰ εἴπουν ναὶ, οἱ μὴ παραδεχόμενοι θὰ λέγουν ὄχι.

§426ΠΑΔΟΒΑΣ. Δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως, νὰ ἴδωμεν ποῖοι θυσιάζουν καὶ καταστρέφουν τὴν Ἑπτάνησον (θόρυβος). Γίνεται ἡ ψηφοφορία δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως.

§427ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ ἀπέῤῥιψε τὴν πρότασιν διὰ ψήφων 59 κατὰ 57· ἑπομένως θὰ μεταβῶμεν αὔριον εἰς τὰς προτάσεις τῆς ἐπιτροπῆς. Λύεται ἡ Συνεδρίασις. Ὥρα 8 Μ. Μ.