1865.12.18

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 89

Τῆς 18 Δεκεμβρίου 1865.

(Σάββατον).

Ἀναγνωσθέντος τοῦ ὀνομαστικοῦ καταλόγου καὶ τῆς Βουλῆς ἐν ἀπαρτίᾳ εὑρεθείσης, ἀνεγνώσθησαν τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως.

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις;

§2ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§3ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Διὰ νὰ μὴ σᾶς ἐνασχολήσω πολὺ, ἀναγινώσκω μίαν ἀναφορὰν, καὶ διὰ νὰ μὴ ἐκθέσω ὀνόματα, θὰ παρακαλέσω τὴν Βουλὴν τὴν ἀναφορὰν αὐτὴν, τῆς ὁποίας θὰ κάμω μίαν περίληψιν, νὰ ἀποστείλῃ εἰς τὴν ἐπιτροπὴν τῶν ἀναφορῶν, παρακαλοῦσα αὐτὴν νὰ τὴν μεταβιβάσῃ εἰς τὸ ὑπουργεῖον, τὸ ὁποῖον ὑπαινίττεται ἡ ἀναφορὰ, νὰ λάβῃ πληροφορίας, νὰ λάβῃ ἀνακρίσεις, αἱ ὁποῖαι ἔγιναν, διὰ νὰ ἴδῃ, ὅτι ἔγινεν ἓν λάθος· μὲ ἄλλας λέξεις, ἐτιμωρήθη ἡ ἀρετὴ καὶ ἐβραβεύθη ἡ κακία. Κύριοι, ἕνας ἐπιστάτης ὁδοῦ, ὑπηρετῶν ἐντίμως, ὑπεχρεοῦτο ἀπὸ τὸν ὑπάρχοντα μηχανικὸν νὰ ὑπογράψῃ καταστάσεις εἰκονικὰς καὶ ψευδεῖς· ὁ ἄνθρωπος, ὡς τίμιος, ἀντέτεινε· τὸν ἠπείλησεν, ὅτι θὰ τὸν παύσῃ, αὐτὸς πάλιν ἀντέτεινεν ἔγραψεν εἰς τὸ ὑπουργεῖον, τὸ ὁποῖον καθὼς καλῶς εἶπε χθὲς ὁ βουλευτὴς Μεσσήνης, κἄποτε ἀπατᾶται ἀπὸ τοὺς εἰσηγητὰς, ὅταν αὐτοὶ ἔχουν κακὴν πίστιν. Διέταξε μολοντοῦτο ἀνακρίσεις, ἀλλ’ ἐπειδὴ ὁ ἄνθρωπος ἐκεῖνος ἐπληρόνετο ἀνὰ 4 δραχμὰς καθ’ ἑκάστην, θέλων νὰ τὸν προσβάλῃ ἀπευθείας, διότι ὁ ὑπουργὸς δὲν τὸ ἔκαμνε, διέταξε νὰ παύσῃ ἡ ἐργασία τῆς ὁδοῦ καὶ ἔπαυσε νὰ πληρόνεται. Αὐτὸς ἀνεφέρθη εἰς τὸ ὑπουργεῖον καὶ κατήγγειλε τὰς πράξεις αὐτὰς τὰς καταχρηστικάς· τὸ ὑπουργεῖον διέταξε τὸν Ἔπαρχον νὰ κάμῃ ἀνακρίσεις καὶ ἀπεδείχθη, ὅτι πολλαὶ φορτωτικαὶ ἅμαξαι, αἱ ὁποῖαι ἐπληρόνοντο, δὲν ὑπῆρχον, πολλοὶ ἐργαζόμενοι δῆθεν δὲν ὑπῆρχον. Νομίζω, ὅτι ὁ εἰσηγητὴς ὁ ἁρμόδιος ἐστάθη ἄξιος καὶ ἔκρυψεν αὐτὰς τὰς ἀνακρίσεις καὶ ἠπάτησε τὸν ὑπουργόν, καὶ ὄχι μόνον δὲν ἐτιμώρησε τὸν Μηχανικὸν, ἀλλ’ ἠθώωσεν αὐτὸν καὶ ἐκατηγόρησεν ὡς ψευδῶς καταγγείλαντα τὸν τίμιον αὐτὸν ἐπιστάτην. Ἡ ἐπιτροπὴ θὰ φρίξῃ μὲ αὐτά· ἀλλὰ θὰ τὴν παρακαλέσω νὰ μεταβῇ εἰς τὸ ὑπουργεῖον νὰ λάβῃ ὅλα τὰ ἔγγραφα, τὰς ἐκθέσεις τοῦ ἐπάρχου καὶ τὰς ἀνακρίσεις.

§4Χ. Α. ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸν λόγον, Κ. Πρόεδρε.

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν θὰ γίνῃ συζήτησις.

§6ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔχω ἐπερώτησιν.

§7ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Ἠμπορεῖ ὁ μηχανικὸς νὰ ἦναι ἀθῶος, διατὶ νὰ τὸν ἐκθέσωμεν; Ἂς κάμῃ τὰς ἐξετάσεις ἡ ἐπιτροπή.

§8Χ. ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι, πρῶτον παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ διατάξῃ τὸν Κύριον ὑπουργὸν τῶν ἐσωτερικῶν νὰ ἔλθῃ νὰ μᾶς δώσῃ πληροφορίας καὶ ἂν ἡ Βουλὴ δὲν ἀρκεσθῇ εἰς αὐτὰς, νὰ γίνουν ἀνακρίσεις.

§9ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ σταλῇ ἡ ἀναφορὰ εἰς τὴν ἐπιτροπὴν καὶ νὰ ἔλθῃ ὁ ὑπουργὸς τῶν ἐσωτερικῶν νὰ δώσῃ πληροφορίας. Ὁ κτηνοϊατρὸς Τατούλας παραπονεῖται, ὅτι, μολονότι ἐσπούδασε δαπάνῃ τῆς Κυβερνήσεως, σταλεὶς κατὰ τὸ 1860 εἰς Γαλλίαν, νὰ σπουδάσῃ τὴν κτηνοϊατρικὴν, ἐπανελθὼν δὲν διωρίσθη ἀκόμη εἰς καμμίαν θέσιν.

§10Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Κ. Πρόεδρε, μὲ δίδετε τὴν ἄδειαν νὰ εἴπω δύω λέξεις ἐπ’ αὐτῆς τῆς ἀναφορᾶς;

§11ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μὴ, ἅμα ὁμιλήσητε, θὰ φέρῃ ἄλλος ἀντίῤῥησιν· ὅταν ἔλθῃ ἡ ἡμέρα τῆς συζητήσεως, τότε λαμβάνετε τὸν λόγον. Ὁ Κ. Παπαμιχαλόπουλος ὑπέβαλε πρότασιν νόμου· «Καθηγητὴς γυμνασίου οὐδεὶς διορίζεται, ἂν δὲν ἔχῃ δίπλωμα τῆς φιλολογικῆς σχολῆς τοῦ Πανεπιστημίου.» Διάφοροι βουλευταὶ, Μπαλάνος, Τρικούπης, Θεοχάρης καὶ λοιποὶ, προτείνουσιν ἵνα προστεθῇ ἐν ἄρθρῳ πρώτῳ τοῦ Κεφ. Ϛʹ. τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ ὑπουργείου τῆς Δικαιοσύνης ἔκτακτος πίστωσις δραχμῶν 20,000 πρὸς ἀντιμισθίαν ἐπιτροπῆς, ἥτις μέχρι τοῦ προσεχοῦς Ἰουνίου θέλει ἀποπερατώσει τὴν ἐργασίαν τοῦ ἀστικοῦ κώδηκος.

§12ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Κ. Πρόεδρε, ἡ ἐργασία, τὴν ὁποίαν ἀντιπροσωπεύει ἡ δαπάνη αὕτη, σχετίζεται στενῶς μετὰ τοῦ ζητήματος τῆς ἀφομοιώσεως· εἶναι ἀνάγκη νὰ λυθῇ τὸ ζήτημα τοῦτο.

§13ΡΟΥΦΟΣ (Πρωθυπουργὸς καὶ ὑπουργὸς Δικαιοσύνης). Παραδέχομαι τὴν πρότασιν αὐτὴν ἐννοῶν, ὅτι ἅμα τελειώσῃ τὸ ἔργον τῆς ἐπιτροπῆς, τότε θὰ δοθοῦν τὰ χρήματα.

§14ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§15ΜΠΑΛΑΝΟΣ. Εἶμαι εἷς τῶν βουλευτῶν, οἱ ὁποῖοι ἔλαβον τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλωσιν αὐτὴν τὴν πρότασιν· μέχρι τινὸς ὑπῆρχεν ἑνδεκαμελὴς, νομίζω, ἐπιτροπὴ, ἡ ὁποία εἶχε τὴν φροντίδα τῆς συντάξεως τοῦ ἀστικοῦ κώδηκος. Ἡ ἐπιτροπὴ αὕτη τῳόντι συνέταξεν ἓν μέρος περὶ τὰ ⅔· ὑπολείπεται ὅμως τὸ ⅓ ἴσως. Οἱ βουλευταὶ λοιπὸν, οἱ ὁποῖοι ἔλαβον τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλωσι τὴν πρότασιν ταύτην, προτείνομεν, ὥστε ἅπαξ διὰ παντὸς νὰ δοθῇ ἓν ποσὸν, ἀφοῦ τελειώσῃ τὸ ἔργον, ἵνα περαιωθῇ τέλος ὡς ἀπολύτως ἀναγκαῖον.

§16Χ. ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ παρακαλέσω τὸν Κ. ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης νὰ προσλάβῃ εἰς τὴν ἐπιτροπὴν καί τινας Ἑπτανησίους, ἀφοῦ τινὰ τῶν μελῶν τῆς ἐπιτροπῆς, ἡ ὁποία εἶχε συγκροτηθῆ, ἀπεβίωσαν.

§17ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν ἰδοὺ ἡ πρότασις· «Χορηγεῖται ἔκτακτος πίστωσις εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῆς Δικαιοσύνης 20,000 δραχμῶν, ἵνα χρησιμεύσουν εἰς ἀντιμισθίαν τῆς ἐπιτροπῆς, ἥτις θ’ ἀποπερατώσῃ τὴν ἐργασίαν τοῦ ἀστικοῦ κώδηκος».

§18ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΑΔΗΣ. Εἶπον καὶ ἄλλοτε, τὸ ἔκτακτον εἶναι καὶ ἄτακτον· νὰ χορηγηθῇ μόνον πίστωσις.

§19ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λέγεται ἔκτακτος, διότι δὲν θὰ ὑπάρχῃ εἰς τὸ μέλλον αὐτὴ ἡ πίστωσις.

§20ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ. Νὰ προστεθῇ, ὅτι θὰ γίνῃ χρῆσις τῆς πιστώσεως μετὰ τὸ πέρας τῆς ἐργασίας.

§21ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αὐτὸ θὰ προστεθῇ καὶ εἰς τὰ πρακτικά. Ὑπάρχει λοιπὸν ἀντίῤῥησις;

§22ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§23ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἡ ἐπιτροπὴ τῶν ἀναφορῶν ἔφερεν ἔκθεσιν· θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ εἰς τοὺς Κ. βουλευτάς. Καὶ ἡ ἐπιτροπὴ τοῦ προϋπολογισμοῦ κατέθεσεν αὐτὴν τὴν στιγμὴν ἔκθεσιν ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν.

§24ΤΙΝΕΣ. Νὰ ἐπισπεύσῃ τὴν ἔκθεσιν τοῦ ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν.

§25ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ. Αὔριον θὰ ὑποβληθῇ.

§26ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Ἐὰν δὲν βιάζεσθε, ἐπιθυμῶ νὰ ᾖναι παρὼν ὁ Κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν νὰ τὸν ἐπερωτήσω κἄτι τι.

§27ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὅταν ἔλθῃ, διακόπτεται ἡ συζήτησις.

§28ΑΝΤ. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Εἰς μίαν τῶν προλαβουσῶν συνεδριάσεων εἶχον παρακαλέσει τὴν Βουλὴν, ὅπως ὁ ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν καταθέσῃ εἰς τὸ γραφεῖον τῆς Βουλῆς κατάστασιν τῆς δυνάμεως τοῦ στρατοῦ καὶ τῶν χηρευουσῶν θέσεων ἐν τῷ στρατῷ, ἵνα ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν ἐξελεγχθῇ μὲ κάποιαν περισσοτέραν λεπτομέρειαν.

§29ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΑΔΗΣ. Τοῦτο ἐζητήθη καὶ ἄλλοτε, καὶ τὸ ὑπουργεῖον συγκατετέθη νὰ τὴν καταθέσῃ.

§30ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κ. Θεοχάρη, ἔχετε τὸν λόγον, ἐλθόντος τοῦ Κ. ὑπουργοῦ.

§31ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Κ. βουλευταὶ, πολλάκις συζητήσεις, αἵτινες ὑπαγορεύονται ἀπὸ ἐμπάθειαν ἀντιπάλων, ἐπαρχιακῶν κομματισμῶν, ἔρχονται ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου νὰ ὠθήσωσι τὴν Κυβέρνησιν εἰς πράξεις, αἵτινες ἀναμφιβόλως θέλουσι προξενήσει εἰς τὸ δημόσιον μίαν ζημίαν ἀνυπολόγιστον. Δύω ἔντιμοι βουλευταὶ τῆς ἐπαρχίας Τροιζηνίας εἶχον ἀπευθύνει ἐπερώτησιν ἄλλοτε εἰς τὸν ὑπουργὸν τῆς Οἰκονομίας, διατὶ νὰ κατέχωνται κτήματα, κείμενα εἰς τὴν περιφέρειαν τῆς ἐπαρχίας Τροιζηνίας καὶ εἰς τὴν περιφέρειαν τῆς Ἀργολίδος ὑπὸ ἀνθρώπων, οἵτινες ἠγόρασαν μὲν τὰ κτήματα ταῦτα κατὰ τὸ 1826 καὶ τὰ ἐπλήρωσαν, ἀλλὰ μετὰ ταῦτα τῇ ἀποφάσει τῆς Συνελεύσεως τῆς Ἐπιδαύρου ἠκυρώθη ἡ ἀγορὰ αὐτή. Ὁ Κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν εἶπεν, ὅτι, κατὰ γνωμοδότησιν ἐπιστημονικὴν ἐλθοῦσαν ἀπὸ τὸ Βερολῖνον, τὸ δημόσιον δύναται ἀκόμη νὰ διεκδικήσῃ δικαστικῶς τὰ κτήματα ταῦτα· ἀλλά, Κύριοι, εἰς τοὺς νομομαθεῖς τοῦ Βερολίνου εἶχε τεθῆ τὸ ζήτημα ἁπλῶς, μετὰ πόσα ἔτη τὸ δημόσιον δύναται νὰ θεωρῆται κύριον ἐπὶ ἀμφισβητουμένης κυριότητος ἐπὶ περιουσίας δημοσίας· ἀλλ’ ἐπὶ τοῦ προκειμένου δὲν εἶχον σταλῆ εἰς Βερολῖνον καὶ ὅλαι αἱ πληροφορίαι, πῶς τὰ κτήματα ταῦτα περιῆλθον εἰς τοὺς σήμερον κατέχοντας ἰδιώτας· ἀλλὰ μόνον ἐὰν ἔχῃ τὸ δικαίωμα τὸ δημόσιον νὰ διεκδικήσῃ κτήματα τὰ ὁποῖα ὑπάρχουν εἰς χεῖρας ἄλλων· οὕτω δὲ ἐνόμισαν ἴσως ἐκεῖνοι, οἵτινες ἔδωκαν τὴν γνωμοδότησιν αὐτὴν, ὅτι οἱ κάτοχοι ἰδιῶται κατεπάτησαν δημοσίας γαίας, καὶ ὅτι τὰς κατέχουν ἐπὶ κακῇ πίστει. Ἀλλ’ αὐτοὶ τὰ ἠγόρασαν κατὰ τὸ 1826 μὲ χρήματα, τὰ ὁποῖα τοὺς παρεκάλεσεν ἡ τότε προσωρινὴ Κυβέρνησις νὰ τὰ δώσουν ἐπὶ ἀντιτίμῳ τῶν κτημάτων αὐτῶν. Ἡ ἀξία, Κύριοι, τῶν περὶ ὧν ὁ λόγος κτημάτων ἦτο μηδὲν τότε, ἀλλ’ οἱ φιλοπάτριδες ἐκεῖνοι ἄνδρες τὰ ἐπλήρωσαν ἀκριβώτατα· φέρω μάρτυρα τὸν ἔντιμον Πρωθυπουργὸν Κ. Ῥοῦφον, τὸν Κ. Κρεστενίτην, γέροντας ἀνθρώπους, οἱ ὁποῖοι ὑπῆρχον παρόντες κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην, τὸν Κ. Γρηγοριάδην, τὸν Κ. Χατζίσκον καὶ τὸν Κ. Τζόκρην. Σᾶς ἀναγινώσκω ἐκ Ναυπλίου ἐπιστολὴν, τὴν ὁποίαν ἔλαβον σήμερον ἀπὸ τὸν ἐπίτροπον τῶν κτημάτων μας, καὶ παρακαλῶ νὰ μοῦ χαρίσητε πρὸς στιγμὴν τὴν προσοχήν σας. «Σᾶς εἰδοποιῶ, ὅτι μετὰ 10 ἡμέρας τὸ δημόσιον κινεῖ ἀγωγὰς καθ’ ὑμῶν, τῶν ἰδιοκτητῶν τῶν Ἠρίων, καὶ κατὰ τῶν ἰδιοκτητῶν τοῦ Τζιβερίου, καθ’ ἃ ὁ Οἰκονομικὸς ἔφορος Ναυπλίας μ’ ἐπληροφόρησεν· ἐδόθησαν δὲ εἰς τρεῖς δικηγόρους ἀνὰ δύω χιλιάδας δραχμαὶ εἰς ἕκαστον.....» Συλλογισθῆτε, Κύριοι, εἰς ποίας ἀνυπολογίστους ζημίας ἐμπίπτει τὸ δημόσιον, θέλον νὰ διεκδικήσῃ γαίας, τὰς ὁποίας, ἂν ἤθελεν ἔλθει εἰς συμβιβασμὸν μὲ ἡμᾶς, ἐὰν μᾶς ἔδιδαν τὰ χρήματα τὰ ὁποῖα ἐπληρώσαμεν καὶ τὴν διαφορὰν τῆς καλλιτερεύσεως τῶν κτημάτων αὐτῶν, ἴσως ἠθέλαμεν εὑρεθῆ εἰς θέσιν νὰ τὰς ἐπιστρέψωμεν, ἐνῷ τώρα θὰ ἐξοδεύσῃ τριπλάσια, διότι αὐτὰ τὰ κτήματα ἠγόρασαν οἱ πατέρες μας ἐν καλῇ τῇ πίστει, ἐν πλήρει δημοπρασίᾳ. Οἱ ἀγορασταὶ τῶν κτημάτων τούτων ἐθεωροῦντο ὡς οἱ τραπεζῖται τῆς τότε Ἑλλάδος, καὶ τὰ κτήματα, τὰ ὁποῖα ἠγόρασαν τότε, οὐδέποτε ἐνόμιζον, ὅτι ἤθελον λάβει τὴν εὐχαρίστησιν νὰ τὰ νέμωνται ἕνεκα τοῦ μεγάλου κινδύνου εἰς ὃν ἦτο ἡ πατρὶς κατὰ τὴν ἅλωσιν τοῦ Μεσολογγίου. Σᾶς παρακαλῶ ν’ ἀποφανθῇ ἡ Βουλή, ἐὰν ἀγαπᾷ νὰ μὴ ὑποστῇ τὸ δημόσιον τοιαύτην ζημίαν, ἥτις θὰ ὑπερβῇ τὰς 100 χιλιάδας δραχμῶν. Τὸ δημόσιον θὰ ἡττηθῇ δικαστικῶς βεβαίως, διότι 40 ἔτη τὰ κατέχομεν καὶ τὰ ἠγοράσαμεν ἐπὶ καλῇ τῇ πίστει ἐν δημοπρατίᾳ.

§32ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Εἰς ὡρισμένην ἡμέραν θὰ συζητήσωμεν τὸ ἀντικείμενον τοῦτο.

§33ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Ἂς ᾖναι. Ἐγὼ ἐχρεώστουν ἀπὸ τοῦ βήματος νὰ τὰ εἴπω. Ἀποφασίσατε ὅ,τι ἀγαπᾶτε.

§34ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ποίαν ἡμέραν θέλει ἡ Βουλὴ νὰ συζητήσῃ τὴν ἐπερώτησιν αὐτήν;

§35ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Πρὸς συμπλήρωσιν τῆς ὁμιλίας μου σᾶς παρατηρῶ ἓν ἄλλο· ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἐκίνησαν τὴν ὑπόθεσιν ταύτην, εἶπον ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, ὅτι ἡμεῖς καταθέτομεν τὰ ἔξοδα τῆς δίκης αὐτῆς.

§36ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Μὰ δὲν τὸ ἐδέχθη ὁ Κ. Χρηστίδης.

§37ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Τὸ δεχόμεθα ἡμεῖς; νὰ δοθῇ μία ἐγγύησις ἐπὶ τῇ ζημίας τοῦ ἀγῶνος, τὸν ὁποῖον θὰ ὑποστῇ τὸ δημόσιον, διότι εἶναι κτήματα μεγάλα. Θὰ ἐξοδευθοῦν ὑπὲρ τὰς 100 χιλιάδας δραχμῶν ἐὰν αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι ἐπιθυμοῦν, ὥστε ἡ Κυβέρνησις νὰ ὑποστῇ αὐτὸν τὸν ἀγῶνα, ἂς καταθέσουν μίαν ἐγγύησιν 150 χιλιάδων δραχμῶν διὰ τὴν περίπτωσιν, καθ’ ἣν τὸ δημόσιον ἤθελεν ἡττηθῇ εἰς τὰ δικαστήρια. Κύριοι, μὲ μέγα θάῤῥος ἔρχομαι ἐνώπιον τῆς Βουλῆς νὰ ὑποστηρίξω τὴν ὑπόθεσιν ταύτην· καὶ εἰς τὰ δικαστήρια εἶμαι ἕτοιμος νὰ ἀγωνισθῶ, καὶ τὴν ἀπόφασίν σας θέλω σεβασθῆ.

§38ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πότε θέλει ἡ Βουλὴ νὰ συζητήσῃ;

§39ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Μετὰ τὸν προϋπολογισμόν, τοὺς φορολογικοὺς νόμους καὶ τὴν ἀφομοίωσιν.

§40ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συναινεῖ ἡ Βουλή;

§41ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§42ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐρχόμεθα εἰς τὸν προϋπολογισμόν. «Ὑπουργεῖον τῶν Ἐκκλησιαστικῶν. Κεφ. Αʹ.» Ὁ Κ. Ζατουνίτης ἔχει τὸν λόγον.

§43ΖΑΤΟΥΝΙΤΗΣ. Εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐκκλησιαστικῶν συνέπεσε νὰ μάθω, ὅτι ἡ ὑπηρεσία χωλαίνει· αἱ πληροφορίαι, τὰς ὁποίας ἐζήτησα διὰ τί χωλαίνει, μὲ ἔκαμαν νὰ μάθω, ὅτι δύω ἐκ τῶν ὑπαλλήλων δὲν προσέρχονται· μοὶ εἶπον προσέτι, ὅτι τινὲς κάμουν καὶ τὸν ἔμπορον. Παρακαλῶ τὸν Κύριον ὑπουργὸν τῆς Παιδείας νὰ μᾶς δώσῃ πληροφορίας, ἂν ταῦτα εἰσὶν ἀληθῆ.

§44ΔΑΡΕΙΩΤΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐκκλησιαστικῶν). Ὁ προαγορεύσας δὲν μᾶς ἐξέθεσε κατὰ τί χωλαίνει ἡ ὑπηρεσία, ὅπως δυνηθῶ ν’ ἀπαντήσω γενικῶς εἶπεν, ὅτι χωλαίνει, καὶ ἀπέδωκε τὴν ἔλλειψιν αὐτὴν εἰς τὸ ὅτι δύω ὑπουργικοὶ γραμματεῖς δὲν ἐκπληροῦν τὰ καθήκοντά των. Εἶναι ἀληθὲς, ὅτι εἷς τῶν ὑπουργικῶν γραμματέων, ὁ Κύριος Βάρβανος, πρὸ ἑνὸς ἔτους ἔπαθεν ἀπὸ καρκῖνον, καὶ ἔκτοτε δὲν ἐθεραπεύθη· ἡ ὑπηρεσία ὅμως τὸν διετήρησε μέχρι σήμερον καὶ ἐξακολουθεῖ νὰ τὸν διατηρῇ. Καθ’ ἃς ἔχω πληροφορίας, ἡ ἀσθένειά του εἶναι ἀθεράπευτος· ἑπομένως ἐπὶ τούτου τὸ ὑπουργεῖον θὰ σκεφθῇ τί πρέπει νὰ πράξῃ. Περὶ τοῦ ἑτέρου γραμματέως δὲν γνωρίζω τίποτε· καθημερινῶς τὸν βλέπω ἐργαζόμενον· τὸν Κύριον Κλάδον ὁ Κύριος Κλάδος ἔκαμε μερικὰς ἐλλείψεις λόγῳ ἀσθενείας· δὲν ἠξεύρω ἂν ἦναι καὶ ἔμπορος· θέλω περὶ τούτου ἐξετάσει.

§45ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἔπρεπε ν’ ἀποφεύγετε πᾶσαν ἀπάντησιν εἰς αὐτὰς τὰς ἐρωτήσεις, διότι αὐτὰ τὰ ζητήματα ἀφορῶσι τὴν διοίκησιν, καὶ ἡ Βουλὴ δὲν ἔχει ὄρεξιν νὰ διοικήσῃ.

§46ΜΑΝΟΥΣΑΚΗΣ. Κύριοι, ὁμολογῶ καὶ ἀποδέχομαι τὴν ἰδέαν τοῦ Κυρίου Δεληγεώργη, ὅτι ἡ ἐξέτασις αὕτη περὶ τοῦ ἂν ἐμπορεύωνται ἢ ἐργάζωνται οἱ ὑπάλληλοι, εἶναι ἔργον διοικητικὸν καὶ οὐχὶ τῆς Βουλῆς. Ἐξετάζω ὅμως ἄλλως πως τὸ ζήτημα καὶ φρονῶ ὅτι τὸ προσωπικὸν τοῦ ὑπουργείου τῶν Ἐκκλησιαστικῶν πλεονάζει ἐν τῷ προϋπολογισμῷ. Ἂν δὲ μ’ ἀπατᾷ ἡ μνήμη, κατὰ τὸν καταστατικὸν νόμον περὶ συστάσεως ὑπουργείων, κατὰ τὰ 1846 μεταῤῥυθμισθέντα, δύω ἦσαν τμηματάρχαι, δύω γραμματεῖς ά. τάξεως καὶ εἷς βʹ. καὶ ἡ ὑπηρεσία ἔβαινε καλῶς, διότι, ὡς ὅλοι γνωρίζετε, τὸ ὑπουργεῖον τῆς Ἐκπαιδεύσεως μόνον δύω μῆνας κατ’ ἔτος ἔχει ὑπηρεσίαν. Κατὰ τὸ 1852 εἷς ὑπουργὸς, θέλων νὰ περιποιηθῇ πρόσωπά τινα συγγενῆ, ἔφερε νόμον εἰς τὴν Βουλὴν καὶ οἱ δύω γραμματεῖς ἔγιναν τρεῖς· ἐν ἔτει 1854 ἕτερος ὑπουργὸς διὰ νόμου τοὺς τρεῖς ἔκαμε τέσσαρας, ἐνῷ πρὸ πέντε ἐτῶν δύω γραμματεῖς ἐξήρκουν εἰς τὴν διεκπεραίωσιν τῆς ὑπηρεσίας. Ἡ Ἐθνικὴ Συνέλευσις θέλουσα νὰ φέρῃ οἰκονομίαν εἰς τὸ κράτος, ὡς καὶ εἰς τὰ ἄλλα ὑπουργεῖα, οὕτως ἔκαμε καὶ εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐκκλησιαστικῶν· ἔκοψε τὸν ἕνα ὑπουργικὸν γραμματέα. Τώρα βλέπω εἰς τὸν προϋπολογισμὸν 4 γραμματεῖς ά. τάξεως καὶ ἕνα βʹ. Προτείνω ἡ Βουλὴ νὰ παραδεχθῇ τὴν πρότασίν μου· ν’ ἀφαιρεθῇ εἷς γραμματεὺς ά. τάξεως καὶ εἷς βʹ. καὶ ἐστὲ βέβαιοι, ὅτι ἡ ὑπηρεσία δὲν θὰ προσκόψῃ.

§47ΔΑΡΕΙΩΤΗΣ. Προσετέθη ἡ Ἑπτάνησος καὶ ὡς ἐκ τούτου ἡ ὑπηρεσία ἀνεπτύχθη περισσότερον.

§48ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΑΔΗΣ. Ἡ παρατήρησις, ἣν ἔκαμεν ὁ Κύριος Δεληγεώργης, εἶναι λογικωτάτη. Νομίζω, ὅτι ἡ Βουλὴ δὲν πρέπει νὰ ἐπεμβαίνῃ εἰς τὰ διοικητικὰ, ἀλλ’ οὐχ ἧττον παρατηρῶ, ὅτι ὁ ἀριθμὸς τῶν ἐν τῷ ὑπουργείῳ τῆς ἐκπαιδεύσεως ὑπαλλήλων πλεονάζει. Παρατηρῶ δὲ ἰδιαιτέρως, ὅτι καθόσον ἀφορᾷ ἕνα ὑπάλληλον, τὸν ὁποῖον ὑπέμνησεν εἷς ἔντιμος βουλευτὴς, τὸν Κύριον Βάρβανον, οὗτος εἶναι εἷς τῶν ἀρχαιοτέρων ὑπαλλήλων, εἶναι ἡ κλεὶς τοῦ ἀρχείου, ὅπως εἶναι ὁ Ταμπουρατζῆς εἰς τὸ ἀρχεῖον τῆς Οἰκονομίας, καὶ ὅταν λείψῃ αὐτὸς συγκαταστρέφεται τὸ ἀρχεῖον· ὁ ὑπάλληλος αὐτὸς ἔχει καὶ δικαιώματα καὶ ὑπηρεσίαν.

§49ΧΑΤΖΙΣΚΟΣ. Ἀπὸ τὴν ἐπιτροπὴν τοῦ προϋπολογισμοῦ, κύριοι, οὐ μόνον δὲν ἔχομεν παράπονον, ἀλλ’ ἀπεναντίας ὀφείλομεν εὐχαρίστησιν διὰ τοὺς κόπους, οὓς κατέβαλε, καὶ ἑπομένως διὰ τὰς οἰκονομίας, τὰς ὁποίας μᾶς παρουσίασεν. Αὐτὴ ἡ ἐπιτροπὴ, πρόεδρος τῆς ὁποίας εἶναι ὁ κύριος Καλλιφρονᾶς, ὅστις ὑπῆρξε πολλάκις ὑπουργὸς τῶν Ἐκκλησιαστικῶν, βλέπω, ὅτι δὲν μᾶς ἔφερε κᾀμμίαν ἐλάττωσιν, καὶ βεβαίως ἐν γνώσει. Ὁ κύριος Καλλιφρονᾶς ὡς ὑπουργὸς ἄλλοτε τῶν Ἐκκλησιαστικῶν εἶναι εἰς κατάστασιν νὰ βεβαιώσῃ τὴν Βουλὴν, ὅτι αὐτὸ τὸ προσωπικὸν εἶναι λίαν οἰκονομικόν· ὑπῆρξα κ’ ἐγὼ ἄλλοτε ὑπουργὸς καὶ βεβαιῶ τὴν Βουλὴν, ὅτι ἡ ὑπηρεσία ἀνεπτύχθη καὶ ὁλονὲν ἀναπτύσσεται, καὶ ἑπομένως τὸ προσωπικὸν δὲν πρέπει νὰ ἐλαττωθῇ.

§50ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ. Τὰς ἐλαττώσεις, κύριοι, τὰς ὁποίας ἡ ἐπιτροπὴ ἐνόμισεν ἀναγκαίας χωρὶς νὰ προσκόψῃ ἡ ὑπηρεσία τοῦ ὑπουργείου, ὑπέβαλεν εἰς τὴν ἔκθεσίν της. Ἀφῄρεσε 2,000 δραχμῶν διὰ τὴν ἀντιμισθίαν τῶν ἐκτάκτων βοηθῶν, Βλέπετε ὅτι τὸ προσωπικὸν τὸ ὑπάρχον ἔλαβεν ἀνάγκην κ’ ἐκτάκτων βοηθῶν, οὓς ἡ ἐπιτροπὴ ἀπέκοψε. Νομίζω δὲ, ὅτι ἡ Βουλὴ, ἂν θέλῃ, δύναται νὰ εὐχαριστηθῇ εἰς τοῦτο, διότι τὸ ὑπάρχον προσωπικὸν δὲν εἶναι περιττόν. Τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐκκλησιαστικῶν ἔχει μεγάλην ὑπηρεσίαν· ἔχει τὸ προσωπικὸν, τὸ ὁποῖον τὸ διευθύνει, ἔχει ὑπὲρ τοὺς 1000 διδασκάλους, εἶναι 800 μόνον ὑποδιδάσκαλοι, καθηγηταὶ γυμνασίων, πανεπιστημίου, 130 μοναστήρια· ὅλα ταῦτα παρέχουσι μεγάλην ἐργασίαν, προστιθεμένων καὶ τῶν καθημερινῶν αἰτήσεων. Δὲν ἔχει πολιτικὴν σημασίαν, ἔχει ὅμως μεγάλην γραφικὴν ἐργασίαν· ἡ προσθήκη ὡσαύτως τῆς Ἑπτανήσου ηὔξησε τὴν ἐργασίαν.

§51ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΑΔΗΣ. Νὰ διευκρινισθῇ τὶ ἐστὶν ἀντιμισθία ἐκτάκτων βοηθῶν. Τὰ ἔκτακτα βοηθήματα εἶναι αἱ συντάξεις τῆς μεγαλοδωρίας, τὰς ὁποίας κατηργήσαμεν· ἐκτάκτων βοηθῶν οὐδέποτε ἔλαβε τὸ ὑπουργεῖον ἀνάγκην, οὔτε θέλει λάβει. Πρέπει νὰ λείψῃ τὸ ψεῦδος ἀπὸ τὸν προϋπολογισμόν.

§52ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέτω εἰς ψηφοφορίαν τὴν πρότασιν τοῦ κυρίου Μανουσάκη, ὅστις προτείνει ν’ ἀφαιρεθῇ ἀπὸ τὸ ά. ἄρθρον ἡ ἀντιμισθία ἑνὸς γραμματέως ά. τάξεως καὶ ἑνὸς ἄλλου βʹ.

§53ΤΙΝΕΣ. Νὰ ψηφοφορηθῇ χωριστά.

§54ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀπάλειψιν τῆς ἀντιμισθίας ἑνὸς ὑπουργικοῦ γραμματέως ά. τάξεως, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται ὀλίγοι)· ἡ Βουλὴ ἀπέῤῥιψε τὴν πρότασιν. Οἱ παραδεχόμενοι ν’ ἀπαλειφθῇ ἡ ἀντιμισθία τοῦ ἑτέρου γραμματέως τῆς βʹ τάξεως, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται οἱ ὀλιγώτεροι)· ἡ Βουλὴ ἀπέῤῥιψε. Ἑπομένως ἡ Βουλὴ παραδέχεται τὸ προσωπικὸν ὡς ἔχει. «Ἄρθρον 2. Ἔξοδα 13,500.» Ἡ ἐπιτροπὴ προτείνει τὴν ἀπάλειψιν 2,000 δραχμῶν διὰ τὴν ἀντιμισθίαν τῶν ἐκτάκτων βοηθῶν.

§55ΔΑΡΕΙΩΤΗΣ. Ὁ Κύριος Σακελλαριάδης εἶπεν, ὅτι τὸ ποσὸν ἐχρησίμευσεν ὡς αἱ μεγαλοδωρίαι. Δύναμαι νὰ τῷ εἴπω, ὅτι ἔχει λάθος· 5 γραφεῖς ἔχει τὸ ὑπουργεῖον· ὁ ἕνας εἶναι διὰ τὸ λογιστικὸν, ὁ ἕτερος διὰ τὴν ἐκπαίδευσιν, ὁ ἕτερος διὰ τὸ ἀρχεῖον, δύω μόνον μένουν διὰ τὴν ἀντιγραφὴν, ὥστε δὲν ἐπαρκεῖ. Διὰ τοῦτο σημειοῦται τὸ ποσὸν αὐτὸ εἰς τὸν προϋπολογισμὸν, διότι προσλαμβάνονται ἕτεροι, οἵτινες εἶναι ὡς τακτικοὶ ὑπάλληλοι εὑρισκόμενοι εἰς τὸ γραφεῖον.

§56ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΑΔΗΣ. Δὲν συμφωνῶ μὲ τὸν Κύριον ὑπουργόν· ἂν ἔχῃ ἀνάγκην πλειοτέρου προσωπικοῦ, ὀφείλει νὰ ὑποβάλῃ νόμον, καὶ διὰ τοῦ νόμου νὰ λάβῃ τὴν πίστωσιν, καὶ ὄχι νὰ ἔρχεται μὲ ἐκτάκτους πιστώσεις· τοῦτο εἶναι αὐθαίρετον, διότι δὲν χρησιμεύει εἰμὴ εἰς διασπορεῖς καὶ διαβόλους. Σᾶς ὁμιλῶ ἐν γνώσει, διότι ὁ Κύριος ὑπουργὸς χθὲς ἐπῆγεν εἰς τὸ ὑπουργεῖον, ἐνῷ ἐγὼ εἰργάσθην ἐπὶ πολλὰ ἔτη· ἂν θέλετε νὰ παραδεχθῶμεν τὸ ψεῦδος, νὰ λέγωμεν ὅτι δίδομεν πίστωσιν διὰ τὸ ψεῦδος!

§57ΚΟΝΤΑΡΑΤΟΣ. Οἱ λεγόμενοι περιττοὶ καὶ ἔκτακτοι εἶναι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἐργάζονται περισσότερον.

§58ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΑΔΗΣ. Εἴμεθα ἠναγκασμένοι νὰ συσταίνωμεν τοιούτους ὑπαλλήλους, καὶ διὰ τοῦτο ὑποστηρίζω, ὅτι δὲν πρέπει νὰ παραδεχθῶμεν τοιοῦτόν τι.

§59ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέτω εἰς ψηφοφορίαν τὴν πρότασιν τῆς ἐπιτροπῆς· οἱ παραδεχόμενοι παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται ὀλίγοι)· ἡ Βουλὴ ἀπέῤῥιψε.

§60ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΑΔΗΣ. Παρακαλῶ τοὺς ἐντίμους Κ. βουλευτὰς ἢ νὰ παραδέχωνται νόμιμα κονδύλια ἢ εἶμαι εἰς κατάστασιν νὰ κατορθώσω, ὥστε νὰ μὴ πάρῃ προϋπολογισμὸν τὸ ὑπουργεῖον.

§61ΠΟΛΛΟΙ. Ὤ, ὤ, ὤ, ὤ!

§62ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ νὰ σέβεσαι τὰς πεποιθήσεις τῶν βουλευτῶν, ὅπως καὶ ἐκεῖνοι σέβονται τὰς ἰδικάς σου. Ἡ Βουλὴ λοιπὸν παραδέχεται τὸ ἄρθρον. «Κεφάλαιον Βʹ. ἄρθρον 1. Ἐπιμίσθια συνοδικῶν 29,169.» Ἡ ἐπιτροπὴ προτείνει τὴν ἀφαίρεσιν 12,600.

§63ΣΙΝΑΝΙΩΤΗΣ. Ἡ ἐπιτροπὴ ἀπεφάσισεν ἐνταῦθα κατὰ μειοψηφίαν, καὶ πιστεύω νὰ μὴ ἐπιμείνῃ, διότι εἶναι ἄτοπον ν’ ἀφαιρεθῶσι τὰ ἐπιμίσθια τῶν συνοδικῶν, τὰ ὁποῖα δίδονται ὡς ἀποζημίωσις ὅταν μεταβαίνουν ἐνταῦθα ἀπὸ τῆς ἐπισκοπῆς των ὡς συνοδικοί. Προτείνω λοιπὸν νὰ μὴ ἀπαλειφθῇ τὸ κονδύλιον αὐτό.

§64ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ. Δὲν ἐπιμένει ἡ ἐπιτροπή.

§65ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ὑποστηρίζει λοιπὸν κανεὶς τὴν πρότασιν. Δὲν τὴν θέτω οὔτε εἰς ψηφοφορίαν. «Ἄρθρον 2. Ἔξοδα συνόδου. 3,450»

§66ΠΟΛΛΟΙ. Δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις.

§67ΠΡΟΕΔΡΟΣ. «Ἐπιδόματα ἐπισκόπων 97,200.» Δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις. «4. Μισθὸς ἱεροκηρύκων 22,200» Δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις. «5. Ἐκκλησιαστικαὶ ἐξωτερικαὶ δαπάναι 18,000.» Ἡ ἐπιτροπὴ προτείνει τὴν ἀπάλειψιν 6000.

§68ΔΑΡΕΙΩΤΗΣ. Περὶ τούτου ἐγένετο λόγος πολὺς εἰς τὴν παροῦσαν Βουλὴν, καὶ ἡ Βουλὴ ἀπεφάσισε τὸ ποσὸν αὐτὸ ν’ αὐξηθῇ. Περὶ τούτου ἔκαμε λόγον ὁ Κ. Χριστόπουλος. Αἱ ἐκκλησιαστικαὶ ἐξωτερικαὶ δαπάναι εἶναι διὰ τὴν διατήρησιν τῶν ναῶν τῆς Μεσσήνης, τῆς Νεαπόλεως, τοῦ Μονάχου καὶ ἑτέρων ἐκκλησιῶν ἐξωτερικῶν. Νομίζω, ὅτι τὸ ποσὸν αὐτὸ μεθ’ ὃ ἃ εἶπεν ὁ Κ. Χριστόπουλος ἔπρεπε νὰ εἶναι μεγαλείτερον, ἀλλ’ ἐπειδὴ αἱ οἰκονομικαὶ περιστάσεις δὲν τὸ ἐπιτρέπουν, ἂς μείνωμεν ἕως ἐδῶ.

§69ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ. Αἱ δαπάναι αὗται εἶναι γνωσταί· διατηροῦμεν μίαν ἐκκλησίαν εἰς τὸ Μόναχον, ἑτέραν εἰς τὴν Μελίτην καὶ κάπου ἀλλοῦ, εἰς τὰς ὁποίας στέλλονται ἱερὰ ἄμφια καὶ σκεύη, εἰς τὰ τοιαῦτα δὲ δὲν δαπανῶνται περισσότερον τῶν 4,000. Ἐσημειώθησαν περισσότερα εἰς τὸν παρελθόντα προϋπολογισμὸν, διότι ὑπῆρχον καθυστερήσεις 3 ἐτῶν, τοῦ 62, 63 καὶ 64, καθόσον ἕνεκα τῆς ἐπαναστάσεως δὲν ἐπεμελήθη τὸ ὑπουργεῖο νὰ πληρώσῃ. Αἱ δαπάναι λοιπὸν εἶναι ὡρισμέναι· ἔπειτα ὑπάρχουν καὶ ὁμογενεῖς, οἱ ὁποῖοι ἐξοδεύουν· ἐγὼ νομίζω, ὅτι 10 χιλιάδες φθάνουν.

§70Κ. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Νομίζω, ὅτι ὁ ἔντιμος Κ. Καλλιφρονᾶς δὲν θέλει ἐπιμείνει, διότι, ὡς πρέπει νὰ ἐνθυμῆται, ἐπὶ τῶν ἡμερῶν του ὡς ὑπουργοῦ τῶν Ἐκκλησιαστικῶν, ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς Ὀλυμπίας Κ. Χριστόπουλος ἔκαμε μαρκὰν ἀνάπτυξιν περὶ τῆς μεγάλης χρησιμότητος τοῦ κεφαλαίου τούτου καὶ ἡ Βουλὴ πᾶσα παρεδέχθη τὸ κεφάλαιον εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ 65, διότι ὄχι μόνον χρησιμεύει τὸ ποσὸν αὐτὸ εἰς τὴν συνδρομήν, ἡ ὁποία δίδεται εἰς τοὺς ναοὺς ἐν Νεαπόλει καὶ Μεσσήνῃ, ἀλλὰ καὶ εἰς βοηθείας διδομένας εἰς ἐκκλησίας τῆς Ἀνατολῆς· ὥστε αὐτὴ ἡ συνδρομὴ, ἡ ὁποία δίδεται εἰς τοὺς ὁμογενεῖς ἡμῶν, εἶναι λίαν ἀναγκαία καὶ ὠφέλιμος ὑπὸ ἐθνικὴν ἔποψιν, καὶ διὰ τοῦτο πρέπει νὰ μένῃ τὸ κονδύλιον ὅπως ἔχει ἐν τῷ προϋπολογισμῷ.

§71ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέτω εἰς ψηφοφορίαν τὴν πρότασιν τῆς ἐπιτροπῆς. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν γνώμην τῆς ἐπιτροπῆς παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ ἀπέῤῥιψε.

§72ΠΡΟΕΔΡΟΣ. «6. Τύπωσις βιβλίων διὰ τὰ ἱερατικὰ σχολεῖα δραχ. 500» Δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις. «7. Ἐκκλησιαστικαὶ ἐσωτερικαὶ δαπάναι δραχ. 2000» Δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις. «Κεφ. Γʹ. ἄρθρον 1. Προσωπικὸν Πανεπιστημίου 216,825.» Κατὰ τὴν δήλωσιν τοῦ ὑπουργείου προτείνεται ἐλάττωσις 76,629 δραχμῶν.

§73ΔΑΡΕΙΩΤΗΣ. Κατὰ λάθος εἰς τὸ προσωπικὸν τῶν καθηγητῶν δὲν συμπεριελήφθη ἡ μισθοδοσία τριῶν διορισθέντων καθηγητῶν, ἀναβαίνουσα εἰς δραχμὰς 9,600· παρακαλῶ λοιπὸν νὰ σημειωθῇ καὶ τὸ ποσὸν αὐτό.

§74ΜΑΝΟΥΣΑΚΗΣ. Εἰς τὸ προσωπικὸν τοῦ Πανεπιστημίου εἶναι σημειωμένον μόνον τὸ ποσὸν τῶν καθηγητῶν, δὲν φαίνεται ὅμως καὶ ὁ ἀριθμὸς αὐτῶν. Παρετηρήθη, ὅτι ἡ θεολογικὴ σχολὴ ἔχει 4 καθηγητάς, ἡ νομικὴ 12, ἡ ἰατρικὴ 19 καὶ καθεξῆς. Μεγάλην παρατηρῶ δυσαναλογίαν, διότι εἰς ξένα πανεπιστήμια ὅλου τοῦ κόσμου δὲν εὑρίσκονται 19 καθηγηταὶ τῆς ἰατρικῆς, καθὼς καὶ εἰς τὸ πτωχότερον τῆς Γερμανίας δὲν εὑρίσκονται 4 καθηγηταὶ τῆς θεολογίας· καὶ τὰ πτωχότερα πανεπιστήμια τῆς Εὐρώπης ἔχουν 8 ἕως 9 καθηγητὰς εἰς τὴν θεολογικὴν σχολήν. Αἱ Ἀκαδημίαι τῆς Ῥωσσίας ἔχουν ποῦ μὲν 9, ποῦ δὲ 10 καθηγητὰς τῆς θεολογίας, ὅπου διδάσκονται ὅλοι οἱ κλάδοι· ἐν Κωνσταντινουπόλει ὑπάρχουσιν 7 καθηγηταί, ἐν δὲ τοῖς Ἱεροσολύμοις 6, διδάσκοντες τοὺς διαφόρους κλάδους τῶν ἱερῶν μαθημάτων. Δυστυχῶς ὅμως ἐν Ἑλλάδι ἀπὸ τῆς συστάσεως τοῦ Ἑλληνικοῦ Πανεπιστημίου ποτὲ μὲν ὑπῆρξαν 2, ποτὲ δὲ 3 καὶ τελευταῖον 4. Οἱ διάφοροι Πρυτάνεις, δίδοντες εὐθύνας ἐνώπιον τῶν καθηγητῶν, κατ’ ἔτος ἀναφέρουσι τὴν ἔλλειψιν ταύτην. Πολλάκις αἱ Βουλαὶ ἐζήτησαν νὰ συμπληρωθῇ κατὰ τὸ δυνατὸν ἡ σχολὴ αὕτη, ἀλλὰ δὲν ὑπῆρχον καθηγηταί. Ἐν Γερμανίᾳ, κύριοι, σπουδάζουσι 4 καθηγηταὶ τῆς θεολογικῆς σχολῆς, πρώην συμμαθηταί μου ἐν τῷ Πανεπιστημίῳ· περὶ τὰ μέσα τοῦ ἔτους 1866 θὰ ἔλθωσι τρεῖς ἐξ αὐτῶν ἐδῶ. Προτείνω εἰς τὴν Βουλὴν νὰ μὴ προσθέσῃ πλείονας δαπάνας, ἀλλὰ νὰ ἀφαιρέσῃ 2 ἕδρας ἐκ τῶν 19 τῆς ἰατρικῆς καὶ νὰ προσθέσῃ αὐτὰς εἰς τὴν θεολογικήν, ἵνα καταστήσωμεν τὴν Σχολὴν ταύτην πλήρη, ὅσον οἷόν τε, διὰ νὰ διδάσκωνται ὅλα τὰ μαθήματα τῆς θεολογίας ἐντελέστερον.

§75ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Δὲν ἀντιτείνω, κύριοι, ἀλλ’ οὔτε ὑποστηρίζω τὴν πρότασιν τοῦ Κ. Μανουσάκη περὶ προσθήκης δύω Καθηγητῶν ἐν τῇ θεολογικῇ Σχολῇ, διότι νομίζω, ὅτι δὲν εἶναι ἡ στιγμὴ καθ’ ἣν πρέπει νὰ συζητήσωμεν τὸ ἀντικείμενον τοῦτο. Ἄλλο θὰ ὑποβάλω ἐνώπιον τῆς Βουλῆς. Εἴμεθα εἰς τὸν δρόμον τῶν οἰκονομιῶν, καὶ ἕως τώρα ἐκάμαμεν καὶ οἰκονομίας, αἱ ὁποῖαι ἠμποροῦν νὰ φέρουν ἂν οὐχὶ βλάβην, ἀλλὰ κατά τι ἐμπόδιον εἰς τὴν ὑπηρεσίαν. Ὅταν ὅμως πρόκειται περὶ οἰκονομιῶν, ὁποῖαι ὄχι μόνον δὲν φέρουσι βλάβην εἰς τὴν ὑπηρεσίαν, ἀλλὰ καὶ τὴν ὠφελοῦν, νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ τὰς κάμωμεν. Ὁ ὀργανικὸς νόμος τοῦ Πανεπιστημείου δὲν πιστεύω νὰ συζητηθῇ εἰς τὴν παροῦσαν Σύνοδον, ἀλλ’ εἴμεθα εἰς τὴν στιγμὴν ὅπου ψηφίζομεν τὰς πιστώσεις, καὶ πρόκειται νὰ ψηφίσωμεν πιστώσεις διὰ 50 καθηγητάς, μεταξὺ τῶν ὁποίων ὑπάρχουσι 19 τῆς Ἰατρικῆς Σχολῆς. Καὶ διότι ἔλαβα τὴ τιμὴν νὰ καθυποβάλω εἰς τὴν Βουλὴν ἓν νομοσχέδιον περὶ τούτου, καὶ διότι αὐτὴ ἡ πληθὺς εἰς τὴν Ἰατρικὴν Σχολὴν κατ’ ἐμὲ εἶναι ἀδικαιολόγητος, προτείνω τὴν ἐλάττωσιν 7 ἑδρῶν. Προτείνω λοιπὸν νὰ ἀρθῇ αὐτὴ ἡ πίστωσις δι’ 7 ἕδρας τῆς Ἰατρικῆς Σχολῆς, καὶ νὰ σημειωθῇ εἰς τὰ πρακτικὰ, ὅτι μένει ἐλεύθερος ὁ Κ. Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας διὰ Β. Διατάγματος νὰ διορίσῃ ποίας ἕδρας διατηρεῖ. Ἠξεύρω, ὅτι σήμερον ῥίπτω ἐπάνω μου 7 ἐχθροὺς· ἀδιάφορον· πρέπει νὰ ἐκπληρώσωμεν τὸ χρέος, διὰ τὸ ὁποῖον ἐκλήθημεν ἐντὸς τῆς Βουλῆς ταύτης.

§76ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΑΔΗΣ. Ἤθελα εὑρεθῆ εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ ἀποκρούσω τὴν ἰδέαν, τὴν ὁποίαν ὁ Κ. Λομβάρδος ὑπὲρ τῆς ἐλαττώσεως ἐξέφρασεν· ἀλλ’ ὁρμώμενος ἀπὸ δύω τινὰ αἴτια ἠναγκασμένος νὰ τὴν ὑποστηρίξω· διότι οἱ 19 καθηγηταὶ, οἱ ὁποῖοι ὑπάρχουν εἰς τὸ Πανεπιστήμιον, δὲν λαμβάνουν καιρὸν νὰ παραδώσουν, ἢ παραδίδοντες ἐναλλὰξ καθιστῶσιν αὐτοὺς τοὺς δυστυχεῖς μαθητὰς ὅλως διόλου ἀναύδους ν’ ἀκούουν τὸν ἕνα καὶ τὸν ἄλλον· καὶ τοιουτοτρόπως συγχύζονται καὶ ἀντὶ νὰ καρπωθῶσιν ἰδέας χάνουν καὶ ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἔχουν εἰς τὸ μυαλό τους· δεύτερον λέγω, ὅτι ἡ Κυβέρνησις κατὰ καιροὺς ἀπέστειλεν ἰδίᾳ δαπάνῃ πολλοὺς ἐν Εὐρώπῃ εἰς διαφόρους κλάδους, καὶ τὴν ἰατρικὴν, καὶ τὴν φιλολογίαν καὶ τὴν μηχανικὴν, ἐπανερχόμενοι δὲ ἐκ τῆς Εὐρώπης, ὅλοι θέλουν νὰ ἐνδιατρίψουν εἰς τὴν πρωτεύουσαν καὶ τοιουτοτρόπως ἀφήσαμεν τὰς ἐπαρχίας ἄνευ ἰατρῶν καὶ διδασκάλων καὶ μηχανικῶν, σχεδὸν ἐρήμους. Ἐὰν οἱ ἑπτὰ καθηγηταὶ λείψουν ἀπὸ τὸ Πανεπιστήμιον, αὐτοὶ βεβαίως θὰ ὑπάγουν εἰς τὰς ἐπαρχίας καὶ τοιουτοτρόπως θὰ τὰς ὠφελήσουν.

§77ΒΑΛΑΣΣΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς Ἐξωτερικῶν). Καθόσον ἀφορᾷ τὴν πρότασιν τοῦ Κ. Λομβάρδου ἀντιτάσσομαι, πρῶτον διότι κατὰ τύπους δὲν ἦλθεν ἐγκαίρως, διότι σήμερον δὲν πρόκειται περὶ κανονισμοῦ τοῦ Πανεπιστημίου, ἀλλὰ περὶ προϋπολογισμοῦ. Ὅταν ἐν καιρῷ εὐθέτῳ ἔλθῃ ὁ κανονισμὸς τοῦ Πανεπιστημίου, θέλομεν ἐξηγηθῆ καὶ θέλομεν δώσει τὰς ἀναγκαίας πληροφορίας ἂν πρέπει νὰ ἐλαττωθῶσιν αἱ ἕδραι. Καὶ οὐσιαστικῶς ἔρχομαι νὰ εἴπω, ὅτι δὲν ἔχει δίκαιον εἰς τὴν κατάργησιν τῶν ἑδρῶν τῆς ἰατρικῆς σχολῆς, ὄχι διότι τὰ πανεπιστήμια τῆς Γερμανίας εἶναι τῳόντι μικρότερα καὶ ἀντιπροσωπεύουσι πολὺ μικρότερα ἔθνη, τὸ δὲ ἰδικόν μας εἶναι μὲν μικρὸν ὀνομαστικῶς, ἔχει ὅμως μίαν ἀποστολὴν πολὺ μεγαλειτέραν. Τὸ πανεπιστήμιον τῶν Ἀθηνῶν ἔχει περισσοτέρους μαθητὰς ἀπὸ πολλὰ πανεπιστήμια τῆς Γερμανίας· τὰ πλεῖστα ἐκεῖ δὲν ἔχουν παρὰ 150 τὸ πολὺ φοιτητὰς, τὸ δὲ Ἑλληνικὸν στέλλει εἰς ὅλην τὴν Ἀνατολὴν ἰατρούς. Ἐκεῖ τὰ Πανεπιστήμια εἶναι τὸ ἓν πλησίον τοῦ ἄλλου, καὶ μεταβαίνουν εἰς τὸ Βερολῖνον, εἰς τὴν Βιέννην καὶ τελειοποιοῦνται. Εἰς τὴν Γαλλίαν, ὅπου εἶναι τὸ καλλίτερον πανεπιστήμιον, ὑπάρχουν διπλάσιαι ἕδραι, καὶ ὄχι μόνον τακτικοὶ καθηγηταὶ ἀλλὰ καὶ ἓν μέγα πλῆθος ὑφηγητῶν, οἱ ὁποῖοι ἔχουν ἐλευθέραν τὴν διδασκαλίαν καὶ παραδίδουν ὅλα τὰ μαθήματα. Διὰ τοῦτο, νομίζω, ἐπὶ τοῦ παρόντος ν’ ἀναβληθῇ ἡ συζήτησις περὶ τῆς καταργήσεως τῶν ἑδρῶν, καὶ ὅταν ἔλθῃ ὁ ὀργανικὸς νόμος τοῦ Πανεπιστημίου, τὸ συζητοῦμεν.

§78ΚΑΡΑΛΙΒΑΝΟΣ. Δὲν συμφωνῶ, Κ. Πρόεδρε, μὲ τὸν Κ. ὑπουργὸν, ὅτι αἱ ἕδραι αἱ ὑπάρχουσαι σήμερον εἰς τὸ Πανεπιστήμιον τῆς Ἑλλάδος δὲν εἶναι πολλαί· ὅταν βεβαίως ἔλθῃ ὁ ἁρμόδιος καιρὸς, θέλομεν ἀποδείξει καὶ θέλομεν πεισθῆ, ὅτι ὁ ἀριθμὸς αὐτὸς δὲν πρέπει νὰ ᾖναι πλέον τῶν δέκα. Καθόσον ἀφορᾷ τὴν σχολὴν τῆς ἰατρικῆς, δὲν εἶναι βέβαιον, ὅτι εἰς πολλὰ μικρὰ Πανεπιστήμια τῆς Γερμανίας ὑπάρχουν ὀλιγώτεραι ἕδραι, διότι οἱ μαθηταὶ εἶναι ὀλίγοι. Ἠμπορῶ νὰ σᾶς φέρω ὡς παράδειγμα τὸ πανεπιστήμιον τῆς Γοττίγγης, ὅπου ἐγὼ ἔμεινα καιρὸν ἀρκετὸν καὶ ὅπου οἱ φοιτηταὶ τοῦ πανεπιστημίου εἶναι πλέον τῶν 1000· καὶ ὅμως ἡ ἰατρικὴ σχολὴ ἔχει μόνον 10 ἕδρας· καὶ εἰς ἄλλα πανεπιστήμια ἀκόμη. Ἀλλὰ χωρὶς ν’ ἀριθμῶ αὐτὰ, λέγω, ὅτι, ἀφοῦ μάθετε, ὅτι ἡ ἰατρικὴ σχολὴ τῶν Παρισίων ἔχει 23 ἕδρας καὶ τοῦ Βερολίνου 17, θέλετε πεισθῇ βεβαίως ὅτι ἡ τῆς Ἑλλάδος ἰατρικὴ σχολὴ ἔχει πολὺ μεγαλείτερον ἀριθμόν. Ἀλλ’ ἐνῷ εἶμαι κατὰ τῆς ἰδέας τοῦ Κ. ὑπουργοῦ τῶν ἐξωτερικῶν καὶ ἐνῷ ἀναγνωρίζω ὅτι ἡ ἰατρικὴ σχολὴ ἄλλως πως πρέπει νὰ καταρτισθῇ καὶ σύμφωνα πρὸς τὴν ὠφέλειαν τῶν διδασκομένων καὶ πρὸς τὴν οἰκονομίαν, ἀφ’ ἑτέρου δὲν δύναμαι νὰ παραδεχθῶ σήμερον τὴν οἰκονομίαν αὐτὴν, διότι, ἐὰν ἀφαιρέσωμεν μερικὰς ἕδρας, δὲν θέλομεν κάμει ἄλλο τι, παρὰ νὰ φέρωμεν μίαν σύγχυσιν μεταξὺ τῶν διδασκομένων μαθημάτων, καὶ τοιουτοτρόπως θέλομεν ἀδικήσει τοὺς φοιτητὰς τῆς ἰατρικῆς τοὐλάχιστον ἐπὶ ἓν ἔτος. Διὰ ταῦτα παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ ἀναβάλῃ αὐτὴν τὴν οἰκονομίαν.

§79ΔΑΡΕΙΩΤΗΣ (Ὑπουργὸς Παιδείας). Οἱ λόγοι τῆς οἰκονομίας, κύριοι, ἐκίνησαν πάντοτε τὴν ἐργασίαν μας ἐπὶ τοῦ ὑπουργείου τῶν ἐκκλησιαστικῶν· εἴχομεν ὑπ’ ὄψιν καὶ τὸ Πανεπιστήμιον, διότι εἴχομεν τὴν ἰδέαν, ὅτι περισσεύουσι θέσεις, ὅτι ἡ ἰατρικὴ ἔχει περισσοτέρας καὶ ἡ φιλολογικὴ ὀλιγωτέρας. Τὸ ἀντικείμενον ὅμως αὐτὸ δὲν ἦτον εἰς κατάστασιν νὰ τὸ σκεφθῶ οὔτε μόνος, οὔτε μετ’ ἄλλων, πολὺ περισσότερον καθόσον ἐν τῇ Βουλῇ ὑπάρχει νομοσχέδιον ὀργανισμοῦ τοῦ πανεπιστημίου, τὸ ὁποῖον κανονίζει τὰς θέσεις ταύτας. Τὸ κατ’ ἐμὲ νομίζω, καὶ παρακαλῶ τὴν Βουλὴν, ἵνα μὴ ἐπέλθωσι βλάβαι, νὰ ἀφήσητε τὸν προϋπολογισμὸν ὅπως ἔχει, καὶ σᾶς βεβαιῶ ὅτι ἡ Κυβέρνησις θέλει ἀσχοληθῆ εἰς τὸ ἀντικείμενον αὐτὸ ἢ νὰ φέρῃ νομοσχέδιον ἄλλο παρὰ τὸ τοῦ προκατόχου, ἢ ἂν τὸ ἴδῃ κατάλληλον, νὰ ὑποστηρίξῃ αὐτὸ ἐν καιρῷ.

§80ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέτω εἰς ψηφοφορίαν τὴν πρότασιν τοῦ Κ. Λομβάρδου ν’ ἀφαιρεθῇ πίστωσις ἀνάλογος 7 ἑδρῶν τῆς ἰατρικῆς σχολῆς, καὶ νὰ μείνουν οὕτω 12 ἕδραι. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν ταύτην νὰ ἐγερθῶσιν (ἀνίστανται οἱ ὀλιγώτεροι). Ἀπεῤῥίφθη.

§81ΜΑΝΟΥΣΑΚΗΣ. Τὴν ἰδικήν μου, Κ. Πρόεδρε.

§82ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αὕτη εἶναι τοῦ ὀργανικοῦ νόμου καὶ δὲν ψηφοφορεῖται θέτω εἰς ψηφοφορίαν τὴν πρότασιν τοῦ Κ. ὑπουργοῦ, ὅστις ζητεῖ νὰ προστεθῇ δαπάνη διὰ τρεῖς καθηγητὰς 9600 δραχμ. Ἀντίῤῥησις ὑπάρχει;

§83ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§84ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. «Ἄρθρον 2. Ἔξοδα 19698» Κατὰ τὴν δήλωσιν ἀφαιροῦνται ἐκ τῶν ἐξόδων τοῦ πανεπιστημίου 6000, ἐκ τῆς Ἀκαδημίας καὶ ἀρχοντείου 2798, τὸ ὅλον 8798. Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις;

§85ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§86ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρεδέχθη.— «Ἄρθρον 3. Προσωπικὸν Βιβλιοθήκης 15,583» Κατὰ τὴν δήλωσιν τοῦ ὑπουργείου, προτείνεται αὔξησις 3,600.

§87ΔΑΡΕΙΩΤΗΣ (Ὑπουργὸς Παιδείας). Ἡ Βουλὴ, Κ. Πρόεδρε, προχθὲς παρεδέχθη τὸν μισθὸν τοῦ βιβλιοφύλακος εἰς δραχμὰς 120 κατὰ μῆνα· ὥστε νὰ ἐλαττωθῇ ἀναλόγως τὸ ποσὸν τῶν 3,600.

§88ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα. Καὶ ἡ ἐπιτροπὴ προτείνει τὸν μισθὸν αὐτοῦ εἰς 120 δραχμάς.

§89ΔΑΡΕΙΩΤΗΣ (Ὑπουργὸς Παιδείας). Εἰς τὸ προσωπικὸν τῆς βιβλιοθήκης ἔχομεν βιβλιοφύλακα ά. καὶ βʹ. τάξεως· παρακαλῶ ὁ τῆς βʹ. τάξεως νὰ ἐκλείψῃ καὶ νὰ διορισθοῦν δύω βοηθοί.

§90ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀντὶ νὰ δίδωνται εἰς ἕνα βοηθὸν 180 δραχμαὶ νὰ δίδωνται ἀνὰ ἐννενήκοντα δραχμαὶ εἰς δύω.

§91ΠΟΛΛΟΙ. Δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις.

§92ΔΑΡΕΙΩΤΗΣ. (Ὑπουργὸς Παιδ. καὶ Ἐκκλησιαστικῶν). Ἡ Κυβέρνησις ἀπέστειλεν εἴς τινας μονὰς τῶν Ἰονίων νήσων καὶ διαφόρους ἄλλας μονὰς τὸν Κ. Σάθαν πρὸς ἀνεύρεσιν χειρογράφων· εὑρέθησαν δὲ μερικὰ χειρόγραφα, τὰ ὁποῖα διαλαμβάνουν περὶ τῆς εἰσβολῆς τῶν Σλάβων, διὰ τῶν ὁποίων ὁποίων ἀποδεικνύεται ἐσφαλμένη ἡ γνώμη τοῦ Φαλμεράϊερ Αὐτὰ τὰ ἔγγραφα θεωροῦνται ἀναγκαῖα νὰ τυπωθῶσι, καὶ ἂν ἡ Βουλὴ ἐγκρίνῃ τὴν δαπάνην αὐτὴν καὶ θεωρῇ ἀναγκαίαν τὴν τύπωσιν, ἂς τὴν παραδεχθῇ.

§93ΙΑΚΩΒΑΤΟΣ. Εἰς ποίας μονὰς εὑρέθησαν;

§94ΔΑΡΕΙΩΤΗΣ. Δὲν ἠξεύρω καλῶς, ἀλλὰ νομίζω εἰς τὴν Ζάκυνθον.

§95ΙΑΚΩΒΑΤΟΣ. Νομίζω, ὅτι ἡ Κυβέρνησις αὐτὰ τὰ χειρόγραφα δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ τὰ ἀφαιρέσῃ.

§96ΔΑΡΕΙΩΤΗΣ. Σήμερον ὑπάρχουσιν εἰς τὰς χεῖρας τοῦ ὑπουργοῦ· πέντε τόμοι εἶναι· ἂν θέλητε ἄλλας πληροφορίας, σᾶς δίδω αὔριον. Ἐδῶ εἰς τὰ ἔξοδα τῆς βιβλιοθήκης νὰ προστεθῇ ἡ δαπάνη.

§97ΠΟΛΛΟΙ. Δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις.

§98ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὥστε θὰ γίνῃ τὸ ὅλον 10,500.

§99ΔΑΡΕΙΩΤΗΣ. Ἐπίσης εἰς ἀγορὰν ἀρχαίων χειρογράφων νὰ προστεθῇ πίστωσις 1000 δραχμῶν.

§100ΠΟΛΛΟΙ. Δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις.

§101ΠΡΟΕΔΡΟΣ. «Ἄρθρον 5. Προσωπικὸν ἀστεροσκοπείου 3,855.»

§102ΠΟΛΛΟΙ. Δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις.

§103ΠΡΟΕΔΡΟΣ. «Ἄρθρον 6. Ἔξοδα Ἀστεροσκοπείου δρ. 1800.» Κατὰ τὴν δήλωσιν τοῦ ὑπουργοῦ ἐκπίπτονται 1200.

§104ΠΟΛΛΟΙ. Δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις.

§105ΠΡΟΕΔΡΟΣ. «Ἄρθρ. 7. Προσωπικὸν Βοτανικοῦ κήπου 3552.»

§106ΠΟΛΛΟΙ. Δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις.

§107ΠΡΟΕΔΡΟΣ. «Ἄρθρον 8. Ἔξοδα Βοτανικοῦ κήπου 2960.»

§108ΠΟΛΛΟΙ. Δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις.

§109ΠΡΟΕΔΡΟΣ. «Ἄρθρον 9. Προσωπικὸν ἀρχαιολογικῆς ὑπηρεσίας 6331.»

§110ΠΟΛΛΟΙ. Δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις.

§111ΠΡΟΕΔΡΟΣ. «Ἄρθρον 10. Ἔξοδα ἀρχαιολογικῆς ὑπηρεσίας 19,300.

§112ΠΟΛΛΟΙ. Δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις.

§113ΠΡΟΕΔΡΟΣ. «Ἄρθρ. 11. Προσωπικὸν γυμνασίων 398,072.» Κατὰ τὴν δήλωσιν γίνεται ἐλάττωσις ἐκ δρ. 19,900.

§114ΔΑΡΕΙΩΤΗΣ. Νὰ ἐλαττωθοῦν 49,200 δραχ. ἀπὸ τὸ ποσὸν, τὸ ὁποῖον εἶναι εἰς τὸν προϋπολογισμὸν, τὸ δὲ ποσὸν τῶν 49,200 νὰ τεθῇ εἰς τὸ κατόπιν κεφάλαιον· αὐτὸ δὲ τὸ κεφάλαιον εἶναι ἀρκετὸν διὰ τὰ γυμνάσια.

§115ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐκτὸς τοῦ ποσοῦ τῆς δηλώσεως προτείνετε τὴν ἐλάττωσιν 49,200;

§116Θ. ΚΑΝΑΚΑΡΗΣ. Ἀφαιρεῖται ἡ ἕδρα τῆς Ἀγγλικῆς γλώσσης ἀπὸ τὸ Γυμνάσιον τῶν Πατρῶν· ἐπειδὴ δὲ αἱ Πάτραι εἶναι ἐμπορικὴ πόλις, νομίζω, ὅτι δὲν πρέπει νὰ λείψῃ ἀπὸ τὸ Γυμνάσιον αὐτὴ ἡ ἕδρα· ὅθεν παρακαλῶ ἡ ἕδρα αὕτη τῶν Ἀγγλικῶν νὰ μένῃ εἰς τὸ Γυμνάσιον Πατρῶν.

§117ΔΑΡΕΙΩΤΗΣ. Δὲν ἐννοοῦμεν, οὐδὲ ἔχομεν ἀντίῤῥησιν εἰς τοῦτο, ἐὰν ἡ Βουλὴ τὸ θέλῃ.

§118ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πόσον εἶναι τὸ ποσόν;

§119ΔΑΡΕΙΩΤΗΣ. 2160 δραχμαί.

§120ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Ὑποβάλλω τὴν ἑξῆς παρατήρησιν, ὁρμώμενος τῷ ὄντι αὐτὴν τὴν φορὰν ἀπὸ ζήτημα προσωπικόν. Ὑπάρχει εἰς τὴν Ζάκυνθον εἷς γέρων καθηγητὴς τῆς Ἀγγλικῆς γλώσσης, ὅστις δὲν ἔχει ἄλλην βοήθειαν εἰμὴ τὴν μισθοδοσίαν, τὴν ὁποίαν λαμβάνει ἐκ τῆς παραδόσεως τῶν Ἰταλικῶν μαθημάτων· ἐσχάτως τὸ Ὑπουργεῖον τὸν ἔπαυσε, καὶ ἐπειδὴ εἶναι καὶ αὐτὸ τὸ πρόσκομμα, προτείνω νὰ διατηρηθῇ ἡ ἕδρα τῆς Ἰταλικῆς γλώσσης.

§121ΔΑΡΕΙΩΤΗΣ. Γνωρίζετε, ὅτι εἰς τὸ καταστατικὸν τῶν γυμνασίων δὲν ὑπάρχει ἡ παράδοσις αὐτοῦ τοῦ μαθήματος. Ἑπομένως ἡμεῖς δὲν δυνάμεθα νὰ διορίσωμεν Καθηγητὴν, ἐκτὸς ἐὰν ἡ Βουλὴ παραδεχθῇ τὸ τοιοῦτον, καὶ τότε δὲν ἔχω ἐναντίαν γνώμην.

§122ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Χωρὶς νὰ ἔχω τὴν ἀντίῤῥησιν εἰς ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα οἱ προλαλήσαντες εἶπον, παρακαλῶ τὸν Κ. Ὑπουργὸν νὰ μᾶς εἴπῃ ἐὰν ᾖναι Γυμνάσια αὐτὰ, τὰ ὁποῖα ἔχομεν, ἐὰν ᾖναι καθηγηταὶ ἐκεῖνοι, οἵτινες διδάσκουσι, διότι δύναμαι νὰ βεβαιώσω, ὅτι τὰ ⅔ ἐκείνων δὲν εἶναι καθηγηταί· θὰ παρακαλέσω δὲ ἰδίως τὴν Κυβέρνησιν νὰ συστήσῃ τὴν προσοχήν της εἰς ἐκεῖνα τὰ Γυμνάσια, τὰ ὁποῖα ἔχουν ἐπιῤῥοήν.

§123ΔΑΡΕΙΩΤΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὸ ἀντικείμενον τοῦτο ἔχεται ἐν μέρει ἀληθείας, ὅτι δὲν ἔπρεπε νὰ ὑπάρχουν τινὲς Καθηγηταὶ, ἀλλὰ πιστεύω, ὅτι ἡ Κυβέρνησις εἰς τοῦτο δὲν εἶναι παραίτιος· ἡ Βουλὴ εὑρέθη πολλάκις εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ συστήσῃ Γυμνάσια, καὶ ἡ Κυβέρνησις νὰ ἐκτελέσῃ τὴν ἀπόφασιν τῆς Βουλῆς. Πάντοτε βεβαίως ἡ Βουλὴ πρέπει νὰ φροντίζῃ ὅπως συσταίνωνται ἐκπαιδευτικὰ καταστήματα νέα, ἀλλὰ ἔπρεπε νὰ ἔχωμεν καὶ τὰ μέσα διὰ νὰ συστήσωμεν αὐτὰ τὰ Γυμνάσια, νὰ ἔχωμεν Καθηγητὰς. Εὑρέθη ἡ Κυβέρνησις εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ συστήσῃ αὐτὰ τὰ Γυμνάσια· ἔκαμεν ὅ,τι ἠδυνήθη. Αὐτὸς εἶναι ὁ λόγος· ἀλλὰ θὰ προσπαθήσωμεν, ὅσον τὸ δυνατὸν, νὰ φροντίσωμεν τὴν βελτίωσίν των.

§124ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΑΔΗΣ. Προχθὲς, κύριοι, ὅταν ἐπρόκειτο περὶ τοῦ Γυμνασίου Κερκύρας, διὰ τοὺς εἰδικοὺς καθηγητὰς, δὲν ἔλαβον τὸν λόγον, ἀλλὰ νομίζω, ὅτι εἶναι κατάλληλον τώρα νὰ διαφωτίσω τὴν Βουλὴν καὶ τὴν Κυβέρνησιν διὰ τὴν προσθήκην, ἥτις ἔγινεν εἰς τὴν Ἑπτάνησον καὶ ἰδίως εἰς Κέρκυραν δύω εἰδικῶν Καθηγητῶν, διότι δὲν ἐπρόσεξαν εἰς τὸ τί ἐντεῦθεν θὰ προκύψῃ. Ἐνῷ ὅλοι οἱ ἄλλοι μαθηταὶ τῶν ἄλλων Γυμνασίων θὰ τελειώνωσι τὰς σπουδάς των εἰς τέσσαρα ἔτη, αὐτοὶ θὰ ᾖναι ἀνάγκη νὰ διανύσωσιν ἓν ἔτος ἢ δύω περισσότερα, ὥστε μετὰ 7 ἔτη νὰ ἔλθουν εἰς τὸ Πανεπιστήμιον· ὅ,τι θὰ συμβῇ εἰς τὰ λοιπὰ Γυμνάσια τῆς Ἑπτανήσου, τὸ αὐτὸ θὰ συμβῇ καὶ διὰ τὸ Γυμνάσιον τῆς Ζακύνθου· ὥστε καὶ ἐκεῖ οἱ μαθηταὶ θὰ ᾖναι ἀνάγκη νὰ διανύσωσιν ἀντὶ τεσσάρων ἐτῶν, 5 καὶ 6. Αὐτὰ λοιπὸν οἱ ἔντιμοι βουλευταὶ τῆς Ἑπτανήσου πρέπει νὰ τὰ λάβωσιν ὑπ’ ὄψιν, ἵνα μὴ ἐγερθῶσι παράπονα καὶ δυσαρέσκειαι. Ὅσον δὲ ἀφορᾷ τὴν Ἰταλικὴν γλῶσσαν, εἶναι καλὸν οἱ συνάδελφοι νὰ τὴν ἐξοβελίσωσιν, ἂν ᾖναι δυνατὸν, ἀπὸ τὰ Γυμνάσια, διότι ἡ γλῶσσα ἐκείνη ἔχει ζυμωθῆ μὲ τὰ ἔθιμα καὶ τὰς συνηθείας τῶν ἀδελφῶν ἡμῶν Ἑπτανησίων, καὶ τοῦτο ἠμποροῦν νὰ τὸ βεβαιώσουν καὶ οἱ ἀπὸ τὰς ἐξοχάς. Εἰς τὰς ἐξοχὰς διατηροῦνται ἁγνὰ τὰ ἤθη τὰ ἀρχαῖα, ἐν δὲ ταῖς πόλεσιν ἔλειψαν, καὶ διὰ τοῦτο ἔπρεπε νὰ λείψῃ καὶ ἡ γλῶσσα ἐκείνη.

§125ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Ἐὰν ἠμποροῦν νὰ ἐκλείψουν 300 ἐτῶν ἔγγραφα, εἰς τὰ ὁποῖα στηρίζεται ἡ ἰδιοκτησία μας καὶ μὲ τὰ ὁποῖα καθημέραν ἔχομεν νὰ κάμωμεν, ἠμποροῦσε νὰ γίνῃ· ἀλλ’ ἐπειδὴ ἔχομεν τόσα καὶ τόσα ἔγγραφα, τὰ ὁποῖα εἴμεθα ἠναγκασμένοι νὰ τὰ ἀναγινώσκωμεν...

§126ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΑΔΗΣ. Εἴχομεν καὶ ἡμεῖς τὰ τουρκικὰ ἔγγραφα.

§127ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρόκειται ν’ ἀφαιρεθῶσι δύω ποσά· τὸ ποσὸν, τὸ ὁποῖον προτείνει ὁ κ. ὑπουργὸς ἐκ δραχ. 49,200, ὁποῖον ἀπὸ τὸ Κεφάλαιον τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ νὰ προστεθῇ εἰς τὸ κεφάλαιον (θόρυβος)..... Προτείνεται νὰ μείνουν δύω διδάσκαλοι, ὁ μὲν τῆς Ἀγγλικῆς, ὁ δὲ τῆς Ἰταλικῆς, τουτέστιν ἀντὶ τῶν 49,200, αἱ ὁποῖαι πρόκειται ν’ ἀφαιρεθῶσιν, ἀπὸ αὐτὰς νὰ μείνουν 2,700.

§128ΠΟΛΛΟΙ. Δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις.

§129ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. — «Ἄρθρον 12. Ἔξοδα 68,129.» Προτείνεται ἐλάττωσις 23,734.

§130ΠΟΛΛΟΙ. Δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις.

§131ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. — «Ἄρθρον 13. Προσωπικὸν Ἑλληνικῶν σχολείων 338.663.» Ἡ δήλωσις τοῦ ὑπουργοῦ προτείνει ἐλάττωσιν 2,933. Ὑπάρχει πρότασις ἐκ μέρους τοῦ Καραλιβάνου καὶ Θεοχάρη ἐν τῷ κεφαλαίῳ αὐτῷ νὰ προστεθῇ ἡ δαπάνη τῆς μισθοδοσίας ἑνὸς διδασκάλου παραδίδοντος τὰ ναυτικὰ ἐν ἑκάστῃ τῶν σημαντικωτέρων πόλεων.

§132ΚΑΡΑΛΙΒΑΝΟΣ. Εἰς τὴν Σῦρον, εἰς τὴν Ἄνδρον, εἰς τὴν Σκόπελον, εἰς τὴν Ὕδραν, εἰς τὰς Σπέτσας καὶ εἰς τὸ Γαλαξεῖδι.

§133ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Εἰς τὸ Γυμνάσιον τῆς Σύρου, τῆς Ὕδρας, τῶν Σπετσῶν· ἐννοῶ· ἄλλως εἰς ὅλα τὰ μέρη δὲν εἶναι δυνατόν, διότι δὲν ἔχομεν διδασκάλους.

§134ΚΑΡΑΛΙΒΑΝΟΣ. Ἡ ναυτιλία παρημελήθη· ἐδῶ δὲν πρόκειται παρὰ διὰ μιᾶς παραμικρᾶς δαπάνης νὰ θεραπευθῇ τὸ κακόν· ἡμεῖς δὲν θέλομεν εἰμὴ νὰ ἐφαρμοσθῇ ἐκεῖ, ὅπου εἶναι ἀνάγκη. Ἐγὼ εἶπον εἰς ὅλας τὰς μεγαλοπόλεις, τὴν Κεφαλληνίαν, τὸ Γαλαξείδιον, τὰς Σπέτσας, τὴν Ὕδραν, τὴν Σῦρον, τὴν Ἄνδρον

§135ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Ὡρμήθημεν εἰς τὴν πρότασιν αὐτὴν ἀπὸ δύω αἴτια· ά) διότι ἡ Κυβέρνησις πρὸ 4 ἐτῶν ἐξέδοτο Βασιλικὸν Διάταγμα, διὰ τοῦ ὁποίου ὡρίζοντο προσόντα εἰς τὴν ἐξάσκησιν τοῦ ἐπαγγέλματος τοῦ ἐμποροπλοιάρχου. Τὰ προσόντα ταῦτα συνέκειντο ἐκ τῶν ἑξῆς· ά) ὁ ἐμποροπλοίαρχος ὀφείλει νὰ γνωρίζῃ τὴν Ἀριθμητικὴν, Ἄλγεβραν καὶ Γεωμετρίαν, νὰ ὀρθογράφῃ κτλ. Τὰ προσόντα ταῦτα ἀνερεννῶνται εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν ἐνώπιον ἐπιστημονικῆς ἐπιτροπῆς. Πόθεν λοιπὸν νὰ ἀποκτήσῃ τὰς γνώσεις αὐτὰς ἐκεῖνος, ὅστις θέλει νὰ μετέλθῃ αὐτὸ τὸ ἐπάγγελμα, ὅταν δὲν ἔχῃ οὔτε σχολεῖον ναυτικὸν, οὔτε καθηγητήν; Ἀναγκάζονται ὡς ἐκ τούτου οἱ δυστυχεῖς νὰ καταφεύγωσιν εἰς ἰδιαιτέρους διδασκάλους διὰ νὰ ἐκμάθωσι τὰ μαθήματα, εἰς τὰ ὁποῖα θὰ ἐξετασθῶσι. Γνωρίζω, κύριοι, ὅτι ὑπάρχει ἓν μέγα κληροδότημα τοῦ ἀοιδίμου Βαρβάκη, τὸ ὁποῖον ὡρίσθη ἵνα χρησιμεύσῃ ἀποκλειστικῶς εἰς σύστασιν ναυτικοῦ σχολείου· ποῦ εὑρίσκεται ἡ ὑπόθεσις αὕτη δὲν γνωρίζω. Ἀλλὰ σήμερον νομίζω, κύριοι, ὅτι δὲν θὰ ὑποστῶμεν μεγάλην δαπάνην, ἐὰν ἡ πρότασίς μας αὕτη παραδεχθῇ, ἀναλόγως τῶν ὠφελειῶν, αἵτινες ἀπὸ τοῦδε ἐκ τῆς δικαίας ταύτης δαπάνης θέλουν προκύψει. Ἓν μόνον σκέπτομαι, ὅτι ἡ Κυβέρνησις θέλει δυσκολευθῇ ἴσως νὰ εὕρῃ τοὺς ἀπαιτουμένους Καθηγητὰς, διότι ὁ μισθὸς ἴσως θὰ ᾖναι μικρὸς· οὐχ ἧττον ὅμως δὲν πρέπει νὰ ἀποθαῤῥυνθῶμεν πρὸς τοῦτο, διότι ἡ ἀρχὴ τὸ ἥμισυ τοῦ παντὸς καὶ τὰ πάντα εὐκολύνονται ὅταν ὑπάρχῃ ἡ καλὴ θέλησις τῆς Κυβερνήσεως. Ἐκ τῶν ὧν οὐκ ἄνευ εἶναι ἀνάγκη νὰ διορισθῶσι διδάσκαλοι τῆς ναυτικῆς, καὶ παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ παραδεχθῇ τὴν πρότασίν μας ταύτην.

§136Κ. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Ἡ παρουσιαζομένη πρότασις ἔχει μίαν καινοτομίαν, διότι ἕως τώρα, ἂν δὲν ἀπατῶμαι, μόνον εἰς τὰ Γυμνάσια ὑπῆρχε μία σχολὴ ναυτικὴ· ἐδῶ ἤδη ζητεῖται τοιαύτη καὶ διὰ τὰ σχολαρχεῖα. Δὲν θέλω νὰ ἔλθω εἰς διαφωνίαν μετὰ τοῦ φίλου μου κ. Θεοχάρη διὰ τὴν ὁποίαν ἔκαμα παρατήρησιν διὰ τὴν Σῦρον· ἀλλ’ ὅταν παρουσιάζεται σήμερον μία πρότασις ὅλως νεοφανὴς νὰ ἔχουν τὰ σχολαρχεῖα σχολὴν ναυτικὴν, δὲν θὰ κάμῃ τὸ ἄδικον οὔτε ὁ κ. Θεοχάρης, οὔτε ἄλλος τις τῶν ἐντίμων βουλευτῶν νὰ διακρίνῃ σχολαρχεῖα τινὰ, τὰ ὁποῖα ὑπάρχουν εἰς ναυτικὰς πόλεις, ἀδιάφορον ἂν αὗται εἶναι μεγάλαι ἢ μικραί. Τώρα διατὶ π. χ. νὰ ὁρίσητε ναυτικὴν σχολὴν εἰς τὸ σχολεῖον τοῦ Γαλαξειδίου, εἰς τὸ σχολεῖον τῆς Κεφαλληνίας καὶ δὲν ἠξεύρω ποῦ ἀλλοῦ, καὶ ὄχι καὶ εἰς τὸ σχολεῖον τῆς Κύμης, ἡ ὁποία ἔχει διακόσια πλοῖα, ἅτινα ταξειδεύουσιν εἰς τὴν Μαύρην θάλασσαν, εἰς τὴν Εὐρώπην καὶ εἰς ἄλλα μεμακρυσμένα μέρη, καὶ οἱ ναυτικοὶ πρέπει νὰ γινώσκωσιν ἐπιστημονικῶς τὸ ἐπάγγελμα τοῦτο; Ἐγὼ προτείνω τὸ ἑξῆς· ἢ θὰ καθιερώσωμεν, ὅπου ὑπάρχει σπουδαία ναυτιλία νὰ ὑπάρχῃ καὶ ναυτικὴ σχολὴ, ἢ θὰ συστήσωμεν μόνον χάριν τοῦ ἐνδόξου ἐκείνου ὀνόματος τῶν δύω νήσων, αἱ ὁποῖαι συνετέλεσαν εἰς τὴν ἀπελευθέρωσιν τῆς Ἑλληνικῆς φυλῆς, τὴν Ὕδραν καὶ τὰς Σπέτσας, τοιαύτας σχολάς. Περαιτέρω δὲν συγχωρῶ, οὔτε πρέπει νὰ συγχωρήσῃ κανεὶς τὴν διάκρισιν. Λέγω λοιπὸν, ἐὰν θέλετε νὰ συστηθῇ ναυτικὴ σχολὴ εἰς τὸ σχολεῖον Γαλαξειδίου, ὀφείλομεν ὅπου ὑπάρχει σπουδαία ναυτιλία, ἐκεῖ νὰ συστηθῇ καὶ σχολὴ ναυτικὴ, καὶ εἰς τοιαύτην περίπτωσιν πρέπει νὰ συμπεριληφθῇ καὶ ἡ Κύμη.

§137ΚΑΡΑΛΙΒΑΝΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, δὲν ἤλθομεν ἐδῶ διὰ νὰ ἐξετάσωμεν τὰ δικαιώματα τῶν πόλεων, διότι τότε δὲν ἠξεύρω ποῦ θὰ καταντήσωμεν, καὶ θέλομεν εὕρει, ὅτι τὸ Γαλαξείδιον μετὰ τὰ Καλάβρυτα ἐσήκωσε τὴν σημαίαν τῆς ἐπαναστάσεως. Τίνες συνεισέφερον καὶ τίνες δὲν συνεισέφερον τὸ γνωρίζετε ὅλοι, ὥστε δὲν ἐμβαίνω εἰς αὐτὸ τὸ ζήτημα. Σήμερον ἐξετάζομεν ποῖαι πόλεις ἔχουν πρὸ πάντων τὴν ἀνάγκην· καὶ ὅταν ἐγὼ ἔφερον αὐτὴν τὴν πρότασιν, δὲν ἐσυλλογίσθην νὰ ἐξαιρέσω τὴν Κύμην, ἡ ὁποία ἠμπορεῖ νὰ ἔχῃ ναυτικὸν καὶ νὰ ἔχῃ ἀνάγκην τοιαύτην. Ἐγὼ ἠθέλησα νὰ φέρω μίαν πρότασιν, ἡ ὁποία μάλιστα συμβιβάζεται μὲ μίαν πρότασιν, τὴν ὁποίαν ἤθελε νὰ φέρῃ ἕνας πρώην ὑπουργὸς τῶν ναυτικῶν καὶ ὁ ὁποῖος δὲν τὸ κατώρθωσεν. Ἡμεῖς, οἱ ὁποῖοι κατοικοῦμεν τὰ ναυτικὰ μέρη, συναισθανόμεθα αὐτὴν τὴν ἀνάγκην, διότι γνωρίζομεν πόσα προσκόμματα ἀπαντοῦν οἱ νέοι μας, οἱ ὁποῖοι θέλουν νὰ λάβουν τὸ δίπλωμα τοῦ πλοιάρχου. Δὲν εἶναι λοιπὸν ἐδῶ προτίμησις, διότι φρονῶ, ὅτι καὶ αἱ δύω ἐκεῖναι νῆσοι οὐδέποτε ἤθελον δεχθῆ νὰ ἔχουν αὐτὴν τὴν ἐξαίρεσιν, διότι συναισθάνονται πολὺ καλὰ, ὅτι τὰς ἀνάγκας, τὰς ὁποίας ἔχουν ἐκεῖναι, τὰς ἔχομεν καὶ ἡμεῖς. Διὰ τοῦτο παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ παραδεχθῇ τὴν πρότασιν διότι πρόκειται περὶ ἀναγκαιοτάτου μαθήματος.

§138ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Ἄνευ τοῦ ὁποίου ἐπιστήμονες ναυτικοὶ δὲν δύνανται νὰ ὑπάρξουν.

§139ΔΑΡΕΙΩΤΗΣ (Ὑπουργὸς Παιδείας). Κύριε Πρόεδρε, παρακαλῶ ἡ Βουλὴ νὰ πιστεύσῃ, ὅτι ἡμεῖς θέλομεν τὴν ἀπόφασίν της ἐκτελέσει πιστῶς. Θὰ ζητηθοῦν πληροφορίαι καὶ ὅπου ὑπάρχει ἀνάγκη περισσοτέρα, ἐκεῖ θὰ συστηθοῦν. Προσδιορίσατε λοιπὸν δι’ ἓξ μέρη, διότι εἶμαι βέβαιος, ὅτι οὔτε ἓξ διδασκάλους δὲν θὰ εὕρωμεν.

§140ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Τοῦτο δὲν τὸ παραδέχομαι, διότι ἡ ἀνάγκη δὲν ἔχει προσδιορισμὸν, καὶ αὔριον θὰ εἴπῃ ὁ κ. ὑπουργὸς, ὅτι εἰς τὸ σχολεῖον τῆς Ὕδρας δὲν ἐθεώρησεν ἀναγκαῖον νὰ διορίσῃ καθηγητὴν καὶ διώρισεν εἰς τὸ σχολεῖον τῆς Ἄνδρου· ἢ εἰς τὸ σχολεῖον τῆς Ἄνδρου δὲν ἐθεώρησε ἀναγκαῖον καὶ διώρισεν εἰς τὸ σχολεῖον Ἀμαλιαπόλεως. Λοιπὸν νομίζω μεθοδικώτερον, ὁ κύριος ὑπουργὸς νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὸν ἀριθμὸν τῶν τόνων ἑκάστου λιμένος, καὶ ὁ λιμὴν ἐκεῖνος ὁ ἔχων εἰς τὸ νηολόγιόν του περισσοτέρους τόνους, αὐτὸς νὰ θεωρῆται ὅτι ἔχει περισσοτέραν ἀνάγκην.

§141Κ. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, δὲν ἔχομεν ἀνάγκην ἡμεῖς νὰ κρίνωμεν ἀπὸ τοὺς τόνους· εἶναι γνωστὸν εἰς τὴν Βουλὴν ποῖαι πόλεις διατηροῦν ναυτικὸν μέγα. Τοιαῦται πόλεις εἰσὶ 1) ἡ Ὕδρα 2) αἱ Σπέτσαι, 3) ἡ Κεφαλληνία, 4) τὸ Γαλαξείδιον, 5) ἡ Ἄνδρος, 6) ἡ Ἀμαλίπολις, 7) ἡ Κύμη, 8) ἡ Σκίαθος, ἑπομένως δίκαιον εἶναι διὰ δέκα ναυτικὰς σχολὰς νὰ σημειωθοῦν 20,000 δραχμαὶ εἰς τὸν προϋπολογισμὸν, ἵνα συστηθῇ μία ἕδρα ναυτικὴ εἰς ἑκάστην τῶν ἀνωτέρω σημειωθεισῶν πόλεων, καὶ αἱ περισσεύουσαι δύω σχολαὶ νὰ προσδιορισθῶσιν ἐκεῖ, ὅπου ἡ Κυβέρνησις μετὰ προηγουμένας ἐξετάσεις θεωρεῖ ὅτι ὑπάρχει πλειοτέρα ἀνάγκη.

§142ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Ὅλαι αὗται ἐμπεριέχονται εἰς τὸν κατάλογον τῆς βαθμολογίας τῶν τόνων.

§143ΙΑΚΩΒΑΤΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, εἶναι ὀρθὸν νὰ προσδιορισθῶσι καὶ τίνες θὰ ᾖναι αἱ ἕδραι.

§144ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν γίνεται αὐτὸ, δὲν εἶναι ὀργανικὸς νόμος ὁ προϋπολογισμός. Θὰ θέσω εἰς ψηφοφορίαν τὴν πρότασιν διὰ τοὺς 10. Οἱ παραδεχόμενοι νὰ προστεθῇ δαπάνη 10 διδασκάλων τῆς ναυτικῆς παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσι (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη· ἀνὰ 130 δραχμὰς τὸν μῆνα εἶναι 15,600 δραχμαὶ τὸ ὅλον.

§145ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Δὲν εὑρίσκετε μὲ 130, τοὐλάχιστον 150 δραχ.

§146ΔΑΡΕΙΩΤΗΣ (Ὑπουργὸς Παιδείας). Ἂς σημειωθῇ 150.

§147ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν 18 χιλιάδες. Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις;

§148ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§149ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μπούμπουλης ἔχει τὸν λόγον.

§150ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Ἐπειδὴ, κύριοι, πρώτην ἤδη φορὰν αὐτὴ ἡ ναυτικὴ σχολὴ καταρτίζεται, ἀποκαθιστῶ λίαν προσεκτικὸν τὸν ὑπουργὸν τῆς Παιδείας νὰ μὴ διορίσῃ καθηγητὰς τοὺς τυχόντας πρὶν ἢ τοὺς ὑποβάλῃ εἰς ἐξετάσεις, καὶ εἶμαι πεπεισμένος, ὅτι κατ’ ἀρχὰς θὰ εὑρεθοῦν δύω ἢ τρεῖς ἱκανοί.

§151ΤΙΝΕΣ. Διὰ διαγωνισμοῦ.

§152ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Δὲν σημαίνει τίποτε, διότι ὁ διαγωνισμὸς εἶναι σχετικὸς, καὶ τότε ἔρχονται δέκα καὶ οἱ 8 εἶναι ἀνίκανοι· κάμνω δὲ καὶ προσεκτικὸν τὸν κύριον ὑπουργὸν τῆς Παιδείας ὅτι, ἐπειδὴ δὲν θὰ εὕρῃ τὸν ἀριθμὸν ἐκεῖνον, τὸν δυνάμενον νὰ πληρώσῃ ὅλας αὐτὰς τὰς θέσεις, ἐὰν εὕρῃ 3 ἢ 4 τὸ κατ’ ἀρχὰς, νὰ προτιμήσῃ νὰ διορίσῃ εἰς ἐκεῖνα τὰ σχολεῖα, ὅπου ἡ ἀνάγκη εἶναι μεγαλειτέρα, ὅπου ὁ ἀριθμὸς τῶν πλοίων καὶ τῶν τόνων εἶναι μεγαλείτερος· καὶ νὰ εὕρῃ αὐτοὺς τοὺς διδασκάλους κατόπιν μιᾶς γνωμοδοτήσεως, τὴν ὁποίαν ὁ ὑπουργὸς θὰ φροντίσῃ νὰ λάβῃ, εἰς ποῖα ἀντικείμενα πρέπει νὰ ἐξετασθῶσιν οἱ διδάσκαλοι αὐτοί. Ἀλλ’ ἔρχεται ἓν ἄλλο πρᾶγμα κατόπιν· οἱ διδάσκαλοι αὐτοὶ θὰ διορίζωνται βεβαίως ἀπὸ τὸ ὑπουργεῖον τῆς Παιδείας, διότι εἰς αὐτὸ ἀνήκουν· ἀλλὰ πῶς συμβιβάζεται τοῦτο; τοὺς καθηγητὰς νὰ διορίζῃ τὸ ὑπουργεῖον τῆς Παιδείας, καὶ αἱ ἐξετάσεις νὰ γίνωνται παρὰ τοῦ ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν;

§153ΔΑΡΕΙΩΤΗΣ (Ὑπουργὸς Παιδείας). Εἶναι ἀνεξάρτητον ὅλως διόλου. Εἰς τοῦτο οἱ ὑπουργοὶ συνεννοοῦνται καὶ ἐκτελοῦν.

§154ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, κάμνω μίαν παρατήρησιν εἰς τὸν κύριον ὑπουργὸν, ὅτι οἱ διδάσκαλοι αὐτοὶ δὲν πρέπει ἀποκλειστικῶς νὰ ᾖναι ἀξιωματικοί· σᾶς λέγω δὲ, ὅτι ὅστις ἐπαγγέλλεται μέχρι τοῦδε τὴν ναυτικὴν διδασκαλίαν εἶναι περιττὸν νὰ ἐξετασθῇ, διότι οἱ μαθηταὶ οἱ λαμβάνοντες ἀποδεικτικὰ ἀπὸ τοὺς διδασκάλους αὐτοὺς, μετὰ τὰς ἐν τῷ ὑπουργείῳ ἐξετάσεις λαμβάνουσι καὶ δίπλωμα.

§155ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αὐτὸ εἶναι τῆς ἐκτελέσεως. Λοιπὸν πρόκειται ν’ ἀφαιρεθῶσι 2,472 καὶ 7,200 κατὰ τὴν δήλωσιν.

§156Α. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, πρὶν ἢ τελειώσῃ τὸ ποσὸν αὐτὸ ζητῶ τὸν λόγον.

§157ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸν ἔχετε.

§158Α. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Κύριε ὑπουργὲ, παρακαλῶ προσέξατε, διότι λαμβάνει χώραν κἄτι τι παράδοξον ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ ἄρθρου. Ὅλοι γνωρίζετε, ὅτι ὁ καταστατικὸς νόμος ἐπιβάλλει τὸ καθῆκον εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ σχηματίσῃ σχολεῖα. Δὲν πιστεύω νὰ ὑπάρχῃ ἐπαρχία τοῦ Κράτους, ἡ ὁποία νὰ στερῆται τοιούτου, ἐκτὸς μόνον τῆς ἐπαρχίας, τὴν ὁποίαν ἔχω τὴν τιμὴν νὰ ἀντιπροσωπεύω, ἡ ὁποία ἀποστέλλει 4 βουλευτὰς ἐνταῦθα, καὶ τῆς ὁποίας κατὰ συνέπειαν ὁ πληθυσμὸς προσεγγίζει τὰς 40 χιλιάδας ψυχῶν. Κύριοι, φρονῶ, ὅτι αἱ ἐπαρχίαι τοῦ Κράτους δύνανται νὰ χωλαίνουν εἰς ἄλλα ζητήματα, εἰς τὰ ζητήματα τῆς συγκοινωνίας, ἀλλὰ τοὐλάχιστον μέχρι τοῦδε δὲν ἐπαρουσίασαν τὸ δίκαιον αὐτὸ παράπονον, ὅτι στεροῦνται τῶν ἀναγκαίων μέσων τῆς ἐκπαιδεύσεως Δυστυχῶς ὅμως ἡ ἐπαρχία, τὴν ὁποίαν ἀντιπροσωπεύω, στερεῖται πρὸ τριακονταετίας σχολείου. Νομίζω, ὅτι ἡ ἀπαίτησις αὕτη ἐπιβάλλεται καὶ ὑπ’ αὐτῶν τῶν καταστατικῶν νόμων· ἀλλ’ εἶναι ὑπόθεσις πάντοτε προϋπολογισμοῦ, διότι εἶναι ὑπόθεσις δαπάνης. Κατὰ συνέπειαν παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ ἐγκρίνῃ ὅπως αὐτὴ ἡ ἐξαίρεσις τῆς ὀλίγης περιποιήσεως πρὸς μίαν ἐπαρχίαν, ἡ ὁποία καὶ αὐτὴ ἔχει τὰ αὐτὰ δικαιώματα μὲ τὰς ἄλλας, ἐκλείψῃ καὶ ἐγκριθῇ ἵνα καὶ αὕτη ἔχῃ σχολεῖον. Συγχρόνως, κύριοι, ἡ παιδεία εἰς τὴν ἐπαρχίαν αὐτὴν παρουσιάζεται εἰς τόσον ἀθλίαν κατάστασιν, ὄχι μόνον καθόσον ἀφορᾷ τὸ σχολαρχεῖον, ἀλλὰ δὲν ἔχει καὶ ἑλληνικὰ σχολεῖα· μόλις ἓν ἑλληνικὸν σχολεῖον ὑπάρχει εἰς ἕνα πληθυσμὸν ὡς ἔγγιστα 40 χιλιάδων, καὶ δι’ αὐτὸ παρακαλῶ ἐπίσης τὴν Βουλὴν, καθόσον ὑπάρχει πρότασις τοιαύτη ὑποβεβλημένη ἀπὸ τὸν ἔντιμον συνάδελφόν μας Κ. Λεωτσάκον, νὰ συστηθῇ καὶ ἓν ἑλληνικὸν σχολεῖον εἰς τὸν δῆμον τοῦ Λεύκου, ὁ ὁποῖος ἔχει πλέον τῶν 15 χιλιάδων κατοίκων.

§159ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Νὰ δοθῇ πίστωσις καὶ θὰ συστηθῇ.

§160ΜΑΣΤΡΑΠΑΣ. Ὁ κ. Μαυρομιχάλης ἐξήρεσε μόνον τὴν ἐπαρχίαν του, ὅτι δὲν ἔχει σχολεῖον ἑλληνικόν· ἀλλ’ ἐὰν ἤξευρεν, ὅτι εἰς τὸ Λιδωρίκι δὲν ὑπάρχει, παρὰ μόνον εἷς βοηθὸς σχολείου μὲ 80 δραχμὰς, ἐνῷ εἶναι 25 μαθηταὶ, ἤθελεν εἶναι εὐχαριστημένος ἔχων ἕνα σχολάρχην. Διὰ τοῦτο ἤθελον παρακαλέσει τὴν Βουλὴν, δὲν ἀπαιτῶ σχολάρχην, ἀλλὰ νὰ προστεθῇ μόνον ἕνας διδάσκαλος εἰς τὴν ἐπαρχίαν μας μὲ 120 δραχμάς.

§161ΔΑΡΕΙΩΤΗΣ (Ὑπουργὸς Παιδείας). Δύω διδάσκαλοι διὰ 25 μαθητάς;

§162ΜΑΣΤΡΑΠΑΣ. Δύω τάξεις, πρώτην καὶ δευτέραν. Μόνον δαπάνη 120 δραχμῶν νὰ προστεθῇ δι’ ἕνα διδάσκαλον.

§163ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Πλεονάζουν εἰς μερικὰ μέρη, καὶ ἡ Κυβέρνησις θὰ τοὺς φέρῃ ὅπου δεῖ.

§164ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Ὑπουργὲ, ἔγιναν δύω προτάσεις· πρῶτον ἀπὸ τὸν Κ. Μαυρομιχάλην.

§165ΔΑΡΕΙΩΤΗΣ. (Ὑπουργὸς Παιδείας). Εἶμαι συμφωνότατος μὲ τὸν Κ. Μαυρομιχάλην, ἀλλὰ δὲν γνωρίζω, ἂν δὲν ὑπάρχῃ ἡ πίστωσις.

§166ΛΕΩΤΣΑΚΟΣ. Ἡμεῖς δὲν λέγομεν, ἂν ὑπάρχῃ ἢ ἂν δὲν ὑπάρχῃ πίστωσις, λέγομεν, ὅτι δὲν ὑπάρχει σχολεῖον.

§167ΔΑΡΕΙΩΤΗΣ. Ἂς αὐξηθῇ ἡ πίστωσις 200 δραχμὰς τὸν μῆνα δι’ ἀντιμισθίαν σχολάρχου.

§168ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν 2,400 πρέπει νὰ προστεθοῦν. Ὁ δὲ Κ. Μαστραπᾶς προτείνει...

§169ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Δὲν ἠξεύρω ἂν ἦναι ἀληθὲς αὐτὸ, τὸ ὁποῖον ἤκουσα. Ἔξω τῆς πόλεως ὑπάρχει μία γυμναστικὴ καὶ ἐκεῖ μέχρι τῆς μεσοβασιλείας ὑπῆρχε διδάσκαλος δευτέρας τάξεως, ἀπὸ τῆς μεσοβασιλείας καὶ ἔπειτα ἔβαλον σχολάρχην.

§170ΔΑΡΕΙΩΤΗΣ. Χρειάζεται εἰδικότης.

§171ΚΟΝΤΑΡΑΤΟΣ. Εἶχε ἀξίωσιν δικαίαν προαγωγῆς καὶ τὴν ἔλαβεν ὁ διδάσκαλος ἐκεῖνος.

§172ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Βλέπω πῶς δὲν τὸ ἐπήρατε ὅπως πρέπει· ἔχει βαθμὸν σχολάρχου καὶ πρέπει νὰ τὸν καταργήσητε.

§173ΜΑΝΟΥΣΑΚΗΣ. Κύριοι, ὁ διδάσκαλος τῆς γυμναστικῆς προήχθη εἰς ἀνώτερον βαθμὸν ἕνεκα τῶν ἐκδουλεύσεών του καὶ ἡ μισθοδοσία του ἰσοδυναμεῖ πρὸς τὴν μισθοδοσίαν τοῦ σχολάρχου.

§174ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ. Ἄλλοτε ἡ γυμναστικὴ ἦτο εἰς τὸ διδασκαλεῖον· καταργηθέντος τοῦ διδασκαλείου, ἀπετέλεσεν ἰδίαν σχολὴν καὶ ὑπάρχει ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος ἦτο, ὁ Κ. Παγών.

§175ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ποσὸν λοιπὸν 338,663 τοῦ 13 ἄρθρου τροποποιεῖται ὡς ἐφεξῆς· προστίθενται 18000 διὰ τοὺς 10 διδασκάλους τῆς ναυτικῆς, προστίθενται ὡσαύτως καὶ 200 κατὰ τὴν πρότασιν τοῦ ὑπουργοῦ, τὸ ὅλον 405,863. Κατὰ τὴν δήλωσιν τοῦ ὑπουργοῦ, προτείνεται ἐλάττωσις 2,472, μένουσι 403,391· προστίθενται 3,840 διὰ τὸ σχολεῖον τοῦ Οἰτύλου καὶ τὸν διδάσκαλον τῆς Δωρίδος, τὸ ὅλον 407231.

§176ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις.

§177ΠΡΟΕΔΡΟΣ. «Ἔξοδα.......... 60,683» Κατὰ τὴν δήλωσιν τοῦ ὑπουργείου, προτείνεται ἐλάττωσις 7,200, ἡ ἐπιτροπὴ δὲ προτείνει ἐλάττωσιν 5,817.

§178ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Κύριοι, ἡ ἐπιτροπὴ προτείνει ν’ ἀπαλειφθῇ τὸ ποσόν, ὅπερ χορηγεῖται εἰς τὰς Ἰσραηλιτικὰς σχολὰς τῆς Ζακύνθου καὶ τῆς κερκύρας. Ἡ ἐπιτροπὴ πιστεύω, ὅτι θέλει ἀνακαλέσει τὴν πρότασιν αὐτήν. Αἱ Ἰσραηλιτικαὶ κοινότητες τῶν Ἰονίων νήσων εἰσὶν ἄξιαι λόγου πολλοῦ καὶ διὰ τὸν ἀριθμόν των καὶ διὰ τὸν πατριωτισμόν των καὶ διὰ τὴν ἐπίδοσίν των εἰς τὴν βιομηχανίαν καὶ εἰς τὸ ἐμπόριον. Οἱ Ἰσραηλῖται διάγουσιν ἐν πλήρει εἰρήνῃ καὶ φιλίᾳ μετὰ τῶν λοιπῶν συμπολιτῶν των, ἀλλὰ τὰ τέκνα αὐτῶν δὲν δύνανται νὰ συνδιαιτῶνται μετὰ τῶν τέκνων τῶν λοιπῶν πολιτῶν ἐν τοῖς αὐτοῖς σχολείοις, διότι προκύπτουσιν ὡς ἐκ τούτου διαπληκτισμοί τινες ἀπολήγοντες εἰς ζημίαν τῶν Ἰσραηλιτῶν, οἵτινες μειονοψηφοῦσι. Φυσικὸν ἀποτέλεσμα τούτου ὑπῆρξεν οἱ Ἰσραηλῖται νὰ συστήσωσιν ἰδίαν σχολήν, ἡ δὲ κυβέρνησις ἡ τότε συνέδραμε τὴν σχολὴν ταύτην διὰ μικρᾶς τινος ἐπιχορηγήσεως, 4,000 δραχμῶν διὰ τὴν Κέρκυραν καὶ 1600 διὰ τὴν Ζάκυνθον. Κύριοι, ἡ ἕνωσις τῆς Ἑπτανήσου μετὰ τῆς Ἑλλάδος παρ’ οὐδενὸς ἄλλου ἐπευφημήθη περισσότερον ὅσον διὰ τῆς ἰσραηλιτικῆς κοινότητος τῆς Ἑπτανήσου, διότι οὗτοι διὰ τῆς ἑνώσεως ἀποκτῶσι τὰ πολιτικά των δικαιώματα, τὰ ὁποῖα δὲν εἶχον. Μοὶ φαίνεται, ὅτι θὰ ᾖναι ἀνακόλουθον, ἂν ὁ ἑλληνικὸς νόμος τοῖς χορηγῇ ἰσοπολιτείαν, τοῖς χορηγῇ τὴν ἐξάσκησιν τῶν πολιτικῶν δικαιωμάτων, καὶ ἐν ταὐτῷ τοῖς ἀφαιρεῖ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον εἶχον πρότερον, τουτέστι τὴν ἐκπαίδευσιν, ἥτις σήμερον τοῖς εἶναι ὑπέρποτε ἀναγκαία. Λέγω, κύριοι, ὅτι δὲν πρέπει νὰ παραδεχθῶμεν τὴν περὶ ἀπαλείψεως τῆς πιστώσεως πρότασιν, διότι εἶναι καὶ ἄδικος καὶ δὲν συνᾴδει πρὸς τὰς ἀρχὰς τῆς ἀνεξιθρησκείας, ἐπὶ ταῖς ὁποίαις σεμνύνεται τὸ ἑλληνικὸν ἔθνος καὶ τὰς ὁποίας ἐνέγραψε καὶ εἰς τὸ Σύνταγμά του.

§179ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§180ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΑΔΗΣ. Εἶμαι συμφωνότατος μὲ τὸν κύριον Τρικούπην, προσθέτω δέ, ὅτι πρέπει νὰ συστηθῇ τοιοῦτον σχολεῖον καὶ εἰς τὴν Χαλκίδα διὰ τοὺς Ὀθωμανούς.

§181Θ. ΖΕΡΒΟΣ. Ἐπειδὴ οἱ Ἰσραηλῖται χαίρουν τὰ πολιτικὰ δικαιώματα, τὰ ὁποῖα καὶ ἡμεῖς ἔχομεν, ἂς ἔλθουν τὰ παιδιά τους μαζῆ μὲ τὰ παιδιά μας· διὰ τί νὰ ἔχουν προνόμια; Ἑστάθησαν 50 ἔτη χωρὶς φόρον, 50 ἔτη ἀσύδοτοι, ἔφαγαν τὸ αἷμα τοῦ χωρικοῦ καὶ ἔκαμαν καταστάσεις. Ἂς συμφωνήσωσι καὶ αὐτοὶ νὰ κάνωσι σχολεῖον διὰ τὴ προνόμια!

§182ΠΑΤΕΛΗΣ. Δὲν εἶναι προνόμια.

§183ΖΕΡΒΟΣ. Ἐγὼ ἀντικρούω τὴν πρότασιν τοῦ Κ. Τρικούπη καὶ παραδέχομαι τὴν γνώμην τῆς ἐπιτροπῆς. Οὔτε ἕνας Ἰσραηλίτης εἶναι εἰς τὴν φυλακὴν, ἐνῷ εἶναι τόσοι χωρικοί!

§184ΚΑΡΑΛΙΒΑΝΟΣ. Ἂν δὲν δώσωμεν τὴν χορηγίαν αὐτὴν εἰς τὰ τέκνα τῶν Ἰσραηλιτῶν, θὰ μένουν ἄνευ ἐκπαιδεύσεως. Πρέπει νὰ γίνῃ οὐ μόνον διὰ τοὺς λόγους, οὓς ἀνέφερεν ὁ κύριος Τρικούπης, ἀλλὰ καὶ διὰ τὴν πληθὺν αὐτῶν. Ἕνας τῶν Κ. βουλευτῶν ἐπρότεινε νὰ συστηθῇ τοιοῦτον σχολεῖον καὶ εἰς τὴν Χαλκίδα, ὁ πληθυσμὸς ὅμως ἐκεῖ εἶναι πολὺ μικρός. Πολὺ δὲ περισσότερον πρέπει νὰ συστηθῇ σχολεῖον, ἀφοῦ μάλιστα ἐκεῖ οἱ Ἰσραηλῖται εἶναι περιτειχισμένοι ἐκεῖ ὅπου εἶναι.

§185ΠΟΛΛΟΙ ΕΠΤΑΝΗΣΙΟΙ. Ὄχι, ὄχι· ψεῦδος.

§186ΚΑΡΑΛΙΒΑΝΟΣ. Ἐν ἑνὶ λόγῳ ὑποστηρίζω τὴν πρότασιν τοῦ Κ. Τρικούπη.

§187ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ. Τὰ τῆς παιδείας, κύριοι, εἶναι κανονισμένα ἀπὸ τὸ Σύνταγμα καὶ στηρίζονται εἰς κανονισμοὺς καὶ νόμους. Εἰς τὸ Σύνταγμα ὡρίσθη ποῖα εἶναι τὰ χρέη τοῦ δημοσίου καὶ ποῖα τὰ χρέη τοῦ δήμου καὶ τῶν κοινοτήτων. Τὸ Σύνταγμα λέγει, ἡ ἀνωτέρα ἐκπαίδευσις ἀνήκει εἰς τὸ κράτος, ἡ δὲ κατωτέρα εἰς τοὺς δήμους, συντρέχοντος καὶ τοῦ δημοσίου· ὡρίσθη δὲ διὰ νόμου κατὰ ποῖον τρόπον διανέμονται αὗται αἱ ὑποχρεώσεις τῆς παιδείας. Εἰς τὰς πρωτευούσας τῶν νομῶν ὁρίζεται ἓν σχολαρχεῖον, εἰς τὰς δευτέρας πόλεις ἓν βʹ. βαθμοῦ σχολεῖον καὶ ἐπὶ τῶν ἁπλῶν πόλεων ἓν σχολεῖον. Αἱ κοινότητες ἔχουν δημοτικὰ σχολεῖα, τὰ ὁποῖα διατηροῦσιν. Ἐκεῖ δὲ μόνον ὅπου ὑπάρχει δυσκολία καὶ ἄποροι δῆμοι, ἔρχεται τὸ δημόσιον εἰς ἐπικουρίαν. Τώρα εἶναι ἐναντίον τῶν νόμων, ἐναντίον τῶν κανονισμῶν, νὰ δώσῃ βοήθειαν εἰς μίαν σχολὴν Ἰσραηλιτῶν, ἡ ὁποία δὲν ὑπάρχει εἰς τοὺς κανονισμούς. Πρέπει, ἂν δώσητε, νὰ δώσητε ὡς εἰς κοινότητα.

§188ΠΑΔΟΒΑΣ. Δύω λέξεις, κύριοι· πρῶτον δὲν πρόκειται περὶ δημοσίου σχολείου κανονιζομένου ἀπὸ τοὺς κειμένους νόμους, ὡς παρετήρησεν ὁ ἀξιότιμος προλαλήσας, ἰσχυρισθεὶς, ὅτι ἡ σχολὴ δὲν εἶναι ἀνεγνωρισμένη παρὰ τῶν ἑλληνικῶν νόμων. Δὲν ἠδυνάμεθα, κύριοι, ἡμεῖς νὰ ἐπιβάλωμεν εἰς τοὺς ἰσραηλίτας τὸν τρόπον τῆς ἐκπαιδεύσεως τῶν ἰδίων παίδων, π. χ. νὰ τοὺς ὑποχρεώσωμεν νὰ συχνάζωσιν εἰς τὰ σχολεῖά μας καὶ νὰ διδάσκωνται τὰ ἰδιαίτερα μαθήματα τῶν παίδων ἡμῶν, ἕνεκα τοῦ θρησκεύματος· ὄχι βεβαίως δὲν ἠδυνάμεθα· καὶ εἰς τοῦτο ἐπρονόησε καὶ ἡ ἄλλοτε ἑπτανησιακὴ κυβέρνησις, καὶ παρεχώρησε δι’ ἑνὸς νόμου, ὁ ὁποῖος ἐψηφίσθη παρὰ τῆς 11 καὶ ἐπεκυρώθη παρὰ τῆς 12, ἰδιαιτέραν ἐπιχορήγησιν Βουλῆς· Καὶ ἠξεύρετε ποῖαι Βουλαὶ ἦσαν ἐκεῖναι; ἦσαν αἱ Βουλαὶ, αἱ ὁποῖαι ἔστησαν τὴν σημαίαν τῆς ἀνταρσίας κατὰ τῆς προστασίας καὶ ἐζήτησαν τὴν ἀποκατάστασιν τοῦ ἰονίου λαοῦ. Δὲν ἦτο λοιπὸν μία Βουλὴ δούλη τῆς προστασίας, ἀλλὰ μία Βουλὴ προοδευτικὴ καὶ φιλελεύθερος, ἡ ὁποία ἀνεγνώριζε τὸ καθῆκον νὰ ἐπεκταθῶσι τὰ φῶτα εἰς ὅλας τὰς κλάσεις τῆς κοινωνίας ἀδιακρίτως. Καὶ παρατηρῶ εἰς τὴν ἑλληνικὴν Βουλὴν, ὅτι ἂν ἡ Ἑπτανησιακὴ κυβέρνησις ὑπὸ τὴν προστασίαν τῆς Ἀγγλίας ἀνεγνώρισε τὴν ἀνάγκην νὰ χορηγήσῃ αὐτὴν τὴν ἰδιαιτέραν χορήγησιν, διότι πρόκειται περὶ χορηγήσεως τόσον εἰς τοὺς Ἰσραηλίτας τῆς Κερκύρας, ὅσον καὶ εἰς τοὺς Ἰσραηλίτας τῆς Ζακύνθου, δὲν ἐπιθυμῶ, ὥστε ἡ ἑλληνικὴ Κυβέρνησις νὰ στερήσῃ αὐτοὺς τῆς χορηγίας ταύτης· διότι ἡ ἑλληνικὴ Βουλὴ πρέπει νὰ μεταχειρισθῇ πᾶν μέσον, ἵνα τὰ φῶτα διαδοθῶσιν εἰς ὅλας ἀδιακρίτως τὰς κλάσεις τῆς κοινωνίας ἀνεξαρτήτως τῆς διαφορᾶς τῶν θρησκευμάτων.

§189ΔΑΡΕΙΩΤΗΣ (Ὑπουργὸς Παιδείας). Ἡ Κυβέρνησις ἐσημείωσε τὸ ποσὸν αὐτὸ στηριχθεῖσα εἰς τὰς πληροφορίας, τὰς ὁποίας ἔλαβε περὶ τῆς ἀνάγκης τοῦ νὰ δώσωμεν συνδρομὴν εἰς τὴν ἐκπαίδευσιν τῶν Ἰσραηλιτῶν, ἔπειτα διότι ἡ Ἰόνιος Βουλὴ ἀπεφάσισεν. Ἡ ἰδέα ἐκείνων δὲ, οἵτινες ἀντιλέγουσι, δὲν εἶναι ὀρθὴ, διότι τὸ νὰ ὑποχρεώσωμεν τὰ τέκνα ἐκείνων εἰς τὴν ἐκπαίδευσιν, τὴν ὁποίαν δίδομεν εἰς τὰ ἰδικά μας δὲν εἶναι ὀρθὴ, διότι πρῶτον τὸ θρήσκευμα καὶ δεύτερον ἡ γλῶσσα δὲν τὸ ἐπιτρέπουν· ὥστε εἶναι ἀνάγκη ἀπαραίτητος νὰ ὑπάρχῃ εἰδικὸν σχολεῖον.

§190ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Καθόσον ἀφορᾷ τὴν περίφραξιν τῶν Ἑβραίων ἐν Ζακύνθῳ, τὴν ὁποίαν ἀνέφεραν, αὕτη κατηργήθη καὶ συναναστρέφονται μεταξύ μας ἐλευθέρως.

§191ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι λοιπὸν τὴν γνώμην τῆς ἐπιτροπῆς περὶ ἀπαλείψεως παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἀπεῤῥίφθη. «15. Ἀγορὰ βιβλίων......................... 5,000»

§192ΙΑΚΩΒΑΤΟΣ. Εἰς τὸ 14 ἄρθρον, ἐδάφιον ϛʹ. ὑπάρχει ποσὸν 8920. «δι’ ἀντιμισθίαν τοῦ Προέδρου καὶ ἔξοδα τῆς ἐν Κεφαλληνίᾳ Πετριτσίου Σχολῆς, ἐτησία ἡ ἐπιχορήγησις ἐκ λιρῶν 322 κατ’ ἀπόφασιν τῆς Βουλῆς τῆς Ἑπτανήσου.» Διὰ διαθήκης τοῦ ἀοιδίμου Σταματίου Πετρίτση ἐσυστήθη εἰς τὴν πόλιν τοῦ Ληξουρίου τῆς Κεφαλληνίας σχολὴ, ἡ ὁποία διατηρεῖται διὰ τῆς περιουσίας αὐτοῦ. Παρεκάλεσεν ὁ διαθέτης συμπολίτας νὰ ἐπιτηρῶσι τὴν σχολὴν ταύτην· καὶ τῷ ὄντι ἄμισθη ἡ ἐπιτροπὴ διὰ τοῦ Προέδρου ἐπετήρει τὴν σχολὴν καὶ διευθύνετο ἀξιόλογα. Μετά τινα καιρὸν ἐκερδοσκόπησαν ἐπὶ τῆς περιουσίας τῆς σχολῆς διάφοροι καὶ ἐνόμισαν νὰ θεωρήσωσι τὰ εἰσοδήματα τῆς σχολῆς ὡς εἰσοδήματα πατρικὰ, καὶ ἔζων πραγματικῶς ἀπὸ τὴν περιουσίαν αὐτῆς. Δὲν ἐξέρκησαν τὰ εἰσοδήματα τῆς περιουσίας τοῦ Πετρίτση, ἀλλὰ καὶ ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἡ Κυβέρνησις ἔδωκεν εἰς ἐπιχορήγησιν διδασκάλων καὶ καθηγητῶν, καὶ αὐτὰ τὰ κατεχράσθησαν. Ἐνῷ ἡ σχολὴ διευθύνεται ἀπὸ ἐπιτροπὴν ἄμισθον, ἀπὸ πρόεδρον ἐπιτροπῆς ἄμισθον, ὁ πρόεδρος τῆς ἐπιτροπῆς ἔγραψε πρὸς ἴδιον ὄφελος τὴν περιουσίαν τῆς σχολῆς καὶ τὰς ἐπιχορηγήσεις τῆς Κυβερνήσεως, καὶ ἑπομένως ἡ σχολὴ παρημελήθη καὶ ἔχομεν εἰκοσαετεῖς νέους οἱ ὁποῖοι δὲν ἠξεύρουν νὰ ὀρθογράφουν. Ἡ Κυβέρνησις ἔπρεπε νὰ ἐπιτηρήσῃ τὴν σχολὴν αὐτὴν, νὰ ἐξελέγξῃ τοὺς λογαριασμοὺς ὅπως ἰδῇ εἰς ποίαν ἐλεεινὴν κατάστασιν κατήντησε. Διὰ τοῦτο προτείνω ν’ ἀπαλειφθῇ τὸ ποσὸν αὐτὸ, διότι οὔτε ὁ πρόεδρος, οὔτε ἡ ἐπιτροπὴ εἶναι ἔμμισθος.

§193ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις;

§194ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι.

§195ΠΡΟΕΔΡΟΣ. «15 Ἀγοραὶ βιβλίων 5,000.»

§196ΔΑΡΕΙΩΤΗΣ. Παρακαλῶ νὰ προστεθῶσι 5,000 δραχ. ὅπως χρησιμεύσωσιν ἀποκλειστικῶς δι’ ἀγορὰν καὶ τύπωσιν βιβλίων πρὸς ἐξωτερικὴν καὶ ἐσωτερικὴν ὑπηρεσίαν, διότι ἔχομεν πολλὰς αἰτήσεις περὶ βιβλίων καὶ δὲν πρέπει νὰ φανῶμεν φειδωλοὶ δι’ αὐτὸ τὸ ποσὸν, ἀλλὰ πρέπει νὰ προστεθῶσι καὶ περισσότερα. Ἔπειτα ἔχομεν καί τινα ἔξοδα ἀπαραίτητα· 1500 ὀφείλομεν εἰς τὸν Κ. Παπαῤῥηγόπουλον διὰ τὴν ἱστορίαν του, ὡσαύτως εἰς τὸν υἱὸν τοῦ Οἰκονόμου διὰ τὰ συγγράμματα, τὰ ὁποῖα ἐκδίδει τοῦ πατρός του.

§197ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΑΔΗΣ. Ἐξ’ ὅλων τῶν δαπανῶν, τὰς ὁποίας παρουσίασε τὸ ὑπουργεῖον, ἡ ἐλλογωτέρα εἶναι ἡ παροῦσα τῆς ἐκτυπώσεως τῶν βιβλίων, τὰ ὁποῖα ἀποστέλλονται ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον εἰς τοὺς ὁμογενεῖς· ὅπως ἐθεωρήθη δικαία καὶ ἔλλογος ἡ πίστωσις διὰ τὰς ἐκκλησίας, οὕτω θεωρεῖται καὶ αὕτη ἐλλογωτέρα καὶ ἱερωτέρα, οὕτως εἰπεῖν. Γνωρίζετε, Κύριοι, ὅτι πολλάκις τὸ ἐπὶ τῶν ἐκκλησιαστικῶν καὶ ἐπὶ τῆς ἐκπαιδεύσεως ὑπουργεῖον ἔστειλεν ὀλίγα ἀντίτυπα εἰς τὰ ξένα σχολεῖα, ὅπου εὑρέθην καὶ ἐγὼ τότε· τὸ ποσὸν ἦτο ἀσήμαντον, ἀλλ’ ὁ ἐνθουσιασμός, ἡ εὐχαρίστησις μὲ τὴν ὁποίαν ἐδέχθησαν τὰ βιβλία ἦτο μέγας· καὶ ἐνῷ στέλλει τὸ ὑπουργεῖον μόνον 100 δραχ. βιβλία οἱ ἔξω ὁμογενεῖς τὰ πληρόνουν μὲ ἑκατοντάδας δραχμῶν. Διὰ τοῦτο ὑποστηρίζω τὴν πρότασιν τοῦ ὑπουργοῦ ὡς δικαίαν καὶ ἔλλογον.

§198ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Ἐγὼ προσθέτω ἄλλας 5.

§199ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δύο προτάσεις προτείνονται πρώτη τοῦ Κ. Λομβάρδου, ὁποῖος προτείνει ἀντὶ τῶν 5, 10 χιλιάδας.

§200ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Εἰς ἐκείνας προστίθενται ἄλλαι 5.

§201ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν προτείνετε ἵνα προστεθῶσι 5· δέκα τὸ ὅλον. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν τοῦ Κ. Λομβάρδου, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται οἱ ὀλιγώτεροι.) Ἡ βουλὴ τὴν ἀπέῤῥιψε. Μένει λοιπὸν ἡ δευτέρα πρότασις, ἀντὶ τῶν 5 δέκα ἐν ὅλῳ. «Κεφάλαιον Δʹ. Δημοτικὴ ἐκπαίδευσις. Ἄρθρον 1. Προσωπικὸν δημοτικῶν σχολείων 141,211.» Κατὰ τὴν δήλωσιν γίνεται ἐλάττωσις 12,472.

§202ΜΑΚΡΥΓΙΑΝΝΗΣ. Εἶμαι ἐναντίος τῆς ἐλαττώσεως τοῦ ποσοῦ τούτου διὰ σπουδαῖον λόγον. Νομίζω, ὅτι ἡ δημοτικὴ ἐκπαίδευσις ἔχει ἀνάγκην ὑποστηρίξεως καὶ χορηγίας τῆς Κυβερνήσεως, διότι ἄνευ αὐτῆς δὲν δύναται ν’ ἀναπτυχθῇ τὸ ἔθνος. Δὲν εἶναι αἶσχος εἰς ἡμᾶς τοὺς ἀπογόνους τῶν Ἑλλήνων, εἰς ἀπόστασιν ὀλίγων βημάτων ἀπὸ τὴν Πρωτεύουσαν τοῦ Βασιλείου νὰ μὴ ὁμιλῶμεν τὴν γλῶσσαν τῶν πατέρων μας; Ἡ Κυβέρνησις ἔχει καθῆκον νὰ συνεισφέρῃ διὰ τὴν ἐκπαίδευσιν τῶν ἀπόρων δήμων πρὸς ὑποστήριξιν τῆς δημοτικῆς παιδείας, ἥτις πρέπει πανταχοῦ νὰ ἐπεκταθῇ· ἀλλὰ πόσα ἐξοδεύονται πρὸς αὐτὸν τὸν σκοπόν; 8,000 δραχ. κατὰ μῆνα. Ἐνῷ δὲ πρέπει νὰ ὑπάρξῃ ποσὸν 96,000 δρ. διὰ τὴν δημοτικὴν ἐκπαίδευσιν ὅλων τῶν ἐπαρχιῶν, τὸ ποσόν, τὸ ὁποῖον ἀναφέρεται σήμερον ἐδῶ εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ 1866 ἀναβαίνει εἰς 80,168. Ἂν ἀφαιρεθῶσι δὲ ἐξ αὐτῶν καὶ 20,000 δρ. τὰς ὁποίας προτείνει τὸ ὑπουργεῖον, τότε τὸ ποσὸν θὰ μείνῃ πολὺ ὀλίγον καὶ δὲν θὰ ἐπαρκέσῃ εἰς τὰς ἀνάγκας. Ἐγὼ μάλιστα εἶμαι τῆς ἰδέας, ὄχι μόνον νὰ δεχθῇ τὸ ποσόν, τὸ ὁποῖον ἀναφέρεται εἰς τὸν προϋπολογισμόν, ἀλλὰ νὰ προστεθῇ καὶ ἓν ποσὸν διὰ νὰ χρησιμεύσῃ διὰ τὴν δημοτικὴν ἐκπαίδευσιν τῆς Ἑπτανήσου· ὥστε τὸ ὅλον ποσὸν ν’ ἀναβῇ εἰς 120,000.

§203ΔΑΡΕΙΩΤΗΣ (ὑπουργὸς Παιδείας). Δὲν ἔλαβον ὑπ’ ὄψιν τὰ βοηθήματα, τὰ ὁποῖα θὰ παρουσιασθῇ ἀνάγκη νὰ χορηγήσωμεν εἰς τὴν Ἑπτάνησον. Ἐπίσης δὲ καὶ πολλαὶ ἄλλαι αἰτήσεις, αἱ ὁποῖαι εἶναι ὑπ’ ὄψιν τοῦ ὑπουργείου, μὲ κάμνουν νὰ συμφωνήσω καὶ ἐγὼ καὶ παρακαλῶ νὰ μὴ μείνῃ αὐτὸ τὸ ποσὸν τοῦ προϋπολογισμοῦ.

§204ΜΑΚΡΥΓΙΑΝΝΗΣ. Δὲν ἐπαρκοῦν.

§205ΔΑΡΕΙΩΤΗΣ. Ἐπαρκοῦν 20,000 δραχμῶν.

§206ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Νομίζω, ὅτι ἔχετε λάθος (θόρυβος).

§207ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. 80,000 εἶναι ἡ δαπάνη διὰ τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ παρελθόντος· ὥστε τὸ ὑπουργεῖον τὰς 20,000 θὰ τὰς δαπανήσῃ εἰς τὴν σύστασιν τῶν δημοτικῶν σχολείων τῆς Ἑπτανήσου· καὶ ἑπομένως ἡ πρότασις τοῦ Κ. Μακρυγιάννη εἶναι ἀναγκαιοτάτη.

§208ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Κατὰ τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ 1864, τὸ ποσὸν αὐτὸ ἦτο 200,760· κατὰ τὴν δήλωσιν τοῦ ὑπουργοῦ περιορίζεται εἰς 140,000 δραχμῶν, αἱ ὁποῖαι νομίζω, ὅτι εἶναι ἀρκεταί.

§209Ν. ΚΑΪΡΗΣ. Δὲν φθάνουν 140,000 δρ. Κ. Πρόεδρε. 200,000 ἦτο ὁ προϋπολογισμός.

§210ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ. Παρακαλῶ, κύριοι· διὰ τὴν Ἑλλάδα τὴν πρὸ τῆς ἑνώσεως ὑπῆρχε ποσὸν 80.000 δραχ. τώρα ἐπῆλθεν ἡ ἕνωσις καὶ εἶναι ἀρκεταὶ αἱ 140,000, ὅπως εἶναι τώρα ἡ δημοτικὴ παιδεία. Ἀλλὰ κατὰ τὸν ὀργανισμὸν, τὸν ὁποῖον ἔχουν αἱ λοιπαὶ ἐπαρχίαι, ὅστις πρόκειται νὰ ἐφαρμοσθῇ καὶ εἰς τὴν Ἑπτάνησον, θὰ ἐπαρκέσουν 100,000 δρ., διότι, ἐνῷ διὰ τὴν Ἑλλάδα εἴχομεν 80,000, τώρα δὲν ἠμποροῦμεν νὰ προσθέσωμεν περισσοτέρας τῶν 20,000 διὰ τὴν Ἑπτάνησον· ὥστε τὸ ὅλον μᾶς κάμνουν 100,000.

§211Ν. ΚΑΪΡΗΣ. Ἐγὼ δὲν ἐννοῶ οὔτε 20, οὔτε 30, οὔτε 40,200 χιλ. εἶχε τὸ ὑπουργεῖον κατὰ τὸ 65, παρεδέχθη ἐλάττωσιν 65. ὥστε μένουν 135 καὶ 20, τὰς ὁποίας θὰ προσθέσωμεν, γίνονται 155,000 δραχμαί............

§212ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ θέσω εἰς ψηφοφορίαν τὸ ἄρθρον κατὰ τὴν δήλωσιν.

§213ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Θέλω νὰ μάθω, ἂν αἱ βοήθειαι, αἱ ὁποῖαι ἐδίδοντο εἰς ἀπόρους δήμους, θὰ ἐξακολουθῶσι νὰ δίδωνται, διότι ἡ δημοτικὴ ἐκπαίδευσις πρέπει νὰ συντρέχεται· διατίθεται ὅμως τὸ ἥμισυ αὐτῶν καὶ εἰς τοὺς δήμους, οἵτινες ἔχουν τὰ μέσα. Ἐγὼ θέλω ὅμως νὰ διατίθενται μόνον εἰς ἀπόρους δήμους.

§214ΠΟΛΛΟΙ. Δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις διὰ τὰς 140,000.

§215ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. — «Ἄρθρον 2. Ἔξοδα δημοτικῶν σχολείων 22,141.»

§216ΔΑΡΕΙΩΤΗΣ. Εἰς τὸ ἐδάφιον ά. νὰ μείνῃ ποσὸν 500 δρ. καὶ εἰς τὸ ἐδάφιον δʹ. νὰ προστεθῶσι 500 δραχμ.· τὸ ποσὸν αὐτὸ τῶν χιλίων δραχμῶν, τὸ ὁποῖον ἐκπίπτεται ἀπὸ τὸ 2 ἄρθρον, νὰ χρησιμεύσῃ διὰ τὸ ἄρθρον 2 τοῦ ἑπομένου κεφαλαίου «περιθάλψεις δημοδιδασκάλων.»

§217ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀντὶ 22,141 προτείνεται νὰ μείνουν 21,141. Ἐννοεῖται δὲ ὅτι ἀπὸ τὰς 21,141 θ’ ἀφαιρεθῶσιν 12,472, κατὰ τὴν δήλωσιν.

§218ΔΑΡΕΙΩΤΗΣ. Μάλιστα.

§219ΠΟΛΛΟΙ. Δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις.

§220ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη τὸ ἄρθρον 2. — «Κεφάλαιον ά. Βοηθήματα. Ἄρθρον 1. ὑποτροφίαι·» δὲν ὑπάρχουσιν. —Ἄρθρον 2. προτείνεται ἡ αὔξησις 1,000 δραχμῶν, τὰς ὁποίας ἀφῃρέσαμεν ἀπὸ τὰ ἔξοδα τῶν δημοτικῶν σχολείων.

§221ΠΟΛΛΟΙ. Δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις.

§222ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρεδέχθη ἡ Βουλὴ καὶ τὸ ἄρθρον αὐτὸ καὶ οὕτως ἐτελείωσε καὶ ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ ὑπουργείου τῶν Ἐκκλησιαστικῶν.

§223ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ νομοσχέδιον τοῦ Κατακώλου, Κ. Πρόεδρε, ἀναγνώσατε, καθόσον δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις· ἂν ὑπάρξῃ ἀντίῤῥησις, ἐγὼ τὸ ἀποσύρω.

§224ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κατάλογος, τὸν ὁποῖον ἐζήτησεν ὁ Κ. Θεοχάρης ἀπὸ τὸν Κ. Ὑπουργὸν, κατετέθη εἰς τὸ Προεδρεῖον.

§225ΠΟΛΛΟΙ. Νὰ τυπωθῇ.

§226ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ ἀπεφάσισε χθὲς νὰ ἐπιληφθῇ τοῦ φορολογικοῦ νόμου μετὰ τὸν προϋπολογισμόν.

§227ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐδῶ ὑπάρχουν ἐπαρχίαι, αἵτινες ἐπιβάλλουν φόρον εἰς ἑαυτάς· αὐταὶ θὰ ἐξοδεύσουν καὶ αὐταὶ θὰ εἰσπράξουν· τώρα μόνον ζητοῦν νὰ ταῖς δοθῇ ἄδεια.

§228ΠΟΛΛΟΙ. Τὸν φορολογικὸν νόμον, Κ. Πρόεδρε.

§229ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐὰν ζητήσουν τὸν λόγον νὰ ὁμιλήσουν, ἐγὼ τὸ ἀποσύρω (θόρυβος).

§230ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀφήσατε νὰ προβῶμεν εἰς τὸν φορολογικὸν νόμον.

§231ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀναγνώσατέ το, Κ. Πρόεδρε (θόρυβος).

§232ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ ἡμερησία διάταξις εἶναι νὰ συζητήσωμεν τὸν φορολογικὸν νόμον. Προτείνεται ὅμως ἡ ἀνάγνωσις διὰ τὴν γʹ. συζήτησιν νομοσχεδίου, ἐπὶ τοῦ ὁποίου δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις. Θὰ ἐρωτήσω τὴν Βουλὴν.

§233ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Καὶ τοῦ Γυθείου, Κ. Πρόεδρε.

§234ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ θέλοντες νὰ ἀναγνωσθῶσιν αὐτὰ τὰ δύω νομοσχέδια....

§235ΠΟΛΛΟΙ. Χωριστά.

§236ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι ν’ ἀναγνωσθῇ τὸ νομοσχέδιον.....

§237ΠΟΛΛΟΙ. Δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις.

§238ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναγινώσκεται τὸ ἄρθρον. Ἄρθρον 1. «Τὸ τεταρτημόριον τῆς προσόδου τῶν διὰ τῶν ἀπὸ 8 Αὐγούστου 1850 καὶ 22 Ἰουλίου 1855 νόμων περὶ συστάσεως λιμένος ἐν Κατακώλῳ ἐπιβληθέντων φόρων ἐπιτρέπεται νὰ δαπανᾶται κατ’ ἔτος πρὸς ἐκτέλεσιν δημωφελῶν ἔργων καὶ ἱδρυμάτων ἐν Πύργῳ, πρωτευούσῃ τῆς ἐπαρχίας Ἠλείας. Τὸ τεταρτημόριον τούτο ὁρίζεται ἀφοῦ ἐκ τῆς ὅλης ἐνιαυσίας προσόδου τῶν φόρων ἐκπεσθῇ ἡ ἐν αὐτῇ περιλαμβανομένη τοιαύτη ἐκ τῆς φορολογίας τῶν προϊόντων τῶν ἐξαγομένων ἐκ τῆς περιφερείας τοῦ εἰς ἄλλην ἐπαρχίαν ἀνήκοντος δήμου Βώλακος, ἐπιτρεπομένου καὶ αὐτοῦ νὰ λαμβάνῃ πρὸς τὸν αὐτὸν σκοπὸν τὸ τέταρτον τῆς φορολογίας ταύτης.» Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον αὐτὸ παρακαλῶ νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι) Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη.

§239ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐὰν πρόκειται νὰ μὴ συζητήσωμεν τὸν φορολογικὸν νόμον, συμφωνῶ καὶ ἐγὼ νὰ τελειώσωσι μερικὰ νομοσχέδια, τὰ ὁποῖα εἶναι μερικῆς ὠφελείας. Ἀναγινώσκονται τὰ λοιπὰ ἄρθρα. Ἄρθρον 2. «Διὰ τοῦ τεταρτημορίου, προστεθησομένων εἰς αὐτὸ καὶ τῶν τυχὸν κατ’ ἔτος περισσευμάτων ἐκ τοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐσόδων τοῦ δήμου, ἐκτελεσθήσονται τὰ ἑξῆς ἔργα. ά.) Ἡ ῥυμοτομία τῆς πόλεως Πύργου. βʹ.) Ἡ μετοχέτευσις ἐν αὐτῇ τοῦ ὑπεράνω τοῦ χωρίου Λαμπέτι ὕδατος. γʹ.) Ἡ ἀνέγερσις σχολείων, δημαρχικοῦ καταστήματος, ἀγορᾶς, στρατῶνος χωροφυλακῆς καὶ δικαστηρίων.» Ἄρθρον 3. «Τὸ ἔργον τῆς ῥυμοτομίας τῆς πόλεως τάσσεται πρῶτον, τὴν δὲ τάξιν τῶν λοιπῶν ὁρίζει δι’ ᾐτιολογημένης πράξεώς του τὸ δημοτικὸν συμβούλιον Λετρίνων, ὑπ’ ὄψιν πρὸς τοῦτο λαμβάνον τὰς μᾶλλον κατεπειγούσας ἀνάγκας τοῦ τόπου. Ἐκ τοῦ ἐν τῷ ἀνωτέρω ἄρθρῳ 1 τεταρτημορίου δαπανηθήσονται κατ’ ἔτος ἀπὸ τῆς δημοσιεύσεως τοῦ παρόντος νόμου τέσσαρες χιλιάδες δραχμῶν πρὸς κατασκευὴν τοῦ ἐν τῇ περιφερείᾳ τῶν δήμων Λετρίνων, Ὠλένης καὶ Ὀλυμπίων περιλαμβανομένου τμήματος τῆς ἀπὸ Πύργον εἰς Καλάβρυτα ἐθνικῆς ὁδοῦ καὶ τὴν γεφύρωσιν τοῦ ποταμοῦ Καρούτας ἢ Στάσι, ὑπὸ τὴν οἰκονομικὴν ἐπιτήρησιν τριμελοῦς ἐπιτροπῆς, διοριζομένης παρὰ τῶν δημοτικῶν συμβουλίων τῶν εἰρημένων δήμων. Τὰ εἰρημένα ἔργα ἐκτελεσθήσονται κατὰ τὰ περὶ δημοσίων ἔργων κανονισμένα ὑπὸ τὴν οἰκονομικὴν ἐπιτήρησιν τῆς τὰ ἔργα τοῦ λιμένος Κατακώλου ἐφορευούσης ἐπιτροπῆς. Κατὰ τὸν αὐτὸν τρόπον ἐκτελεσθήσονται καὶ τὰ ἐν τῷ δήμῳ Βώλακος ὑπὸ τὴν ἐπιτήρησιν τριμελοῦς ἐπιτροπῆς, ἧς δύω μὲν μέλη ἐκλέγει τὸ δημοτικὸν αὐτοῦ συμβούλιον, ἓν δὲ διορίζει ἡ κυβέρνησις.» Ἄρθρον 4. «Πρὸς τὸν αὐτὸν τῆς ῥυμοτομίας σκοπὸν καὶ πρὸς ἐνίσχυσιν αὐτοῦ παραχωρεῖται τὸ ἔδαφος τῶν παλαιῶν καὶ τῶν ἀποκλεισμένων ὁδῶν, μετασχηματιζόμενον εἰς οἰκόπεδα κατὰ τὰς διατάξεις τῶν περὶ ἐκτελέσεως τοῦ σχεδίου Ἀθηνῶν Β. Διαταγμάτων τῶν ἀπὸ 9 Ἀπριλίου καὶ ἀπὸ 12 Νοεμβρίου 1836, ἐφαρμοζομένων καὶ ἐν Πύργῳ, ἐξαιρέσει τῶν ἄρθρων 6,16 καὶ 23» Ἄρθρον 5. «Ἐκ τοῦ κατὰ τὸ ἄρθρον 1 νέου δημοτικοῦ πόρου ἐνεργοῦνται αἱ ἀποζημιώσεις αἱ προκύπτουσαι· ά.) Ἐκ τῆς κατεδαφίσεως τῶν εἰς τὸ ἐγκεκριμένον διάγραμμα ῥυμοτομίας ἀντιβαινουσῶν οἰκοδομῶν. βʹ.) Ἐκ τῆς καταλήψεως τῶν ἰδιωτικῶν οἰκοπέδων καὶ γηπέδων, τὰ ὁποῖα κατὰ τὸ ἐγκεκριμένον διάγραμμα ῥυμοτομίας θέλουσι χρησιμεύσει εἰς ἀνέγερσιν δημοτικῶν καὶ ἐπαρχιακῶν καταστημάτων. γ.) Ἐκ τῆς εἰς βάρος τοῦ δήμου ῥυμοτομίας κατὰ τὸ ἄρθρον 24 τοῦ ἀπὸ 12 Νοεμβρίου 1836 Β. Διατάγματος καὶ δ.) Ἐκ τῆς ἐπιβαρυνούσης τὸν δῆμον ἀναλογίας πρὸς κατασκευὴν ὑπονόμων κατὰ τὸν ἀπὸ 11 Σεπτεμβρίου 1856, ὑπ’ ἀριθ. ΤΝΗʹ. νόμον. Ὅλας τὰς λοιπὰς ἀποζημιώσεις καὶ δαπάνας καταβάλλουσιν οἱ παρόδιοι καὶ οἱ λοιποὶ δημόται καὶ κάτοικοι Πύργου κατὰ τὸν ἀνωτέρω ΤΝΗʹ. νόμον κατὰ τὸν περὶ ὁδοποιΐας καὶ κατὰ τὰ ἄρθρα 22 καὶ 24 τοῦ προμνημονευθέντος διατάγματος τῆς 12 Νοεμβρίου 1836.» Ἄρθρον 6. «Ἡ ἐκτίμησις τῶν προσλαμβανομένων γηπέδων καὶ οἰκοπέδων κατὰ τὰς περιπτώσεις τῶν ἄρθρων 22 καὶ 24 τοῦ ἀπὸ 12 Νοεμβρίου 1836 Β. Διατάγματος καὶ τὰς παραγράφους βʹ. καὶ γʹ. τοῦ ἀνωτέρω ἄρθρου γίνεται ἐπὶ τῇ βάσει τῆς ἀξίας, ἣν εἶχον ταῦτα πρὸ τῆς ῥυμοτομίας τῆς πόλεως.»

§240ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις;

§241ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§242ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη τὸ ἀναγνωσθὲν νομοσχέδιον καὶ διὰ 3 φορὰν ὡς ἀνωτέρω.

§243ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναγινώσκεται τὸ περὶ Κορθίου νομοσχέδιον.

§244ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Τὴν εἴσπραξιν νὰ τὴν κάμῃ ὁ ταμίας.

§245ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἅμα ὑπάρχει ἀντίῤῥησις, τὸ ἀφίνομεν.

§246ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Δὲν ὑπάρχει ταμίας ἐκεῖ (θόρυβος).

§247Ν. ΚΑΪΡΗΣ. Δέχομαι τὴν τροπολογίαν τοῦ Κ. ὑπουργοῦ.

§248ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν ἐψηφίσαμεν νόμον γενικὸν, καθ’ ὃν, ὅπου τὰ δημοτ. Συμβούλια θέλουν, δύνανται νὰ ἐπιβάλωσι φόρους ὑπὸ τὴν ἔγκρισιν τῆς Κυβερνήσεως πρὸς κατασκευὴν λιμένων· κατὰ τὸν νόμον ἐκεῖνον εἶναι 1% ἐπὶ τῶν εἰσαγομένων, 3% ἐπὶ τῶν ἐξαγομένων, ἐπὶ τῶν πλοίων 20 λεπτὰ τὸν τόνον κτλ. προσωπικὴν ἐργασίαν δὲν ἐπιβάλλει ὁ νόμος ἐκεῖνος· λοιπὸν, ἂν θέλετε νὰ κάμετε λιμένα ἐκεῖ, συμμορφωθῆτε μὲ τὸν νόμον ἐκεῖνον.

§249ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναβάλλεται λοιπὸν ἀφ’ οὗ ὑπάρχει ἀντίῤῥησις· ἐρχόμεθα εἰς τὸ περὶ δικαστικῆς διαιρέσεως διὰ τρίτην φοράν.

§250ΠΑΔΟΒΑΣ. Δὲν τὸ συζητοῦμεν, Κ. Πρόεδρε.

§251ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τότε ἀναβάλλεται καὶ τοῦτο, καὶ ἐρχόμεθα εἰς τὸν φορολογικὸν νόμον. Ὁ Κ. Λεωτσάκος ὅμως θέλει νὰ ψηφηφορηθῇ ἡ πρότασις διὰ τὴν σύνταξιν. Οἱ παραδεχόμενοι νὰ προηγηθῇ ἡ ψηφηφορία αὕτη νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται οἱ ὀλιγώτεροι). Ἀπεῤῥίφθη.

§252ΛΕΩΤΣΑΚΟΣ. Τὸ ἀντίθετον, Κ. Πρόεδρε, δὲν ἀπεῤῥίφθη. Ἀφοῦ, κύριοι, ἐλάβατε τὴν καλωσύνην νὰ ψηφοφορήσητε μίαν φορὰν, παρακαλῶ νὰ τελειώσωμεν.

§253Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Δὲν ἐννοῶ Κ. Πρόεδρε νὰ γίνῃ καμμία ψηφοφορία χωρὶς συζήτησιν. Ἐγὼ ζητῶ τὸν λόγον, ἂν ἡ Βουλὴ ἤθελεν ἀποφασίσει νὰ ψηφοφορήσῃ. Ἡ Βουλὴ δὲν δύναται νὰ ᾖναι ἄδικος.

§254ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ γραφεῖον διέκρινε καλῶς· ἀπεῤῥίφθη. Μεταβαίνομεν εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ φορολογικοῦ νόμου διὰ γʹ. φορὰν.

§255Η. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Εἶναι τὸ περὶ ἐπεκτάσεως τῆς πόλεως Γυθείου.

§256ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ ἀπεφάσισεν. Ἀναγινώσκεται τὸ φορολογικὸν νομοσχέδιον. Ἄρθρον 1. «Διὰ τὸν ἔγγειον καὶ ἐπικαρπίας φόρον ἐπὶ τῶν προϊόντων τῆς γῆς καὶ τὸν ἐπὶ τῶν οἰκοδομῶν ἰσχύουσι καὶ διὰ τὸ 1866 ἔτος τὸ ἀπὸ 24 Μαΐου 1863 ψήφισμα ΛΔʹ. τῆς Βʹ. ἐν Ἀθήναις Ἐθνικῆς Συνελεύσεως καὶ ὁ ἀπὸ 6 Φεβρουαρίου 1864 Νόμος ΛΒʹ. Ὡσαύτως διὰ τὸν ἐπὶ τῶν ζώων καὶ τῶν μελισσῶν φόρον ἰσχύει καὶ διὰ τὸ 1866 ὁ ἀπὸ 14 Ἰανουαρίου 1864 Νόμος ΚΔʹ.» Ὑπάρχουν τροπολογίαι εἰς τὸ 1. ἄρθρον. Ὁ Κ. Κυριακὸς προτείνει. «Ὁ ἀπὸ 31 Δεκεμβρίου 1863 περὶ φόρου ἐφ’ ὅλων ἐν γένει τῶν οἰκοδομῶν ΚΒʹ. Νόμος καταργεῖται, κηρύσσεται δὲ ἐν ἰσχύϊ ὁ περὶ φόρου ἐπὶ τῶν ἐνοικιαζομένων οἰκοδομῶν ΜϚʹ. Νόμος τῆς 2 Δεκεμβρίου 1845.» Ἑτέρα τροπολογία τοῦ Κ. Λαμπρυνίδου· «Ἄρθρον 1. Ὁ ἔγγειος φόρος τῶν καπνῶν καὶ κιμίνων τῶν ἐπαρχιῶν Ἄργους καὶ Ναυπλίας ὁρίζεται εἰς λεπτὰ ἓξ κατ’ ὀκᾶν καὶ θέλει εἰσπράττεσθαι εἰς τὰ τελωνεῖα τοῦ Κράτους κατὰ τὴν ἐξαγωγὴν αὐτοῦ εἴτε διὰ τὸ ἐξωτερικὸν, εἴτε διὰ τὸ ἐσωτερικόν. Ἄρθρον 2. Καταργεῖται ἡ κατὰ στρέμμα φορολογία ὡς πρὸς τὰς ἀνωτέρω ἐπαρχίας καὶ πᾶσα ἄλλη διάταξις ἀντιβαίνουσα εἰς τὸν παρόντα Νόμον.»

§257Κ. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Τροπολογίαι καταργοῦσαι φόρους καὶ τόσα ἄλλα· ἠμποροῦν νὰ τελειώσουν μαζῆ ὅλα αὐτά;

§258ΠΟΛΛΟΙ. Ἂς ἀρχίσωμεν ἀπόψε.

§259ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Δὲν εἶναι παντάπασιν ὀρθὸν ἀπέναντι μιᾶς τοιαύτης βαβυλωνίας νὰ συζητήσωμεν τὸν φορολογικὸν νόμον· ἄλλοι εἶναι ὄρθιοι, ἄλλοι θέλουν νὰ φύγωσι.

§260ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Καθήσατε, κύριοι, παρακαλῶ, νὰ συζητήσωμεν.

§261ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ φορολογικὸς νόμος, τὸν ὁποῖον ὑπέβαλεν ἡ Κυβέρνησις, στηρίζεται εἰς τὸν νόμον τοῦ παρελθόντος ἔτους καὶ εἶναι ἀπαράλλακτος σχεδὸν μὲ ἐκεῖνον. Τινὲς τῶν ΚΚ. βουλευτῶν φέρουν τροπολογίας, καὶ καθεὶς θέλει ἀναπτύξει τὴν ἰδικήν του διὰ βραχέων, ἐλπίζω ἐγὼ δὲ ὡς ὑπουργὸς θέλω φέρει τὰς ἀντιῤῥήσεις μου, καθὼς καὶ πᾶς ἄλλος, ὥστε δὲν βλέπω τὴν δυσκολίαν τοῦ νὰ συζητήσωμεν.

§262ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Κ. Φλέσσας προτείνει· «Προτείνω ἵνα τεθῇ καὶ τετάρτη βαθμὶς εἰς τὴν κλίμακα τῶν συκοδένδρων ἀντὶ λεπτῶν δέκα πέντε, περιλαμβάνουσα τὰ λεπτόγαια μέρη καὶ τὰ λοφώδη.»

§263ΦΛΕΣΣΑΣ. Παραιτοῦμαι, Κ. Πρόεδρε.

§264ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ βουλευταὶ Στεφανόπουλος, Μποῦτος καὶ ἕτεροι προτείνουσι τὰ ἑξῆς· «Ὁ ἔγγειος φόρος ἐπὶ τοῦ σταφιδοκαρποῦ τῶν ἐπαρχιῶν Τριφυλίας καὶ Πυλίας, Ἠλείας καὶ Ὀλυμπίας καὶ Μεσσηνίας προσδιορίζεται εἰς πέντε δραχμὰς δι’ ἑκάστην χιλιάδα ἑνετικῶν λιτρῶν.» Οἱ βουλευταὶ Φλέσσας, Πεῤῥωτῆς καὶ Μποῦτος προτείνουσιν· «Ἄρθρον 1. Ἐπιβάλλεται ἀντὶ τοῦ ἤδη ὑφισταμένου φόρου ἐπικαρπίας ἐπὶ τῶν ἐθνικοϊδιοκτήτων συκοδένδρων, φόρος δραχμῆς μιᾶς καὶ εἴκοσι (ἀριθ. 1, 20) ἐφ’ ἑκάστου στατῆρος ὁρμαθῶν σύκων, βεβαιούμενος καὶ εἰσπραττόμενος εἰς τὰ τελωνεῖα κατὰ τὰς ἑπομένας διατάξεις. Ἄρθρον 2. Ἐντὸς τοῦ μηνὸς Ἰουλίου ἑκάστου ἔτους ἐπιτροπὴ συγκειμένη ὑπὸ τοῦ ἁρμοδίου Ἐφόρου, τοῦ Εἰρηνοδίκου τῆς περιφερείας, τοῦ οἰκείου Δημάρχου καὶ Προέδρου τοῦ Συμβουλίου καὶ τοῦ εἰδικοῦ Παρέδρου θέλει ἐκτιμᾷ κατὰ τὴν πλειοψηφίαν εἰς ὁρμαθοὺς τὸ ἐξ ἰδιοκτήτων συκοδένδρων παραχθησόμενον ποσὸν, ἐκδίδουσα αὐθωρεὶ εἰς ἕκαστον ἰδιοκτήτην διπλότυπον ἔντυπον, ἐνᾧ θέλει ἀναφέρεσθαι ἡ θέσις καὶ τὸ ποσὸν καὶ ἡ ἡλικία τῶν συκοδένδρων. Ἄρθρον 3. Ἡ παράδοσις τοῦ ἀνωτέρω διπλοτύπου εἰς τὸν τελώνην κατὰ τὴν ἐξαγωγὴν τῶν σύκων ἀπαλλάττει τὸ ἐν αὐτῷ σημειούμενον ποσὸν τῆς πληρωμῆς ἐπικαρπίας φόρου. Ἄρθρον 4 Πᾶσα διάταξις κλπ.» Ὁ βουλευτὴς Γυθείου Ἡλ. Μαυρομιχάλης προτείνει εἰς τὸ βʹ. ἄρθρον τοῦ Νόμου. Ἄρθρον 2 «Ἡ εἰς χρήματα ἀπόδοσις τοῦ ἐπὶ τῶν δημητριακῶν καρπῶν ἐγγείου καὶ ἐπικαρπίας φόρου γίνεται παρὰ τοῦ φορολογουμένου ἐπὶ τῇ βάσει τῆς τιμῆς τοῦ πρωτοκόλλου, τὸ ὁποῖον ἰσχύει κατὰ τὸν μῆνα τῆς πληρωμῆς. Τοὺς δὲ πέραν τοῦ χρόνου τῆς συγκομιδῆς καθυστεροῦντας φόρους καὶ δικαιώματα οἱ φορολογούμενοι πληρώνουσι μὲ τὰς τιμὰς, ὑπὸ τὰς ὁποίας οἱ ἐνοικιασταὶ ὑποχρεοῦνται ν’ ἀποτίσωσι τὰ ἐλλείμματά των.»

§265ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Παρακαλῶ, κ. Πρόεδρε, νὰ μᾶς δώσετε τοὺς νόμους τοῦ παρελθόντος ἔτους, εἰς τοὺς ὁποίους ἀναφέρεται ὁ παρών.

§266ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἰδοὺ, ἀκούσατέ τους· ἀναγινώσκονται. Ἄρθρον 1. «Διὰ τὸν ἔγγειον καὶ ἐπικαρπίας φόρον ἐπὶ τῶν προϊόντων τῆς γῆς καὶ τὸν ἐπὶ τῶν οἰκοδομῶν ἰσχύουσι καὶ διὰ τὸ 1866 ἔτος τὸ ἀπὸ 24 Μαΐου 1863 ψήφισμα ΛΔʹ. τῆς Βʹ. ἐν Ἀθήναις Ἐθνικῆς Συνελεύσεως καὶ ὁ ἀπὸ 6 Φεβρουαρίου 1864 Νόμος ΛΒʹ. Ὡσαύτως διὰ τὸν ἐπὶ τῶν ζώων καὶ τῶν μελισσίων φόρον ἰσχύει καὶ διὰ τὸ 1866 ὁ ἀπὸ 14 Ἰανουαρίου 1864 Νόμος ΚΔʹ. Ἄρθρον 2. Κατὰ τὰς Ἰονίους νήσους ἰσχύουσιν οἱ μέχρι τοῦδε φορολογικοὶ Νόμοι. Ἄρθρον 3. Οἱ φορολογούμενοι, οἵτινες δὲν ἤθελον πληρώσει τὸ τίμημα τῶν ἐπὶ τῶν δημητριακῶν φόρων ἐντὸς τοῦ κατὰ τὸ ἄρθρον 20 τοῦ διατάγματος τῆς 30 Ἀπριλίου 1855 ὁριζομένου πέρατος τῆς συγκομιδῆς, ὑπόκεινται ἀπὸ τῆς λήξεως τοῦ χρόνου τούτου εἰς τὸν τῆς ὑπερημερίας τόκον, ἀρχόμενον μετὰ τὴν δεκαπενθήμερον προθεσμίαν, ἥτις ὁρίζεται ἐν τῷ ἄρθρῳ 18 τοῦ ψηφίσματος ΛΔʹ. οἱ δὲ ἐνοικιασταὶ λογίζονται οὐδὲν ἧττον ὑπεύθυνοι, συγκαταδιωκόμενοι μέχρι τελείας εἰσπράξεως καὶ τῶν παρὰ φορολογουμένων καθυστερούντων.»

§267ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Νὰ παύσῃ εἰς τὸ ἑξῆς αὐτὴ ἡ ἀταξία· κατ’ ἔτος πρέπει νὰ ἔρχεται ὁ φορολογικὸς νόμος.

§268ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§269ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν θὰ ἀρχίσωμεν μίαν πρὸς μίαν τὰς τροπολογίας. Πρώτη εἶναι ἡ τοῦ βουλευτοῦ Κ. Κυριακοῦ.

§270ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ (ὑπουργ. οἰκονομικῶν). Μεταξὺ τῶν φόρων, κύριοι, οἱ ὁποῖοι ἐπιβάλλονται...

§271ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Μὲ συγχωρεῖτε, Κ. Πρόεδρε, μίαν παρατήρησιν. Εἰς τὸν φορολογικὸν νόμον ὑπάρχει ἡ διάταξις, ὅτι θέλει ἰσχύει ἐν μέρει εἰς τὸ Ἑλλ. Βασίλειον· ἂν καὶ τὸ ζήτημα τοῦτο τὸ ἐφέρατε εἰς τὸ 2 ἄρθρον, νομίζω ὅμως, ὅτι εἶναι ἡ βάσις τοῦ νόμου, ἂν ὁ νόμος θὰ ἰσχύῃ εἰς ὅλον τὸ Κράτος ἢ ὄχι. Διὰ τοῦτο νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ προταχθῇ ἡ συζήτησις αὐτοῦ τοῦ ζητήματος, ἂν ὁ φορολογικὸς νόμος, τὸν ὁποῖον θὰ συζητήσωμεν, θὰ ᾖναι γενικὸς δι’ ὅλον τὸ Κράτος.

§272ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὅταν ἡ Βουλὴ ἀποῤῥίψῃ τὴν ἐξαίρεσιν τὴν ἐν τῷ 2 ἄρθρῳ....

§273ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἐκτὸς δὲ τούτου ὑπάρχει ἓν διαφέρον καὶ εἰς αὐτοὺς τους βουλευτὰς τῆς Ἑπτανήσου νὰ φέρωσιν ὅλας τὰς ἰδέας των ἐπὶ τοῦ 1 ἄρθρου καὶ οὐχὶ ἐπὶ τοῦ 2. Ἂν εἰς τὸ 2 ἄρθρον δὲν γίνῃ δεκτὴ ἡ ἐξαίρεσις, ἠμποροῦμεν νὰ ἐπανέλθωμεν εἰς τὸ πρῶτον; Ὄχι, εἶναι θεμελιώδης νόμος, ὡς ὁρίζει τὸ Σύνταγμα, ὅτι ὅλοι οἱ νόμοι οἱ φορολογικοὶ εἶναι γενικοί. Αὐτὸ λοιπὸν τὸ ζήτημα πρέπει νὰ προταχθῇ, ἂν δὲ ὁ φόρος ὁ ἔγγειος θὰ μεταβληθῇ ἢ ὄχι, αὐτὰ εἶναι δευτερεύοντα.

§274ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ πρῶτον ἄρθρον διαλαμβάνει τοὺς ἐπιβαλλομένους φόρους, καὶ ἐκ πρώτης ὄψεως νομίζει τις ὅτι ἐπιβάλλονται εἰς ὅλην τὴν ἐπικράτειαν· κατόπιν ἔρχεται τὸ 2 ἄρθρ. τὸ ὁποῖον περιέχει ἐξαίρεσιν διὰ τὴν Ἑπτάνησον, κανονίζον, ἀντὶ τῶν ἐν τῷ 1 ἄρθρῳ διαλαμβανομένων φόρων νὰ ἐξακολουθῇ ἰσχύουσα ἡ μέχρι τοῦδε ὑπάρχουσα ἐκεῖ φορολογία. Ἂν τοῦτο δὲν θεωρηθῇ ὀρθὸν καὶ ζητηθῇ ἡ ἀπάλειψις τοῦ 2 ἄρθρου, δὲν ἐμποδίζονται οἱ βουλευταὶ, οἱ ὁποῖοι θέλουν ὑποστηρίξει τὴν ἀπάλειψιν, νὰ φέρουν οἱανδήποτε ἐξαίρεσιν, ὥστε ἀφοῦ εἰς τὸ 1 ἄρθρον σημειώσωμεν καὶ παραδεχθῶμεν ὅλους τοὺς ἐπιβλητέους φόρους, μένει κατόπιν εἰς τὴν κρίσιν τῆς Βουλῆς ἢ νὰ παραδεχθῇ τὴν γενικὴν ἐξαίρεσιν τοῦ 2ου ἄρθρου διὰ τὴν Ἑπτάνησον, ἢ νὰ σημειώσῃ ἐξαιρέσεις τινας, πιστεύω, ὅτι καὶ ὁ Κ. Δεληγεώργης ἀκόμη ἔχει τὴν ἰδέαν, ὅτι καὶ ἂν ἐπεκταθῇ ἡ ἐν Ἑλλάδι φορολογία καὶ εἰς την Ἑπτάνησον, εἶναι ἀνάγκη νὰ γίνουν τροπολογίαι τινὲς εἰς μερικὰ ἀντικείμενα, ὡς πρὸς τὸν τρόπον τῆς βεβαιώσεως· ἴσως δὲ ἄλλοι προτείνωσι καὶ ἐξαιρέσεις.

§275ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Ἔχει δίκαιον ὁ Κ. Δεληγεώργης.

§276ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Εἰς τὸ αὐτὸ καταντῶμεν.

§277Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Διατί λοιπὸν δὲν τὸ δέχεσθε;

§278ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Διότι δὲν θέλω νὰ χαλάσω τὴν οἰκονομίαν τοῦ νομοσχεδίου.

§279ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Τὸ παρὸν εἶναι ζήτημα λογικῆς, καὶ δὲν πρέπει νὰ ἔχῃ ἀξίωσιν κανεὶς, εἴτε λόγῳ πολιτικῆς ἀποχρώσεως, εἴτε κυβερνῶντος προσώπου. Λοιπὸν σᾶς κάμω αὐτὴν τὴν παρατήρησιν, τὴν ὁποίαν καὶ προηγουμένως· δὲν εἶναι ἀδιάφορος ἡ παραδοχὴ τοῦ 2 ἄρθρου ἀντὶ τοῦ 1 διότι, ἂν γίνῃ δεκτὴ ἡ ἀρχὴ τοῦ 2 ἄρθρου, δηλαδὴ ἐξαίρεσις καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὴν φορολογίαν τῆς Ἑπτανήσου, τότε ὁ φορολογικὸς νόμος σας ἔχει καλῶς· ἂν ὅμως γίνῃ δεκτὴ ἡ περὶ ἀπαλείψεως πρότασις τοῦ 2 ἄρθρου, ὁ προϋπολογισμός σας δὲν ἔχει καλῶς, καὶ ἑπομένως τὸ 1 ἄρθρον θὰ τροποποιηθῇ. Διότι, ὅπως γνωρίζετε ἡ ἐφαρμογὴ τῆς Ἑλληνικῆς νομοθεσίας ἐν Ἑπτανήσῳ δὲν εἶναι πρᾶγμα ἀδιάφορον οἰκονομικῶς. Λοιπὸν πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ ψηφίσωμεν τὸ πρῶτον ἄρθρον καὶ ὕστερον ν’ ἀπαλείψωμεν τὰς διατάξεις τοῦ δευτέρου;

§280ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Θέλετε ν’ αὐξήσητε ἢ νὰ ἐλαττώσητε τοὺς φόρους;

§281ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Εἶναι καθῆκόν σας. Ἡ πλειονοψηφία τῆς Βουλῆς θ’ ἀπαλείψῃ τὸ δεύτερον ἄρθρον.

§282ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἂς γίνῃ καὶ οὕτω.

§283ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν θὰ γίνῃ συζήτησις, ἂν ἡ φορολογία ἡ ἑλληνικὴ θὰ ἐφαρμοσθῇ καὶ εἰς τὴν Ἑπτάνησον. Τίς ζητεῖ τὸν λόγον;

§284Θ. ΖΕΡΒΟΣ. Εἰς τὸ βʹ ἀδάφιον τοῦ 1 ἄρθρου νὰ προστεθῇ «ἐν ὅλῳ τῷ κράτει» καὶ ν’ ἀπαλειφθῇ ἐξ ὁλοκλήρου τὸ 2 ἄρθρον, διότι ἐν μιᾷ καὶ ἀδιαιρέτῳ πολιτείᾳ ἡνώθημεν· ὅ,τι ἔχω ἐγὼ νὰ ἔχετε καὶ σεῖς, ὅ,τι ἔχετε σεῖς νὰ ἔχωμεν καὶ ἡμεῖς· ἐτοῦτο εἶναι, ἐτοῦτο θέλω, ἐτοῦτο προτείνω.

§285ΠΟΛΛΟΙ. Δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις.

§286Θ. ΖΕΡΒΟΣ. Ὅποιος θέλει τὸν χωρισμὸν, ἂς τὸ ἐκφράσῃ ἀπὸ τοῦτο τὸ βῆμα.

§287ΜΑΚΡΥΓΙΑΝΝΗΣ. Εἶναι πολλοὶ ἀπόντες καὶ παρακαλῶ ν’ ἀναβληθῇ ἡ συζήτησις.

§288ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶναι πλήρης ἡ Βουλή.

§289ΠΟΛΛΟΙ. Ψηφοφορία, Κ. πρόεδρε· δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις.

§290ΠΑΔΟΒΑΣ. Μὲ συγχωρεῖτε, κύριοι βουλευταὶ, διότι τὸ ἀντικείμενον εἶναι πάρα πολὺ σπουδαῖον καὶ πάρα πολὺ σοβαρὸν, καὶ παρακαλῶ τὴν ἀξιότιμον ταύτην Ἑλληνικὴν Βουλὴν νὰ ἐκτιμήσῃ τὰς μελλούσας συνεπείας. Ἀπὸ τὴν θέσιν, εἰς τὴν ὁποίαν μᾶς βλέπετε καὶ ἀπὸ τὴν σιωπὴν, τὴν ὁποίαν τηροῦμεν καίτοι ἄκοντες, πρέπει νὰ ἐννοήσητε τὴν κατάστασιν εἰς τὴν ὁποίαν εὑρισκόμεθα καὶ τὴν πίεσιν ὑπὸ τῆς ὁποίας πιεζόμεθα. Ἡ Βουλὴ ἂς ἀποφασίσῃ ὅ,τι θέλει, καὶ ἂς ἀναδεχθῇ τὴν εὐθύνην διὰ τὰς μελλούσας δυσαρέστους συνεπείας.

§291ΙΑΚΩΒΑΤΟΣ. Κ. Πρόεδρε· ἡ Βουλὴ συνέστησεν ἐπιτροπὴν λεγομένην τῆς ἀφομοιώσεως· ἐκείνη δὲ εἶναι σύμφωνος μὲ τὴν πρότασιν τοῦ Κ. Ζερβοῦ καὶ ἐπρότεινε διάφορα νομοσχέδια, μέρος τῶν ὁποίων ἐλήφθησαν ἀπὸ τὴν νομοθεσίαν τῆς Ἑπτανήσου. Ἡμεῖς περιεμένομεν τὴν συζήτησιν τῆς προτάσεως περὶ ἀφομοιώσεως, καὶ νομίζομεν, ὅτι ἔπρεπε νὰ μείνῃ ἔξω ἡ ἀφομοίωσις τῆς φορολογίας· σήμερον βλέπω, ὅτι ὄχι μόνον ἐκείνη ἡ ἀφομοίωσις μέλλει νὰ γίνῃ, ἀλλ’ ἀκόμη καὶ ἡ ἀφομοίωσις τῆς φορολογίας. Διαμαρτυρόμεθα ἐναντίον καὶ τοῦ εἴδους καὶ τοῦ τρόπου τῆς ἀφομοιώσεως, καὶ πολλῷ μᾶλλον ὅταν μέλλῃ νὰ γίνῃ ἀφομοίωσις καὶ τῆς φορολογίας.

§292ΚΩΝΣΤΑΝΤΑΣ. Εἶναι ἀληθὲς, ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ τῆς ἀφομοιώσεως ἐσκέφθη πολὺ σοβαρῶς ἐπὶ τοῦ ἀντικειμένου τούτου καὶ ἔφερεν ἰδιαιτέρας τινὰς προτάσεις· ἀλλ’ ἀφοῦ ὁ Κ. ὑπουργὸς τῶν οἰκονομικῶν ἔλαβε τὴν καλωσύνην νὰ τάξῃ δεύτερον ἄρθρον ἐν τῷ φορολογικῷ νόμῳ περὶ ἐξαιρέσεως τῆς Ἑπτανήσου, ἀπὸ τὴν γενικὴν φορολογίαν τοῦ Κράτους, ἕπεται, ὅτι ἀποκλείονται ἅπασαι αἱ προτάσεις τῆς ἐπιτροπῆς.

§293ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Κ. Λομβάρδος ἔχει τὸν λόγον.

§294ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Καὶ τὸ προχωρημένον τῆς ὥρας καὶ ἡ ὄχι εὐάρεστος κατάστασις τῆς ὑγείας μου, ὄχι ἀπέναντι τῆς Βουλῆς βεβαίως, ἀλλ’ ἀπέναντι ἐμοῦ....

§295ΤΙΝΕΣ. Ὄχι, ἐνδιαφερόμεθα.

§296ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Εὐχαριστῶ —καὶ ὁ τρόπος, δι’ οὗ σπρώχνεται ἡ συζήτησις αὕτη, μὲ κάμνουν νὰ μὴ ἔχω τὰς ἰδέας μου εἰς τὴν θέσιν ἐκείνην, εἰς τὴν ὁποίαν ἄλλοτε ἠμποροῦσα νὰ τὰς ἔχω, καὶ ἑπομένως σᾶς παρακαλῶ, κύριοι, νὰ μὲ ἀνεχθῆτε δι’ ὀλίγας στιγμὰς, ἂν καὶ τυχὸν δὲν ἴδετε τόσην πολλὴν συνάφειαν εἰς τὸν λόγον μου. Ὀλίγα ἔχω νὰ εἴπω. Λαμβάνων ὑπ’ ὄψιν μου, κύριοι, τὰ προηγούμενα, οὐδαμῶς ἀμφιβάλλω, ὅτι τὸ ζήτημα τοῦτο, τὸ ὁποῖον ὁλονὲν συζητοῦμεν, ἔμελλε νὰ συζητηθῇ μὲ ὅλην τὴν ἔξαψιν τοῦ πολιτικοῦ πάθους. Πιστεύω ὅμως, ὅτι δὲν θὰ ὑπάρχῃ κανεὶς ὅστις νὰ δύναται νὰ μοὶ ἐναντιωθῇ, ἐὰν εἴπω ὅτι, ἐὰν ὑπάρχῃ ζήτημα τὸ ὁποῖον ἔπρεπε νὰ συζητηθῇ μακρὰν ἀπὸ κάθε πολιτικὸν πάθος, ἐὰν ὑπάρχῃ ζήτημα, τὸ ὁποῖον ἔπρεπε νὰ συζητηθῇ μ’ ὅλην τὴν προσοχὴν καὶ μὲ ὅλον τὸ κρύον αἷμα, εἶναι τὸ ὑπὸ σύσκεψιν τῆς Βουλῆς. Τί λέγω ὑπὸ σύσκεψιν; τὸ ὑπὸ τὴν ἔφοδον τῆς Βουλῆς ῥιπτόμενον ζήτημα.

§297ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Πόθεν ἐλάβατε ἀφορμὴν νὰ ὑποθέσητε, ὅτι εἴτε διὰ πιέσεως πρόκειται νὰ λυθῇ τὸ ζήτημα, εἴτε δι’ ἐφόδου; Ἠξεύρετε, ὅτι ἡμεῖς ἠθέλαμεν νὰ παύσῃ ἡ συνεδρίασις, ἐν τοσούτῳ ἐξ ἐπιμονῆς ἀπεφασίσθη νὰ προχωρήσωμεν εἰς τὸν φορολογικὸν νόμον, καὶ ἴσως ἴσως καὶ ὑμεῖς ἐψηφίσατε πρὸς τοῦτο.

§298ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Δὲν ἐκινήθηκα.

§299ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ὁ Κ. Δημητριάδης μάλιστα ἐπὶ ἱκανὴν ὥραν ἠγωνίσθη νὰ πείσῃ τὴν Βουλὴν, ὅτι δὲν πρέπει νὰ προχωρήσωμεν εἰς τὸν φορολογικὸν νόμον ὡς οὐσιώδη. Ἐν τοσούτῳ οὕτως ἀπεφασίσθη. Πίεσις τώρα πόθεν γίνεται; ἔφοδος πόθεν;

§300ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Ἐγὼ δὲν ἠξεύρω· ἐγὼ εἶπον, ὅτι ῥίπτεται τὸ ζήτημα τοῦτο· ἐὰν δὲν εἶναι ἀκριβὴς ἡ ἔκφρασις, τὴν ἀποσύρω.

§301Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Κ. πρόεδρε, ἐγὼ νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ σεβασθῶμεν ὅλας τὰς συμπαθείας ἢ ἀντιπαθείας ἢ ὅ,τι δήποτε ἄλλο· νὰ σεβασθῶμεν τὴν ἰδέαν τοῦ φόβου, ὁ ὁποῖος ἔρχεται εἰς τοὺς πληρεξουσίους τῆς Ἑπτανήσου, ὅτι δῆθεν ἡ Βουλὴ ἢ θέλει νὰ τοὺς πιέσῃ, ἢ θέλει νὰ βραχύνῃ τὴν συζήτησιν ἢ ἐξ ἐφόδου ν’ ἀποφασίσῃ· πρέπει νὰ τὴν σεβασθῶμεν. Λέγω, ὅτι πρόκειται ν’ ἀποφασίσωμεν ἐπὶ τῆς τύχης ὁλοκλήρου λαοῦ, ἐπὶ ἑνὸς ζητήματος, τὸ ὁποῖον μέλλει νὰ συνδέσῃ ἢ νὰ μὴ συνδέσῃ πρὸς ὥραν στενότερον τὰ δύω ἔθνη· διὰ τοῦτο, ἂν ἡ Βουλὴ παραδεχθῇ τὴν γνώμην μου, ἐπειδὴ ὁ Κ. Λομβάρδος εἶπε, καὶ ἐγὼ τὸ πιστεύω ἀπολύτως, ὅτι οἱ ἄνθρωποι δὲν εἶναι μελετημένοι καὶ ὡς ἐκ τῆς ταχύτητος δύναται ἴσως νὰ γεννηθῇ ἰδέα τις, ἡ ὁποία νὰ ᾖναι ἐπιζήμιος εἰς τὸ μέλλον, ἐὰν ἡ Βουλὴ νομίζῃ δίκαιον, ν’ ἀναβάλωμεν σήμερον τὸ ζήτημα.

§302ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§303ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Μίαν στιγμὴν, παρακαλῶ. Εὐχαριστῶ τὸν Κ. Πετιμεζᾶν· ἔδειξε τὸ σημεῖον, τὸ ὁποῖον ἤθελα νὰ ἀποδείξω, ἀλλ’ ὄχι μὲ τὸν τρόπον, ἂς μοὶ συγχωρήσῃ, μὲ τὸν ὁποῖον ἤθελεν, αὐτὸς, διότι ἐσκόπευα νὰ προτάξω κἄτι τι πρῶτον ἀπολύτως ἀναγκαῖον. Ἐξακολουθῶν λοιπὸν τὴν σειρὰν τῶν λόγων μου λέγω, ὅτι καθὼς πιστεύω, ὅτι νὰ μὴ ᾖναι κἀνεὶς, ὁ ὁποῖος νὰ δύναται νὰ μοῦ ἀρνηθῇ, ὅτι τὸ ζήτημα τοῦτο πρέπει νὰ συζητηθῇ μ’ ὅλον τὸ κρύον αἷμα καὶ μ’ ὅλην τὴν ἀπάθειαν, ἐπίσης δὲν πιστεύω νὰ ᾖναι κἀνεὶς, ὅστις νὰ δύναται νὰ μοῦ ἀρνηθῇ, ὅτι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι τὸ ζήτημα τοῦτο προηγουμένως προσεπάθησαν νὰ τὸ λύσουν, καθὼς προσεπάθησαν, προσέκρουσαν, ἂς μοὶ συγχωρήσῃ ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς Μεσολογγίου νὰ μεταχειρισθῶ τὴν φράσιν του, προσέκρουσαν εἰς τὴν λογικήν. Τὸ ζήτημα τοῦτο εἶναι ἢ δὲν εἶναι ζήτημα ἀφομοιώσεως; εἰς τὸ ζήτημα τοῦτο τῆς ἀφομοιώσεως δὲν ἐδιορίσατε, καθὼς πολὺ καλὰ σᾶς παρετήρησεν ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς Κεφαλληνίας Κ. Ἰακωβάτος, μίαν ἐπιτροπήν; Αὐτὴν τὴν ἐπιτροπὴν, τὴν ὁποίαν ἐσυστήσατε καὶ διὰ τὴν ἐκλογὴν τῆς ὁποίας ἐδαπάνησεν ἡ Βουλὴ μίαν ὁλόκληρον ἡμέραν, πρὸς τί τὴν ἐσυστήσατε; πρὸς μηδέν; δὲν πρέπει ν’ ἀκούσητε τὴν γνώμην της; δὲν πρέπει ν’ ἀκούσητε τὰς σκέψεις της; δὲν πρέπει ν’ ἀκούσητε ἀπὸ ποίαν καὶ ποίαν αἰτίαν ὡδηγήθη, διὰ νὰ σᾶς προτείνῃ τὸ νομοσχέδιον Α, τὸ νομοσχέδιον Β, τὸ νομοσχέδιον Γ, διὰ νὰ φθάσῃ εἰς ὅσα ἔφθασε συμπεράσματα; Δὲν πρέπει ν’ ἀκούσητε ποῖαι συζητήσεις ἔλαβον χώραν μεταξὺ αὐτῆς τῆς ἐπιτροπῆς, καὶ μετὰ ταῦτα ἡ Βουλὴ ν’ ἀποφασίσῃ ὅ,τι θέλει; Ἀλλὰ τοὐλάχιστον ἂς δείξῃ ἡ Βουλὴ καὶ ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ἐπισπεύδουν τὸ ζήτημα τοῦτο, ὅτι σέβονται τὰς ἀποφάσεις τοὐλάχιστον τῆς Βουλῆς. Παραδέχομαι λοιπὸν τὴν ἀναβολὴν, ὄχι διότι θέλω νὰ ἀποφύγω τὴν συζήτησιν εἰς ὁποιανδήποτε στιγμήν· καὶ ἴσως ἂν τώρα θελήσητε νὰ συζητήσητε, θέλετε μάθει ποῖοι θέλουν τὴν ἀφομοίωσιν, ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι θέλουν νὰ χαράξουν μίαν γραμμὴν καὶ νὰ εἴπουν, γενικὴ ἀφομοίωσις, ἢ ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι σᾶς λέγουν, προσέξετε πῶς νὰ γίνῃ ἡ ἀφομοίωσις; Ζητῶ τὴν ἀναβολὴν, ὄχι διὰ νὰ ἐπανέλθω εἰς τὸ ζήτημα ἁπλῶς καὶ μόνον τοῦ φορολογικοῦ νόμου, ἀλλ’ ἵνα εἰσέλθωμεν, κύριοι, εἰς τὸ ζήτημα τῆς ἀφομοιώσεως· ν’ ἀρχίσωμεν νὰ τὸ συζητήσωμεν καθὼς πρέπει· νὰ λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν τὰς προτάσεις τῆς ἐπιτροπῆς· διότι ἐγὼ πρῶτος μεταξὺ τῶν πρώτων σᾶς λέγω, ὅτι τέλος πάντων αὐτὸ τὸ ζήτημα πρέπει νὰ τελειώσῃ, ὅτι πρέπει νὰ ἐπέλθῃ μία ἀπόφασις τῆς Βουλῆς, ὅπως οὐδ’ ἡμεῖς εἴμεθα σκάνδαλον εἰς τὴν Βουλὴν, οὔτε οὐδεὶς εἰς ἡμᾶς. Νὰ προηγηθῇ λοιπὸν ἡ ἀφομοίωσις, ἀλλὰ νὰ προηγηθῇ τακτικῶς, νὰ προηγηθῇ λογικῶς, ν’ ἀκούσητε τὴν ἐπιτροπὴν, τὴν ὁποίαν ἐσυστήσατε, τοὐλάχιστον νὰ τὴν ἀκούσητε, ἂν δὲν νομίζετε, ὅτι εἶναι περιττὸν τὸ ἔργον της, περιττὴ ἡ ἐπιτροπὴ, περιττὴ ἡ παρουσία μας ἐντὸς τῆς Βουλῆς. Προτείνω λοιπὸν τὴν ἀναβολὴν, ὅπως συζητηθῇ ἡ ἀφομοίωσις λογικῶς καὶ συμφώνως μὲ τὰς ἀποφάσεις τῆς Βουλῆς.

§304ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§305ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Κ. πρόεδρε, δὲν ἁρμόζει εἰς ἐμὲ ν’ ἀπαντήσω εἰς τὴν ἔκφρασιν τοῦ κ. βουλευτοῦ Ζακύνθου, ὅτι ἡ πρότασίς μου προσέκρουσεν εἰς τὴν λογικήν.

§306ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Δὲν ἐννοοῦσα ὑμᾶς, εἶπα «ἵνα μεταχειρισθῶ τὴν φράσιν σας».

§307ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Λοιπὸν λέγω, ὅτι δὲν ἁρμόζει εἰς ἐμὲ διότι αὐτὴ ἡ πρότασις, ἡ ὁποία προσέκρουσεν εἰς τὴν λογικὴν, εἶναι ἀπόφασις τῆς Βουλῆς. Ἀλλὰ παρατηρῶ εἰς τὸν Κ. βουλευτὴν, ὅτι μὲ κανένα τρόπον δὲν ἐπιτρέπω τὴν λύσιν, τὴν ὁποίαν ζητεῖ. Κατὰ τὸ Σύνταγμα, καθ’ ἕκαστον ἔτος ἡ Βουλὴ ἀποφασίζει τὸν φορολογικὸν νόμον, ἀνεξαρτήτως πάντων τῶν νόμων τοῦ κράτους· καὶ ὁ φορολογικὸς νόμος οὐδέποτε δύναται νὰ γίνῃ πάγιος καὶ οὐδέποτε δύναται νὰ μὴ συζητηθῇ καὶ ψηφισθῇ κατ’ ἔτος. Συμφώνως μ’ αὐτὴν τὴν διάταξιν τοῦ Συντάγματος, ἡ κυβέρνησις ἔφερε νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ἀφορᾷ τὴν φορολογίαν ὁλοκλήρου τοῦ κράτους, καὶ ἐν τῷ νομοσχεδίῳ τούτῳ ὑπάρχει διάταξις ἐξαιροῦσα τὴν Ἑπτάνησον ἀπὸ τὸ ὑπάρχον εἶδος τῆς φορολογίας. Ὅταν πρό τινων ἡμερῶν ἡ Βουλὴ ἐσκέπτετο, ποῖον νομοσχέδιον νὰ προτιμήσῃ, ποῖον κατὰ προτίμησιν θέλει συζητήσει, τότε ὁ Κ. Λομβάρδος, συμμεριζόμενος τὴν λογικὴν αὐτὴν, ὑπεστήριξεν ὅτι πρέπει νὰ προηγηθῇ το ζήτημα τῆς ἀφομοιώσεως τοῦ φορολογικοῦ νόμου· ἂν θέλετε μάλιστα, ἡμεῖς ἠθελήσαμεν νὰ συμπεριληφθῇ ἡ ἀφομοίωσις μεταξὺ τῶν πρωτίστων ἀντικειμένων· ὁ προϋπολογισμὸς, ἡ ἀφομοίωσις, οἱ φορολογικοὶ νόμοι νὰ τεθῶσιν εἰς ἴσην μοῖραν· νὰ συζητηθῶσιν· ἀλλὰ νομίζω, ὅτι δὲν ἀπεφασίσθη τὸ τοιοῦτον, καὶ μόνον ὁ φορολογικὸς νόμος καὶ ὁ προϋπολογισμὸς ἐπροτιμήθησαν. Ἡ Βουλὴ πρὸ μικροῦ ἀπεφάσισε ν’ ἀρχίσῃ ὁ φορολογικὸς νόμος ἀπόψε, καὶ ἠρχίσαμεν τὸν φορολογικὸν νόμον. Εἶναι δυνατὸν, ἀφοῦ ἠρχίσαμεν τὸν φορολογικὸν νόμον, νὰ παραλείψωμεν τὴν διάταξιν περὶ ἀφομοιώσεως ἢ μὴ ἀφομοιώσεως τῆς φορολογίας ἐν Ἑπτανήσῳ; Πιστεύω, καμμία λογικὴ δὲν τὸ ἐπιτρέπει· ἅμα ἀποφασίσωμεν περὶ φορολογίας, θὰ ἀποφασίσωμεν περὶ φορολογίας τοῦ κράτους ὁλοκλήρου· καὶ οἱ λόγοι οἱ ὁποῖοι ἔπεισαν τὴν Βουλὴν, ὅτι δὲν πρέπει τὸ δεύτερον ἄρθρον νὰ συζητήσῃ μετὰ τὸ πρῶτον τοῦ φορολογικοῦ νόμου ἀλλὰ πρὸ τοῦ πρώτου, κατὰ μείζονα λόγον πρέπει νὰ πείσωσι τὴν Βουλὴν, ὅτι δὲν δύναται τὸ ζήτημα τῆς ἀφομοιώσεως τῆς φορολογίας νὰ συζητηθῇ μετὰ τὸν φορολογικὸν νόμον. Ἐὰν τώρα ἡ Βουλὴ, φωτισθεῖσα ὑπὸ τῶν λόγων καὶ τῶν φώτων τοῦ Κ. Λομβάρδου, ἀποφασίσῃ ν’ ἀνατρέψῃ τὴν προτέραν αὑτῆς ἀπόφασιν καὶ νὰ εἴπῃ «θὰ γίνῃ ὁ φορολογικὸς νόμος ἀφοῦ ψηφισθῶσιν ὅλα τὰ ζητήματα τῆς ἀφομοιώσεως» τότε εἶναι ἄλλο ζήτημα. Ἀλλ’ ἐγὼ δὲν νομίζω, ὅτι ὁ φορολογικὸς νόμος ὁ τόσον οὐσιώδης, πρέπει νὰ μείνῃ τελευταῖος, διότι θὰ ἐμπέσωμεν εἰς τὸ πολύπλοκον ζήτημα τῆς ἀφομοιώσεως· καὶ νομίζω, ὅτι, ἀφοῦ ἤλθομεν εἰς τὸν φορολογικὸν νόμον, πρέπει νὰ συζητήσωμεν τὴν φορολογικὴν ἀφομοίωσιν. Ἀλλὰ παρουσιάζει ἄλλον τινὰ λόγον· λέγει, «πρέπει ν’ ἀκούσητε τὴν ἐπιτροπὴν τῆς ἀφομοιώσεως.» Ἐγὼ θαυμάζω πῶς ἐλησμόνησε τὰ πράγματα ὁ Κ. Λομβάρδος· τὴν ἐπιτροπὴν τὴν ἠκούσατε· ἡ ἐπιτροπὴ αὕτη, ἡ πλειοψηφία τοὐλάχιστον αὐτῆς, παραδέχεται ἐν ἀρχῇ τὴν μὴ ἀφομοίωσιν, καὶ ἐξῄρεσε μόνον ἐκεῖνα τὰ φορολογικὰ νομοθετήματα, τὰ ὁποῖα ἡ παροῦσα Βουλὴ ἤθελε ψηφίσει κατὰ πρώτην φορὰν, καθὼς π. χ. τὸν νόμον περὶ χαρτοσήμου· ἀλλὰ τὸ γενικὸν σύστημα τῆς φορολογίας, εἶπε, νὰ μὴ ἐφαρμοσθῇ ἐν Ἑπτανήσῳ κατὰ τὸ ἔτος 1866. Δὲν ἠκούσαμεν λοιπὸν τὴν γνώμην τῆς ἐπιτροπῆς; τί περιπλέον περιμένομεν ν’ ἀκούσωμεν; Ἡ ἐπιτροπὴ ἐξήντλησε πλέον τὴν ἐντολὴν, τὴν ὁποίαν ἔλαβε παρὰ τῆς Βουλῆς. Δι’ αὐτοὺς τοὺς λόγους συμπεραίνω νὰ μὴ ἐξακολουθήσῃ μὲν ἡ συζήτησις ἀπόψε, ἀφοῦ φαίνεται, ὅτι δὲν ὑπάρχει ἡ προπαρασκευὴ ἡ δέουσα, ἀλλὰ νὰ μὴ συζητηθῇ τὸ ζήτημα τῆς φορολογικῆς ἀφομοιώσεως ἐν τῷ φορολογικῷ νόμῳ ἀλλ’ ἰδιαιτέρως, αὐτὸ δὲν τὸ παραδέχομαι.

§308Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἀφοῦ αὐτὴ ἡ ἀφομοίωσις ἡ φορολογικὴ εἶναι μέσα εἰς τὸν νόμον, πῶς θὰ τὴν πηδήσωμεν, ἐκτὸς ἂν τὸ σβύσητε αὐτό; Ἐνόσῳ ὅμως τὸ ἀπαντῶμεν εἰς τὴν πορείαν μας, θὰ τὸ συζητήσωμεν· ν’ ἀναβληθῇ μόνον σήμερον.

§309ΚΥΠΡΙΑΔΗΣ. Αὐτὸ λέγω καὶ ἐγὼ, ὅτι, ἀφοῦ ὑπάρχει μία πρότασις νὰ ἀναβληθῇ ἡ συζήτησις· ἐν γένει διὰ τὴν ἑπομένην συνεδρίασιν, εἶναι περιττὸν νὰ λύσωμεν τὸ ζήτημα ἐν γένει· ὅταν ἀρχίσῃ ἡ νέα συζήτησις μεθαύριον, τότε ἐξετάζομεν αὐτό.

§310ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§311ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις, βλέπω, διὰ τὴν ἀναβολήν.

§312ΖΕΡΒΟΣ. Νὰ ἐρωτηθῇ ἡ Βουλὴ δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως (θόρυβος)· νὰ ἐξακολουθήσωμεν. Ἐγὼ ἐπιταχύνω τὴν ἐπιψήφισιν τῆς φορολογικῆς ἀφομοιώσεως, ὅπου λέγει ὁ Κ. Λομβάρδος· ἐγὼ τὴν ἐπιταχύνω, ὅπου ἔχω σπίτια, ὅπου ἔχω χωράφια, ὅπου ἔχω ἐλιαῖς, ὅπου ἔχω κοπάδια, ὅπου ἔχω ἀγελάδες· ἐγὼ τὴν ἐπιταχύνω Τώρα εἶναι ὁ καιρὸς νὰ ἔλθῃ ἡ ἐπιτροπὴ νὰ συζητήσωμεν ἀπὸ τοῦ βήματος.

§313ΚΩΝΣΤΑΝΤΑΣ. Δὲν εἶναι ἡ ὥρα ἡ κατάλληλος· τώρα ἡ Βουλὴ συμφωνεῖ ν’ ἀναβληθῇ ἡ συζήτησις.

§314Θ. ΖΕΡΒΟΣ. Θ’ ἀναβληθῇ καὶ θὰ πάμεν εἰς τὴν Κέρκυρα καθὼς ἤλθαμε καὶ θὰ μᾶς δώσουν χαστούκια καὶ εἶσαι σὺ ἡ αἰτία!

§315ΙΑΚΩΒΑΤΟΣ. Πρὸς φωτισμὸν τῆς Βουλῆς θεωρῶ καθῆκον μου νὰ ἐκθέσω, ὅτι ἔμαθον, ὅτι ἐπισπεύδεται ἡ φορολογία τοῦ ἐλαίου εἰς τὰ ἐλαιοτριβεῖα καὶ ὄχι εἰς τὰ τελωνεῖα, μὲ σκοπὸν τοῦ νὰ μὴ λάβῃ τὸ δημόσιον τίποτε.

§316Θ. ΖΕΡΒΟΣ. Ὅποιος ἐναντιόνεται εἰς τὴν φορολογίαν τὴν ἔγγειον καὶ θέλει εἰς τὰ τελωνεῖα, εἶναι κλέπτης.

§317ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν πρόκειται τώρα περὶ αὐτοῦ· αὐτὸ εἶναι εἰς τὴν οὐσίαν.

§318ΤΙΝΕΣ. Νὰ συνεδριάσωμεν αὔριον.

§319ΕΤΕΡΟΙ. Ὄχι.

§320ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι, γίνεται πρότασις αὔριον νὰ συνεδριάσωμεν θὰ ἐρωτήσω τὴν Βουλὴν ἂν θέλῃ.

§321ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§322ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις. Ὥρα 5½ Μ. Μ.