1865.12.17

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 88

Τῆς 17 Δεκεμβρίου 1865.

(Παρασκευή.)

Ἀναγνωσθέντος τοῦ ὀνομαστικοῦ καταλόγου καὶ εὑρεθείσης ἐν ἀπαρτίᾳ τῆς Βουλῆς, ἀνεγνώσθησαν τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως. Κατέχει τὴν ἕδραν τοῦ Προέδρου ὁ Ἀντιπρόεδρος κύριος Στεφανόπουλος.

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις;

§2ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ ἐπιτροπὴ τῶν στρατιωτικῶν ὑπέβαλεν ἔκθεσιν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ στρατολογίας διὰ τὸ ἔτος 1866.

§4ΛΕΩΤΣΑΚΟΣ. Παρακαλῶ, κύριε Πρόεδρε, νὰ τελειώσῃ ἡ διακοπεῖσα χθὲς ψηφοφορία.

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑποβάλλεται ἀναφορὰ τῆς χήρας Πηνιὼ, ζητούσης νὰ συμπεριληφθῇ εἰς τὸν εὐεργετικὸν νόμον τοῦ 1864 περὶ συντάξεως τῶν ἀξιωματικῶν.

§6ΜΑΣΤΡΑΠΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὁ συνταγματάρχης Πηνιὼ ἀπεβίωσε δύω μῆνας πρὸ τῆς ἐκδόσεως τοῦ νόμου εἰς τὴν Συνέλευσιν, διὰ τοῦ ὁποίου παρεχωροῦντο δικαιώματα εἰς τοὺς ἀξιωματικοὺς τοῦ ἀγῶνος· ἑπομένως διὰ τοὺς δύω αὐτοὺς μῆνας ἡ χήρα τοῦ Πηνιὼ δὲν λαμβάνει τὴν σύνταξιν, τὴν ὁποίαν λαμβάνουν αἱ χῆραι τῶν ἄλλων ἀξιωματικῶν. Παρακαλῶ λοιπὸν τὴν Βουλὴν νὰ συστήσῃ εἰς τὸ ὑπουργεῖον νὰ φέρῃ νόμον, ὅπως ἀνταμειφθῇ καὶ αὕτη, διότι ὁ μακαρίτης ἦτο φιλέλλην καὶ προσέφερεν ἀρκετὰ εἰς τὴν Πατρίδα.

§7ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγκρίνει ἡ Βουλὴ νὰ παραπεμφθῇ εἰς τὸ ὑπουργεῖον;

§8ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§9ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Χθὲς ἢ προχθὲς νομίζω, ὁ βουλευτὴς κ. Πετιμεζᾶς ἐζήτησε νὰ ὑποβάλω πρὸς συμπλήρωσιν τῶν πληροφοριῶν, τὰς ὁποίας ἔφεραν διὰ τὴν ὑπόθεσιν τοῦ Λαυρίου, ἕνα πίνακα περὶ τοῦ μέχρι τοῦδε ἐξαχθέντος μολύβδου· ἤδη τὸν ὑποβάλλω.

§10ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ ὑπουργὸς τῶν οἰκονομικῶν ὑποβάλλει ὡσαύτως νομοσχέδιον περὶ ἀπονομῆς συντάξεως εἰς τὴν χήραν καὶ τὰ ὀρφανὰ τοῦ ἀντιναυάρχου Κριεζῆ.

§11Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ζητῶ τὸν λόγον. Τὶ συντάξεις καὶ συντάξεις; Εἶναι ἡ χήρα τοῦ Νικηταρᾶ, ἡ ὁποία ἔχει 80 δραχμὰς κατὰ μῆνα· ἐγὼ θέλω νὰ ἔλθῃ γενικὴ πρότασις.

§12ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ ἐστηρίχθην εἰς τὸν νόμον περὶ ναυτικῶν συντάξεων, εἰς τὸν ὁποῖον ὑπάρχει ἄρθρον διαλαμβάνον, ὅτι εἰς πρόσωπα, τὰ ὁποῖα διεκρίθησαν διὰ τὰς ἐκδουλεύσεις των, ἀπονέμεται σύνταξις δι’ εἰδικοῦ νόμου.

§13Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Κύριοι βουλευταί, εἰς τὴν ἀποκατάστασιν τοῦ ἔθνους τούτου, κανεὶς δὲν δύναται νὰ τὸ διαφιλονεικήσῃ, ὅτι συνετέλεσαν ἐξαιρετικὰ πρόσωπα. Μεταξὺ δὲ τῶν 600 ἡρώων, τοὺς ὁποίους ἔδωκεν ἡ Ἑλλάς, ὀλίγοι στρατηγοὶ ἀνεφάνησαν, διότι μεταξὺ ἡρώων καὶ στρατηγῶν ὑπάρχει μεγίστη διαφορά. Μεταξὺ τῶν 200 ἡρώων τοῦ ναυτικοῦ ὀλίγοι ναύαρχοι ἀπεδείχθησαν, διότι μεταξὺ ναυάρχων καὶ ἡρώων ὑπάρχει μεγίστη διαφορά. Πλεῖστοι ἥρωες, κύριοι, ἐφάνησαν κατὰ θάλασσαν, καὶ ὅμως εἷς μόνος ναύαρχος μνημονεύεται εἰς τὴν ἱστορίαν· οὐδεὶς ἄλλος εἶχε τὴν ἐπιτηδειότητα νὰ προλαμβάνῃ τοὺς ἐχθροὺς διὰ τῶν ἐπιτηδείων αὐτοῦ ἐξελιγμῶν καὶ νὰ φέρῃ ἀποτέλεσμα. Διαφέρει τοῦτο ἀπὸ τὴν τόλμην, τὴν ὁποίαν ἔχει ἕτερος εἰς τὴν στιγμὴν τῆς ἐνεργείας ὅπως γίνῃ ὁλοκαύτωμα· τὸ δεύτερον εἶναι γενικὸν χρέος εἰς πάντα ἄνθρωπον, τὸ πρῶτον ὅμως εἶναι δῶρον τῆς φύσεως, δῶρον τοῦ Θεοῦ. Εἰς τὴν Πελοπόννησον, κύριοι, ἀνεδείχθησαν πλεῖστοι ἥρωες, ἀλλ’ εἷς καὶ μόνος ὑπῆρξεν ὁ στρατηγός, ὅστις ἔσωσε τὸν τόπον ἐκεῖνον· οὗτος εἶναι ὁ μακαρίτης Θεόδωρος Κολοκοτρώνης, ὅστις ἠδυνήθη νὰ προΐδῃ τὰς ἐκστρατείας τοῦ Δράμαλη, νὰ κωλύσῃ τὴν πορείαν του καὶ νὰ εὕρῃ τὰ μέσα τῆς ἀντενεργείας ἀπὸ τὴν Λαμίαν μέχρι τοῦ Ἀργολικοῦ πεδίου. Ὡσαύτως ὑπῆρχεν ὁ ἀτρόμητος Νικηταρᾶς, τοῦ ὁποίου καὶ μόνον τὸ ὄνομα ἠδύνατο νὰ θέσῃ εἰς ὑποχώρησιν τὰς ἐχθρικὰς φάλαγγας, ἀλλὰ δὲν ἠδύνατο οὐδὲ νὰ συλλάβῃ κἂν μίαν ἰδέαν. Διὰ τοῦτο ἔχω δίκαιον νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι ὀλίγα τινὰ πρόσωπα συνετέλεσαν ἐξαιρετικῶς εἰς τὴν παγίωσιν καὶ τὴν ἀνόρθωσιν τοῦ τόπου. Ἄπειροι ἦσαν οἱ ἥρωες, οἱ ὁποῖοι ἐφονεύθησαν πρὸ τῶν Ἀθηνῶν· καὶ ὅμως εἷς ὑπῆρχεν ὁ στρατηγός, ὁ ὁποῖος ἠδυνήθη νὰ διευθύνῃ τὰς ἀξιομνημονεύτους ἐκείνας ἐκστρατείας, ὁ Καραϊσκάκης. Κανεὶς δὲν ἦτο εἰς κατάστασιν νὰ ἴδῃ ὅλα τὰ ἐχθρικὰ μέσα, νὰ κανονίσῃ τὴν πορείαν αὐτοῦ, καὶ νὰ εὕρῃ τὰ στοιχεῖα, τὰ ὁποῖα ἔπρεπε νὰ προσβάλῃ ἵνα κόψῃ τὴν προχώρησιν τοῦ ἐχθροῦ καὶ ματαιώσῃ τὰς ἐκστρατείας· καὶ ἂν δὲν ἀπέθνησκε, τὸ πεδίον τῆς ἐπαναστάσεως ἤθελεν ἐπεκταθῆ μέχρι τῆς Θεσσαλίας. Τὸ δῶρον τοῦτο εἶχεν ἀποκτήσει ἀπὸ τὴν φύσιν. Τοιοῦτος ἦτο καὶ ὁ στρατηγὸς Ὀδυσσεύς, ὁ ὁποῖος διὰ τῶν ἐπιτηδείων αὐτοῦ κινήσεων, διὰ τῆς πολιτικῆς του, τὴν ὁποίαν ἀδιάφορον ἂν ἄλλοι ἐκατηγόρησαν, διὰ τῆς εὐφυΐας του ἠδυνήθη νὰ φέρῃ ἀποτελέσματα, τὰ ὁποῖα ὑπῆρξαν ἀξιομνημόνευτα πρὸς δόξαν τῆς Πατρίδος καὶ πρὸς δόξαν αὐτοῦ τοῦ ἰδίου. Καθ’ ὅμοιον λόγον ὑπάρχουν ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι προσέφερον μεγάλας ἐκδουλεύσεις καὶ ἐκ τῶν πολιτικῶν μας. Οὐδεὶς δύναται ν’ ἀρνηθῇ τὴν μεγαλοφροσύνην τοῦ Μαυροκορδάτου, τὴν εὐφυΐαν καὶ ἐπιτηδειότητα τοῦ Κωλέττου καὶ τὸν πατριωτισμὸν τοῦ Μεταξᾶ· ἡ δόξα αὐτῶν εἶναι ἡ δόξα τῆς Πατρίδος μας, καὶ οὐδεὶς δύναται νὰ εἴπῃ, χωρὶς νὰ μὴ παραβλάψῃ τὴν συνείδησίν του, ὅτι τὸ ἔθνος δὲν ὀφείλει εἰς αὐτοὺς πολλά· καὶ ἐν τούτοις ἀπεφάσισε νὰ μὴ ὀφείλῃ, καὶ εἰς τοῦτο παρενέβη καὶ ἡ ἐπιῤῥοὴ τῶν ξένων. Πολλάκις τὸ ἔθνος εἶπεν εἰς τὴν κυβέρνησίν του· «ἀντάμειψον τοὺς ἀνθρώπους αὐτούς· μὴ ἀφίνης τὴν Πατρίδα ἀγνωμονοῦσαν πρὸς αὐτούς»· πάντοτε ὅμως τὸ ξενικὸν πνεῦμα παρενέβη εἰς τὰ πράγματα τῆς πατρίδος καὶ οἱ ἀγωνισταὶ ἔμειναν πτωχοί, ἀπέθαναν ἐπὶ τῆς ψάθης. Δὲν ἄφησαν τίποτε ἄλλο διὰ τοὺς ἑαυτούς των, διὰ τὰς δυστυχεῖς οἰκογενείας των, παρὰ τὸ ἔνδοξον ὄνομά των, τὸ ὁποῖον θ’ ἀποτελῇ τοὺς ἀδάμαντας τῆς δόξης τῆς πατρίδος. Τί λοιπὸν ἀπαιτεῖ ἡ δικαιοσύνη νὰ κάμωμεν ἡμεῖς; Νὰ προβῶμεν εἰς ἕνα ἔργον, τὸ ὁποῖον νὰ φέρῃ γενικὰ τ’ ἀποτελέσματα, γενικὴν τὴν ἀμοιβήν· αἱ ἐξαιρέσεις εἶναι σκάνδαλον, εἶναι ἀδικία, εἶναι ὕβρις πρὸς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι δὲν ἐξαιροῦνται, διότι, ὅταν λέγωμεν «ὅτι οὗτος ἔσωσε τὸν τόπον» οἱ ἕτεροι τί εἶναι; κτήνη; Ἂν ὑπάρχῃ ἐξαιρετικὴ θέσις διά τινας, ἂς κανονισθῇ μία βαθμίς, ἀλλὰ δὲν δύναται νὰ ὑβρίσῃ τις τοὺς ἀγωνιστὰς τῆς πατρίδος· καὶ ὑβρίζων τὸ Ἔθνος, ὑβρίζει τὴν μνήμην τῶν ἐνδόξων ἀνδρῶν διὰ τῶν ἐξαιρετικῶν παραχωρήσεων. Ἴσως νομίσει τις ὅτι εἶμαι ἐναντίος τῷ νόμῳ, τὸν ὁποῖον ἔφερεν ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ὅτι δὲν ἐπιθυμῶ νὰ γίνῃ ἡ παραχώρησις αὕτη πρὸς τὴν χήραν τοῦ ἀειμνήστου Κριεζῆ. Ἀλλά, κύριοι, λάβετε τὴν ἱστορίαν ἀνὰ χεῖρας, ἐξετάσατε τὰς ἐκδουλεύσεις μὲ τὸ μέτρον τῆς δικαιοσύνης καὶ εἰπέτε, ἂν ὁ ἀποθανὼν Ἀλέξιος Βλαχόπουλος εἶναι ἀνάξιος μιᾶς τοιαύτης συνδρομῆς, ἂν ὁ Νικηταρᾶς εἶναι ἀνάξιος προσοχῆς, τοῦ ὁποίου ἡ οἰκογένεια πεινᾷ, ἂν εἶναι ἀναξία ἡ χήρα τοῦ Ὀδυσσέως, ἡ ὁποία ζῇ ἀπὸ τὴν βοήθειαν τοῦ εὐγνώμονος καὶ ἐντιμοτάτου στρατηγοῦ Κλίμακα, ἂν δὲν εἶναι ἄξιαι προσοχῆς αἱ ἐκδουλεύσεις καὶ τὰ ἀδικήματα τῆς οἰκογενείας τοῦ Μακρυγιάννη, ὁ ὁποῖος κατεδικάσθη ἀδίκως ἀπὸ ἕνα στρατοδικεῖον καὶ εἶμαι εἰς κατάστασιν νὰ σᾶς πληροφορήσω περὶ τούτου, διότι ἤμην μάρτυς. Ἦλθον εἰς ὑπεράσπισιν τῆς ὑποθέσεως ἐκείνης· ἤκουσα τότε ὅτι 4 ἰατροὶ τοῦ Βασιλέως Ὄθωνος, Γερμανοί, εἶπον εἰς τὸ δικαστήριον, ὅτι ἡ κατάστασις τοῦ στρατηγοῦ εἶναι περίεργος ἐνίοτε, ὅτι εἰς πολλὰς περιστάσεις, κατὰ τὰς ὁποίας τὸν ἐπεσκέφθησαν, ἦτο περίεργος, καὶ ἡ ἔννοιά των ἦτο μεγάλη, ἀλλ’ ἡ φωνὴ τῆς δικαιοσύνης ἐπνίγη, καὶ διὰ μιᾶς λέξεως, τὴν ὁποίαν εἰς μίαν τοιαύτην περίεργον κατάστασιν εἶπεν, ἔγινε θῦμα καὶ αὐτὸς καὶ ἡ πολυάριθμος εὐγενὴς οἰκογένειά του. Εἶναι ἀνάξιοι τῆς προσοχῆς σας αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι; Μὴ νομίσετε ὅτι αἱ ἐξαιρετικαὶ ἀμοιβαί, τὰς ὁποίας ἔκαμαν αἱ κυβερνήσεις ἐπὶ τῆς Βασιλείας τοῦ Ὄθωνος, δὲν ὑπῆρξαν τὸ ὑπομόχλιον, τὸ ὁποῖον ἀνέτρεψε τὸν θρόνον ἐκεῖνον· ὅστις θέλει ν’ ἀρνηθῇ τὴν ἱστορίαν, ἀποδίδων ἀλλοῦ τὰ αἴτια, πλανᾶται πλάνην μεγάλην. Νομίζω κύριοι, ὅτι καὶ τὸ καθῆκον καὶ ἡ δικαιοσύνη καὶ αἱ ἀποφάσεις τοῦ Ἔθνους καὶ ἡ τιμὴ ὑπαγορεύουν νὰ ὑποχρεώσωμεν τὴν Κυβέρνησιν νὰ φέρῃ γενικόν τινα νόμον. Θέλω δέ, κύριοι, σᾶς εἰπῆ καὶ τὰ μέσα, διὰ τῶν ὁποίων δύνασθε νὰ φθάσητε εἰς τὸν σκοπόν. Τρεῖς, κύριοι, κατηγορίαι ὑπῆρξαν περὶ τῶν πρώτων προσώπων τῆς ἐπαναστάσεως, κατὰ τὰς ἀποφάσεις αὐτοῦ τοῦ Ἔθνους καὶ τὰ μητρῷα καὶ τὰ πρωτόκολλα τὰ ὁποῖα ἐξετίμησαν τὰς περιστάσεις ἐκείνας· τῆς πρώτης δὲ κατηγορίας οἱ ἄνθρωποι διαιροῦνται εἰς δύω κατηγορίας. Ὁ μακαρίτης Κριεζῆς, ὁ ἔνδοξος οὗτος ἥρως τῆς Ὕδρας, ὑπάγεται εἰς τὴν δευτέραν τάξιν. Εἰς τὴν κατηγορίαν αὐτὴν ὑπάγονται μόνον 24 ἄλλοι, οἱ 24 χιλίαρχοι, τοὺς ὁποίους ἔκαμεν ὁ μακαρίτης Καποδίστριας. Φέρετε νόμον διὰ τὰς 24 τούτους, καὶ τοῦτο πράττοντες θέλετε πράξει σύμφωνα πρὸς τὰς ἀποφάσεις τοῦ Ἔθνους. Ὑπάρχουν ὡσαύτως 4 ἢ 5 ἄνθρωποι τῆς πρώτης τάξεως· φέρετε ἕνα νόμον, δόσατέ τους ἕνα στέφανον ἐλαίας, ἀλλὰ μόνον εἰς αὐτούς. Ἰδοὺ ἡ δικαιοσύνη! Εἰς οὐδὲν μέρος τοῦ κόσμου θέλετε ἀπαντήσει τοιαύτας ἐξαιρέσεις, αἱ ὁποῖαι ῥίπτουν μομφὰς πρὸς τοὺς ἄλλους. Ἐνίκησε, κύριοι, ὁ Μιλτιάδης εἰς τὸν Μαραθῶνα καὶ οἱ Ἀθηναῖοι, οἱ ὁποῖοι ἦσαν πολιτικώτεροι ἡμῶν, δὲν ἀπεφάσισαν οὐδὲ τὸ ὄνομά του νὰ γράψωσιν εἰς τὴν εἰκόνα, τὴν ὁποίαν ἀνύψωσαν πρὸς τιμὴν αὐτῆς τῆς μάχης· ἀλλὰ διὰ τρόπου ζωγραφικοῦ ἄφησαν νὰ φανῇ ἡ δόξα εἰς αὐτὸν τὸν ἄνθρωπον, καὶ τοῦτο ἔκαμον, διότι δὲν ἤθελον νὰ ἐλαττώσωσι τὴν φιλοτιμίαν καὶ τὸν πατριωτισμὸν τῶν ἄλλων, οἵτινες συνεπολέμησαν καὶ συνέπαθον μετ’ αὐτοῦ. Κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον ἐννοῶ ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἔχει χρέος, καθῆκον νὰ τάξῃ εἰς τὴν θέσιν, εἰς τὴν ὁποίαν τὰ μητρῷα ἔταξαν, αὐτοὺς τοὺς ἀνθρώπους, καὶ ὄχι ἡμεῖς, διότι τοιοῦτον δικαίωμα δὲν ἔχομεν· τὸν ἀγῶνα τὸν ἐδίκασεν ὁ ἀγὼν, οἱ ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι ἐπέζησαν, καὶ ἂν ἀμφιβάλλετε, συμβουλευθῆτε τὰ μητρῷα, τὰ ὁποῖα φέρουν τὰς ὑπογραφὰς τῶν ἐνδόξων ἀνδρῶν, καὶ ἀναλόγως νὰ τοὺς κατατάξετε. Νομίζω, κύριοι ὑπουργοὶ, ὅτι, ἂν θέλετε νὰ ἦσθε δίκαιοι, καὶ κ. Βουλευταὶ, ἂν θέλετε νὰ σεβασθῆτε τὰς ἀποφάσεις τοῦ Ἔθνους καὶ τὴν τιμὴν τῶν ἀνθρώπων, οἵτινες ἔγειναν μάρτυρες, δὲν πρέπει νὰ κάμετε διακρίσεις· οὐδὲ εἶναι μεγάλα τὰ ποσὰ, τὰ ὁποῖα θέλετε δαπανήσει. Εἰς τοιαύτας γλίσχρας συντάξεις δὲν πιστεύω ἑλληνικὴ καρδία νὰ εὑρεθῇ νὰ ῥίψῃ τὴν μέλαιναν ψῆφον εἰς τὴν κάλπην. Διὰ τοῦτο ἐπιμένω ὅπως συστήσῃ ἡ Βουλὴ εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ ὑποβάλῃ ἓν γενικὸν νομοσχέδιον ἐπὶ τῶν συντάξεων, αἱ ὁποῖαι μέλλουν νὰ χορηγηθῶσι πρὸς αὐτοὺς, διότι ἄλλως ἀπὸ τὴν στιγμὴν ταύτην ὀφείλω νὰ εἴπω πρὸς ὑμᾶς, ὅτι αἱ διακρίσεις θὰ φέρουν τὰ πλέον δυσάρεστα, τὰ πλέον θλιβερὰ ἀποτελέσματα εἰς τὴν κυβέρνησιν τοῦ τόπου.

§14ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐννοεῖτε χωρὶς νὰ περιμένωμεν τὸ ἀποτέλεσμα τῶν ἐργασιῶν τῆς ἐπιτροπῆς τοῦ ἀγῶνος;

§15Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Εἶναι ἀνεξάρτητον τὸ ζήτημα. Ἐγὼ μόνον παρακαλῶ νὰ συστήσῃ ἡ Βουλὴ τὴν πρότασίν μου ταύτην εἰς τὸ ὑπουργεῖον.

§16Χ. Α. ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπειδὴ ὁ κ. Πετιμεζᾶς πολὺ ὀρθῶς ἀνέπτυξε τὸ ζήτημα, ἐπιφυλάττομαι νὰ ὁμιλήσω κατόπιν, ἐὰν ἐξακολουθήσῃ ἡ συζήτησις. Καταλαμβάνει τὴν ἕδραν τοῦ Προέδρου ὁ Κ. Κεχαγιᾶς.

§17ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλει ἡ Βουλὴ νὰ συζητήσῃ;

§18ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι, ὄχι (θόρυβος).

§19ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Ἐπειδὴ ὁ κ. Πετιμεζᾶς ἔφερε διακρίσεις ...

§20Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἐγὼ δὲν ἔκαμα διάκρισιν, ἀνέφερα πολλὰ πρόσωπα· ἴσως ἄλλα μοῦ διέφυγον τὴν μνήμην.

§21ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ θέλοντες νὰ ἐξακολουθήσῃ ἡ συζήτησις ....

§22Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἐρωτήσατε τὴν Βουλὴν διὰ τὴν πρότασίν μου, ἥτις νὰ συστηθῇ εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ὅπως λάβῃ γενικώτερον μέτρον καὶ δικαιότερον.

§23ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§24ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ (ὑπουργὸς οἰκονομικῶν). Παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ ψηφίσῃ τὸ περὶ ἀνακαλύψεως τιμαλφῶν πραγμάτων νομοσχέδιον διὰ τρίτην φορὰν, διότι εἶναι κατεπεῖγον. Ἀναγινώσκεται τὸ νομοσχέδιον. «Ἄρθρον μοναδικόν. Ἐπιτρέπεται εἰς τὸν ἐπὶ τῶν οἰκονομικῶν ὑπουργὸν νὰ παραχωρῇ τοῖς ἰδιοκτήταις τὸ ⅓ τῶν εἰς ἐθνικὰ ἢ ἰδιόκτητα κτήματα κεκρυμμένων χρημάτων ἢ ἄλλων οἱασδήποτε ἀξίας τιμαλφῶν πραγμάτων, ἐφ’ ὧν τὸ δημόσιον κέκτηται τὸ δικαίωμα ὡς ἐκ τοῦ πολέμου. Τὰ τῆς ἀνασκαφῆς ἐν γένει ἔξοδα καὶ ἀνορθώσεως πάσης ζημίας προκυπτούσης ὡς ἐκ τῆς ἀνασκαφῆς βαρύνουσι τὸν καταδείκτην.»

§25ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις.

§26ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ λοιπὸν τὸ παραδέχεται διὰ τρίτην φοράν.

§27ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Χθὲς ἐγένετο ψηφοφορία περὶ τῆς συντάξεως τῆς χήρας Λεωτσάκου· παρακαλῶ νὰ ἐξακολουθήσῃ, διότι εἰς τὸ τέλος τῆς συνεδριάσεως δὲν εἶναι δυνατόν.

§28ΛΕΩΤΣΑΚΟΣ. Εἶναι ἐξακολούθησις τῆς χθεσινῆς συζητήσεως, κ. Πρόεδρε.

§29Χ. Α. ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι καὶ τοῦ Κανάρη· πῶς θ’ ἀποφασίσωμεν; (θόρυβος).

§30ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διὰ τοῦτο θέλω νὰ ἐρωτήσω τὴν Βουλὴν, ἂν θέλῃ ν’ ἀφήσῃ τὸν προϋπολογισμόν. Οἱ θέλοντες νὰ γίνῃ ἡ ψηφοφορία ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου τῆς συντάξεως τῆς χήρας τοῦ Λεωτσάκου, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ ἀπέῤῥιψε τὴν πρότασιν.—Λοιπὸν θέλει τὴν ἐξακολούθησιν τοῦ προϋπολογισμοῦ.

§31ΗΛ. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Ἡ Βουλὴ ἀπεφάσισε νὰ προηγηθῇ τὸ ζήτημα τῆς ἀμνηστείας.

§32ΠΟΛΛΟΙ. Ἂς τελειώσωμεν, Κ. Πρόεδρε.

§33ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Χθές, νομίζω, ἐμείναμεν μέχρι τοῦ ἄρθρου 9· «γεωργία καὶ βιομηχανία» εἶναι τελειωμένα.

§34ΤΙΝΕΣ. Δὲν ἐτελείωσαν.

§35ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὰ πρακτικὰ αὐτὸ λέγουν, ὅτι ἐτελείωσαν μέχρι τοῦ 11ου ἄρθρου.

§36ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΑΔΗΣ. Τὸ βέβαιον εἶναι, ὅτι ἐγένοντο παραδεκτὰ εἰς τὴν ταραχὴν, ὅτε ἦλθε τὸ σκότος καὶ ἐφώναζαν, ὅτι δὲν βλέπουν. Καὶ δὲν πρέπει νὰ θέλωμεν ν’ ἀνατρέψωμεν τὰ πρακτικά. Αὐτὰ τ’ ἄρθρα τὰ παρεδέχθημεν χθές.

§37ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἢ πρέπει νὰ διορθώσωμεν τὰ πρακτικὰ, ἢ πρέπει νὰ ἐξακολουθήσωμεν ἀπὸ ἐκεῖ, ὅπου λέγουν τὰ πρακτικὰ ὅτι τὰ παρῃτήσαμεν.

§38ΒΑΛΑΣΣΟΠΟΥΛΟΣ. Ὅταν ἀνεγνώσθησαν τ’ ἄρθρα αὐτὰ, εἶναι ἀληθὲς, ὅτι ἦτο σκότος καὶ πολλοὶ ἐφώναζον, ὅτι δὲν βλέπουν, ἀλλὰ τὰ παραδέχθημεν.

§39ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Εἶναι λανθασμένα, Κ. πρόεδρε.

§40ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Λανθασμένως ἀναφέρουσι τὰ πρακτικὰ, ὅτι ἐγένοντο παραδεκτὰ τὰ ἄρθρα μέχρι τοῦ 11ου· τὸ πρῶτον ἄρθρον μόνον ἐγένετο παραδεκτὸν, εἰς τὸ ὁποῖον ὁ ὑπουργὸς παρεδέχθη τὴν γνώμην τῆς ἐπιτροπῆς· κατόπιν δὲ ἐφώναζον, ὅτι ἦτο σκότος καὶ ἔλεγον αὔριον, αὔριον! καὶ παρεκάλεσαν ὅπως ἀρχίσωμεν τὴν ψηφοφορίαν περὶ τῆς χήρας τοῦ Λεωτσάκου· ὥστε δὲν ἐγένετο παραδεκτὸν κανὲν ἄλλο ἄρθρον, διότι ἐπ’ αὐτῶν ὑπάρχει καὶ γνωμοδότησις τῆς ἐπιτροπῆς· ἑπομένως τὰ πρακτικὰ εἶναι λανθασμένα.

§41ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν θὰ διορθωθῶσι τὰ πρακτικὰ καὶ πρέπει νὰ ἐξαλειφθῇ τό ὅτι «ἐγένοντο δεκτὰ τ’ ἄρθρα 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11.»

§42ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα νὰ γίνῃ μνεία εἰς τὰ πρακτικά.

§43ΠΡΟΕΔΡΟΣ. «Ἄρθρον 2. Ἔξοδα τῶν δημοσίων ἰατρῶν 3700.»

§44ΠΟΛΛΟΙ. Δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις.

§45ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη.—«Ἄρθρον 3. Προσωπικὸν τοῦ μαιευτηρίου 2,349.»

§46ΠΟΛΛΟΙ. Δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις.

§47ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. —«Ἄρθρον 4. Ἔξοδα τοῦ μαιευτηρίου 5260.» Κατὰ τὴν δήλωσιν τοῦ ὑπουργοῦ προτείνεται ἐλάττωσις δραχ. 1,240.

§48ΠΟΛΛΟΙ. Δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις.

§49ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παραδέχθη τὸ ἄρθρον μὲ τὴν ἐλάττωσιν.—«Ἄρθρον 5. Προσωπικὸν δημοσίων λουτρῶν 3457»

§50ΡΟΥΚΗΣ. Θὰ παρακαλέσω τὸ ὑπουργεῖον, ἐπειδὴ τὰ λουτρὰ τῆς Αἰδιψοῦ ἔχουσι θερμοκρασίαν 30 βαθμῶν καὶ πολλοὶ τῶν ξένων χωρὶς νὰ ἠξεύρουν τὴν θερμοκρασίαν ἀντὶ νὰ ὠφεληθῶσιν βλάπτονται, θὰ παρακαλέσω τὸ ὑπουργεῖον νὰ προσθέσῃ πίστωσιν δι’ ἕνα ἰατρὸν ἐπὶ ἓξ μῆνας, ἐν ὅσῳ ὑπάρχουσι τὰ λουτρά.

§51ΝΙΚΟΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ ἐπιτροπὴ χθὲς ἔκαμε προσθήκην μεγάλην ἰατρῶν· ἐκ τῶν ἰατρῶν ἐκείνων ἡ κυβέρνησις θέλει διορίσει ἕνα ἐκεῖ ἐπὶ ἓξ μῆνας.

§52ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις· ἑπομένως ἡ Βουλὴ παραδέχθη τὸ 5ον ἄρθρον.—«Ἄρθρον 6ον ἔξοδα 825»

§53ΠΟΛΛΟΙ. Δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις.

§54ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν ἡ Βουλὴ παρεδέχθη τὸ 6ον ἄρθρον.— «Ἄρθρον 7ον. Δημόσια θεραπευτήρια Δρ. 84,990».

§55ΝΙΚΟΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Θὰ παρακαλέσω τὴν Βουλὴν νὰ παραδεχθῇ τὴν προσθήκην ἐκ 15 χιλιάδων δραχ. διὰ τὸ φρενοκομεῖον Κερκύρας, διότι αὐτὸ χρησιμεύει εἰς τὸ ν’ ἀποστέλλωνται ἐκεῖ διάφοροι πάσχοντες τὸν νοῦν· ἀλλ’ ἐπειδὴ δὲν ὑπάρχει ἀρκετὸς χῶρος, ἐδέησεν ὅπως ἐπεκταθῇ αὐτὸ τὸ κατάστημα, καὶ ἡ δαπάνη κατὰ τινὰ γνωμοδότησιν ἀναβαίνει εἰς 45,000. Ὁ ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ἔχων ὑπ’ ὄψιν τὰς οἰκονομικὰς δυσχερείας, δὲν ἠμπόρεσε νὰ δεχθῇ ὁλόκληρον τὸ ποσὸν αὐτό, ἀλλὰ διὰ νὰ θεραπεύσω τὴν ἀνάγκην ἀναλόγως τῆς οἰκονομικῆς καταστάσεως, ἣν ἔλαβον ὑπ’ ὄψιν, προτείνω εἰς τὴν Βουλὴν νὰ παραδεχθῇ ἓν ποσὸν ἐκ 15,000 δραχμῶν.

§56ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Μοὶ φαίνεται, ὅτι εἶναι ὀλίγον αὐτὸ τὸ ποσόν.

§57ΝΙΚΟΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐντεῦθεν λαβὼν τὸ ἐνδόσιμον δύναμαι νὰ εἴπω εἴς τινας βουλευτὰς τῆς Ἑπτανήσου, ὅτι οὔτε ἡ Κυβέρνησις οὔτε ἡ Βουλὴ προτίθεται νὰ καταστρέψῃ τὴν Ἑπτάνησον. Ἐκτὸς δὲ τούτου παρατηρῶ, ὅτι διὰ τὸ σωφρονιστήριον τῆς Κερκύρας ἔχομεν ἐξοδεύσει 500,000 δραχμάς· ἀλλὰ κατὰ παρέκβασιν ἀναφέρω αὐτὰς τὰς λέξεις, διότι χθὲς ἕνας φίλος μου ἑπτανήσιος εἶπεν, ὅτι ὅλος ὁ κόσμος θέλει νὰ καταστρέψῃ τὴν Ἑπτάνησον. Λοιπὸν παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ παραδεχθῇ αὐτὴν τὴν προσθήκην τῶν 15,000 δραχμῶν.

§58ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Νὰ γίνῃ προσθήκη 25,000 δραχμῶν.

§59ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέτω εἰς ψηφοφορίαν τὰς 25,000.

§60ΠΟΛΛΟΙ. Δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις.

§61ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΑΔΗΣ. Δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις καθόσον ἀφορᾷ τὰς 15,000, ἀλλὰ καθόσον ἀφορᾷ τὰς 25,000, ὑπάρχει καὶ μεγάλη. Τί ἔχουν νὰ κατασκευάσουν ἐδῶ; ἔχουν νὰ κατασκευάσουν ἕνα κατάστημα, ἐνῷ αὐτὸ τὸ κατάστημα εἶναι ἀρκετὸν καὶ εὐρὺ καὶ φοβοῦμαι μήπως κατασταθῇ ἄχρηστον, διότι ἔπαυσεν ἡ πίεσις τῆς τυραννίας καὶ ἑπομένως θὰ παύσουν καὶ οἱ ἄνθρωποι νὰ τρελλαίνωνται. 15,000 εἶναι καλαὶ καὶ ἀναγκαῖαι καὶ πάλιν βλέπομεν· ἐὰν τὸ τὸ ἑπόμενον ἔτος εἶναι ἀνάγκη, προσθέτομεν καὶ ἄλλας, διότι ὅσῳ πάμεν ὅλο αὐξάνοντες, δὲν ἠξεύρω ποῦ θὰ καταντήσωμεν.

§62ΒΑΛΑΣΣΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς Ἐξωτερικῶν). Ἄλλοτε τὸ Βασίλειον τῆς Ἑλλάδος ἐσκέπτετο νὰ ἀνεγείρῃ ἓν κατάστημα ἐπίτηδες, διὰ τὸ ὁποῖον ἤθελεν ἐξοδεύσει πολλά· τώρα δι’ ὀλίγων δραχμῶν δύναται νὰ κάμῃ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἐπεθύμει· Ἐκτὸς δὲ τούτου εἶναι καὶ ἄλλο, ὅτι ὑπάρχουν πολλοὶ εἰς τὴν Ἑλλάδα τοὺς ὁποίους δὲν ἔχουν τόπον νὰ τοὺς θέσουν.

§63ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέτω εἰς ψηφοφορίαν τὸ ποσὸν τῶν 25,000.

§64ΠΟΛΛΟΙ. Δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις.

§65ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον αὐτὸ μὲ τὴν προσθήκην τῶν 25,000, παρακαλῶ νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη.

§66ΠΑΔΟΒΑΣ. Νὰ τροπολογηθῇ ἡ φράσις· δὲν εἶναι πλέον, κύριοι, μετὰ τὴν ἕνωσιν φρενοκομεῖον Κερκύρας, ἀλλὰ φρενοκομεῖον τοῦ Κράτους (ἱλαρότης).

§67ΠΡΟΕΔΡΟΣ. «Ἄρθρον 8ον. Προσωπικὸν ὑγειονομείων 129, 756». Κατὰ τὴν δήλωσιν τοῦ ὑπουργοῦ, γίνεται ἐλάττωσις 1,200 δραχμῶν.

§68ΠΑΔΟΒΑΣ. Δὲν εἶμαι ἐναντίος εἰς τὴν ἐλάττωσιν, ἀλλὰ θέλω νὰ σᾶς ἀποδείξω, ὅτι τὸ ὑγειονομεῖον Κερκύρας ἔχει πολλὰς ἐργασίας, διότι καὶ ἡμέραν καὶ νύκτα φθάνουν ἐκεῖ ἀτμόπλοια ἀπὸ 50–70 τὸν ἀριθμὸν, καὶ ἑπομένως δὲν εἶναι δυνατὸν ὁ εἷς νὰ εἶναι ὑποχρεωμένος νὰ μένῃ καὶ ὅλην τὴν νύκτα Νομίζω, ὅτι εἶναι πολλὴ ἀνάγκη νὰ μείνῃ ἡ πίστωσις.

§69ΝΙΚΟΛΟΠΟΥΛΟΣ. Καθ’ ἃς ἔλαβον πληροφορίας, ἐπείσθην, ὅτι πρέπει νὰ λείψῃ· ἐὰν ἡ Βουλὴ θέλῃ νὰ ὑπάρχῃ, ἂς ὑπάρχῃ.

§70ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ μὴ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν τῆς δηλώσεως, εἰς τὴν ὁποίαν δὲν ἐπιμένει καὶ ὁ ὑπουργὸς, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν.

§71ΜΑΡΚΟΡΑΣ. Σᾶς πληροφορῶ καὶ ἐγὼ, ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ ὑπάρχῃ.

§72ΝΙΚΟΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀφοῦ δύω ἀξιότιμοι βουλευταὶ Κερκύρας νομίζουν, ὅτι εἶναι ἀναγκαῖον, ἐγὼ δὲν ἔχω καμμίαν ἀντίῤῥησιν.

§73ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις ὡς πρὸς τοῦτο;

§74ΠΟΛΛΟΙ. Δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις.

§75ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παραδέχθη νὰ μὴ ἀφαιρεθοῦν αἱ 1,200 δραχμαί.—«Ἄρθρον 9ον. Ἔξοδα ὑπηρεσίας ὑγειονομείων Δρ. 11,350».

§76ΠΟΛΛΟΙ. Δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις.

§77ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη.—«Ἄρθρ. 10. Προσωπικὸν Λοιμοκαθαρτηρίων 12,354. Κατὰ τὴν δήλωσιν τοῦ ὑπουργοῦ προτείνεται ἐλάττωσις 4,782 ἕνεκεν τῆς καταργήσεως τοῦ λοιμοκαθαρτηρίου Κεφαλληνίας.

§78ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Χρεωστῶ νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι καὶ ἡμεῖς κατηργήσαμεν τὸ λοιμοκαθαρτήριον τῆς Κεφαλληνίας, ἀλλ’ ὅτε ἐσχάτως ἐπεσκέφθην τὴν Κεφαλληνίαν, εἶδον, ὅτι ἡ Κεφαλληνία ἔχει πλοῖα καὶ ἑπομένως εἶναι ἄδικον καὶ πολὺ ἐπιζήμιον νὰ ποιῶσι τὴν κάθαρσιν εἰς ἄλλους λιμένας καὶ ὄχι εἰς τοὺς οἰκείους, διὰ τοῦτο ἠναγκάσθην ν’ ἀνακαλέσω τὴν κατάργησιν. Οὔτε εἶναι πολυέξοδον τοῦτο, διότι θὰ διορίσητε καὶ εἰς τὴν Κεφαλληνίαν ἕνα ἰατρὸν νομαρχιακὸν, εἰς τὸν ὁποῖον δύνασθε ν’ ἀναθέσητε τὰ καθήκοντα αὐτά. Νομίζω λοιπὸν, ὅτι ἡ Βουλὴ θὰ κάμῃ πολὺ καλὰ νὰ δεχθῇ αὐτὸ τὸ ἔξοδον διὰ τὸ λοιμοκαθαρτήριον τῆς Κεφαλληνίας.

§79ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Καὶ ἐγὼ συνιστῶ καὶ συμφωνῶ μὲ τὴν γνώμην τοῦ προλαλήσαντος, διότι εὑρέθην εἰς περίστασιν νὰ κάμω τὴν κάθαρσιν καὶ γνωρίζω τὴν σπουδαιότητα τοῦ λοιμοκαθαρτηρίου Κεφαλληνίας· διὰ τοῦτο συμφωνῶ ὅπως διὰ τὸ λοιμοκαθαρτήριον αὐτὸ παραδεχθῇ ἡ πίστωσις, διότι δὲν εἶναι μεγάλη δαπάνη.

§80ΙΑΚΩΒΑΤΟΣ. Εὐχαριστῶ τοὺς προαγορεύσαντας. Ὀρθῶς εἶπεν ὁ βουλευτὴς Μεσσήνης, ὅτι εἶναι πολὺ ὠφέλιμον νὰ προστεθῇ ἡ πίστωσις διὰ τὸ λοιμοκαθαρτήριον Κεφαλληνίας καὶ κακῶς ἔπραξε τὸ ὑπουργεῖον νὰ προτείνῃ τὴν κατάργησίν του. Προχθὲς ἐπεκύρωσεν ὁ Βασιλεὺς Διάταγμα, τὸ ὁποῖον θέλει τὴν σύστασιν, καὶ σήμερον διὰ μιᾶς γνωμοδοτήσεως τοῦ ἰατρικοῦ συνεδρίου πρόκειται νὰ καταργήσωμεν τὸ λοιμοκαθαρτήριον. Μάλιστα σήμερον ἔλαβον ἀναφορὰν ἀπὸ πολλὰς ὑπογραφὰς, δι’ ἧς γίνεται αἴτησις νὰ μὴ καταργηθῇ τὸ λοιμοκαθαρτήριον.

§81ΝΙΚΟΛΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτὸ δὲν εἶναι πρᾶξις τοῦ ὑπουργείου, εἶναι γνωμοδότησις τοῦ ἰατροσυνεδρίου. Ταῦτα δὲ λέγω διὰ νὰ δικαιολογήσω τὴν πρᾶξιν τοῦ ὑπουργείου.

§82ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Δὲν ἔχω σκοπὸν νὰ προτείνω καμμιᾶς δαπάνης προσθήκην· ὑπάρχει ἐπίσης εἰς τὴν Ζάκυνθον λοιμοκαθαρτήριον, καὶ αὐτὸ εἶναι ἐπίσης ἀναγκαῖον, διότι καὶ ἡ Ζάκυνθος ἔχει πλοῖα, ἂν ὄχι τόσον πολλὰ, ἔχει ὅμως μερικά. Δὲν προτείνω, ἐπαναλέγω, οὐδεμίαν αὔξησιν δαπάνης. Ἐσχάτως διωρίσθησαν τρεῖς φύλακες εἰς τὸν φάρον τῶν Στροφάδων· προτείνω ἑπομένως νὰ ἀφαιρεθῶσιν οἱ δύω φύλακες, διότι ὁ εἷς μόνον ἀρκεῖ διὰ τὸν φάρον, ὅπως ἦτο καὶ πρότερον, καὶ νὰ προστεθῇ ἕνας ἐπιστάτης, διὰ νὰ μὴ χαλάσῃ τὸ κατάστημα· καὶ ὅταν φθάσωμεν εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν, τότε θέλω προτείνει ν’ ἀφαιρέσωμεν τὴν πίστωσιν τῶν δύω φυλάκων.

§83ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι νὰ προστεθῇ ἡ πίστωσις τῆς μισθοδοσίας τῶν δύω φυλάκων, πρὸς μισθοδοσίαν τοῦ ἐπιστάτου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσι.

§84ΚΟΝΤΟΛΕΩΝ. Εἰς τὸν Φάρον τοῦ Δαρίου διωρίσθησαν 5 φύλακες· λοιπὸν προτείνω οἱ δύω νὰ διορισθῶσιν εἰς τὸ λοιμοκαθαρτήριον· δὲν εἶναι ἀπολύτως καμμία δαπάνη.

§85ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Ὅ,τι φτιάνομεν τὴν μίαν φορὰν τὸ χαλοῦμεν τὴν ἄλλην. Ὁ Κ. Λομβάρδος ἐπρότεινε ν’ ἀφαιρεθῶσι 2 φύλακες ἀπὸ τὸν φάρον τῶν Στροφάδων. Ἐγὼ, Κύριοι, διετέλεσα διευθυντὴς τῶν φάρων καὶ φανῶν καὶ εἶμαι εἰδικὸς εἰς τὴν ὑπηρεσίαν αὐτήν· σᾶς λέγω λοιπὸν, ὅτι ὁ φάρος αὐτός, ὅπως ἀπεφασίσθη, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ διατηρηθῇ δι’ ἑνὸς καὶ μόνου ἀνθρώπου.

§86ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀπεφάνθη ἡ Βουλή.

§87ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Χαίρω λοιπόν.

§88ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Συγχέομεν τὸ προσωπικὸν τῶν λοιμοκαθαρτηρίων μὲ τὸ προσωπικὸν τῶν φάρων. Τὸ προσωπικὸν τῶν φάρων ὑπάγεται εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν, καὶ ὅταν ἔλθωμεν ἐκεῖ, τότε βλέπομεν.

§89ΠΡΟΕΔΡΟΣ. «Ὑγειονομικὰ ἔξοδα ἐν γένει 50,000.»

§90Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Κύριοι, γνωρίζετε, ὅτι ἐν Κωνσταντινουπόλει ἐσχηματίσθη μία ἐπιτροπὴ ἐξ ὅλων τῶν ἐθνῶν, τῆς ὁποίας καθῆκον καὶ ἔργον εἶναι νὰ εὕρῃ τὰ μέσα, διὰ τῶν ὁποίων δύναται ν’ ἀπαλλαχθῇ ἡ Εὐρώπη εἰς τὸ μέλλον ἀπὸ τὸ μόλυσμα τῆς χολέρας. Γνωρίζετε, Κύριοι, ὅτι ὡς ἐκ τῆς γεωγραφικῆς της θέσεως ἡ Ἑλλὰς εἶναι ἐκτεθειμένη εἰς τὴν πρώτην προσβολὴν τοῦ μιάσματος αὐτοῦ. Διὰ τοῦτο λοιπὸν παρακαλῶ τὸν Κ. ὑπουργὸν καὶ τὴν Βουλὴν, ἂν ᾖναι ἀνάγκη καὶ δὲν ἐπαρκοῦν τὰ ἔξοδα τὰ σημειούμενα εἰς τὸν προϋπολογισμὸν, νὰ προστεθοῦν καὶ ὀλίγα ἔξοδα ἔτι, διὰ νὰ ἀποσταλῇ ἐντεῦθεν εἰς τὴν Κωνσταντινούπολιν ἕνας ἰατρὸς, διότι καὶ εἰς τὰς ἐφημερίδας εἶδον, ὅτι ὑπάρχουν πολλαὶ ἐκθέσεις περὶ ἀνακαλύψεων, τὰς ὁποίας ἔκαμεν ἐδῶ ὁ Κ. Γούδας καὶ δὲν ὁμιλῶ περὶ προσώπων. Νομίζω λοιπὸν, ὅτι εἶναι ἀνάγκη ὅπως ληφθῇ πρόνοια περὶ τοῦ σπουδαίου τούτου ἀντικειμένου.

§91ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΑΔΗΣ. Τῳόντι ἀναγνωρίζω τοὺς κινδύνους, μὲ τοὺς ὁποίους μᾶς περιεστοίχισεν ὁ Κ. Πετιμεζᾶς, ἵνα ὡς ἐκ τούτου στείλωμεν εἰς τὴν Κωνσταντινούπολιν ἕνα ἰατρόν, ὁ ὁποῖος νὰ μᾶς διαφυλάξῃ. Πρέπει, Κύριε Πρόεδρε, νὰ εἴμεθα ὀλίγον φειδωλοί· ἐν Κωνσταντινουπόλει ἔχομεν τοσούτους ὁμογενεῖς ἰατροὺς, οἵτινες διεκρίθησαν, οἵτινες ἐστεφανώθησαν εἰς τὰ μέρη ἐκεῖνα, καὶ δυνάμεθα νὰ διορίσωμεν ἀπὸ ἐκεῖ, διότι διὰ νὰ ἀποσπάσωμεν ἀπὸ τὰ ἐνταῦθα ἰατρὸν καὶ νὰ τὸν στείλωμεν ἐκεῖ, ἀπαιτεῖται μεγάλη δαπάνη· καὶ ἑπομένως ὁ ἰατρὸς, τὸν ὁποῖον θέλομεν ἀποστείλει, ἕως νὰ ὑπάγῃ καὶ μάθῃ τὰ ἤθη καὶ ἔθιμα καὶ ὀλίγον τὰ τουρκικὰ, θὰ παρέλθῃ καιρός. Εἶναι λοιπὸν καλλίτερον νὰ μείνωμεν ἐδῶ ὅπου εἴμεθα καὶ ἐκεῖ εἶναι ἰατροὶ σπουδαῖοι, τοὺς ὁποίους δύναται νὰ διορίσῃ ἡ Κυβέρνησις καὶ τοὺς ὁποίους εἴθε νὰ εἴχομεν καὶ ἐνταῦθα· τὸ νὰ ὁμιλῶμεν δὲ περὶ προσώπων εἶναι ἀνάξιον τῆς Βουλῆς.

§92ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πόσον ποσὸν θέλετε νὰ προσθέσωμεν;

§93ΝΙΚΟΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Τὸ περὶ προσώπων δὲν ἐσκέφθημεν εἰσέτι, νομίζω ὅμως, ὅτι αἱ 50,000 δραχμαὶ εἶναι ἀρκεταὶ καὶ πρὸς τοῦτο.

§94ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ὑπάρχει λοιπὸν ἄλλη ἀντίῤῥησις. «Κεφάλαιον Ϛʹ. Γεωργία, βιομηχανία κτλ. Προσωπικὸν τοῦ δενδροκομείου Ἀθηνῶν 5,800.»

§95ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις.

§96ΠΡΟΕΔΡΟΣ. «Ἔξοδα δενδροκομείου 4,410.»

§97ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις.

§98ΠΡΟΕΔΡΟΣ. «Προσωπικὸν τοῦ Γεωργικοῦ σχολείου 7,220.» Ἡ ἐπιτροπὴ προτείνει νὰ αὐξηθῇ ὁ μισθὸς τοῦ διευθυντοῦ ἀπὸ 300 εἰς 350 καὶ νὰ προστεθῇ εἷς ὑποδιευθυντής.

§99ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΑΔΗΣ. Τὸ γεωργικὸν σχολεῖον εἶναι σπουδαῖον, εἶναι σπουδαιότατον. Ἐπὶ Καποδιστρίου τὸ σχολεῖον αὐτὸ ἤκμαζε, κατόπιν ὅμως μὲ τοὺς Γάλλους καὶ Γερμανοὺς, τοὺς ὁποίους ἔφεραν, τὸ σχολεῖον ἐναυάγησε· δυστυχῶς μᾶς λείπουν τὰ ἀναγκαῖα πρόσωπα. Ἀλλ’ ἤδη ἔχομεν ἐξ Εὐρώπης μαθητάς τινας, οἵτινες ἐξεπαιδεύθησαν, μάλιστα εἷς ἐξ αὐτῶν ἔμεινεν ἓξ ἔτη ἐν Γαλλίᾳ καὶ ἐβραβεύθη ἀπὸ τὴν ἐκεῖ Γεωργικὴν ἀκαδημίαν· αὐτὸς ὁ σπουδαστὴς βλέπω καὶ περιφέρεται εἰς τὰς ἀγυιὰς, ἐκεῖνος καὶ ἕτερός τις. Πρέπει τὸ σχολεῖον αὐτὸ νὰ καταρτισθῇ ὅπως ἦτο ἐπὶ Καποδιστρίου.

§100ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ. Αὐτὴ ἡ Σχολὴ ποτὲ δὲν ἤκμασεν, οὐδὲ καρποὺς ἔφερεν, αὐτὸ εἶναι τὸ ἀληθές. Ἀλλ’ ἐπειδὴ ὑπάρχει τὸ ὑλικὸν, ἐπειδὴ ὑπάρχει τὸ κατάστημα καὶ ἐπειδὴ δὲν πρέπει νὰ διαλυθῇ ἐντελῶς, ἐνόσῳ δὲν λάβομεν ἓν μέτρον πρὸς ἀποκατάστασιν, ἐπειδὴ συνιστοῦν πολλοὶ τὸν Καθηγητὴν αὐτὸν τῆς Σχολῆς καὶ λέγουν, ὅτι θὰ ὠφελήσῃ, διὰ τοῦτο ἡ ἐπιτροπὴ φέρει αὐτὰς τὰς παρατηρήσεις καὶ προτείνει αὔξησιν 3 χιλιάδων δραχμῶν.

§101ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις;

§102ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι.

§103ΠΡΟΕΔΡΟΣ. «Ἔξοδα τοῦ Γεωργικοῦ σχολείου 5,550.» Ἡ ἐπιτροπὴ προτείνει ἐλάττωσιν 1,000 δραχμῶν.

§104ΠΟΛΛΟΙ. Δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις.

§105ΠΡΟΕΔΡΟΣ. «Προσωπικὸν τοῦ Πολυτεχνείου 36,118.» Κατὰ τὴν δήλωσιν τοῦ ὑπουργείου, προτείνεται ἐλάττωσις 1,986 δραχμῶν.

§106ΝΙΚΟΛΟΠΟΥΛΟΣ. Τοῦ ϛʹ. κεφαλαίου τὸ 5ον ἄρθρον γράφεται «προσωπικὸν τοῦ σχολείου τῶν τεχνῶν.» Ἡ ἐπιτροπὴ προτείνει νὰ προστεθῇ τὸ μάθημα τῆς Στενογραφίας καὶ νὰ γίνῃ δεκτὴ ἡ δήλωσις τοῦ ὑπουργείου, καθ’ ἣν διαγράφεται τὸ μάθημα τῆς σκιαγραφίας καὶ τῆς πρακτικῆς ἐφαρμογῆς τῆς περιγραφικῆς Γεωμετρίας. Συμφωνῶ.

§107ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν ἡ Βουλὴ παραδέχεται. «6ον. Ἔξοδα τοῦ Πολυτεχνείου 36,188.»

§108ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις.

§109ΠΡΟΕΔΡΟΣ. «7ον. Ὑπότροφοι 20,600.» Ἡ ἐπιτροπὴ προτείνει ἐλάττωσιν 2,000 δραχμῶν.

§110ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δὲν ἐπιμένει ἡ ἐπιτροπή.

§111ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. «8ον. Ἐμψύχωσις ἐθνικῆς βιομηχανίας 81,850.» Κατὰ τὴν δήλωσιν τοῦ ὑπουργείου, προτείνεται ἐλάττωσις 38,450. Ἡ ἐπιτροπὴ προτείνει ὡσαύτως αὔξησιν 1200 δραχ. διὰ τὸν διδάσκαλον τῆς Στενογραφίας.

§112ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Τὸ ὑποστηρίζομεν ὅλοι.

§113ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη.

§114ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Ὑπάρχει ἐλάττωσις εἰς τὴν ἔκθεσιν τῆς ἐπιτροπῆς εἰς τὸ γʹ. ἐδάφιον τοῦ 8 ἄρθρου «εἰς συλλογὴν στατιστικῶν πληροφοριῶν» 4,000 δραχμῶν.

§115ΝΙΚΟΛΟΠΟΥΛΟΣ. Αἱ στατιστικαὶ πληροφορίαι εἶναι τὸ σπουδαιότατον ἔργον διὰ μίαν Κυβέρνησιν. Ἀπηυθύναμεν πολλάκις ἐγκυκλίους πρὸς συλλογὴν τοιούτων πληροφοριῶν στατιστικῶν, καὶ ὅμως πάντοτε ἦσαν ἀτελεῖς. Νομίζω μάλιστα ὅτι καὶ αἱ 10,000 δραχμαὶ δὲν εἶναι ἀρκοῦσαι.

§116ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παραδέχεται ἡ Βουλὴ τὴν δήλωσιν τοῦ ὑπουργείου;

§117ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§118ΠΡΟΕΔΡΟΣ. «Πρὸς συνδρομὴν τοῦ Ἑλληνικοῦ καὶ Ἰταλικοῦ θεάτρου.»

§119ΝΙΚΟΛΟΠΟΥΛΟΣ. Τοῦτο ἀπηλείφθη ἐντελῶς.

§120ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἡ ἐπιτροπὴ τοῦ Ἑλληνικοῦ θεάτρου ἔδωκεν ἀναφορὰν εἰς τὸ Προεδρεῖον, δι’ ἧς παρακαλεῖ τὴν Βουλὴν ὅπως ἀφήσῃ τοὐλάχιστον διὰ τὸ Ἑλληνικὸν θέατρον ἕνα μικρὸν ποσὸν πρὸς ζωογόνησιν αὐτοῦ. Δὲν ὑποστηρίζω, Κύριοι, εἰς τὰς περιστάσεις αὐτὰς, εἰς τὰς ὁποίας εὑρισκόμεθα, τὴν διασκέδασιν, ἀλλὰ πρόκειται ἐνταῦθα περὶ τῆς φιλολογίας, καὶ ἐπὶ τούτου ἔρχομαι νὰ εἴπω δύω λέξεις. Πιστεύω, ὅτι, καθὼς εἰς τὴν καρδίαν τῶν μελῶν τῆς ἐπιτροπῆς εὗρεν ἠχὼ ἡ πρότασίς μου, ἐπίσης καὶ εἰς τὴν Βουλὴν θέλει ὑποστηριχθῆ μία ἐθνικὴ εὐχὴ, ἕνας ἐθνικὸς πόθος, διότι πρόκειται περὶ τῆς ἀναπτύξεως τῆς δραματικῆς τέχνης εἰς τὴν Ἑλλάδα, ἥτις εἶναι ἔργον τῶν ἀρχαίων ἡμῶν προγόνων. Διὰ νὰ φανῶ λακωνικώτερος, σᾶς φέρω ἓν παράδειγμα διὰ νὰ σᾶς δείξω, πόσον μία μικρὰ ἐμψύχωσις, τὴν ὁποίαν δυνάμεθα νὰ δώσωμεν εἰς τὸ Ἑλληνικὸν θέατρον, δύναται νὰ συντελέσῃ ὑπὲρ τῆς φιλολογίας ἡμῶν. Χθὲς παρεστάθη ἐν τῷ θεάτρῳ δρᾶμα, τὸ ὁποῖον εἶχεν ἐθνικωτάτην ὑπόθεσιν. Ἐκτὸς τῆς συγκινήσεως ἀπεδόθη ὁ δίκαιος ἔπαινος εἰς τὸν συγγραφέα, διότι ἕως χθὲς ἦτο πεταμένον τὸ σύγγραμμά του εἰς τὴν ἀφάνειαν καὶ μετὰ τὴν παράστασιν αὐτὴν ἔλαβε τὴν ἀπαιτουμένην τιμὴν ἐντὸς τοῦ Ἑλληνικοῦ κόσμου. Ἡ φιλολογία λοιπὸν δι’ αὐτοῦ τοῦ μέσου θὰ ἀναπτυχθῇ, καὶ πιστεύω ὅτι οἱ περισσότεροι τῶν βουλευτῶν θὰ δεχθοῦν τὴν πρότασίν μου.

§121ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Πόσον εἶναι τὸ ποσόν;

§122ΣΤΡΑΤΟΣ. Εἶναι τὸ ποσὸν τὸ ὁποῖον ἄλλοτε ἡ Βουλὴ ἐθεώρησεν ἀναγκαῖον διὰ τὸ Ἰταλικὸν, καθὼς καὶ διὰ τὸ Ἑλληνικὸν δρᾶμα, 25,000 δραχμαί· δι’ ἐνοίκιον ἦτο καὶ τότε 9,000. Ἡ ἐπιτροπὴ ἐσκέφθη καὶ ἄφησε μόνον 12,000 δραχμὰς διὰ τὸ ἐνοίκιον καὶ τὴν ἀπαιτουμένην συνδρομὴν πρὸς τὸ Ἑλληνικὸν θέατρον· ἐνόμισεν ὅμως καθῆκον ν’ ἀφήσῃ εἰς τὴν ἐπιτροπὴν τοῦ θεάτρου νὰ ἐνοικιάσῃ τὸ θέατρον.

§123ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἠκούσατε λοιπὸν, ὅτι ὁ μὲν ὑπουργὸς προτείνει τὴν ἀπάλειψιν 34,000 δραχμῶν διὰ τὴν συνδρομὴν καὶ ἐνοίκιον τοῦ θεάτρου, ἡ ἐπιτροπὴ ὅμως προτείνει νὰ μὴ ἀπαλειφθῶσιν ὅλαι, ἀλλὰ νὰ μείνουν 12,000 δραχμαὶ πρὸς συντήρησιν Ἑλληνικοῦ θεάτρου.

§124ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΑΔΗΣ. Τὸ ζήτημα, Κύριοι, εἶναι ἐθνικόν. Προκειμένου περὶ τοῦ Ἑλληνικοῦ θεάτρου, ὅπως ἀναμνήσωμεν τὰ ἔργα τῶν προγόνων μας, ὅσοι ἐπροοίμιασαν τὴν Ἑλληνικὴν ἐπανάστασιν ἐν Ὀδησσῷ, ἐν Βουκουρεστίῳ καὶ ἀλλαχοῦ, προκειμένου νὰ παραχωρήσωμεν ὅ,τι σήμερον καὶ ἐν Βλαχίᾳ καὶ ἐν Σερβίᾳ καὶ Τουρκίᾳ, ὅπου ὑπάρχουν Ἑλληνικὰ θέατρα, λέγω, ὅτι εἰς τὴν κλασικὴν τῶν πατέρων μας γῆν νὰ μὴν ἔχωμεν Ἑλληνικὸν θέατρον εἶναι μὰ τὴν ἀλήθειαν ἐντροπὴ καὶ αἰσχύνη. Ἡ συνδρομὴ αὕτη πρὸς τοὺς ἠθοποιούς μας εἶναι ἐκ τῶν προτέρων ἓν προοίμιον τοῦ Ἑλληνικοῦ θεάτρου καὶ φρονῶ ὅτι ἡ Βουλὴ πρέπει νὰ τὸ παραδεχθῇ.

§125ΝΙΚΟΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Ὅταν ἐξήλειψα αὐτὸ τὸ ποσὸν, εἶχα ὑπ’ ὄψιν μου, ὅτι ὑφίστατο ἓν ἄλλο ποσὸν, ἀλλὰ ἂς μείνῃ καὶ τὸ ποσὸν τοῦτο τῶν 12,000 δραχμῶν.

§126ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέτω εἰς ψηφοφορίαν τὴν γνώμην τῆς ἐπιτροπῆς, καθ’ ἣν μένουν 12,000 διὰ τὴν συνδρομὴν τοῦ Ἑλληνικοῦ θεάτρου· οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν τῆς ἐπιτροπῆς παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Παρεδέχθη. «Ἄρθρον 9, Ἐθνικὴ Τράπεζα 4,400». Ἀντίῤῥησις δὲν ὑπάρχει.

§127ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι.

§128ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἤθελα ἐρωτήσει τὸν ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, ἐὰν ἡ μισθοδοσία τοῦ Β. Ἐπιτρόπου εἶναι σύμφωνος μὲ τὸ καταστατικόν.

§129ΝΙΚΟΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Συμφωνότατος μὲ τὸν νόμον τοῦ 1818, ὅπου ἔγινε κἄποια μείωσις εἰς τὸν μισθόν.

§130ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ λέγω, ὅτι δὲν στηρίζεται ἐπὶ κανενὸς νόμου· ἓν διάταγμα, τὸ ὁποῖον εἶχεν ἐκδοθῆ, ἐτροποποιήθη· ὁ Β. Ἐπίτροπος παρὰ τῇ Ἱερᾷ Συνόδῳ λαμβάνει 500 δραχμάς.

§131ΝΙΚΟΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Ἄλλοτε ὁ μισθὸς τοῦ Ἐπιτρόπου παρὰ τῇ Τραπέζῃ ἦτο 500 δραχμαί.

§132ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Λοιπὸν νὰ ἐξομοιωθῶσιν οἱ μισθοὶ τῶν δύω Ἐπιτρόπων, σύμφωνα μὲ τὸν καταστατικὸν νόμον· Εἷς νόμος δὲν τροποποιεῖται δι’ ἑνὸς διατάγματος.

§133ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρόκειται λοιπὸν ἡ αὔξησις σύμφωνα μὲ τὸν ὀργανικὸν νόμον κατὰ 1,600 δραχμὰς κατ’ ἔτος.

§134Κ. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Ποῦ εἶναι ὁ νόμος;

§135ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ νόμος τοῦ 48 προσδιορίζει τὸν μισθὸν τοῦ Ἐπιτρόπου παρὰ τῇ Τραπέζῃ εἰς 540 δραχ.

§136ΝΙΚΟΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Ὅταν θελήσῃ ἡ Βουλὴ νὰ κάμῃ τροποποίησιν, δὲν ἔχω καμμίαν δυσκολίαν.

§137Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Νόμος δὲν ὑπάρχει· ὅταν ηὐξήθη ὁ μισθὸς τῶν ἄλλων ὑπαλλήλων, δὲν ηὐξήθη ὁ μισθὸς τοῦ Ἐπιτρόπου καὶ ἔκτοτε ἔμεινεν ὁ ἴδιος.

§138ΠΡΟΕΔΡΟΣ. «Κεφ. Ζʹ. Ταχυδρομικὴ συγκοινωνία ἄρθρ. 1. νὰ τεθῇ τὸ ποσόν. Ἀντίῤῥησις δὲν ὑπάρχει. Ἡ Βουλὴ τὸ παρεδέχθη. «Ἄρθρ. 2. Ἔξοδα 21,250». Προτείνεται ἐλάττωσις κατὰ τὴν δήλωσιν τοῦ ὑπουργείου 1150. δραχ. Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις;

§139ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι.

§140ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ τὸ παρεδέχθη. «Ἄρθρ. 3. Προσωπικὸν τῶν κατ’ ἐπαρχίας ταχυδρομείων 88, 150.» Ἡ δήλωσις τοῦ ὑπουργείου προτείνει ἐλάττωσιν 16,012, ἡ δὲ ἐπιτροπὴ προτείνει αὔξησιν 8,000. Ὑπάρχει καὶ ἡ ἑξῆς τροπολογία· προτείνομεν νὰ μένωσιν ὅπως ἔχουσιν ἐν τῷ προϋπολογισμῷ τὰ ταχυδρομικὰ τοῦ Κράτους ὡς καὶ ἡ ὁρισθεῖσα ἐν αὐτῷ δαπάνη».

§141Χ. Α. ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ ὑπουργεῖον, ὅταν ὑπέβαλε τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ Κράτους, δὲν ἔλαμε καμμίαν ἀφαίρεσιν ἀπὸ τὸν κλάδον ταύτης τῆς ὑπηρεσίας, ἀλλά, φαίνεται, τὸ νέον ὑπουργεῖον θεώρησε καλὸν νὰ κάμῃ οἰκονομίας. Κατ’ ἐμέ, νομίζω, ὅτι εἶναι βλάβη τοῦτο τῆς ὑπηρεσίας· ὁ μόνος κλάδος, ὅστις προοδεύει, εἶναι ὁ ταχυδρομικός, χάρις εἰς τὴν δραστηριότητα τοῦ διευθυντοῦ. Παρατηρῶ ὅτι ὅλοι οἱ βουλευταὶ εἴμεθα σύμφωνοι, ὅτι ἡ ταχυδρομικὴ ὑπηρεσία εἶναι ἀνάγκη νὰ ἐπεκταθῇ πρὸς τὴν εὐκολίαν τῆς συγκοινωνίας. Ἄλλως ἡ ἐλάττωσις αὕτη δὲν εἶναι οἰκονομία, διότι θὰ ἐλαττωθοῦν τὰ εἰσοδήματα τοῦ δημοσίου. Διὰ τοῦτο παρακαλῶ τὴν ἐπιτροπὴν καὶ τὸ ὑπουργεῖον νὰ μὴν ἐπιμείνουν εἰς τὴν αἴτησίν των, ἀλλὰ νὰ μείνουν τὰ ἔξοδα ὅπως ἔχουν ἐν τῷ προϋπολογισμῷ.

§142ΡΟΥΚΗΣ. Τὸ ὑπουργεῖον μεταξὺ τῶν ἄλλων ἠδίκησε καὶ 7 ἐπαρχίας, αἱ ὁποῖαι εἶχον ταχυδρ. ἐπιστάτας, ἐνῷ ἔπρεπε νὰ φέρῃ τὸ κέντρον εἰς τὰς σπουδαιοτέρας ἐπαρχίας, μία τῶν ὁποίων εἶναι καὶ ἡ ἐπαρχία μου, τὸ Ξηροχώριον, ἡ ὁποία εἶναι κέντρον 4 ἐπαρχιῶν· κατὰ συνέπειαν προτείνω νὰ μένωσι τὰ πράγματα ὅπως ἔχουσιν ἐν τῷ προϋπολογισμῷ.

§143ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν ἡ Βουλὴ παραδέχεται τὴν γνώμην τῆς Ἐπιτροπῆς;

§144ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι, ὄχι.

§145ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ, νομίζω, συνιστᾷ εἰς τὸ ὑπουργεῖον ὄχι μόνον νὰ διατηρήσῃ τὸν προϋπολογισμὸν, ἀλλὰ νὰ φροντίσῃ νὰ ἐξασφαλισθῇ ἐντελῶς ἡ ταχυδρ. ὑπηρεσία, εἰς τὴν ὁποίαν ἐμπιστευόμεθα τὰ μυστικά μας. Πρέπει λοιπὸν νὰ ᾖναι ὑπάλληλοι ἰδιαίτεροι.

§146ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§147ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ προϋπολογισμὸς περιέχει 88,150 Θέλει ἡ Βουλὴ αὐτό;

§148ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§149ΖΩΤΟΣ. Νὰ γίνῃ μία προσθήκη διὰ τὸ Γαύριον.

§150ΚΑΪΡΗΣ. Θέλω νὰ ἐννοήσῃ ἡ Βουλὴ, ὅτι, κατὰ τὸ νέον δρομολόγιον τῆς ἀτμοπλοϊκῆς ἑταιρίας, εἶναι ἀνάγκη νὰ ὑπάρχῃ εἰς τὸ Γαύριον εἷς ταχυδ. ἐπιστάτης καὶ εἷς ὑπάλληλος.

§151ΖΟΥΜΠΟΥΛΑΚΗΣ. Δὲν εἶναι ὀρθὴ ἡ παρατήρησις νὰ καταργηθῇ τὸ ποσὸν τῶν 16,000 δραχ., διότι ἡ ἀλληλογραφία πρέπει νὰ ᾖναι ἀσφαλὴς καὶ νὰ ἀνατεθῇ εἰς εἰδικὰ πρόσωπα διὰ νὰ ἐκπληροῦται ὁ σκοπὸς, ἐξ ἐναντίας πρέπει νὰ ἐπιδιώξωμεν τὴν οἰκονομίαν, διότι διὰ ταύτης ἐκπληροῦται ὁ σκοπός μας (θόρυβος.)

§152Κ. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Εἰς δύω διαιρεῖται τὸ σύστημα τοῦτο· ἂν πρέπει νὰ παραδεχθῇ ἡ δήλωσις τοῦ ὑπουργείου, καὶ εἰς τοῦτο δὲν ὑπάρχει οὐδεὶς ἀντιλέγων, ἐκτὸς τοῦ Κ. Ζουμπουλάκη ὅστις λυποῦμαι διότι ἔκαμε τοιαύτην πρότασιν. Ὅταν ἀνατίθεται ἡ ἀλληλογραφία εἰς οἱονδήποτε πρόσωπον, δὲν ἔχει καμμίαν ἀσφάλειαν, διότι αἱ συχναὶ μεταβολαὶ δὲν ὠφελοῦν· τοὐλάχιστον ὅταν εἶναι πρόσωπα εἰδικὰ, ἐμπεπιστευμένα αὐτὴν τὴν ὑπηρεσίαν, θὰ εἶναι ἡ μεγαλειτέρα ἀσφάλεια. Καὶ ἐγὼ συμφωνῶ εἰς τὸ νὰ συσταθῇ ταχυδρομεῖον εἰς τὸ Γαύριον, διότι ἡ δαπάνη δὲν εἶναι μεγάλη.

§153ΛΑΠΑΣ. Τέλος πάντων τοὺς γραμματεῖς τῶν δημάρχων δὲν πρέπει νὰ τοὺς ἀφήσωμεν νὰ μᾶς ἀνοίγουν τὰ γράμματα.

§154ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ποσὸν τοῦ προϋπολογισμοῦ παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν, (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη.

§155ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Θὰ λάβω τὸν λόγον διὰ νὰ μὲ ἀποδοκιμάσουν. Τί συμφέροντα μᾶς ὑποχρεόνουν νὰ αὐξάνωμεν τὸν προϋπολογισμόν; Διὰ τοῦτο οἱ νομοθέται ἔκαμον καλῶς, εἰπόντες, ὅτι προσθήκη εἰς τὸν προϋπολογισμὸν ἀφορῶσα αὔξησιν προσώπου ἢ συντάξεως ἀπαγορεύεται ἀπὸ τὸν νόμον. Μὴ ξιππάζεσθε, Κύριοι· τὸ αὐτὸ εἶναι νὰ προτείνωμεν διὰ τὸν Παῦλον καθὼς καὶ διὰ τὸ Γαύριον. Συλλογισθῆτε, ἔχομεν ἔξοδα καὶ αὐξάνομεν πρόσωπα, καὶ ἔπειτα θὰ εὑρεθῶμεν εἰς θέσιν χρεωκοπίας.

§156ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν διὰ τὸ Γαύριον πόσας δραχμὰς προσθέτετε;

§157ΚΑΪΡΗΣ ΚΑΙ ΕΤΕΡΟΙ. 600.

§158ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν προσθήκην τῶν 600 δραχμῶν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται οἱ ὀλιγώτεροι)· ἀπεῤῥίφθη. «Ἄρθρον 4. ἔξοδα τῶν ταχυδρομείων ἐν γένει 217,20» προτείνεται ἐλάττωσις ἀπὸ τὸ ὑπουργεῖον 180 δραχμῶν. Ἀντίῤῥησις δὲν ὑπάρχει. «Ἄρθρον 5. προσωπικὸν ταχυδρ. γραφείων ἐν ἀλλοδαπῇ δρ. 12,770» κατὰ τὴν δήλωσιν τοῦ ὑπουργείου προτείνεται ἐλάττωσις 2640. Ἀντίῤῥησις δὲν ὑπάρχει. «Ἄρθρον 6. ἔξοδα 8440.» Ἀντίῤῥησις δὲν ὑπάρχει. «Ἄρθρον 7. ταχυδρομικὰ γραμμάτια 147,692.» Τὸ ὑπουργεῖον προτείνει ἐλάττωσιν 8,300. Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις;

§159ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§160ΠΡΟΕΔΡΟΣ. «Ἄρθρον 8. Ἀπόδοσις ταχυδρομικῶν τελῶν 150,000.» Ἀντίῤῥησις δὲν ὑπάρχει. «Κεφαλ. Ηʹ. Τηλεγραφικὴ συγκοινωνία ἄρθρον 1. Προσωπικὸν τῆς Διευθύνσεως τῶν Τηλεγράφων 11,025»

§161ΠΛΑΤΥΣ. Ἐπὶ τοῦ κεφ. τούτου ἔχω ἀνάγκην νὰ ζητήσω ὄχι αὔξησιν, ἀλλ’ ἁπλῶς μίαν πληροφορίαν οὐσιώδη ἀπὸ τὸν Κ. ὑπουργόν. Κατὰ τὸ 1864 εἶχε γενῆ τηλεγραφικὴ σύμβασις, ἐγκριθεῖσα καὶ ἀπὸ τὴν Συνέλευσιν, μεταξὺ τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως καὶ μιᾶς ἑταιρίας Ἀγγλικῆς, διὰ τῆς ὁποίας ὑπεχρεοῦτο ἡ ἑταιρία αὕτη νὰ κατασκευάσῃ τηλεγραφικὸν σύρμα, πρὸς τὴν τηλεγραφικὴν συγκοινωνίαν τῆς Σύρου μετὰ τῆς Πρωτευούσης, τὸ ὁποῖον σύρμα ἐπρόκειτο νὰ διέρχεται καὶ δι’ ἄλλων ἐπαρχιῶν τῆς Ἑλλάδος, νομίζω διὰ τῆς Εὐβοίας καὶ ἄλλων μερῶν. Ἡ σύμβασις αὕτη εἶχε προσδιορίσει ἐποχὴν διὰ τὴν ἀποπεράτωσιν αὐτοῦ τοῦ ἔργου μέχρι τοῦ 1865, καὶ μολαταῦτα παρῆλθεν ἡ προθεσμία αὕτη καθὼς καὶ μῆνες καὶ τίποτε δὲν ἔγινε. Παρακαλῶ τὸν Κ. Ὑπουργὸν νὰ μᾶς πληροφορήσῃ τὶ ἔγινεν ἐπὶ τῆς ὑποθέσεως ταύτης, καὶ διατὶ δὲν ἐπραγματοποιήθη τὸ ἔργον τοῦτο σύμφωνα μὲ τὴν σύμβασιν; Εἶναι ἄδικον καὶ ἐπιβλαβὲς διὰ τὸ δημόσιον νὰ μὴ συγκοινωνῇ μὲ τὴν πρωτεύουσαν ἡ ἐμπορικωτέρα πόλις τῆς Ἑλλάδος, ἡ πληρόνουσα τόσους φόρους εἰς τὸ δημόσιον.

§162ΝΙΚΟΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Θὰ λάβω πληροφορίας καὶ θὰ πληροφορήσω τὴν Βουλὴν.

§163Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Κύριοι! ἡ τηλεγραφικὴ συγκοινωνία δὲν εὐκολύνει μόνον τοὺς ἀνθρώπους εἰς τὸ νὰ ἀνταλλάσσουν τὰς ἰδέας των ἢ τὸ ἐμπόριον, ἀλλὰ συντελεῖ τὰ μέγιστα καὶ εἰς τὸν πολιτισμόν, ἡ δὲ συντήρησις μιᾶς τηλεγραφικῆς συγκοινωνίας δὲν ἐπιφέρει μεγάλα ἔξοδα. Νομίζω λοιπὸν, ὅτι συμφέρει εἰς τὸ δημόσιον ὅπως ἡ Κυβέρνησις ἀντὶ νὰ ζητήσῃ μίαν ἐλάττωσιν ἐπὶ τοῦ ποσοῦ τῆς τηλεγραφικῆς συγκοινωνίας ἤθελεν ζητήσει μᾶλλον αὔξησιν, διότι δὲν δύναται κανεὶς νὰ εἴπῃ εἰς ἐπαρχίας μεγάλας, εἰς ὁλοκλήρους λαοὺς, «καταδικάζω ὑμᾶς εἰς τὴν ἄγνοιαν, εἰς τὸ σκότος, νὰ μὴ ἀπολαμβάνητε διόλου τὰ πλεονεκτήματα, τὰ ὁποῖα ἡ τηλεγραφικὴ συγκοινωνία ἐπιφέρει.» Εἶναι ἀληθὲς, ὅτι ὡς ἐκ τῆς γεωγραφικῆς θέσεως καὶ τῆς ἐμπορικῆς θέσεως πόλις καὶ πόλις ἐπαρχία καὶ ἐπαρχία διαφέρουν· τοῦτο οὐδεὶς δύναται νὰ ἀρνηθῇ, διότι ἤθελεν εἶναι κατ’ ἄντικρυ τῆς ἀληθείας· ἀλλὰ προκειμένων μικρῶν δαπανῶν, ἁρμόζει νὰ καταδικασθοῦν ὁλόκληροι ἐπαρχίαι μεσόγειοι εἰς τὴν ἄγνοιαν πάντων τῶν πραγμάτων;— Ἀκόμη ὅμως ὑπάρχει καὶ ἄλλη τις αἰτία· ἠξεύρετε, Κύριοι, ὅτι ὑπάρχουν ἐπαρχίαι τινές, εἰς τὰς ὁποίας κατὰ τὸν χειμῶνα δὲν ἠμποροῦν νὰ φθάνουν τὰ ταχυδρομεῖα ἕνεκεν τοῦ χειμῶνος, ἕνεκα τῆς χιόνος, ἕνεκα τῶν βροχῶν. Λοιπὸν νομίζω ὅτι εἶναι δίκαιον αἱ ἐπαρχίαι ἐκεῖναι, μάλιστα αἱ μεγάλαι, αἵτινες πληρόνουν ἁδρούς καὶ πολλοὺς φόρους εἰς τὸ δημόσιον, νὰ ἀπολαύσωσι καὶ τοῦ πλεονεκτήματος τῆς τηλεγραφικῆς συγκοινωνίας, διὰ τὸ ὁποῖον δὲν χρειάζονται παρὰ μόνον μικρὰ ἔξοδα, διότι μὲ 3000 δραχμὰς ἀπὸ τὰς κεντρικὰς διευθύνσεις τῶν τηλεγράφων δύνανται νὰ συγκοινωνήσουν ἀμέσως μὲ τὴν πρωτεύουσαν καὶ ἑπομένως μὲ ὅλον τὸν κόσμον δέκα ἐπαρχίαι· ὥστε πλέον τῶν 6000 δραχμῶν δὲν θέλουν κοστίσει τὰ σύρματα τὰ τηλεγραφικὰ διὰ διάστημα 6 ὡρῶν. Εἶναι ἀληθὲς, Κύριοι, ὅτι προτείνω μίαν δαπάνην, τὴν προτείνω ὅμως ἐν συνειδήσει τῆς δικαιοσύνης, καὶ παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ ἐπιτρέψῃ τὴν αὔξησιν τοῦ ποσοῦ ἀντὶ τῆς ἐλαττώσεως κατ’ 20,000 δραχμὰς, διὰ νὰ ἀναλάβῃ ἐπισήμως ἡ Κυβέρνησις τὸ καθῆκον, ὅπως παρατείνῃ τὴν συγκοινωνίαν τὴν τηλεγραφικὴν πρὸς τὰς μεσογείους ἐκείνας ἐπαρχίας, αἱ ὁποῖαι ἄλλως συνδέονται καὶ μὲ τόσας ἐμπορικὰς σχέσεις καὶ πρὸ πάντων τὸν χειμῶνα. Δι’ αὐτὸν τὸν λόγον λοιπὸν ἔλαβον τὸ θάῤῥος νὰ σᾶς παρακαλέσω μετὰ σεβασμοῦ, ὅπως εὐαρεστηθέντες ἀποφασίσητε μίαν ποσότητα μέχρι 3000 δραχμῶν· ἐγὼ δὲν ἐννοῶ νὰ γίνῃ ἐλάττωσις· ἐννοῶ μάλιστα νὰ γίνῃ αὔξησις, διότι οἰκονομία δὲν λέγεται νὰ ἀφαιρέσῃ κανεὶς ὅ,τι εἶναι ἀναγκαῖον, ὅ,τι εἶναι πρέπον. Δι’ αὐτὸν τὸν λόγον λοιπὸν ἀφίνω τὴν πρωτοβουλίαν τοῦ προσδιορισμοῦ τοῦ ποσοῦ τῆς αὐξήσεως εἰς τὸν Κ. ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ ἐγκρίνῃ κατὰ τὴν πρότασίν μου μίαν αὔξησιν, ὅπως συγκοινωνήσουν τηλεγραφικῶς αἱ ἐσωτερικαὶ ἐπαρχίαι τῆς Πελοποννήσου καὶ τῆς στερεᾶς Ἑλλάδος.

§164ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Συμφωνῶ πληρέστατα μὲ τοὺς λόγους τοῦ προαγορεύσαντος Κ. βουλευτοῦ, ὅστις ἠθέλησε νὰ σᾶς ἐκθέσῃ τὴν ὑλικὴν καὶ ἠθικὴν ὠφέλειαν τῆς ἐπεκτάσεως τῶν τηλεγραφικῶν γραμμῶν· ὡς ἐκ τούτου δὲ παρατηρῶ εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ὅτι δύω μεγάλαι ἐμπορικαὶ πόλεις τῆς Ἑλλάδος, αἱ Σπέτσαι καὶ ἡ Ὕδρα, μέγα ἐμπορικὸν ναυτικὸν ἔχουσαι, στεροῦνται μέχρι τοῦδε τοῦ πλεονεκτήματος τούτου· ἐπειδὴ ὅμως ὁ προαγορεύσας εἶπεν, ὅτι αἱ ὑποβρύχιοι τηλεγραφικαὶ γραμμαὶ εἶναι πολυδαπανώτεραι τῶν ἄλλων, καὶ ἐπειδὴ αἱ Σπέτσαι καὶ ἡ Ὕδρα εἶναι νῆσοι καὶ ἑπομένως ἵνα συνδεθῶσι τηλεγραφικῶς μὲ τὴν στερεὰν ἀπαιτεῖται κάλως ὑποβρύχιος, ἔρχομαι νὰ σᾶς ὑποβάλω τὴν ἑξῆς γνώμην. Ἠξεύρετε ὅτι ὑποβρύχιος κάλως συνέδεεν ἄλλοτε τὴν Σῦρον μετὰ τῶν Ἀθηνῶν· ὁ κάλως οὗτος ἦτο δευτέρας ἢ καὶ τρίτης ποιότητος, καὶ δὲν ἠδύνατο νὰ ἀνθέξῃ εἰς τὰ δυνατὰ ῥεύματα τοῦ στενοῦ τοῦ Καφηρέως. Διὰ τοῦ κοπέντος τούτου κάλω δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ συστηθῇ ἐκ νέου ἡ τηλεγραφικὴ γραμμὴ τῆς Σύρου καὶ Ἀθηνῶν, διότι θέλομεν ὑποστῆ μεγάλα ἔξοδα, καθ’ ὅσον οὗτος δὶς ἐκόπη. Δι’ αὐτοῦ τούτου, ὅθεν μένοντος ἀχρήστου καὶ σηπομένου, δυνάμεθα νὰ συνδέσωμεν τὰς Σπέτσας καὶ τὴν Ὕδραν μετὰ τῆς στερεᾶς μὲ πολὺ ὀλίγον ἔξοδον, διότι ἡ ἀπόστασις τῶν δύω τούτων νήσων ἀπὸ τὴν στερεὰν εἶναι ἑνὸς μόνου Ἀγγλικοῦ μιλίου καὶ τὰ ῥεύματα τῶν μεταξὺ θαλασσῶν εἶναι πολὺ ἤπια καὶ δὲν δύνανται νὰ ἐπιφέρωσι βλάβην. Παρακαλῶ λοιπὸν τὸν Κ. ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὰς σκέψεις μου ταύτας καὶ νὰ χρησιμοποιήσῃ τηλεγραφικὸν ὑλικόν, τὸ ὁποῖον μένει σήμερον ἀργόν, ἐνῷ δὲν ἀπαιτεῖται παρὰ μικρὸν μόνον ἔξοδον ἵνα προικίσωμεν δύω ἐμπορικὰς πόλεις μὲ τὸ πλεονέκτημα τοῦτο. Ὁ Κ. Ὑπουργὸς δύναται νὰ εὕρῃ εἰς τὸ ὑπουργεῖόν του ἓν Β. Διάταγμα, τὸ ὁποῖον ὁ ἀξιότιμος πρώην ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, Κ. Α. Ἀνάργυρος, εἶχε προκαλέσει ἵνα συνδεθῶσι τηλεγραφικῶς αἱ Σπέτσαι μετὰ τῆς Πελοποννήσου, διότι τὰ ἐμπορικὰ συμφέροντα τῆς νήσου ταύτης πάσχουσιν οὐσιωδῶς ἕνεκα τῆς ἐλλείψεως ταύτης. Ἑπομένως προτείνω τὸν διπλασιασμὸν τοῦ ποσοῦ τοῦ ὑπάρχοντος ἐν τῷ προϋπολογισμῷ, διότι ὅ,τι κερδίζεται ἐκ τῶν τηλεγραφημάτων ἀρκεῖ νὰ ἀνταποκριθῇ εἰς τὴν δαπάνην.

§165ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι συνάδελφοι, ὅλαι αἱ πρωτεύουσαι τῶν νομῶν καὶ τῶν ἐπαρχιῶν συνεδέθησαν τηλεγραφικῶς. Ἐκ τοῦ προϋπολογισμοῦ λαβὼν ἀφορμὴν παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ ἐπισπεύσῃ τὴν ἀποπεράτωσιν τοῦ τηλεγράφου μεταξὺ Σπάρτης καὶ Τριπόλεως, διότι πρόκειται νὰ συνδεθῇ ὁλόκληρος ὁ νομὸς τῆς Σπάρτης μὲ τὴν Πρωτεύουσαν τοῦ βασιλείου· παρακαλῶ λοιπὸν κατ’ ἐπανάληψιν τὸν Κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ δώσῃ μίαν ὤθησιν εἰς τὴν ἐργασίαν αὐτὴν καὶ εἰ δυνατὸν νὰ ἐπεκταθῇ ἡ τηλεγραφικὴ αὕτη γραμμὴ καὶ μέχρι τοῦ Γυθείου.

§166ΝΙΚΟΛΟΠΟΥΛΟΣ (ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Ἡ Κυβέρνησις θὰ φροντίσῃ καθόσον οἱ πόροι τοῦ Κράτους τὸ ἐπιτρέπουσι ν’ αὐξήσῃ τὴν τηλεγραφικὴν συγκοινωνίαν.

§167ΙΑΚΩΒΑΤΟΣ. Ὅσα εἶπεν ὁ Κ. Ὑπουργὸς μ’ ἀπαλλάττουσιν ἀπὸ τὸν κόπον νὰ ἀγορεύσω περὶ τῆς τηλεγραφικῆς συγκοινωνίας. Κατ’ αὐτὴν τὴν στιγμὴν ἔλαβον γράμμα ἐκ Κεφαλληνίας καὶ ἀναφορὰν διευθυνομένην εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν, διὰ τῆς ὁποίας παρακαλοῦν νὰ χορηγήσῃ ἡ Κυβέρνησις πᾶσαν δυνατὴν εὐκολίαν εἰς τὴν ἑταιρίαν ἐκείνην τῆς Μεσογείου, ἡ ὁποία προτίθεται νὰ ἑνώσῃ τὴν Κέρκυραν μὲ τὴν Ζάκυνθον διὰ μέσου τῆς Κεφαλληνίας.

§168ΖΩΤΟΣ. Κύριοι, ἡ ἐπιτροπὴ γνωμοδοτεῖ νὰ συστηθῇ τηλεγραφικὴ γραμμὴ ἀπὸ Λαμίας εἰς Καρπενήσιον καὶ ἀπ’ ἐκεῖ εἰς Κραβασσαρὰν, διὰ νὰ συνδέσῃ τὴν ὁροθετικὴν γραμμήν. Ἐδῶ ὑπάρχει ἐκτὸς τῆς ἀνάγκης τῆς συγκοινωνίας καὶ μία ἀνάγκη ἄλλη σπουδαιοτέρα, ἡ τῆς δημοσίου ἀσφαλείας. Διὰ τοῦ τηλεγράφου αἱ ἀρχαὶ, στρατιωτικαὶ καὶ πολιτικαὶ, θὰ μεταβιβάζουν εἰδήσεις περὶ λῃστῶν.

§169ΤΙΝΕΣ. Τὸν κόπτουν.

§170ΖΩΤΟΣ. Δὲν τὸν κόπτουν· ὅλαι αἱ ἀρχαὶ τῶν Θηβῶν, τῆς Λεβαδείας, τῆς Ἀττικῆς διαβιβάζουν διὰ τοῦ τηλεγράφου περὶ λῃστῶν καὶ ἐκ τούτου πολλὰ ἐπῆλθον ἀποτελέσματα. Τοῦτο γνωρίζω ἐγὼ καὶ ὁ Κ. Βακάλογλους, οἱ ὁποῖοι ὑπηρετήσαμεν εἰς ἐκεῖνα τὰ μέρη κατὰ τῶν λῃστῶν. Ἐκτὸς δὲ τούτου ἡ ἐπιτροπὴ παρετήρησεν, ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ ἀποκοποῦν 50000 δραχμαὶ ἐκ τῆς ἐλαττώσεως, τὴν ὁποίαν ἔφερε τὸ ὑπουργεῖον, διὰ νὰ δαπανηθῶσιν εἰς μερικὰ μέρη πρὸς ἐπισκευὴν ἢ ἄνοιξιν νέων δρόμων, καθὼς τὴν ὁδὸν τῆς λεβαδείας καὶ τῆς Φθιώτιδος καὶ μερικῶν ἄλλων μερῶν, ὅπου οἱ δρόμοι κατέστησαν ἀδιάβατοι ἐντελῶς, καὶ τώρα μάλιστα ὅπου εἶναι σπουδαία μετακομιδὴ τοῦ βάμβακος.

§171ΜΠΑΛΑΦΑΣ. Ἕκαστος παρατηρῶ ὅτι θέλει νὰ συττηθῇ τηλεγραφεῖον εἰς τὴν ἐπαρχίαν του. Ἢ εἰς κανὲν μέρος δὲν θὰ γίνῃ, ἢ θὰ συνδεθοῦν ὅλαι αἱ ἐπαρχίαι· ὄχι νὰ πληρόνουν ὅλαι αἱ ἐπαρχίαι καὶ νὰ συνδεθοῦν δύω ἢ τρεῖς (θόρυβος.)

§172ΡΟΥΚΗΣ. Θὰ παρατηρήσω εἰς τὴν Βουλὴν, ἐπειδὴ ἡ τηλεγραφικὴ γραμμὴ ἐξετάθη μέχρι τῆς Χαλκίδος, ὅτι εἶναι ἀπόλυτος ἀνάγκη νὰ συνδεθῇ καὶ ἡ ἐπαρχία τῆς Καρυστίας καὶ τοῦ Ξηροχωρίου μὲ τὴν Χαλκίδα τηλεγραφικῶς· πρὸς δὲ, ἐπειδὴ τὰ δάση εἶναι πολὺ ἄφθονα καὶ εἰς τὸν νομὸν Εὐβοίας, παρακαλῶ νὰ ἐγκρίνῃ ἡ Βουλὴ νὰ ἐπεκταθῇ ἡ γραμμὴ μέχρι Ξηροχωρίου καὶ Καρυστίας. Προσφέρεται δὲ ἡ ἐπαρχία Ξηροχωρίου νὰ προσφέρῃ δωρεὰν εἰς τὸ δημόσιον ὅλους τοὺς πάλους.

§173ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Προσφορὰ εἶναι ὅταν ἢ δῆμος ἢ ἐπαρχία προσφέρῃ, ὄχι ὁ βουλευτής.

§174ΡΟΥΚΗΣ. Μὰ ὑπάρχει ἀπόφασις τοῦ δημοτικοῦ συμβουλίου.

§175ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΑΔΗΣ. Ὁ Κ. Ῥούκης δὲν ζητεῖ εἰμὴ νὰ συστηθῇ εἰς τὸ ὑπουργεῖον.

§176ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Ἀφίνομεν εἰς τὴν Κυβέρνησιν ὅπου εἶναι περισσοτέρα ἀνάγκη, ἐκεῖ νὰ συστηθῇ τηλεγραφεῖον.

§177ΚΟΝΤΑΡΑΤΟΣ. Θὰ ἦμαι ἀπαθὴς εἰς τὴν τακτικὴν, τὴν ὁποίαν ἐβάδισεν ἡ Βουλὴ ἐπὶ τοῦ ζητήματος αὐτοῦ, ἐὰν δὲν ἐζήτουν κ’ ἐγὼ διὰ τὴν ἐπαρχίαν, εἰς τὴν ὁποίαν ἀνήκω· θὰ ἤμην δὲ βεβαίως ἀπαθὴς, διότι ὅλοι ἐπάνω κάτω ἐζήτησαν διὰ τὴν ἐπαρχίαν των. Ἡ ἐπαρχία τῆς Νάξου ἐπίσης εἶναι μία ἀπὸ τὰς μεγαλειτέρας ἐπαρχίας, ὅπως εἶπεν ὁ Κ. Πετιμεζᾶς, προσφέρει δὲ καὶ αὐτὴ ὅπως αἱ ἄλλαι, διότι προσφέρει τὸ μέρος της ἀπὸ τὰς 750,000 δραχμάς. Ἡ ἀπόστασις δὲ ἀπὸ τὴν Σῦρον εἰς τὴν Νάξον εἶναι μόνον 24 μίλια. Προτείνω λοιπὸν νὰ ἐπεκταθῇ ἡ τηλεγραφικὴ συγκοινωνία καὶ μέχρι Νάξου.

§178ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Μὲ δύω λέξεις θὰ σᾶς λύσω τὸ ζήτημα αὐτό. Κατηντήσαμεν ὥστε ὅλοι εἰδικῶς θέλει ἕκαστος διὰ τὴν ἐπαρχίαν του συγκοινωνίαν τηλεγραφικὴν, ἥτις εἶναι λίαν ἀναγκαιοτάτη εἰς τὸν κόσμον σήμερον. Καθὼς ὅμως κατήντησε τὸ πρᾶγμα, βλέπετε ὅτι πάλιν ἡμεῖς θὰ τὰ πληρώσωμεν, ὅλον τὸ ἔθνος. Ἀφοῦ λοιπὸν θὰ τὰ πληρώσῃ τὸ ἔθνος, διατί ἕκαστος δὲν φροντίζει νὰ συστήσῃ εἰδικὴν ἑταιρίαν εἰς τὴν ἐπαρχίαν του καὶ νὰ κάμῃ τηλεγραφικὴν συγκοινωνίαν; Οὕτω πως προοδεύουν τὰ ἔθνη, καὶ ὄχι νὰ τὰ περιμένουν ὅλα ἀπὸ τὸ δημόσιον. Λοιπὸν ὅστις θέλει τηλεγραφικὴν συγκοινωνίαν, νὰ ἐνεργήσῃ ὅλαις δυνάμεσι νὰ συστηθῶσιν Ἑταιρίαι νὰ ἐνεργήσωσιν αὐτὰς τὰς γραμμὰς, καὶ τότε νὰ ἔλθῃ ἡ Κυβέρνησις εἰς τὴν συντήρησιν αὐτῶν.

§179ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ αὔξησις λοιπὸν προτείνεται εἰς τὸ 6 ἄρθρον. Ὅταν φθάσωμεν ἐκεῖ, θὰ τὸ θέσω εἰς ψηφοφορίαν. Λοιπὸν «Κεφάλαιον 8, ἄρθρον 1. Προσωπικὸν τῆς Διευθύνσεως τῶν τηλεγράφων 11,025.» Δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις. «Ἄρθρον 2. Ἔξοδα διευθύνσεως τῶν Τηλεγράφων 27,880.» Τὸ ὑπουργεῖον προτείνει νὰ ἐλαττωθῇ κατὰ 10,000. Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις;

§180ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§181ΠΡΟΕΔΡΟΣ. «Ἄρθρον 3. Προσωπικὸν τῶν κατ’ ἐπαρχίας τηλεγραφείων 151,728.» Κατὰ τὴν δήλωσιν τοῦ ὑπουργείου, προτείνεται ἡ ἀπάλειψις 22,647. Δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις. «Ἄρθρον 4. Ἔξοδα ὑπηρεσίας 12, 280.» Δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις. «Ἄρθρον 5. Φύλαξις καὶ συντήρησις ἠλεκτρικῶν γραμμῶν 100,000.» Προτείνεται κατὰ τὴν δήλωσιν τοῦ ὑπουργείου ἐλάττωσις 3,000. Δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις. «Ἄρθρον 6. Σύστασις νέων τηλεγραφικῶν γραμμῶν.» Πρὸς ἱκανοποίησιν τῶν ἀναγκῶν, τὰς ὁποίας παρέστησαν οἱ Κ. βουλευταὶ, ἰδοὺ, τὸ ὑπουργεῖον προέβλεψε 40,000.

§182ΖΩΤΟΣ. Μὰ, Κ. Ὑπουργὲ, ἐσημειώθησαν πολλὰ καὶ διὰ δρόμους καὶ δὲν ἔγιναν.

§183Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Παρακαλῶ νὰ γίνῃ μνεία εἰς τὰ πρακτικὰ, ὅτι ἡ Βουλὴ ἐννοεῖ νὰ γίνῃ ἡ ἐπέκτασις διὰ νὰ μὴ ἐμπαιχθῶμεν.

§184ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ (ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Θὰ γίνῃ.

§185ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις.

§186Λ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Αἱ 40,000 δραχ. θὰ ἦναι δι’ ἐπέκτασιν μελλουσῶν γραμμῶν ἢ ἀποφασισμένων;

§187Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Αἱ 40,000 δραχ. εἶναι διὰ τὴν γραμμὴν, ἡ ὁποία πηγαίνει εἰς τὴν Λευκάδα καὶ Βόνιτσαν. Διὰ τοῦτο ἡ Κυβέρνησις πρέπει εἰλικρινῶς νὰ ὁμιλήσῃ εἰς τὴν Βουλὴν.

§188ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ (ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Κύριε Πρόεδρε, ἡ Κυβέρνησις λέγει εἰς τὴν Βουλὴν, ὅτι δὲν δύναται νὰ διαθέσῃ διὰ σύστασιν νέων τηλεγραφικῶν γραμμῶν, εἰμὴ μόνον 40,000 δραχ. Ἂν θέλῃ ἡ Βουλὴ νὰ βάλῃ περισσότερον, ἂς βάλῃ. Ἀλλ’ ὅταν δὲν ὑπάρχουν χρήματα, δὲν ἠμποροῦν νὰ ἐξοδευθοῦν.

§189ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Ἐὰν ἦναι ἀληθὴς ὁ προϋπολογισμὸς, ὑπάρχει περίσσευμα πλέον τοῦ ἑνὸς ἑκατομμυρίου, καὶ τότε δὲν δυσκολευόμεθα νὰ ζητήσωμεν τὴν αὔξησιν αὐτήν.

§190ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ (ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Ναὶ, ἀλλ’ ὁ ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ὅταν ἔδειξε τὸ περίσσευμα, ὑπέδειξεν εἰς τὴν Βουλὴν, ὅτι χρεωστοῦμεν πολλὰ δι’ ἔξοδα κεκλεισμένων χρήσεων, καὶ ὅτι χρεωστοῦμεν πολλὰ ἀπέναντι χρεῶν κυμαινομένων.

§191ΖΩΤΟΣ. Εἰς τοῦτο καὶ ἐγὼ ἀπαντῶ, ὅτι ἔχομεν ἕνα νομοσχέδιον διὰ δάνειον 15 ἑκατομμυρίων.

§192ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέτω εἰς ψηφοφορίαν τὴν πρότασιν τοῦ ν’ αὐξηθῇ τὸ ποσὸν εἰς 70,000. Οἱ παραδεχόμενοι αὐτὴν νὰ ἐγερθῶσιν, (ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἀπεῤῥίφθη.

§193ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Τὸ ὑπουργεῖον δὲν θέλει νὰ ἐπεκτείνῃ τὰς τηλεγραφικὰς γραμμάς;

§194ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μὰ ἔχει 40,000 δραχμάς.

§195ΖΩΤΟΣ. Κ. Πρόεδρε, ζητῶ πληροφορίαν ἀπὸ τὸν Κ. Ὑπουργόν.

§196ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ἠκούσατε τί εἶπε; 40,000 προσθέτει δι’ ἐπέκτασιν τηλεγραφικῶν γραμμῶν.

§197ΖΩΤΟΣ. Κ. Πρόεδρε, ὁ Κ. Ὑπουργὸς λέγει ὅτι 40,000 διαθέτει. Τὸ παραδέχομαι, ἐὰν τὰς διαθέτῃ διὰ νέας τηλεγραφικὰς γραμμάς.

§198ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΑΔΗΣ. Νομίζω ὅτι ἐφθάσαμεν εἰς σύγχυσιν καὶ ἀδιέξοδον λαβύρινθον· τὸ ὑπουργεῖον σᾶς λέγει, ὅτι δὲν ἔχει περισσότερα νὰ δαπανήσῃ· αὐτὰ εἶναι τὰ ἔσοδα καὶ αὐτὰ εἶναι τὰ ἔξοδα· ὑμεῖς θέλετε νὰ ἐπιβάλετε εἰς τὸ ὑπουργεῖον (θόρυβος).

§199ΡΟΥΚΗΣ. Ἡμεῖς πληρόνομεν καὶ τοὺς φόρους (θόρυβος).

§200ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέτω εἰς ψηφοφορίαν τὴν πρότασιν. Οἱ παραδεχόμενοι αὐτὴν νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται οἱ ὀλιγώτεροι). Ἡ Βουλὴ ἀπέῤῥιψεν. «Ἄρθρ. 7. Ἀπόδοσις διεθνῶν τηλεγραφικῶν τελῶν 50,000.»

§201ΠΟΛΛΟΙ. Δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις.

§202ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἐνταῦθα ἐγένοντο παραδεκτὰ ἄνευ ἀντιῤῥήσεως τὰ ἑπόμενα ἄρθρα ὡς ἑξῆς. Κεφάλαιον Θʹ. Δημόσια ἔργα. «Ἄρθρ. 1. Προσωπικὸν τῶν δημοσίων ἔργων 20,338. Ἄρθρον 2. Ἔξοδα ὑπηρεσίας 7,050 μὲ ἐλατ. ὑπουρ. 500 δραχμῶν. Ἄρθρον 3. Προσωπικὸν ἀρχιτεκτόνων 13,513. Ἄρθρον 4. Ἐπισκευὴ δημοσίων οἰκοδομῶν 50,000. δρ. Ἄρθρον 5. Κατασκευὴ δημοσίων οἰκοδομῶν 60,000 δρ. Ἄρθρον 6. Ἐπισκευὴ δημοσίων ὁδῶν καὶ γεφυρῶν 100,000.» Ἄρθρον 7. Καταστήματα δημοσίων ὁδῶν καὶ γεφυρῶν 350,000 δρ.»

§203ΛΑΠΑΣ. Κύριοι, εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ 1866 κανὲν ἔξοδον δὲν προσδιωρίσθη διὰ τὴν κατασκευὴν τῶν ἁμαξωτῶν ὁδῶν· λοιπὸν τί γίνεται; Μὲ ὅλην τὴν ἀνέχειαν ὅπου ἐπεράσαμεν τὸ παρελθὸν ἔτος....

§204ΤΙΝΕΣ. Παρακάτω, Κ. Πρόεδρε (θόρυβος).

§205ΛΑΠΑΣ. Τέλος πάντων εἰς τὴν Λεβάδειαν τὸ παρελθὸν ἔτος διετάχθη, ἀπεφασίσθη καὶ ἤρχισεν ἡ ὁδὸς ἀπὸ Θηβῶν μέχρι τῆς Λαμίας καὶ ἐξωδεύθησαν 250,000 δραχ. Τί γίνεται λοιπόν; Τὸ μέρος αὐτὸ σχεδὸν ἐτελείωσεν· ἐὰν δὲν ἐξακολουθήσῃ ἡ κατασκευὴ τῆς ὁδοῦ, βεβαιωθῆτε ὅτι αἱ 250,000 δραχ. θὰ ὑπάγουν χαμέναι.

§206ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ὅλας αὐτὰς εἰς τὴν Λεβάδειαν τὰς ἐξωδεύσατε; Λοιπὸν εἰς τὰς ἄλλας ἐπαρχίας τί μένει; (θόρυβος)

§207ΛΑΠΑΣ. Τί θὰ κάμουν 150,000 δρ.; Ἡμεῖς ἐπληρώσαμεν εἰς τὸν δρόμον....(θόρυβος). Τέλος πάντων θὰ παρακαλέσω τὸν ἁρμόδιον ὑπουργὸν καὶ τὴν Βουλὴν νὰ προσδιορίσῃ 100,000 δραχμὰ, νὰ ἐξακολουθήσῃ ἡ κατασκευὴ αὐτοῦ τοῦ δρόμου, ὅπου εἶναι μεγαλειτέρα ἀνάγκη διότι γνωρίζετε ὅτι τὸ ἐμπόριον τῶν βαμβακίων βλάπτεται ἐκ τούτου. Ἐὰν δὲν ἀγαπᾶτε, κάμετε ὅ,τι θέλετε, μάθετε ὅμως ὅτι αἱ 250,000 θὰ ὑπάγουν χαμέναι. Ἐγὼ θὰ παρακαλέσω καὶ ἐκ δευτέρου καὶ τὸ ὑπουργεῖον καὶ τὴν Βουλὴν, διὰ νὰ τεθῇ ἕνα ποσὸν πρὸς ἐξακολούθησιν τοῦ δρόμου αὐτοῦ διὰ αὐτοὺς τοὺς λόγους.

§208ΣΠΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι, τὸ ποσὸν, περὶ τοῦ ὁποίου σᾶς ἐπληροφόρησεν ὁ Κ. Λάππας, δὲν ἀφορᾷ τὴν ἐπαρχίαν τῆς Λεβαδείας, ἀφορᾷ τὴν συγκοινωνίαν ἁπάσης τῆς στερεᾶς Ἑλλάδος. Διὰ τὸν δρόμον αὐτὸν, περὶ τοῦ ὁποίου ὁ Κ. Λάππας ὑπέβαλεν εἰς τὴν Βουλὴν, ἀνάγκη νὰ καταβληθοῦν ὅσα ἀπαιτοῦνται διὰ νὰ φθάσῃ τοὐλάχιστον μέχρι τοῦ ἡμίσεως, διότι εἶναι τὸ πλέον οὐσιωδέστερον μέρος τῆς συγκοινωνίας. Μὴ νομίσετε, ὅτι οἱ λέγοντες περὶ αὐτῆς τῆς ὁδοῦ ἀποβλέπουσι εἰς ἐπαρχιακὰ συμφέροντα, διότι ἡ ὁδὸς αὕτη ἀποβλέπει τὴν συγκοινωνίαν ὅλης τῆς Ἑλλάδος· ἑπομένως ἡ κατασκευὴ αὐτῆς ἀποβλέπει τὸ ἐμπόριον. Ἀλλὰ καὶ ἂν ἀπέβλεπε μόνον τὴν ἐπαρχίαν τῆς Λεβαδείας, ἔπρεπεν, ἐπειδὴ ἡ ἐπαρχία ἐκείνη συνεισφέρει περισσότερα ἀπὸ τὰς ἄλλας ἐπαρχίας, νὰ μὴ παραβλεφθῇ. Καὶ μολοντοῦτο αὐτὸ τὸ ἔργον δὲν εἶναι διὰ τὴν ἐπαρχίαν· ἐὰν δὲν κάμετε αὐτὸ τὸ ἔξοδον, καὶ ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα μέχρι τοῦδε ἐχορηγήσατε, ἀπόλλυνται. Πρόκειται νὰ διαθέσητε ἓν μικρὸν μέρος καὶ νὰ σώσητε 250,000 δραχμὰς, αἵτινες θέλουν ἀπολεσθῆ.

§209ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ἔχετε δίκαιον, ἀλλὰ τινὲς, μεταξὺ τῶν ὁποίων εἶμαι καὶ ἐγὼ, δυσκολεύονται νὰ σᾶς πιστεύσωσι, διότι ἀπεῤῥίψατε τὸ περὶ ὁδοποιΐας νομοσχέδιον.

§210ΡΟΥΚΗΣ. Κύριοι, πιστεύσατε, ὅτι οἱ πλεῖστοι τῶν Κ. βουλευτῶν γνωρίζουσιν, ὅτι ἡ ἐπαρχία τοῦ Ξηροχωρίου εἶναι μία ἀπὸ τὰς πλουσιωτέρας ἐπαρχίας τοῦ κράτους· ἡ πρωτεύουσα δὲ αὐτοῦ εἶναι ἡ ἀποθήκη ὅλης τῆς ἐπαρχίας. Ἐν ὥρᾳ χειμῶνος δὲν δύναταί τις ἀπὸ τὴν ἐπαρχίαν τῆς πρωτευούσης νὰ συγκοινωνήσῃ μὲ τὴν ὥραν, καὶ συμπίπτει πολλάκις νὰ κάμῃ τις 5 ἡμέρας διὰ νὰ ὑπάγῃ εἰς ἐλαχίστην ἀπόστασιν. Ὅλοι οἱ δρόμοι εἶναι κλεισμένοι καὶ οἱ ἄνθρωποι ὀφείλουσι νὰ μένωσιν ἐκεῖ, ὅπου εὑρίσκονται, τὸ ἐμπόριον σταματᾷ. Ἡ ἀνάγκη αὕτη προὐκάλεσε τὸ Συμβούλιον καὶ ἐπέβαλε φόρους, καὶ ἐξ αὐτῶν συνήχθη ποσὸν ἐκ 30,000 δραχμῶν. Διὰ ἀναφορᾶς τὸ Δημ. Συμβούλιον παρεκάλεσε τὴν κυβέρνησιν, ὅπως ἡ ὁδὸς αὕτη χαρακτηρισθῇ ἐπαρχιακή. Τὸ δημόσιον, λαβὸν ὑπ’ ὄψιν τὰ δίκαια τῆς ἐπαρχίας, ἀπεφάσισε καὶ ἔστειλε μηχανικοὺς καὶ ἤρχισε τὸ ἔργον ἀπὸ τοῦδε καὶ προσεφέρθησαν μάλιστα 20000 δραχ. διὰ αὐτὸ τὸ ἔργον· ἀλλὰ εἶναι ἄδικον πρᾶγμα ἡ ὁδὸς, ἥτις ἐχαρακτηρίσθη ἐπαρχιακὴ, νὰ περιμένωμεν 4 καὶ 5 ἔτη ὥστε νὰ τελειώσῃ, διότι ἡ ἐπαρχία δὲν ἔχει περισσότερα ἀπὸ 30,000 δραχμάς. Θὰ παρακαλέσω λοιπὸν τὸ ὑπουργεῖον ὅπως πέμψῃ τὰ ἐργαλεῖα καὶ συντρέξῃ τὴν ἐπαρχίαν, διότι ἡ ὁδὸς θὰ συγκοινωνήσῃ μὲ τοὺς ὠρεούς. Θὰ παρακαλέσω λοιπὸν τὴν Κυβέρνησιν ὅπως στείλῃ ὅλα τὰ ἐπιστημονικὰ ἐργαλεῖα, συγχρόνως δὲ καὶ κατὰ τὸ ἥμισυ νὰ συντρέξῃ τὸν δῆμον εἰς ἀποπεράτωσιν τοῦ ἔργου.

§211ΖΩΤΟΣ. Ὅταν πρόκειται περὶ ὁδοποιΐας καὶ περὶ ἐπεκτάσεως τῆς τηλεγραφικῆς γραμμῆς, ὑποστηρίζω τὴν γνώμην καὶ τοῦ Λάππα καὶ τοῦ Ῥούκη, ἀλλὰ συγχρόνως ἐπρότεινα καὶ εἰς τὴν ἐπιτροπὴν νὰ παραχωρηθῇ ἓν ποσὸν 50,000 δραχ. πρὸς κατασκευὴν ὁδῶν, ἀλλὰ κατὰ λάθος δὲν ἐσημειώθη, διά τε τὴν φθιώτιδα καὶ τὴν Λαμίαν, διότι πολλὰ πάσχομεν, Κ. Πρόεδρε. Πεπείσμεθα δὲ, ὅτι ἡ κυβέρνισις ἐκπληροῦσα τὰ καθήκοντά της, θέλει λάβει ὑπ’ ὄψιν καὶ τὴν ἐδικήν μας σύστασιν, διότι παρατηρῶ δρόμους Τριπόλεως, Μεγαλοπόλεως, Καλαμῶν, Γυθείου, καὶ ποτὲ Φθιώτιδος δὲν εἶδα, Εὐρυτανίας δὲν εἶδα, ὅπου οἱ ἄνθρωποι κινδυνεύουν ὄχι ἀπὸ τὰ ποτάμια καὶ τὰ χιόνια, ἀλλὰ καὶ ἀπὸ αὐτοὺς τοὺς βράχους· καὶ ἠξεύρετε, ὁ ἐξάδελφος τοῦ Τσάτσου ἐμπόρου Ἀνδρέας, κτυπήσας καθ’ ὁδὸν, ἐσκοτώθη. Διὰ τοῦτο θὰ ἐπικαλεσθῶ καὶ ἐγὼ τὴν συνδρομὴν τῶν Κ. Λάππα καὶ Χατζοπούλου, ὅστις κατὰ δυστυχίαν δὲν εἶναι ἐδῶ, ἵνα μεσιτεύσουν τοὐλάχιστον καὶ δι’ ἡμᾶς.

§212ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΑΔΗΣ. Δὲν μ’ εὐχαριστεῖ ὁ τρόπος, μὲ τὸν ὁποῖον ὡμίλησεν ὁ Λάππας καὶ συνάδελφος αὐτοῦ, εἶμαι ὅμως δυσαρεστημένος καὶ μὲ τὸν τρόπον τοῦ Κ. Ζώτου. Ὁ Κ. Λάππας καὶ συνάδελφος αὐτοῦ ὡμίλησαν ὑπὸ τὴν ἔποψιν τῆς κοινωνικῆς ἀνάγκης καὶ εἶπον, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἠμέλησε νὰ φέρῃ εἰς πέρας τὸ ἔργον, διὰ τὸ ὁποῖον ἐδαπανήθησαν μέχρι τοῦδε 250,000 δραχμῶν. Καὶ εἶναι τῳόντι ἓν ποσὸν μέγα· ἀνάγκη, λέγουν, λοιπὸν νὰ δαπανηθῶσιν ὀλίγα ἀκόμη διὰ νὰ μὴ ἀπολεσθῶσι καὶ τὰ δαπανηθέντα. Καὶ τῳόντι εἶναι ὡραῖον αὐτό! Ὁ δὲ Κ. Ζῶτος λαλῶν περὶ Εὐρυτανίας, λαμίας καὶ ἄλλων μερῶν, ὑπέμνησε τὴν Τρίπολιν καὶ τὸ Ναύπλιον. Κ. Ζῶτε, πρέπει νὰ ἠξεύρῃς πρῶτον, ὅτι ἡ δαπάνη τοῦ δρόμου τοῦ ἀπὸ Ναύπλιον μέχρι Τριπόλεως δὲν εἶναι τόσον μεγάλη, ἀλλὰ καὶ ἀπῃτεῖτο χάριν εὐγνωμοσύνης, διότι ὅτε ἡ Ἑλλὰς ἔκλινε γόνυ, τὸ Ναύπλιον δὲν ἔκλινε γόνυ (θόρυβος)· ὅλα ἐν γένει τὰ μέρη τὰ σέβομαι καὶ τὰ ὑπολήπτομαι, ὄχι μόνον τὸ Ναύπλιον καὶ τὸ Μεσολόγγι, ἀλλὰ καὶ πᾶσαν σπιθαμὴν τῆς ἑλληνικῆς χώρας, διότι ἐν αὐτῇ καὶ ἑκάστη πέτρα ἔχει τὴν ἱστορίαν της (θόρυβος). Κύριοι, συγχωρήσατέ μοι νὰ κάμω μίαν παρατήρησιν καὶ νὰ μοὶ συγχωρήσητε νὰ φέρω καὶ ἐγὼ ἓν παράπονον ἀφότου ἐσυστήθη ἡ Βασιλεία καὶ ἐτακτοποιήθησαν τὰ πράγματα τῆς Ἑλλάδος, ἐδαπανήθησαν ἀρκετὰ ἑκατομμύρια εἰς ὅλας ἐν γένει τὰς ἐπαρχίας· περὶ τούτου δὲν εἶναι ὁ λόγος σήμερον, ἐξωδίκως τὸ λέγω. Ἐν τούτοις εἰς ἐπαρχίας τινὰς καθὼς σᾶς ἀνέφερεν ὁ στρατηγὸς, δὲν γίνεται τίποτε. Δὲν ἐσυστήθη οὔτε μία πέτρα, ἐνῷ ὑπάρχουσι τοσοῦτοι ποταμοὶ καὶ πνίγονται οἱ ἄνθρωποι. Μολοντοῦτο ἐγὼ δὲν ἔρχομαι νὰ κάμω ἰδιαιτέρας συστάσεις, ἀλλ’ ἔρχομαι νὰ ἐξελέγξω ἐκείνους, οἵτινες ἔρχονται μὲ ἰδιαιτέρας συστάσεις. Κύριοι, πρέπει νὰ ἐξετάσωμεν τὸν προϋπολογισμὸν τῶν ἐσόδων καὶ ἐξόδων καὶ νὰ δώσωμεν ἓν Κεφ. διὰ τὰ δημόσια ἔργα καὶ διὰ κατασκευὴν ὁδῶν διὰ τοὺς δήμους, καὶ νὰ ἀφήσωμεν τὴν κυβέρνησιν ἐλευθέραν διὰ νὰ πράξῃ τὸ καλὸν ὅπου ἀπαιτεῖ καὶ ἐγκρίνει· αὐτὸς εἶναι ὁ λόγος μου, κύριοι.

§213ΝΙΚΟΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Ἡ ἐλάττωσις ἔγινε, διότι τὸ ὑπουργεῖον ἔλαβεν ὑπ’ ὄψιν μίαν συζήτησιν, ἥτις ἔλαβε χώραν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ ὁδοποιΐας, τὸ ὁποῖον ἀπεῤῥίφθη. Εἶδον, ἂν καλῶς ἐνόησα, ὅτι ἡ ἐπιθυμία τῆς Βουλῆς εἶναι, ὅτι δὲν πρέπει νὰ ἐξακολουθήσῃ αὕτη ἡ τακτικὴ εἰς τὰς ὁδοὺς, ὅτι ἐπιθυμεῖ νὰ ἔλθῃ ἕνας νόμος, ὅστις νὰ ἐπιβάλῃ εἰδικοὺς φόρους καὶ δι’ αὐτοῦ νὰ γίνῃ ἀνάπτυξις τῶν μέσων τῆς συγκοινωνίας. Ἀφοῦ δὲ, ἐὰν ἐνόησα καλῶς, τὸ πνεῦμα τῆς Βουλῆς, ὅτι ἦτον ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον εἶπον, ὑπέθεσα ὅτι ἀνταποκρίνομαι εἰς τὴν ἐπιθυμίαν τῆς Βουλῆς, περιορίζων ἐπὶ τοῦ προκειμένου τὸ ποσὸν, τὸ ὁποῖον εἶχεν ὁ προϋπολογισμὸς ἀπὸ 350,000 εἰς 150,000 δραχμάς. Οὐδεμίαν ἀντίῤῥησιν ἔχω διὰ τὰ μέσα τῆς συγκοινωνίας. Εὐχαριστῶ τοὺς προλαλήσαντας, διότι ἠθέλησαν νὰ φωτίσωσι τὴν Κυβέρνησιν εἰς τὰς ἀνάγκας τοῦ τόπου, ἀλλὰ δὲν ἀρκεῖ νὰ ὑπάρχῃ προθυμία τῆς δαπάνης, πρέπει νὰ ὑπάρχῃ καὶ τῆς συνεισφορᾶς.

§214ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ὁ Κύριος Κουμουνδοῦρος τότε εἶπεν, ὅτι δὲν πρέπει νὰ ληφθῇ τὸ ἔξοδον αὐτὸ ἀπὸ τὸν προϋπολογισμὸν παρὰ νὰ σχηματισθῇ ἓν ἰδιαίτερον ταμεῖον, καὶ νὰ ἀφαιρεθῇ ἡ πίστωσις ἀπὸ τὸν προϋπολογισμὸν ἀλλ’ ἐπειδὴ τὸ σχετικὸν αὐτὸ ἔξοδον ἦτον ἡ ἐπιβολὴ φόρων, δι’ αὐτὸν τὸν λόγον ἡ Βουλὴ τὸ ἀπέῤῥιψε δὲν ἀπεφάνθη ὅμως ὅτι δὲν θέλει δημοσίους ὁδούς.

§215ΝΙΚΟΛΟΠΟΥΛΟΣ (ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Ἐγὼ ἐνόησα, ὅτι ἡ Βουλὴ θέλει νὰ ἔλθῃ ἕνας νόμος.

§216ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Καὶ αὐτὸ ἐὰν ἦναι τὸ πνεῦμα τῆς Βουλῆς, ἔπρεπεν ὁ ὑπουργὸς νὰ ἴδῃ, ὅτι ἡ Βουλὴ κατ’ ἀνάγκην περισσότερον τοῦ ἔτους θὰ κάμῃ νὰ συνέλθῃ, ὥστε θέλει μείνει ὁλόκληρον τὸ ἔτος 1866 ἄνευ οὐδενὸς ἔργου δημοσίου· πιθανὸν νὰ ὑπῆρχεν εἰς τὸν νοῦν τῆς Βουλῆς νὰ εἰσάξῃ νόμον, ἀλλὰ τοῦτο δὲν δύναται τώρα νὰ γίνῃ. Διὰ τοῦτο ἐγὼ δύναμαι νὰ εἴπω, ὅτι ἐπὶ τοῦ προκειμένου δὲν ἐσκέφθη καλῶς τὸ ὑπουργεῖον, διότι τοιουτοτρόπως δὲν θέλει γίνει οὐδὲν ἔργον, καί τοι ὑπάρχει ἀνάγκη. Ἐπαναλαμβάνω, ὅτι ἡ πρόθεσις τῆς Βουλῆς δὲν ἦτον αὐτὴ, ἦτο νὰ μὴν ἐπιβαρύνωμεν μὲ νέους φόρους διὰ τὴν ὁδοποιΐαν· ἀλλ’ ἐπειδὴ τοιοῦτο μέτρον δὲν ἐλήφθη, ἐννοεῖται, ὅτι ἡ Βουλὴ δὲν ὤφειλε νὰ παραδεχθῇ πᾶν μέσον. Δὲν ἐπαρουσιάσθη τότε εἰς τὴν Βουλὴν ἐλαχίστη ἐπὶ τῆς ἀρχῆς ἀντίῤῥησις, διότι καθόσον ἀφορᾷ τὴν συγκοινωνίαν καὶ τὴν ἐκπαίδευσιν, οὐδεὶς δύναται νὰ ᾖναι ἐναντίος. Ἀφοῦ ὅμως δὲν ἐλήφθη πρόνοια περὶ μέσων τῆς συγκοινωνίας, τὸ 66 ἔχει ἀπαιτήσεις καὶ αὐταὶ πρέπει νὰ ἐκπληρωθῶσι.

§217ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ (ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Ἡ Κυβέρνησις, Κύριε Πρόεδρε, ἀπεφάσισε νὰ φέρῃ δήλωσιν, διὰ τῆς ὁποίας ἐνόμισεν, ὅτι ἠδύνατο νὰ ἐπέλθῃ ἡ ἰσοῤῥοπία εἰς τὰ ἔσοδα καὶ ἔξοδα τοῦ κράτους· ἐθεώρησε δὲ ἐκ τῶν πρώτων αὐτῆς καθηκόντων νὰ ᾖναι εἰλικρινὴς καὶ νὰ εἴπῃ καθαρῶς τὸ φρόνημά της. Ἐνθυμεῖσθε, Κύριοι, ὅτε ἐγένετο συζήτησις ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ ὁδοποιΐας, τὸ ὁποῖον ἡ Βουλὴ ἀπέῤῥιψεν· ὅλοι παρεδέχθημεν ὅτι τὰ μέσα, τὰ ὁποῖα ἡ Κυβέρνησις ἠδύνατο νὰ διαθέσῃ διὰ τὴν ὁδοποιΐαν, δὲν ἦσαν ἐπαρκῆ· ἀπεδείχθη δὲ ἐκ τῆς συζητήσεως ἐκείνης ὅτι αἱ Βουλαὶ ἐμπνεόμεναι ἀπὸ τὴν ἐπιθυμίαν τοῦ νὰ θεραπευθῇ ὅσον ἔνεστι πλατύτερον ἡ ἀνάγκη αὕτη, ἐσημείωνον ἐν τοῖς διαφόροις προϋπολογισμοῖς ποσὰ ἀρκετὰ μεγάλα, ἀλλὰ τὰ ποσὰ αὐτὰ δὲν ἐδαπανῶντο· ἐσημειόνοντο μόνον εἰς τὸ χαρτὶ, καὶ εἰς τὸ τέλος τοῦ ἔτους, ἐπειδὴ ἡ Κυβέρνησις ἔβλεπεν ὅτι δὲν εἶχεν ἀρκετὰ περισσεύματα, στενοχωρουμένη ἀπὸ ἄλλας ἀνάγκας, μᾶλλον κατεπειγούσας, ἄφινε τὸ ἔξοδον αὐτὸ ἀπραγματοποίητον Αὐτὴν τὴν τακτικὴν δὲν ἐνόμισε καλὸν νὰ ἀκολουθήσῃ ἡ παροῦσα Κυβέρνησις· σᾶς εἶπε λοιπὸν καὶ τὸ ἐπαναλαμβάνει ἤδη, ὅτι διὰ νὰ φέρωμεν τὸ ἰσοζύγιον εἰς τὸν προϋπολογισμὸν, δὲν πρέπει νὰ ἐξοδεύσωμεν τίποτε διὰ τὴν ὁδοποιΐαν. Καὶ ἤθελεν ἀπαλείψει ὁλόκληρον τὸ ποσὸν τῶν 450,000, αἱ ὁποῖαι εἶχον σημειωθῆ εἰς τὸν προϋπολογισμὸν ἀπὸ τὴν προκάτοχον Κυβέρνησιν, ἐὰν δὲν ἦσαν κεκλεισμέναι μεταξὺ Κυβερνήσεως καὶ ἰδιωτῶν συμφωνίαι, ἕνεκα τῶν ὁποίων εἶναι ὑποχρεωμένη νὰ ἐξακολουθήσῃ καὶ κατὰ τὸ 1866 ἔργα τινά. Ἡ ὁδοποιΐα, Κύριοι, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐκτελεσθῇ μὲ τὰ ὀλίγα μέσα, τὰ ὁποῖα δύναται ἡ Κυβέρνησις νὰ διαθέσῃ. Σᾶς εἶπον ἄλλοτε, ὁμιλῶν ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ ἀντικειμένου, ὅτι εἰς διάστημα 33 ἐτῶν δὲν ἐδαπανήθησαν εἰ μὴ 2,700,000, καὶ ὅστις νομίζει, ὅτι ἠμπορεῖ διὰ τοῦ ποσοῦ τούτου νὰ γίνουν δημόσια ἔργα, πλανᾶται· πρέπει νὰ ἐπιβληθῇ εἰδικὸς φόρος καὶ τὴν ἐπιθυμίαν ταύτην, ἂν δὲν ἀπατῶμαι, ἐξέφρασεν ὁλόκληρος ἡ Βουλή.

§218ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΑΔΗΣ. Δὲν εἶναι 2,000,000, τὰ ὁποῖα ἐδαπανήθησαν, ἀλλὰ εἶναι πολλὰ. Ἑπομένως δὲν δύναμαι νὰ παραδεχθῶ, ὅτι πρέπει νὰ ἀπαλείψωμεν καὶ αὐτὸ τὸ ἐλάχιστον ποσὸν τῶν 200,000 δραχ. διὰ τοὺς δρόμους, διότι τοιουτοτρόπως δὲν θὰ πράξωμεν τίποτε ἄλλο, εἰμὴ νὰ συγκαταστρέψωμεν καὶ τὰς ἤδη ἑτοίμους ὁδοὺς καὶ κατόπιν, ἂν θέλωμεν νὰ τὰς ἀνανεώσωμεν, θὰ δαπανήσωμεν διπλάσια, περισσότερα ἀφ’ ὅσα ἤδη ἔχομεν δαπανήσει. Ἔχομεν καὶ ἄλλα εἰσοδήματα, τὰ ὁποῖα σεῖς παραλείπετε. Τὴν ὑπόθεσιν τοῦ Λαυρίου τὴν ἀφήσαμεν· ἀλλὰ τοὐλάχιστον, ἂν παραδεχθῆτε τοὺς ὑπολογισμοὺς τῆς ἐπιτροπῆς, βλέπετε, ὅτι ἔχομεν 3 καὶ 4 ἑκατομμύρια ἐτήσιον εἰσόδημα· καὶ ἂν παραδεχθῆτε ἕνα ἄλλον συλλογισμὸν, τὸν ὁποῖον ἐγὼ θὰ ὑποβάλω ἐν καιρῷ τῆς συζητήσεως, θὰ ἔχωμεν 10 ἑκατομμύρια κατ’ ἔτος.

§219ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ (ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Ἡ πρόσοδος τοῦ Λαυρίου δέχομαι νὰ διατεθῇ διὰ τὴν ὁδοποιΐαν.

§220ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Δὲν ἔχομεν, Κύριοι, χρήματα· ἔχομεν ἀναφορὰν ἀπὸ τὰς ἐπαρχίας, ὅτι ἐφυλάκισαν ὅλους τοὺς χωρικοὺς, ἢ θὰ τοὺς φυλακίσουν· δὲν ἔχουν ψωμὶ νὰ φάγουν ἐφέτος—ἐπικαλοῦμαι τὸν συνάδελφόν μου, ὅστις εἶπεν, ὅτι δὲν ἔχουν σπόρον νὰ σπείρουν. Στοχασθῆτε εἰς ποίαν θέσιν εὑρίσκεται ἡ κυβέρνησις· αὐξάνετε 1 ἑκατομμύριον, ποῦ θὰ τὸ εὕρῃ; Πρέπει νὰ ἤμεθα προσεκτικοί. Εἶναι καλλίτερον νὰ ἔχωμεν ἀνθρώπους, παρὰ ὁδούς. Ἀφήσατε λοιπὸν τὸ ὑλικὸν, τὸ ὁποῖον ἔθετε τὸ ὑπουργεῖον. Ἕκαστος ἂς συλλογισθῇ, ὅτι μία κυβέρνησις δὲν ἠμπορεῖ νὰ τὰ κάμῃ ὅλα, ἀλλὰ καὶ οἱ ἄνθρωποι πρέπει νὰ καταβάλλουν ἑταιρικῶς ἢ ἐξ ἰδίων των Ἡμεῖς διὰ νὰ κάμωμεν τὸν δρόμον μας ἀπὸ τὸν Πῦργον εἰς τὸ Κατάκωλον ἐθέσαμεν 4% καὶ ἔχομεν 4,000 ἐκ προθυμίας καὶ ἔγινεν ὁ λιμήν. Πρέπει οἱ ἄνθρωποι νὰ καταβάλλουν διὰ νὰ γίνουν κἄπου ἔργα.

§221ΣΠΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Τὰ ἔξοδα αὐτὰ ἂν προστεθοῦν, πρέπει νὰ γίνουν διὰ τὰς ὁδούς· οἱ γεωργοὶ μεγαλειτέραν ἀνάγκην ἔχουν ὁδῶν. Ἐὰν οἱ γεωργοὶ μάθουν, ὅτι καταναλίσκομεν διὰ τὰς ὁδοὺς, θὰ αἰσθανθοῦν τὴν μεγαλειτέραν εὐχαρίστησιν.

§222ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Εὑρίσκω, Κύριε Πρόεδρε, ὅτι ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς Ἠλείας, ὁμιλήσας ἐναντίον αὐτῆς τῆς προτάσεως, ἀνήρεσε τὴν προτέραν ἀρχήν του, διότι ἄλλοτε, ὅταν παρουσιάσθη τὸ νομοσχέδιον περὶ ὁδοποιΐας, ὁ κύριος Λυκοῦργος νομίζω, ὅτι ἔμεινε συμφωνότατος μὲ τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου. Τί ἐπρόκειτο, κατὰ τὸ νομοσχέδιον; νὰ ἐπιβληθῶσι νέοι φόροι διὰ τὴν ἐκτέλεσιν τῶν ἔργων, περὶ ὧν πρόκειται καὶ σήμερον, διὰ τὴν κατασκευὴν δημοσίων ὁδῶν. Λοιπὸν τότε δὲν ἐνόμισεν, ὅτι εἶναι πρέπον νὰ πολεμήσῃ τὸ νομοσχέδιον ἐκεῖνο, μολονότι ἐβαρύνετο ὁ γεωργὸς, ὑπὲρ οὗ συνηγορεῖ σήμερον, καὶ ὑποχρεοῦτο ὄχι μόνον τοὺς ὑπάρχοντας φόρους νὰ ὑποστῇ, τοὺς ὁποίους αὐτὴν τὴν στιγμὴν θεωρεῖ λίαν βαρεῖς, ἀλλὰ καὶ ἄλλους νὰ προσθέσῃ. Τοσοῦτον τὸ ἔργον τῆς ὁδοποιΐας τὸ ἐθεώρει ἀναγκαῖον. Καὶ καθόσον ἀφορᾷ τὴν σπουδαιότητα τῆς ὁδοποιΐας ἂς σημειωθῇ ἐν τῷ προϋπολογισμῷ, εἶμαι συμφωνότατος μαζῆ του, ἀλλ’ ἐπιθυμῶ νὰ ἦναι πάντοτε σύμφωνος εἰς ὅ,τι εἶπε. Τότε ἐλέγετε, Κ. Λυκοῦργε ὅτι οἱ νησιῶται πρέπει νὰ συνεισφέρουν διὰ νὰ γίνουν ὁδοὶ εἰς τὰς ἐπαρχίας, ἡ δὲ ἀτμοπλοΐα περισσότερον ὑπηρετεῖ τὴν ξηρὰν τῆς Ἑλλάδος παρὰ τὰς νήσους. Ἠξεύρετε ὅτι ἡ ἀτμοπλοΐα περιλαμβάνει ὅλα τὰ παράλια τῆς Ἑλλάδος, καὶ ἡ συγκοινωνία τὴν ὁποίαν ἔχομεν μὲ τὴν Κέρκυραν εἶναι ἅπαξ τῆς ἑβδομάδος. Ὥστε λέγω ὅτι ὁ Κ. Κρεστενίτης δὲν πρέπει νὰ ἐπιμένῃ εἰς αὐτὴν τὴν παρατήρησιν, ἀλλ’ εἰς τὴν ἰδέαν τὴν ὁποίαν ὑπεστήριξε καὶ ἄλλοτε. Ἡ ὁδοποιΐα πρέπει νὰ ὑποστηριχθῇ· καὶ ἑπομένως τὸ ποσὸν τὸ ἐν τῷ προϋπολογισμῷ νὰ τηρηθῇ, οὔτε ἡ ἰδέα τῆς Κυβερνήσεως ἐκείνη τότε ἦτο νὰ ἀφαιρεθῇ τὸ ποσὸν τῶν 2.0000 ἄνευ ἀντικαταστάσεως. Μοὶ φαίνεται δὲ ὅτι θὰ ἦναι καὶ ὅλως διόλου προσβλητικὸν διὰ τὴν Ἑλλάδα, θέλουσαν νὰ κάμῃ οἰκονομίας ἐν τῷ προϋπολογισμῷ της, νὰ κάμῃ οἰκονομίαν εἰς τὴν ὁδοποιΐαν· ὑπάρχουν ἄλλα κονδύλια πρὸς τοῦτο. Δὲν ὀνομάζεται ἐλάττωσις ἡ γινομένη εἰς τὸν ἐπιούσιον ἄρτον, καὶ τὴν ἰδέαν ταύτην τὴν εἶχον περισσότερον οἱ ὑποστηρίζοντες τότε τὸ νομοσχέδιον ἢ οἱ πολεμήσαντες αὐτό. Ἡ ἀντιπολίτευσις σᾶς ἔλεγε, σᾶς λέγει καὶ τώρα, ὅτι τὰ εἰσοδήματα τῆς ἐπαρχίας πρέπει νὰ χρησιμεύωσι διὰ τὴν ἐπαρχίαν. Καὶ αὐτὸ τὸ πνεῦμα δὲν πρέπει νὰ τὸ κατηγορῆτε ὡς ἐπαρχιακόν. Σᾶς ἀνέγνωσα τότε τὴν νομοθεσίαν τὴν Γαλλικὴν, καθ’ ἣν ἅμα πρόκειται περὶ ὁδοποιΐας μιᾶς ἐπαρχίας, συνεισφέρει αὐτὴ ἡ ἰδία δι’ αὐτήν. Ὁ Κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν μοὶ λέγει τώρα, ἄρα πρέπει νὰ ὑπάρξῃ εἰς τὸν γενικὸν προϋπολογισμὸν· ὄχι· ὅταν φέρετε ἓν νομοσχέδιον τοιοῦτον, τότε μάλιστα, καὶ ἐγὼ θέλω ὑποστηρίξει τὴν ἰδέαν τὴν ἐπαρχιακήν· ἀλλ’ ὅταν δὲν ἔχωμεν νομοσχέδιον καὶ δὲν ἔχωμεν καιρὸν, ἐννοεῖται ὅτι εἰς τὸν γενικὸν προϋπολογισμὸν δὲν πρέπει νὰ καταργήσωμεν ἓν ἔξοδον, τὸ ὁποῖον ὑπάρχει εἰς ὅλους τοὺς προϋπολογισμοὺς τῆς Ἑλλάδος ἀπὸ τοῦ 1813.

§223ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Δύω λέξεις εἰς τὸ προσωπικόν. Ὁ Κ. Δεληγεώργης τώρα ἔδειξεν ὅτι καὶ συμπολίτευσις καὶ ἀντιπολίτευσις τότε ἐνέκριναν ὅτι πρέπει νὰ γίνουν αὐτὰ τὰ ἔξοδα, ἀλλὰ δὲν ἐνεπιστεύθησαν εἰς τὸ ὑπουργεῖον καὶ τὸ ἔῤῥιψαν. Τὸ πνεῦμα μας ἐδῶ ἦτο, καὶ εἴχαμεν καὶ τροπολογίαν, ὅτι τὰ ἔξοδα ἑκάστης ἐπαρχίας νὰ χρησιμεύωσιν εἰς αὐτὴν τὴν ἰδίαν καὶ ὅλοι τότε ἔλεγον, καὶ ὁ Κ. Βαλαωρίτης, ὅτι τὸ νομοσχέδιον εἶναι οἱ νεφροὶ καὶ ἡ καρδία, καὶ πρέπει νὰ γίνῃ, ἀλλὰ διότι αὐτὸ τὸ ὑπουργεῖον δὲν ἔχει τὴν ἐμπιστοσύνην των, τὸ ἀπέῤῥιψαν.

§224ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ὅλοι, Κ. Πρόεδρε, ἀναντιῤῥήτως ἐπιθυμοῦμεν τὴν ἀνάπτυξιν τῶν μέσων τῆς συγκοινωνίας· ἡ διαφορά μας εἶναι αὐτή, ὅτι ἡμεῖς τὰ ἠθέλαμεν πράγματι, οἱ δὲ Κύριοι ἤθελον λέξεις, καὶ ἀπόδειξις ὅλη ἡ ἱστορία τοῦ παρελθόντος. Βεβαίως εἰς τὸν προϋπολογισμὸν πρέπει νὰ ἦναι ἓν ποσὸν διὰ τὴν συγκοινωνίαν, ἀλλ’ ἡ ἱστορία ἡ μέχρι τοῦδε ἀπέδειξεν, ὅτι, ἐπειδὴ κατὰ δυστυχίαν ὁ προϋπολογισμὸς δὲν ἱκανοποιεῖ παρὰ τὰς ἀπολύτους ἀνάγκας, ὅλα αὐτὰ τὰ ποσὰ δὲν ἐξοδεύονται. Αὐτὸ προβλέποντες ἠθέλαμεν νὰ κάμωμεν ἓν ταμεῖον χωριστὸν, τὸ ὁποῖον νὰ ἱκανοποιήσῃ αὐτὰ τὰ δημόσια ἔργα· ἡ Βουλὴ δὲν τὸ ἠθέλησε. Τώρα θέλομεν πράγματα ἢ ἁπλῶς ἐπιδείξεις; ἂν θέλωμεν πράγματα, εἶναι αὐτὸ, ὅτι ὅσα καὶ ἂν σημειώσῃ ἡ Κυβέρνησις, δὲν ἠμπορεῖ νὰ ἐξοδεύσῃ παρ’ ὅσα τὰ μέσα ἐπιτρέπουσι· καὶ μέχρι τοῦδε ἐσημειώθησαν καὶ 200 καὶ 300 καὶ 500 χιλ. δρ., ἀλλὰ ποσῶς δὲν ἐξωδεύθησαν.

§225ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Τοῦ 1862 δὲν ἐξωδεύθησαν; ἐνθυμεῖσθε ὅτι ὡς προσωρινὴ Κυβέρνησις ἡμεῖς ἐξηντλήσαμεν ὅλον αὐτὸ τὸ ποσὸν, καὶ ἐξεδώκαμεν καὶ πίστωσιν ἀκόμη 100000 δραχμῶν.

§226ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Δὲν ἐνθυμοῦμαι· λέγω ὅτι ἠμπορεῖ νὰ ἐξωδεύθησαν τότε, διότι εἴχαμεν νὰ ἐξοδεύσωμεν εἰς τοὺς δρόμους· διότι, ὅσον καὶ ἂν σημειώσητε εἰς τὸν προϋπολογισμὸν, πρῶτον θὰ πληρωθοῦν οἱ στρατιῶται καὶ οἱ ὑπάλληλοι, καὶ κατόπιν τὰ ἄλλα· διότι δὲν θέλω νὰ ἐπαναλαμβάνεται τὸ ψεῦδος εἰς τὸν προϋπολογισμόν. Τὸ ἔθνος πρέπει νὰ εἴπῃ, ὅτι διὰ τῶν μέσων τῶν ἐν τῷ προϋπολογισμῷ τίποτε δὲν γίνεται, καὶ πρέπει νὰ σκεφθῇ ἄλλως, νὰ συστηθῇ ἓν ἰδιαίτερον ταμεῖον, ὅπερ νὰ χρησιμεύσῃ πρὸς τοῦτον τὸν σκοπόν. Δὲν εἶναι καλὸν τὸ σύστημα τοῦτο, τὸ ἰδικόν μας; προτείνατε σεῖς ἄλλο, διότι τὰ μέσα μας εἶναι ὀλίγα καὶ αἱ ἀνάγκαι πολλαὶ, καὶ ἑπομένως ἡ Κυβέρνησις προτιμᾷ πάντοτε τὰ ἀναγκαιότατα. Λοιπὸν, ἀφ’ οὗ ἡ Κυβέρνησις σᾶς λέγει ὅτι κατὰ τὰ διδόμενα τὰ ὁποῖα ἔχω, δὲν εἶμαι εἰς δύναμιν νὰ ἐξοδεύσω περισσότερα διὰ τοὺς δρόμους, πρέπει ν’ ἀρκεσθῆτε εἰς αὐτὴν τὴν βεβαίωσιν, καὶ νὰ μὴ ζητήσετε νὰ σημειώσετε περισσότερα, διότι δὲν θὰ κάμετε τίποτε διὰ τῆς ἁπλῆς σημειώσεως.

§227ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Παρατηρῶ, Κ. Πρόεδρε, ὅτι εἴμεθα σύμφωνοι μὲ τὸν Κ. Κουμουνδοῦρον, ὅσον ἀφορᾷ τὸ γενικὸν, ὅτι αὐτὸ τὸ ζήτημα πρέπει νὰ ἐπασχολήσῃ καὶ τὴν Κυβέρνησιν καὶ τὴν Βουλὴν, καὶ δὲν δύναται κανεὶς νὰ καυχηθῇ ὅτι περισσότερον ὁ εἷς τοῦ ἄλλου ἐνδιαφέρεται, διότι ἡ ἀξία του εἶναι μεγάλη· ἡ διαφορὰ εἶναι ποῖον εἶναι τὸ μέσον τὸ κατάλληλον. Ὁ Κύριος Κουμουνδοῦρος παρουσίασεν ἓν νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ἡ Βουλὴ δὲν ἐθεώρησε καλόν· τὸ αὐτὸ εἰς ἄλλας περιστάσεις ἠμπορεῖ νὰ χρησιμεύσῃ. Ἀλλὰ διαφωνοῦμεν ἂν πρέπει νὰ σημειωθῇ ἐν τῷ προϋπολογισμῷ ἓν ποσὸν, καὶ ὁ Κ. Κουμουνδοῦρος, νομίζω, δὲν εὑρίσκει οὐδεμίαν ἄλλην δυσκολίαν, παρ’ ὅτι αἱ Κυβερνήσεις ἔδειξαν πάντοτε ἀμέλειαν περὶ τὴν ἐκτέλεσιν αὐτῆς τῆς εὐχῆς, τὴν ὁποίαν ἐξέφρασεν ἡ Βουλή. Ἀλλὰ λέγω ὅτι κατὰ τὸ σύστημα τοῦτο θέλει ἀποκλεισθῆ καὶ μία Κυβέρνησις, ἥτις πιθανὸν νὰ εὑρεθῇ εἰς τὰ 1866 νὰ ἔχῃ τὴν ἐναντίαν γνώμην, καὶ ἑπομένως θὰ τῆς ἀποκόψωμεν τὰ μέσα. Ἀφ’ οὗ γνωρίζει ὁ Κ. Κουμουνδοῦρος, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἄδειαν μόνον ἔχει καὶ ὄχι ὑποχρέωσιν, δὲν βλέπω διὰ τὶ δὲν πρέπει νὰ ἔχῃ αὐτὸ τὸ κονδύλιον, ὥστε, ἂν παρουσιασθῇ περίστασις, νὰ ἐξοδεύσῃ. Ἐννοῶ ἓν ἄλλο συμφέρον πολιτικὸν, ἂν παρουσιασθῇ εἷς προϋπολογισμός, ἀλλ’ ἴσα ἴσα ἡ καταφορὰ, τὴν ὁποίαν ἔδειξεν ὁ Κ. Κουμουνδοῦρος ζητήσας πράγματα, αὐτὴ, νομίζω, πρέπει νὰ στραφῇ κατ’ αὐτοῦ τοῦ ἰδίου καὶ τῶν ἄλλων, οἱ ὁποῖοι θέλουν νὰ φέρουν ἓν ἰσοζύγιον, ἔστω καὶ ψευδές. Ὁ προϋπολογισμὸς, ὅστις δὲν προβλέπει περὶ τῶν σπουδαιοτέρων ἀναγκῶν, δὲν εἶναι προϋπολογισμὸς, ἀλλὰ τὸ μεγαλείτερον τῶν ψευδῶν· ἑπομένως νομίζω ὅτι αὐτὸ δύναται νὰ ᾖναι προτιμότερον, καὶ καλλίτερον νὰ μὴ ἔχῃ τὴν βάσιν τῶν 700,000, τὰς ὁποίας παρουσιάζει ὁ ὑπουργὸς, παρὰ νὰ ἔχῃ αὐτὴν τὴν ὑπέρβασιν μὲ τὴν καταστροφὴν ἑνὸς κονδυλίου, τὸ ὁποῖον θέλει προξενήσει τὴν μεγαλειτέραν ἐντύπωσιν εἰς ἕνα Εὐρωπαῖον, ἂν λάβῃ τὸν προϋπολογισμὸν καὶ ἴδῃ ὅτι δὲν ὑπάρχει αὐτὸ τὸ κονδύλιον.

§228ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Δὲν πρόκειται σήμερον νὰ κάμωμεν ἕνα νόμον, ὅστις νὰ πραγματοποιηθῇ ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν, καὶ ἑπομένως νὰ ἔλθῃ μία ἄλλη Κυβέρνησις ἐπιμελὴς νὰ τὸν πραγματοποιήσῃ, ἀλλὰ πρόκειται περὶ τῶν ἐσόδων καὶ ἐξόδων τοῦ ἐρχομένου ἔτους, καὶ ἔχομεν διδόμενα βέβαια, ὅτι τὰ μέσα θὰ μᾶς λείπουν. Δὲν θέλω λοιπὸν ἐντὸς τοῦ προϋπολογισμοῦ νὰ σημειωθῇ ἓν ποσὸν τοιοῦτον, διὰ νὰ μὴ ἀπατηθῶ, ὅπως ἕως τώρα, ὄχι ἐκ ῥαθυμίας τῆς Κυβερνήσεως, διότι ἅμα αἱ Κυβερνήσεις εἶχον, ἐξώδευαν καὶ πολλάκις καὶ κατηγορήθησαν ἐπὶ σπατάλῃ. Καὶ ὁ Κ. Δεληγεώργης ἀνέφερε τὴν προσωρινὴν Κυβέρνησιν, ἐλησμόνησεν ὅμως τὴν Κυβέρνησιν τοῦ 58, ἥτις ἐξώδευσεν 7 ἑκατομμύρια. Ὅταν λοιπὸν εἶχεν ἐξώδευε· διὰ τοῦτο πολεμῶ νὰ σημειωθῇ ἐντὸς τοῦ προϋπολογισμοῦ πίστωσις διὰ τὰ δημόσια ἔργα, διότι δὲν θὰ πραγματοποιηθῇ τίποτε. Λοιπὸν, κύριοι, ἐπειδὴ πρόκειται περὶ ἐσόδων καὶ ἐξόδων τοῦ ἐρχομένου ἔτους, καὶ ἔχομεν διδόμενα νὰ ἠξεύρωμεν ποῦ ἱστάμεθα, νομίζω ὅτι εἶναι περιττὸν νὰ σημειώσωμεν ἐν τῷ προϋπολογισμῷ ἓν ψεῦδος, διότι αἱ ἀνάγκαι τοῦ τόπου εἶναι μεγάλαι, τὰ καθυστεροῦντα ἀπὸ παλαιὰς χρήσεις πολλὰ, ὥστε θέλομεν εὑρεθῆ εἰς μεγάλην στενοχωρίαν καὶ πρέπει νὰ λάβωμεν τὰ ἀναγκαῖα μέτρα.

§229ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΑΔΗΣ. Ἂν τὸ ψεῦδος ἦτο μόνον εἰς τὸν προϋπολογισμὸν, ἤθελα συμφωνήσει καὶ ἐγὼ νὰ ἐξαλειφθῇ, ἀλλὰ πιστεύω ὅτι εἶναι πολλά. Ὁ Κ. Δεληγεώργης ἰσχυρίζεται νὰ τεθῇ τὸ ποσὸν τοῦτο, ὁ Κ. Κουμουνδοῦρος νὰ μὴ τεθῇ, καὶ ἡμεῖς εὑρισκόμεθα ἐν μέσῳ τῶν δύω· ἀλλὰ νὰ μὴ ἀκούσωμεν μήτε τὸν ἕνα μήτε τὸν ἄλλον· νὰ σημειώσωμεν αὐτὸ τὸ ποσὸν, καὶ ἂν ᾖναι χρήματα, ἂς δαπανηθῇ.

§230ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ (ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Ὁ Κύριος Δεληγεώργης μᾶς εἶπεν, ὅτι προϋπολογισμὸς μὴ περιέχων δαπάνην ἀξίαν λόγου διὰ τὴν ὁδοποιΐαν εἶναι ψεῦδος, καὶ διὰ νὰ ἀποφύγωμεν αὐτὸ τὸ ψεῦδος, μᾶς συμβουλεύει νὰ καταφύγωμεν εἰς ἓν ἄλλο ψεῦδος. Μᾶς λέγει, μὴ δαπανήσετε διὰ τὴν ὁδοποιΐαν, ἀλλὰ γράψατε ἓν ποσὸν μέγα διὰ νὰ ᾖναι διαθέσιμον, καὶ ἂν δὲν δύνασθε, μὴ τὸ ἐξοδεύετε. Τοῦτο εἶναι καθαρώτατον ψεῦδος. Ἡ Κυβέρνησις σᾶς εἶπε καὶ ἐπαναλαμβάνει νὰ σᾶς εἴπῃ, ὅτι αἱ ἀνάγκαι τοῦ Κράτους εἶναι τόσον πολλαὶ, τὰ καθυστεροῦντα εἶναι μεγάλα, τὰ κινητὰ χρέη εἶναι ἀπαιτητὰ, καὶ διὰ τοῦτο καὶ ἂν ὑποτεθῇ ὅτι αἱ εἰσπράξεις θέλουν ὑπερβῆ τὰ ἔξοδα, ὑπάρχουν ἄλλαι ἀνάγκαι ἀπαιτοῦσαι θεραπείαν. Ἑπομένως δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ δαπανηθῇ περισσότερον διὰ τὸ 1866 ἀπὸ 150 χιλ. καὶ δὲν ἐπιθυμοῦμεν νὰ σημειωθῇ ἐν τῷ προϋπολογισμῷ ἓν ψεῦδος πρὸς τὸ θεαθῆναι.

§231ΛΑΠΑΣ. Ἐγὼ θὰ παρακαλέσω τὸν Κ. ὑπουργὸν νὰ προστεθοῦν ἀντὶ 150 χιλ. 200.

§232ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τρεῖς προτάσεις ὑπάρχουν· μία 250000 ὁποῦ ἀρχικῶς περιλαμβάνει ὁ προϋπολογισμός· ἡ βʹ κατὰ τὸν Κ. Λάππαν 200000· ἡ 3 κατὰ τὴν δήλωσιν τοῦ ὑπουργείου, νὰ μείνουν μόνον 150000. Τίθεται εἰς ψηφοφορίαν τὸ μεγαλεῖτερον.

§233ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἡ ἀπάλειψις θὰ τεθῇ πρῶτον· ἐγὼ ἐνίσταμαι ἐναντίον τῆς ἀπαλείψεως ὥστε θὰ ψηφοφορηθῇ ἡ πρότασις τοῦ ὑπουργείου, νὰ ἀπαλειφθῶσιν αἱ 300 χιλιάδες.

§234ΒΑΛΑΣΣΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ δήλωσις εἶναι ὁ προϋπολογισμός.

§235ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Λοιπὸν προτείνω νὰ προστεθοῦν 200,000. Τώρα ἔχομεν προϋπολογισμὸν 150,000, ἑπομένως ἐγὼ θέλω νὰ σημειωθῇ 350,000.

§236ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν οἱ παραδεχόμενοι νὰ σημειωθῶσι 350,000 ἀντὶ τῶν 150,000 νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται πολλοὶ)· ἀμφιβολία. Ἐρωτῶ τὸ ἀνάπαλιν· οἱ μὴ παραδεχόμενοι νὰ σημειωθῶσι 350,000 νὰ ἐγερθῶσιν (ἀνίστανται οἱ περισσότεροι)· ἀπεῤῥίφθησαν αἱ 350,000. Κύριε Λάππα, ἐπιμένετε;

§237ΛΑΠΑΣ ΚΑΙ ΕΤΕΡΟΙ. Μάλιστα.

§238ΝΙΚΟΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Παραδέχομαι, κ. πρόεδρε, τὴν πρότασιν τοῦ κ. Λάππα, τῶν 200,000 δραχμῶν.

§239ΡΟΥΚΗΣ. Νὰ εὐαρεστηθῶσι τοὐλάχιστον νὰ δίδωσι τὰ ἐπιστημονικὰ ἐργαλεῖα.

§240ΠΡΟΕΔΡΟΣ. «Ἀποξήρανσις ἑλῶν καὶ τελμάτων, 30,000.» Ἡ ἐπιτροπὴ προτείνει ἐλάττωσιν 10,000.

§241ΠΟΛΛΟΙ. Δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις.

§242ΠΡΟΕΔΡΟΣ. «Ἀνέγερσις φάρων 80,000.» Ἡ ἐπιτροπὴ προτείνει τὴν ἐλάττωσιν τῆς δαπάνης κατὰ 30,000.

§243Κ. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Παρετήρησα, ὅτι, ὅταν θέλῃ τις νὰ πραγματευθῇ περὶ ἀντικειμένου ἀφορῶντος τὴν ἐπαρχίαν του, ταράσσονται οἱ ἄλλοι, καὶ ὑποτίθεται ἴσως ὅτι ὁμιλεῖ περὶ συμφερόντων ἰδιαιτέρων, ἐνῷ ἔπρεπε νὰ δίδεται πλειοτέρα προσοχὴ ὅταν ἑκάστης ἐπαρχίας αἱ ἀνάγκαι γνωστοποιῶνται ἐνταῦθα. Ἐγὼ λέγω, ὅτι τὸ ποσὸν αὐτὸ δὲν πρέπει νὰ ἐλαττωθῇ παντάπασι, διότι φάροι ἀναγκαιοῦσιν εἰς πολλὰ μέρη, καὶ μάλιστα εἰς τὸν Εὐβοϊκόν. Τὸ ὑπουργεῖον ἔχει ἀναλάβει μίαν ὑποχρέωσιν εἰς ἑαυτὸ πρὸς τὴν ἀτμοπλοϊκὴν Ἑταιρίαν ἵνα ἀνεγείρῃ φάρους εἴς τινας νήσους πρὸς ἀσφαλῆ διάβασιν τῶν ἀτμοπλοίων κατά τε τὴν ἄνοδον καὶ κάθοδον. Ἡ ἀτμοπλοϊκὴ δ’ ἑταιρία ἔχει ἀναλάβει τὴν ὑποχρέωσιν νὰ προσεγγίζῃ εἰς Κάρυστον καὶ Ἀλιβέριον, καὶ μόλον τοῦτο ἕως τώρα δὲν ἐξεπλήρωσε τὰς ὑποχρεώσεις της. Πολλάκις ἀπὸ τοῦ κοινοβουλευτικοῦ βήματος ὑπεμνήσθη εἰς τὴν κυβέρνησιν τὸ καθῆκον ὃ ἔχει, νὰ ὑποχρεοῖ τὴν ἑταιρίαν νὰ ἐκπληροῖ τὰς ὑποχρεώσεις της· κατὰ δυστυχίαν ἕως τώρα δὲν ἐγένετο τοῦτο. Μία φενάκη ἔλαβε χώραν κατὰ τὸ ἔτος 1862 καὶ ἡ φενάκη αὕτη εἶναι τὸ νὰ ὑποχρεωθῇ ἡ ἑταιρία νὰ προσεγγίζῃ τὸ ἀτμόπλοιον κατὰ τὴν κάθοδον εἰς τὸ Ἀλιβέριον. Φαντασθῆτε ἂν ᾖναι δυνατὸν τοῦτο νὰ θεωρηθῇ ὡς μία ἐκπλήρωσις τῶν ὑποχρεώσεών της, ὅταν ἀνέρχεται νὰ μὴ προσεγγίζῃ, καὶ ὅταν κατέρχεται νὰ προσεγγίζῃ! Ἐν τούτοις τί ἐγένετο; προσήγγιζε μίαν φορὰν καὶ ἄφινε δέκα, καὶ μετά τινας πάλιν ἑβδομάδας τὸ ἐνθυμεῖτο. Καὶ ἀντὶ καλοῦ ἐπροξένησε κακὸν, διότι, ἐνῷ πρὶν οἱ ἐπαρχιῶται ἦσαν ἥσυχοι, ὅτι δὲν προσεγγίζει, τώρα ὅμως σκανδαλίζονται, διότι ἔχουν γνῶσιν ὅτι προσεγγίζει, καὶ συνάζονται ἀπὸ τὰ διάφορα μέρη, καὶ ἐν τούτοις οὔτε κἂν φαίνεται τὸ ἀτμόπλοιον· οὕτω πως δ’ ἐπέρχεται ζημία. Φέρει δὲ ἡ ἑταιρία μίαν δικαιολόγησιν, τὴν ὁποίαν εὑρίσκω ἀρκετὰ λογικὴν, ὅτι ἡ κυβέρνησις δὲν ἐξεπλήρωσε τὰς ὑποχρεώσεις της ὡς πρὸς τὴν ἑταιρίαν, καὶ τούτου ἕνεκα αὕτη δικαιολογεῖται διὰ τὴν παράλειψιν τῶν ἐδικῶν της ὑποχρεώσεων. Προτείνω λοιπὸν, ὥστε τὸ κεφάλαιον αὐτὸ νὰ μείνῃ ὅπως ἔχει ἐν τῷ προϋπολογισμῷ, ἡ κυβέρνησις δὲ παρακαλεῖται νὰ σπεύσῃ τὸ ταχύτερον πρὸς ἀνέγερσιν τῶν φάρων, καὶ συνάμα νὰ λάβῃ ὅλα τὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα χορηγεῖ ἡ σύμβασις μεταξὺ τῆς ἑταιρίας καὶ αὐτῆς, ὥστε νὰ ὑποχρεώσῃ ταύτην νὰ προσεγγίζῃ τὰ πλοῖα καὶ κατὰ τὴν κάθοδον καὶ κατὰ τὴν ἄνοδον, ὄχι μόνον εἰς τὸ Ἀλιβέριον, ἀλλὰ καὶ εἰς τὰ ἄλλα μέρη, ὅπου δὲν προσεγγίζει.

§244ΝΙΚΟΛΟΠΟΥΛΟΣ (ὑπουργὸς ἐσωτερικῶν). Παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ ἀφήσῃ τὸ ποσὸν ὅπως ἔχει εἰς τὸν προϋπολογισμὸν, διότι 70,000 ἐξοδεύονται διὰ τοὺς φάρους καὶ εἰσέτι δὲν ἐτέθησαν ὅλοι εἰς ἐνέργειαν· ὡσαύτως δὲ ἐδόθη ὑπόσχεσις πρὸς ξένην δύναμιν δι’ ἀνέγερσιν φάρων εἰς τὸν δῆμον Πατρῶν· ὡσαύτως ἡ Κυβέρνησις ἀπεφάσισε νὰ ἀνεγείρῃ φάρον εἰς τὴν Κεφαλληνίαν.

§245ΜΠΑΛΑΦΑΣ. Δὲν εἶναι ἡ ἔλλειψις τῶν φάρων, ἡ ὁποία ἀναγκάζει τὰ πλοῖα νὰ μὴ πλησιάζουν, εἶναι ἡ δυστροπία τῶν πλοιάρχων.

§246ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Κακῶς οἱ κύριοι αἰτιῶνται τὴν ἑταιρίαν ὡς μὴ ἐκπληρώσασαν τὰς ὑποχρεώσεις της ἀπέναντι μιᾶς συμβάσεως ὑπαρχούσης μεταξὺ αὐτῆς καὶ τῆς Κυβερνήσεως. Ἡ ἑταιρία οὐδὲν συμφέρον ἔχει νὰ μὴ ἐκπληρώσῃ τὰς ὑποχρεώσεις της· ἔχει τοὐναντίον τὴν μεγαλειτέραν διάθεσιν νὰ τὰς ἐκτελέσῃ πρὸς κοινὴν εὐχαρίστησιν, περιστάσεις ὅμως ἀνεξάρτητοι τῆς θελήσεώς της ἔφερον μέχρι τοῦδε τὸ ἐμπόδιον τοῦ νὰ μὴ ἐκπληροῖ κατὰ γράμμα τὸ δρομολόγιον. Ἡ ἔλλειψις καταλλήλων ἀτμοπλοίων, ἡ ἔλλειψις ἀναλόγου ἀριθμοῦ πλοίων, ἡ ἔλλειψις φάρων καὶ φανῶν, αὐτὴ εἶναι ἡ αἰτία, ἡ ὁποία ἐμποδίζει τὴν ἑταιρίαν νὰ ἐκπληρώσῃ κατὰ γράμμα τὸν σκοπὸν τῆς ἀποστολῆς της. Σᾶς βεβαιῶ μὲ τὸν θετικώτερον τρόπον, ὅτι δὲν ὑπάρχει κακὴ θέλησις οὔτε ἐκ μέρους τοῦ διοικητικοῦ συμβουλίου τῆς ἑταιρίας οὔτε ἐκ μέρους τῶν πλοιάρχων.

§247ΖΟΥΜΠΟΥΛΑΚΗΣ. Ὁ Κ. βουλευτὴς Σπετσῶν ἦλθε νὰ συνηγορήσῃ ὑπὲρ τῆς ἑταιρίας καὶ ἐξέθηκεν, ὅτι ὑπάρχει καλὴ πρόθεσις, ἀλλ’ ὅτι περιστάσεις ἄλλαι τὴν ἠνάγκασαν νὰ μὴν ἐκπληρώσῃ τὸ καθῆκόν της. Ἔχω τὴν τιμὴν νὰ τὸν πληροφορήσω καὶ νὰ τὸν διαβεβαιώσω, ὅτι παραλείπει ἐντελῶς καὶ ἐκ προθέσεως νὰ ἐκπληρώσῃ τὰς ὑποχρεώσεις της, καὶ ἀπόδειξις εἶναι, ὅτι ἀφοῦ ἔχει τὴν ὑποχρέωσιν νὰ προσεγγίζουν τὰ ἀτμόπλοιά της εἰς Μονεμβασίαν, καιροῦ συγχωροῦντος, δὲν πράττει τοῦτο καὶ ὅτε μάλιστα ὑπάρχει πληρεστάτη γαλήνη, καὶ τοῦτο τὸ ἔπραξε πολλάκις. Ἐνῷ δὲ ὑπάρχουσι 20 καὶ 30 ἐπιβάται πάντοτε, ἀναγκάζονται νὰ μεταβαίνωσι δι’ ἄλλης ὁδοῦ δαπανῶντες καὶ ταλαιπωρούμενοι, ἵνα εὕρωσιν ἀλλαχόθι εὐκαιρίαν, πρᾶγμα, ὅπερ συνέβη εἰς ἐμὲ καὶ ἄλλους πολλοὺς κατὰ τὴν ἑνδεκάτην Νοεμβρίου, θαλασσοποροῦντας διὰ πλοιαρίων μὲ προφανῆ κίνδυνον τῆς ζωῆς μας. Τοῦτο μάλιστα ἔκαμα γνωστὸν εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅπως ὑποχρεωθῇ ἡ ἑταιρία νὰ σεβασθῇ τὴν σύμβασιν καὶ προσεγγίζῃ τὸ ἀτμόπλοιον τοῦ λοιποῦ, διότι τοῦτο εἶναι μία καθαρὰ παραγνώρισις καὶ ἄρνησις τῶν συμφωνιῶν, καὶ εἶναι καλὸν νὰ ἐκπληρώσῃ τὰς ὑποχρεώσεις καὶ νὰ μὴ καταφεύγῃ εἰς αὐτὰ τὰ δικαιολογήματα, διότι συνεισφέρει ἡ ἐπαρχία, εἰς ἣν ἀνήκω, πλέον τῶν τριακοσίων χιλιάδων δραχμῶν κατ’ ἔτος εἰς τὸ δημόσιον, καὶ δικαιοῦται διὰ τοῦτο νὰ ἔχῃ τὴν συγκοινωνίαν, ἣν ἔχουν καὶ τὰ ἄλλα παράλια τοῦ κράτους χωρὶς ποτὲ νὰ στερῶνται τοῦ μόνου ἀναγκαίου μέσου. Ἐνταῦθα παύω τὸν λόγον διὰ νὰ μὴν ἐκθέσω πρὸς βλάβην τῆς ὑπολήψεως τῆς ἑταιρίας τοὺς ἀληθεῖς λόγους, οἵτινες ὑπαγορεύουν τὴν μὴ προσέγγισιν τῶν ἀτμοπλοίων.

§248ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Τοῦτο δὲν εἶναι ἀληθές· ἄλλα εἶναι τὰ αἴτια, τὰ ὁποῖα ὤθησαν τὸν ἀγορεύσαντα νὰ αἰτιᾶται κατὰ τῆς ἑταιρίας, καὶ τὸν ἀφίνω εἰς τὴν συνείδησίν του. Ἴσως εἶναι ἡ μὴ ἐκτέλεσις ἐπιθυμίας τινὸς τοῦ προαγορεύσαντος, καὶ δὲν προχωρῶ περαιτέρω.

§249ΖΟΥΜΠΟΥΛΑΚΗΣ. Παρακαλῶ νὰ ἐξηγηθῆτε.

§250ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Διότι δὲν σᾶς διώρισεν ἐκεῖ ἕνα πράκτορα. Σᾶς εἶπον, κύριοι, ὅτι τὰ ἀτμόπλοια τῆς ἑταιρίας εἶναι ἀνεπαρκῆ, καὶ τὸ δρομολόγιον εἶναι πολλὰ πυκνόν. Πολλάκις ἐκ τῶν τρικυμιῶν καὶ ἐκ περιστάσεων ἄλλων ἀνεξαρτήτων τῆς θελήσεως τῶν πλοιάρχων συμβαίνουν καθυστερήσεις, ἕνεκα τῶν ὁποίων ἀναγκάζονται οἱ πλοίαρχοι πολλάκις νὰ παραβλέπωσί τινας προσεγγίσεις, ἢ βιάζονται νὰ προλάβωσι ἕτερον ἀτμόπλοιον, τὸ ὁποῖον τοὺς περιμένει εἰς ὑποχρεωτικὴν συνάντησιν.

§251ΚΥΠΡΙΑΔΗΣ. Ἡ Βουλὴ βλέπω, ὅτι ἐξῆλθε τοῦ προκειμένου.

§252ΖΟΥΜΠΟΥΛΑΚΗΣ. Προτείνει ὁ κ. Μπούμπουλης δύω δικαιολογήσεις· πρῶτον, ὅτι ἡμεῖς ἔχομεν προσωπικόν τι, διότι ἔχομεν ἀξιώσεις πρακτορείου, τὸ ὁποῖον ποτὲ δὲν ἀπῃτήσαμεν παρ’ οὐδενός, καὶ δεύτερον, ὅτι εἶναι ἀνεπαρκῆ τὰ ἀτμόπλοια. Δὲν εἶναι ἀληθὲς καὶ τὸ τελευταῖον, διότι, ἐνῷ ὑπάρχουν ἀτμόπλοια ἐκτελοῦντα τὸν πλοῦν τῆς γραμμῆς τῆς Πελοποννήσου τακτικῶς, καὶ ἄκρα γαλήνη ὑπάρχει κατὰ τὴν δίοδον τῆς Μονεμβασίας, οὐχ ἧττον σκοπίμως δὲν γίνεται ἡ προσέγγισις καὶ ὡς ἐκ τούτου γεννῶνται μυρία ὅσα εὐλογοφανῆ παράπονα τῆς κοινωνίας, τὰ ὁποῖα δέον νὰ καταπαύσωσιν εἰς τὸ μέλλον, φερομένης τῆς ἑταιρίας πλέον εἰλικρινῶς.

§253ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΑΔΗΣ. Νομίζω, ὅτι δὲν εἶναι ἁρμόδιος τόπος καὶ χρόνος νὰ συζητήσωμεν τὰ τοιαῦτα.

§254Κ. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Διαφωνῶ πρὸς τοὺς ἀντιλέγοντας, ὅτι δὲν εἶναι ἡ κατάλληλος ὥρα πρὸς συζήτησιν τοῦ ἀντικειμένου τούτου. Ὅταν συζητῶμεν τὸν προϋπολογισμὸν καὶ ψηφίζωμεν τὰς ἀναγκαίας δαπάνας, μέρος τῶν ὁποίων ἀποτελεῖ καὶ ἡ συνδρομὴ τοῦ δημοσίου πρὸς τὴν ἑταιρίαν, ἔχομεν δικαίωμα νὰ συζητήσωμεν. Ἀλλὰ καὶ ἐγὼ ἐννοῶ τὴν ἐπίσπευσιν τοῦ προϋπολογισμοῦ καὶ δὲν θέλω νὰ φέρω πρόσκομμα παρακαλῶ μόνον τὸ ζήτημα αὐτὸ τῆς ἀτμοπλοϊκῆς ἑταιρίας νὰ ἀναβληθῇ δι’ ἄλλην συνεδρίασιν.

§255ΙΑΚΩΒΑΤΟΣ. Ὀφείλω καὶ ἐγὼ νὰ λάβω τὸν λόγον εἰς τὸ 3. ἄρθρον, ὅπου γίνεται λόγος περὶ ἀτμοπλοϊκῆς ἑταιρίας, ὅπως ἐκθέσω εἰς τὴν Βουλὴν τὰ παράπονα τῆς ἐπαρχίας ἐκείνης, ἡ ὁποία ἀφέθη ἐγκαταλελειμμένη ἀπὸ τὴν ἀτμοπλοϊκὴν ἑταιρίαν. Ἡ ἐπαρχία αὕτη εἶναι ἡ Πάλλη, κατοικουμένη ἀπὸ 25,000 ἀνθρώπων. Εἰς τὴν ἐθνοσυνέλευσιν ὑπέβαλα ἐγὼ τοιαύτην αἴτησιν, τὴν ὁποίαν παρεδέχθη τὸ ὑπουργεῖον, ὅπως εἰς τὸ δρομολόγιον τεθῇ καὶ τὸ ὄνομα Ληξουρίου, πρωτευούσης τῆς ἐπαρχίας Πάλλης, ἵνα τὰ ἀτμόπλοια τῆς ἑταιρίας προσεγγίζωσιν εἰς τὴν πόλιν αὐτὴν, κατοικουμένην ἀπὸ 8,000 ἀνθρώπων. Πράγματι ἐξετελέσθη αὐτὴ ἡ διόρθωσις τοῦ δρομολογίου, καὶ τὰ ἀτμόπλοια προσήγγισαν δὶς καὶ οἱ ἄνθρωποι καὶ οἱ ἔμποροι ὅλοι ἐκεῖ τὸ ἔμαθον καὶ ἤρχοντο ὅλοι εἰς τὸν λιμένα Ληξουρίου, ὅπως ἐπιβιβασθῶσιν διὰ διάφορα μέρη τῆς Ἑλλάδος. Εἶχον ἑτοιμάσει κατὰ τὸ τρίτον ταξείδιον τὰ σκεύη των καὶ τὰ ἐμπορεύματά των, καὶ ἐν τούτοις τὸ ἀτμόπλοιον δὲν προσήγγισε καὶ ἔμειναν ἐκτεθειμένα εἰς τὸν κακὸν καιρὸν καὶ ὡς ἐκ τούτου ἐπῆλθε ζημία. Ἔκτοτε δὲν προσήγγισεν· ἔφερα παράπονα ἐδῶ εἰς τὴν ἑταιρίαν, ἀλλ’ ἀπήντησαν, ὅτι θέλει ληφθῆ πρόνοια περὶ τούτου. Τὶ νὰ ληφθῇ πρόνοια, ἐνῷ ὑπάρχει τὸ δικαίωμα, δυνάμει τοῦ ὁποίου πρέπει νὰ προσεγγίζῃ τὸ ἀτμόπλοιον ἐκεῖ; Ἂν τὸ ἀτμόπλοιον δὲν προσεγγίζῃ ἐκεῖ, εἶναι ἀδύνατον νὰ δοθῇ διέξοδος εἰς τὰ προϊόντα καὶ νὰ προαχθῇ ὁ τόπος ἐκεῖνος. Δύναται νὰ μοὶ εἴπῃ τις, ὅτι ἡ ἐπαρχία αὕτη δὲν συνεισέφερεν εἰς τὴν ἑταιρίαν καὶ συνεισέφερεν ἡ Ἑλλὰς πρὸς ἀποζημίωσιν τῆς ἑταιρίας. Αὐτὸ εἶναι ἀληθές, ἀλλ’ ἡμεῖς συνεισεφέραμεν τὸ ἰσοδύναμον, διότι μᾶς εἶπον ῥητῶς ὅτι φθάνει νὰ παραχωρήσητε τα δύω ἀτμόπλοια τῆς Ἑπτανήσου εἰς τὴν ἑταιρίαν καὶ ἡμεῖς ὑποσχόμεθα νὰ σᾶς φέρωμεν τὴν συγκοινωνίαν, καὶ οὕτω πως ἀπεζημιώθη. Ἔλαβε τὰ ἀτμόπλοια, καὶ ἐν τούτοις προσέγγισις δὲν γίνεται. Φθάνει νὰ ἀναλογισθῇ ἡ Βουλὴ, ὅτι ἐπὶ τῆς Ξενοκρατίας τα ἀτμόπλοια προσήγγιζον ὄχι εἰς τὴν πόλιν Πάλλης, ἀλλὰ καὶ εἰς τὴν ἐξοχὴν τῆς Λευκίμνης, εἰς τὴν ἔξω Κέρκυραν· δὲν εἶναι πολῖται καὶ αὐτοὶ, δὲν πρέπει ἡ Κυβέρνησις νὰ φροντίσῃ καὶ περὶ αὐτῶν;

§256ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Κύριοι, ἡ ἐπιτροπή, σημειώσασα τὴν ἀπάλειψιν ἑνὸς ποσοῦ ἀναγκαιοτάτου ἀπὸ τὸ ποσόν, τὸ ὁποῖον προσδιώρισεν ὁ προϋπολογισμὸς περὶ τῶν φάρων καὶ φανῶν, περιέπεσεν εἰς μέγα σφάλμα, διότι, ἂν οἱ φάροι καὶ φανοὶ ὑπῆρχον εἰς καλὴν κατάστασιν, δὲν θὰ ἠκούετε πρὸ μικροῦ τὰ παράπονα, τὰ ὁποῖα σᾶς ἀνέφερεν ὁ Κ. Ζουμπουλάκης κατὰ τῆς ἀτμοπλοϊκῆς ἑταιρίας καὶ τῆς Κυβερνήσεως· Κύριοι, ἂν συνέβη ποτὲ ὑπάλληλοί τινες τῆς ἑταιρίας νὰ μὴν ἐξεπλήρωσαν τὸ καθῆκόν των, τὶ πταίει ἡ ἑταιρία; πότε ἐγένοντο γνωστὰ εἰς τὸ συμβούλιον αὐτῆς δίκαια παράπονα καὶ αὕτη παρέλειψε τὸ καθῆκόν της; Ἂς μὴ σπεύδωμεν, κύριοι, εἰς τὰς αἰτιάσεις, διότι πολλάκις αἱ αἰτιάσεις ἀποδεικνύονται ἐκ τῶν ὑστέρων ψευδεῖς καὶ τότε πάσχουσιν ἀδίκως σπουδαῖα συμφέροντα τοῦ ἔθνους. Κύριοι, ἐξεπλήρωσε καὶ ἡ Κυβέρνησις τὰς ὑποχρεώσεις της πρὸς τὴν ἑταιρίαν, διὰ νὰ ἀπαιτῶσί τινες ὥστε θρησκευτικῶς καὶ αὕτη νὰ ἐκτελῇ τὰς ὑποχρεώσεις της;

§257ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Τῆς ὀφείλεται ἓν ἑκατομμύριον.

§258Κ. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Ἄλλο ζήτημα.

§259ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Δὲν εἶναι ἄλλο ζήτημα, ἀπεναντίας εἶναι τὸ σπουδαιότερον· πρόκειται περὶ χρημάτων ὀφειλομένων, ἄνευ τῆς πληρωμῆς τῶν ὁποίων δὲν δύναται μία ἐμπορικὴ ἑταιρία νὰ διατηρηθῇ· οἱ μέτοχοι τῆς ἑταιρίας εἶναι κατεστραμμένοι. Ἔρχομαι, Κύριοι, εἰς τὸ περὶ φάρων ζήτημα· ἐγὼ νομίζω, κύριοι, ὅτι ὅσοι φάροι ὑπάρχουν εἰς τοὺς παραλίους δήμους, αὐτοὶ δύνανται ἐξαίρετα νὰ συντηρῶνται καὶ τὰ εἰσοδήματα τῶν φάρων τούτων νὰ ἀπολαμβάνωσιν οἱ δῆμοι. Εἰς Σπέτσας, κύριοι, οὐδέποτε κατεσκεύασε φάρον ἡ Κυβέρνησις, τὸν κατεσκεύασεν ὁ δῆμος, ἀφοῦ ἐζήτησε τὴν ἄδειαν τοῦ ὑπουργείου, καὶ εἰσπράττει σήμερον τὰ εἰσοδήματα αὐτοῦ, κατ’ ἔτος δὲ εἰς τὸν προϋπολογισμὸν ἔχει ἓν κονδύλιον 3000 δραχμῶν, εἰσπραττομένων ἀπὸ τῶν φάρων. Ἡ πρόνοια αὕτη θέλει ὠφελήσει τοὺς δήμους καὶ ἠθικῶς καὶ ὑλικῶς, διότι ἕκαστος δῆμος θὰ προσπαθῇ νὰ διατηρῇ τὸν φάρον του καλλίτερον ἀφ’ ὅτι ἡ Κυβέρνησις, ἡ ὁποία δι’ ἑνὸς ἐπιστάτου πολλάκις ἀκαταλλήλου τὸν διατηρεῖ, καὶ ἑπομένως ἡ Κυβέρνησις θὰ ἐξοδεύσῃ μόνον διὰ τοὺς φάρους τῶν ἀκρωτηρίων καὶ θὰ ἐλαφρύνῃ οὕτω πως τὸν προϋπολογισμόν.

§260ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπιμένει ἡ ἐπιτροπή;

§261ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§262ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν ἡ Βουλὴ παρεδέχθη τὸ ποσόν. «Λιμένες δραχμαὶ 137, 80»

§263Κ. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Κ. πρόεδρε, κατὰ τὸ ἔτος 1862 εἶχον προτείνει ὡς βουλευτὴς νὰ λάβῃ ἡ Κυβέρνησις πρόνοιαν περὶ τῆς ἀποβάθρας τοῦ λιμένος τῆς Κύμης, διότι πραγματικῶς ἕνεκα τῆς ἐλλείψεως τοῦ λιμένος, ἐνῶ ἐκεῖ ὑπάρχει μέγα ναυτικὸν καὶ τὸ δημόσιον λαμβάνει μεγάλα ὀφέλη, οἱ ναυτικοὶ, ἐρχόμενοι ἐκεῖ ἀπὸ διάφορα μέρη, ὅταν πρόκειται νὰ ἀποβιβασθῶσιν εἰς τὴν ξηρὰν, πνίγονται. Ἐξετάσθη τὸ ἀντικείμενον τοῦτο πῶς δύναται νὰ θεραπευθῇ, καὶ πολλοὶ ἐπρότειναν νὰ γείνῃ ἀποβάθρα, διὰ τὴν ὁποίαν ἀπαιτοῦνται 150,000 δραχ. καὶ ἡ Κυβέρνησις τὸ παρεδέχθη καὶ τὸ ἐσημείωσεν εἰς τὸν προϋπολογισμὸν αὐτῆς, ἀλλ’ ἕνεκα τῶν περιστάσεων δὲν ἐγένετο· παρακαλῶ τὸν Κ. ὑπουργὸν ἀντὶ νὰ ἀφαιρέσῃ τὸ ποσὸν, νὰ προσθέσῃ ἄλλας 25000.

§264ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Ἡ Βουλὴ θὰ ψηφίσῃ νόμον, καθ’ ὃν, ὅπου ὑπάρχει ἀνάγκη νὰ καθαρισθοῦν λιμένες, ἐπιβάλλονται φόροι· ἑπομένως περιμείνατε τὸν νόμον ἐκεῖνον.

§265ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν ἡ Βουλὴ παραδέχεται τὸ ποσόν. «Καθάρσεις λιμένων 137880.» Κατὰ τὴν δήλωσιν τοῦ ὑπουργείου, ἐκπίπτονται 25,000.

§266ΠΟΛΛΟΙ. Δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις.

§267ΠΡΟΕΔΡΟΣ. «Σχέδια πόλεων 66,712» Κατὰ τὴν δήλωσιν τοῦ ὑπουργείου, προτείνεται ἐλάττωσις 5000 δραχ. Δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις. «Κεφ. Ιʹ. Βοήθειαι. Ἄρθρον 1 γενικαὶ δραχ. 12158.»

§268ΠΟΛΛΟΙ. Δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις.

§269ΠΡΟΕΔΡΟΣ. «Ἰδιαίτεραι 152,123.»

§270ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΑΔΗΣ. Διὰ νὰ ἀποφασίσωμεν ἐν γνώσει περὶ τῶν χρημάτων αὐτῶν ἔπρεπε, νομίζω, νὰ ἔχωμεν ὑπ’ ὄψιν τὸν κατάλογον, ὅστις ἐπανειλημμένως ἐζητήθη παρὰ τοῦ ὑπουργείου, καὶ τὸ ὑπουργεῖον ὑπεσχέθη νὰ παρουσιάσῃ αὐτὸν, ἀλλὰ δὲν τὸ ἔκαμεν· ἂν ἔχομεν τὸν κατάλογον, ἠθέλομεν φωτισθῆ περισσότερον.

§271ΝΙΚΟΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Πρώτην φορὰν ἀκούω τὸ τοιοῦτον· τώρα ὅπου τὸ ἤκουσα θέλω τὸν φέρει.

§272ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰς τὸ δεύτερον ἄρθρον τοῦ 10 κεφαλαίου προτείνεται ἐκ μέρους τῆς ἐπιτροπῆς πρῶτον ἡ ἀφαίρεσις 1500 δραχ. καὶ δεύτερον 49123 διὰ τὰς συντάξεις μεγαλοδωρίας Ἑπτανήσου.

§273ΤΙΝΕΣ. Διατί νὰ ἀφαιρεθοῦν αἱ 1500;

§274ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ζητεῖται, Κ. πρόεδρε τῆς ἐπιτροπῆς, ὁ λόγος τῆς ἀφαιρέσεως τῶν 1500 δραχμῶν.

§275ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ. Διότι εἶναι συνδρομαὶ ἐφημερίδων καὶ εἶναι πολλαί.

§276ΝΙΚΟΛΟΠΟΥΛΟΣ. Παρατηρῶ ὅτι 600 δραχ. πληρόνονται διὰ συνδρομὴν ξένων ἐφημερίδων· κατὰ τὸν νόμον δὲ ὑποχρεοῦται τὸ ὑπουργεῖον τῶν ἐσωτερικῶν νὰ λαμβάνῃ ἀνὰ ἓν φύλλον ὅλων τῶν ἐγχωρίων ἐφημερίδων.

§277ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ. Τουλάχιστον νὰ ἐλαττωθῇ κατὰ 500.

§278ΝΙΚΟΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἂς ᾖναι.

§279ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν μένουν 1500. Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις;

§280ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§281ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Κ. Μαρκορᾶς ἐζήτησε τὸν λόγον.

§282ΜΑΡΚΟΡΑΣ. Κύριοι βουλευταὶ καὶ συνάδελφοι, μὴ παραξενεύεσθε ὡς πρὸς τὴν λέξιν μεγαλοδωρία· ἡ λέξις δὲν ἀλλοιώνει τὰ πράγματα. Θέλετε νὰ σᾶς πληροφορήσω, τί ἐστὶ μεγαλοδωρία; σᾶς λέγω ἐν ὀλίγοις. Ἐν Ἑπτανήσῳ εὑρίσκονται διάφοροι μικροὶ, μικρότατοι ὑπάλληλοι, οἱ ὁποῖοι δὲν εἶχον δικαίωμα συντάξεως, καὶ παραιτήσαντες ἕνεκα ἀσθενείας ἢ ἕνεκα γήρατος τὴν ὑπηρεσίαν, ἔλαβον μικροτάτην βοήθειαν παρὰ τῆς Κυβερνήσεως 20–30 δραχμὰς κατὰ μῆνα, καὶ παρόμοια εἶναι καὶ κάποια μικρὰ βοηθήματα, ὅπου ἐδόθησαν εἰς ὀρφανὰ καὶ εἰς χήρας· αὐτὰ ἐβαπτίσθησαν συντάξεις μεγαλοδωρίας. Ὡς πρὸς αὐτὸ ἔχομεν καὶ παραδείγματα εἰς τὰ ἄλλα μέρη τῆς Ἑλλάδος. Ἐὰν ἔγιναν καὶ κάποιαι καταχρήσεις, δύναται τὸ ὑπουργεῖον νὰ τὰς διορθώσῃ, δύναται νὰ γράψῃ εἰς τοὺς νομάρχας, δύναται νὰ ἐπιφορτίσῃ τὰ δημοτικὰ συμβούλια, ὅπως γίνῃ μία διόρθωσις καὶ παρακαλῶ, ἐὰν νομίζετε, ὅτι 49 χιλιάδες δραχ. εἶναι πολλαὶ ἂς γίνουν 40, ἂς γίνουν 30· ὅμως διὰ τῆς ἀποφάσεως τῆς Βουλῆς νὰ μὴ ῥίψωμεν εἰς τοὺς δρόμους ἐξ ἐφόδου ἑκατοντάδας δυστυχῶν, οἱ ὁποῖοι περιμένουν νὰ λάβουν αὐτὸ τὸ μικρὸν βοήθημα, διὰ νὰ θεραπεύσουν τὰς ἀνάγκας των. Αὐτὴ εἶναι ἡ εὐχὴ, τὴν ὁποίαν ὑποβάλλω εἰς τὴν Βουλήν.

§283Χ. Α. ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Κ. πρόεδρε! παρετήρησα, ὅτι ἡ λέξις δὲν συμβιβάζεται μὲ τὰ πράγματα. Μεγαλοδωρίας τὰς ὀνομάζουν, καὶ ἐν τούτοις ὁ Κ. Μαρκορᾶς μᾶς εἶπεν, ὅτι εἶναι ἀσήμαντά τινα ποσὰ λόγῳ βοηθείας. Δι’ αὐτὸ ἐπεθύμουν νὰ ἐξαλειφθῇ ἡ λέξις μεγαλοδωρίαι καὶ ν’ ἀντικατασταθῇ βοηθείαι. Τώρα τί εἶναι αὗται αἱ βοήθειαι; Βοήθειαι διδόμεναι εἰς ὑπαλλήλους τινὰς, οἱ ὁποῖοι ἕνεκα γήρατος, ἕνεκα ἀσθενείας τὰς λαμβάνουν; Δὲν εἶμαι ἐναντίος εἰς τοῦτο, ἀλλὰ πληροφοροῦμαι, ὅτι γίνονται καταχρήσεις. Λοιπὸν προτείνω, πρῶτον νὰ ἐλαττωθῇ τὸ ποσὸν κατὰ τὸ ἥμισυ τοὐλάχιστον, δεύτερον, τὸ ὑπουργεῖον νὰ παρουσιάσῃ ἕνα κατάλογον αὐτῶν τῶν ἀνθρώπων, διότι ὑπὸ τὸ πρόσχημα, ὅτι δίδονται εἰς τοὺς ὑπαλλήλους, δίδονται εἰς τοὺς εὐνοουμένους τοῦ μὲν καὶ τοῦ δέ.

§284ΡΩΜΑΙΟΣ. Ἔτσι εἶναι.

§285Χ. Α. ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ ἰδοὺ ἕνας Ἑπτανήσιος βουλευτής, ὁ ὁποῖος βεβαιώνει τοὺς λόγους μου.

§286ΚΟΝΤΟΛΕΩΝ. Κ. πρόεδρε, προτείνω, ὅτι ἡ Κυβέρνησις νὰ λάβῃ πληροφορίας ποῖοι ἀπ’ αὐτοὺς ὑπηρέτησαν 20, 30 καὶ 40 ἔτη καὶ ἕνεκα τῆς ὑπηρεσίας αὐτῶν ἔλαβον τὴν σύνταξιν. Ἐὰν δὲ ἐδόθησαν καταχρηστικῶς συντάξεις, αὗται νὰ ἀφαιρεθοῦν. Ὅσοι δὲ ὑπηρέτησαν 25, 30 καὶ 40 ἔτη καὶ δυνάμει τοῦ μισθοῦ των δὲν εἶχον δικαίωμα συντάξεως καὶ λαμβάνουν αὐτὰς τὰς μικρὰς βοηθείας, αὐτὸ ἔπρεπε δικαίῳ ἀφομοιώσεως νὰ λάβουν σύνταξιν, καθὼς οἱ ὑπάλληλοι τῆς παλαιᾶς Ἑλλάδος, οἱ ὁποῖοι ἀπὸ τὰ 61 χωρὶς νὰ καταθέσουν ὀβολὸν ἔλαβον συντάξεις.

§287ΜΑΡΚΟΡΑΣ. Ἡ πρότασίς μου εἶναι αὐτή· ν’ ἀφεθῇ εἰς τὸν προϋπολογισμὸν ἓν ποσὸν καὶ ἡ Κυβέρνησις ἂς λάβῃ μέτρα, ἵνα ἐμποδίσῃ τὰς καταχρήσεις, ἐὰν ἔλαβον χώραν.

§288Χ. Α. ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπαναλαμβάνω νὰ συστήσω ὥστε οἱ ὑπουργοὶ νὰ φέρουν τὸν κατάλογον, διότι, ἂν ἦτο καιρός, ἠθέλατε ἰδῇ ἀπὸ τὰ πρακτικὰ τῆς ἑνδεκάτης Βουλῆς, ὅτι ἐκεῖ ἐμπεριλαμβάνονται καὶ πρόσωπα, τὰ ὁποῖα ἠθέλατε ἐρυθριάσει ν’ ἀκούσητε.

§289ΓΙΑΝΝΟΥΛΙΔΗΣ. (θόρυβος). Ὑπάρχει νόμος καθόσον ἀφορᾷ τὰς συντάξεις, καὶ ἂν οἱ ὑπάλληλοι ἐκεῖνοι ἔχουν δικαίωμα, ἂς λάβουν τὴν σύνταξίν των.

§290ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΑΔΗΣ. Μίαν παρατήρησιν ἔχω· δὲν ἐξετάζω τὸ πρᾶγμα· προτείνω μόνον ν’ ἀπαλειφθῇ ἡ λέξις «συντάξεις μεγαλοδωρίας» καὶ νὰ ἀντικατασταθῇ διὰ τῆς λέξεως «βοηθήματα».

§291ΛΕΙΒΑΔΑΣ. Αὐτὰ ἐδίδοντο εἰς ἀνθρώπους, οἱ ὁποῖοι ἦσαν τυφλὰ ὄργανα τῆς προστασίας, οἱ ὁποῖοι ἦσαν οἱ κατάσκοποι, ἦσαν οἱ προδόται τοῦ Ἑπτανησιακοῦ λαοῦ. Λοιπὸν ν’ ἀφαιρεθῇ αὐτὸ τὸ κονδύλιον καὶ νὰ εἴπῃ ἓν μέρος ὑπὸ τὴν ὀνομασίαν «βοηθήματα» καὶ νὰ δοθοῦν ἐκεῖ ὅπου δεῖ.

§292ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ ἐπιτροπὴ, προτείνουσα τὴν ἀπάλειψιν αὐτοῦ τοῦ παραγράφου, δηλ. τῶν 40 χιλιάδων τῆς μεγαλοδωρίας δὲν ἐννοεῖ νὰ μὴ δίδωνται βοηθήματα εἰς τὴν Ἑπτάνησον ἀπὸ τὰ βοηθήματα, τὰ ὁποῖα προσδιώρισε προηγουμένως ἡ Βουλή, τοὐτέστι τὰς 152,123. Τώρα ὁ Κ. Μαρκορᾶς εἶπεν, ὅτι αἱ 152 000, προκειμένου λόγου νὰ δίδωνται καὶ ἐδῶ καὶ ἐκεῖ, δὲν ἀρκοῦν· θέλετε λοιπὸν νὰ προστεθοῦν καὶ 20,000;

§293ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἐγὼ ὑποστηρίζω τὴν πρότασιν τοῦ κυρίου Μαρκορᾶ, διότι αἱ 152,000, αἱ ὁποῖαι σημειοῦνται, εἶναι προωρισμέναι εἰς ἰδίας χρήσεις, ὅπως ἀποδεικνύουν τὰ ἐδάφια τοῦ ἄρθρου 2 τὰ ἐν τῷ φύλλῳ τῆς λεπτομερείας, καὶ μένουν 45,000 δραχμαί· εἶναι δὲ τοιαύτης χρήσεως, ὁποία δύναται νὰ ἀφομοιωθῇ πρὸς τὰς συντάξεις μεγαλοδωρίας, ὥστε δὲν θὰ ὑπάρξῃ τὸ ἀναγκαῖον ποσὸν διὰ νὰ πληρωθοῦν αἱ συντάξεις αὗται. Τώρα ὁ Κ. Μαρκορᾶς λέγει, ὅτι δίδονται εἰς ἐνδεεῖς ὑπαλλήλους, οἵτινες ἔπρεπε νὰ ἔχωσι δικαίωμα συντάξεως, ἀλλὰ κατὰ τὸν νόμον ἀποκλείονται. Ὁ Κ. Λειβαδᾶς λέγει ἀπεναντίας, ὅτι δίδονται εἰς ἀνθρώπους ἀναξίους πάσης περιθάλψεως. Τοῦτο πρέπει νὰ τὸ λύσῃ ἡ Κυβέρνησις. Καὶ ἐνόσῳ δὲν τὸ λύσει, νομίζω ὅτι δὲν πρέπει νὰ ἐξαλείψωμεν αὐτὴν τὴν πίστωσιν, ἀλλὰ πρέπει νὰ τὴν ἀφήσωμεν ὡς ἔχει μέχρις οὗ μᾶς πληροφορήσῃ ἡ Κυβέρνησις κατὰ πόσον εἶναι ἀναγκαία. Καθ’ ἃς δὲ λάβῃ ἡ Κυβέρνησις πληροφορίας θέλει μεταχειρισθῇ αὐτὴν ὁλόκληρον, ἐν μέρει ἢ διόλου.

§294ΦΛΕΣΣΑΣ. Τὸ εὐεργέτημα τῶν βοηθημάτων ἐφαρμόζεται μόνον εἰς τὴν πρωτεύουσαν ἢ καὶ εἰς τὰς ἐπαρχίας; Ἐγὼ λέγω πῶς αἱ ἐπαρχίαι δὲν χρεωστοῦν νὰ δίδωσι βοηθήματα, ἀφοῦ δὲν παίρνουν.

§295ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Κ. Πρόεδρε, εἰς τὴν πρωτεύουσαν μὲν ἐξοδεύονται, ἀλλὰ μετέχουν κατὰ μέγα μέρος καὶ αἱ ἐπαρχίαι. Ἐκτὸς τοῦ ὅτι ἐνίοτε ἀποστέλλονται καὶ εἰς τὰς ἐπαρχίας χρήματα, πολλοὶ ἄνθρωποι ἀπὸ τὰς ἐπαρχίας πτωχοὶ ἔρχονται ἐδῶ, ζητοῦν καὶ λαμβάνουν πολλάκις εἰσιτήρια καὶ βοηθείας διότι δὲν ἔχουν λεπτόν.

§296ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Συμφωνῶ πληρέστατα μετὰ τοῦ Κ. Κουμουνδούρου· ὅσαι ἐπαρχίαι εὐτυχήσουν νὰ ἔχουν ὑπουργοὺς λαμβάνουν.

§297ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΑΔΗΣ. Ὁ Κ. Κουμουνδοῦρος εἶπε μίαν πραγματικὴν ἀλήθειαν, ὅτι ἐκ τῶν βοηθημάτων αὐτῶν λαμβάνουν καὶ οἱ ἐκ τῶν ἐπαρχιῶν; ἀλλ’ ἐρωτῶ τὸν Κ. Κουμουνδοῦρον, ὁ ὁποῖος ἐχρημάτισεν ὑπουργὸς, νὰ μοῦ εἴπῃ, ἐὰν ἐκ τῶν βοηθημάτων ἐκείνων δὲν λαμβάνουν καὶ οἱ Ἑπτανήσιοι.

§298ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Μάλιστα.

§299ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΑΔΗΣ. Δὲν ἠξεύρω λοιπὸν πρὸς τί αὐτὴ ἡ ἐξαίρεσις πάλιν τῆς μεγαλοδωρίας τῶν 49,000, ἀφοῦ λαμβάνουν ἀπὸ τὰ γενικὰ βοηθήματα. Ἂν λοιπὸν δὲν ἀπαλειφθῇ τὸ ποσὸν, Κ. Πρόεδρε, παρακαλῶ τοὺς ἐντίμους ὑπουργοὺς, οἱοιδήποτε καὶ ἂν ὦσι, νὰ θέσουν ὅρον, ὅτι οὐδεὶς τῶν Ἑπτανησίων θὰ λαμβάνῃ βοηθήματα ἐκ τῶν 150,000 δραχμῶν, αἱ ὁποῖαι ἀπεφασίσθησαν ἤδη.

§300ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἐγὼ ἐπιθυμῶ νὰ γνωρίσῃ ἡ Βουλὴ, ὅτι ἐξ αὐτοῦ τοῦ ποσοῦ αἱ 50,000 διανέμονται εἰς διαφόρους πρόσφυγας, ὥστε δὲν μένουν εἰμὴ 50,000, καὶ 50,000 διὰ τὴν Ἑπτάνησον.

§301ΠΑΔΟΒΑΣ. Κ. βουλευταὶ, διὰ νὰ ἀποφανθῆτε ἐν δικαιοσύνῃ καὶ ἐν γνώσει τῶν διατρεξάντων καὶ τῶν διατρεχόντων ἐπὶ τοῦ προκειμένου τούτου, νὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ σᾶς ὑποβάλω ὀλίγας τινὰς παρατηρήσεις ἱστορικὰς, διὰ νὰ εἴπω οὕτω, ἐπὶ τοῦ προκειμένου. Ὁ νόμος τῆς Ἑπτανήσου, κύριοι, μέχρι τινὸς δὲν ἐπέτρεπε σύνταξιν εἰς ὑπαλλήλους τινὰς, οἱ ὁποῖοι δὲν ἀπολάμβανον προσδιωρισμένον τινὰ μισθόν· παραδ. χάριν, ὁ ἀρχαῖος νόμος τῆς Ἑπτανήσου, ὁ πρῶτος, ἔδιδε τὸ δικαίωμα τῆς συντάξεως εἰς ὅλους ἐκείνους τοὺς ὑπαλλήλους, οἵτινες ἀπελάμβανον 30 δίστηλα κατὰ μῆνα, καὶ ἐπαναλαμβάνω, εἰς τοὺς ἄλλους δὲν ἔδιδε δικαίωμα συντάξεως. Πρώτη περίπτωσις λοιπὸν, ἡ ὁποία πρέπει ἐμβριθῶς νὰ ἐκτιμηθῇ παρὰ τῆς ἀξιοτίμου ταύτης Βουλῆς, καθ’ ἣν, ὡς βλέπετε, ὁ ἀρχαῖος ἐκεῖνος νόμος ὑστεροῦσε τοῦ ὠφελήματος τῆς συντάξεως ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἴσως εἶχον περισσοτέραν ἀνάγκην συντάξεως. Δευτέρα περίστασις, τὴν ὁποίαν ἡ Βουλὴ αὕτη πρέπει ἐπίσης νὰ ἐκτιμήσῃ· ὁ νόμος αὐτὸς ἐπίσης δὲν ἐχορήγει δικαίωμα συντάξεως εἰς τὰς χήρας καὶ τὰ ὀρφανὰ κατὰ διάκρισιν τοῦ ἑλληνικοῦ νόμου, ὁ ὁποῖος χορηγεῖ σύνταξιν, ἐὰν δὲν σφάλλω, ἀδιακρίτως εἰς ὅλους τοὺς ὑπαλλήλους, οἱοσδήποτε καὶ ἂν ᾖναι ὁ μισθὸς, καὶ εἰς τὰς χήρας αὐτῶν καὶ τὰ ὀρφανά. Βλέπετε λοιπὸν, κύριοι, ὅτι ὡς ἐκ τῆς ἐφαρμογῆς αὐτοῦ τοῦ νόμου ὑπῆρχον ἐξαιρετικαί τινες περιστάσεις, κατὰ τὰς ὁποίας μεγάλαι ἀδικίαι ἠδύναντο νὰ γίνουν εἰς διαφόρους πολίτας, ἐὰν ἡ Βουλὴ καὶ ἡ κυβέρνησις δὲν ἤθελε λάβει κατάλληλά τινα μέτρα πρὸς βοήθειαν αὐτῶν· αὐτὴ εἶναι ἡ ἀληθὴς ἀρχὴ αὐτῶν τῶν λεγομένων μεγαλοδωριῶν.

§302ΡΩΜΑΙΟΣ. Δὲν ἦσαν ἐν γνώσει τοῦ νόμου αὐτοὶ, οἱ ὁποῖοι ὑπηρετοῦσαν;

§303ΠΑΔΟΒΑΣ. Ἔπειτα ἠμπορεῖς νὰ ἀναβῇς εἰς τὸ βῆμα καὶ νὰ ἀγορεύσῃς ὅσον θέλεις. Ἕνεκα λοιπὸν αὐτῆς τῆς ἐλλείψεως τοῦ νόμου εἰς ἰδιαιτέρας τινὰς περιστάσεις ἡ Βουλὴ καὶ ἡ Γερουσία προσδιώριζε μίαν σύνταξιν.

§304ΛΕΙΒΑΔΑΣ. Αὐτὸ δὲν στέκεται εἰς τὴν ἀλήθειαν. Πᾶν ἴχνος τῆς προστασίας πρέπει νὰ ἐκλείψῃ· αὐτὰ τὰ χρήματα ὅπου μᾶς ἐκλέψατε θέλετε νὰ μᾶς τὰ δώσετε, ἢ θέλετε νὰ κάμωμεν κανὲν κριτήριον νὰ σᾶς προσκαλέσωμεν; Μᾶς ἐκατακλέψατε καὶ δὲν ἔχομεν ψωμὶ νὰ φᾶμε· τὰ ἐπήρατε ἀπὸ τὰ κόκκαλά μας, ἀπὸ τὰ κόκκαλα τῶν παιδιῶν μας, ἀπὸ τὸ πετσί μας, ἀπὸ τὸ αἷμά μας.

§305ΠΑΔΟΒΑΣ. Εἰς ἐμὲ ἀποτείνεσαι;

§306ΛΕΙΒΑΔΑΣ. Ὄχι· ἀμὴ ἀφοῦ τὰ στηρίζεις;

§307ΠΑΔΟΒΑΣ. Δι’ ἀγάπην Θεοῦ, αὐτὴ εἶναι μία μονομαχία. Αὐτοὶ εἶναι οἱ λόγοι, κύριοι, διὰ τοὺς ὁποίους ἡ Βουλὴ— καὶ ὅταν λέγω ἡ Βουλὴ δὲν ἐννοῶ ἡ ἀρχαία Βουλὴ, ἀλλ’ ἐννοῶ καὶ ἐκείνην τὴν Βουλὴν, εἰς τὴν ὁποίαν εἶχε μέρος καὶ ὁ Κ. Λειβαδᾶς, — ἐψήφισε διαφόρους συντάξεις· κατόπιν δὲ ἀπὸ τὴν ἐννάτην Βουλὴν καὶ ἀκολούθως ἐψηφίσθησαν διάφοροι συντάξεις, καὶ αὐταὶ αἱ Βουλαὶ δὲν ἐξηρτῶντο οὔτε ἀπὸ τὴν προστασίαν, οὔτε ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν· καὶ ἦτον ὁ ἴδιος Κ. Λειβαδᾶς, ὁ ὁποῖος τὰς ἐψήφισε.

§308ΛΕΙΒΑΔΑΣ. Θὰ τὰ φανερώσω ὅλα.

§309ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κ. Λειβαδᾶ, ἡσυχάσετε.

§310ΠΑΔΟΒΑΣ. Προσδιωρίσθησαν λοιπὸν, κύριοι, διάφοροι συντάξεις, αἱ ὁποῖαι πρὸ πολλοῦ καὶ ὁλονὲν πληρόνονται εἴτε εἰς μικροὺς δυστυχεῖς ὑπαλλήλους, εἴτε εἰς χήρας, εἴτε εἰς ὀρφανά. Ἀκολούθως ἡ Βουλὴ, βλέπουσα ὅτι ἠδύνατο νὰ προκύψῃ μεγάλη ζημία, διότι ἔγιναν καὶ ἐγίνοντο καὶ αὐθαιρεσίαι ἀφορῶσαι αὐτὸ τὸ δικαίωμα, ἀπεφάσισε καὶ δὲν δύναται νὰ χορηγηθῇ πλέον καμμία σύνταξις, εἰμὴ ἐκεῖναι, αἱ ὁποῖαι προβλέπονται παρὰ θετικῶν νόμων.

§311ΛΕΙΒΑΔΑΣ. Μᾶς ἐγδύσανε, μᾶς ἐφάγανε.

§312ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Λειβαδᾶ, θὰ λύσω τὴν συνεδρίασιν.

§313ΠΑΔΟΒΑΣ. Πρὸ πολλοῦ λοιπὸν, κύριοι, πληρόνονται αὐταὶ αἱ συντάξεις καὶ τὰς ἀπολαμβάνουν εἴτε ὁ ὑπάλληλος, εἴτε ἡ χήρα, εἴτε τὰ ὀρφανὰ κατὰ μῆνα· ὥστε ὁποῦ διαφέρει βεβαίως διὰ τοῦ τρόπου, μὲ τὸν ὁποῖον γίνεται ἡ πληρωμὴ, ἀπὸ τὰς βοηθείας, αἱ ὁποῖαι κανονίζονται παρὰ τοῦ πρώτου ἐδαφίου. Ἡ Κυβέρνησις χορηγεῖ βοηθείας, ἀλλὰ δὲν ἠξεύρω ἐὰν μηνιαίως τὰς χορηγῇ ἢ ἅπαξ.

§314ΤΙΝΕΣ. Ἅπαξ.

§315ΠΑΔΟΒΑΣ. Διαφέρει λοιπὸν, διότι βλέπετε, ὅτι εἰς τὴν Ἑπτάνησον κατὰ μῆνα πληρόνονται αὗται ὡς τακτικαὶ συντάξεις. Τώρα λοιπὸν ὑπάρχει αὐτὸ, εἴτε καλῶς εἴτε κακῶς. Νομίζει κατάλληλον σήμερον ἡ ἑλληνικὴ Βουλὴ νὰ ἀναιρέσῃ ὅλας αὐτὰς τὰς συντάξεις; ἂς τὸ κάμῃ ἐλευθέρως· δὲν ἐνδιαφέρομαι ποσῶς· καὶ ἰδοὺ ἡ ἀπάντησις, τὴν ὁποίαν δίδω εἰς τὸν ἀξιότιμον φίλον μου καὶ συνάδελφον Κ. Λειβαδᾶν. Δὲν ἐνδιαφέρομαι ποσῶς οὔτε ἐμμέσως οὔτε ἀμέσως· ἀλλ’ ἐπειδὴ ἐγένετο πολὺς πάταγος ἐκ μέρους καὶ ἄλλων τινων κυρίων βουλευτῶν ἐπὶ τοῦ ἀντικειμένου, σᾶς λέγω, κύριοι, καὶ ὁμολογῶ, ὅτι γίνεται κἄποια κατάχρησις καὶ μεροληψία, ἀλλ’ αὐτὸ δὲν εἶναι ἓν ἐξαιρετικὸν πρᾶγμα διὰ τὴν Ἑπτάνησον. Καὶ ἀφ’ ἑτέρου, ἐὰν ἡ Βουλὴ θελήσῃ, εἶναι εἰς κατάστασιν νὰ θεραπεύσῃ αὐτὴν τὴν ὑπόθεσιν· πρέπει δὲ νὰ προσέξετε, διότι τὰ βοηθήματα ἐν Ἑπτανήσῳ εἶναι διάφορα τῶν βοηθημάτων, τὰ ὁποῖα ὑπάρχουσιν ἐν Ἑλλάδι· καθόσον τὰ βοηθήματα ἐν Ἑλλάδι δίδονται ἅπαξ, ἐνῷ τὰ ἐν τῇ Ἑπτανήσῳ ἀντιστοιχοῦν μὲ τὴν σύνταξιν, καὶ διὰ τοῦτο ἐλέχθησαν συντάξεις μεγαλοδωρίας. Αὐτὸ ἔχω τὴν τιμὴν νὰ σᾶς ὑποβάλω· μοὶ φαίνεται δὲ ὅτι ἡ Βουλὴ αὕτη ἡ ἑλληνικὴ δύναται πρὸς τὸ παρὸν νὰ παραδεχθῇ αὐτὸ τὸ κονδύλιον, πρέπει δὲ νὰ προκαλεσθῇ ἡ Κυβέρνησις νὰ ἐξετάσῃ τοὺς ἀπολαμβάνοντας αὐτὰς τὰς συντάξεις (βλέπετε, κύριοι, μὲ πόσην ἀμεροληψίαν ἐγὼ ἐξετάζω αὐτὸ τὸ ἀντικείμενον διὰ νὰ πείσω τὸν φίλον μου, ὅτι οὔτε ἀμέσως οὔτε ἐμμέσως ἐνδιαφέρομαι), ἡ Κυβέρνησις νὰ ἐξετάσῃ τὸν ὀνομαστικὸν κατάλογον τῶν συνταξιούχων, καὶ ἂν ἡ Κυβέρνησις γνωρίσῃ.....

§316ΠΑΤΕΛΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, διαλύσατε τὴν συνεδρίασιν· δὲν πρέπει νὰ μαλόνετε δύω Ἑπτανήσιοι δι’ αὐτὰ τὰ πράγματα· εἶναι ἐντροπὴ, ἔπρεπε νὰ συναισθανθῆτε τὴν θέσιν σας (θόρυβος)·

§317ΠΑΔΟΒΑΣ. Πρὸς τὸ παρὸν νὰ τελειώσουν αὐταὶ αἱ συντάξεις τῆς μεγαλοδωρίας, καὶ ἡ Βουλὴ νὰ παρακαλέσῃ τὴν Κυβέρνησιν νὰ ἐξετάσῃ τὸν κατάλογον τῶν λεγομένων συνταξιούχων, καὶ ἂν ἡ Κυβέρνησις γνωρίσῃ, ὅτι τινὲς ἐξ αὐτῶν ἀπολαμβάνουσιν ἀδίκως αὐτὴν τὴν σύνταξιν, καὶ νομίσῃ, ὅτι τὰ μέσα καὶ οἱ πόροι δὲν ἐπιτρέπουσι τὴν σύνταξιν, ἂς διαγράψῃ αὐτήν. Καὶ ἀφ’ ἑτέρου, κύριοι, διότι ἐγὼ ἐπρέσβευσα αὐτὴν τὴν ἀρχὴν, ὅτι ἡ σύνταξις ἁπλῶς χορηγεῖται πρὸς ζωάρκειαν, ἂν ἴδῃ ἡ Κυβέρνησις, ὅτι τινὲς ἀπὸ τὰς συντάξεις αὐτὰς εἰσὶ πλούσιαι, ὑπερβολικαὶ, ἠμπορεῖ νὰ τὰς μετριάσῃ. Νομίζω, ὅτι οὕτως ἡ δικαιοσύνη τῆς Βουλῆς θὰ δεχθῇ αὐτὸ τὸ ζήτημα.

§318ΛΕΙΒΑΔΑΣ. Κύριοι βουλευταὶ, ἐγὼ παρουσίασα ἓν Νομοσχέδιον, δι’ οὗ θέλω τὴν κατάργησιν τῶν συντάξεων ἐν Ἑπτανήσῳ, διότι ἐγὼ δὲν ἀπαιτῶ πλέον ἀπὸ τὸ ταμεῖον τῶν Ἑπτανησίων καὶ τώρα τῶν Ἑλλήνων νὰ πληρόνωνται συντάξεις ὑπαλλήλων, οἱ ὁποῖοι διὰ 40 καὶ 50 ἔτη, ὁ εἷς καὶ ὁ ἄλλος ἀπὸ αὐτοὺς, ἐπῆραν 40,000 καὶ 100,000 δραχμάς. Ἡ προστασία ἔπαυσε, καὶ τὰ κακά της ἔπρεπε νὰ παύσουν καὶ αἱ συντάξεις ἔπρεπε νὰ ἦσαν πρῶται, αἵτινες ἔπρεπε νὰ παύσουν. Τώρα μοῦ προβάλλουν ἓν ἄλλο ὄνομα καὶ μὲ λέγουν «μεγαλοδωρίας» ἀλλὰ ἠξεύρετε αἱ μεγαλοδωρίαι αὗται εἰς ποίους ἐδόθησαν; ἐδόθησαν εἰς τοὺς ἀνθρώπους ἐκείνους, οἵτινες ἦσαν τὰ τυφλότερα ὄργανα, οἱ κατάσκοποι, οἱ δοῦλοι, καὶ... (δὲν ἠμπορῶ νὰ εἴπω ἄλλην λέξιν), εἰς αὐτοὺς ἐδίδοντο. Ξεύρετε, ὅτι εἰς τὴν 11 Βουλὴν ἦσαν 500 ἀναφοραὶ διὰ μεγαλοδωρίας, καὶ ὁ προλαλήσας τὰς ἐπέρασεν ὅλας, διότι ἦτον ὁ εἰσηγητὴς ἐπὶ τῶν ἀναφορῶν; Τώρα λοιπὸν ἐγὼ δὲν ἐννοῶ νὰ ἐξακολουθήσουν αὗται αἱ μεγαλοδωρίαι· δὲν εἶμαι κατὰ τῆς ἀρχῆς νὰ δίδωνται εἰς τοὺς πτωχοὺς καὶ πένητας ὅλα τὰ ὠφελήματα ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἡ Κυβέρνησις ἠμπορεῖ νὰ δίδῃ· δὲν εἶμαι τόσον ἄσπλαγχνος, εἶμαι ὁ πλέον εὔσπλαγχνος ἄνθρωπος τοῦ κόσμου, καὶ τὸ ἠξεύρει ὅλη ἡ Ἑπτάνησος, διότι ἐγὼ ἐπτώχευσα, καὶ ἀπὸ πλούσιος τώρα δὲν ἔχω τίποτε, καὶ ἔχω περισσοτέραν ἀνάγκην ἀπὸ ἐκείνους· ἐὰν θέλετε νὰ δίδεται, πρέπει νὰ δίδεται εἰς ἐκείνους ὅπου ἔχουν ἀνάγκην, καὶ ὄχι εἰς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι δὲν ἔχουν ἀνάγκην· ἀρκεῖ.

§319ΚΥΠΡΙΑΔΗΣ. Ἐγὼ, προκειμένου λόγου νὰ ψηφοφορήσω, ἐπιθυμῶ νὰ μάθω ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν, ὁποίας πληροφορίας ἔχει ἐπὶ τοῦ προκειμένου, διότι οἱ Ἑπτανήσιοι διαφωνοῦν· οἱ μὲν λέγουν, ὅτι πρέπει νὰ δοθῇ τὸ ποσὸν τοῦτο πρὸς ὠφέλειαν ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι εἶναι ἄξιοι ἐλέους, συνδρομῆς καὶ ἀνακουφίσεως, ἄλλοι δὲ, ὅτι τὸ ποσὸν τοῦτο καταναλίσκεται εἰς κατασκοπίαν κτλ. Ἐπειδὴ δὲν ὑπάρχει συμφωνία ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ ἀντικειμένου, διὰ τοῦτο ὀφείλει ἡ Κυβέρνησις, ἡ ὁποία θὰ ἔχει πληροφορίας περὶ τούτου, διότι ἐσημείωσε τὸ ποσὸν αὐτὸ εἰς τὸν προϋπολογισμὸν, ὀφείλει νὰ μᾶς γνωστοποιήσῃ ποῖα εἶναι τὰ στοιχεῖα, αἱ πληροφορίαι, τὰς ὁποίας ἔχει, διότι, ἐὰν πρόκειται νὰ πάθωσί τινες ἐκ τῶν ἐνδεῶν ὑπαλλήλων τῆς Ἑπτανήσου, δὲν πρέπει ἡμεῖς σήμερον νὰ φανῶμεν τόσον σκληροὶ, ὥστε νὰ ἀφαιρέσωμεν τὸν ἄρτον ἀπὸ τὰς χήρας καὶ τὰ ὀρφανὰ, καὶ ἀπὸ τοὺς γηράσαντας εἰς τὴν ὑπηρεσίαν ὑπαλλήλους. Τούτου ἕνεκα νομίζω, ὅτι ἡ Βουλὴ πρέπει νὰ ψηφίσῃ τὸ κονδύλιον ἐκεῖνο, ἡ δὲ Κυβέρνησις νὰ φροντίσῃ νὰ μὴ γίνῃ κατάχρησις.

§320ΙΑΚΩΒΑΤΟΣ. Γνωρίζομεν καὶ ἡμεῖς κάτι τι περὶ τῶν συντάξεων τῆς μεγαλοδωρίας. Ὑπήρξαμεν καὶ ἡμεῖς βουλευταὶ ἐν Ἑπτανήσῳ καὶ ὁμολογοῦμεν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, ὅτι δὲν ὑπάρχει λόγος νόμιμος, δι’ ὃν πρέπει νὰ ἐξακολουθήσωσιν αἱ λεγόμεναι συντάξεις τῆς μεγαλοδωρίας· αὐτὸ δὲν βασίζεται ἐπὶ τοῦ νόμου, διότι, ἐὰν ἐδίδοντο δυνάμει τοῦ νόμου, ἔπρεπε νὰ δίδωνται ὡς συντάξεις· ἀλλ’ ὡς συντάξεις δὲν δίδονται, ἀλλὰ δίδονται ὡς μεγαλοδωρίαι. Ἐπειδὴ ὅμως δὲν ἔπρεπε νὰ δίδωνται, διὰ τοῦτο ἡ Βουλὴ τῆς Ἑπτανήσου ἐπροσπάθησε νὰ κάμῃ τρόπον διὰ νὰ τοὺς συμβιβάσῃ καὶ καλύψῃ ὑπὸ νόμιμον τύπον καὶ τὰς εἶπεν συντάξεις μεγαλοδωρίας. Ἡ Κυβέρνησις, ἐὰν ἤθελε νὰ δώσῃ συντάξεις, ἐστηρίζετο εἰς τὸν νόμον καὶ ἔδιδε συντάξεις. Ὅταν ἤθελε νὰ δώσῃ συντάξεις ἐκτὸς τοῦ νόμου, εἶχε μίαν ἀπόφασιν τῆς Γερουσίας καὶ ἔλεγεν, ὅτι δίδει συντάξεις μεγαλοδωρίας· αὐτὸ εἶναι πραγματικὸν, πολλαὶ ὑπηρεσίαι τῆς Κυβερνήσεως δὲν ἐστηρίζοντο ἐπὶ νόμου. Δὲν εἶναι ὑπόχρεως ἤδη ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις νὰ ἐξακολουθήσῃ τὰς μεγαλοδωρίας, οὐδὲ δύναται ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις νὰ εἴπῃ ὅτι ὑπάρχει νόμος ἐν Ἑπτανήσῳ καὶ ὀφείλω νὰ τὸν ἐκπληρώσω. Ἀνατίθεται εἰς τὴν σημερινὴν Κυβέρνησιν νὰ κάμῃ ὅ,τι θέλει, διότι οὐδεὶς νόμος ὑποχρεοῖ αὐτὴν νὰ ἐξακολουθήσῃ τὴν πληρωμὴν συντάξεων καὶ μεγαλοδωριῶν. Ὅτι δὲ αὗται δὲν στηρίζονται εἰς τὸν νόμον, ἀπόδειξις εἶναι ὅτι δὲν εἶναι οὔτε βοήθημα, οὔτε ἔλεος, διότι δὲν δίδεται ἅπαξ ἀλλὰ ἐξακολουθεῖ. Ἑπομένως δὲν πρέπει ἡ Κυβέρνησις νὰ πληρώσῃ συντάξεις, καὶ πολὺ περισσότερον συντάξεις μεγαλοδωρίας· διότι, ἐὰν αὐτὴ ἡ σύνταξις εἶναι ἓν ἔλεος, μία βοήθεια διὰ δυστυχεῖς, τότε πρέπει νὰ ὑπαχθῶσιν εἰς αὐτὴν τὴν κατηγορίαν. Ἐπειδὴ ἀφ’ ἑτέρου δὲν πρέπει νὰ ἀφαιρεθῇ τὸ δικαίωμα αὐτὸ ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν νὰ δίδῃ ἐλέη εἰς τοὺς δυστυχεῖς. Δι’ αὐτοὺς τοὺς λόγους προτείνω νὰ ἀφήσωμεν τὸ δικαίωμα εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ φροντίσῃ περὶ αὐτῶν, διότι αὗται αἱ μεγαλοδωρίαι δὲν περιποιοῦσι τιμὴν εἰς μίαν Κυβέρνησιν. Ὡς ἔλεος, ὡς βοηθήματα διὰ τοὺς δυστυχεῖς προτείνω νὰ μείνῃ αὐτὸ τὸ κεφάλαιον· ἀλλ’ ἐπειδὴ δύναται νὰ προέλθῃ κατάχρησις, πρέπει νὰ περιορισθῇ δι’ ἑνὸς ὅρου ἡ Κυβέρνησις, ὥστε ἡ Βουλὴ νὰ ἦναι βεβαία ὅτι δὲν ἠμπορεῖ νὰ γίνῃ κατάχρησις, καὶ νὰ ἐλαττωθῇ τὸ ποσὸν εἰς 30,000. Δὲν εἴμεθα βέβαιοι ὅτι μέλλουν αὐτὰ νὰ δοθοῦν πρὸς ἀνακούφισιν τῶν πτωχῶν καὶ τῶν ἐνδεῶν ὑπαλλήλων, διότι ἐνδέχεται νὰ χρησιμεύσωσιν ὡς τακτικὴ μισθοδοσία εἰς δέκα κατασκόπους. Ἀλλ’ ἂν ἀποφασισθῇ ἓν κονδύλιον δι’ ἔλεος, τὸ παραδέχεται ἡ Βουλὴ, ἀλλὰ νὰ ᾖναι ἔλεος δι’ ἀνθρώπους ὑπηρετήσαντας, ἐνδεεῖς, διότι δὲν πρέπει νὰ ἀφήσωμεν εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ δύναται νὰ δώσῃ 30, 40 δίστηλα κατὰ μῆνα εἰς ἕνα κατάσκοπον.

§321Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Διατί δὲν συγχωνεύετε τὸ ποσὸν αὐτό;

§322ΝΙΚΟΛΟΠΟΥΛΟΣ (ὑπουργὸς ἐσωτερικῶν). Τὸ ποσὸν αὐτὸ τὸ ἐδώκαμεν ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ἀπαιτήσεων τῶν Νομαρχῶν· τώρα, ἀφοῦ λαμβάνει ἀφορμὴν ἡ Κυβέρνησις, θέλει τὸ διορθώσει.

§323ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, τί σημαίνει ἡ διαίρεσις εἰς τὸν προϋπολογισμὸν, ὅταν ὑπάρχῃ κεφάλαιον διὰ βοηθήματα;

§324ΣΕΡΒΟΣ. Κατὰ μέγα μέρος συμφωνῶ μὲ τὸν προαγορεύσαντα ἔντιμον Ἰακωβάτον, ἐπιθυμῶ ὅμως νὰ φθάσωμεν εἰς ἓν εὐλογώτερον καὶ πραγματικώτερον ἐξαγόμενον. Ἥ τε δικαιοσύνη καὶ τὸ ἔλεος εἶναι ἓν καὶ τὸ αὐτὸ πρᾶγμα, καὶ εἶναι ὀρθὴ ἐφ’ ὅσον ἐκτιμῶνται τὰ αἴτια, τὰ ὁποῖα κάμνουν αὐτὴν τὴν παραχώρησιν. Δὲν πρέπει λοιπὸν νὰ ἐξετάσωμεν τὸ ἄτομον, ἀλλὰ καὶ τὴν αἰτίαν, ἥτις παρεχώρησεν εἰς αὐτὸ τὴν σύνταξιν αὐτήν. Τὰ ἄτομα, τὰ ὁποῖα λαμβάνουν συντάξεις μεγαλοδωρίας, τὰς λαμβάνουν διὰ διαφόρους αἰτίας, κατὰ τὸ μᾶλλον ἢ ἧττον ἀξιολόγους· π. χ. εἷς ὑπάλληλος, ἐκτελῶν τὴν ὑπηρεσίαν, ἐτραυματίσθη, καὶ μετὰ δύω ἡμέρας ἀπέθανεν ἢ ἔμεινε χωλός· εἶχε μίαν μητέρα· δὲν πρέπει νὰ χορηγηθοῦν εἰς τὴν μητέρα 4 τάλληρα, 24 δραχμαί; εἶναι ἄδικον τὸ τοιοῦτον; Αὐτὴ εἶναι ἡ δικαιοσύνη. Ἰδοὺ ἡ αἰτία καὶ τὸ συμπέρασμα ὅπου θὰ καταλήξω. Ἄλλος ὑπάλληλος, ὁ ὁποῖος ἔκαμε μεγάλας καταβολὰς, ὑπηρέτησεν 20, 25, 30 ἔτη χωρὶς ν’ ἀπολαύσῃ τὴν σύνταξιν, καὶ πρὶν ἀπολαύσῃ τὴν σύνταξιν ἀποθνήσκει· αὐτὸς εἶχε καταβάλει εἰς τὸ ταμεῖον τῶν συντάξεων 400 δραχμάς· ἄφησε χήραν καὶ ὀρφανὰ, τὰ ὁποῖα ἐζήτησαν σύνταξιν καὶ τοὺς ἐχορηγήθησαν μερικὰ δίστηλα.

§325ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Αὐτοὶ οἱ ὑπάλληλοι δὲν ἔχουν τὸ δικαίωμα τῆς συντάξεως;

§326ΣΕΡΒΟΣ. Λοιπὸν λέγω, ὅτι αὕτη ἡ σύνταξις τῶν τοιούτων ἀνθρώπων νὰ μένῃ, καὶ ὅσοι δικαίως ἀπολαμβάνουν τὰς συντάξεις, δι’ αὐτοὺς νὰ τηρηθῇ· καὶ δεύτερον ἡ Κυβέρνησις νὰ προσπαθήσῃ νὰ λάβῃ πᾶσαν πληροφορίαν ἐπὶ τοῦ ἀντικειμένου αὐτοῦ.

§327ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἰδιαίτεραι βοήθειαι εἶναι 152,123 δραχμαὶ εἰς περίθαλψιν ἐνδεῶν καὶ διὰ μεγαλοδωρήματα. Ἡ ἐπιτροπὴ προτείνει τὴν ἀπάλειψιν αὐτοῦ τοῦ ποσοῦ.

§328ΤΙΝΕΣ. Περὶ τοῦ ποσοῦ τῶν 25,000 δραχμῶν.

§329ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι νὰ περιορισθῇ τὸ ποσὸν αὐτὸ εἰς 25 χιλιάδας, αἵτινες νὰ προστεθῶσιν εἰς τὸ ά. ἐδάφιον τοῦ 2 ἄρθρου, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἡ ἐπιτροπὴ, ἡ ὁποία προχθὲς ἀπεφάσισεν ἡ Βουλὴ νὰ κάμῃ ἔκθεσιν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ στρατολογίας καὶ ναυτολογίας διὰ τὸ 1866, ἔφερε τὴν ἔκθεσιν.

§330ΤΙΝΕΣ. Νὰ τυπωθῇ.

§331ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΑΔΗΣ. Καὶ ἡ ἔκθεσις τῆς ἐπιτροπῆς ἐπὶ τῶν ἀναφορῶν εἶναι ἑτοίμη.

§332ΤΙΝΕΣ. Νὰ τυπωθῇ.

§333ΤΙΝΕΣ. Ἡ ἔκθεσις τῆς ἐπιτροπῆς ἐπὶ τοῦ περὶ στρατολογίας νόμου νὰ μὴ τυπωθῇ.

§334Χ. Α. ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Νὰ τυπωθῇ, διότι ἀλλέως πρὸς τί ἀπεφάσισεν ἡ Βουλὴ νὰ βάλῃ εἰς κόπον τὴν ἐπιτροπήν;

§335ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἰδοὺ τί λέγει ἡ ἔκθεσις· «Λαβοῦσα ὑπ’ ὄψιν τὸ νομοσχέδιον περὶ στρατολογίας διὰ τὸ ἔτος 1866, ἀποδέχεται μὲν τὸ ἄρθρον 1 ὡς ἔχει, ἐπὶ δὲ τοῦ δευτέρου ἄρθρου λέγει νὰ μείνῃ ἡ στρατολογία ὅπως ἔχει εἰς ἄνδρας 3084. Δὲν ἀποδέχεται τὴν ἐλάττωσιν, καθόσον, ἑνωθείσης τῆς Ἑπτανήσου, ὤφειλεν ὁ ἀριθμὸς ν’ αὐξηθῇ. Ἐπειδὴ γίνεται πρότασις νὰ μὴ τυπωθῇ, θὰ ἐρωτήσω τὴν Βουλὴν ἂν θέλῃ νὰ τυπωθῇ (θόρυβος). Ἡ Βουλὴ εἶναι κυρία νὰ συζητήσῃ ἓν νομοσχέδιον ὅποτε θέλει (θόρυβος).

§336ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ἡ Βουλὴ ἀπεφάσισε νὰ συζητήσωμεν πρῶτον τὸν προϋπολογισμὸν καὶ κατόπιν τοὺς φορολογικοὺς νόμους· ἑπομένως δὲν ἠμποροῦμεν νὰ προβῶμεν χωρὶς νὰ τελειώσῃ ὁ προϋπολογισμὸς πρότερον.

§337ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Πιστεύω ὅτι ὁ κ. Πρόεδρος δὲν ἐννοεῖ νὰ μὴ τυπωθῇ διὰ νὰ συζητηθῇ. Ἐὰν γίνεται πρότασις ὅτι δὲν πρέπει νὰ τυπωθῇ διὰ νὰ συζητηθῇ ἀμέσως, τότε σᾶς λέγω ὅτι τὸ ζήτημα τῆς τυπώσεως δὲν ἔχει καμμίαν σημασίαν· ἠμπορεῖ νὰ ἔχῃ, ἀλλὰ εἶναι ὀλίγη. Τὸ ζήτημα αὐτὸ εἶναι μέγα καὶ σπουδαῖον· διότι, ἐνῷ ἡ Κυβέρνησις ζητεῖ νὰ ἐλαττώσῃ τοὺς στρατευσίμους, ἡ ἐπιτροπὴ θέλει νὰ αὐξηθῇ ὁ ἀριθμὸς αὐτῶν. Νομίζω λοιπὸν ὅτι δὲν δύναται ἡ Βουλὴ ἀμέσως νὰ ἐπιληφθῇ τοῦ ζητήματος αὐτοῦ χωρὶς νὰ λάβῃ προηγουμένως ὑπ’ ὄψιν ἀριθμούς τινας καὶ πληροφορίας, τὰ ὁποῖα εἶναι ἀπολύτως ἀναγκαῖα ἐπὶ τοῦ προκειμένου. Λοιπόν, ἐὰν πρόκειται περὶ τυπώσεως, ἢ τυπωθῇ ἢ δὲν τυπωθῇ δὲν πειράζει.

§338ΠΟΛΛΟΙ. Νὰ τυπωθῇ.

§339ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὥστε θὰ τυπωθῇ. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Παιδείας θέλει νὰ φέρωμεν κατόπιν τὸ νομοσχέδιον περὶ ἐφαρμογῆς τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως ἐν Ἑπτανήσῳ. «Ἄρθρον μοναδικόν. Οἱ περὶ δημοτικῆς καὶ προκαταρκτικῆς ἐκπαιδεύσεως νόμοι καθὼς καὶ αἱ λοιπαὶ διατάξεις αἱ ἰσχύουσαι ἐν Ἑλλάδι θὰ ἐφαρμοσθῶσι καὶ ἐν Ἑπτανήσῳ.»

§340ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀναγνώσατε τὸ νομοσχέδιον περὶ Κατακώλου· δὲν ἔχει κανεὶς ἀντίῤῥησιν. Ἐὰν θελήσῃ τις νὰ κάμῃ ἀντίῤῥησιν, ἐγὼ παραιτοῦμαι.

§341ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Προτείνεται τροπολογία εἰς τὸ νομοσχέδιον περὶ τῆς συντάξεως τῆς χήρας Λεωτσάκου. «Ἄρθρον 1. Εἰς τὰς διατάξεις τοῦ ἄρθρου 1 ὑπάγεται καὶ ἡ χήρα τοῦ ὑπολοχαγοῦ Κανάρη· ἡ ἀναγκαία σύνταξις ἐκ δραχ. 150 κατὰ μῆνα. Ἄρθρον 2. Αἱ αὐταὶ διατάξεις ἰσχύουσι καὶ διὰ τὴν χήραν τοῦ Κανάρη.» Οἱ Βουλευταὶ Σ. Πετιμεζᾶς, Χ. Α. Χρηστόπουλος, Γ. Λάππας (θόρυβος).»

§342Χ. Α. ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ μᾶς ἀκούσητε, καὶ τότε θὰ ψηφοφορήσητε.

§343ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Καμμία πρότασις δὲν ἔρχεται ἀπὸ τὴν Βουλήν, ἐὰν τείνῃ εἰς ὠφέλειαν προσώπου.

§344Χ. Α. ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἂν θὰ ψηφοφορήσωμεν τὴν σύνταξιν τῆς χήρας Λεωτσάκου, θὰ ψηφοφορήσωμεν καὶ διὰ τὴν χήραν τοῦ Ἀρ. Κανάρη (θόρυβος).

§345Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ὁ ὑπουργὸς τὴν υἱοθετεῖ αὐτὴν τὴν πρότασιν· ἂς εἴπῃ ὅτι δὲν τὴν υἱοθετεῖ διότι καὶ ὁ Κανάρης ἀπέθανε πρὸ τῶν ποδῶν τοῦ κυρίου Ῥούφου εἰς τὴν πλατεῖαν τοῦ Συντάγματος.

§346ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Ἂς μὴ συγχίζωμεν τὰ δύο ζητήματα· ἂς τὸ προτείνῃ τὸ ὑπουργεῖον αὔριον (θόρυβος).

§347ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ (πρὸς τὸν Σ. Πετιμεζᾶν). Ποῦ ἐσκοτώθη ὁ Κανάρης; σεῖς τὸν ἐσκοτώσατε (θόρυβος).

§348ΠΟΛΛΟΙ. Αὔριον, κ. Πρόεδρε, ἐξακολουθοῦμεν.

§349ΛΕΩΤΣΑΚΟΣ. Κύριοι, σᾶς παρακαλῶ νὰ μὲ ἀκούσετε.

§350ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Νὰ ψηφοφορήσωμεν.

§351Χ. Α. ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἔχω τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου.

§352ΜΑΣΤΡΑΠΑΣ. Εἶναι τόσαι προτάσεις, κύριοι· τοῦ Σκαρβέλη, τοῦ Δυοβουνιώτου καὶ τόσων ἄλλων.

§353Χ. Α. ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἔχω τὸν λόγον, Παρακαλῶ, κύριοι, δύω λέξεις. Δὲν εἶμαι ἐναντίος νὰ ἀπονεμηθῇ μία σύνταξις, ἥτις ἐπροτάθη εἰς τὴν χήραν τοῦ Λεωτσάκου· ἀλλ’ ἀφ’ ἑτέρου, κύριοι, ἂν ὁ Λεωτσάκος ἔπεσεν εἰς τοὺς βράχους τῆς Κύθνου, ὁ Κανάρης ἔπεσεν εἰς τὴν πλατείαν τοῦ Συντάγματος.

§354ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Ὁ Λεωτσάκος ἐπολέμησεν εἰς τὰ πεδία τῆς Θεσσαλίας.

§355ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ ὁ Κανάρης ὑπῆγεν εἰς τὴν Θεσσαλίαν· διότι ἄλλως ἡ Κυβέρνησις, φέρουσα μεμονωμένως ἓν νομοσχέδιον, δικαιώνει ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον εἶπεν ὁ κ. Πετιμεζᾶς, ὅτι χαρίζεται, ἢ ὅτι θέλει νὰ προστατεύσῃ τοὺς φίλους καὶ συγγενεῖς της. Διὰ τί ὁ κ. Ῥοῦφος, ὁ πρωθυπουργὸς, χάριν τοῦ ὁποίου ἐφονεύθη αὐτὸς ὁ νέος καὶ ἔχυσε τὸ αἷμά του εἰς τὴν πλατείαν τοῦ Συντάγματος, διατί νὰ μὴ συλλογισθῇ νὰ προτείνῃ σύνταξιν καὶ εἰς τὴν χήραν αὐτοῦ, ἥτις ἔχει τρία ὀρφανά; Εἶναι τέκνον τοῦ Κανάρη καὶ αὐτὸς, καὶ εἶναι ἐντροπὴ νὰ παρουσιάζωνται ἄνθρωποι μὲ ἄσπρα μαλλιὰ νὰ φιλονεικοῦν τὰς ἐκδουλεύσεις τοῦ ναυάρχου Κανάρη. Διὰ τοῦτο παρακαλῶ τὸ ὑπουργεῖον νὰ υἱοθετήσῃ τὴν τροπολογίαν αὐτὴν, καὶ νὰ τὴν ψηφοφορήσωμεν μαζῇ μὲ τὴν σύνταξιν τοῦ Λεωτσάκου.

§356ΜΑΣΤΡΑΠΑΣ. Ἡ πρότασις τοῦ κ. Λεωτσάκου ἦλθε καὶ εἰς τὴν Συνέλευσιν, ἀλλ’ ἐνθυμεῖσθε, κ. Σωτηρόπουλε, μὲ ποῖα ἄλλα πρόσωπα τὴν ἐφέρατε· μὲ τὴν οἰκογένειαν τοῦ Δυοβουνιώτου, τὸ Σκαρβέλη κτλ. Καὶ τώρα πρέπει νὰ τὰ φέρετε μαζῇ, διότι ὅλοι ἔπαθον δι’ αὐτὸν τὸν τόπον.

§357ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Κύριοι, οὔτε οἱ συνάδελφοί μου οὔτε ἐγὼ εἴχαμεν τὴν ἰδέαν, ὅτι εἰσάγοντες εἰς τὴν βουλὴν πρότασιν διὰ νὰ δοθῇ κἄποια περίθαλψις εἰς μίαν τοιαύτην οἰκογένειαν, ἠθέλαμεν θεωρηθῇ ὡς λησμονοῦντες τὰ δικαιώματα τῶν ἄλλων, καὶ πολὺ περισσότερον ὅτι ἤθελον μᾶς ἐκλάβει ὅτι εἴχαμεν τὴν ἰδέαν καὶ τὴν πρόθεσιν νὰ περιφρονήσωμεν ἀνθρώπους, οἱ ὁποῖοι προσέφερον πολλὰ ὑπὲρ τῆς ἀπελευθερώσεως τοῦ ἔθνους. Κανεὶς δὲν ἀμφισβητεῖ ποτὲ τὰ μεγάλα δικαιώματα τῶν ἀγωνιστῶν, οὔτε ἄλλας μεταγενεστέρας ἐκδουλεύσεις, ὑπὲρ τῶν ὁποίων ἐξεφράσθη τὸ ἔθνος. Ἀλλ’ ἡ Κυβέρνησις ἀπὸ τοῦ 1833 ἕως τώρα, μὴ δυναμένη νὰ ἱκανοποιήσῃ ὅλας τὰς ἀπαιτήσεις, ἠκολούθησεν αὐτὴν τὴν τακτικήν· ἀπὸ καιροῦ εἰς καιρὸν ἔφερε προτάσεις, διὰ τῶν ὁποίων ἔδωκε κἄποιαν περίθαλψιν εἴς τινας οἰκογενείας, αἱ ὁποῖαι κατὰ τὴν κρίσιν της ἐνόμιζεν ὅτι εὑρίσκοντο εἰς μεγαλειτέραν ἀνάγκην· ἐπεφυλάχθη δὲ νὰ λάβῃ γενικόν τι μέτρον ὑπὲρ τῶν λοιπῶν. Καὶ αὐτὸ τὸ μέτρον εἶναι εἰς πληρεστάτην ἐνέργειαν, διότι, καθὼς γνωρίζετε, πρὸ πολλῶν μηνῶν ὑπάρχει συστημένη ἡ ἐπιτροπὴ τοῦ ἀγῶνος, διὰ νὰ καθαρίσῃ τὰ δικαιώματα τῶν ἀγωνιστῶν.

§358Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Τότε νὰ ὑπάγωσιν ὅλοι ἐκεῖ.

§359ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτὴν τὴν τακτικὴν ἠκολούθησεν ἡ Κυβέρνησις ἀπὸ τοῦ 1833 ἕως τώρα· ἑπομένως ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις ἐστοχάσθη ὅτι δὲν προσέκρουεν εἰσάγουσα πρότασιν πρὸς χορηγίαν περιθάλψεως εἰς μίαν ἢ δύω οἰκογενείας. Ἐὰν ὅμως ἔχῃ τὴν ἰδέαν ἡ Βουλὴ, ὅτι δὲν πρέπει νὰ γίνεται οὕτω...

§360Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἡ Βουλὴ τὸ ἀπεφάσισε.

§361ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Δύναται ἀξιολογώτατα νὰ ἀποῤῥίψῃ τὴν πρότασίν μας, ἐπιφυλαττομένη νὰ ψηφίσῃ νόμον γενικόν.

§362Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ὑμεῖς, κύριοι βουλευταί, ἀπεφασίσατε τὸ πρωΐ ἐδῶ νὰ ἔλθῃ ἓν μέτρον γενικὸν· νομίζετε λοιπόν, ὅτι δὲν πρέπει νὰ ἦσθε δίκαιοι;

§363ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀποῤῥίψατέ το, σᾶς λέγει ὁ ὑπουργός.

§364Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ὄχι, ἀλλὰ προτείνω τὴν ἀναβολὴν, καὶ καθὼς τὸ πρωΐ ἡ Βουλὴ πρὸς τιμὴν τοῦ Ἔθνους ἀπεφάσισε νὰ ἔλθῃ ἓν μέτρον γενικὸν διὰ τοὺς ἀγωνιστὰς, οὕτω πρέπει νὰ γίνῃ τοῦτο.

§365ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀλλὰ νὰ καθαρίσῃ τὰς ἐκδουλεύσεις των ἡ ἁρμοδία ἐπιτροπή.

§366Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Τότε ἂς ὑπάγῃ καὶ αὐτὴ ἡ πρότασις ἐκεῖ.

§367ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΑΔΗΣ. Δὲν εἶναι οὔτε δίκαιον οὔτε συνᾴδει μὲ τὴν ἀξιοπρέπειαν τοῦ Ἔθνους, καὶ πολὺ περισσότερον μὲ τὴν στρατιωτικὴν φιλοτιμίαν, ὅταν ἡ Βουλὴ ἐψήφισεν ἅπαξ καὶ δὶς ἓν νομοσχέδιον, νὰ παρατείνεται ἡ ἐπιψήφισίς του.

§368Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἔχομεν τὸ δικαίωμα νὰ ζητήσωμεν τὴν ἀναβολήν.

§369ΠΟΛΛΟΙ. Δὲν εἶναι Βουλὴ αὐτὴ, κ. Πρόεδρε· αὔριον ἐξακολουθοῦμεν (ἐγείρονται καὶ ἀναχωροῦσι).

§370ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διαλύεται ἡ συνεδρίασις. (Ὥρα 6 Μ. Μ.)