1865.12.16

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 87

Τῆς 16 Δεκεμβρίου 1865.

(Πέμπτη).

Μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν τοῦ ὀνομαστικοῦ καταλόγου, εὑρεθείσης ἐν ἀπαρτίᾳ τῆς Βουλῆς, ἀνεγνώσθησαν τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως. Τὴν ἕδραν τοῦ Προέδρου κατέχει ὁ ἀντιπρόεδρος Κ. Στεφανόπουλος.

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις κατὰ τῶν πρακτικῶν;

§2ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§3ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Ἐγὼ, ὅταν συγκατετέθην ν’ ἀναγνωσθῇ διὰ δευτέραν φορὰν ἡ ἀφομοίωσις, εἶπα τὴν ῥήτραν, ὅτι θὰ συζητηθῇ τὸ περὶ Κωπαΐδος, μόλις ἔλθῃ ἡ ἔκθεσις τῆς ἐπιτροπῆς, εἰς τὰ διαλείμματα τοῦ προϋπολογισμοῦ ἢ μετὰ τὸ τέλος.

§4ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὰ πρακτικὰ ἔχουν καὶ τὸν φορολογικὸν νόμον.

§5ΠΟΛΛΟΙ. Καλὰ εἶναι τὰ πρακτικά.

§6ΠΡΟΕΔΡΟΣ. ά) Ὑποβάλλεται ἀναφορὰ Αἰκατερίνης, χήρας Γεωργίου Ζαλακώστα, ἐκθέτουσα τὰς ὑπὲρ πατρίδος ἐκδουλεύσεις τοῦ συζύγου της, ἕνεκα τῶν ὁποίων διωρίσθη ὑπότροφος ὁ υἱός της, καὶ παρακαλεῖ νὰ ἐξακολουθήσῃ ἡ ὑποτροφία αὐτοῦ. Θὰ σταλῇ εἰς τὴν ἐπιτροπὴν τῶν ἀναφορῶν.

§7ΧΑΤΖΙΣΚΟΣ. Ὁ μακαρίτης Ζαλακώστας, γνωστὸς εἰς τὸ Πανελλήνιον διὰ τὰς ποιήσεις του, καὶ προσέτι διότι ἐβραβεύθη δὶς ἐν τῷ Πανεπιστημίῳ, ἄφησε πτωχὴν οἰκογένειαν. Ἡ Κυβέρνησις τότε ἠθέλησε ν’ ἀνταποκριθῇ εἰς τὴν δυστυχίαν αὐτῆς τῆς οἰκογενείας καὶ εἰς τὰς ἐκδουλεύσεις τοῦ μακαρίτου Ζαλακώστα, καὶ ὠνόμασε τὸν υἱόν του ὑπότροφον μέχρις οὗ τελειώσῃ τὰ γυμνασιακά του μαθήματα. Ἐσχάτως ἕνεκα οἰκονομικῶν λόγων ἐπαύθη τῆς ὑποτροφίας, καὶ αὐτὴ ἡ δυστυχὴς οἰκογένεια ἐπικαλεῖται τὴν σύστασιν τῆς Βουλῆς, ὅπως τὸν ἐπαναφέρῃ τὸ ἁρμόδιον ὑπουργεῖον. Προτείνω λοιπὸν εἰς τὴν Βουλὴν νὰ συστηθῇ ἀπ’ εὐθείας ἡ ἀναφορὰ εἰς τὸ ὑπουργεῖον χωρὶς νὰ διέλθῃ διὰ τῆς ἐπιτροπῆς.

§8ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ παραδέχεται ἡ Βουλή;

§9ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§10ΠΡΟΕΔΡΟΣ. β) Ὑποβάλλεται πρότασις νόμου παρὰ τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν περὶ συστάσεως πρακτικῶν γεωργικῶν σχολείων.

§11ΝΙΚΟΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Συνεπείᾳ μιᾶς εὐχῆς τῆς Συνελεύσεως πρὸς ἐμψύχωσιν τῆς βιομηχανίας καὶ τῆς γεωργίας.

§12ΠΡΟΕΔΡΟΣ. γ) Πρότασις νόμου περὶ μεταβολῆς τῶν ὑποτροφιῶν παρὰ τοῦ βουλευτοῦ Γ. Α. Περωτοῦ. δ) Τροπολογία ἐπὶ τοῦ δευτέρου ἄρθρου τοῦ περὶ ἀφομοιώσεως νομοσχεδίου παρὰ τοῦ βουλευτοῦ Γ. Φλωριᾶ. ε) Πρότασις νόμου παρὰ τῶν βουλευτῶν Ὀλυμπίας Χρισοπούλου καὶ Οἰκονομοπούλου περὶ προικοδοτήσεως ἑνὸς δήμου.

§13ΗΛΙΑΣ ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Κ. Πρόεδρε, νὰ γίνῃ ψηφοφορία εἰς τὸ περὶ τῆς συντάξεως τῆς χήρας Λεωτσάκου.

§14ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀμέσως. Ὁ Κ. Πετιμεζᾶς ἐζήτησε τὸν λόγον.

§15Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Κύριοι βουλευταί, καθῆκόν μου νομίζω νὰ ἐφελκύσω τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως ἐπὶ ἑνὸς ἀντικειμένου σπουδαίου, τὸ ὁποῖον διὰ μὲν τὰ συμφέροντα τοῦ Κράτους εἶναι λίαν ὠφέλιμον, διὰ δὲ τὴν δικαιοσύνην εἶναι ἐνάρετον. Κύριοι, οἱ νόμοι καθιέρωσαν, ὥστε πᾶς ἄνθρωπος ἀδικούμενος εἴτε ἐξ ἄλλου ἀτόμου, εἴτε ἐκ τοῦ δημοσίου, νὰ καταφεύγῃ εἰς τὰ δικαστήρια· τίποτε φυσικώτερον, τίποτε δικαιότερον, τίποτε ὠφελιμώτερον εἰς τὰ ἐνδιαφερόμενα μέρη· οὐχ ἧττον ὅμως τὸ δημόσιον δὲν εἶναι ἓν ἄτομον, τὸ ὁποῖον ἔρχεται νὰ διεκδικήσῃ τὰς ὑποθέσεις του, καὶ νὰ μετρᾷ αὐτὰς μὲ ὅλας τὰς διαῤῥυθμίσεις τοῦ συμφέροντος, μὲ τὰς ὁποίας τὸ ἄτομον τὰς διεκδικεῖ. Διὰ τοῦτο πολλάκις τὸ δημόσιον ὑποκύπτει εἰς ζημίας ἐκ δικαστικῶν ἡττῶν, τὰς ὁποίας πάσχει, ὄχι διότι ὑπάρχει κακὴ πρόθεσις, ἀλλὰ πολλάκις ἀπὸ ἄγνοιαν τῶν διευθυνόντων, καὶ ὄχι τῶν ὑπουργῶν, Κύριοι, ἀλλὰ τῶν τμηματαρχῶν, διότι ἡ κλεὶς τῆς ὑπηρεσίας τῶν ὑπουργείων εἶναι οἱ τμηματάρχαι. Καὶ πιστεύσατε, Κύριοι, ὅσον θέλει ἂς ᾖναι εἰδικὸς εἷς ὑπουργὸς,—δὲν λέγω περὶ ἑνὸς ἀνικάνου ἢ μὴ εἰδικοῦ,—ὅσον καὶ ἂν ᾖναι εἰδικὸς καὶ ἱκανὸς, εἶναι ἀδύνατον νὰ ἔχῃ τὴν ἐπιῤῥοὴν, τὴν ὁποίαν ἐξασκοῦν εἰς τὴν ὑπηρεσίαν οἱ τμηματάρχαι· διότι δὲν ἐννοῶ πῶς εἶναι δυνατὸν εἷς ἄνθρωπος καταγινόμενος εἰς τὴν πολιτικὴν—καὶ πρέπει νὰ καταγίνεται ὁ ὑπουργὸς—καταγινόμενος εἰς τὴν διοίκησιν — καὶ πρέπει νὰ καταγίνεται — καταγινόμενος καὶ ἀποῤῥοφώμενος ἀπὸ τὰς σπουδαιοτέρας ὑποθέσεις, διότι διευθύνει τὰ πράγματα, πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ ἐγκύψῃ εἰς τὰ μυστήρια τῶν λεπτομερειῶν τῶν διαφόρων ἐγγράφων, τὰ ὁποῖα ὅμως εἶναι στοιχεῖα, ἂν καὶ φαινόμενα μικρὰ, ἐκ τῶν ὁποίων γεννῶνται ἀπαιτήσεις σπουδαῖαι κατὰ τοῦ δημοσίου. Βλέπετε, ὅτι θεωρητικῶς σᾶς ὡμίλησα μέχρι τοῦδε. Ἔρχομαι ἤδη εἰς τὰ πράγματα. Κατὰ τὸ διάστημα τῆς Ἐθνοσυνελεύσεως ἐξεδόθη ἓν ψήφισμα ἀπὸ τὸ τότε ὑπουργεῖον Βούλγαρη, ὑπουργοῦντος τοῦ Κ. Σμόλεντς, τὸ ὁποῖον ψήφισμα, καὶ κατὰ τὴν ἐμὴν κρίσιν, ἦτο δίκαιον· δίκαιον ἐννοῶ πάντοτε ὅ,τι συμφέρει εἰς τὸ Κράτος, ὅ,τι ὑπαγορεύουν αἱ εἰδικαὶ περιστάσεις, ὄχι ἀπολύτως, ἀλλὰ σχετικῶς. Ἐξεδόθη λοιπὸν ἓν ψήφισμα, τὸ ὁποῖον ἔλεγε, μετὰ τὴν πρώτην τοποθέτησιν τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ στρατοῦ εἰς τὰς διαφόρους τάξεις οἱ πλεονάζοντες τίθενται εἰς ἀργίαν ἕνεκα καταργήσεως θέσεως· καὶ ἕως ἐδῶ ὁ νόμος δὲν ἔχει τίποτε ἐπιλήψιμον. Τὶ ἔγινεν ὅμως; Μετὰ τὴν πρώτην τοποθέτησιν τῶν ἀξιωματικῶν ἡ δύναμις τοῦ νόμου ἀπέθανε, διότι ὁ νόμος ἐκεῖνος ὥρισε τὴν ἐποχήν· καὶ τοῦτο δὲν τὸ λέγω ἐγὼ, τὸ εἶπον οἱ νομομαθέστεροι δικηγόροι, οἱ ὁποῖοι ἡρμήνευσαν τὸν νόμον, καὶ τὸ πρακτικὸν αὐτὸ τῆς ἑρμηνείας των εὑρίσκεται εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν.

§16ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΑΔΗΣ. Ἡρμήνευσαν οἱ δικηγόροι, ὅτι ὁ νόμος ἰσχύει ἐνόσῳ ἰσχύει ἡ Συνέλευσις;

§17Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ὄχι, φίλε μου, ἐγὼ δὲν εἶπον τοιοῦτον πρᾶγμα· αὐτὸ δὲν εἶναι λογικόν. Ὁ νόμος ἔταξε προθεσμίαν καὶ εἶπεν· ἰσχύω ἐγὼ ὁ νόμος (ἐὰν προσωποποιήσωμεν τὸν νόμον) μέχρι τῆς ἐποχῆς αὐτῆς, πέραν δὲν ἰσχύω. Πᾶσα λοιπὸν ἐφαρμογὴ, ἡ ὁποία ἤθελε γίνει πέραν τοῦ ὁρίου, εἶναι παράνομος. Θὰ μοὶ εἴπητε πρὸς τὶ σᾶς ἀπασχολῶ; Σᾶς ἀπασχολῶ, Κύριοι, διὰ νὰ λυτρώσω τὸ δημόσιον, καὶ δὲν ἐννοῶ νὰ κατηγορήσω καμμίαν Κυβέρνησιν, πολὺ δὲ ὀλιγώτερον τὴν παροῦσαν, ἡ ὁποία οὐδεμίαν πρᾶξιν ἔκαμε· σᾶς ἀπασχολῶ διὰ νὰ λυτρώσω τὸ δημόσιον ἀπὸ ἕνα φοβερὸν κλύδωνα, ὁ ὁποῖος ἀπειλεῖ νὰ ἔλθῃ καὶ τὸν ὁποῖον δὲν βλέπει τις ἐὰν δὲν προσέξῃ. Μυρίαι ὅσαι, Κύριοι, ἐναντίον τοῦ νόμου μετὰ ταῦτα ἔγιναν τοποθετήσεις καὶ ἐξακολουθοῦν νὰ γίνωνται. Τὶ νομίζετε, ὅτι γίνεται δι’ αὐτοῦ τοῦ τρόπου; Ἔρχομαι ἐγὼ ὁ ὑπουργὸς, καὶ μὴ συμβουλευόμενος τὸν νόμον, λέγω, ὁ Λεωτσάκος νὰ ὑπάγῃ εἰς ἀργίαν, διότι εἶναι ἐχθρός μου, καὶ νὰ ἔλθῃ εἰς ἐνέργειαν ὁ Κ. Πεταλλᾶς, ὁ ὁποῖος εἶναι φίλος μου. Καὶ τὶ συμβαίνει; τὸ δημόσιον πληρόνει καὶ τοὺς δύω, μὲ τὴν διαφορὰν ὅτι ὁ εἷς κάθηται εἰς τὸ σπῆτι του καὶ ὁ ἄλλος ἐργάζεται. Τοιαῦται ὑποθέσεις ὑφίστανται πολλαὶ. Διὰ τοῦτο ἐνόμισα, ὅτι καθῆκον εἶχον ὡς ἀντιπρόσωπος νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ ἀντικειμένου, καὶ ἰδίως τοῦ Κ. ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, ὁ ὁποῖος εἶναι εἰς πλήρη γνῶσιν αὐτῶν τῶν πραγμάτων, διὰ τὴν ἀληθῆ εἰδικότητα τὴν ὁποίαν ἔχει εἰς τὸν κλάδον, τὸν ὁποῖον διευθύνει, καὶ μετὰ τοῦ ὁποίου ἀντήλλαξα πολλάκις τὰς ἰδέας μου περὶ τῶν ἀξιωματικῶν, οἱ ὁποῖοι τίθενται εἰς ἀργίαν, ἐνῷ ἠξεύρετε πολὺ καλὰ, ὅτι πολιτικὴν φιλίαν δὲν εἴχομεν μετὰ τοῦ κ. ὑπουργοῦ, τότε τοὐλάχιστον .... (ἱλαρότης). Λέγω λοιπὸν, Κύριοι, ὅτι ἐνόμισα καθῆκόν μου καὶ ὡς ἀντιπρόσωπος καὶ ὡς εἰδικὸς τοῦ κλάδου τούτου, διότι νομίζω, ὅτι πᾶς ὅστις γνωρίζει κἄτι τι, ὀφείλει νὰ τὸ λέγῃ, ὡς τίμιος ἄνθρωπος, ἐνώπιον τῆς Βουλῆς.

§18ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Ὅλα ὅσα ἠξεύρει;

§19Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ὅσα ἠξεύρει καὶ ὠφελοῦν. Ἐθεώρησα λοιπὸν καθῆκόν μου νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως. Ἀλλὰ δὲν εἶναι μόνον τὸ συμφέρον τοῦ δημοσίου. Εἶναι ἆρα δίκαιον νὰ καταστρέφωνται τὰ συμφέροντα ἀδυνάτων ἀνθρώπων, οἱ ὁποῖοι δὲν δύνανται νὰ ὑπερασπισθοῦν τὸν ἑαυτόν των; Καὶ σᾶς λέγω ἅπαξ τί τρέχει· ὁ ἔχων τὴν δύναμιν τῆς ἐνεργείας τῆς ἀτομικῆς ποτὲ δὲν χάνει· καὶ ἐμὲ ἡ Κυβέρνησις ἠδίκησεν ἄλλοτε, ἀλλὰ τὴν ἐπολέμησα, τὴν ἔφερα εἰς τὸ πεδίον τῆς μάχης, τοὐτέστιν εἰς τὴν δικαιοσύνην, καὶ τὴν ἐνίκησα. Καὶ σᾶς λέγω, ὅτι θὰ τὴν νικήσω ἀκόμη δὶς, διότι ἠξεύρω ποῖον τὸ δίκαιόν μου καὶ πῶς νὰ τὸ ὑποστηρίξω. Ὑπάρχουν ὅμως ἄλλοι ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι δὲν ἔχουν τὰ μέσα· καὶ τί συμβαίνει τότε; νομίζετε πῶς αὐτοὶ χάνονται; Ὄχι. Ἀλλ’ ἰδοὺ τί γίνεται· παραχωροῦν τὰς ὑποθέσεις των εἰς ἀνθρώπους τρίτους, δυναμένους νὰ διεξαγάγουν αὐτάς. Καὶ ἐγὼ πρὶν γίνω βουλευτὴς ἐπῆρα τοιαύτας. Καὶ τί γίνεται; Καὶ τὸ δημόσιον ὑπόκειται εἰς μεγάλην ζημίαν καὶ τ’ ἄτομα αὐτὰ καταστρέφονται. Ποῖον εἶναι λοιπὸν τὸ κέρδος τῆς ἀδικίας; ζημία ἠθικὴ, ζημία ὑλική. Συμφέρει, Κύριοι, τοιαύτη κατάστασις νὰ διέπῃ τὰ πράγματα αὐτοῦ τοῦ κλάδου; Λέγω ὄχι. Καὶ ἠξεύρετε, Κύριοι, ἀκόμη τὶ γίνεται; Πολλάκις ἡ κακία κτυπᾷ αὐτὰ τὰ ἄτομα, καὶ τὰ κτυπᾷ μόνον ἀπὸ τὴν ἰδέαν τῆς κακίας τὴν ἔμφυτον, ἡ ὁποία ὑπάρχει εἰς πολλούς. Προκαλῶ λοιπὸν τώρα, ἀφοῦ εἶπον αὐτὰ τὰ γενικὰ πράγματα, τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν καὶ τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ δώσουν πέρας, δι’ ὁποιουδήποτε τρόπου νομίζουν, εἰς αὐτὴν τὴν ὑπόθεσιν, διότι μεγάλαι ζημίαι θὰ ἐπέλθουν. Αὐτὰ εἶχον νὰ εἴπω γενικῶς ἐπὶ τοῦ ἀντικειμένου τούτου. Εἰδικῶς θέλω παραστήσει εἰς τοὺς κ.κ. ὑπουργοὺς, ἐὰν θελήσουν νὰ μοὶ κάμουν τὴν τιμὴν, τὸν κίνδυνον, τὸν ὁποῖον τρέχει τὸ δημόσιον καὶ ὁ ὁποῖος μ’ ἔφερεν ἐδῶ εἰς αὐτὸ τὸ βῆμα.

§20Χ. Α. ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι, ὑπάρχει εἷς νόμος περὶ συντάξεως τῶν πολιτικῶν ὑπαλλήλων. Ὁ σκοπὸς τοῦ νόμου αὐτοῦ ἦτο οἱ ἐπὶ ὡρισμένα ἔτη ὑπηρετήσαντες ὑπάλληλοι, ἐξερχόμενοι τῆς ὑπηρεσίας, νὰ λαμβάνωσι μίαν σύνταξιν, ἀφοῦ προηγουμένως κατὰ τὸ διάστημα, κατὰ τὸ ὁποῖον ἤθελον ὑπηρετεῖ, ἤθελον καταβάλει ἓν ὡρισμένον ποσόν. Ὁ νόμος αὐτὸς, Κύριοι, ἐτέθη εἰς ἐνέργειαν, καὶ ἤδη παρετήρησα, ὅτι ὑπάρχει πρότασίς τις περὶ μεταῤῥυθμίσεως αὐτοῦ. Ἡ Βουλὴ θέλει ἐπιληφθῆ ἐντὸς ὀλίγου αὐτοῦ τοῦ ζητήματος. Ἀλλὰ πρὸ τούτου ἐνόμισα καθῆκόν μου νὰ παρακαλέσω τὴ Βουλὴν, ἂν ἐγκρίνῃ, νὰ παραγγείλῃ πρὸς τὸν Κύριον ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ παρουσιάσῃ γενικὸν κατάλογον τῶν συνταξιούχων, διότι, καθὼς παρατηρῶ καὶ καθ’ ἃς ἔχω πληροφορίας, κατὰ τὴν ἀπονομὴν τῶν συντάξεων ἔλαβον χώραν μεγάλαι καταχρήσεις. Ὁ νόμος, Κύριοι, ἐνῷ ἀφ’ ἑνὸς ἐπιβάλλει τὴν ὑποχρέωσιν εἰς ἕκαστον, δικαιούμενον νὰ λάβῃ σύνταξιν, νὰ καταθέτῃ ἓν ποσὸν ἐκ τῆς μισθοδοσίας του, ἀφ’ ἑτέρου θέλων νὰ προστατεύσῃ τὸν ἀγῶνα, καθιέρωσεν, ὅτι τὰ ἔτη τῆς ἐπαναστάσεως λογίζονται διπλᾶ. Κατὰ τὴν ἀπονομὴν ὅμως τῶν συντάξεων ἔγιναν τοιαῦται καταχρήσεις, ὥστε ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι μόλις ἐγεννήθησαν κατὰ τὸν ἀγῶνα, παρουσίασαν ἔγγραφα ἀποδεικτικὰ, ὅτι ὑπηρέτησαν κατ’ αὐτὸν, καὶ ἔλαβον τὴν σύνταξιν, οἱ δὲ πραγματικῶς δικαιούμενοι νὰ λάβουν σύνταξιν στεροῦνται σήμερον, καὶ δὲν εὑρίσκουν τὸ δίκαιόν των· μεταβαίνοντες δὲ εἰς τὴν θύραν τοῦ ταμείου τὸ εὑρίσκουν κλεισμένον δι’ αὐτούς. Ἐπειδὴ πρόκειται νὰ φέρωμεν μεταῤῥυθμίσεις τινὰς εἰς τὸν νόμον αὐτὸν, ὅταν γίνῃ ἡ συζήτησις αὐτοῦ θὰ ὑποβάλω ἰδέας τινὰς, τὰς ὁποίας νομίζω ὠφελίμους, παρακαλῶ δὲ ἤδη νὰ παραγγελθῇ ὁ Κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν νὰ φέρῃ κατάλογον γενικὸν ὅλων τῶν συνταξιούχων. Πρὸς τούτοις γνωρίζετε, ὅτι κατὰ τὸ 1858 ἀπεπερατώθη ἡ ἐργασία τῆς γεφύρας τοῦ Εὐρίπου. Ἡ Κυβέρνησις τότε κατέβαλεν ἓν ποσὸν διὰ τὴν ἐργασίαν αὐτὴν, καὶ ἤνοιξεν ἕνα λογαριασμὸν, ὥστε ἀπὸ τὰς εἰσπράξεις νὰ ἐξοφληθῇ αὐτὸ τὸ χρέος. Εἰς κανὲν μέρος τοῦ προϋπολογισμοῦ δὲν ὑπάρχει σημειωμένον αὐτὸ τὸ ποσόν. Ἐὰν ἐγκρίνῃ ἡ Βουλὴ, ἐπιθυμῶ, ὥστε ὁ Κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ἐὰν δὲν ἔχῃ δυσκολίαν, νὰ μᾶς παρουσιάσῃ μίαν γενικὴν ἔκθεσιν περὶ τῆς ἐπιχειρήσεως αὐτῆς, διὰ νὰ ἴδωμεν, ἐὰν ἐξωφλήθη τὸ χρέος καὶ ποῦ εὑρίσκεται, διότι πληροφοροῦμαι, ὅτι εἰσπράττεται ἓν μέγα ποσὸν καὶ δὲν εἶναι εἰς τὸν προϋπολογισμόν. Μοὶ εἶπε προχθὲς ὁ Κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ὅτι ὑπάρχει εἰς τοὺς ἀπολογισμοὺς, ἀλλ’ ἀπολογισμοὺς δὲν βλέπω. Παρατηρῶ εὐχαρίστως, ὅτι ὁ Κύριος ὑπουργὸς εἶναι σύμφωνος νὰ παρουσιάσῃ ὀνομαστικὸν κατάλογον τῶν συνταξιούχων.

§21ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Μάλιστα, εἶμαι σύμφωνος, διότι καὶ ἄλλοτε παρουσίασα ἕνα τοιοῦτον κατάλογον μέχρι τέλους τοῦ 1864.

§22ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι, ἀναγινώσκεται νομοσχέδιον περὶ διδακτικῶν βιβλίων, τὸ ὁποῖον εἰσήγαγεν ὁ Κ. ὑπουργὸς, διὰ πρώτην φοράν. Ἀναγινώσκεται τὸ νομοσχέδιον.

§23ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ παραδέχεται ἡ Βουλὴ διὰ πρώτην φοράν;

§24ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Πρέπει νὰ σταλῇ εἰς τὴν ἐπιτροπὴν τῆς ἐκπαιδεύσεως.

§25ΔΑΡΕΙΩΤΗΣ (Ὑπουργὸς Παιδείας). Εἶναι κατεπεῖγον, καὶ ἑπομένως νὰ ὁρισθῇ ἡμέρα, καθ’ ἣν θὰ παρουσιάσῃ τὴν ἔκθεσιν.

§26ΠΟΛΛΟΙ. Ἐντὸς τριῶν ἡμερῶν.

§27ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναγινώσκεται τὸ νομοσχέδιον περὶ δικαστικῆς διαιρέσεως διὰ δευτέραν συζήτησιν. (Ἀναγινώσκεται).

§28ΣΕΡΒΟΣ. Νομίζω, ὅτι εἶναι πρώτη φορά. Παρατηρήσατε, παρακαλῶ, τὰ πρακτικά.

§29ΠΑΔΟΒΑΣ. Αὐτὸ τὸ νομοσχέδιον, τὸ τῆς ἐπιτροπῆς ἐπὶ τῆς ἀφομοιώσεως καὶ τὸ τοῦ κυρίου Μακρῆ πρέπει νὰ συμβαδίζουν.

§30ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Θὰ κάμω μίαν παρατήρησιν, εἰς τὴν ὁποίαν ἔλαβον χθὲς ἀφορμήν. Παρουσίασθησαν, ὡς βλέπετε, ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ ἀντικειμένου πολλαὶ προτάσεις· καθὼς π. χ. εἰς τὸ περὶ ἀφομοιώσεως χθὲς ἀνεγνώσθη μία πρότασις τοῦ Κ. Ζερβοῦ περὶ καθαρᾶς ἀφομοιώσεως, καὶ συγχρόνως ἀνεγνώσθησαν τὰ νομοσχέδια τῆς ἐπιτροπῆς τῆς ἀφομοιώσεως, τὰ ὁποῖα ἐπέρασαν εἰς δευτέραν συζήτησιν· ἑπομένως ἐψήφισε χθὲς ἡ Βουλὴ δύω ἀντιθέτους ἀρχὰς περὶ τοῦ αὐτοῦ ἀντικειμένου. Εἶναι, νομίζω, ἀδύνατον ἡ συζήτησις νὰ γίνῃ οὕτω πως· διὰ τοῦτο νομίζω, ὅταν συμβαδίζουν πολλὰ νομοσχέδια, τὰ ὁποῖα ἔχουν ἀντιθέτους ἀρχὰς περὶ τοῦ αὐτοῦ ἀντικειμένου, πρέπει ἡ μία πρότασις νὰ χρησιμεύῃ ὡς τροπολογία τῆς ἑτέρας. Τὸ προεδρεῖον πρέπει νὰ κανονίσῃ τοῦτο, διότι ἓν καὶ μόνον κείμενον πρέπει νὰ ἔχωμεν ἐφ’ οὗ νὰ συζητῶμεν.

§31ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κατὰ τὴν τρίτην συζήτησιν γίνεται αὕτη ἡ συναρμολόγησις. Σᾶς ὑποβάλλω καὶ τὸ νομοσχέδιον περὶ ἀφομοιώσεως τῆς ἐκπαιδεύσεως τῆς δημοτικῆς εἰς τὴν Ἑπτάνησον (δευτέρα συζήτησις). (Ἀναγινώσκεται τὸ νομοσχέδιον).

§32ΠΟΛΛΟΙ. Δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις.

§33ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἔχομεν ἕτερον νομοσχέδιον περὶ κεκρυμμένων τιμαλφῶν πραγμάτων. (Ἀναγινώσκεται τὸ νομοσχέδιον).

§34ΠΟΛΛΟΙ. Δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις.

§35ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ τὸ παρεδέχθη διὰ δευτέραν ἀνάγνωσιν. Ὑποβάλλεται σχέδιον νόμου περὶ πρακτικῶν γεωργικῶν σχολῶν.

§36ΝΙΚ. ΚΑΪΡΗΣ. Εἰς ὅσα νομοσχέδια δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις, δυνάμεθα νὰ προχωρήσωμεν.

§37ΝΙΚΟΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Ν’ ἀρχίσωμεν τὸν προϋπολογισμόν.

§38ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Σᾶς ὑποβάλλω καὶ τὸ νομοσχέδιον περὶ ἐλαττώσεως τῶν μισθῶν καὶ ἐπιμισθίων τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων διὰ τρίτην συζήτησιν. Ἄρθρον μοναδικόν. «Ἡ ἰσχὺς τοῦ ἀπὸ 31 Ἰανουαρίου 1864 ὑπὸ στοιχ. ΚΗʹ. νόμου περὶ ἐλαττώσεως τῶν μισθῶν καὶ ἐπιμισθίων τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων παρατείνεται καὶ καθ’ ὅλον τὸ ἔτος 1866.»

§39ΠΟΛΛΟΙ. Δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις.

§40ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἐμβαίνομεν εἰς τὸν προϋπολογισμόν. Ὑπουργεῖον Ἐσωτερικῶν. Κεφάλαιον Αʹ. Ἄρθρον 1. «Προσωπικὸν ὑπουργείου, δραχ............ 73527.»

§41ΕΥΘΥΜΙΟΠΟΥΛΟΣ. Κατὰ τὸ 1835 εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν ἐσωτερικῶν προσετέθη ἓν γραφεῖον τῆς δημοσίας οἰκονομίας. Τὸ γραφεῖον ἐκεῖνο βραδύτερον κατηργήθη, κατὰ τὸ 1849 ὅμως πάλιν συνεστήθη· ἡ Συνέλευσις κατὰ τὸ 1863 μετεῤῥύθμισε τὸ γραφεῖον ἐκεῖνο καὶ ἀφῄρεσεν ἐκ τοῦ προϋπολογισμοῦ τὸν διευθυντήν. Ἔκτοτε ἔμειναν δύω τμηματάρχαι καὶ δύω ὑπουργικοὶ γραμματεῖς. Ἐκ τῶν τμηματαρχῶν μόνον ὁ εἷς ἔχει μικρὰν ἐργασίαν, ὁ ἕτερος δὲ μισθοδοτεῖται χωρὶς νὰ ἔχῃ ἐργασίαν. Φρονῶ ἑπομένως, ὅτι ἀρκεῖ ὁ εἷς τμηματάρχης. Ὁ Κ. Σπηλιωτάκης, ἄλλοτε τμηματάρχης, διεύθυνεν ἐπαξίως τὸ τμῆμα αὐτὸ μόνος.

§42ΝΙΚΟΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Τὸ προσωπικὸν τοῦ ὑπουργείου τῶν ἐσωτερικῶν κατ’ ἀπόφασιν τῆς Συνελεύσεως περιωρίσθη ἐπὶ πολύ. Δὲν κατηργήθη μόνον ἡ θέσις τοῦ διευθυντοῦ τῆς δημοσίας οἰκονομίας, κατηργήθη καὶ εἷς τμηματάρχης. Ἡ ὑπηρεσία, Κύριοι, τοῦ ὑπουργείου τῶν ἐσωτερικῶν εἶναι σπουδαία· ἡ Συνέλευσις περιώρισε παρὰ πολὺ τὸ προσωπικόν. Πᾶς ἕτερος περιορισμὸς θέλει βλάψει καιρίως τὴν ὑπηρεσίαν· αἱ ἀνάγκαι αὐτῆς ὑφίστανται σήμερον. Ἐπ’ αὐτοῦ ἐσκέφθη τὸ ὑπουργεῖον, καὶ μάλιστα παρετήρησεν, ὅτι ὑπάρχει ἀνάγκη προσθήκης, καὶ ἤθελε τὴν κάμει, ἂν δὲν ὑπῆρχεν αὐτὴ ἡ οἰκονομικὴ κατάστασις. Πᾶσα κολόβωσις, κύριοι, εἰς τὸ προσωπικὸν θὰ κολοβώσῃ τὴν ὑπηρεσίαν.

§43ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Εὐθυμιόπουλε, ἐπιμένετε εἰς τὴν πρότασίν σας;

§44ΕΥΘΥΜΙΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἐπιμένω, ἀφοῦ ὁ ὑπουργὸς λέγει, ὅτι ὑπάρχει ἀνάγκη.

§45ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν ἡ Βουλὴ παραδέχεται τὸ 1 ἄρθρον. «Ἄρθρον 2. Ἔξοδα ὑπηρεσίας ὑπουργείου, 23,800.» Ἡ ἐπιτροπὴ περιορίζει τὸ ποσὸν εἰς 4,000.

§46ΝΙΚΟΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Σέβομαι τὴν γνώμην τῆς ἐπιτροπῆς. Ἐζήτησα ὅμως πληροφορίας καὶ μοὶ εἶπον, ὅτι εἶναι δύσκολον νὰ ἐπαρκέσῃ τὸ ποσὸν, καὶ μοὶ παρουσίασαν μάλιστα καὶ πίνακα δικαιολογημένον. Ὕστερον ἀπὸ τόσον μεγάλας ἐλαττώσεις, αἱ ὁποῖαι ἐγένοντο εἰς τὸ ὑπουργεῖον αὐτὸ, νομίζω, ὅτι δὲν εἶναι δίκαιον νὰ γίνωσι καὶ ἄλλαι.

§47ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ θέσω εἰς ψηφοφορίαν τὴν γνώμην τῆς ἐπιτροπῆς.

§48ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΑΔΗΣ. Ἐγὼ προτείνω νὰ περιορισθῇ ἡ δαπάνη εἰς 10,000.

§49ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν γνώμην τῆς ἐπιτροπῆς παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ ἀπέῤῥιψε.

§50ΠΟΛΛΟΙ. Ὂχι, δὲν ἀπέῤῥιψε (θόρυβος).

§51ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπειδὴ ἐγείρεται φιλονεικία, θὰ ἐρωτήσω τὸ ἀντίθετον. Οἱ μὴ παραδεχόμενοι τὴν γνώμην τῆς ἐπιτροπῆς παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ ἀπέῤῥιψε τὴν πρότασιν τῆς ἐπιτροπῆς. Ἔρχεται ἡ τοῦ Κ. Σακελλαριάδου. Οἱ παραδεχόμενοι ὅθεν νὰ περιορισθῇ τὸ ποσὸν εἰς 10,000 παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονταί τινες). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη. Μένει λοιπὸν τὸ ποσὸν ὡς εἶχεν εἰς τὸν προϋπολογισμὸν, ἤτοι 23,800 δραχμῶν.

§52Χ. Α. ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Πρέπει νὰ ψηφοφορήσωμεν ἐπὶ ἑνὸς ἑκάστου ἐδαφίου, διότι ἡ ἐπιτροπὴ φέρει π. χ. ἐλάττωσιν ὡς πρὸς τὸ ἐδάφιον τῶν βιβλίων.

§53ΝΙΚΟΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔχομεν συμφωνίαν περὶ βιβλίων, εἰς τὰ ὁποῖα τὸ ὑπουργεῖον εἶναι συνδρομητής.

§54ΖΩΤΟΣ. Δὲν ἐννοῶ τοῦτο ἐγώ· συνάλλαγμα κάμνει τὸ ὑπουργεῖον περὶ βιβλίων;

§55ΝΙΚΟΛΟΠΟΥΛΟΣ. Πρὸς ἀγορὰν βιβλίων ὑπάρχουσι 2000 δραχ. Ἄν θέλῃ ἡ Βουλὴ ἂς τὰς παραδεχθῇ, ἂν δὲν θέλῃ, ἂς τὰς ἀποῤῥίψῃ. Εἰς τὸ ἐδάφιον περὶ βιβλίων, ἐπίπλων κλπ. εἶναι δραχμαὶ 5000, ἂς μείνουν 4000.

§56ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἠκούσατε τὴν γνώμην τοῦ ὑπουργοῦ· λέγει ἀντὶ 5.000 νὰ μείνουν 4.000· λοιπὸν ἐπιμένετε νὰ τεθῇ εἰς ψηφοφορίαν ἡ πρότασις, ἥτις τὰς περιορίζει εἰς 3,000;

§57ΝΙΚΟΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ γνώμη τῆς ἐπιτροπῆς εἶναι 2,000.

§58ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τώρα θέλει 3,000. Λοιπὸν οἱ θέλοντες νὰ περιορισθῶσιν εἰς 3,000 κατὰ τὴν γνώμην τῆς ἐπιτροπῆς παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Μεταβαίνομεν εἰς τὸ Κεφ. Βʹ. Ἄρθρον 1. «Προσωπικὸν νομαρχιῶν 178,668.»

§59ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Τοῦτο τὸ ἄρθρον περὶ τοῦ προσωπικοῦ τῶν νομαρχιῶν παρατηρῶ, ὅτι δὲν εἶναι συνεπὲς πρὸς τὴν χθεσινὴν ἀπόφασιν τῆς Βουλῆς ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ ὑπουργείου τῆς δικαιοσύνης. Χθὲς ἀπεφασίσαμεν, ὅτι θὰ ὑπάρξωσι 3 πρωτοδικεῖα εἰς τὴν Ἑπτάνησον· τοὐλάχιστον ὡς πρὸς τὴν πίστωσιν καὶ κατὰ τὸν ὀργανισμὸν τῶν δικαστηρίων, πρωτοδικεῖα ὑπάρχουσιν εἰς ἑκάστην νομαρχίαν. Ἐὰν λοιπὸν ἀποφασίσωμεν, ὅτι θέλουν ὑπάρχει 4 νομοὶ εἰς τὴν Ἑπτάνησον, ἕπεται, ὅτι ἔπρεπε νὰ δοθῇ καὶ πίστωσις διὰ τέσσαρα πρωτοδικεῖα. Εἶναι δὲ ἀναγκαῖον νὰ ληφθῇ ἤδη τὸ μέτρον τοῦτο ἐντὸς τοῦ προϋπολογισμοῦ, διότι πρέπει νὰ μεταφερθῶσι τὰ ποσὰ αὐτὰ ἠλαττωμένα ἀπὸ τοῦ Κεφαλαίου τοῦ προσωπικοῦ τῶν νομαρχιῶν εἰς τὸ τῶν ἐπαρχιῶν, ὥστε κατόπιν, ἐὰν δὲν γίνῃ τοῦτο ἤδη, θὰ ἐπέλθῃ ἀνάγκη συμπληρωτικῆς πιστώσεως.

§60ΣΕΡΒΟΣ. Εὐχαριστῶ τὸν προλαλήσαντα διὰ τὸν μέγαν ζῆλον, τὸν ὁποῖον ἔλαβε καὶ τὸν ὁποῖον λαμβάνει, ὁσάκις πρόκειται διὰ τὰ πράγματα τῆς Ἑπτανήσου καὶ ἰδιαιτέρως τῆς πατρίδος μου τῆς Λευκάδος· ὁπωσδήποτε ὅμως φρονῶ, ὅτι αἱ ἀντιῤῥήσεις του δὲν ἔχουσιν οὔτε μικρὰν, οὔτε μεγάλην ὑπόστασιν. Χθὲς ἡ Βουλὴ δὲν ἔκαμεν ἄλλο παρὰ νὰ ἀποφανθῇ, ὅτι δίδει πίστωσιν διὰ 3 πρωτοδικεῖα· ἐδηλώθη δὲ ῥητῶς, ὅτι ἐπιφυλάττεται νὰ ἀποφανθῇ ἡ Βουλὴ πόσα πρωτοδικεῖα πρέπει νὰ ὑπάρξωσιν ἐν Ἑπτανήσῳ, ὅταν συζητηθῶσι τὰ σχετικὰ νομοσχέδια. Ὁ προϋπολογισμὸς δὲν εἶναι νόμος· δύναται νὰ ὑπάρχῃ νόμος, ὅστις νὰ λέγῃ, ὅτι συσταίνονται τόσα πρωτοδικεῖα, καὶ ἡ Βουλὴ νὰ ἀποφανθῇ, ὅτι δὲν χορηγεῖ πίστωσιν διὰ κἀνέν· τὸ ἓν εἶναι ἀνεξάρτητον ἀπὸ τὸ ἄλλο· δύναται νὰ ὑπάρχῃ νόμος καὶ ὄχι πίστωσις. Τὸ ζήτημα πόσα πρωτοδικεῖα πρέπει νὰ ὑπάρχωσι δὲν ἀπεφασίσθη ὑπὸ τῆς Βουλῆς. Ὅταν ἔλθῃ εἰς συζήτησιν τὸ ζήτημα περὶ πρωτοδικείων, ἡ Βουλὴ θὰ ἀποδεχθῇ ὅ,τι κρίνει κατάλληλον. Ἐν τούτοις ἡ στάσις τῶν πραγμάτων ὑπαγορεύει νὰ ἔχωμεν ὡς κανόνα τὴν ὑπάρχουσαν ἐν Λευκάδι νομαρχίαν, καὶ τούτου δεδομένου νὰ χορηγήσωμεν τὴν πίστωσιν. Ἐνόσῳ ὑπάρχει ὁ καθεστὼς περὶ νομαρχιῶν νόμος, ἡ Βουλὴ ὀφείλει νὰ πράττῃ συμφώνως μὲ αὐτόν, διότι ὁ προϋπολογισμὸς σημαίνει ἐκτέλεσιν τῶν ὑπαρχόντων νόμων, καὶ οὐχὶ ἀθέτησιν αὐτῶν. Ἀφ’ ἑτέρου εἶμαι βέβαιος, ὅτι οἱ λόγοι ἐκεῖνοι, οἵτινες ὑπηγόρευσαν τὴν σύστασιν Νομαρχίας ἐν Λευκάδι καὶ ἐν Ζακύνθῳ, θέλουν ὑποστηρίξει τὴν διατήρησιν αὐτῶν. Ὡς δὲ ἄλλοτε παρετήρησα, αἱ ἀνάγκαι τῆς Λευκάδος, ἡ τοπογραφικὴ αὐτῆς θέσις, ἡ ἐπιῤῥοὴ ἐπὶ τῶν ὁμόρων ἐπαρχιῶν, εἶναι λόγοι ὑποστηρίζοντες ἓν κέντρον διοικήσεως ἐν αὐτῇ· ἄλλως τε ἡ διαφορὰ τοῦ κονδυλίου μεταξὺ ἐπαρχείου καὶ νομαρχίας εἶναι ἀσήμαντος, ὥστε νὰ μὴ ἐπιστήσῃ σοβαρῶς τὴν προσοχὴν τῆς Βουλῆς. Ἡ θέσις τῆς Ἑπτανήσου καὶ ἰδίως τῶν δυτικῶν ἐπαρχιῶν πολλὰ παρέχουν καὶ ὑλικὰ καὶ ἠθικὰ συμφέροντα, τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ ἐκτιμήσωμεν, διότι αἱ ἐπαρχίαι ἐκεῖναι ἔχουν ἐπιῤῥοὴν εἰς τὸ ἐξωτερικὸν ἐπὶ τοῦ ἑλληνισμοῦ, καὶ ἐν ᾗ καταστάσει εὑρίσκονται θέλουσιν ὑποφέρει πολὺ, ἂν δὲν ἐκτιμηθῶσι δεόντως τὰ πράγματα (θόρυβος). Λοιπὸν, κύριοι, περιορίζομαι εἰς τὸ ζήτημα τὸ καθαρόν· ἀφοῦ ὑπάρχει Βασιλικὸν Διάταγμα, τὸ ὁποῖον εἶναι ἐν πλήρει ἐνεργείᾳ καὶ καθιεροῖ τέσσαρας νομαρχίας, καὶ ἀφοῦ ἡ διαφορὰ μεταξὺ τοῦ μισθοῦ ἐπάρχου καὶ νομάρχου δὲν εἶναι μεγάλη, καὶ ἀφ’ ἑτέρου, ἀφοῦ μᾶς χωρίζει ἓν μικρὸν διάστημα διὰ νὰ ἀποφανθῶμεν ὁριστικῶς πόσαι νομαρχίαι πρέπει νὰ ᾖναι εἰς τὴν Ἑπτάνησον, ἡμεῖς δὲν δυνάμεθα παρὰ νὰ παραδεχθῶμεν ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον προτείνει τὸ ὑπουργεῖον. Δι’ αὐτοὺς τοὺς λόγους παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ ἐγκρίνῃ τὴν πίστωσιν ὅπως τὸ ὑπουργεῖον τὴν ἐπρότεινε.

§61ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Κύριοι, εἰς μερικὰς παρατηρήσεις τοῦ προλαλήσαντος δὲν ἀπαντῶ, διότι ἀπάντησις εἶναι ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον αὐτὸς εἶπεν, ἡ τύψις τῆς συνειδήσεως, διότι ἐζήτησε συγγνώμην ἀπὸ τὴν Βουλήν.

§62ΣΕΡΒΟΣ. Ἐζήτησα, διότι ἔπρεπε, συγγνώμην ἀπὸ τὴν Βουλὴν, οὐχὶ ὅμως ἀπὸ τὸν Κ. Τρικούπην.

§63ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Κύριοι, ἀδιαφορῶ ἐντελῶς διὰ τοιούτους λόγους· ἀλλ’ ὅταν λέγει, ὅτι μὲ εὐχαριστεῖ διὰ τὸ ἐνδιαφέρον, τὸ ὁποῖον ἔχω ὑπὲρ τῆς πατρίδος του, δι’ αὐτὸν τὸν λόγον τὸν εὐχαριστῶ διὰ τὸ ἐνδιαφέρον, τὸ ὁποῖον ἔχει ὑπὲρ τῆς ἰδικῆς μου. Ἀλλὰ δὲν πρόκειται περὶ τούτου· πρόκειται περὶ τοῦ ζητήματος ἂν δυνάμεθα νὰ δώσωμεν πίστωσιν διὰ τέσσαρας νομαρχίας εἰς τὰς Ἰονίους Νήσους· δὲν πρόκειται περὶ τοῦ χρηματικοῦ ποσοῦ, πρόκειται νὰ μὴ προδικάσωμεν τὸ ζήτημα. Ἡ Κυβέρνησις λέγει, ὅτι ὁ προϋπολογισμὸς πρέπει νὰ ψηφισθῇ ἐπὶ τῇ βάσει ὄχι τοῦ καθεστῶτος, ἀλλὰ τῆς καταστάσεως, ἥτις ἤθελεν ὑπάρχει μετὰ τὴν ἐπιψήφισιν τῶν μέτρων, τὰ ὁποῖα θὰ προτείνῃ· τὸ καθεστὼς ἐν Ἑπτανήσῳ εἶναι, ὅτι ὑπάρχουσιν ἐκεῖ 7 ἢ 8 πρωτοδικεῖα· ἡ Βουλὴ ἀπεφάσισε νὰ μὴ δώσῃ πίστωσιν εἰμὴ διὰ μόνον 3 πρωτοδικεῖα εἰς τὴν Ἑπτάνησον συμφώνως μὲ τὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα προὐτάθησαν εἰς τὴν Βουλὴν ὑπὸ τοῦ ὑπουργείου. Τὸ ὑπουργεῖον ὡς πρὸς τὴν διοικητικὴν διαίρεσιν ἐπρότεινε 3 νομαρχίας· τοῦτο τὸ ἔπραξε καὶ ὅταν ἐγίνετο συζήτησις περὶ τῆς διοικητικῆς διαιρέσεως τῆς Ἑπτανήσου, καὶ χθὲς, διότι συνέπεια τῆς συστάσεως 3 μόνον πρωτοδικείων εἶναι νὰ μὴ ὑπάρχωσι πλειότεραι τῶν 3 νομαρχίαι· ὥστε, ἀφοῦ ἀπεφασίσθη, ὅτι 3 πρωτοδικεῖα θὰ ὑπάρχουν ἐπὶ τοῦ ζητήματος τῆς διὰ πρωτοδικεῖα πιστώσεως, δὲν πρέπει νὰ ἀφήσωμεν τὸ ζήτημα ἄλυτον ἐπὶ τῆς διὰ τὰς νομαρχίας πιστώσεως· διότι, ἂν δὲν τὸ λύσωμεν καὶ ἀφήσωμεν εἰς τὴν κυβέρνησιν πίστωσιν διὰ 4 νομαρχίας, θὰ ἔχωμεν ἔλλειψιν ἐπὶ τῆς πιστώσεως τῶν ἐπαρχιῶν, ἥτις ἀποτελεῖ ἴδιον ἄρθρον. Ἂν ἡ Βουλὴ ἀποφασίσῃ, ὅτι ὑπάρχει μία νομαρχία περισσοτέρα, θὰ ὑπάρχῃ μία ἐπαρχία ὀλιγωτέρα· ἐπειδὴ δὲ ἔχω τὴν πεποίθησιν, ὅτι θὰ ἐπιψηφισθῇ ἡ περὶ τούτου γνώμη τοῦ ὑπουργείου, θέλω συμφώνως πρὸς αὐτὴν νὰ χορηγηθῇ ἡ πίστωσις.

§64ΧΑΤΖΙΣΚΟΣ. Κύριοι, ὁ μέγας λόγος, ὅστις ὑπεχρέωσε τὴν Βουλὴν χθὲς νὰ παραδεχθῇ τὸ κείμενον ἐν τῷ προϋπολογισμῷ, ἦτο τὸ νὰ μὴ προδικασθῇ ὁ προϋπολογισμός· ἐσημείου τρία πρωτοδικεῖα, ἡ δὲ Βουλὴ εἶπε, δὲν λέγει τέσσαρα, διότι προδικάζει. Σήμερον ὁ προϋπολογισμὸς λέγει 4 νομαρχίας, καὶ ἂν εἴπῃ ἡ Βουλὴ 3, προδικάζει. Ἂν θέλωμεν νὰ ἀνταποκριθῶμεν εἰς τὸν κύριον σκοπὸν τῆς Βουλῆς (νὰ μὴ προδικάσωμεν) εἶναι, ὅτι πρέπει νὰ μείνουν, ὅπως ἔχει ὁ προϋπολογισμός, 4 νομαρχίαι.

§65ΝΙΚΟΛΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἔχω νὰ προσθέσω τίποτε ἄλλο, παρὰ ὅτι μοὶ φαίνεται συνεπέστερον πρὸς τὴν χθεσινὴν ἀπόφασιν τῆς Βουλῆς νὰ εἴπωμεν 4 νομαρχίας, διότι ἄλλως προδικάζομεν τὸ ζήτημα.

§66ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Τελείωσε (θόρυβος).

§67ΠΑΔΟΒΑΣ. Ἡ τύχη τῆς Ἑπτανήσου ἐξαρτᾶται ἀπὸ τὸ «τελείωσε» τοῦ ἑνὸς καὶ τοῦ ἄλλου. Κύριοι, πρέπει τὰ ἑπτανησιακὰ ζητήματα νὰ τὰ συζητήσωμεν μὲ περισσοτέραν συνείδησιν, πεποίθησιν καὶ τιμιότητα (θόρυβος).

§68ΖΑΤΟΥΝΙΤΗΣ. Ἡ Ἑπτάνησος κύριε Παδοβᾶ, εἶναι ἡνωμένη μὲ ἡμᾶς, καὶ ἡμεῖς, ὡς καὶ ἡ Ἑπτάνησος, εἴμεθα ἐπαρχίαι τῆς Ἑλλάδος.

§69ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΑΔΗΣ. Ἀναβὰς τὸ βῆμα ὁ Κ. Σέρβος μᾶς εἶπεν, ὅτι τὸ ζήτημα τῆς Ἑπτανήσου πρέπει νὰ συζητηθῇ μετὰ λεπτότητος καὶ μετ’ εὐσυνειδησίας. Πρὸς τοῦτον ἀπαντῶ, καθὼς καὶ πρὸς τὸν ἔντιμον Κ. Παδοβᾶν, καὶ τὸν παρακαλῶ νὰ εὐχαριστηθῇ νὰ τῷ εἴπωμεν, ὅτι ἔχομεν καὶ συνείδησιν καὶ πεποίθησιν καὶ πατριωτισμόν, τοῦτο δὲ τὸ μαρτυρεῖ ἡ δούλη καὶ νῦν ἐλευθέρα Ἑλλάς. Διέλθετε τὴν Ἑλλάδα καὶ θὰ ἰδῆτε πανταχοῦ ὀστᾶ καὶ ἐρείπια· ἀνεκαινίσαμεν τὴν πατρίδα διὰ τοῦ πατριωτισμοῦ, τῆς αὐταπαρνήσεως καὶ τῆς εὐσυνειδησίας. Μᾶς εἶπεν ὁ Κ. Παδοβᾶς νὰ φροντίσωμεν περὶ ἰσότητος· μάλιστα καὶ ἡμεῖς τὴν ἰσότητα τὴν ἐκτιμῶμεν καὶ ἀγαπῶμεν, διότι τοιαύτη εἶναι ἡ ἀνατροφή μας, τοιαῦται αἱ παραδόσεις, τοιαῦτα τὰ ἔθιμα ἡμῶν. «Κάλλιστον ἡ εὐνομία καὶ ὁ νόμος, αἴσχιστον δὲ ἡ ἀδικία καὶ ἡ ἀνομία, καὶ τὸ μὲν σώζει τὰς πόλεις, τὸ δὲ ἀπόλλυσε καὶ ἀνατρέπει» εἶπεν ὁ νομοθέτης τῆς Κρήτης. Ἔρχομαι λοιπὸν εἰς τὰ περὶ ἰσότητος. Χθὲς κύριοι, ἔγινε τοσαύτη συζήτησις ἐν τῇ Βουλῇ, ἐὰν πρέπει νὰ ὑπάρχουν 3 ἢ 4 πρωτοδικεῖα· ἡ Βουλὴ ἀπεφάσισεν, ὅτι πρέπει νὰ ὑπάρχουν 3, καὶ ὅτι πρέπει νὰ ὑπάρχουν καὶ 3 νομαρχίαι καὶ ὄχι 4. Ἐδῶ ἐστὶν ἡ ἰσότης, ὅτι ἑκάστη ἐπαρχία δύναται νὰ λαμβάνῃ τὰ ἀγαθὰ τῶν κόπων της, τῶν θυσιῶν της ἀναλόγως τοῦ πληθυσμοῦ. Ὅταν σήμερον ἡμεῖς καταστήσωμεν τὴν Λευκάδα νομαρχίαν, τί θὰ κάμωμεν τὴν μεγάλην ἐπαρχίαν τῶν Καλαβρύτων; τί θὰ κάμωμεν τὴν Γορτυνίαν, τὴν Κυνουρίαν καὶ τόσας ἄλλας μεγάλας ἐπαρχίας; Μάλιστα, κύριοι· θέλετε νὰ ἐγκαθιδρύσωμεν παντοῦ νομαρχίας; ἂς ἐξετάσωμεν τὸν πληθυσμόν, καὶ ἀναλόγως τοῦ πληθυσμοῦ ἂς ἐγκαθιδρύσωμεν νομαρχίας, ἐπαρχίας. Κατὰ συνέπειαν προτείνω ὅτι πρέπει νὰ ἀπαλειφθῇ τὸ μέρος ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἀνεγνώρισε νομαρχίαν ἐν Λευκάδι, καὶ αἱ νομαρχίαι νὰ γίνουν τρεῖς καὶ νὰ δοθῇ ἡ πίστωσις διὰ μίαν ἐπαρχίαν.

§70ΠΑΔΟΒΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, εἶπον, ὅτι εἶμαι φίλος τῆς ἰσότητος καὶ ὅτι διὰ τοῦτο δὲν θέλω νὰ ὑπάρχῃ, ὥς τις ἀντιπρόσωπος παρετήρησε, «κράτος ἐν κράτει». Εἶπον, κύριε Πρόεδρε, ὅτι δὲν δέχομαι τὴν ἰδέαν νὰ ὑπάρχῃ κράτος ἐν κράτει, καὶ ὁρμώμενος ἀπ’ αὐτὰς τὰς ἀρχάς, ἐπιτρέψατέ μοι, κύριοι βουλευταί, νὰ σᾶς ἐκφράσω ἓν μικρὸν παράπονον, τὸ ὁποῖον ἔχω. Καθεὶς ἐξ ἡμῶν γνωρίζει τί εἶναι ἡ συζήτησις τοῦ προϋπολογισμοῦ· προσδιορίζομεν διὰ τοῦ προϋπολογισμοῦ, ἀνεξαρτήτως τῶν ἐσόδων, τὰ τακτικὰ καὶ ἔκτακτα ἔξοδα. Ποία ἡ βάσις αὐτοῦ τοῦ προσδιορισμοῦ τῶν τακτικῶν ἐξόδων; φυσικὰ οἱ κείμενοι καὶ ὑφιστάμενοι νόμοι. Τώρα, κύριοι, ἐνθυμεῖσθε προχθές, ὅτι προὐτάθη παρὰ τῆς ἐπιτροπῆς, ἂν δὲν σφάλλω, νὰ ἐλαττωθῇ ὁ μισθὸς ἑνὸς δημοσίου ὑπαλλήλου, μισθὸς ὁ ὁποῖος εἶναι προσδιωρισμένος εἰς τὴν σχετικὴν κατάστασιν, εἰς τὸν ὀργανικὸν νόμον. Τί εἶπεν ἡ Βουλὴ εἰς τὴν περίστασιν ταύτην; Δὲν ἠμποροῦμεν νὰ περιορίσωμεν αὐτὸν τὸν μισθὸν ἑωσοῦ ὑπάρχει ἡ πίστωσις, ἑωσοῦ ὑπάρχει αὐτὸς ὁ νόμος. Ἂν θέλετε, κύριοι βουλευταί, νὰ περιορίσητε αὐτὸν τὸν μισθόν, ἔχετε ἀπόλυτον δικαίωμα, ἀλλ’ ἐπειδὴ πρόκειται ἁπλῶς περὶ προϋπολογισμοῦ, καὶ ὁ προϋπολογισμός, καθόσον ἀφορᾷ τὸν προσδιορισμὸν τῶν τακτικῶν ἐξόδων, πρέπει νὰ βασίζηται ὄχι μόνον ἐπὶ τῶν ὀργανικῶν νόμων, ἀλλὰ καὶ ἐπὶ τοῦ καταστατικοῦ νόμου, ἡ Βουλὴ δὲν δύναται, οὔτε ἔχει ἐξουσίαν νὰ περιορίσῃ αὐτὸν τὸν μισθὸν τοῦ ὑπαλλήλου· καὶ ὡς ἐκ τούτου κατόπιν ἡ Βουλὴ παρεδέχθη αὐτὴν τὴν ἀρχὴν καὶ ἰδέαν καὶ ἀπέβαλε τὴν πρότασιν τῆς ἀξιοτίμου ἐπιτροπῆς τῆς Βουλῆς. Τί θὰ εἴπωμεν λοιπόν, κύριοι, ἀπέναντι αὐτοῦ τοῦ γεγονότος, τοῦ ἐπισήμου ἐπὶ τοῦ προκειμένου, τῆς ἀξιοτίμου ταύτης Βουλῆς; οὐδὲν ἄλλο ἢ ὅτι κατὰ τὴν συζήτησιν καὶ τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ προϋπολογισμοῦ ἄλλον ὑπογραμμὸν καὶ ἄλλην ὁδηγίαν συνταγματικῶς τοὐλάχιστον ἡ Βουλὴ οὔτε δύναται, οὔτε ὀφείλει νὰ ἔχῃ, εἰμὴ τοὺς κειμένους, τοὺς ὑφισταμένους νόμους, ὡς ἀπεφάνθη ἐπὶ τοῦ ἀντικειμένου αὐτοῦ. Χθὲς ἀνεφάνη τὸ ἴδιον ζήτημα, κύριοι, ἀλλὰ τὸ δεύτερον ζήτημα, τὸ ὁποῖον ἀνεφάνη καὶ τὸ ὁποῖον ἡ ἀξιότιμος αὕτη Βουλὴ ἔλυσε, ἀποβλέπει ἀποκλειστικῶς τὴν Ἑπτάνησον, καὶ εἰς αὐτὴν τὴν περίπτωσιν ἰδοὺ τὸ παράπονον, τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ ἐκφράσω ἀπέναντι ὑμῶν, σεβόμενος τὰς ἀποφάσεις τῆς Βουλῆς. Ἀλλ’ ἐνῷ σέβομαι τὰς ἀποφάσεις τῆς Βουλῆς, ἐπιτρέψατέ μοι νὰ σᾶς ὑποβάλω, ὅτι δὲν ὑπάρχει ἡ αὐτὴ ἰσότης. Χθὲς ἡ Βουλὴ παρηγκώνισε τὴν ἀπόφασιν, τὴν ὁποίαν παρεδέχθη τὴν προλαβοῦσαν ἡμέραν· ἐψήφισε προϋπολογισμὸν ὡς πρὸς τὴν Ἑπτάνησον ὄχι ἐπὶ τῇ βάσει κειμένων καὶ ὑφισταμένων νόμων, ὡς ἔκαμε τὴν ἄλλην ἡμέραν, ὅταν ἐπρόκειτο περὶ μισθοῦ ἑνὸς ὑπαλλήλου τοῦ Βασιλείου τῆς Ἑλλάδος, καὶ δὲν περιώρισε τὸν μισθόν, ὡς ὑφιστάμενον εἰς τὸ καταστατικόν. Ὡς πρὸς τὴν Ἑπτάνησον ὅμως δὲν ἐσεβάσθη, κύριοι, τοὺς κειμένους νόμους, ἀλλ’ ἐψήφισε καὶ περιώρισε τὴν ἀντιμισθίαν ἢ μᾶλλον εἰπεῖν τὸ μισθολόγιον ὅλου τοῦ δικαστικοῦ κλάδου ἐπὶ τῇ βάσει ἑνὸς νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον εἶχε προτείνει ἡ ἀξιότιμος κυβέρνησις, καὶ τὸ ὁποῖον, νομίζω, εἰσέτι δὲν εἶχεν οὔτε συζητηθῆ, οὔτε παραδεχθῆ· καὶ μάλιστα ἤκουσα μετὰ μεγάλης ἐκπλήξεως, διότι εἶναι λίαν ἀντισυνταγματικὸν καὶ ἀντικοινοβουλευτικὸν, ἤκουσα ἕνα ἀξιότιμον γέροντα βουλευτὴν, ὅστις, ἐνῷ συνεζητεῖτο αὐτὸ τὸ μέρος τοῦ προϋπολογισμοῦ, αὐτὸς ὁ ἀξιότιμος ἀνὴρ εἶπεν· «αὐτὸ, τὸ ὁποῖον ἡμεῖς σήμερον συζητοῦμεν εἰς τὸν προϋπολογισμὸν, δὲν δύναται νὰ μᾶς δεσμεύσῃ διὰ νὰ ἀποφανθῶμεν περὶ τοῦ ἐπὶ τῆς τραπέζης κειμένου νομοσχεδίου.» Ὑπάρχει ἰσότης, κύριοι Βουλευταί; ὑπάρχει ἀμοιβαιότης δικαιωμάτων, ἐνῷ βλέπομεν, ὅτι καθόσον ἀφορᾷ τὸν δεῖνα ὑπάλληλον ἐσεβάσθησαν οἱ ὑφιστάμενοι νόμοι, καθόσον δὲ ἀφορᾷ ἄλλον ἐξ ἴσου φίλον οὐδόλως κατώτερον ἡμῶν καταστρέφεται ὁ κείμενος νόμος καὶ καθιεροῦται μία ἀρχὴ ὅλως αὐθαίρετος καὶ ἰδανική; Οὐδεὶς νόμος ἐπιτρέπει νὰ ἔλθῃ εἰς τὰ τέλη τὸ ζήτημα τοῦ προϋπολογισμοῦ, καὶ σήμερον ἐπαναλαμβάνεται αὐτὴ ἡ σκηνὴ καὶ αὐτὰ τὰ ἴδια γεγονότα. Ἐπειδὴ ὑπάρχει νόμος νὰ περιορισθοῦν οἱ νομοὶ τῆς Ἑπτανήσου, δι’ αὐτὸ πρέπει ἀπὸ τοῦδε καὶ νὰ μὴ χορηγήσωμεν πίστωσιν; Καὶ δὲν εἶναι τὸ Βασιλικὸν Διάταγμα ἐν ἰσχύϊ τὸ ὁποῖον, καίτοι προσωρινὸν, εἶναι νόμος τοῦ κράτους; Καὶ ἐνόσῳ ὑπάρχει αὐτὸς ὁ νόμος, ὁ ὁποῖος εἶναι κείμενος, πρέπει νὰ τὸν σεβασθῶμεν, καὶ ὀφείλομεν ἡμεῖς ἀπὸ τὴν στιγμὴν ταύτην νὰ χορηγήσωμεν καὶ τοὺς μισθοὺς καὶ τὰς ἀποδοχὰς, ἐκτὸς ἐὰν ἀκολούθως ἀποκηρυχθῇ αὐτὸς ὁ νόμος, ὅτε τὸ ὑπουργεῖον ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ μὴ χορηγῇ αὐτὴν τὴν μισθοδοσίαν, ἥτις εἶναι ἡ ὑπάρχουσα εἰς τὸν προϋπολογισμόν. Ἂν θέλωμεν νὰ συντάξωμεν προϋπολογισμοὺς, πρέπει νὰ τοὺς στηρίζωμεν ἐπὶ τῆς δικαιοσύνης, ἐπὶ τῆς ἰσότητος καὶ ἐπὶ τῆς τιμιότητος.

§71ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Ὁ κ. Παδοβᾶς εἶναι κομμάτι εὐερέθιστος ὡς εἶμαι καὶ ἐγώ. Τώρα ὅμως ὅπου ὡμίλησεν ἐρεθιστικῶς, ἐγὼ θὰ ὁμιλήσω πολὺ ἥσυχα, καὶ ἐλπίζω νὰ συμφιλιωθῶμεν. Εἶναι εἰς ἀπάτην ὁ κ. Παδοβᾶς. Εἰς τὴν ὁμιλίαν, τὴν ὁποίαν ἔκαμα προχθὲς, ἦτον ὁ λόγος περὶ καταργήσεως τοῦ μισθοῦ τοῦ διευθυντοῦ τοῦ Λογιστηρίου· σήμερον δὲν εἶναι ἔτσι· εἶναι περὶ καταργήσεως θέσεως τοῦ Νομάρχου Λευκάδος. Ἡμεῖς καταργήσεις θέσεων ἐκάμαμεν πολλάς· κατηργήσαμεν τὴν πίστωσιν, καὶ εἴπαμεν εἰς τὸν ὑπουργὸν νὰ καταργήσῃ καὶ τὰς θέσεις. Δὲν πρέπει λοιπὸν νὰ ταράττεται, καὶ ὅταν ὁμιλῇ ὡς βουλευτὴς, δὲν πρέπει νὰ λέγῃ ὁ Πελοποννήσιος ἢ ὁ Ῥουμελιώτης, οὔτε ὁ Ἑπτανήσιος. Λέγω λοιπὸν, ὅτι ἐν τῷ δικαιώματί της ἡ Βουλὴ καὶ οἱ βουλευταὶ, τῶν ὁποίων ἕνας εἶμαι κ’ ἐγὼ, ἔχουν μίαν πεποίθησιν ὅτι τετάρτη νομαρχία εἰς τὴν Ἑπτάνησον δὲν πρέπει νὰ ὑπάρχῃ· διότι 20 χιλιάδες ψυχαὶ δὲν ἠμποροῦν ν’ ἀποτελέσουν νομόν, ἐνῷ εἶναι ἐπαρχίαι μὲ 50 χιλιάδας ψυχάς. Δύναμαι λοιπὸν νὰ εἴπω σήμερον τοῦ ὑπουργοῦ: κύριε ὑπουργὲ, βάλε εἰς τὸν προϋπολογισμὸν καὶ τὸν τέταρτον νομάρχην, καὶ ἀπὸ τοῦδε ἔχε ὑπ’ ὄψιν ὅτι ἑωσότου ὑπάρχει ὁ νομός, δὲν ἠμπορεῖς νὰ καταβιβάσῃς τὸν μισθὸν τοῦ νομάρχου, κατὰ τὴν ἰδέαν τοῦ κ. Παδοβᾶ. Ἡμεῖς ἀπεφασίσαμεν, ὅτι τὸ διάταγμα αὐτὸ τὸ ἰσχύον ἀντὶ νόμου, θὰ ᾖναι μέχρι τέλους Δεκεμβρίου· ὥστε ὁ προϋπολογισμὸς τελειόνει ἐντὸς δύω ἢ τριῶν ἡμερῶν, καὶ ὅταν δὲν δοθῇ πίστωσις διὰ τὸν νομάρχην, ὁ ὑπουργὸς θὰ εἴπῃ, κύριε νομάρχα Λευκάδος, ἐὰν θέλῃς νὰ μείνῃς Ἔπαρχος, καλά, ἄλλως κόπιασε ς’ τὸ καλό. Διὰ τοῦτο λέγω, ὅτι ὁ κ. Παδοβᾶς παρεξήγησε τὸ πνεῦμα τῆς ἀποφάσεως τῆς Βουλῆς καὶ τὴν ἔννοιαν μὲ τὴν ὁποίαν ἕκαστος φέρει τὴν γνώμην του. Δὲν θέλομεν νὰ ὑπάρξουν οὔτε Ἑπτανήσιοι, οὔτε Πελοποννήσιοι, οὔτε Ῥουμελιῶται. Ἀλλὰ, νομίζω, ὅτι καὶ ὁ κ. Παδοβᾶς δὲν τὰ λέγει ἐν πεποιθήσει, τὰ λέγει πρὸς εὐχαρίστησίν τινων Ἑπτανησίων, οἱ ὁποῖοι βεβαίως λυποῦνται διότι χάνουν τὴν νομαρχίαν. Ὅσα, κύριοι, ἔχει ὁ νόμος, αὐτὰ πρέπει νὰ ζητῆτε· ἐλπίζω, ὅτι ὁ κ. Παδοβᾶς, ὅστις εἶναι εἰλικρινὴς καὶ τίμιος, θέλει, νομίζω, εὐχαριστηθῆ ἀπὸ τὴν ὁμιλίαν μου αὐτὴν καὶ δὲν θὰ καταδικάσῃ τὴν χθεσινὴν ἀπόφασιν τῆς Βουλῆς, ὅτι δὲν δύναται νὰ δεχθῇ 4 πρωτοδικεῖα.

§72ΑΧΟΛΟΣ. Διὰ νὰ ἱκανοποιήσω τὸν κ. Παδοβᾶν, ὅτι δὲν ἠμπορεῖτε νὰ ἔχετε παράπονα ὅλοι οἱ Ἑπτανήσιοι, σᾶς φέρω ἓν παράδειγμα. Ἡ Συνέλευσις ἀπεφάσισε νὰ συστηθῇ πρωτοδικεῖον εἰς τὸν Πύργον, συγκείμενον ἀπὸ 55,000 κατοίκους καὶ ἀπέχοντα 22 ὥρας μακρὰν ἀπὸ τὰς Πάτρας. Χθὲς ἦλθα ἐδῶ, καὶ ἀφοῦ ὁ κ. Πρόεδρος εἶπεν, ὅτι θὰ ἔλθωμεν εἰς τὰ πρωτοδικεῖα, ἐζήτησα τὸν λόγον· ἀλλ’ ἀφοῦ εἶδα, ὅτι ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη τὰ 4 πρωτοδικεῖα, εἶπα, ὅτι ἤθελεν εἶναι παραφροσύνη νὰ ζητήσω νὰ τὸ ὑποστηρίξω. Μετ’ ὀλίγον, ἀφοῦ γίνουν τὰ δικαστήρια, θὰ γίνῃ τοῦτο ὡς προτιμητέον. Καὶ σᾶς λέγω, ὅτι δὲν πρέπει νὰ ἔχετε κανὲν παράπονον, καὶ νὰ μὴν ἔχετε αὐτὴν τὴν ἰδέαν, διότι ὅλοι εἴμεθα ἀδελφοί, καὶ κυττάξετε πόσες ἄσπρες τρίχες εἶναι ἐδῶ, καὶ μερικῶν λείπουν καὶ τὰ χέρια.

§73ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Ἀπορῶ, κ. Πρόεδρε, διατὶ ἡ συζήτησις τῆς πιστώσεως περὶ νομαρχιῶν νὰ ἐπεκταθῇ ἐπὶ τοσοῦτον, ἀφοῦ καὶ προχθὲς ἀκόμη μετὰ τὴν συζήτησιν τοῦ διατάγματος εἴπομεν νὰ μείνῃ τὸ διάταγμα τοῦτο μεχρισοῦ ἔλθῃ ὁριστικῶς ὁ ὀργανικὸς νόμος περὶ διοικητικῆς διαιρέσεως. Συζητοῦντες σήμερον τὴν πίστωσιν, νομίζω, ὅτι σκιαμαχοῦμεν· καὶ τρεῖς νομαρχίας ἂν παραδεχθῶμεν, θὰ ἔλθῃ ὁ ὑπουργὸς ὁ ἁρμόδιος, ἐὰν ᾖναι ἀνάγκη διὰ τέσσαρας, νὰ ζητήσῃ τὴν ἀνάλογον πίστωσιν· ὥστε, εἴτε τὴν μίαν γνώμην τοῦ κ. Τρικούπη παραδεχθῶμεν, εἴτε τὴν τοῦ κ. Σέρβου, νομίζω, ὅτι δὲν σφάλλομεν.

§74ΜΑΡΚΟΡΑΣ. Ἐγὼ, κ. Πρόεδρε, παρατηρῶ, ὅτι δὲν πρόκειται σήμερον νὰ ψηφίσωμεν περὶ δικαστικῆς ἢ διοικητικῆς διαιρέσεως. Ἡμεῖς ἔχομεν ὑπ’ ὄψιν τὸν προϋπολογισμὸν καὶ δὲν πρέπει νὰ προδικάζωμεν, καθὼς εἶπεν ὁ κ. Χατζίσκος, τὰ ζητήματα. Χθὲς ἔφερε τὸν προϋπολογισμὸν ὁ κ. ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν οἰκονομικῶν, καὶ ἔφερε τὰ κονδύλια διὰ τὰ Πρωτοδικεῖα· ἡμεῖς ἀφήσαμεν τρία, καὶ εἴπομεν, ὅτι αὐτὸ δὲν θέλει βλάψει τὴν κυρίαν συζήτησιν περὶ τῆς δικαστικῆς διαιρέσεως. Σήμερον τὸ ὑπουργεῖον ἔφερε τὸν προϋπολογισμὸν καὶ σημειόνει τέσσαρας νομούς. Αὐτὸ πρέπει νὰ δεχθῶμεν κατὰ τὴν γνώμην μου· δὲν πρέπει νὰ παραδεχθῶμεν κἀμμίαν ἀλλοίωσιν· ἂς μείνῃ ὁ προϋπολογισμὸς καθὼς εἶναι.

§75ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἂν καὶ εἶπα περὶ αὐτοῦ τοῦ ἀντικειμένου ἀρκετὰ χθὲς, μολαταῦτα προσθέτω ἀκόμη ὀλίγα. Θέλει νὰ φυλάξῃ καὶ προσωρινῶς ἀκόμη ἐντελῆ δικαιοσύνην ἡ Βουλὴ μεταξὺ τῶν νομαρχιῶν τῆς Ἑλλάδος καὶ τῆς Ἑπτανήσου; τότε, νομίζω, θὰ ὑπάρχουν περισσότεροι· ἐὰν ὅμως θὰ ἐμμείνωμεν εἰς τοὺς τρεῖς νομοὺς, τότε ἡ Βουλὴ δὲν ἀπεφάσισεν ὁριστικῶς τὸ περὶ διατάγματος. Λέγουσα λοιπὸν ἡ Βουλὴ, ὅτι θέλει 3 νομοὺς, δὲν ἀποφασίζει κἀμμίαν βάσιν στερεάν.

§76ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Χθὲς προκειμένου περὶ πρωτοδικείων, ἔλαβεν ἡ Βουλὴ ὡς βάσιν τὴν γνώμην τοῦ ὑπουργείου, ἀλλ’ εἶπεν, ὅτι ἐπιφυλάττεται, ὅταν ἔλθῃ τὸ ζήτημα περὶ δικαστικῆς διαιρέσεως, νὰ ἀποφασίσῃ ὅπως αὐτῇ δόξει. Τοιουτοτρόπως καὶ εἰς αὐτὸ τὸ ζήτημα ἡ Βουλὴ θέλει ἀκολουθήσει τὸ αὐτὸ σύστημα, καὶ δὲν θέλει λάβει ὡς βάσιν τὸν προϋπολογισμὸν, ἀλλὰ τὴν γνώμην τοῦ ὑπουργείου. Τὸ ὑπουργεῖον εἶναι ὑπὲρ τῶν 3 νομαρχιῶν, ὅπως τὸ ἀπέδειξε καὶ χθὲς προτεῖναν νὰ συστηθῶσι 3 πρωτοδικεῖα, καθὼς καὶ ἐπὶ τῆς συζητήσεως τοῦ περὶ δικαστικῆς διαιρέσεως νομοσχεδίου, ὡς καὶ σήμερον διὰ τῆς ἀγορεύσεως τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν. Ἀφοῦ λοιπὸν εἴπομεν, ὅτι βάσιν θὰ λάβωμεν τὰ νομοσχέδια, τὰ ὁποῖα κατόπιν θὰ ψηφισθῶσι, δὲν δυνάμεθα παρὰ νὰ πράξωμεν τὸ αὐτὸ καὶ τώρα.

§77Κ. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Ἐρωτῶ, ἐὰν ἐνθυμῆται τὸ Προεδρεῖον καλῶς τὶ ἀπεφασίσθη ὅταν ἐσυζητήσαμεν τὸ νομοσχέδιον περὶ κυρώσεως τοῦ διατάγματος, ἐὰν ἀπὸ τοῦ τέλους τοῦ ἔτους παύῃ ἡ ἰσχὺς τοῦ διατάγματος ἢ ὄχι; Νὰ εὕρωμεν τὰ πρακτικά.

§78ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὰ πρακτικὰ δὲν ἔχουν καμμίαν σχέσιν.

§79Κ. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Διότι, ἐὰν ἡ Βουλὴ παρεδέχθη, ὅτι ἡ ὕπαρξις τοῦ νόμου αὐτοῦ παύει μετὰ τὸ τέλος τοῦ ἔτους, ἐννοεῖται, ὅτι εἶναι περιττὸν νὰ ζητήσωμεν νὰ σημειωθῇ εἰς τὸν προϋπολογισμὸν ἡ δαπάνη διὰ τὸν 4 νομὸν. Ἐὰν ὅμως δὲν ἔχῃ οὕτω τὸ ζήτημα, ἀλλ’ ἐξακολουθῇ νὰ ὑπάρχῃ νομαρχία, τί θὰ συμβῇ ἀπὸ τῆς πρώτης τοῦ προσεχοῦς ἔτους; θὰ παύσῃ ἢ θὰ ἐξακολουθῇ νὰ ὑπάρχῃ τὸ προσωπικὸν αὐτῆς;

§80ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Θὰ συμβῇ τὸ αὐτὸ, ὅπερ συμβαίνει καὶ ἐπὶ τῶν δικαστηρίων.

§81ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Ἀπορῶ διατὶ ἡ ἐπὶ τῆς ἀφομοιώσεως ἐπιτροπὴ δὲν εἰργάσθη ἐπὶ τῆς διοικητικῆς διαιρέσεως ἐν Ἑπτανήσῳ.

§82ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἀφοῦ ἔφερε γνώμην ἐπὶ τῆς δικαστικῆς διαιρέσεως, εἶναι φανερὸν, ὅτι θεωρεῖ νὰ ὑπάρχωσι τρεῖς Νομαρχίαι.

§83ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ. Ὅταν εἴπομεν περὶ Νομαρχίας Λευκάδος, ἐφιλονεικήσαμεν, ἀλλὰ δὲν ἐξεφράσαμεν γνώμην ἀποφατικήν· εἴπομεν, ὅτι ἡ Λευκὰς, ἡνωμένη μετὰ τῆς Ἀκαρνανίας, δύναται ν’ ἀποτελέσῃ ἕνα νομόν. Βλέπετε λοιπὸν, ὅτι τῆς Νομαρχίας τὸ ζήτημα δὲν ἔπεσεν ἐντελῶς, ἦλθε μόνον νὰ ἀλλάξῃ θέσιν. Νομίζω λοιπὸν, ὅτι ἡ πίστωσις μένουσα τίποτε δὲν προδικάζει.

§84ΠΟΛΛΟΙ. Ἀρκετὰ, Κ. Πρόεδρε, ἂς ψηφοφορήσωμεν.

§85ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Καθήσατε. Θέτω εἰς ψηφοφορίαν τὴν γνώμην τοῦ Κ. Τρικούπη.

§86ΣΕΡΒΟΣ. Νομίζω, Κύριοι, ὅτι εἶναι μία προφανὴς παρεννόησις ἡ ἰδέα ὅτι προαπεφασίσθη ἤδη ἀπὸ τὴν Βουλὴν, ὅτι πρέπει νὰ ὑπάρχουν 3 Νομαρχίαι, καὶ ἐγένετο ἀντιλογία, ἐὰν πρέπει νὰ ὑπάρχουν 4. Ἐδῶ εὑρισκόμεθα εἰς μίαν περιπλοκὴν πολὺ φανεράν. Τί κάμνει ἡ Βουλή; ἀποφαίνεται ἐν εἴδει νόμου. Ἀλλὰ ποῖος δύναται νὰ εἴπῃ, ὅτι ὑπάρχει νόμος ἐν ἰσχύϊ μεχρισοῦ δὲν καταρτισθῇ δυνάμει τῶν κανόνων τοῦ Συντάγματος παρὰ τῶν ἀρχῶν, αἱ ὁποῖαι ἀπαρτίζουσι τὴν νομοθετικὴν ἐξουσίαν; Τί ἐγένετο ἐδῶ; εἴχομεν ἓν Βασιλικὸν Διάταγμα, ἤτοι προσωρινὸν νόμον, ὅστις θέλει ἰσχύει ἕως ὅτου δὲν μεταβληθῇ. Τὸ διάταγμα αὐτὸ κατηργήθη; μετεβλήθη διὰ νόμου; ὄχι βεβαίως. Ἑπομένως ἡ κατάστασις τῶν πραγμάτων εἶναι αὐτὴ ἐκείνη, ἥτις ὑπῆρχε κατὰ τὸν Σεπτέμβριον, ἢ Ὀκτώβριον ἢ Νοέμβριον. Ἀπεφάνθημεν ἡμεῖς, ὅτι θέλει ἰσχύει μέχρι τῆς 31 Δεκεμβρίου, ἀλλ’ αὐτὸ εἶναι ἁπλῆ ἀπόφασις, δὲν εἶναι νόμος· διὰ νὰ ᾖναι ἰσχυρὸν καὶ νὰ παράγῃ ἀποτελέσματα διὰ τὴν κοινωνίαν, πρέπει νὰ καταρτισθῇ δυνάμει τῶν κανόνων τοῦ Συντάγματος. Οὐδεὶς ἄλλος γνώμων ὑπάρχει ἐν τῷ προκειμένῳ. Δυνάμεθα ν’ ἀποφανθῶμεν ἐπὶ διαφόρων νομοσχεδίων, ἀλλ’ ἕως ὅτου αὐτὰ δὲν καταρτισθῶσιν εἰς νόμον, συνταγματικῶς εἶναι μηδέν. Ὑπαρχούσης ἀπέναντι αὐτῆς τῆς καταστάσεως τῶν πραγμάτων, ὅ ἐστὶν, ὑπάρχοντος κειμένου νόμου, δυνάμει τοῦ ὁποίου καταρτίζονται 4 Νομαρχίαι, ὁ προϋπολογισμὸς, ὅστις ἄλλο δὲν εἶναι, εἰμὴ ἡ ἐκτέλεσις τοῦ ὑπάρχοντος νόμου, πρέπει νὰ ᾖναι σύμφωνος μὲ αὐτόν. Μᾶς εἶπον, ὅτι δυνάμεθα νὰ καταργήσωμεν, κατὰ τὸ λέγειν τοῦ Κ. Κρεστενίτου, θέσεις· ὄχι, ἡ Βουλὴ δὲν καταργεῖ θέσεις· δύναται νὰ μὴ δώσῃ ἐμπιστοσύνην εἰς τὸ ὑπουργεῖον, ἀλλ’ ὄχι νὰ καταργήσῃ ὀργανικοὺς νόμους. Ἀφοῦ ὑπάρχει εἷς νόμος, καί τοι προσωρινὸς, ὅστις ἰσχύει, ἀφοῦ ὑπάρχει καὶ ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ ὑπουργείου φέρων πίστωσιν σύμφωνα καὶ πρὸς ἐκτέλεσιν αὐτοῦ τοῦ νόμου, ἡμεῖς δὲν δυνάμεθα νὰ ὑπερπηδήσωμεν αὐτὸ τὸ γεγονὸς χωρὶς νὰ μὴ παραβιάσωμεν τὰ κείμενα. Ἄλλως τε οὐδεμία βλάβη δύναται νὰ ἐπέλθῃ ὡς ἐκ τούτου· αὔριον, ἂν δὲν ἐπέλθῃ διαφορετικὴ κατάστασις πραγμάτων, τὸ ὑπουργεῖον ἐκτελεῖ τὸν Νόμον καὶ δὲν τίθεται ἐν ἀμηχανίᾳ, εἰς ἣν ἤθελεν εὑρεθῆ; ἐὰν μὴ παραδεχομένης τῆς πιστώσεως, ἤθελεν ἀναγκασθῆ νὰ κάμῃ ὑπέρβασιν. Ὑποθέσατε διὰ μίαν στιγμὴν, ὅτι ὁ νόμος παραδέχεται ὡς ἐπροτάθη. Τὸ ὑπουργεῖον θέλει εὑρεθῆ ἐν ἀμηχανίᾳ, θέλει ἐξοδεύσει ἐναντίον τῆς πιστώσεως, τὴν ὁποίαν δίδομεν. Διὰ τοὺς λόγους τούτους νομίζω, ὅτι τὰ πράγματα πρέπει νὰ μείνουν εἰς ἣν εὑρίσκονται καλὴν κατάστασιν, καὶ χωρὶς ἡ Βουλὴ νὰ προδικάσῃ οὐδὲν τῶν ζητημάτων, τὰ ὁποῖα ἔχουν νὰ συζητηθῶσι, νὰ παραδεχθῶμεν τὴν πίστωσιν σύμφωνα μὲ ὅ,τι φέρει ὁ προϋπολογισμός.

§87ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέτω εἰς ψηφοφορίαν τὴν πρότασιν τοῦ Κυρίου Τρικούπη ν’ ἀπαλειφθῇ ἡ πίστωσις διὰ τὸ προσωπικὸν μιᾶς Νομαρχίας. Τὸ ὑπουργεῖον εἶναι σύμφωνον· οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν ταύτην παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι)· παρεδέχθη.

§88ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι, δὲν παρεδέχθη.

§89ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέτω τἀνάπαλιν· οἱ μὴ παραδεχόμενοι τὴν ἀπάλειψιν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν, (ἐγείρονται οἱ ὀλιγώτεροι)· ἀπεῤῥίφθη. «Ἄρθρον 2. Προσωπικὸν τῶν ἐπαρχείων 260,604. Ὁ Κύριος ὑπουργὸς παρατηρεῖ, ὅτι πρέπει νὰ προστεθῇ πίστωσις διὰ τὸ προσωπικὸν ἑνὸς ἐπαρχείου. Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις;

§90ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§91ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ τὸ παρεδέχθη. — «Ἄρθρον 3. Ἔξοδα ὑπηρεσίας τῶν Νομαρχιῶν 28,760.» Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις;

§92ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§93ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ τὸ παρεδέχθη. «Ἄρθρον 4. Ὁμοίως τῶν Ἐπαρχείων 35040.» Ἡ ἐπιτροπὴ προτείνει εἰς τὸ ἐδάφιον ά. «ὡδοιπορικὰ ἔξοδα μετατιθεμένων ὑπαλλήλων», νὰ μετριασθῇ τὸ ποσὸν τῶν δραχ. 11,000 ὡς ὑπερβολικὸν εἰς 6,000.» Οἱ παραδεχόμενοι τὴν γνώμην τῆς ἐπιτροπῆς νὰ ἐγερθῶσιν, (ἐγείρονται οἱ ὀλιγώτεροι). Ἀπεῤῥίφθη. βʹ) «Εἰς θεραπείαν ἐκτάκτων ἀναγκῶν τῶν διοικητικῶν γραφείων κτλ. νὰ μετριασθῇ τὸ ποσὸν τῶν 5,000 δραχ. εἰς 3,000»

§94ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ. Τὰ γραφεῖα ὅλα ἔχουν δαπάνας· εἴπομεν λοιπὸν, ὅτι 3,000 εἶναι ἀρκεταί. Ποῖοι λόγοι εἶναι, οἱ ὁποῖοι δικαιολογοῦν τὰ ἐναντία; (θόρυβος).

§95ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΑΔΗΣ. Ἤθελα παρακαλέσει τὸν ἔντιμον ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ συγκατατεθῇ εἰς τὴν ἀπάλειψιν ὁλοκλήρου αὐτοῦ τοῦ ἐδαφίου. Ἔρχομαι δὲ εἰς ἐπικουρίαν καθόσον ἀφορᾷ τὴν δευτέραν πρότασιν, ὅτι ἀπαιτοῦνται δι’ ἔπιπλα κλπ. Τῷ ὄντι, Κύριοι, ἐὰν ἀπῃτεῖτο τὸ ποσὸν τοῦτο δι’ ἔπιπλα, θὰ ἦτο ἀναγκαῖον, καθόσον γνωρίζομεν, ὅτι εἰς τὰς ἐπαρχίας δὲν ἔχουν τὰ ἀπαιτούμενα ἔπιπλα· ἀλλὰ πάλιν ἔρχομαι νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τοῦ ὑπουργοῦ ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ ἀντικειμένου, Πολλάκις τὸ ὑπουργεῖον ἐχορήγησε πίστωσιν εἰς διαφόρους Νομαρχίας καὶ ἐπαρχεῖα δι’ ἔπιπλα καὶ βιβλία καὶ ἐφημερίδας, καὶ ἐν τούτοις δὲν ὑπῆρχε τίποτε ἐξ αὐτῶν. Πρέπει νὰ ὑπάρχῃ πρωτόκολλον, καὶ νὰ θεωρῆται ὑπόλογος ὁ ἔπαρχος ἢ ὁ Νομάρχης, ὅστις φθείρει τὰ ἔπιπλα καὶ τὰ βιβλία. Διὰ τοῦτο δὲν πρέπει νὰ ὑπάρχῃ αὐτὸ τὸ ἐπίφοβον, τὸ δόλιον, οὕτως εἰπεῖν, κονδύλιον· πρέπει νὰ τὸ ἀποκρούσωμεν. Ἐὰν ὅμως ᾖναι διὰ τὰ ἔπιπλα, τὸ παραδέχομαι, καὶ παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ τὸ παραδεχθῇ, ὑπὸ τὸν ὅρον ὅμως νὰ ᾖναι ὑπεύθυνοι οἱ ἔπαρχοι.

§96ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι λοιπὸν τὴν γνώμην τῆς ἐπιτροπῆς νὰ μετριασθῇ τὸ ποσὸν ἀπὸ 5,000 εἰς 3,000 παρακαλῶ νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται πολλοί)· θὰ ἐρωτήσω τὸ ἀντίθετον· οἱ μὴ παραδεχόμενοι τὴν γνώμην τῆς ἐπιτροπῆς παρακαλῶ νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται ὀλίγοι.) Παρεδέχθη ἡ γνώμη τῆς ἐπιτροπῆς. «Ἐδάφιον γʹ. Εἰς ἐκτέλεσιν τῶν περὶ ἐκλογῆς βουλευτῶν, ἐθνοφυλακῆς καὶ στρατολογίας νόμων....... 2,000.» Ἡ ἐπιτροπὴ προτείνει νὰ προσδιορισθῇ εἰς μόνον δραχμὰς 1,000.

§97ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ἐγὼ προτείνω ν’ ἀφαιρεθῇ παντάπασι, διότι ὁ κληροῦχος προκαταβάλλει τὰ ἔξοδα.

§98ΝΙΚΟΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Δὲν πρόκειται περὶ στρατολογίας. Πρόκειται περὶ τῆς ἐθνοφυλακῆς καὶ τοῦ νόμου περὶ στρατολογίας. Εἶναι ἀντικείμενά τινα, τὰ ὁποῖα ἐπιβαρύνουν τοὺς ζητοῦντας τὴν ἀναθεώρησιν· εἶναι ὅμως καὶ ἀντικείμενα, τὰ ὁποῖα ἐπιβαρύνουν τὸ Κράτος· ὥστε τοὐλάχιστον νὰ περιορισθῇ ὅπως ἐπρότεινεν ἡ ἐπιτροπή.

§99ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις. «Ἄρθρον 6. Ἀρχειοφυλακεῖα.»

§100ΝΙΚΟΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Θὰ μοὶ ἐπιτρέψῃ ἡ Βουλὴ νὰ τῇ ὑποβάλω ὀλίγας παρατηρήσεις, καὶ τοῦτο διὰ νὰ μὴ συμβῇ κανὲν λάθος. Διὰ τῆς δηλώσεως, τὴν ὁποίαν εἰσήγαγον διὰ τοῦ ἐντίμου ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, ἔκαμον πολλὰς ἐλαττώσεις ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 6 τοῦ Βʹ. κεφαλαίου τοῦ

προϋπολογισμοῦ· τοὐτέστιν,

ΑΡΧΕΙΟΦΥΛΑΚΕΙΑ.

ὥστε νομίζω, ὅτι αὗται αἱ ἐλαττώσεις εἶναι ἀρκεταί.

§101ΚΩΝΣΤΑΝΤΑΣ. Ἡ ἐπιτροπὴ ἔφθασεν εἰς τὰ ἀκόλουθα συμπεράσματα. Νὰ συγχωνευθῶσι τὰ ἀρχειοφυλακεῖα τῆς Βουλῆς καὶ τῆς Γερουσίας μὲ τὸ γενικὸν ἀρχειοφυλακεῖον, καὶ ἑπομένως νὰ παυθῶσιν οἱ ὑπάλληλοι, οἱ ὁποῖοι ὑπάρχουν ἐκεῖ. Ὁ γραμματεὺς τῆς ἐπιτροπῆς, φαίνεται, ἔκαμε λάθος εἰς τὴν ἔκθεσιν.

§102ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Μίαν παρατήρησιν, Κ. Πρόεδρε,........ (Δὲν ἀκούεται ὁ ῥήτωρ ἕνεκα τοῦ θορύβου). Ὁ ἐπιτετραμμένος τὸ ἀρχειοφυλακεῖον Ζακύνθου εἶναι ἄνθρωπος τιμιώτατος καὶ ἱκανώτατος· ἀλλ’ ἕνεκα τῆς ἡλικίας του δὲν ἠμπορεῖ νὰ κάμῃ αὐτὴν τὴν ὑπηρεσίαν καὶ εἶναι πολὺ πιθανὸν νὰ παραιτηθῇ, διότι ἔχει καὶ κεκτημένον δικαίωμα συντάξεως ἴσης μὲ τὸν μισθόν του· ὥστε οἰκονομία δὲν θὰ προκύψῃ. Διὰ τοῦτο προτείνω νὰ διατηρηθῇ ὁ διευθυντὴς τοῦ ἀρχειοφυλακείου Ζακύνθου.

§103ΣΕΡΒΟΣ. Παρατηρῶ, ὅτι ὁ ἀρχειοφύλαξ δὲν εἶναι μόνον ἐπιτετραμμένος νὰ φυλάττῃ τὰ διάφορα ἀρχεῖα, τὰ ὁποῖα εἶναι πολυπληθῆ, διότι ὑπάρχουν εἰς τὰ ἀρχειοφυλακεῖά μας ἔγγραφα 300 ἐτῶν καὶ ἔχουν ἀνάγκην αὐτῶν καὶ τὰ δικαστήρια καὶ οἱ πολῖται, ἀλλ’ εἶναι ὑπόχρεως νὰ ἀνευρίσκῃ αὐτὰ καὶ δίδῃ ἀντίγραφα. Τώρα, ἐὰν δὲν ἔχῃ καὶ τοὺς ἀναγκαίους βοηθοὺς διὰ νὰ εὑρίσκωσιν αὐτὰ τὰ ἔγγραφα, καὶ νὰ κάμνουν τὰ ἀντίγραφα, εἶναι φυσικῶς ἀδύνατον νὰ ὑπάρξῃ ὑπηρεσία. Ὁ ἀρχειοφύλαξ θὰ δώσῃ μόνον ὁδηγίας, ὅπως εὑρεθῇ τὸ δεῖνα ἢ δεῖνα ἔγγραφον, ἀλλ’ ὁ ὑπάλληλος πρέπει νὰ τὸ εὕρῃ καὶ νὰ κάμῃ τὴν ἀντιγραφὴν αὐτοῦ.

§104ΠΑΔΟΒΑΣ. ........... (ἡ ἀρχὴ τοῦ λόγου δὲν ἀκούεται ἕνεκα θορύβου). Μοὶ φαίνεται, ὅτι διὰ νὰ παραδεχθῇ αὐτὴ ἡ γνώμη, πρέπει ἡ ἔντιμος Βουλὴ νὰ γνωρίζῃ τὴν θέσιν τῶν πραγμάτων καὶ τὰς ἀνάγκας τοῦ τόπου. Ὅστις μετέβη εἰς Κέρκυραν γνωρίζει, ὅτι τὸ ἀρχειοφυλακεῖόν μας εἶναι ἓν κατάστημα ἴσων διαστάσεων τοῦ καταστήματος τῆς Βουλῆς, καὶ εἶναι πλῆρες ἀπὸ ἔγγραφα ἀνατρέχοντα εἰς τὰ 1400 καὶ 1300. Εἶναι διάφοροι ὑπάλληλοι ἐκεῖ, οἱ ὁποῖοι κατὰ τὸ σύστημα τὸ ἰδικόν μας εἶναι ὑποχρεωμένοι νὰ κάμνουν ἀντίγραφα διαφόρων ἐπισήμων ἐγγράφων· εἶναι ὀκτὼ αὐτοὶ, καὶ δύναμαι νὰ σᾶς βεβαιώσω, κύριοι, ὅτι εἰς μερικὰς ἐποχὰς τοῦ χρόνου, δηλ. καθ’ ὅλον τὸ ἔτος, ἐξαιρουμένων μόνον τῶν ἐποχῶν τῶν δικαστικῶν διακοπῶν, αὐτοὶ οἱ ὀκτὼ ὑπάλληλοι δὲν ἐξαρκοῦσιν εἰς τὰς ἀνάγκας τοῦ τόπου. Ἐὰν λοιπὸν γίνῃ αὐτὴ ἡ ἐλάττωσις τοῦ ἀριθμοῦ, σᾶς βεβαιῶ, ὅτι παραλύεται ἡ ὑπηρεσία, καὶ ἡ παράλυσις αὐτῆς τῆς ἰδιαιτέρας ὑπηρεσίας φέρει καὶ μίαν ἄλλην μεγίστην ζημίαν· διότι, ἐὰν ὁ πολίτης στερηθῇ ἐντὸς ὡρισμένης προθεσμίας ἑνὸς ἐγγράφου, δὲν δύναται νὰ ὑπερασπισθῇ τὰ δικαιώματά του ἐνώπιον τῶν δικαστηρίων. Ὑποβάλλω, κύριοι, αὐτὰς τὰς σκέψεις, ὑποστηρίζων τὸν παλαιὸν προϋπολογισμόν.

§105ΤΣΟΥΓΑΝΑΤΟΣ. Τὰς αὐτὰς παρατηρήσεις κάμνω κ’ ἐγὼ διὰ τὴν Κεφαλληνίαν.

§106ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΑΔΗΣ. Νομίζω, ἂς μοι ἐπιτραπῇ ἡ ἔκφρασις, ὅτι οἱ περισσότεροι δὲν ἠξεύρουν περὶ τίνος νομοθετοῦμεν.

§107ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Περὶ τῶν ἀρχειοφυλακείων.

§108ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΑΔΗΣ. Σᾶς εὐχαριστῶ, ὅτι μὲ ἐφωτίσατε. Ἐὰν λοιπὸν τὰ ἀρχεῖα ᾖναι δημόσια, ὀφείλουν, νομίζω, νὰ τοποθετηθῶσιν εἰς τὸ κέντρον τοῦ Κράτους, καὶ ἂν ᾖναι, ὅπως ἀποκαλοῦνται ἐν Ἑπτανήσῳ, δημοτικὰ ἢ ἐπαρχιακὰ, τότε τοποθετοῦνται εἰς τὰ ἐπαρχεῖα καὶ εἰς τὰ δικαστήρια, καὶ κατὰ συνέπειαν τότε πληρόνουν οἱ δῆμοι. Ἀλλὰ νομίζω, ὅτι τὸ ἀρχεῖον τῆς Κερκύρας εἶναι πλούσιον, καὶ ἔχομεν καὶ βιβλιοθήκην ἐκεῖ, ἓν κατάστημα ἀρκετὰ εὐρύχωρον· νομίζω ὅτι τὸ ἀρχειοφυλακεῖον πρέπει νὰ μετατεθῇ εἰς τὴν βιβλιοθήκην, ὅπου ὑπάρχουν καὶ πολύτιμα συγγράμματα καὶ ἄλλα τιμαλφῆ εἴδη.

§109ΛΕΙΒΑΔΑΣ. Ἐγὼ θὰ κάμω πρότασιν γραπτὴν νὰ τὰ ῥίψωμεν εἰς τὴν φωτιὰν νὰ καοῦν ὅλα.

§110ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ. Παρεδέχθημεν τὴν ἐλάττωσιν, τὴν ὁποίαν ἔφερε τὸ ὑπουργεῖον, διότι αὐτὸ τὸ ἀρχειοφυλακεῖον τῆς Κερκύρας συνίσταται ἀπὸ ἕνα ἀρχειοφύλακα καὶ ὀκτὼ γραφεῖς, τῶν ὁποίων ἡ ἐργασία εἶναι νὰ δίδουν τὰ ἀντίγραφα.

§111ΠΑΔΟΒΑΣ. Κάμνετε ἀποφάσεις χωρὶς νὰ ἔχετε γνῶσιν.

§112ΖΩΤΟΣ. Ἡμεῖς ἐφέραμεν ἐλάττωσιν ἄνευ βλάβης τῆς ὑπηρεσίας. Τὸ ἀρχειοφυλακεῖον τῆς Γερουσίας εἴπομεν νὰ συγχωνευθῇ μετὰ τοῦ ἀρχειοφυλακείου τῆς Κερκύρας. Τὰ ἀρχειοφυλακεῖα ἐκεῖ εἶναι προσοδοφόρα, διότι εἶναι ὡς τὰ συμβολαιογραφεῖα τὰ ἰδικά μας, περιέχουν νόμους ἀρχαιοτάτους, συμβόλαια, πράξεις ἐπαρχιακὰς καὶ δικαστικὰς κτλ. ἑπομένως ἀνάγκη πάντοτε νὰ ὑπάρχωσί τινες ὑπάλληλοι. Κατὰ τὰς παρατηρήσεις δὲ τοῦ Κ. Λομβάρδου, εἴπομεν νὰ προστεθῇ εἷς ὑπάλληλος εἰς τὸ ἀρχειοφυλακεῖον Ζακύνθου. (θόρυβος) ....

§113ΝΙΚΟΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Ἂς ἀρχίσωμεν νὰ ψηφίσωμεν ἐφ’ ἑνὸς ἑκάστου ἄρθρου τακτικῶς, καὶ τότε, ὅστις ἔχει, δύναται νὰ φέρῃ παρατηρήσεις.

§114ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐρχόμεθα εἰς τὴν διαίρεσιν, τὴν ὁποίαν ἔχει τὸ ὑπουργεῖον.

§115ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Κατὰ τὸν προϋπολογισμὸν, τὸν ὁποῖον συνέταξε τὸ προκάτοχον ὑπουργεῖον, εἰς τὰ ἀρχειοφυλακεῖα τῆς γενικῆς ὑπηρεσίας ὑπῆρχον δύω γραμματεῖς ἀ. τάξεως καὶ τέσσαρες βʹ. Τὸ ὑπουργεῖον εἰς τὴν δήλωσίν του εἶπεν, ὅτι δύνανται νὰ ἀπαλειφθῶσιν οἱ τρεῖς τῆς βʹ. καὶ ἑπομένως νὰ ἐπέλθῃ ἐλάττωσις 6,327 δραχμῶν. Ἡ ἐπιτροπὴ δὲ λέγει νὰ λείψῃ καὶ εἷς ἀκόμη.

§116ΖΩΤΟΣ. Καὶ τὸ ἀρχειοφυλακεῖον τῆς Γερουσίας νὰ μετατεθῇ εἰς τὸ ἀρχειοφυλακεῖον τῆς Κερκύρας.

§117ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ θέσω εἰς ψηφοφορίαν τὴν πρότασιν τοῦ Κ. Ζώτου ν’ ἀπαλειφθῇ καὶ τὸ ὑπόλοιπον ἀκόμη. Οἱ παραδεχόμενοι παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη. Ἑπομένως ἡ Βουλὴ παραδέχεται τὴν ἐλάττωσιν, ἣν φέρει τὸ ὑπουργεῖον συνισταμένην εἰς δραχμὰς 6,327. Ἔχομεν λοιπὸν ἤδη τὸ ἀρχειοφυλακεῖον Κερκύρας. Θέτω εἰς ψηφοφορίαν τὴν πρότασιν τοῦ Κ. Παδοβᾶ, ὁ ὁποῖος ζητεῖ νὰ διατηρηθῶσιν οἱ βοηθοὶ, τοὺς ὁποίους κατήργησε τὸ ὑπουργεῖον. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν τοῦ Κ. Παδοβᾶ παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ ἀπέῤῥιψεν. Ἑπομένως παραδέχεται τὸ ποσὸν ὡς ἔχει εἰς τὸν προϋπολογισμόν. «Ἀρχειοφυλακεῖον Κεφαλληνίας.»

§118ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις.

§119ΠΡΟΕΔΡΟΣ. «Ἀρχειοφυλακεῖον Ζακύνθου.»

§120ΝΙΚΟΛΟΠΟΥΛΟΣ. Παραδεχόμεθα ἐνταῦθα τὴν παρατήρησιν τοῦ Κυρίου Λομβάρδου ὡς λογικήν.

§121ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀντιλέγει τις;

§122ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§123ΠΡΟΕΔΡΟΣ. «Ἀρχειοφυλακεῖον Λευκάδος.»

§124ΣΕΡΒΟΣ. Τὰ ἀρχειοφυλακεῖα χρησιμεύουν εἰς τὴν Ἑπτάνησον εἰς τὸ νὰ κάμνουν τὰς ἐργασίας ἐκείνας, τὰς ὁποίας ἐδῶ κάμνουν τὰ συμβολαιογραφεῖα. Ὑπάρχουν ἐντὸς αὐτῶν 200 ἐτῶν ἔγγραφα, καὶ τὰ ἀρχειοφυλακεῖα καταναλίσκουν τὸ τρίτον τοῦ δαπανωμένου χαρτοσήμου, καὶ οὕτω πως παρέχουν εἰς τὴν Κυβέρνησιν σημαντικὸν ποσόν. Πῶς δύναται λοιπὸν νὰ προχωρήσῃ ἡ ὑπηρεσία ἄνευ τινὸς γραφέως; Τρεῖς ὑπῆρχον καὶ ἀπηλείφθησαν καὶ οἱ τρεῖς.

§125ΝΙΚΟΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Ὑπάρχει εἷς Ἀρχειοφύλαξ· δέχομαι νὰ ὑπάρχῃ καὶ εἷς βοηθός.

§126ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει ἑτέρα ἀντίῤῥησις; Λοιπὸν ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. «Κεφάλαιον Γʹ. Δημοσία ἀσφάλεια. Γενικὰ μέτρα ἀσφαλείας.»

§127Χ. ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Παρατηρῶ μετ’ εὐχαριστήσεως, ὅτι ἡ Βουλὴ καὶ τὸ ὑπουργεῖον δεικνύουσι προθυμίαν ὡς πρὸς τὰς οἰκονομίας, τὰς ὁποίας θέλουν νὰ φέρουν εἰς τὸν προϋπολογισμόν. Διὰ τοῦτο πιστεύω, ὅτι θέλει ἐπιτραπῆ καὶ εἰς ἐμὲ νὰ ὑποβάλω παρατηρήσεις τινὰς καθόσον ἀφορᾷ τὸ κεφάλαιον τῆς δημοσίας ἀσφαλείας. Ἄλλοτε, Κύριοι, ἀναγινώσκοντες τὸν προϋπολογισμὸν παρετηροῦμεν, ὅτι ἐσημειοῦτο ἓν ποσὸν διὰ περίθαλψιν τῶν ἀνδραγαθησάντων ὑπὲρ τῆς πατρίδος· κατόπιν ἐσημειοῦτο ἕτερον δι’ ἔξοδα ταφῆς ἀγωνιστῶν. Ἤδη δὲ ἀντὶ τούτων σημειοῦνται ἕτερα ποσά, ὡς «δι’ ἀποζημίωσιν τῶν ἀνδραγαθησάντων πρὸς ἐξόντωσιν τῆς ληστείας»· καὶ τὸ ποσὸν δὲν εἶναι ὀλίγον· εἶναι δρ. 200,000.

§128ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἠλαττώθη εἰς 150,000.

§129ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Τί ἐμφαίνει τοῦτο; ὅτι πραγματικῶς ἡ ἐπικράτεια διατελεῖ μαστιζομένη ἀπὸ τὴν ληστείαν. Καὶ ἐν τούτοις εἰς ὅλους τοὺς προϋπολογισμοὺς τοῦ Κράτους θέλετε εὕρει σημειωμένον αὐτὸ τὸ ποσὸν τῶν 200,000 δραχμῶν. Παρατηρήσας καὶ τὸ φύλλον τῆς λεπτομερείας εἰς τὴν ἔκθεσιν τοῦ Κ. ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν δὲν εὗρον λόγους, οἱ ὁποῖοι νὰ ὑποστηρίζουν, ὅτι τὸ προσημειούμενον ποσὸν εἰς τὸν προϋπολογισμὸν πρὸς ἐξόντωσιν τῆς ληστείας ἔφερε καὶ καλὰ ἀποτελέσματα. Ἐπερίμενα νὰ μάθω ἀπὸ τὸν Κύριον ὑπουργὸν, ὅτι ἐξωντώθησαν τόσοι λῃσταὶ, ὅτι ἠνδραγάθησαν οἱ δεῖνα καὶ δεῖνα στρατιῶται ἢ πολῖται, καὶ ὅτι τὸ ποσὸν ἐξωδεύθη, καὶ τότε ἤθελον σκεφθῆ, ἂν ἔπρεπε νὰ ψηφίσω ὑπὲρ ἢ κατὰ τοῦ σημειουμένου ποσοῦ. Φρονῶ, ὅτι τὸ ποσὸν εἶναι ὑπέρογκον, καὶ πρέπει νὰ μετριασθῇ. Ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ ἄρθρου παρατηρῶ σημειωμένας καὶ τὰς λέξεις εἰς ἀντιμισθίαν ἐμμίσθων ἐθνοφυλάκων καὶ ἄλλα ἔκτακτα μέτρα δημοσίας ἀσφαλείας». Τοῦτο περιέχει κἄτι τι ἀόριστον, καὶ δὲν δύναμαι νὰ τὸ ἐννοήσω. Ἀφοῦ ἡ Βουλὴ εἶναι φειδωλὴ καὶ διὰ 500 δραχ. πρέπει, νομίζω, νὰ μετριάσῃ καὶ τὸ ποσὸν αὐτό. Ἡ Συνέλευσις καὶ ἡ Βουλὴ, ὡς γνωρίζετε, ἀπεφάσισε νὰ μὴ ὑπάρχουν ἔμμισθοι ἐθνοφύλακες, διότι γεννῶνται ἄπειρα παράπονα. Καὶ πρὸς τί νὰ ἔχωμεν ἔμμισθον ἐθνοφυλακὴν, ἀφοῦ ηὐξήσαμεν τὴν χωροφυλακὴν, καὶ ἤδη διὰ τοῦ νόμου περὶ στρατολογίας τὸν στρατὸν; Αὐτὸ τὸ ποσὸν διὰ τοῦτο δὲν πρέπει νὰ ὑπάρχῃ, διότι χρησιμεύει μᾶλλον πρὸς διαφθορὰν, ὁ δὲ προορισμὸς τῆς ἐθνοφυλακῆς εἶναι ἄλλος. Ἔπειτα ἔρχεται ἡ αὔξησις τοῦ μισθοῦ τῆς χωροφυλακῆς....

§130ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Μετετέθη εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν στρατιωτικῶν.

§131ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ὅταν ἔλθωμεν λοιπὸν ἐκεῖ, ἐπιφυλάσσομαι νὰ ὁμιλήσω, ὅπως ἀποδείξω, ὅτι ἡ αὔξησις εἶναι ἐπιβλαβής. Προτείνω λοιπὸν τὸ ποσὸν τῆς δημοσίας ἀσφαλείας ἀντὶ 150,000 νὰ περιορισθῇ εἰς 100,000 μόνον δραχμῶν.

§132ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ δεύτερον ἐδάφιον τοῦ ἄρθρου περὶ δημοσίας ἀσφαλείας ἀπηλείφθη ἀπὸ τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν. Οἱ ὑπομοίραρχοι καὶ ἀνθυπομοίραρχοι, οἱ ὁποῖοι εἶχον προστεθῆ, ἐπληρώνοντο ἀπὸ τὸ κεφάλαιον τὸ καθιερωμένον διὰ τὴν δημοσίαν ἀσφάλειαν. Προτείνω λοιπὸν εἰς τὴν Βουλὴν νὰ προστεθῇ εἰς τὸ ἐδάφιον αὐτὸ τοῦτο, καθόσον οὐδόλως γίνεται λόγος εἰς τὸ μετατιθέμενον κεφάλαιον εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν περὶ τῶν μοιράρχων καὶ ἀνθυπομοιράρχων, ὡσὰν νὰ καταργῶνται αἱ θέσεις αὗται, ἐνῷ, ὡς γνωρίζετε, εἰσὶ κεναὶ. Ἂν αἱ θέσεις αὐτῶν μείνωσι κεναὶ, θὰ ἐπέλθῃ βλάβη εἰς τὴν ὑπηρεσίαν καὶ τὴν δημοσίαν ἀσφάλειαν.

§133ΝΙΚΟΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Δὲν ἤλπιζον νὰ γίνῃ λόγος εἰς τὸ κεφάλαιον αὐτὸ τῆς δημοσίας ἀσφαλείας, διότι ἀπὸ 200,000 τὸ ἠλαττώσαμεν εἰς 150,000, ἀλλὰ καὶ τοῦτο ἐφάνη εἴς τινας ὑπερβολικόν. Ἔπρεπεν ὅμως νὰ λάβωσιν ὑπ’ ὄψιν τὴν κατάστασιν τῆς δημοσίας ἀσφαλείας. Διά τινων προεκδεδομένων διαταγμάτων ὑπόσχονται ἀμοιβαὶ διὰ τὴν σύλληψιν λῃστῶν. Μᾶς εἶπόν τινες, ὅτι ὑπάρχουν ἔκτακτα μέτρα ἀσφαλείας καὶ ὅτι πρέπει νὰ τὰ ὁρίσωμεν. Ἀπὸ τῆς συστάσεως τοῦ κεφαλαίου οὕτως ἐγράφοντο, ὁρίζονται δὲ κατὰ τὴν ἐξέλεγξιν τῶν ἀπολογισμῶν. Ἐγὼ ὅμως εὔχομαι νὰ φθάσῃ αὐτὸ τὸ ποσὸν καὶ νὰ μὴν ὑπερβῇ τὰς 150,000 δραχμῶν.

§134ΣΤΡΑΤΟΣ. Κύριοι, εἰς τὰ περὶ γενικῆς ἀσφαλείας μέτρα εἶμαι ἐναντίος εἰς τὴν γνώμην τοῦ Κ. ὑπουργοῦ, καὶ θαυμάζω διότι εἶπεν, ὅτι ἔφερεν ἐλάττωσιν σπουδαίαν, καὶ τὴν ἐλάττωσιν αὐτὴν εἰς τὸ περὶ μοιράρχων καὶ ὑπομοιράρχων ἐδάφιον τὴν ἔφερεν, ἀφοῦ ἠλάττωσε καὶ τοὺς ἀστυνομικοὺς κλητῆρας. Ἀλλ’ εἶναι ἐλάττωσις αὕτη; Θέλει νὰ παύσῃ τοὺς ἀνθυπομοιράρχους καὶ ὑπομοιράρχους, ἀλλ’ ἂς ἴδωμεν ἐὰν τὸ μέτρον αὐτὸ θὰ ὠφελήσῃ ἢ θὰ βλάψῃ τὴν ὑπηρεσίαν. Παραδέχομαι ὅτι ὁ ὑπουργὸς διὰ λόγους οἰκονομίας ἐπέφερε τὴν κατάργησιν τοῦ κεφαλαίου τούτου. Ἀλλ’ ἐν περιπτώσει, καθ’ ἣν εὑρεθῇ εἰς θέσιν νὰ καταργήσῃ αὐτὸ τὸ κεφάλαιον, δὲν θὰ εὑρεθῇ εἰς τὴν ἀνάγκην μετὰ παρέλευσιν 2 ἢ 3 μηνῶν νὰ αὐξήσῃ τὸν ἀριθμὸν αὐτῶν καὶ ἐπαναφέρῃ καὶ τοὺς ἄλλους, τοὺς ὁποίους εἶχεν εἰς ἀργίαν· διότι πρέπει νὰ μάθετε, ὅτι ἐκ τῆς χωροφυλακῆς εἶναι ἐπέκεινα τῶν 11 ἀνθυπομοιράρχων εἰς ἀργίαν. Ἡ ἐπανάστασις προῆλθεν εἰς πολλὰς τοιαύτας μεταβολάς· καθὼς ὅμως ὅλοι ἐτέθησαν εἰς ὑπηρεσίαν, πρέπει καὶ αὐτοὺς τοὺς ὑπομοιράρχους νὰ τοὺς ἔχωμεν εἰς ὑπηρεσίαν πρὸ παντὸς ἄλλου, διότι καὶ αὐτοὶ ὠφελοῦσι τὴν ὑπηρεσίαν. Θὰ σᾶς φέρω παράδειγμα τὴν νῆσον Σαντορίνην· ἡ αὐτὴ ἔχει 25,000 ψυχῶν, καὶ μ’ ὅλον τοῦτο διοικεῖται ἀπὸ ἕνα ἐνωμοτάρχην, ἂν ᾖναι δυνατὸν εἷς ἐνωμοτάρχης νὰ ἔλθῃ εἰς σχέσιν καὶ εἰς συνεννόησιν πρὸς ἐκπλήρωσιν τῆς στρατιωτικῆς ὑπηρεσίας μὲ τὰς λοιπὰς ἀρχάς. Καὶ ὅμως καὶ ἐκείνους, ὅσοι ὑπάρχουν ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ καὶ δύνανται νὰ τεθῶσιν εἰς ἀργίαν, ζητοῦν καὶ τοὺς ὀλίγους αὐτοὺς νὰ τοὺς φέρωμεν εἰς τὴν τάξιν τῆς ἀργίας, ἀφίνοντες ἓν κενὸν εἰς τὴν ὑπηρεσίαν. Λοιπὸν καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὸ βʹ. ἐδάφιον δὲν παραδέχομαι τὴν γνώμην τοῦ ὑπουργοῦ, διότι ἂν ὁ ὑπουργὸς κηρύττῃ, ὅτι δι’ αὐτοῦ θὰ προέλθωσιν οἰκονομίαι, ἐκεῖνα ὅμως τὰ ὁποῖα θὰ οἰκονομηθῶσι θὰ τὰ χάσῃ διὰ τῆς βλάβης τῆς ὑπηρεσίας. Καθ’ ὅσον δὲ ἀφορᾷ τὸ γʹ. ἐδάφιον, δι’ αὐτοῦ πρόκειται νὰ ἐλαττωθῶσιν οἱ ἐθνοφύλακες. Πρὸ τεσσάρων μηνῶν ἤμην εἷς ἐξ ἐκείνων τῶν ὀπαδῶν τοῦ ὑπουργείου τοῦ Κουμουνδούρου, ὅστις ἐξέφραζε μυρία παράπονα κατὰ τῆς ἐθνοφυλακῆς ὁ δὲ Κουμουνδοῦρος διέλυσε τότε τοὺς ἐμμίσθους ἐθνοφύλακας. Εἶναι ἀληθές, ὅτι κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην ἡ ἐπαρχία μου, ἡ τοῦ Βάλτου, ἦτον ἥσυχος, καὶ ἐν γένει ὅλη ἡ Ἀκαρνανία. Ἐν γένει ὅμως ὅλη ἡ μεθόριος γραμμὴ πάσχει ἐξ ἑνὸς φαινομένου, προερχομένου ὄχι ἐκ τοῦ ἀναγώγου καὶ τῆς κακίας τῶν ἀνθρώπων, ὅσον ἐκ τῆς θέσεως τῶν μεθορίων ἐκείνων ἐπαρχιῶν, διότι αὗται συνορεύουσαι μετὰ τῆς Τουρκίας εὑρίσκονται εἰς θέσιν ἀκαταστασίας εἰς οἵαν αὕτη πάντοτε εὑρίσκεται. Λοιπὸν, ἐὰν πρὸ ἓξ μηνῶν ἦτον ἥσυχος καὶ δὲν ὑπῆρχον εἰμὴ ἓξ λῃσταὶ εἰς ὅλην αὐτὴν τὴν μεθόριον γραμμὴν, αἰφνιδίως εἰσήλασαν ἀπὸ τὸ ἐξωτερικὸν 44 λῃσταί. Κύριοι, πρέπει νὰ ἠξεύρετε, ὅτι καὶ ἐγὼ πάντοτε ἐφρόντισα ὑπὲρ τοῦ τακτικοῦ στρατοῦ, διότι οὗτος προσήνεγκε πολλὰς καὶ ἐξόχους ὑπηρεσίας εἰς τὴν πατρίδα, καὶ τὸ ἔθνος ὀφείλει πολλὴν τὴν εὐγνωμοσύνην εἰς αὐτὸν. Καθ’ ὅσον ὅμως ἀφορᾷ τὴν λῃστείαν, κατὰ τὴν ἐποχὴν τοῦ 1854 καὶ τὴν ἐξόντωσιν αὐτῆς, ὀφείλω νὰ εἴπω, ὅτι ὁ τακτικὸς στρατὸς δὲν εἶναι τὸ μέσον, διὰ τοῦ ὁποίου κατεστράφη ἡ λῃστεία, μ’ ὅλην τὴν προθυμίαν ἣν εἶχεν. Ὁ προορισμός του δὲν ἦτο διὰ νὰ καταστρέψῃ τὰς λῃστρικὰς συμμορίας. Τὸ πρῶτον ἐλατήριον ἦτο καὶ ἔσονται αἱ ἐπαρχίαι. Διὰ τοῦτο κατὰ τὸ 1857, πρωθυπουργοῦντος τοῦ Κ. Βούλγαρη, κατεστράφησαν σπουδαῖαι λῃστρικαὶ συμμορίαι εἰς τὰς ἐπαρχίας Ἀκαρνανίας καὶ Φθιώτιδος, διότι ὅλαι αἱ ἐπαρχίαι ἐσηκώθησαν ἐπὶ ποδὸς, διότι Μοίραρχοι ἦσαν διοικηταὶ, καὶ διότι ἠδυνήθησαν νὰ ἀναγκάσωσι τὸν κόσμον νὰ καταστρέψῃ αὐτὸς τὴν λῃστείαν. Ἀλλ’ εἰς ἐκείνας τὰς περιστάσεις καὶ μετὰ ταῦτα ἐχρησίμευσε τὰ μέγιστα καὶ ἡ ἐθνοφυλακὴ ἡ ἔμμισθος. Ηὐχόμην, ὅτε κατὰ τὸ 1854 κατηργήθη ἡ ὁροφυλακὴ, ἐνῷ ἡ ἐπαρχία μου ἦτον ἐξ ἐκείνων, αἵτινες εὕρισκον τροφὴν εἰς τὴν ὁροφυλακὴν, ηὐχόμην νὰ ἀφήσωσιν οἱ ἐπαρχιῶταί μου τὸ τουφέκι καὶ νὰ καλλιεργῶσι τοὺς ἀγρούς. Εὔχομαι δὲ καὶ τώρα νὰ εὑρεθῶμεν εἰς θέσιν, ὥστε οἱ ὀλίγοι ἐκ τῆς ἐπαρχίας μου, οἵτινες εἶναι ἐθνοφύλακες, νὰ ἀφήσωσι τὸ τουφέκι καὶ νὰ ἀρχίσωσι τὴν καλλιέργειαν· δυστυχῶς ὅμως πρέπει νὰ ἔχουν εἰς τὸν ἀγρὸν καὶ τὸ τουφέκι πλησίον των. Πρό τινος χρόνου, ὅτε ὁ νῦν ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ἐστάλη πρὸς καταδίωξιν τῆς λῃστείας, ἔλεγεν, ὅτι τότε δύναται νὰ καταστρέψῃ τὴν λῃστείαν, ὅταν δοθῇ εἰς αὐτὸν παρὰ τῶν ὑπουργείων τῶν Στρατιωτικῶν καὶ Ἐσωτερικῶν νὰ ἔχῃ τὴν ἐξουσίαν τοῦ νὰ δύναται νὰ μεταχειρισθῇ τὴν ἔμμισθον ἐθνοφυλακήν. Εὔχομαι νὰ μὴ ὑπάρξῃ αὐτὴ ἡ ἀνάγκη, ἀλλ’ ὑπάρχει, καὶ δὲν εἶναι δυνατόν ποτε, Κύριοι, νὰ εὐδοκιμήσῃ οὐδεμία καταδίωξις τῆς λῃστείας, ἐν περιπτώσει, καθ’ ἣν δὲν παραδεχθῶμεν νὰ ὑπάρχῃ ἐπὶ τῆς ὁροθετικῆς γραμμῆς μέρος ἐμμίσθου ἐθνοφυλακῆς. Σᾶς εἶπον, ὅτι εὔχομαι νὰ μὴ ὑπάρξῃ ποτὲ ἀνάγκη τοιαύτη, ἀλλ’ ὑπάρχει. Προτείνω λοιπὸν οἱ ὀλίγοι ἐθνοφύλακες, οἱ ὁποῖοι ὑπάρχουσι, νὰ μείνωσι, διότι δυνάμεθα δι’ αὐτῶν νὰ ἔχωμεν ἓν ἀποτέλεσμα, καθόσον καὶ ὁ τακτικὸς στρατὸς εἶναι ὀλίγος. Προτείνω τὴν ποσότητα τῶν 150,000 δραχ. διὰ τοὺς ἐμμίσθους ἐθνοφύλακας κτλ. νὰ μὴ τὴν καταργήσωμεν, διότι, ἂν τὴν καταργήσωμεν, πλεοναζούσης τῆς λῃστείας, θὰ ἀναγκασθῶμεν νὰ ἐξοδεύσωμεν περισσότερα. Ἐὰν δὲ ᾖναι βέβαιον, ὅτι αἱ Κυβερνήσεις δὲν ἔδωκαν τὴν ἀπαιτουμένην εἰς τὰς δαπάνας προσοχὴν, ἂς θέσῃ ἡ Βουλὴ ἓν μέτρον, ὥστε νὰ ἔχωνται αἱ δαπάναι ἐνώπιον τῆς Βουλῆς καὶ νὰ ἐξελέγχωνται. Καθ’ ὅσον δὲ ἀφορᾷ τὸ γʹ. ἐδάφιον, ἐπειδὴ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν εἶναι τὸ ὑπουργεῖο, τὸ ὁποῖον ηὔξησε τὸν μισθὸν τῆς χωροφυλακῆς, τὸ αὐτὸ ὑπουργεῖον πρέπει νὰ διατηρήσῃ τὴν μισθοδοσίαν αὐτὴν, καὶ δὲν πρέπει νὰ ἐπιβαρυνθῇ μὲ αὐτὰ τὰ ἔξοδα τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν. Ὅλος ὁ κόσμος φωνάζει, ὅτι γίνονται πολλὰ ἔξοδα εἰς τὸν τακτικὸν στρατὸν, καὶ διὰ νὰ μὴ γίνωνται περισσότερα παράπονα δὲν πρέπει νὰ θέσητε αὐτὸ τὸ ἔξοδον εἰς τὸν τακτικὸν στρατόν. Λέγω λοιπὸν, ὅτι πρέπει νὰ μείνῃ τὸ ἔξοδον αὐτὸ εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν.

§135Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Κύριοι, καθ’ ὅσον ἀποβλέπει τὸ ποσὸν τὸ προσδιορισθὲν διὰ τοὺς ὑπομοιράρχους, οἱ ὁποῖοι εὑρίσκονται εἰς ἀργίαν, θέλω ὑποβάλει ὑπ’ ὄψιν σας παρατηρήσεις τινὰς, συμβιβαζομένας ὄχι μὲ τὴν δαπάνην, ἣν πρόκειται νὰ κάμῃ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν, ἀλλὰ μὲ αὐτὴν τὴν πειθαρχίαν τοῦ στρατοῦ, ἡ ὁποία εἶναι μέγα τι κατ’ ἐμέ. Ἡ πειθαρχία τοῦ στρατοῦ εἶναι ἡ βάσις καὶ ἡ δύναμις αὐτοῦ, ἀνήκει δὲ εἰς τὸ ἔθνος, καὶ ἡ Κυβέρνησις εἶναι ὑπόλογος δι’ αὐτὴν, ὀφείλει εὐθύνας καὶ χρεωστεῖ νὰ τὴν παραδώσῃ εἰς τὴν διάδοχόν της ἀνέπαφον καὶ καθαρὰν, διότι ἄνευ αὐτῆς τίποτε εἰς τὴν στρατιωτικὴν ὑπηρεσίαν δὲν μένει. Ἐδῶ ἀκουσίως ἔχετέ τι, τὸ ὁποῖον θέλει περιπλέξει ὅλην τὴν στρατιωτικὴν νομοθεσίαν καὶ τὰ δικαστήρια εἰς ἀδιέξοδον λαβύρινθον. Ὑπάρχουσιν ἀξιωματικοὶ ὑπομοίραρχοι, οἱ ὁποῖοι διὰ Βασ. Διατάγματος εἶναι εἰς ἀργίαν, καὶ διὰ διαταγῆς τοῦ ὑπουργείου διευθύνουν ὑπομοιραρχίας, λαμβάνοντες τὸ περιπλέον τοῦ μισθοῦ των ἀπὸ τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν. Τί συμβαίνει ἐκ τούτου ἀκούσατε. Ὁ στρατιωτικὸς, ὅστις μετέβη εἰς ἀργίαν, δὲν ἔχει πλέον πειθαρχίαν, δὲν ἔχει δικαιώματα, δὲν ἔχει ἐξουσίαν, δὲν δύναται νὰ διαχειρισθῇ τὴν στρατιωτικὴν πειθαρχίαν· π. χ. ἔχει δικαίωμα νὰ λέγῃ, ὅτι δὲν ὑπακούει, καὶ ἡ ἐξουσία, — ἡ ὁποία θὰ ᾖναι ἐξουσία τοῦ Κράτους, καὶ πᾶσα παράβασις εἶναι κακούργημα εἰς τὴν στρατιωτικὴν ὑπηρεσίαν, ὁ δὲ ὑποδεέστερος, ἐὰν ἀπειθήσῃ εἰς τὸν ἀνώτερον, τίθεται εἰς τὴν εἱρκτὴν — ἡ ἐξουσία, ἐὰν μὲ θέσητε εἰς ἀργίαν, παύει, καὶ δὲν ἔχει ἄλλην τιμωρίαν, εἰμὴ τὴν τῆς στρατιωτικῆς τιμῆς. Λοιπὸν ἐννοεῖτε, ὅτι ὁ ἐν ἀργίᾳ ἀξιωματικὸς χάνει τὰ δικαιώματά του, ἑπομένως καὶ τὴν ἐξουσίαν τοῦ νὰ διατάττῃ, καὶ κατὰ συνέπειαν δὲν ὑποχρεοῦται κανεὶς νὰ τὸν ἀκούῃ, διότι ἔχουν τὸ δικαίωμα οἱ ὑποδεέστεροι νὰ τῷ εἴπωσι, δὲν σὲ ὑπακούομεν, καὶ δὲν ἠμπορεῖς νὰ τοὺς τιμωρήσῃς. Ἰδοὺ τὸ μέγα ἄτοπον, τὸ ὁποῖον φέρει ἡ ἀνώμαλος αὕτη κατάστασις. Ὥστε, ὡς βλέπετε, ἀφοῦ τὸ ἄτοπον τοῦτο ὑπάρχει, δύναται καὶ αὐτὸς νὰ ἀναλάβῃ μίαν ὑπηρεσίαν, καὶ ἂν ὁ ὑποδεέστερος δὲν θέλῃ νὰ ὑπακούσῃ, δὲν τιμωρεῖται μήτε αὐτός· ἀφ’ ἑτέρου αὐτὴ ἡ κατάστασις καταστρέφει τὴν πειθαρχίαν καὶ τοὺς νόμους, καὶ ἐὰν γίνῃ μία ἐγκληματικὴ πρᾶξις, ποῖος θὰ τὴν δικάσῃ; Ὁ στρατιωτικὸς νομοθέτης δὲν ἔδωκε τὸ δικαίωμα εἰς τὰ στρατιωτικὰ δικαστήρια, ἀλλ’ οὔτε τὰ πολιτικὰ δικαστήρια δύνανται νὰ δικάσωσιν αὐτὴν τὴν πρᾶξιν. Βλέπετε λοιπὸν, ὅτι ἡ κατάστασις αὕτη εἶναι ἐκτὸς τοῦ νόμου. Τώρα νὰ σᾶς εἴπω καὶ πῶς θεραπεύεται; Τὸ ἔξοδον γίνεται, αἱ θέσεις ὑπάρχουν, δὲν ἐννοῶ διατί νομίμως δὲν τοποθετοῦνται. Ἐὰν ᾖναι ἀνάγκη νὰ ὑπάρχουν, διὰ τί δὲν τοὺς διορίζουν; Ἐὰν δὲ δὲν ᾖναι ἀνάγκη, ἂς τηρηθῶσιν αἱ διατάξεις τοῦ νόμου, διότι ἡ ἀργία ἐν τῇ ἐνεργείᾳ εἶναι ἀσυμβίβαστον πρᾶγμα, ἀντίκειται εἰς τοὺς νόμους. Ἡ παροῦσα Κυβέρνησις δὲν ἐνέχεται εἰς αὐτὴν τὴν πρᾶξιν, οὐδὲ κατηγορῶ κᾀμμίαν Κυβέρνησιν, διότι τὰ τοιαῦτα ἦσαν πράγματα τῶν ἀνωμάλων περιστάσεων. Προτείνω λοιπὸν τὸ ἔξοδον νὰ μεταβῇ εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν, ὁ δὲ ὑπουργὸς νὰ μετακαλέσῃ ὅλους ἐκείνους, ὅσων χωρὶς ἀνάγκης ἡ ὑπηρεσία ἐστερήθη. Ὑποθέσατε, ὅτι τινὲς δύνανται νὰ χρησιμεύσωσιν εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν. Τότε θὰ τοὺς μεταχειρισθῇ τοὺς τοιούτους ὡς πολίτας, ὡς ὁδηγούς. Ἐπιθυμῶ νὰ λείψῃ μία ἀνωμαλία, τῆς ὁποίας αἱ συνέπειαι εἶναι ἐπιβλαβεῖς διὰ τὸ Κράτος. Ἀλλὰ, καθὼς ἔχουσι τὰ πράγματα, δὲν θὰ ἔχετε ἐξουσίαν νὰ διατάξητε, τὸ ὁποῖον εἶναι σπουδαῖον. Ἐννοῶ λοιπὸν τὸ κεφάλαιον τῆς χωροφυλακῆς νὰ διαγραφῇ ἀπὸ τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν, καὶ νὰ μεταβῇ εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν, ἵνα μὴ ὑπάρχωσιν ἀξιωματικοὶ πληρωνόμενοι ἀπὸ τὸ ὑπουργεῖον τῶν ἐσωτερικῶν, διότι φοβοῦμαι τὸν κίνδυνον, ὁ ὁποῖος δύναται νὰ προέλθῃ ἐντεῦθεν.

§136ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Ἀλλ’ ἐὰν παρουσιασθῇ ἔκτακτος ἀνάγκη νὰ μεταχειρισθῶμέν τινα ὡς ὁδηγόν;

§137Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἠμπορεῖτε νὰ τὸν μεταχειρισθῆτε ὡς πολίτην.

§138ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Εἴμεθα σύμφωνοι.

§139ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ἐπειδὴ ἔχομεν διδόμενα προηγούμενα, ὅτι διέταξέ ποτε εἷς ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν νὰ συνέλθωσιν εἰς τὴν Πρωτεύουσαν οἱ ὑπομοίραρχοι νὰ δώσωσιν ἐξετάσεις, καὶ ἀναλόγως τῆς ἱκανότητός των νὰ διορισθῶσι, καὶ ἐν τούτοι, οἱ ἀμαθεῖς ἐνεκρίθησαν, καὶ ἐκεῖνοι οἵτινες ἦσαν ἱκανοὶ, ἠδικήθησαν διὰ τοῦτο δὲν εἶναι καλὸν εἰς τὸν ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ χορηγῆται αὐτὸ τὸ δικαίωμα τοῦ νὰ διορίζῃ οὕς τινας θέλει, διότι εἶναι δέκα πέντε ὑπομοίραρχοι, οἱ ὁποῖοι....

§140Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Τὸ δικαίωμα αὐτὸ ὁ νόμος τὸ δίδει εἰς τὸν ὑπουργόν.

§141Α. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Κύριοι, ἀνθίσταμαι κατὰ τῶν ἀγορεύσεων τῶν δύω ἐντίμων συναδέλφων, τῶν πρὸ μικροῦ καταβάντων του βήματος. Δὲν ὑποθέτω ποτὲ, Κύριοι, ὅτι Κυβέρνησις, τῆς ὁποίας ἡ ἀποστολὴ καὶ τὸ καθῆκον εἶναι νὰ διαγινώσκῃ καὶ προβλέπῃ τὰ ζητήματα τῆς δημοσίας τάξεως, δὲν ὑποθέτω ποτὲ, ὅτι Κυβέρνησις τοιαύτη ἤθελε τύχει σήμερον συμβουλῶν τοιούτων ἐκ μέρους συναδέλφων, τοῦ ὅτι πρέπει ν’ αὐξήσουν αἱ δαπάναι. Ὁ κύριος Στράτος ἐξηγέρθη κατὰ τῶν οἰκονομιῶν, τὰς ὁποίας ἐπήνεγκεν ἡ Κυβέρνησις διὰ τῆς δηλώσεώς της, μεταχειριζόμενος τὰ ἐπιχειρήματα τὰ συνήθη, τὰ ὁποῖα προτείνομεν ὁσάκις πρόκειται νὰ καλύψωμεν ἀτομικὰς συμπαθείας. Ὑπεστήριξε τὸ σύστημα τῆς ἐθνοφυλακῆς, τὸ ὁποῖον ὑπῆρχεν ἐπὶ προγενεστέρας Κυβερνήσεως, τῆς ὁποίας ὀπαδὸς ἦτο καὶ ὁ κύριος Στράτος, τὸ ὁποῖον κατεδίκαζεν ἐπίσης καὶ αὐτὸς διὰ τῆς ἀντικαταστάσεως αὐτοῦ τοῦ συστήματος διὰ τῆς χωροφυλακῆς. Ἀφ’ ἑτέρου, Κύριοι, ὡς πρὸς τὸ ζήτημα ἐν πρώτοις τῆς ἐμμίσθου ἐθνοφυλακῆς, τὸ ὁποῖον ὁ κύριος Στράτος ἀπὸ τοῦ βήματος παρέστησε τοιοῦτον, ὥστε ἄνευ αὐτῆς δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρξῃ ἀσφάλεια εἰς τὸν τόπον, ὁ ἀριθμὸς τῶν ἐθνοφυλάκων κατὰ τὴν ὁμολογίαν τοῦ κυρίου Στράτου εἶναι τόσον μικρὸς, ὥστε εἶναι ἀδύνατον νὰ διατηρήσῃ τὴν τάξιν· καὶ ἂν διατηρῆται ἡ τάξις, δὲν χρεωστεῖται εἰς τὴν ἐνέργειαν τῶν ἐθνοφυλάκων. Ἂν θέλετε, τὸ καθαρὸν ζήτημα τῆς ἐθνοφυλακῆς σήμερον εἶναι νὰ ὑπάρχουν εἰς ἑκάστην ἐπαρχίαν 30 ἢ 40, οἵτινες νὰ ἀποτελοῦν μερίδα καὶ νὰ χρησιμεύωσι πρὸς ἐπιῤῥοὴν, διότι δὲν δύναμαι νὰ ἐννοήσω, ὅτι ἡ ἐπαρχία τοῦ κυρίου Στράτου, ἡ ὁποία καὶ ὀρεινὴ καὶ ἀπότομος εἶναι καὶ ἐπὶ τῆς ὁροθετικῆς γραμμῆς ὑπάρχει, δύναται νὰ διάκειται ὑπὸ ἀσφάλειαν ἕνεκα 10 ἐθνοφυλάκων, τοὺς ὁποίους ἔχει αὕτη ἡ ἐπαρχία. Ὥστε, καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὸ σύστημα τῆς ἐμμίσθου ἐθνοφυλακῆς, εἶναι καταδικασμένον ἤδη· τοῦτο ἀποδεικνύεται καὶ ἐκ τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ὑπαρχόντων, καὶ τοῦ μέτρου, τὸ ὁποῖον αἱ κατὰ καιροὺς Κυβερνήσεις ἔλαβον, ὅπως ἀντικαταστήσωσι διὰ χωροφυλάκων τοὺς ἐθνοφύλακας, οἵτινες δὲν ἦσαν παρὰ μία σπεῖρα λῃστῶν καὶ κακούργων. Ἐπιθυμῶ ὅμως, Κύριοι, τὸ ποσὸν τὸ ἀναφερόμενον εἰς τὸν προϋπολογισμὸν ἐκ 200,000 δραχμῶν καὶ ἀνῆκον συγχρόνως καὶ εἰς τὰ δύω ἐδάφια, νὰ μοιρασθῇ, διότι εἶναι δυνατὸν, ἐνόσῳ ἡ δαπάνη αὕτη ἀνήκει καὶ εἰς τὰ δύω ἐδάφια, νὰ γίνεται κατάχρησις τῆς δαπάνης αὐτῆς. Ἐννοῶ, ὅτι αἱ ἀμοιβαὶ αἱ διδόμεναι ἐπὶ τῷ φόνῳ καὶ τῇ συλλήψει τῶν λῃστῶν νὰ ᾖναι καθαρὸν κεφάλαιον, τὸ ὁποῖον νὰ ἐξελέγχηται, διότι θὰ ᾖναι ποσὸν, τὸ ὁποῖον θὰ παραδίδεται ἐπισήμως· δὲν ἐννοῶ δὲ ἡ ἀντιμισθία τῶν ἐθνοφυλάκων καὶ τὰ λοιπὰ ἔκτακτα μέτρα δημοσίας ἀσφαλείας νὰ περιέχωνται εἰς τὸ κεφάλαιον αὐτό. Ἔχω πρόχειρον ἓν δυστυχῶς παράδειγμα· ἐνθυμοῦμαι ὅτι ἡ Βουλὴ εἰς μίαν συνεδρίασιν πρὸ 30 ἡμερῶν παρεδέχθη τὴν κατάργησιν τῶν ἐκτάκτων κλητήρων τῆς ἀστυνομίας, καὶ μ’ ὅλα ταῦτα ὁ διάδοχος τοῦ ὑπουργοῦ ἐκείνου, ὅστις ὑπέβαλε τὴν πρότασιν περὶ καταργήσεως τῶν ἐκτάκτων κλητήρων, ἥτις ἀπεδέχθη παμψηφεὶ παρὰ τῆς Βουλῆς, ἔφερε νέους ἐκτάκτους κλητῆρας. Πόθεν τοὺς ἐπλήρωσε; βεβαίως ἀπὸ τὸ ποσὸν αὐτό. Βλέπετε λοιπὸν, ὅτι ἡ Βουλὴ ὤφειλε νὰ ἀπαιτήσῃ ὥστε ἡ δαπάνη αὐτὴ νὰ καταμερισθῇ εἰς δύω ἐδάφια, καὶ νὰ προσδιορισθῇ μία δαπάνη διὰ τοὺς λῃστὰς εἰς ἓν ποσὸν, ὅσον θέλετε, ἔστω καὶ 200,000 δραχ. καὶ αὐτοῦ τοῦ κεφαλαίου νὰ μὴ γίνεται χρῆσις παρ’ ὅταν λῃστὴς συλληφθῇ ἢ φονευθῇ· καὶ μία δαπάνη διὰ τὴν ἀντιμισθίαν τῶν ἐθνοφυλάκων, τὸ ὁποῖον ὅμως ἐγὼ ἀποκρούω. Ἤδη κατεστήσαμεν μίαν πολυάριθμον χωροφυλακὴν, καὶ ἔχομεν ὁλόκληρον τὸν στρατὸν εἰς καταδίωξιν τῆς λῃστείας. Πρέπει νὰ διατηρῶμεν λοιπὸν καὶ ἓν ποσὸν ὑπέρογκον πρὸς ἀντιμισθίαν τῶν ἐθνοφυλάκων ἢ δι’ ἔκτακτα ἄλλα μέτρα; Ἄλλοτε, Κύριοι, αἱ κυβερνήσεις ἠναγκάζοντο νὰ παρουσιάζωσιν εἰς τὸ ἐδάφιον αὐτὸ μίαν δαπάνην ὑπέρογκον, διότι πραγματικῶς ἡ καταδίωξις τῆς λῃστείας ἐνηργεῖτο ἀτελῶς, καὶ διὰ τοῦτο καὶ ἀτελεῖς συνεπείας ἐπήνεγκεν. Ἤδη ὅμως ἡ καταδίωξις τῆς λῃστείας ἐνεργεῖται ἀπὸ ἀνθρώπους φέροντας ἐπίσημον στολὴν, ἀπὸ τὸν τακτικὸν στρατὸν καὶ τὴν χωροφυλακήν. Δὲν δύναται, οὔτε δικαιοῦται οὐδεμία Κυβέρνησις νὰ εἴπῃ, ὅτι στερεῖται τὰ μέσα τῆς διοικήσεως ὅταν τῆς ὑποβιβάσητε τὸ ποσὸν αὐτὸ, διότι δὲν εἶναι πραγματικόν· δύναται νὰ χρησιμεύσῃ εἰς κάθε ἄλλο εἶδος διοικήσεως παρὰ εἰς τὴν καταδίωξιν τῆς λῃστείας. Ὅ,τι δύναται καὶ δικαιοῦται ἡ Κυβέρνησις εἶναι νὰ ἔχῃ ἕνα ἢ δύω ὁδηγοὺς εἰς τὰς ἐπαρχίας, ὅπου ἡ λῃστεία ἑδρεύει. Ἀλλὰ μισθοδοσία 2 ὁδηγῶν εἰς 2–3 ἐπαρχίας τοῦ Κράτους δύναται νὰ φέρῃ ποσὸν τοιοῦτον 200,000 δραχ.; Ἐκτὸς τούτου, Κύριοι, ἐὰν ὑπάρχουν καὶ οἱ ὀλίγοι αὐτοὶ ἐθνοφύλακες, τοὺς ὁποίους σήμερον ἀναγνωρίζει ὁ ὑπουργὸς ὑπάρχοντας, νομίζετε, ὅτι οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ συντελοῦν εἰς τὴν καταδίωξιν τῆς λῃστείας; Καὶ ἀπὸ τοιούτους σπουδαίους λόγους ὁρμώμενος ὁ τότε πρωθυπουργὸς Κουμουνδοῦρος δὲν κατήργησε τὸ σύστημα τῆς ἐθνοφυλακῆς; Δὲν σᾶς εἶπεν ὅτι δὲν ἠδύνατο νὰ διατηρῇ ἡ σπεῖραν κακούργων καὶ λῃστῶν; Καὶ τοιοῦτοι εἶναι οἱ πλεῖστοι· ὥστε νομίζω, ὅτι ἐπὶ τοῦ ἀντικειμένου τούτου ἡ Βουλὴ πρέπει νὰ γνωρίζῃ, ὅτι τὸ σύστημα τῆς ἐθνοφυλακῆς εἶναι καταδεδικασμένον, καὶ κατὰ συνέπειαν δὲν πρέπει νὰ παρουσιάζηται πλέον εἰς τὸν προϋπολογισμόν. Καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὸ ζήτημα τῶν ὑπομοιράρχων καὶ ἀνθυπομοιράρχων τῶν ὑπηρετούντων εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν, δὲν δύναμαι νὰ ἀκολουθήσω τὴν θεωρίαν τοῦ τελευταῖον καταβάντος τοῦ βήματος περὶ πειθαρχίας τοῦ στρατοῦ, διότι θὰ ἦτο μία συζήτησις κατάλληλος νὰ παρουσιασθῇ ἐνώπιον ἑνὸς στρατοδικείου παρὰ ἑνὸς πολιτικοῦ Σώματος. Τὸ ἀληθὲς εἶναι, ὅτι, ἀφοῦ ἡ Κυβέρνησις, ἥτις πρὸ παντὸς ἄλλου ἀτόμου ὀφείλει νὰ γνωρίζῃ τὰς ἀνάγκας τῆς Ἐπικρατείας, παρουσιάζει τὴν δήλωσιν διὰ τῆς ὁποίας ζητεῖ τὴν ἀπάλειψιν τοῦ ἐξόδου αὐτοῦ, ἡμεῖς ὀφείλομεν νὰ συναινέσωμεν, ὄχι μόνον διὰ λόγους οἰκονομίας, ἀλλὰ καὶ καθαρᾶς στρατιωτικῆς πειθαρχίας. Κύριοι, θὰ ᾖναι ἓν κακὸν παράδειγμα εἰς τοὺς ὑπηρετοῦντας εἰς τὸν μάχιμον στρατὸν, τὸ παράδειγμα τὸ ὁποῖον ἀπό τινος καιροῦ παρουσιάζει τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν, νὰ παραλαμβάνῃ ἀξιωματικοὺς ἐν ἀργίᾳ καὶ τοὺς θέτῃ εἰς ὑπηρεσίαν· ὄχι, διότι φοβοῦμαι ἰδίως τὰς συνεπείας τῆς ἀνεπιτυχίας, αἱ ὁποῖαι δύνανται νὰ φέρωσι τὴν Κυβέρνησιν εἰς δυσχερείας, ὅσον διὰ τὸ κακὸν παράδειγμα, τὸ ὁποῖον δίδεται ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως ἀπέναντι τῶν ἄλλων ἀξιωματικῶν τῶν ὑπηρετούντων εἰς τὴν στρατιωτικὴν ὑπηρεσίαν. Κατὰ συνέπειαν παραδεχόμενος πληρέστατα τὴν ἰδέαν τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι τὸ ποσὸν αὐτὸ εἶναι ἀπαλειπτέον, πιστεύω, καὶ θέλω νὰ πιστεύσητε καὶ ὑμεῖς, ὅτι δὲν ὑπάρχουν εἰς ὑπηρεσίας ἀξιωματικοὶ τῆς χωροφυλακῆς δι’ ἁπλῆς διαταγῆς τοῦ ὑπουργοῦ, διότι νομίζω, ὅτι τὸ τοιοῦτον εἶναι ἔγκλημα, καὶ μόνον εἰς τὴν πολιτείαν τοῦ Μαρόκου δύναται νὰ λαμβάνῃ χώραν· γνωρίζω τοῦτο μόνον, καὶ νομίζω, ὅτι καὶ ἄνευ τῆς συστάσεώς μου τὸ ὑπουργεῖον ἔχει ἰδιαίτερα μέσα νὰ τοποθετήσῃ τοὺς ἀξιωματικοὺς τῆς χωροφυλακῆς κατὰ τὸν καταστατικὸν νόμον εἰς τὰς μοιραρχίας μὲ πλῆρες τὸ προσωπικόν· ἐὰν δὲ ὑπάρχουν ἀξιωματικοὶ ὑπεράριθμοι δύνανται νὰ τεθῶσιν εἰς ἀργίαν ἕνεκα καταργήσεως θέσεων. Δὲν δικαιοῦται ὅμως πώποτε νὰ λαμβάνῃ ἀξιωματικοὺς τῆς ἀργίας καὶ νὰ τοὺς μεταθέτῃ εἰς ὑπηρεσίαν μεταβατικὴν καὶ δι’ ἕνα ἕτερον λόγον ἀκόμη. Τὸ προσωπικὸν ἑκάστης μοιραρχίας δὲν ὑπελογίσθη μόνον ἀπὸ τοὺς λόγους τῆς καθαρᾶς ὑπηρεσίας, ὡς τοῦτο ἐμφαίνεται καὶ εἰς τὸν νόμον τοῦ 1859, ὅστις ἐπρόσθεσε καὶ νέον προσωπικὸν εἰς ἑκάστην μοιραρχίαν, διότι ἔθεσε καὶ ἀντιμοιράρχους. Μετὰ τὸ νέον τοῦτο προσωπικὸν ἡ χωροφυλακὴ εἶναι τοιαύτη, ὥστε δύναται πληρέστατα νὰ ἐπαρκέσῃ εἰς ὅλας τὰς μέχρι τοῦδε ἀνάγκας, καὶ εἰς ὅσας ἀκόμη δὲν παρουσιάσθησαν· διότι, ἐὰν ἐξαιρέσητε μεγαλοπόλεις τινὰς τοῦ βασιλείου δύω ἢ τρεῖς, αἱ λοιπαὶ ἐπαρχίαι καὶ πρωτεύουσαι τῶν Νομῶν διοικοῦνται παρ’ ἑνὸς καὶ μόνου ἀξιωματικοῦ, τῶν λοιπῶν ἀξιωματικῶν δυναμένων νὰ ἐνεργήσωσι καθήκοντα, τὰ ὁποῖα ἀπὸ καιροῦ εἰς καιρὸν παρουσιάζουν διάφοροι ἔκτακτοι περιστάσεις· ὥστε καὶ ἐν περιπτώσει καθ’ ἣν τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν ἔχει ἀνάγκην εἰς ἔκτακτον ἀνάπτυξιν τῆς λῃστείας νὰ ἀποστείλῃ ἐκτάκτους ἀξιωματικοὺς, ἔχει τὸ Σῶμα τῆς χωροφυλακῆς ἀρκετοὺς βαθμολόγους διὰ νὰ ἐνεργήσωσι καὶ αὐτὴν τὴν ἔκτακτον καὶ διαβατικὴν ὑπηρεσίαν. Ὥστε συμφωνῶ πληρέστατα, καθόσον ἀφορᾷ τοὺς μοιράρχους καὶ ἀνθυπομοιράρχους, ἡ δαπάνη αὕτη ν’ ἀπαλειφθῇ ἐντελῶς, καὶ, ἂν ὑπάρχουν ὑπεράριθμοι, ἂς τεθῶσιν εἰς τὴν κατάστασιν, τὴν ὁποίαν ὁ νόμος προβλέπει. Καθόσον ἀφορᾶ τὴν μεταφορὰν τῆς δαπάνης τῆς αὐξήσεως τῆς χωροφυλακῆς, νομίζω, ὅτι ἡ Βουλὴ δὲν ὀφείλει νὰ παραδεχθῇ τὴν μεταφορὰν, καὶ νομίζω, ὅτι ἐδῶ εἶναι ὁ τόπος εἰς τὸν ὁποῖον ἡ Βουλὴ πρέπει νὰ συζητήσῃ καὶ ἀποφασίσῃ.

§142Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Τὸ μετέθεσεν ἡ Βουλὴ· ὑπάρχει ἀπόφασις.

§143ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Ἡ στρατιωτικὴ ὑπηρεσία μὴ συμμεριζομένη τὴν γνώμην τῶν προλαλησάντων ἀνεγνώρισεν, ὅτι ἡ δαπάνη αὕτη ἐπιβαρύνει τὸ ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν, καὶ τὴν ἐσημείωσεν εἰς τὸν προϋπολογισμόν του κατὰ λάθος ὅμως ἐσημειώθη τοῦτο καὶ ἐδῶ· ὥστε, ὅταν φθάσωμεν ἐκεῖ, θὰ τὸ συζητήσωμεν.

§144Α. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Ἀλλ’ ἐὰν ἡ στρατιωτικὴ ὑπηρεσία, τὴν ὁποίαν διευθύνει ὁ ἔντιμος ὑπουργὸς, ἐθεώρησεν, ὅτι ἡ δαπάνη αὕτη ἔχει τὸν οἰκεῖον τόπον εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν στρατιωτικῶν, ἔχω τὴν τιμὴν νὰ τῇ εἴπω, ὅτι ἡ κρίσις της δὲν εἶναι ὀρθὴ, καὶ ἰδοὺ διατί. Ἡ ὑπηρεσία τῆς χωροφυλακῆς ἀνάγεται εἰς ὅλα τὰ ὑπουργεῖα τοῦ κράτους, ἰδίως δὲ κατὰ τὸν νόμον ἀποτελεῖ μέρος ἀναπόσπαστον τῶν ὑπουργείων τῆς Δικαιοσύνης, τῶν Στρατιωτικῶν καὶ τῶν Ἐσωτερικῶν. Λέγω δὲ ὅτι ἰδίως ὁ λόγος διὰ τὸν ὁποῖον ἐπῆλθον αἱ κατὰ καιροὺς αὐξήσεις τοῦ σώματος καὶ ἡ τελευταία, ἡ ἐπαισθητὴ, ἦτο τὸ ζήτημα τῆς καταδιώξεως τῆς λῃστείας. Ἔκτοτε αἱ Κυβερνήσεις κατενόησαν, ὅτι ὁ τακτικὸς στρατὸς δὲν πρέπει νὰ ἀναλάβῃ αὐτὸ τὸ σπουδαῖον ἔργον.

§145ΝΙΚΟΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Νομίζω, Κύριε Πρόεδρε, ὅτι αὐτὸ δὲν εἶναι τὸ ἀντικείμενον.

§146ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Δι’ αὐτὸν μόνον τὸν λόγον, διότι ὡς Κυβέρνησις ἤλθετε καὶ ὑπεβάλετε ἕνα προϋπολογισμὸν, καὶ διότι λέγετε, ὅτι τὸ ζήτημα τοῦτο ἀνάγεται εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν, δὲν ἐκτείνομαι. Συμπεραίνων λοιπὸν προτείνω καὶ παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ διαιρέσῃ τὴν δαπάνην τῶν 150,000 δραχμῶν, διότι ἡ Κυβέρνησις παραδέχεται τὴν ἐλάττωσιν κατὰ 50,000, νὰ διαιρέσητε τὴν δαπάνην αὐτὴν εἰς 2 ἐδάφια, καὶ νὰ ἀπαλείψητε ἐκ τούτων τὸ βʹ ἐδάφιον, διότι μεθ’ ὅσα ἔλαβον χώραν, μετὰ τὴν αὔξησιν τῆς χωροφυλακῆς, ἔκτακτα μέτρα ἀσφαλείας καὶ ἀντιμισθία τῆς ἐθνοφυλακῆς εἶναι περιττά. Παραδέχομαι λοιπὸν τὴν μείωσιν κατὰ 50,000 προσέτι, καὶ τὴν ἀπάλειψιν τοῦ βʹ. ἐδαφίου.

§147ΠΡΟΕΔΡΟΣ. 150,000 ἔχει τὸ ὑπουργεῖον.

§148ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Ναὶ, ἀλλ’ ἐγὼ ἀπαλείφω ἀκόμη 50 χιλιάδας.

§149ΝΙΚΟΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Καταδίωξις τῆς ληστείας ἄνευ ὁδηγῶν δύναται νὰ ὑπάρξῃ;

§150ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΑΔΗΣ. Δύω λέξεις μόνον ἔχω νὰ προφέρω δι’ ὅ,τι περιλαμβάνεται ὑπὸ τὸν τίτλον Ἔκτακτα μέτρα. Τὰ ἔκτακτα ταῦτα μέτρα τοσοῦτον τὰ ἐφρίκιασα καὶ τὰ φρικιῶ, ὥστε ἐπεθύμουν, ἂν ἦτο δυνατὸν, νὰ ἐξαλειφθῶσι τόσον αὐτὰ, καθὼς καὶ καὶ ἡ λέξις ἀκόμη ἀπὸ τὰ λεξικά. Ἀλλ’ εἶναι δύσκολον. Χθὲς, Κύριοι,—καὶ παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ προσέξῃ, διότι ὀλίγας λέξεις θὰ εἴπω, ἀλλ’ εἶναι σπουδαῖαι καὶ σοβαραὶ καὶ πρέπει νὰ τὰς μελετήσῃ ἕκαστος, καὶ μάλιστα ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἐψήφισαν χθὲς ἀντιθέτως,— χθὲς, Κύριοι, ἐσυζητήσαμεν καὶ παρεδέχθημεν μίαν συνθήκην μεταξὺ Τουρκίας καὶ Ἑλλάδος. Τί λέγει ἡ συνθήκη; ὅτι στρατιῶται τακτικοὶ ἐξ ἀμφοτέρων τῶν ἐπικρατειῶν κατὰ τὰ μεθόρια θέλουσι καταδιώκει τὴν ληστείαν. Λοιπὸν ἡμεῖς σήμερον ἐρχόμεθα νὰ παραδεχθῶμεν ἔμμισθον ἐθνοφυλακήν; τοὐτέστιν ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἐψηφίσαμεν χθὲς, σήμερον τὰ ἀναιροῦμεν; Οὕτω διαῤῥηγνύομεν τὴν συνθήκην, καὶ ἰδοὺ ὅτι ἐρχόμεθα εἰς διάστασιν μετὰ τῆς φίλης ταύτης δυνάμεως, ἰδοὺ ὅτι ἡ συνθήκη εἶναι ἀπραγματοποίητος· καὶ ἐὰν πραγματοποιηθῇ, σᾶς εἶπον, ὅτι θὰ ἔχῃ συνεπείας ὀλεθρίας, καὶ ἰδοὺ αἱ συνέπειαι.

§151ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Τί λέγετε περὶ τῆς πιστώσεως;

§152ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΑΔΗΣ. Δὲν λέγω τίποτε, ὅ,τι θέλετε κάμετε.

§153ΣΤΡΑΤΟΣ. Θὰ παρατηρήσω ὀλίγας λέξεις εἰς τὸν Κύριον Μαυρομιχάλην. Ὁ Κύριος Μαυρομιχάλης λαβὼν ἀφορμὴν, μὲ ἠδίκησε πολὺ, ὅτι ὑπεστήριξα τὴν ἐθνοφυλακὴν. Δὲν τὸν ἀπαντῶ, καθότι ἐκ τῶν ἰδίων κρίνει τὰ ἀλλότρια· τῷ παρατηρῶ δὲ, ὅτι ἂν διετέλει ποτὲ ὡς ἀξιωματικὸς ἐν ταῖς πρωτευούσαις τῶν ἐπαρχιῶν, ἐὰν διετέλει ποτὲ πρὸς καταδίωξιν τῆς ληστείας, δὲν θὰ εἶχε τὴν γνώμην, τὴν ὁποίαν ἐξέφερε πρὸ ὀλίγου. Εἶναι βέβαιον, ὅτι, ὅταν ὁ Κ. Κουμουνδοῦρος ἔλαβε τὴν τολμηρὰν ἰδέαν νὰ καταστρέψῃ τὴν ἐθνοφυλακὴ, ἐπειδὴ ὑπὸ τὸν ἀντισυνταγματάρχην Σκαλτσᾶν ἦσαν ἕως 800 ἐθνοφύλακες, καὶ δὲν ἠδύνατο διὰ μιᾶς νὰ τοὺς ἀπολύσῃ, διότι πολλοὶ ἐξ αὐτῶν, μὴ ἔχοντες ἄλλον πόρον, ἠδύναντο νὰ ἐπιδοθῶσιν εἰς τὸν λῃστρικὸν βίον, εὑρισκόμενος καὶ ἐγὼ καὶ ὁ Κ. Πετιμεζᾶς εἰς τὸ ὑπουργεῖον ὑπεστηρίξαμεν αὐτὴ τὴν ἰδέαν τῆς αὐξήσεως τῆς χωροφυλακῆς (συνομιλίαι θορυβώδεις μεταξὺ τῶν βουλευτῶν) .... Ἀφίνων τὸν λόγον περὶ τῶν ἐμμίσθων ἐθνοφυλάκων, φέρω αὐτὸν ἐπὶ ἑνὸς ἄλλου ζητήματος. Οὐδὲν ἀπόσπασμα ὄχι μόνον εἰς τὴν Ἀκαρνανίαν καὶ ἐπὶ τῆς μεθορίου γραμμῆς, ἀλλὰ καὶ εἰς τὴν Ἀττικὴν δὲν δύναται νὰ καταδιώξῃ λῃστὰς, ἐὰν δὲν ἔχῃ δύω ἢ τρεῖς ὁδηγοὺς τοὐλάχιστον· πρέπει λοιπὸν νὰ παραδεχθῶμεν τὴν ὕπαρξιν ὀλίγων ὁδηγῶν, διότι οὗτοι ὡδήγησαν καὶ τὰ τακτικὰ ἀποσπάσματα εἰς τὴν καταδίωξιν τῆς λῃστείας. Καθόσον δὲ ἀφορᾷ τὸ ζήτημα περὶ ἀνθυπομοιράρχων, παραδέχομαι τὴν γνώμην τοῦ Κυρίου Πετιμεζᾶ, νὰ πληρόνωνται ἀπὸ τὸ ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν, ὁ δὲ Κύριος ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν νὰ μᾶς ὑποβάλῃ κατάλογον τῶν δυναμένων νὰ πληρωθῶσι κενῶν θέσεων.

§154ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Πέντε λέξεις εἰς τὰ πράγματα· ἡ ἔμμισθος ἐθνοφυλακὴ ὄχι μόνον δὲν ὠφελεῖ εἰς τὴν ἐξάλειψιν τῆς λῃστείας, ἀλλὰ γίνεται ἡ μάστιξ τῶν κατοίκων. Βεβαιωθῆτέ το, σᾶς τὸ ἐξομολογοῦμαι ἐν πάσῃ εἰλικρινείᾳ· ὁ πολίτης θέλει νὰ μισθοδοτῆται ἀπὸ τὸ δημόσιον ταμεῖον καὶ νὰ κατοικῇ εἰς τὴν οἰκίαν του χωρὶς νὰ καταδιώκῃ τὴν λῃστείαν· δὲν ὑπόκειται εἰς πειθαρχίαν, δὲν ἠμπορεῖ νὰ τιμωρηθῇ στρατιωτικῶς καὶ εἶναι ἀνωφελὴς ἐντελῶς. Ἐκεῖνο λοιπὸν, τὸ ὁποῖον εἶπεν ὁ Κ. Στράτος, ὅτι ἡ ἔμμισθος ἐθνοφυλακὴ ὑπὸ τὰς διαταγὰς τοῦ Σκαλτσοδήμου κατέστρεψε τὴν λῃστείαν, τοὐλάχιστον καθόσον ἀφορᾷ τὴν ἐπαρχίαν μου, δὲν εἶναι ἀκριβὲς· ἕνα μόνον λῃστὴν 800 ἐθνοφύλακες ἐφόνευσαν ἐπὶ δύω μῆνας· ἐξ ἐναντίας στρατιωτικὰ ἀποσπάσματα ἀπὸ 15–20 στρατιώτας τῆς γραμμῆς ἢ χωροφύλακας ἔφερον μεγάλα ἀποτελέσματα. Ἐννοῶ, μάλιστα, τὴν ὕπαρξιν καὶ τὴν διατήρησιν ὀλίγων ἐμμίσθων ὁδηγῶν, διότι οἱ στρατιῶται εἶναι ἀπὸ τὰ διάφορα μέρη τοῦ κράτους καὶ ἔχουν ἀνάγκην νὰ γνωρίζουν τὰς διαφόρους θέσεις ἀπὸ τὰς ὁποίας θὰ περάσουν. Ἕκαστος δῆμος μάλιστα ἐπιθυμῶ νὰ ἔχῃ τὸ ὀλιγώτερον δύω ὁδηγοὺς, διότι τὰ ἀποσπάσματα διαιροῦνται εἰς δύω καταδιώκοντα τοὺς λῃστάς. Τώρα ἀναλόγως αὐτῶν τῶν περιστάσεων, ἂς κανονισθῇ ἀνάλογος πίστωσις ἐν τῷ προϋπολογισμῷ.

§155ΝΙΚΟΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Ἓν πρᾶγμα μόνον παρατηρῶ· ἐδῶ ἔγινε λόγος περὶ ἐμμίσθων ἐθνοφυλάκων· οὔτε 80 τοιοῦτοι δὲν εἶναι εἰς ὅλον τὸ Κράτος καὶ ἐντὸς ὀλίγων ἡμερῶν καὶ αὐτοὶ θὰ ἐκλείψουν καὶ θὰ μείνουν μόνον οἱ ὁδηγοί.

§156ΖΩΤΟΣ. Κ. Πρόεδρε, εἶμαι κατὰ τῆς ἐμμίσθου ἐθνοφυλακῆς, διότι καὶ τὸ δημόσιον ταμεῖον ζημιώνει καὶ τὴν κοινωνίαν ὁλόκληρον. Καθὼς εἶπεν ὁ Κ. Τσιριμῶκος, χρειάζονται 800 ἐθνοφύλακες καὶ 10 χρόνια νὰ φονεύσουν ἕνα λῃστήν. Καὶ καμμίαν φορὰν ἠξεύρετε τί κάμνουν; κρεμοῦν μίαν κάππαν, τὴν τουφεκίζουν, καὶ λέγουν, ὅτι ἐφόνευσαν ἕνα λῃστήν. Αὐτοὶ δὲν ὑπάγονται εἰς κανένα κανονισμὸν, εἰς καμμίαν πειθαρχίαν· μόνον τὸ δημόσιον πληρόνει διὰ νὰ ἱκανοποιῇ τὰς θελήσεις μερικῶν ἀνθρώπων, οἱ ὁποῖοι πηγαίνουν εἰς τὴν ἔμμισθον ἐθνοφυλακὴν μόνον καὶ μόνον διὰ νὰ τρώγουν κότα καὶ πίττα. Οἱ στρατιῶται καὶ οἱ χωροφύλακες γνωρίζουν πολὺ καλὰ τὸν τόπον· δὲν εἴμεθα μήτε εἰς τὸ Μεξικὸν, μήτε εἰς τὰ ἀπέραντα κράτη τῆς Ῥωσσίας. Τὰ ἀποτελέσματα, τὰ ὁποῖα ἔφερεν ὁ τακτικὸς στρατὸς καὶ ἡ χωροφυλακὴ, δὲν τὰ ἔφερε διὰ τῶν ἐθνοφυλάκων· διὰ τοῦτο εἶμαι ὁλοσχερῶς ἐναντίος.

§157ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Ἀκούων τις, Κ. Πρόεδρε, νὰ γίνεται τοσοῦτος λόγος περὶ ἐμμίσθου ἐθνοφυλακῆς, ὑποθέτει ἴσως, ὅτι πρόκειται νὰ ψηφίσωμεν κανένα νόμον περὶ συστάσεως ἐμμίσθου ἐθνοφυλακῆς, ἢ ὅτι τοὐλάχιστον πρόκειται νὰ δώσωμεν μίαν πίστωσιν ἀποκλειστικῶς διὰ τὴν ἔμμισθον ἐθνοφυλακήν. Δὲν πρόκειται, κύριοι, οὔτε τὸ ἓν, οὔτε τὸ ἄλλο· πρόκειται νὰ ψηφίσωμεν ἓν ἄρθρον τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ ὑπουργείου τῶν ἐσωτερικῶν, τὸ ὁποῖον ἐπιγράφεται γενικὰ μέτρα ἀσφαλείας. Καὶ ἐὰν τὸ ὑπουργεῖον περιωρίζετο, ὅπως ἔπρεπε νὰ πράξῃ κατὰ τὴν ἰδικήν μου ἰδέαν, ἁπλῶς καὶ μόνον εἰς τὴν ἐπιγραφὴν αὐτὴν, καὶ ἐζήτει ὑπὸ τὴν ἐπιγραφὴν αὐτὴν ἓν ποσὸν χρημάτων, καμμία συζήτησις δὲν ἤθελε γίνει. Ἀλλὰ τὸ ὑπουργεῖον τῶν ἐσωτερικῶν, διὰ νὰ πληροφορήσῃ τὸ Σῶμα δῆθεν εἰς τί χρησιμεύουν αὐτὰ τὰ χρήματα, ἔβαλε κάμποσας λέξεις ἐδῶ, ὅπερ δὲν σημαίνει ὅτι ὅλα αὐτὰ καὶ γίνονται. Μεταξὺ αὐτῶν ἔβαλεν ὁ ὑπουργὸς καὶ ἀντιμισθίαν ἐμμίσθων ἐθνοφυλάκων, διότι ἐνόμιζεν ὅτι θὰ εὑρεθῇ ἴσως εἰς ἀνάγκην ποτὲ νὰ διορίσῃ 5 ἢ 10. Ἐὰν νομίζουν, ὅτι αὐτὸ τὸ μέτρον εἶναι καταστρεπτικὸν καὶ κακὸν, ἂς φέρουν μίαν πρότασιν νὰ ἐξαλειφθῇ. Ἐδῶ πρόκειται νὰ δώσητε πίστωσιν διὰ τὰ γενικὰ μέτρα ἀσφαλείας, τὰ ὁποῖα δὲν ἠμπορεῖτε ν’ ἀρνηθῆτε εἰς καμμίαν κυβέρνησιν. Ζητοῦνται 150 χιλιάδες δραχμῶν.

§158Χ. Α. ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἰδοὺ τί παρατηρῶ εἰς τὸν Κ. ὑπουργόν· ἔχει κεφάλαιον περὶ γενικῶν μέτρων ἀσφαλείας, ἀλλ’ εἰς τὸ φύλλον τῆς λεπτομερείας ἔχει σημειώσει καὶ ἐμμίσθους ἐθνοφύλακας. Ἡμεῖς τώρα λέγομεν, ὅτι δὲν ἠμποροῦμεν νὰ πιστεύσωμεν τὸν Κ. ὑπουργὸν, ὅτι θὰ χρησιμεύσουν διὰ 2 ἢ 3 ἐθνοφύλακας· κυρίως ὅμως ἐννοοῦμεν ὅτι εἶναι χάρτσια, τὰ ὁποῖα χρησιμεύουν διὰ 2 ἢ 3 ἀνθρώπους ὡς μισθοί.

§159ΚΟΝΤΑΡΑΤΟΣ. Δὲν φιλονεικοῦμεν τὴν καταλληλότητα οὔτε τοῦ Κ. Ζώτου, οὔτε κανενὸς ἄλλου ἐπὶ τοῦ ζητήματος αὐτοῦ. Δὲν πρέπει ὅμως οὔτε κανεὶς νὰ φιλονεικῇ τὴν καταλληλότητα, τὴν ὁποίαν ἔχουν τινὲς, οἱ ὁποῖοι ὑπῆρξαν πολλὰ ἔτη εἰς τὴν καταδίωξιν τῆς λῃστείας. Δὲν εἶναι ἀληθὲς —καὶ βέβαια δὲν τὸ λέγει ἐν γνώσει ὁ Κ. Ζῶτος— ὅτι στρατιωτικὸν ἀπόσπασμα τακτικὸν δύναται νὰ κάμῃ ἓν μόνον βῆμα πρὸς καταδίωξιν τῆς λῃστείας χωρὶς νὰ ἔχῃ ὁδηγὸν, ὄχι ὁδηγὸν, ἀλλ’ ὁδηγοὺς, διότι τὸ ἀπόσπασμα δὲν γνωρίζει οὔτε τὰς θέσεις, οὔτε τοὺς δρομίσκους. Ὑπῆρξα πολὺν καιρὸν ἀξιωματικὸς πρὸς καταδίωξιν τῆς λῃστείας, καὶ τὸ ἠξεύρω· μοῦ ἔστειλαν ἔγγραφον, πήγαινε εἰς τὸ Καμάρι νὰ εὕρῃς τοὺς λῃστάς· εὕρετέ μου τὸ Καμάρι. Λοιπὸν οἱ ὁδηγοὶ εἶναι ἀναγκαῖοι.

§160ΖΩΤΟΣ. Ὅ,τι εἶπον τὸ εἶπον ἐν γνώσει, διότι 30 ἔτη ὑπῆρξα ἐπὶ κεφαλῆς τῆς καταδιώξεως τῶν λῃστῶν.

§161ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν οἱ παραδεχόμενοι τὴν γνώμην τῶν ΚΚ. Χρηστοπούλου καὶ Μαυρομιχάλη, κατὰ τὴν ὁποίαν προτείνεται ἡ ἐλάττωσις ἀπὸ 150 εἰς 100 μόνον χιλιάδας δραχμῶν, παρακαλῶ νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται οἱ ὀλιγώτεροι). Ἀπεῤῥίφθη. Παρεδέχθη τὸ ποσὸν τῶν 150 χιλιάδων. «Ἄρθρον 2 Προσωπικὸν Διοικητικῆς Ἀστυνομίας Ἀθηνῶν δραχ. 162,492.» Δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις. «Ἄρθρον 3. Ἔξοδα ὑπηρεσίας τῆς Ἀστυνομίας Ἀθηνῶν κτλ. 93,080.» Δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις. «Ἄρθρον 4. Καταστήματα φυλακῶν 24,080.» Δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις. «Ἄρθρον 5. Προσωπικὸν δεσμοφυλάκων 77,617.» Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις τῆς ἐπιτροπῆς νὰ περιορισθῇ ὁ μισθὸς τοῦ ἐπιστάτου τῶν φυλακῶν Κερκύρας.

§162ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ (ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Εἶναι νόμος καὶ δὲν ἠμπορεῖ νὰ μεταβληθῇ.

§163ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν ἡ ἐπιτροπὴ ἀποσύρει τὴν γνώμην της;

§164ΤΙΝΕΣ. Μάλιστα. «Ἄρθρον 6. Διατήρησις Καταδίκων 225,000. Δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις. Λοιπὸν παρεδέχθη.

§165ΠΡΟΕΔΡΟΣ. «Κεφάλαιον Δʹ. Ἐθνοφυλακή.» 426,000. Τὸ ὑπουργεῖον ἀποσύρει τὸ 1. ἄρθρον. «Ὁ ὁπλισμὸς καὶ ἀποσκευὴ ἐθνοφυλάκων, 100,000.» Δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις. «Ἄρθρον 2. Ἀποζημιώσεις κατὰ τὸν νόμον, 5000.» Δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις. «Ἄρθρον 3. Ἔξοδα νοσηλείας, 1000.» Δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις. «Ἄρθρον 4. Ἀποζημιώσεις προγυμναστῶν ἐθνοφυλακῆς δραχ. 320,000.» Ἀφαιρεῖται τὸ ἥμισυ, κατὰ τὴν δήλωσιν τοῦ ὑπουργοῦ. Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις;

§166ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§167ΠΑΔΟΒΑΣ. Παρακαλῶ τὴν Βουλὴν, ἐὰν τὸ ἐπιτρέπῃ, νὰ ἔχωμεν καὶ ἡμεῖς εἰς τὴν Ἑπτάνησον ἐθνοφυλακήν.

§168ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§169ΠΡΟΕΔΡΟΣ. «Κεφάλαιον Εʹ. Δημόσιος ὑγεία. Ἄρθρον 1. Προσωπικὸν δημοσίων ἰατρῶν.» 29,175. Ἡ ἐπιτροπὴ προτείνει αὔξησιν 14400.

§170ΝΙΚΟΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Ἐγὼ παραδέχομαι τὴν γνώμην τῆς ἐπιτροπῆς περὶ αὐξήσεως.

§171ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παραδέχεται λοιπὸν ἡ Βουλὴ;

§172ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§173ΠΡΟΕΔΡΟΣ. «Ἄρθρον 2. Ἔξοδα ὑπηρεσίας... 3700.»

§174ΠΟΛΛΟΙ. Δὲν βλέπομεν, Κ. Πρόεδρε, ἐνύκτωσεν· αὔριον.

§175ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ λοιπὸν νὰ καθήσητε νὰ γίνῃ ψηφοφορία περὶ τῆς συντάξεως τῆς χήρας Λεωτσάκου.

§176ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§177ΜΑΣΤΡΑΠΑΣ. Τοῦ κάκου θὰ γίνῃ, Κ. Πρόεδρε, δὲν εἴμεθα πλήρεις.

§178ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐὰν δὲν ἤμεθα πλήρεις, ἐπαναλαμβάνομεν αὔριον. Ἀκούσατε τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον θὰ ψηφοφορήσετε. Ἄρθρον 1. «Εἰς τὴν χήραν καὶ τὰ ὀρφανὰ τοῦ ὑπολοχαγοῦ Ν. Λεωτσάκου ἀπονέμεται μηνιαία σύνταξις δραχμῶν ἑκατὸν εἴκοσιν, ἀριθμὸς 120. Ἄρθρον 2. Ἡ προκειμένη σύνταξις ἐν περιπτώσει ἀποβιώσεως ἢ δευτέρου γάμου τῆς χήρας καὶ πάσης ἐννόμου μεταβολῆς τῆς καταστάσεως τῶν ὀρφανῶν, κανονίζεται κατὰ τὰς σχετικὰς διατάξεις τῶν περὶ στρατιωτικῶν συντάξεων Νόμων.» Ἐγένετο ψηφοφορία καθ’ ἣν ἐψηφοφόρησαν 79, ὥστε δὲν εἴμεθα ἐν ἀπαρτίᾳ. Λύεται ἡ συνεδρίασις ὥρα 5½.