1865.12.14

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 85

Τῆς 14 Δεκεμβρίου 1865.

(Τρίτῃ).

Μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν τοῦ ὀνομαστικοῦ καταλόγου, εὑρεθείσης ἐν ἀπαρτίᾳ τῆς Βουλῆς, ἀνεγνώσθησαν τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως.

§1ΧΑΤΖΙΣΚΟΣ. Τὰ πρακτικὰ δὲν περιέχουν, ὅτι χθὲς ἡ Βουλὴ ἀπεφάσισεν ἐπὶ τῆς προτάσεώς μου, ἀλλὰ μόνον ὅτι ὁ ὑπουργὸς συνῄνεσεν ἁπλῶς. Ὁ σκοπὸς τῆς προτάσεώς μου δὲν ἔχει τὸ ἀποτέλεσμα τῆς συναινέσεως τοῦ ὑπουργοῦ, διότι οἱ κύριοι ὑπουργοὶ δύνανται νὰ ὑπόσχωνται πολλὰ καὶ νὰ μὴ ἐκτελῶσι.

§2ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ἐρωτήσω τὴν Βουλὴν, ἐὰν θέλῃ νὰ προστεθῇ εἰς τὰ πρακτικὰ, ὅτι παρεδέχθη τὴν πρότασίν σας. Οἱ παραδεχόμενοι ὅτι ἡ Βουλὴ παρεδέχθη τὴν πρότασιν τοῦ Κ. Χατζίσκου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ ἀπέῤῥιψε (θόρυβος).

§3ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΑΔΗΣ. Οὕτω φαινόμεθα, ὅτι ἡμεῖς οἱ βουλευταὶ εἴμεθα ὀφειλέται καὶ δὲν θέλομεν νὰ φαινώμεθα. (Ἐγείρονται πολλοὶ τῶν βουλευτῶν ἐκ τῆς ἀριστερᾶς πτέρυγος ζητοῦντες τὴν ὀνομαστικὴν κλῆσιν).

§4ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ (ἐκ δεξιῶν). Δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις.

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν δὲν ἐπιμένετε εἰς τὸ νὰ τεθῇ εἰς τὰ πρακτικὰ ὅτι ἡ Βουλὴ παρεδέχθη τὴν πρότασιν. Ὑπάρχει ἑτέρα ἀντίῤῥησις;

§6ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι, ὄχι.

§7ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ βουλευταὶ Καλαμῶν Φλέσσας, Περωτῆς καὶ Μαυρομιχάλης ὑπέβαλον τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ φορολογίας τῶν προϊόντων τῆς γῆς κατὰ τὸ ἔτος 1866. Ὁ βουλευτὴς Ὀλυμπίας Κ. Χριστόπουλος ὑπέβαλε πρότασιν νόμου περὶ προικοδοτήσεως τοῦ δήμου Ἀλιφείρας τῆς ἐπαρχίας Ὀλυμπίας. Ὁ αὐτὸς ὑποβάλλει ἑτέραν πρότασιν νόμου περὶ προικοδοτήσεως τῶν δήμων. Οἱ βουλευταὶ Ἰθάκης Πεταλᾶς καὶ Λ. Μιχαλόπουλος ὑποβάλλουν τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ διατάγματος περὶ συστάσεως καὶ διαιρέσεως τῶν τελωνιακῶν ἀρχῶν ἐν Ἑπτανήσῳ. Ὁ βιβλιοδέτης Πεντεφρῆς ὑπέβαλεν ἀναφορὰν, διὰ τῆς ὁποίας παραπονεῖται ὅτι ἡ Συνέλευσις τῷ ὀφείλει 1109 δραχ.

§8Χ. ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτὸς ὁ ἄνθρωπος ἔχει δίκαιον καὶ πρέπει νὰ ληφθῇ πρόνοια ἀπὸ τὸ προεδρεῖον.

§9ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ τὴν στείλωμεν εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν. Ὁ βουλευτὴς Καλαμῶν Φλέσσας προτείνει νὰ τεθῇ καὶ ἄλλη βαθμὶς εἰς τὴν κλίμακα τῶν συκοδένδρων. Θὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ φορολογικοῦ νόμου. Τὰ ἔγγραφα, τὰ ὁποῖα ἐζήτησεν ὁ Κ. Κωνσταντᾶς περὶ τῆς ἐπιθυμίας ἣν ἔχουν οἱ κάτοικοι Κερκύρας νὰ ἐνεργηθῇ ἡ πλήρης ἀφομοίωσις, κατετέθησαν εἰς τὴν Βουλήν. Ὑπεβλήθη ἀναφορὰ πρὸς ἀποξήρανσιν τῆς Κωπαΐδος παρὰ τῶν Κ. Λεβίδου, Χατζοπούλου, Ζιμβρακάκη, Γεωργαντᾶ καὶ Τομπάζη.

§10ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Νὰ τυπωθῇ.

§11ΠΟΛΛΟΙ. Καὶ ν’ ἀναγνωσθῇ τώρα. (Ἀναγινώσκεται). Πρὸς τὴν Σ. τῶν Ἑλλήνων Βουλήν. Ἡ ἐν Ἀθήναις ὑπὸ διαφόρων πολιτῶν συστηθεῖσα ἐπιτροπὴ πρὸς σχηματισμὸν Ἑλληνικῆς ἑταιρίας πρὸς ἀποξήρανσιν τῆς Κωπαΐδος λίμνης, ἀρχίσασα ἤδη τὰς ἐργασίας αὐτῆς, ἐσκέφθη ὅτι τὸ ὑπὸ συζήτησιν συμβόλαιον τοῦ Σαραζίνου Μομφεῤῥιέρου εἶναι συντεταγμένον ὑπὸ τοιούτους ὅρους, ὥστε καὶ ἂν οὗτος ἐκπληρώσῃ τὰς ὁποίας δίδει ὑποσχέσεις, τὰ ἑλληνικὰ συμφέροντα θέλουσι μεγάλως ζημιωθῆ, καὶ ἀπεφάσισεν ὅπως ἀναφερθῇ εἰς τὴν Σ. Βουλὴν, παρακαλοῦσα αὐτὴν νὰ μὴ ἀποφασίσῃ τὰ τῆς Κωπαΐδος ὑπὸ τύπον συμβολαίου μετὰ ὡρισμένου προσώπου, ἀλλ’ ὑπὸ τύπον νομοσχεδίου ἐπιτρέποντος τὸν συναγωνισμὸν, ὅπως τὴν ἐπιχείρησιν ταύτην ἀναδεχθῇ ἡ ἑταιρία ἐκείνη, ἥτις ἤθελεν ὑποσχεθῆ ὠφελιμωτέρους ὅρους καὶ ἤθελε παρέχει πλειοτέρας ἐγγυήσεις. Ἡ ἐπιτροπὴ, ἐξ ὅσων ἔχει πληροφοριῶν, λαβοῦσα αὐτὰς παρὰ εἰδημόνων καὶ εἰλικρινῶν προσώπων, πείθεται, ὅτι ἡ Κωπαῒς δύναται νὰ ὠφελιμοποιηθῇ διὰ τῆς καταβολῆς δαπανῶν καὶ ἐκτελέσεως ἔργων, ἐπιτρεπόντων ὅρους καὶ συμφωνίας πολὺ ὠφελιμωτέρας τῶν διαλαμβανομένων εἰς τὸ ὑπὸ συζήτησιν συμβόλαιον. Πεποιθότες δὲ ὅτι ἐντὸς ὀλίγου θέλει δυνηθῆ ἡ ἐπιτροπὴ νὰ συγκεντρώσῃ τὰ ἀπαιτούμενα κεφάλαια πρὸς σύστασιν Ἑλληνικῆς ἑταιρίας καὶ νὰ ὑποβάλῃ εἰς τὴν Κυβέρνησιν τὰς προτάσεις της, ἐσμὲν βέβαιοι, ὅτι ἡ αἴτησίς μας θέλει τύχει εὐμενοῦς ἐν τῇ Βουλῇ ὑποδοχῆς καὶ ὑποσημειούμεθα εὐσεβάστως. Ἐν Ἀθήναις, τὴν 13 Δεκεμβρίου 1865. Οἱ εὐπειθέστατοι Δ. Λεβίδης, Ν. Χατζόπουλος, Α. Πετσάλης, Α. Γεωργαντᾶς, Χ. Ζυμβρακάκης, Ἐμμ. Τομπάζης.»

§12ΛΑΠΑΣ. Καὶ ποίαν ἐγγύησιν θὰ μᾶς δώσουν αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι;

§13ΠΟΛΛΟΙ. Ἔχουν περισσοτέρας ἐγγυήσεις (θόρυβος).

§14ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Ἔρχομαι ν’ ἀναγγείλω εἰς τὴν Βουλὴν εἴδησιν, ἡ ὁποία, ἂν ὄχι ἄλλο, εἶμαι βέβαιος, ὅτι θέλει γεννήσει ἐλπίδας πολὺ εὐαρέστους. Ὀθωμανός τις, εὑρισκόμενος ἐκτὸς τοῦ Κράτους, ἐνεφανίσθη εἰς τὸν ἐκεῖ πρόξενον τῆς Ἑλλάδος καὶ τῷ ἀνήγγειλεν, ὅτι εὑρισκόμενος ἐν ἀρχῇ τῆς ἐπαναστάσεως ἐν Ἑλλάδι, γνωρίζει τὴν θέσιν εἰς τὴν ὁποίαν βαθύπλουτος Ὀθωμανὸς καὶ ἄλλοι πολλοὶ μετ’ αὐτοῦ ἀπέκρυψαν τὰ χρήματά των καὶ ὅλα τὰ τιμαλφῆ των πράγματα, ὑπόσχεται δὲ νὰ τὰ καταδείξῃ, ἀλλὰ θέλει νὰ μάθῃ ποίαν μερίδα δύναται νὰ τῷ δώσῃ ἡ Κυβέρνησις ἐκ τῶν ἀνευρεθησομένων. Κατ’ ἀρχὰς ἐγεννήθη ἡ ἰδέα, ὅτι δύνανται τὰ κεκρυμμένα νὰ ἐξομοιωθοῦν μὲ τοὺς θησαυροὺς καὶ νὰ δοθῇ ἑπομένως εἰς τὸν Ὀθωμανὸν αὐτὸν τὸ ἥμισυ, διότι τὸ ἄλλο ἥμισυ κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ Ῥωμαϊκοῦ δικαίου ἀνήκει εἰς τὸν ἰδιοκτήτην τῆς γῆς. Ἀλλά, γενομένης ἀκριβεστέρας καὶ ἐμβριθεστέρας σκέψεως, εὑρέθη ὅτι τὰ ἀντικείμενα αὐτὰ δὲν ὑπάγονται εἰς τὴν κατηγορίαν τῶν θησαυρῶν, ἀλλ’ εἶναι πράγματα κινητὰ ἀνήκοντα ἄλλοτε εἰς Ὀθωμανούς, δικαιώματι τοῦ πολέμου περιελθόντα εἰς τὴν κυριότητα τοῦ δημοσίου. Ἑπομένως εἶναι περιουσία τοῦ δημοσίου, διὰ τὴν κατάδειξιν τῆς ὁποίας δύναται ἡ κυβέρνησις νὰ ὑποσχεθῇ μίαν τινα ἀμοιβὴν εἰς τὸν καταδείκτην. Ἐπειδὴ οἱ κείμενοι νόμοι δὲν προβλέπουν περὶ τούτων, λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ παρουσιάσω πρότασιν νόμου, τὴν ὁποίαν παρακαλῶ νὰ κηρύξετε κατεπείγουσαν.

§15ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§16ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν ἀναγινώσκεται διὰ πρώτην φοράν.

§17ΠΟΛΛΟΙ. Δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις.

§18ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Πρὶν ἀρχίσωμεν τὸν προϋπολογισμὸν, παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ ἐπιτρέψῃ νὰ ἀναγνωσθῇ διὰ πρώτην φορὰν τὸ νομοσχέδιον περὶ σκωριῶν, διότι ἡ ἐργασία τῆς ἀνακαμινεύσεως τῶν σκωριῶν ἐξακολουθεῖ, ἡ δὲ ἐκ ταύτης παραγωγὴ τοῦ μολύβδου ἐξάγεται καθ’ ἑκάστην· μὴ ψηφιζομένου ὅθεν τοῦ νόμου, ζημιούμεθα πραγματικὰ χρήματα.

§19ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Μάλιστα, ἂν δὲν πρόκειται νὰ γίνῃ συζήτησις.

§20ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ν’ ἀναγνωσθῶσι καὶ τὰ περὶ ἀφομοιώσεως νομοσχέδια διὰ βʹ φοράν.

§21ΚΩΝΣΤΑΝΤΑΣ. Τοῦτο παρεδέχθη ἡ Βουλὴ πρὸ παντὸς ἄλλου.

§22ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἂν ὑπάρξῃ συζήτησις, ἡμεῖς οἱ ἴδιοι θὰ προτείνωμεν τὴν ἀναβολήν.

§23ΙΑΚΩΒΑΤΟΣ. Δὲν πρόκειται λόγος περὶ ἀφομοιώσεως, διότι ὑπάρχουσι καὶ ἄλλα νομοσχέδια ἐκτεταμένα. Τὰ νομοσχέδια ταῦτα, τὰ ὁποῖα ἔφερεν ἡ ἐπιτροπή, ἠδύνατο νὰ φέρῃ καὶ ἕνας βουλευτής.

§24ΡΩΜΑΙΟΣ. Ὑπάρχει ἡ πρότασις τοῦ Κ. Ζερβοῦ περὶ ἀφομοιώσεως.

§25ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Πρέπει νὰ φυλάξωμεν τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. Πολλοὶ ἐπρότειναν νὰ προτάξωμεν τὸν προϋπολογισμὸν, πρέπει ὅμως νὰ μᾶς εἴπωσι τοὺς λόγους, ἵνα δυνηθῶμεν καὶ ἡμεῖς νὰ ψηφίσωμεν ἐν γνώσει.

§26ΠΑΔΟΒΑΣ. Δὲν ἔχω νὰ παρεμβάλω κώλυμα ἂν ἡ Βουλὴ θέλῃ νὰ συζητήσῃ τὸν προϋπολογισμὸν, εἴτε τὴν Κωπαΐδα, εἴτε τὴν ἀφομοίωσιν, εἴτε ἄν τι ἄλλο θέλῃ νὰ προτάξῃ, ἀλλὰ παρατηρῶ, ὅτι εἰς τὴν θέσιν εἰς ἣν εὑρίσκεται ἡ Βουλὴ ἀπέναντι τοῦ κανονισμοῦ, θέλω περιορισθῆ πάντοτε εἰς διαμαρτύρησιν καὶ πάντοτε θέλω δώσει ἀποφατικὴν ψῆφον. Παρακαλῶ νὰ σημειωθῇ εἰς τὰ πρακτικά.

§27ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Χθὲς ἐπροχώρησεν ἡ Βουλὴ εἰς συζήτησιν τοῦ προϋπολογισμοῦ· ὁ προϋπολογισμὸς τῶν ἐσόδων καὶ ἐξόδων εἶναι ἓν καὶ τὸ αὐτὸ πρᾶγμα· ἀφ’ οὗ ἐπροχωρήσαμεν, πρέπει νὰ τελειώσωμεν. Θὰ περιμένῃ ἡ Βουλὴ νὰ τελειώσουν ὅλα τὰ ἀντικείμενα τῆς ἡμερησίας διατάξεως, ἀφοῦ δὲν ἔχει θέσιν εἰς ταύτην ὁ προϋπολογισμός; Ἐγὼ θεωρῶ, ὅτι εἶναι τὸ οὐσιωδέστατον μέρος τῆς Βουλῆς ὁ προϋπολογισμὸς, καὶ πρέπει μίαν ὥραν ἀρχήτερα νὰ τελειώσῃ.

§28ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Χρεωστῶ νὰ δώσω πληροφορίας διατὶ δὲν ἐμπεριέχεται ὁ προϋπολογισμὸς εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν· διότι, ὅταν ἡ ἐπιτροπὴ μᾶς παρέδωκε τὴν ἀπόφασίν της, ἡ ἡμερησία διάταξις εἶχεν ἀποσταλῆ πρὸς ἐκτύπωσιν, καὶ διὰ τοῦτο δὲν ἐτέθη· ἡ Βουλὴ ὅμως ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ προτάξῃ τὴν συζήτησιν αὐτοῦ.

§29ΚΩΝΣΤΑΝΤΑΣ. Ἡ Βουλὴ δὲν δύναται νὰ ἀνακαλέσῃ τὴν ἀπόφασιν, τὴν ὁποίαν ἐξέδωκε περὶ ἀφομοιώσεως.

§30ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Λοιπὸν, ἐπειδὴ οἱ μὲν ζητοῦν νὰ προταχθῇ τὸ περὶ ἀφομοιώσεως, οἱ δὲ τὸ περὶ Λαυρίου, καὶ ἄλλοι τὸ περὶ Κωπαΐδος καὶ ἕκαστος ὅ,τι θέλει, διὰ τοῦτο πρέπει νὰ προβῶμεν εἰς τὸν προϋπολογισμόν.

§31Χ. Α. ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, πρέπει νὰ ἐρωτηθῇ ἡ Βουλὴ ἂν θέλῃ νὰ προβῶμεν εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ προϋπολογισμοῦ. Ἐγὼ νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ προηγηθῇ ἡ συζήτησις αὐτοῦ πρὸ παντὸς ἄλλου ἀντικειμένου.

§32ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΑΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἡμεῖς συνήλθομεν δυνάμει τῆς προσκλήσεως τὴν ὁποίαν μᾶς ἐκάματε διὰ τῆς ἡμερησίας διατάξεως· δι’ αὐτῆς προσκαλούμεθα νὰ συζητήσωμεν ἄλλα ἀντικείμενα, περὶ δὲ τοῦ προϋπολογισμοῦ δὲν ἐλάβομεν γνῶσιν ὅτι μέλλει νὰ συζητηθῇ σήμερον καὶ διὰ τοῦτο δὲν τὸν ἐλάβομεν ὑπ’ ὄψιν.

§33ΠΟΛΛΟΙ. Ὁ προϋπολογισμὸς θέλομεν νὰ προταχθῇ. (ἐγείρονται αὐτοκλήτως· θόρυβος).

§34ΖΩΤΟΣ. Βλέπω καινοτομίας πρωτοφανεῖς (θόρυβος).

§35ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὅ,τι εἶπον χθὲς προκειμένου νὰ προβῶμεν εἰς συζήτησιν τοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐσόδων, ὅτι δὲν πρέπει νὰ συζητηθῇ πρὶν συζητηθῇ καὶ ἀποφασισθῇ ὁ νόμος ὁ φορολογικὸς, τὸ αὐτὸ λέγω καὶ σήμερον διότι ὁ φορολογικὸς νόμος, ὡς γνωρίζετε, περιλαμβάνει τὰ ζητήματα τῆς ἀφομοιώσεως καὶ ἡ ἀφομοίωσις ἔχει ἐπιῤῥοὴν ἐπὶ τῶν ἐξόδων τοῦ Κράτους. Ἔκαμα τὴν πρότασιν ταύτην, διότι ὑποθέτω, ὅτι ὁ φορολογικὸς νόμος ἔχει ἐπιῤῥοὴν ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ. Ἐπιμένω λοιπὸν εἰς τὴν ἰδέαν μου ταύτην, τὴν ὁποίαν εἶπον καὶ χθὲς, διότι δὲν ἠμπορῶ νὰ ἐννοήσω πῶς ἡ Βουλὴ ἐν γνώσει δύναται ν’ ἀποφασίσῃ. Ἐπιθυμῶ τὰ δύω ταῦτα ἀντικείμενα νὰ τὰ συνδέσῃ, τουτέστι τὸν φορολογικὸν νόμον καὶ τὸν προϋπολογισμὸν, ὥστε νὰ συζητηθῶσι τὸ ἓν κατόπιν τοῦ ἄλλου.

§36ΜΑΚΡΥΓΙΑΝΝΗΣ. Ὁ προϋπολογισμὸς δὲν ὑπάρχει εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν· σήμερον ἐλάβομεν τὴν ἔκθεσιν τῆς ἐπιτροπῆς· οὐδεὶς εἶναι μελετημένος· πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ προβῶμεν εἰς τὴν συζήτησιν αὐτοῦ χωρὶς νὰ ἤμεθα μελετημένοι;

§37ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι νὰ προηγηθῇ ἡ συζήτησις τοῦ προϋπολογισμοῦ ...........................

§38ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ὑποθέτω, ὅτι δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὸ ζήτημα νὰ προταχθῇ ἡ συζήτησις τοῦ προϋπολογισμοῦ· μόνον ὡς πρὸς τὴν προτίμησιν πρέπει νὰ θέτητε τὸ ζήτημα, ἐὰν πρέπει νὰ προηγηθῇ τοῦ προϋπολογισμοῦ ὁ φορολογικὸς νόμος ἢ τἀνάπαλιν.

§39ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν θὰ ἐρωτήσω τὴν Βουλὴν, ποῖον ἐκ τῶν δύω θέλει νὰ προταχθῇ, ὁ προϋπολογισμὸς ἢ οἱ φορολογικοὶ νόμοι. Οἱ παραδεχόμενοι λοιπὸν, ὅτι πρέπει νὰ προταχθῇ ἡ συζήτησις τοῦ προϋπολογισμοῦ παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσι (τὸ ἀποτέλεσμα ἀμφίβολον)· ἀντιθέτως· οἱ θέλοντες νὰ προταχθῶσιν οἱ φορολογικοὶ νόμοι νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται οἱ ὀλιγώτεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη νὰ προταχθῇ εἰς συζήτησιν ὁ προϋπολογισμός. Ἄρχεται ἡ συζήτησις τοῦ προϋπολογισμοῦ. Σελὶς 23. Ἐνταῦθα ἐγένοντο παραδεκτὰ ἄνευ ἀντιῤῥήσεως τὰ ἑξῆς Κεφάλαια καὶ ἄρθρα, ὡς ἕπεται.

ΠΡΟΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ

Τῶν ἐξόδων τῆς χρήσεως 1866 τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν.

Ἀνεγνώσθη τὸ ἑπόμενον Εʹ. Κεφάλαιον.

ΜΕΡΟΣ Γʹ.

Ἀποζημιώσεις Βουλῆς.

§40ΖΟΥΜΠΟΥΛΑΚΗΣ. Παρατηρῶ εἰς τὸ ἄρθρον αὐτὸ μίαν οὐσιώδη διαφορὰν 37,000 δραχμῶν, διότι εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ 1865, ὅστις ὑπεβλήθη εἰς τὴν Βουλὴν, τὸ ἄρθρον αὐτὸ ἦτο μόνον ἐκ δραχ. 371,000. Ἐπιθυμῶ λοιπὸν νὰ μάθω πόθεν παρεκινήθη ὁ ὑπουργὸς νὰ αὐξήσῃ αὐτὸ τὸ ποσόν.

§41ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ (ὑπουργὸς οἰκονομικῶν). Ἐνόμισα, ὅτι ἐκεῖνο τὸ ποσὸν, τὸ ὁποῖον ἦτο ἀρχῆθεν σημειωμένον διὰ τὸ 1865, ἔπρεπε νὰ σημειωθῇ καὶ διὰ τὸ 1866.

§42ΚΥΠΡΙΑΔΗΣ. Διαφέρει ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ Κράτους ἀπὸ τὸν προϋπολογισμὸν, τὸν ὁποῖον κάμνει ἡ Βουλὴ διὰ συγκεκριμένας δαπάνας· ἡ Βουλὴ ἔκαμε τὸν προϋπολογισμὸν τῶν δαπανῶν καὶ περιώρισε τὰ ἔξοδα εἰς τὸ ποσὸν αὐτό. Ἀλλ’ ἐδῶ ἡ Κυβέρνησις πρέπει νὰ ἔχῃ ἕνα προϋπολογισμὸν τοιοῦτον, ὥστε ἐὰν ἡ Βουλὴ εἴπῃ, ὅτι ὑπάρχουν μεγαλείτεραι ἀνάγκαι, τότε νὰ ζητήσῃ ἡ Κυβέρνησις ἀπὸ τὸν προϋπολογισμὸν τῆς Βουλῆς νὰ ἐξοδεύσῃ, ἐὰν τὰ ποσὰ αὐτὰ δὲν ἐξαρκέσωσι.

§43ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐὰν δὲν ἐπαρκέσωσι τὰ ἔξοδα, τότε δύναται νὰ ζητήσῃ πίστωσιν, ὥστε ἂς μὴ χάνωμεν τὸν καιρόν.

§44ΖΩΤΟΣ. Παραδέχεται ὁ ὑπουργὸς τὴν ἐλάττωσιν;

§45ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ (ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Ἡ Βουλὴ δύναται νὰ κάμῃ ὅ,τι θέλει.

§46ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Γίνεται δεκτὴ ἡ πρότασις τοῦ κυρίου Ζουμπουλάκη;

§47ΠΟΛΛΟΙ. Δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις.

§48ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν ἡ Βουλὴ παρεδέχθη τὸ Εʹ. Κεφάλ. Ἀποζημιώσεις βουλευτῶν καὶ ἔξοδα Βουλῆς μὲ τὸ ποσὸν 371,000. Ἐνταῦθα ἐγένετο παραδεκτὸν τὸ ἑξῆς κεφάλαιον ὡς ἕπεται ἄνευ ἀντιῤῥήσεως. Μέρος Δʹ. Γενικὴ ὑπηρεσία. Κεφάλαιον 6. Προεδρεία ὑπουργικοῦ συμβουλίου 8,226.

§49ΠΡΟΕΔΡΟΣ. «Κεντρικὴ ὑπηρεσία. Ἄρθρ. 1. Προσωπικὸν ὑπουργείου 95,688.»

§50ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ (ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Ἡ ἐπιτροπὴ σᾶς προτείνει ν’ ἀφαιρέσητε ἀπὸ τὸ ποσὸν τῆς κεντρικῆς ὑπηρεσίας τοῦ ὑπουργείου τῶν οἰκονομικῶν τὴν πίστωσιν τριῶν ὑπουργικῶν γραμματέων καὶ γραφέων. Χρεωστῶ νὰ σᾶς κάμω τὴν παρατήρησιν, ὅτι εἰς τὸν προϋπολογισμὸν δὲν εἶναι σημειωμένον ὁλόκληρον τὸ προσωπικὸν, τὸ ὁποῖον ἐδικαιοῦτο κατὰ τὸν ὀργανικὸν νόμον νὰ ἔχῃ τὸ ὑπουργεῖον τῶν οἰκονομικῶν, διότι κατὰ τὸ 1864 ἐγένοντο ἀρκεταὶ οἰκονομίαι καὶ ἀφαιρέσεις, ἀφορῶσαι τὸν μισθὸν ἑνὸς τμηματάρχου, 4 γραμματέων πρώτης τάξεως καὶ πολλῶν γραφέων καὶ μαθητευομένων, ἐξ ὧν ἔγινεν οἰκονομία 19,000 δραχμῶν. Νομίζω, ὅτι ἐὰν κάμητε μίαν μεγαλειτέραν ἐλάττωσιν, δὲν θὰ ἀφήσητε τὰ ἀναγκαῖα ὄργανα πρὸς κίνησιν τῆς ὑπηρεσίας. Παρακαλῶ λοιπὸν νὰ μὴ κάμητε αὐτὴν τὴν ἐλάττωσιν, διότι ἀρκετὴ ἐγένετο κατὰ τὸ 1864.

§51ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ. Εἶναι ἀληθὲς, ὅπως ἀνέφερεν ὁ ὑπουργὸς, ὅτι ἐπῆλθεν ἐλάττωσις καὶ ὅτι χάριν οἰκονομίας δὲν ἐσημειώθη καὶ ὁ γενικὸς γραμματεὺς, διότι καὶ αὐτὸς δὲν εἶναι ἀναγκαῖος ὅταν ὁ ὑπουργὸς εἶναι ἁρμόδιος καὶ ἱκανός. Ἀλλ’ ἡ ἐπιτροπὴ ἐθεώρησεν, ὅτι δύναται νὰ φέρῃ καὶ ἄλλας ἐλαττώσεις, διότι ὑπάρχουσι γραμματεῖς 10 πρώτης τάξεως, δύω γραμματεῖς βʹ. τάξεως, εἷς μαθητευόμενος αʹ τάξεως καὶ ἕτερα ὄργανα πρὸς κίνησιν τῆς ὑπηρεσίας, ἐν ὅλῳ 25.

§52ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἦσαν 62 ἄλλοτε.

§53ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ. Λοιπὸν, ὅπως θέλῃ ἡ Βουλὴ· ἂς πεισθῶμεν εἰς τὰς παρατηρήσεις τοῦ ὑπουργοῦ.

§54ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΑΔΗΣ. Ἐνθυμεῖσθε, Κ. ὑπουργὲ, ὅτι ἄλλοτε ἐγένετο ἐπερώτησις κατ’ ἐπανάληψιν εἰς τὸν πρώην ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν Κ. Κουμουνδοῦρον ἵνα εἰσαγάγῃ τοὺς πίνακας τῶν μεγάλων ὀφειλετῶν, καὶ μᾶς ἀπεκρίθη, ὅτι τὸ προσωπικὸν δὲν ἐπαρκεῖ, καὶ ὅτι εἶναι ἠναγκασμένος νὰ προσλάβῃ καὶ ἄλλους ὑπαλλήλους. Ἐὰν ὁ ἔντιμος ἤδη ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν ὑπουργὸς ἔχῃ διάθεσιν διὰ νὰ ὑποβάλῃ τοὐλάχιστον εἰς τὴν μέλλουσαν Σύνοδον τοὺς πίνακας αὐτοὺς τῶν ὀφειλετῶν, προτείνω νὰ διατηρηθῇ τὸ προσωπικὸν καὶ ὑποστηρίζω ἐπίσης νὰ προστεθῇ καὶ ἡ μισθοδοσία τοῦ Γενικοῦ Γραμματέως. Ἐὰν δὲ δὲν ἔχῃ διάθεσιν νὰ ὑποβάλῃ τοὺς πίνακας, καὶ αὐτὸ τὸ προσωπικὸν εἶναι πολύ.

§55ΖΩΤΟΣ. Εἶμαι μέλος τῆς ἐπιτροπῆς, Κ. Πρόεδρε, καὶ μεθ’ ὅλων σχεδὸν τῶν ἄλλων συναδέλφων εὑρέθην σύμφωνος ἐπὶ τοῦ προκειμένου. Δὲν ὑπεγράφησαν μερικοὶ διὰ τὸ εὐμέθοδον τοῦ τρόπου τῆς ἐκθέσεως αὐτῆς, ὡς ὁ Κ. Τσιτσάρας, ἐγὼ καὶ ἄλλοι, ἀλλ’ ὡς πρὸς τὰς ἐλαττώσεις εἴμεθα ὅλοι σύμφωνοι, καὶ νομίζω, ὅτι οἱ Κ. συνάδελφοι δὲν θὰ ἀρνηθῶσι τοῦτο. Ὁ Κ. ὑπουργὸς ἔφερε πολλὰς ἐλαττώσεις καὶ δικαίας καὶ εὐλόγους, καὶ ἡ ἐπιτροπὴ ἐργαζομένη σπουδαίως καὶ ὄχι παίζουσα ἐπέφερε καὶ ἄλλας ἐλαττώσεις ἐπίσης σπουδαίας. Καὶ ὅταν, Κ. Πρόεδρε, ἐπιφέρωνται ἐλαττώσεις καὶ γίνεται φλεβοτομία καθ’ ὅλον τὸ κράτος εἰς τὰ δημόσια ἔργα καὶ εἰς ἄλλα, τὰ ὁποῖα πλησιάζουν περισσότερον τὸν λαὸν τὸν πενέστερον, νομίζω ὅτι δὲν εἶναι ἄδικον νὰ φέρωμεν ἐλαττώσεις τινὰς καὶ ἐκεῖ ὅπου βλάβη μεγάλη δὲν ἐπέρχεται. Εἶναι βέβαιον ὅτι ὁ κ. ὑπουργὸς ὑποστηρίζει τὴν ἀνάγκην τῆς ὑπάρξεως τῶν δύο αὐτῶν ὑπαλλήλων, καὶ βεβαίως θὰ δυσκολευθῇ νὰ τοὺς παύσῃ διότι τόσον καιρὸν τοὺς ἔχει συναδέλφους. Ἀλλὰ νομίζω, ὅτι εἶναι πολὺ ἡδύτερον διὰ τὸν κ. ὑπουργὸν καὶ δι’ ἡμᾶς, ἐλαττόνοντες σπουδαίως νὰ φθάσωμεν εἰς τὸ ἰσοζύγιον. Ἐπικαλοῦμαι τὸν πατριωτισμόν σας, ὁ ὁποῖος εἶναι ἀνώτερος τοῦ ἰδικοῦ μου, διὰ νὰ φέρωμεν ὅσον τὸ δυνατὸν περισσοτέρας οἰκονομίας, ἄλλως εἴμεθα χαμένοι.

§56ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Ἐπειδὴ, κύριοι, δὲν εἶναι ἡ ἐλάττωσις μόνον αὐτοῦ τοῦ προσωπικοῦ εἰς τὴν γνωμοδότησιν τῆς ἐπιτροπῆς, ἀλλὰ καὶ ἄλλου προσωπικοῦ, ἀπεφάσισα διὰ μιᾶς ἅπαξ νὰ ἐκφράσω τὴν γνώμην μου, ἡ ὁποία συνίσταται εἰς τὸ ἑξῆς. Ἠξεύρω, διότι εἶμαι ἄνθρωπος ὁ ὁποῖος προήχθην ἀπὸ τὰς κατωτέρας βαθμίδας τῆς ὑπηρεσίας, ὅτι ὄχι οἱ πολλοὶ ὑπάλληλοι φέρουν ἀποτέλεσμα εἰς τὴν ὑπηρεσίαν, ἀλλ’ οἱ καλοὶ ὑπάλληλοι καὶ οἱ ἐπιμελεῖς· ὅσον ἐργάζεται εἷς, ὁ ὁποῖος ἐπεθύμησε τὴν ὑπηρεσίαν καὶ δι’ αὐτῆς ἀπεφάσισε νὰ ζήσῃ καὶ ν’ ἀποκατασταθῇ εἰς τὴν κοινωνίαν, καὶ ὅσον τρεῖς, οἱ ὁποῖοι εἰσπηδοῦν εἰς τὴν ὑπηρεσίαν παρανόμως καὶ εἶναι φύσει ὀκνηροὶ καὶ ἀμελεῖς; Ὁ Κ. ὑπουργὸς σᾶς εἶπεν, ὅτι ἐγένοντο προηγουμένως ἐλαττώσεις καὶ κατὰ συνέπειαν ἐπαισθητῶς ἠλαττώθη τὸ προσωπικὸν τοῦ ὑπουργείου. Θὰ σᾶς ἐπικαλεσθῶ μάρτυρας, κύριοι, ὅλους ἀνεξαιρέτως· ὁσάκις ὑπήγατε εἰς τὸ ὑπουργεῖον τὴν ὀγδόην ὥραν ηὕρατέ ποτε ὑπάλληλον;

§57ΤΙΝΕΣ. Ποτέ.

§58ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Ἐγὼ τὴν 9ην καὶ τὴν 10ην ὑπῆγα καὶ δὲν ηὗρα ὑπάλληλον. Εἶχον διαφοράν τινα μὲ τὸ γενικὸν λογιστήριον καὶ δεκάκις ἐπῆγα εἰς τὸ ὑπουργεῖον καὶ δὲν ηὗρα ὑπάλληλον. Ὅταν, Κ. ὑπουργὲ, ἀφίνετε τοὺς ὑπαλλήλους σας νὰ περιτρέχουν τὰς ἀγυιὰς, νὰ εὑρίσκωνται εἰς τὰ καφενεῖα καὶ τὰ Χαφτεῖα, νὰ ἐπικρίνουν τὴν διαγωγὴν τῆς Κυβερνήσεως· ὅταν φέρετε τοὺς ὑπαλλήλους κατὰ τὴν σύστασιν τοῦ ἑνὸς καὶ τοῦ ἄλλου καὶ κατὰ τὴν ἰδιαιτέραν ἐπιθυμίαν ὑμῶν καὶ ὄχι κατὰ τὴν ἱκανότητα, τότε ὄχι 32, ἀλλὰ 64, 122 γραμματεῖς δὲν θὰ ἐπαρκέσουν ποτὲ νὰ φέρουν εἰς πέρας τὴν ὑπηρεσίαν. Ἀκούσατε ἓν πρᾶγμα, τὸ ὁποῖον συνέβη εἰς τὸ λογιστήριον. Τὸ Γενικὸν λογιστήριον εἶχε μερικοὺς λογαριασμοὺς ταμείων ἀνεξελέγκτους πρὸ 5 ἕως 6 ἐτῶν. Ἐχρειάσθη νὰ ἔλθῃ ἕνας γραμματεὺς ταμείου καὶ εἰς τρεῖς μῆνας ἔφερεν εἰς πέρας τοὺς λογαριασμούς· ἀλλ’ εἰργάζετο ἀπὸ ἀνατολῆς τοῦ ἡλίου μέχρι τῆς δύσεως. Ἐκ δὲ τῶν κυρίων ὑπαλλήλων, ὅταν ἤρχοντο, ὁ ἕνας ἔπερνε τὴν πένα καὶ τὴν ἔβαζεν εἰς τὸ αὐτί του, ὁ ἄλλος ἔξυε τὰ νύχια του, ὁ ἄλλος εἶχεν ἰδιαιτέραν ὁμιλίαν μὲ τὸν Κ. ὑπουργὸν καὶ ὁ ἄλλος ἦτον εἰς ἄλλα ὑπουργεῖα διὰ νὰ συστήσῃ τοὺς ἰδικούς του. Παρατηρήσατε, κύριοι, ὁσάκις γίνεται συζήτησις ἐδῶ, ὅλα τὰ θεωρεῖα εἶναι γεμάτα ἀπὸ ὑπαλλήλους καὶ εἰς τὰ ὑπουργεῖα δὲν εἶναι κανείς. Δὲν εἶχε λοιπὸν δίκαιον ὁ Κ. ὑπουργὸς ὑποστηρίζων τὸ προσωπικόν· καθὸ ὑπουργὸς πρέπει νὰ ᾖναι αὐστηρὸς, νὰ τιμωρῇ αὐστηρῶς τοὺς ὑπαλλήλους καὶ τότε ἡ ὑπηρεσία προοδεύει. Παρατηρήσατέ το ἀπὸ τὸν ἑαυτόν σας. Ὑποθέσατε, ὅτι ἔχετε σπουδαίαν ἐργασίαν· ὅταν καθήσετε μίαν ὥραν περισσότερον, τελειώνετε. Οἱ ἀνωτέρω κύριοι ὑπάλληλοι τῶν ὑπουργείων, ὁσάκις ἔλαβον τὴν τιμὴν νὰ τοὺς ἐπισκεφθῶ, πάντοτε τοὺς εὗρον καθημένους καὶ καπνίζοντας, ἢ ἔχοντας ἀπὸ τὸ ἓν μέρος τσιγάρον καὶ ἀπὸ τὸ ἄλλο καφφὲ ἢ σοκολάτα. Μὴ γελᾶτε, Κ. ὑπουργὲ, ὁ κακὸς διευθυντὴς ἔχει καὶ κακὸν προσωπικόν· δὲν τὸ λέγω διὰ σᾶς.

§59ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ (ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Θὰ ἔλθουν καὶ καλοί.

§60ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Ἂν δὲν ἔλθουν καλοὶ, ἀλλοίμονον εἰς τὸ Ἔθνος.

§61ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἦλθον καὶ καλοὶ καὶ κακοὶ ὑπουργοὶ καὶ πάντοτε εἶναι οἱ αὐτοὶ ὑπάλληλοι.

§62ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Μὲ συγχωρεῖτε νὰ μὴ ἀκολουθήσω ὅλας τὰς σκέψεις σας, διότι, νομίζω, δὲν εἶναι εἰλικρινεῖς. Λοιπὸν λέγω, ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ παραδεχθῶμεν τὴν γνώμην τῆς ἐπιτροπῆς. Καὶ ἠξεύρετε διατὶ, κύριοι; διὰ ν’ ἀναγκάσωμεν τοὺς λοιποὺς ὑπαλλήλους νὰ ἐργάζωνται καὶ νὰ ἀναγκάσωμεν τὸν Κ. ὑπουργὸν νὰ δώσῃ περισσοτέραν προσοχὴν εἰς τὴν ἐκλογὴν τοῦ προσωπικοῦ του καὶ εἰς τὰς προσδιωρισμένας ὥρας τῆς ἐργασίας.

§63ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Νὰ ὑποχρεώσωμεν καὶ τοὺς βουλευτὰς νὰ μὴ ἐπιβάλλουν αὐτοὶ τοὺς ὑπαλλήλους.

§64ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Ἀπὸ σᾶς ν’ ἀρχίσῃ τὸ πρῶτον παράδειγμα.

§65ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Ἂν ὄχι τὸ πρῶτον, τὸ δεύτερον.

§66ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΑΔΗΣ. Συμφωνῶ κ’ ἐγὼ μὲ τὸν προλαλήσαντα, καθόσον ἐκ πείρας γινώσκω, ὅτι αὐτὴ εἶναι ὡς ἐπὶ τὸ πολὺ ἡ κατάστασις τῶν γραφείων, καὶ διὰ τοῦτο μάλιστα ἐπρότεινα, ὅτι δὲν πρέπει νὰ λείπῃ ὁ ἄγρυπνος ὀφθαλμὸς, ὁ γενικὸς γραμματεὺς, διὰ νὰ ἐπιτηρῇ, διότι οἱ τμηματάρχαι δὲν εἶναι εἰμὴ νευρόσπαστα τῶν βουλευτῶν. Καὶ οὐχὶ μόνον τοῦτο, ἀλλὰ γνωρίζω, ὅτι καὶ πολλοὶ δὲν εἶναι εἰμὴ ὄργανα ῥᾳδιουργίας· περιφέρονται ἀπὸ ὑπουργεῖον εἰς ὑπουργεῖον διὰ νὰ συστήσωσι τοὺς μὲν καὶ νὰ κατατρέξουν τοὺς δέ. Πάντοτε ὑπῆρξε μία διατίμησις, διὰ τῆς ὁποίας ἐπιβάλλεται μία ποινὴ εἰς τοὺς ἀπουσιάζοντας. Ἀλλὰ ποῖος θὰ ἐπιβάλῃ τὴν ποινήν; ὁ τμηματάρχης διὰ νὰ καταδιωχθῇ ἀπὸ τὸν ἄλλον τμηματάρχην; ὁ ὑπογραμματεὺς ἀπὸ τὸν ἄλλον ὑπογραμματέα; Εἶναι λοιπὸν ἀνάγκη νὰ ἔχωμεν γενικοὺς γραμματεῖς, οἱ ὁποῖοι πρέπει νὰ ᾖναι γραμματεῖς δεδοκιμασμένης ἱκανότητος καὶ πείρας καὶ αὐστηρότητος συγχρόνως. Διὰ τοῦτο μάλιστα ἠμπορῶ νὰ θεωρήσω, ὅτι τὸ προσωπικὸν μετέχει καὶ ἐπιπολαιότητος· ἀλλὰ ποῦ; εἰς τοὺς ἀνωτέρους κλάδους, ὄχι ὅμως καὶ εἰς τοὺς γραφεῖς καὶ εἰς αὐτοὺς οἵτινες εἰσέρχονται ὡς μαθητευόμενοι διὰ νὰ στερεωθῶσιν εἰς τὴν ὑπηρεσίαν. Καὶ ἂν ἡμεῖς δὲν δημιουργήσωμεν τοιούτους ἀνθρώπους, τί θὰ μείνῃ εἰς τὸ κατόπιν; Ὑποστηρίζω λοιπὸν τὴν πρότασιν ὅπως τὴν ὑποστηρίζει ὁ ἔντιμος ὑπουργὸς καὶ συγχρόνως προτείνω καὶ τὴν ὕπαρξιν γενικῶν γραμματέων, οἱ ὁποῖοι εἶναι ἀπολύτως ἀναγκαῖοι διὰ τὴν ὑπηρεσίαν, ἀλλὰ νὰ ἦναι ἄνθρωποι καὶ πείρας καὶ ἱκανότητος καὶ αὐστηρότητος, νὰ μὴ ἀνήκουν εἰς τὴν πολιτικὴν φατρίαν τούτου ἢ ἐκείνου, ἀλλ’ εἰς τὴν ὑπηρεσίαν, τοσούτῳ μᾶλλον συγχωρήσατέ με νὰ κάμω μίαν παρέκβασιν· καθόσον διελύθη, κατεστράφη οὕτως εἰπεῖν, ὁ σκόπελος ἐκεῖνος, τὸ Συμβούλιον τῆς Ἐπικρατείας. Πρέπει δὲ νὰ ὁμολογήσωμεν, ὅτι εἰς τὸ συμβούλιον ἐκεῖνο ὑπῆρχον καὶ ἀρεταὶ, τὰς ὁποίας ἐδημιούργησεν ἡ πεῖρα, ἡ ἐπιστήμη, ἡ ἱκανότης. Αὐτὰς τὰς ἀρετὰς δὲν πρέπει, κύριοι, νὰ τὰς ἀφήσωμεν, δὲν θέλω διὰ νὰ εἴπω περὶ προσώπων, ἀλλ’ ἐν τῷ συμβουλίῳ ἐκείνῳ ὑπῆρχον μερικὰ πρόσωπα, τὰ ὁποῖα οἱ αἰῶνες, οὕτως εἰπεῖν, ἐδημιούργησαν καὶ ἔχομεν ἀνάγκην τῶν τοιούτων προσώπων διὰ νὰ συμβουλευθῶμεν ἀπὸ τὰ φῶτά των, ἀπὸ τὴν ἱκανότητά των καὶ τὴν ἠθικήν των· αὐτὰ τὰ πρόσωπα πρέπει νὰ τὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὸ ὑπουργεῖον.

§67ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ θέσω εἰς ψηφοφορίαν τὴν πρότασιν τῆς ἐπιτροπῆς ἐπὶ τοῦ κεφαλαίου 6 ἄρθρου 1. Προτείνονται δύο ἐλαττώσεις· ά) ἐλάττωσις 4,560 δραχμῶν δι’ ἀφαίρεσιν δύω ὑπουργικῶν γραμματέων βʹ τάξεως. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν παρακαλῶ νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Παρεδέχθη. Προσέτι 6,480 διὰ τὴν ἀφαίρεσιν τριῶν γραφέων ά τάξεως καὶ δύω βʹ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν παρακαλῶ νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Παρεδέχθη.

§68ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΑΔΗΣ. Θέσατε εἰς ψηφοφορίαν τὴν πρότασίν μου περὶ τοῦ γενικοῦ γραμματέως (θόρυβος). Ἴδατε τί ἔκαμεν ὁ Βάλβης. Ἐὰν ἤθελεν ἔχει γενικὸν γραμματέα δὲν ἤθελε γίνει ὅ,τι ἔγεινε διὰ τὰς σκωρίας (θόρυβος).

§69ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Ἡ διαφορὰ εἶναι 460 δραχμαὶ, διότι ἐὰν γίνῃ γενικὸς γραμματεὺς θὰ λείψῃ ἕνας τμηματάρχης.

§70ΜΑΝΟΥΣΑΚΗΣ. Ὑπάρχει νόμος κανονίζων τὰ περὶ τῶν γραμματέων, ὁ ὁποῖος ἐτροποποιήθη δι’ ἄλλου νόμου τοῦ 1846, λέγων ὅτι τὴν θέσιν τοῦ γενικοῦ γραμματέως ἀναπληροῖ εἷς τῶν τμηματαρχῶν.

§71ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν λέγει αὐτό.

§72ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἐγὼ συμφωνῶ πληρέστατα μὲ τὸν Κ. Σακελλαριάδην. Ἐὰν θέλετε νὰ ἔχητε ὁμοιόμορφον ἐνέργειαν καὶ ἐπιτήρησιν εἰς τὸ γραφεῖον, πρέπει νὰ ἔχητε ἕνα γενικὸν γραμματέα· διότι ὁ ὑπουργὸς δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπιβλέπῃ κατὰ τίνα τρόπον ἐνεργεῖται ἡ ὑπηρεσία. Ὁ τμηματάρχης ὡς ἐκ τῆς θέσεώς του δὲν ἠμπορεῖ νὰ ἐπιβλέπῃ τὸ ὅλον γραφεῖον, ἀλλὰ μόνον τὸ τμῆμά του. Ὁ ὑπουργὸς καὶ μάλιστα, ἐὰν τύχῃ νὰ ἦναι πρόσωπον πολιτικὸν, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπιτηρήσῃ καλῶς. Συνέβη εἰς ἐμὲ νὰ ὑπογράψω τὴν ἰδίαν ἡμέραν ἀντιφατικὰς ὅλως διαταγάς· διότι ἄλλως ἐνήργει τὸ ἓν τμῆμα καὶ ἄλλως τὸ ἄλλο, καὶ ἐγὼ δὲν ἤμην εἰς κατάστασιν νὰ ἐπιβλέπω ὡς ἐκ τῶν πολλῶν ἀσχολιῶν. Νομίζω, ὅτι εἶναι ἀναγκαῖος, ἀναγκαιότατος ὁ γενικὸς γραμματεύς· τὸ δὲ ἔξοδον εἶναι ἀσήμαντον.

§73ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ. Περὶ τῆς ἐλλείψεως τοῦ γενικοῦ γραμματέως δὲν ἔχει λόγον ἡ ἐπιτροπή· διότι ἡ ἐπιτροπὴ δὲν ἀφῄρεσε γενικὸν γραμματέα, διότι δὲν εὗρεν. Ἐὰν ὁ Κ. Κουμουνδοῦρος ἦναι σύμφωνος μὲ τὰς ἰδέας, τὰς ὁποίας ἐκθέτει, διατί δὲν τὸν ἔβαλεν εἰς τὸν προϋπολογισμὸν, τὸν ὁποῖον ὑπέβαλε;...

§74ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἡ ἐπιτροπὴ ἐσκέφθη ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ ζητήματος πολὺ, παρετήρησε δὲ, ὅτι οἱ γενικοὶ γραμματεῖς ἐγένοντο ἐπὶ τοῦ μακαρίτου Κωλέττου, ὅτε οἱ ὑπουργοὶ ἦσαν ἀγράμματοι. Ἐὰν οἱ κύριοι ὑπουργοὶ παραδέχωνται ὅτι καὶ αὐτοὶ εὑρίσκονται εἰς τὸ αὐτὸ σημεῖον, τότε μάλιστα.

§75Χ. Α. ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Εἴμεθα σύμφωνοι νὰ προστεθοῦν γενικοὶ γραμματεῖς εἰς τὰ ὑπουργεῖα τῶν Οἰκονομικῶν, Στρατιωτικῶν καὶ Ἐσωτερικῶν δι’ οὓς λόγους ἐξέθεσεν ὁ Κ. Κουμουνδοῦρος καὶ ἄλλοι. Δηλοῦμεν δὲ ἀπὸ τοῦδε ὅτι καθόσον ἀφορᾷ τ’ ἄλλα ὑπουργεῖα, δὲν εἶναι ἀνάγκη καὶ εἴμεθα ἐναντίοι.

§76ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὅταν ἔλθωμεν ἐκεῖ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν τοῦ Κ. Σακελλαριάδου παρακαλῶ νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Παρεδέχθη. «Ἄρθρον 2. Γενικὸν λογιστήριον. Ἡ ἐπιτροπὴ προτείνει νὰ ἐλαττωθῇ ὁ μισθὸς τοῦ διευθυντοῦ κατὰ 70 δραχμάς· τὸ ὅλον 840 δραχμάς.

§77ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Τοῦτο δὲν ἠμπορεῖ νὰ γίνῃ, διότι ἀντιβαίνει εἰς τὸν καταστατικὸν νόμον, καὶ ἡ Βουλὴ δὲν δύναται νὰ αὐξάνῃ καὶ νὰ ἐλαττόνῃ μισθούς· πρέπει νὰ φέρῃ πρῶτον πρότασιν τροποποιοῦσαν τὸν καταστατικὸν νόμον.

§78ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ. Ἀληθῶς ἀντιβαίνει εἰς τὸν καταστατικὸν νόμον, ἀλλ’ οἱ μισθοὶ ἠμποροῦν πάντοτε νὰ ἐλαττόνωνται. Ἐκεῖνο ὅπερ ἔκαμε τὴν ἐπιτροπὴν νὰ προβῇ εἰς αὐτὴν τὴν μικρὰν ἐλάττωσιν, εἶναι διότι ὡς ἀνώτερον μισθὸν τῶν ὑπαλλήλων τῶν ὑπουργείων μετὰ τὸν ὑπουργὸν θεωρεῖ τὸν τοῦ γενικοῦ γραμματέως· δι’ αὐτὸ ἐγένετο λόγος ὅτι ὁ γενικὸς γραμματεὺς εἶναι ὁ ἀναγκαιότερος ἄνθρωπος, ὅτι αὐτὸς συγκεντρώνει τὴν ὑπηρεσίαν καὶ τὰ τοιαῦτα. Λοιπὸν ἐνόμισεν ἡ ἐπιτροπὴ, ὅτι δύναται νὰ ἔχῃ τὸν αὐτὸν μισθὸν καὶ ὁ διευθυντὴς τοῦ γενικοῦ λογιστηρίου. Ὁ καταστατικὸς νόμος ἔγινεν εἰς ἕνα καιρὸν, εἰς τὸν ὁποῖον ἦσαν ὅλα ὑπέρογκα, καὶ διότι τότε, δὲν ἠξεύρω πῶς, ἐθεωρεῖτο ἢ καλῶς ἢ κακῶς ὅτι ὁ διευθυντὴς τοῦ λογιστηρίου δυσκόλως ἀνεπληροῦτο παρ’ ἄλλου. Ἀλλ’ ἡ πρόληψις αὕτη ἀπεδείχθη ψευδής. Αὐτὴ ἦτο ἡ σκέψις τῆς ἐπιτροπῆς.

§79ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Ἠμπορεῖτε νὰ καταργήσητε τὴν θέσιν· ἐὰν ὅμως δέχεσθε τὸν διευθυντὴν, δὲν ἠμπορεῖτε παρὰ νὰ τὸν μισθοδοτήσητε κατὰ τὸν νόμον.

§80ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ. Ἡμεῖς ἐξισοῦντες τὴν μισθοδοσίαν τοῦ διευθυντοῦ μετὰ τῆς τοῦ γενικοῦ γραμματέως, ἐπράξαμεν ἔργον δίκαιον καὶ σύμφωνον μὲ τὴν τάξιν τῆς ὑπηρεσίας.

§81ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Παρατηρῶ εἰς τὸν Κ. Καλλιφρονᾶν, ὅτι ὁ προϋπολογισμὸς δὲν εἶναι τίποτε ἄλλο εἰμὴ νόμος, ὁ ὁποῖος δίδει ἄδειαν εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ ἐξοδεύῃ ἐπὶ τῇ βάσει τῶν κειμένων νόμων. Συνομολογῶ μὲ τὸν Κ. Καλλιφρονᾶν, ὅτι ὁ προϋπολογισμὸς ἠμπορεῖ ν’ ἀρνηθῇ πίστωσιν μιᾶς θέσεως, καὶ τότε ὁ ὑπουργὸς εἶναι ὑπόχρεως νὰ μὴ διορίσῃ τινὰ εἰς ἐκείνην τὴν θέσιν. Π. χ. (μολονότι εἶναι ἀλλόκοτον τὸ παράδειγμα) ἠμπορεῖ νὰ εἴπῃ ὁ προϋπολογισμὸς, ὅτι δίδει πίστωσιν μόνον διὰ τέσσαρας Νομάρχας, μολονότι τὸ Κράτος ἔχει 14· ὁ ὑπουργὸς θ’ ἀναγκασθῇ νὰ διορίσῃ μόνον τέσσαρας Νομάρχας καὶ τὰς ἄλλας νομαρχίας ν’ ἀφήσῃ ὑπὸ τοὺς γραμματεῖς. Ἀλλὰ ποτὲ δὲν ἠμπορεῖ νὰ εἴπῃ ὁ προϋπολογισμὸς, ὅτι διορίζει μὲν 14, ἀλλὰ τοῖς δίδει τὸ ἥμισυ τοῦ μισθοῦ, διότι ὁ νόμος, ὁ ὁποῖος προσδιώρισε τὸν μισθὸν, ἐσκέφθη ποία ἡ ἀξία τῆς θέσεως καὶ σχετικῶς μ’ αὐτὴν δίδει καὶ τὸν μισθόν. Ὁ προϋπολογισμὸς δὲν ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ προσδιορίζῃ τὸν μισθόν. Νομίζω, ὅτι ὁ Κ. Καλλιφρονᾶς δὲν θὰ ἐπιμείνῃ εἰς τὴν γνώμην του.

§82Α. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Φέρω εἰς παράδειγμα, κύριε Πρόεδρε, τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν, ὅστις βασίζεται εἰς νόμους καταστατικοὺς καὶ διατάγματα, τὰ ὁποῖα ἡ Συνέλευσις καὶ ἡ Βουλὴ παρεδέχθη χωρὶς ν’ ἀλλοιώσῃ τὴν μισθοδοσίαν. Φρονῶ, ὅτι ἡ Βουλὴ ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ ὑπαγάγῃ τὴν μισθοδοσίαν εἰς τὸν ἀνώτερον ὅρον τοῦ τμηματάρχου καὶ δὲν δικαιοῦται νὰ ἐμποδισθῇ ἀπὸ τὴν ἰδέαν, ὅτι προβλέπεται ὑπὸ καταστατικῶν νόμων. Καὶ σᾶς φέρω παράδειγμα· τὰ καταστατικὰ τῶν ταγμάτων ἀπαιτοῦν, ὥστε οἱ διοικηταὶ τῶν ταγμάτων νὰ ᾖναι ἀντισυνταγματάρχαι καὶ νὰ πληρόνωνται 500 δραχμὰς κατὰ μῆνα. Ἡ Συνέλευσις ὅμως εἶπε καὶ ἡ Βουλὴ κατόπιν παραδέχθη, ὅτι οἱ διοικηταὶ τῶν ταγμάτων θὰ ᾖναι ταγματάρχαι καὶ θὰ πληρόνωνται 400 δραχμάς.

§83ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Εἰς τὸν στρατὸν αὐτὸ ἐφαρμόζεται, ἀλλ’ ὄχι καὶ εἰς τοὺς πολιτικοὺς.

§84ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς οἰκονομικῶν). Μεθ’ ὅλα ὅσα ἠθέλησαν νὰ εἴπουν καὶ ὁ Κ. Καλλιφρονᾶς καὶ ὁ Κ. Μαυρομιχάλης, δὲν ἠδυνήθησαν νὰ φέρουν κανὲν παράδειγμα, ὅτι διὰ τοῦ προϋπολογισμοῦ ἠλαττώθη ἢ ηὐξήθη ὁ μισθὸς θέσεώς τινος· ἂν θέλουν νὰ τὸ κάμουν σήμερον θὰ ᾖναι πρωτοφανές. Ἐγὼ δὲν δύναμαι νὰ τὸ παραδεχθῶ, καὶ μαζῆ μ’ ἐμὲ πιστεύω οὔτε ἡ Βουλὴ, διότι παραβιάζονται οἱ καταστατικοὶ νόμοι καὶ ἀνατρέπεται ἡ οἰκονομία ὁλοκλήρου τοῦ προϋπολογισμοῦ. Ἐὰν σήμερον δεχθῶμεν, ὥστε ὁ μισθὸς τοῦ διευθυντοῦ τοῦ γενικοῦ λογιστηρίου νὰ ᾖναι κατώτερος ἀφ’ ὅσον ὁρίζει τὸ καταστατικὸν, τί κωλύει νὰ γίνῃ μεθαύριον πρότασις διὰ τὸν νομάρχην τῶν Πατρῶν καὶ ἄλλους; Δὲν βλέπετε, ὅτι, ὁσάκις ἠθελήσαμεν νὰ κάμωμεν ἐλαττώσεις μισθοῦ, ἐφέραμεν πάντοτε ἴδιον νόμον;

§85ΙΑΚΩΒΑΤΟΣ. Παραδέχεσθε, κύριε ὑπουργὲ, ὅτι ἡ Βουλὴ δύναται νὰ προσδιορίσῃ τὸν μισθὸν τῶν ὁμοιοβάθμων ὑπαλλήλων κατὰ διάφορον τρόπον;

§86ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Μάλιστα, ἀλλὰ διὰ νόμου.

§87Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Λανθάνονται, Κ. Πρόεδρε, οἱ προλαλήσαντες· ἡ Συνέλευσις εἶπε, δὲν θέλω διοικηταὶ τῶν ταγμάτων νὰ ᾖναι ἀντισυνταγματάρχαι, ἀλλὰ ταγματάρχαι· ἠδύνατο νὰ εἴπῃ, ὅτι θέλω νὰ ᾖναι λοχαγοί. Ἦλθε ὁ ταγματάρχης, ἀλλὰ πληρόνεται κατὰ τὸν ὀργανικὸν νόμον. Δὲν δύναται νὰ εἴπῃ, θέλω ὁ συνταγματάρχης νὰ πληρόνεται 200 δραχμάς. Δύναται ἡ Βουλὴ νὰ τὸ κάμῃ, ἀλλὰ θὰ φέρῃ νόμον. Ἀλλ’ ἐκτὸς τούτου προέρχεται καὶ ἄλλο ἄτοπον. Οἱ βαθμοὶ καὶ αἱ θέσεις εἰς τὴν πολιτείαν ἔχουν παραλληλισμοὺς μεταξὺ των. Ἐννοεῖτε νὰ μὴ ἔχῃ ὁ διευθυντὴς τοῦ λογιστηρίου τόσας δραχμάς; φέρετε ἕνα νόμον, ὄχι διὰ τοῦ προϋπολογισμοῦ. Σᾶς λέγουν περὶ τῆς διαθεσιμότητος, ἀπέχει ὅμως πολὺ τῆς ἀργίας. Ἡ Συνέλευσις εἶπεν, ἐπειδὴ χρήματα δὲν ἔχομεν, τὴν κατάστασιν αὐτὴν δὲν τὴν ἀναιρῶ, ἀλλὰ τῆς χορηγῶ διὰ τὸ ἔτος 1866 αὐτὸν τὸν μισθόν· δὲν τὸ ἀπεφάσισεν ὅμως μόνον διὰ τοῦ προϋπολογισμοῦ, ἀλλὰ καὶ διὰ ψηφισμάτων. Λυποῦμαι διότι δὲν τὰ ἔχω πρόχειρα ἐδῶ.

§88ΚΥΠΡΙΑΔΗΣ. Δὲν ἠμπορῶ νὰ ἐννοήσω πῶς, ὅταν τις θέλῃ τὸ πολὺ, δὲν δύναται νὰ ἔχῃ τὸ ὀλίγον. Ὅλοι παραδεχόμεθα, ὅτι ἡ Βουλὴ συζητοῦσα τὸν προϋπολογισμὸν, ἠμπορεῖ νὰ ἐξαλείψῃ τὸν μισθὸν τοῦ διευθυντοῦ τοῦ λογιστηρίου. Δὲν ἐννοῶ ποῖον νόμιμον κώλυμα δεσμεύει τὴν Βουλὴν νὰ ἐλαττώσῃ τὸν μισθόν.

§89ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀλλὰ πρέπει νὰ γίνῃ νόμος.

§90ΚΥΠΡΙΑΔΗΣ. Χρειάζεται νόμος διὰ νὰ ἐξαλείψῃ ἡ Βουλὴ τὸν μισθὸν τοῦ διευθυντοῦ τοῦ γενικοῦ λογιστηρίου; Ὄχι βέβαια. Ἡ Βουλὴ συζητοῦσα τὸν προϋπολογισμὸν, συζητεῖ ἕνα νόμον· ὥστε ἐὰν ἔχῃ σκοπὸν νὰ περιορίσῃ τὸ ποσὸν τοῦ μισθοῦ αὐτοῦ, μοὶ φαίνεται ὅτι εἶναι ἐντὸς τοῦ δικαιώματός της. Θεωρῶ δὲ καὶ ἐγὼ πολὺ παράδοξον πῶς ὁ γενικὸς Γραμματεὺς, ὅστις πρέπει νὰ ἔχῃ γνώσεις γενικὰς ἐφ’ ὅλων τῶν κλάδων, καὶ ἀναπληροῖ τὸν ὑπουργὸν καὶ ἔχει τὴν εὐθύνην τῆς ὑπηρεσίας, δύναται νὰ λαμβάνῃ μισθὸν μικρότερον παρὰ τὸν διευθυντὴν τοῦ λογιστηρίου; Δὲν βλέπω λοιπὸν κανένα δεσμὸν εἰς τὴν Βουλὴν νὰ ἐλαττώσῃ τὸν μισθὸν εἰς ὅσον θέλει.

§91ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Μοὶ φαίνεται, κύριε Πρόεδρε, ὅτι ἐγένετο σύγχυσις ὁ προϋπολογισμὸς δὲν εἶναι νόμος, ὅστις κανονίζει καὶ ὁρίζει δικαιώματα. Ἐὰν ἦτο τοιοῦτος, κἀμμία δισκολία δὲν ὑφίσταται. Ὁ προϋπολογισμὸς εἶναι τὸ ἐξαγόμενον ἢ τὸ συμπέρασμα ὅλων τῶν νόμων ὑπὸ τὴν οἰκονομικὴν ἔποψιν διὰ πιστώσεως, τὴν ὁποίαν δίδει πρὸς ἐφαρμογὴν τῶν νόμων, ἀλλὰ δὲν ἠμπορεῖ νὰ τροποποιήσῃ νόμον. Σᾶς φέρω ἓν παράδειγμα· ὁ γενικὸς Γραμματεὺς λαμβάνει 380 δραχ. δὲν ἠμπορεῖ ὁ προϋπολογισμὸς νὰ προσδιορίσῃ 500, ἢ οἱ νὰ τροποποιήσῃ τὸ ποσοστόν. Ὁ προϋπολογισμὸς δίδει πίστωσιν μόνον ἢ ἀρνεῖται, ἀλλὰ δὲν τροποποιεῖ τὰ καθιερωμένα δι’ ἰδιαιτέρων νόμων δικαιώματα· αὐτὰ τὰ δικαιώματα συνδέονται μὲ ποικίλας ἄλλας σχέσεις ἐν τῇ κοινωνίᾳ, μὲ συντάξεις, μὲ βαθμολογίας, μὲ προτάσεις. Διὰ τοῦτο νομίζω ὅτι διὰ τοῦ προϋπολογισμοῦ δὲν ἠμπορεῖ νὰ τροποποιηθῇ εἷς νόμος.

§92ΠΑΔΟΒΑΣ. Δὲν ἔχω σκοπὸν νὰ ὑποστηρίξω οὔτε τὴν αὔξησιν, οὔτε τὴν ἐλάττωσιν τῶν μισθῶν τῶν ὑπαλλήλων τούτων, ἀλλ’ ὑπὸ μίαν γενικὴν ἔποψιν θέλω λαλήσει. Ὁμολογῶ, ὅτι συμμερίζομαι ἐντελῶς τὴν γνώμην τοῦ ἀξιοτίμου Κυρίου Κυπριάδου. Ὁ καταστατικὸς νόμος δὲν προσδιορίζει μόνον τὸν μισθὸν, ἀλλὰ καὶ ὅλας τὰς θέσεις· τόσοι ὑπάλληλοι εἰς τὸ δεῖνα κατάστημα. Τώρα, ἐὰν ἡ Βουλὴ ἔχῃ τὸ δικαίωμα νὰ καταργήσῃ, συγχρόνως ἔχει καὶ τὸ δικαίωμα νὰ εἴπῃ, ἐκεῖνος ὅστις εἰς τὸ καταστατικὸν ἔχει 10, πρέπει νὰ ἔχῃ 2 ἢ 4. Ἀφ’ ἑτέρου ἂν ἡμεῖς πρέπει νὰ ὑποκύψωμεν εἰς τοὺς μισθοὺς, τοὺς ὁποίους προσδιορίζουν οἱ διάφοροι αὐτοὶ καταστατικοὶ νόμοι, δὲν κάμνομεν ἄλλο παρὰ μίαν ὡρισμένην ἐργασίαν. Τί εἶναι, κύριοι, ὁ προϋπολογισμός; εἶναι ἡ ἐξέτασις ἀναλόγως τῶν περιστάσεων, εἰς τὰς ὁποίας εὑρίσκεται ἡ κοινωνία, τῶν ἐσόδων καὶ ἐξόδων. Τώρα ἂς ὑποθέσωμεν, ὅτι αὐτοὶ οἱ νόμοι συνετάχθησαν εἰς μίαν ἐποχὴν, καθ’ ἣν ἦτο μεγάλη εὐπορία καὶ πλοῦτος εἰς τὴν κοινωνίαν· ἀλλ’ ἤδη αἱ περιστάσεις ἀπαιτοῦσι μεγάλους περιορισμοὺς, καὶ ἑπομένως ἡμεῖς δὲν δυνάμεθα νὰ ἔχωμεν ὡς ὑπογραμμὸν τὸ καταστατικὸν τῆς ἐποχῆς ἐκείνης. Φρονῶ λοιπὸν, ὅτι ἡ Βουλὴ ἔχει τὸ δικαίωμα ὄχι νὰ αὐξήσῃ, ἀλλὰ διότι ἔχει καθῆκον νὰ ἐπιβλέπῃ τὰς περιστάσεις, νὰ ἐλαττώσῃ τοὺς μισθούς. Ἂν δὲν εἴχομεν αὐτὸ τὸ δικαίωμα, σᾶς ὁμολογῶ ὅτι ἐπὶ ματαίῳ ἐνασχολούμεθα ἐδῶ. Διότι τάχα ὅλαι αἱ θέσεις εἶναι προσδιωρισμέναι καὶ ὡς πρὸς τὸν ἀριθμὸν καὶ τὸν μισθὸν εἰς τοὺς καταστατικοὺς νόμους, δὲν ἔχομεν ἄλλο παρὰ νὰ κάμωμεν ἕνα κατάλογον ὅλων τῶν καταστατικῶν νόμων; Ὡς ἐκ τούτου, Κ. Πρόεδρε, συμμερίζομαι τὴν γνώμην τῆς Ἐπιτροπῆς.

§93ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ. Παρακαλῶ δύω λέξεις. Ἡ θέσις τοῦ διευθυντοῦ ὁρίζεται εἰς 480 δραχμὰς, ὡς καὶ ἡ τοῦ διευθυντοῦ τῶν ταχυδρομείων καὶ τῶν δημοτικῶν σχολείων καὶ ὅλων· μόνον ὁ διευθυντὴς ἐδῶ τοῦ Γεν. Λογιστηρίου ὑπερβαίνει καὶ λαμβάνει 550. Διὰ τοῦτο εἴπομεν νὰ περιορισθῇ ὅπως ὅλων τῶν διευθυντῶν καὶ τῶν γεν. γραμματέων.

§94ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ γνώμη τῆς ἐπιτροπῆς εἶναι νὰ ἐλαττωθῇ εἰς δραχμὰς 480 ὁ μισθὸς τοῦ Διευθυντοῦ τοῦ Γ. Λογιστηρίου. Οἱ παραδεχόμενοι τοῦτο νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται οἱ ὀλιγώτεροι)· ἀπεῤῥίφθη. Προσέτι προτείνει ἡ ἐπιτροπὴ νὰ περιορισθῇ ὁ ἀριθμὸς τῶν ὑπουργικῶν γραμματέων ἀπὸ 8 εἰς 6, ἀφαιρουμένης τῆς δαπάνης τῶν 2 ὡς περιττῶν, ἤτοι ἐλάττωσις 5760 δραχμῶν.

§95ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Πιστεύω, ὅτι ἡ Βουλὴ δὲν θέλει συναινέσει εἰς τοῦτο, ἀφοῦ καλῶς γνωρίζει ὅτι τὸ Γεν. Λογιστήριον εἶναι ἐπιτετραμμένον τὴν σύνταξιν τῶν ἀπολογισμῶν τοῦ Κράτους, καὶ γνωστὸν εἶναι ὅτι οἱ ἀπολογισμοὶ καθυστεροῦν ἀπὸ τοῦ 1858. Ἑπομένως φρονῶ, ὅτι ὄχι μόνον δὲν πρέπει νὰ γίνῃ ἐλάττωσις τοῦ προσωπικοῦ, ἀλλ’ ἀπ’ ἐναντίας πρέπει νὰ τῷ δοθῇ κἄποια βοήθεια ἔκτακτος, διὰ νὰ ἠμπορέσωμεν νὰ καταστήσωμεν τὴν ὑπηρεσίαν ἐνήμερον, καὶ νὰ ἔχωμεν κατὰ τὰς ἐπανειλημμένως ἐκφρασθείσας ἐπιθυμίας ἐν τῇ Βουλῇ τοὺς ἀπολογισμοὺς ἐγκαίρως. Ἐκτὸς τούτου παρατηρῶ ὅτι τὸ Γεν. Λογιστήριον ἐπιφορτίζεται τώρα καὶ μὲ τὴν ὑπηρεσίαν τῆς Ἑπτανήσου, κρατεῖ τὰ βιβλία τῶν δημοσίων χρεῶν καὶ ἀνέλαβε τὴν ἐκκαθάρισιν τῶν καθυστερούντων. Δι’ ὅλους αὐτοὺς τοὺς λόγους νομίζω ὅτι δὲν εἶναι δίκαιον νὰ γίνῃ ἐλάττωσις, διότι θέλει φέρει πρόσκομμα εἰς τὴν ὑπηρεσίαν.

§96ΖΩΤΟΣ. ..... (θόρυβος).

§97ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν ὑπάρχουσιν ἄνθρωποι ἐγγηράσαντες εἰς τὴν ὑπηρεσίαν· ἄλλως μένει καθυστέρησις ἐργασίας πολὺ σπουδαία, ἡ ἐξέλεγξις τῶν τελωνείων, π. χ. καὶ τὰ περὶ τούτου ἔγγραφα στέλλονται δεμένα εἰς τὸ Συνέδριον, διότι τὸ προσωπικὸν δὲν ἐπαρκεῖ. Ἐκτὸς τῶν ἀπολογισμῶν ὑπάρχουσι καὶ ἄλλοι λογαριασμοὶ ἐκκρεμεῖς· ὥστε, ἂν ἀφαιρέσητε τὸ ποσὸν αὐτὸ, σᾶς βεβαιῶ ὅτι ἠθέλατε μὲν οἰκονομήσει 5000 δραχ. ἀλλὰ θέλετε βλάψει τὴν ὑπηρεσίαν οὐσιωδέστατα. Δὲν θέλει γίνεσθαι κἀνεὶς ἔλεγχος, καὶ οἱ λογαριασμοὶ θέλουσι μείνει ἀνεκπεραίωτοι. Διὰ τοῦτο νομίζω, ὅτι δὲν πρέπει νὰ φεισθῶμεν ὀλίγας δραχμὰς χάριν τῆς ὑπηρεσίας.

§98ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέτω εἰς ψηφοφορίαν τὴν γνώμην τῆς Ἐπιτροπῆς. Οἱ παραδεχόμενοι αὐτὴν, δηλ. νὰ ἀφαιρεθῶσι 5760 δρ. νὰ ἐγερθῶσι (ἀνίστανται οἱ ὀλιγώτεροι)· ἀπεῤῥίφθη.

§99ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι, ὄχι, Κ. Πρόεδρε, παρεδέχθη. Ἐρωτήσατε τὸ ἀνάπαλιν.

§100ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν οἱ μὴ παραδεχόμενοι τὴν γνώμην τῆς ἐπιτροπῆς νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται πολλοὶ). Ὑπάρχει ἀμφιβολία. Λοιπὸν θέλετε δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως;

§101ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι· ἀλλ’ ἐρωτήσατε πάλιν.

§102ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ μὲν σηκόνουν τὰ χέρια, ἄλλοι βαρύνονται νὰ σηκωθοῦν. Τί πρέπει νὰ γίνῃ; τὸ ἀποτέλεσμα βέβαια οὕτω δὲν διακρίνεται. Λοιπὸν οἱ παραδεχόμενοι τὴν γνώμην τῆς ἐπιτροπῆς νὰ ἐγερθῶσιν (ἀνίστανται πολλοὶ)· δὲν διεκρίθη τὸ ἀποτέλεσμα· ὥστε ἐρχόμεθα εἰς ὀνομαστικὴν κλῆσιν. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν γνώμην τῆς Ἐπιτροπῆς λέγουσι ναὶ, οἱ μὴ παραδεχόμενοι λέγουσιν ὄχι. Γίνεται ψηφοφορία κατ’ ὀνομαστικὴν κλῆσιν.

§103ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ ἀπέῤῥιψε τὴν γνώμην τῆς Ἐπιτροπῆς διὰ ψήφων 60 κατὰ 52.

§104ΠΡΟΕΔΡΟΣ. «Ἄρθρ. 3 20,736.» Κατὰ τὴν δήλωσιν τοῦ ὑπουργοῦ, ἐλαττοῦται τὸ ποσὸν εἰς 12,960. Ἡ ἐπιτροπὴ δὲ προτείνει νὰ ἐλαττωθῇ κατὰ 1,800 διὰ τὴν ἀφαίρεσιν ἑνὸς ἐπιθεωρητοῦ.

§105ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ (ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Πρὸ τῆς ἑνώσεως τῆς Ἑπτανήσου ὑπῆρχον τέσσαρες οἰκονομικοὶ ἐπιθεωρηταὶ, ἀλλ’ ἡ Συνέλευσις εἶχεν ἀφαιρέσει τὴν πίστωσιν διὰ τὴν θέσιν τῶν δύω. Ὁ εἷς τῶν ἐπιθεωρητῶν καταγίνεται ἀποκλειστικῶς εἰς σπουδαιοτάτην ὑπόθεσιν, ἐκ τῆς ὁποίας ἐξαρτῶνται μεγάλα συμφέροντα τοῦ δημοσίου καὶ ἡ ὕπαρξις μιᾶς τῶν πρωτίστων πόλεων τῆς ἐπικρατείας. Ἐνασχολεῖται εἰς τὴν ὑπόθεσιν τῆς ἀποζημιώσεως καὶ τῆς ἀνταλλαγῆς τῶν οἰκοπέδων τῆς πόλεως Πατρῶν. Ἂν τώρα ἡ Βουλὴ παραδεχθῇ τὴν γνώμην τῆς ἐπιτροπῆς, δὲν θέλει ὑπάρχει κἀνεὶς ἐπιθεωρητὴς εἰς τὰς ἄλλας ἐπαρχίας τοῦ Κράτους, διότι ὁ εἷς εἶναι ἀνάγκη νὰ ὑπάρχῃ εἰς τὴν Ἑπτάνησον, καθ’ ὅσον ἐκεῖ οἱ ὑπάλληλοι δὲν δύνανται νὰ συνηθίσουν εἰς τὴν διεξαγωγὴν τῆς ὑπηρεσίας κατὰ τοὺς κανονισμοὺς οἱ ὁποῖοι ἰσχύουν. Διὰ τοῦτο ὑποστηρίζω, ὅτι πρέπει νὰ μείνουν τρεῖς ἐπιθεωρηταί.

§106ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπιμένει ἡ ἐπιτροπή;

§107ΤΙΝΕΣ. Ὄχι.

§108ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἑπομένως ἡ Βουλὴ παρεδέχθη τὴν δήλωσιν τοῦ ὑπουργοῦ, τουτέστι 12,960. «Ἄρθρον 4. 23.978» Ἡ ἐπιτροπὴ προτείνει μόνον 600 δραχ. διὰ συνδρομὴν τῶν ἐφημερίδων.

§109ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ ποσὸν αὐτὸ δὲν φθάνει, διότι τὸ ὑπουργεῖον ἐνίοτε προμηθεύεται καὶ συγγράμματα.

§110ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΑΔΗΣ. Μόνον διὰ τὰς ξένας ἐφημερίδας νὰ δίδηται συνδρομὴ καὶ οὐχὶ διὰ μερικὰς πατσαβούρας ἐνταῦθα (θόρυβος).

§111ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν γνώμην τῆς ἐπιτροπῆς ... (Θόρυβος).

§112ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΑΔΗΣ. Παρακαλῶ—ἡ παρατήρησις, τὴν ὁποίαν ἔκαμα, στηρίζεται εἰς διδόμενα, διότι κατὰ δυστυχίαν τὸ σμῆνος τῶν ἐφημερίδων ἐπλεόνασε καὶ παρουσιάζονταί τινες, οἵτινες μόλις ἐξέρχονται τῶν γυμνασίων καὶ ἀμέσως πέρνουν μίαν ἐφημερίδα καὶ βγαίνουν π. χ. νὰ ὑπερασπίζωνται τὰς πράξεις ἑνὸς ὑπουργοῦ· προσβάλλουν τὸν ἕνα, προσβάλλουν τὸν ἄλλον, ἐνῷ πολλάκις ὁ ὑπουργὸς δὲν ἔχει οὔτε κἂν γνῶσιν. Ἐγὼ ὁ φίλος τοῦ ὑπουργοῦ, διότι βλέπω εἰς δύω πατσαβούρας, αἵτινες παριστῶνται μὲ τὴν σημαίαν τὴν ὑπουργικήν, νὰ προσβάλλωμαι, γίνομαι ἐχθρός. Δὲν πρέπει νὰ δίδωμεν τροφὴν εἰς τὰ σμήνη ταῦτα, δὲν πρέπει νὰ γινώμεθα αἴτιοι νὰ κηλιδοῦται τὸ πρόσωπον τῆς Ἑλλάδος εἰς τὸν ξένον κόσμον· εἶναι καὶ ἐφημερίδες αἱ ὁποῖαι ὁμολογῶ, ὅτι ἔχουν ὑπεροχήν· αὗται ἔχουν καὶ σύστημα ἀρχῶν, ἀλλὰ δυστυχῶς δὲν γίνεται διάκρισις μεταξὺ τούτων καὶ ἐκείνων.

§113ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ ΚΑΙ ΕΤΕΡΟΙ. Ποῖαι εἶναι;

§114ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΑΔΗΣ. Διὰ τοῦτο σᾶς παρακαλῶ ν’ ἀφαιρεθῇ τὸ ποσόν, ὃ εἶναι τεθειμένον διὰ συνδρομὴν ἐφημερίδων, καὶ μόνον νὰ ἀφεθῶσιν αἱ ξέναι ἐφημερίδες.

§115ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ (ὑπουρ. Οἰκονομικῶν). Εἰς τὰς ἐξωτερικὰς ἐφημερίδας σπανιώτατα βλέπει τις κρίσεις καὶ ἐπικρίσεις περὶ τῶν διαφόρων νόμων τῆς Ἑλλάδος· τοῦτο ἀπαντᾶται εἰς τὰς ἐγχωρίους ἐφημερίδας.

§116ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΑΔΗΣ. Ἔχω λόγους νὰ λέγω τοῦτο, διότι μία Παλιγγενεσία, ἥτις παρουσιάζει ἕνα ῥύπον, τυπόνεται εἰς τὸ Ἐθνικὸν τυπογραφεῖον καὶ τυπώνει τοὺς λόγους τῶν Κ.Κ. ὑπουργῶν καὶ ἄλλων· τυπόνεται δωρεὰν εἰς χιλιάδας ἀντιτύπων. Αὐτὴ εἶναι τὸ στήριγμα τῆς δημοσιογραφίας· τυποῦται εἰς χιλιάδας ἀντιτύπων καὶ κατόπιν μεταφέρεται εἰς τὸ ἴδιον τυπογραφεῖον, ἐκεῖθεν δὲ διανέμεται εἰς τοὺς συνδρομητάς. Τοῦτο τὸ εἶδον πολλάκις, ἐκτὸς ὅτι βοηθεῖται ἐναλλὰξ ἀπὸ τὰ διάφορα ὑπουργεῖα· τυπώνεται μάλιστα καὶ εἰς τὸ Ἐθνικὸν τυπογραφεῖον, καὶ ἂν τοῦτο ἀναιρῇ ὁ ἔντιμος ἐπὶ τῶν οἰκονομικῶν ὑπουργὸς εἶμαι ἕτοιμος νὰ τὸ διαβεβαιώσω.

§117ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν γνωρίζω τοιοῦτόν τι.

§118ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Ὁ Ἀγγελόπουλος ἔχει ἰδικόν του κατάστημα τυπογραφικὸν καὶ τυπώνει τὴν ἐφημερίδα του δι’ ἰδίων ἐξόδων.

§119ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἐγὼ δὲν γνωρίζω τοιοῦτόν τι, τουλάχιστον καθ’ ἣν ἐποχὴν ἤμην ὑπουργός.

§120ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν γνώμην τῆς ἐπιτροπῆς παρακαλῶ νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη. Προσέτι εἰς τὸ ἄρθρον αὐτὸ ἡ ἐπιτροπὴ προτείνει νὰ περιορισθῇ ἀντὶ δραχ. 2,400 εἰς 1,200 τὸ ἐνοίκιον τῆς ἁμάξης τοῦ ὑπουργοῦ.

§121ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ δέχομαι.

§122ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Προσέτι νὰ περιορισθῇ τὸ ποσὸν τοῦ προϋπολογισμοῦ μόνον εἰς δρ. 4,000 διὰ τηλεγραφικὰ καὶ ταχυδρομικὰ ἐξωτερικά. Ἐπιμένει εἰς τοῦτο ἡ ἐπιτροπή;

§123ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ. Παραιτούμεθα ἀπ’ αὐτό.

§124ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν ἡ Βουλὴ παραδέχεται. «Ἄρθρον 5. Ἔξοδα γραφείου γενικοῦ λογιστηρίου 6,000.»

§125ΠΟΛΛΟΙ. Δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις.

§126ΠΡΟΕΔΡΟΣ. «6ον. Ἔξοδα ἐπιθεωρήσεων 3,000.»

§127ΠΟΛΛΟΙ. Δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις.

§128ΠΡΟΕΔΡΟΣ. «7ον. Προσωπικὸν Ἐλεγκτ. Συνεδρίου 115,181.» Ἡ ἐπιτροπὴ προτείνει ἐκ τῶν 6 ὑπαρχόντων ἐλεγκτῶν νὰ μείνουν 4, ἀφαιρουμένης τῆς δαπάνης τῶν δύω 10,800.

§129ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ ἄλλοτε ἐξέθεσα τοὺς λόγους διὰ τοὺς ὁποίους ἐζήτησα νὰ μὴ γίνῃ δεκτὴ ἡ πρότασις αὕτη· διὰ τοὺς αὐτοὺς παρακαλῶ καὶ ἤδη τὴν Βουλὴν νὰ μὴ ἐπιφέρῃ καμμίαν ἐλάττωσιν εἰς τὸ προσωπικὸν τοῦ Ἐλεγκτικοῦ συνεδρίου, διότι εἶναι ἐπιφορτισμένον ἀπὸ πολλὰ σπουδαῖα καθήκοντα. Καὶ μολονότι μέχρι τινὸς δὲν εἶχεν ἢ τὴν ἐξέλεγξιν τῶν λογαριασμῶν τῶν ὑπολόγων τῆς πρώην Ἑλληνικῆς ἐπικρατείας, μολαταῦτα γνωρίζετε ὅλοι ὅτι δὲν εἶναι ἐνήμερον. Ἀπό τινος καιροῦ προσετέθη εἰς τὸ Ἐλεγκτικὸν συνέδριον σπουδαιοτάτη ἐργασία, ἡ τῆς ἐξελέγξεως τῶν δικαιωμάτων τῶν συντάξεων. Ἐκτὸς τούτου ηὔξησεν ἡ ἐργασία τοῦ Ἐλεγκτικοῦ συνεδρίου καὶ ἀπὸ τὴν ἐπιθεώρησιν τῶν παραχωρητηρίων· εἰς ταῦτα προσετέθη τώρα καὶ ἡ ἐξέλεγξις τῶν ὑπολόγων τῆς Ἑπτανήσου. Παρακαλῶ, δι’ αὐτοὺς τοὺς λόγους, νὰ μὴ δεχθῶμεν καμμίαν ἐλάττωσιν, διότι πᾶσα ἐλάττωσις θέλει χειροτερεύσει τὴν κατάστασιν τῆς ὑπηρεσίας τοῦ Σώματος τούτου, ἡ ὁποία καὶ σήμερον δὲν εἶναι τόσον εὐάρεστος. Ἄλλως τε δὲ τὸ Ἐλεγκτικὸν συνέδριον, ὅπως ἔχει σήμερον, εἶναι διῃρημένον εἰς δύω τμήματα, ἕκαστον τῶν ὁποίων πρέπει νὰ σύγκειται ἀπὸ 4 μέλη. Ἅμα δὲ ἀφαιρέσητε, τοὺς δύω ὡς λέγετε, δὲν θὰ ὑπάρχῃ προσωπικὸν διὰ νὰ σχηματισθῶσι τὰ τμήματα καὶ ἡ ὑπηρεσία θέλει προσκόψει τὰ μέγιστα.

§130ΖΩΤΟΣ. Κ. Πρόεδρε, ἂν καὶ εἶναι μάταιον νὰ λαλήσῃ τις, μολαταῦτα ἐγὼ σᾶς λέγω, ὅτι καὶ ἡμεῖς ἐξετάσαμεν εἰς τὴν ἐπιτροπὴν καὶ εὕρομεν ὅτι δύναται νὰ γίνῃ ἐλάττωσίς τις. Ἡμεῖς δὲν ἐπροτείναμεν τὴν ἐλάττωσιν τῆς μισθοδοσίας, ἀλλὰ μόνον ὅπως μὴ δοθῇ πίστωσις εἰς θέσεις τινάς. Τοῦτο εἶναι δικαίωμα τῆς Βουλῆς νὰ τὸ ἀποφασίσῃ. Ἂν δὲ οἱ Κ. ὑπουργοὶ ἔρχωνται καὶ σᾶς λέγουν, ἔχομεν ἀνάγκην τούτου, ἔχομεν ἀνάγκην ἐκείνου, καὶ ἐνδώσωμεν εἰς ὅλας αὐτῶν τὰς ἀπαιτήσεις, προτείνω νὰ μᾶς εἴπουν ἂν θέλουν καὶ ἄλλας θέσεις νὰ τοὺς δώσωμεν, διότι ποτὲ θέσις παραχωρουμένη διὰ νόμου ἢ διὰ τοῦ προϋπολογισμοῦ δὲν μένει κενή. Ἡ ἐπιτροπὴ ὡρμήθη ἀπὸ τὸ γενικὸν συμφέρον τῆς οἰκονομίας καὶ οὐχὶ ἐξ ἰδέας τινὸς πλαγίας.

§131ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν γνώμην τῆς ἐπιτροπῆς παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ ἀπέῤῥιψε τὴν πρότασιν. «Λογισταὶ»· ἡ ἐπιτροπὴ προτείνει ἀντὶ τῶν ὑπαρχόντων 12 βʹ. τάξεως νὰ περιορισθῇ ὁ ἀριθμὸς εἰς 6. Ἐπιμένει ἡ ἐπιτροπή;

§132ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Εἰς ὅλα ἐπιμένομεν.

§133ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν γνώμην τῆς ἐπιτροπῆς, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ ἀπέῤῥιψε τὴν πρότασιν. Προσέτι ἡ ἐπιτροπὴ προτείνει ἀντὶ τῶν ὑπαρχόντων 8 τῆς ά. τάξεως νὰ περιορισθῇ ὁ ἀριθμὸς εἰς 4, τροποποιουμένου οὕτω τοῦ ἀπὸ 23 8βρίου 1836 διατάγματος. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν τῆς ἐπιτροπῆς νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ ἀπέῤῥιψε τὴν πρότασιν. «Κεφάλαιον 7. Ταμεῖα, προσωπικὸν 325,084.» Ἡ ἐπιτροπὴ προτείνει νὰ δοθῇ πίστωσις διὰ σύστασιν ταμείου εἰς Βάλτον γʹ. τάξεως 3,600.

§134ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Τοῦτο εἶναι πρωθύστερον· ἀφοῦ ὁ περὶ ταμείων νόμος δὲν προβλέπει τὴν ὕπαρξιν ταμείου ἐν Βάλτῳ, εἶναι περιττὸν νὰ σημειωθῇ ἡ πίστωσις. Πρὸ πολλοῦ ὑπεβλήθη εἰς τὴν Βουλὴν νομοσχέδιον, διὰ τοῦ ὁποίου ἐλαττοῦτο ὁ ἀριθμὸς τῶν ταμείων τοῦ Κράτους· ἑπομένως πρὶν ἢ συζητηθῇ τὸ νομοσχέδιον ἐκεῖνο, δὲν εἶναι ὀρθὸν νὰ ἔλθῃ πίστωσις.

§135ΣΤΡΑΤΟΣ. Κύριοι, μέλος ὢν εἰς τὴν ἐπιτροπὴν, τὴν πρότασιν ταύτην ἔκαμα ἐγὼ ἰσχυριζόμενος πάντοτε καὶ ἐπιστηριζόμενος εἰς τὸ δίκαιον, τὸ ὁποῖον ἑκάστη ἐπαρχία ἔχει ἐπὶ τοῦ ὅλου τοῦ ἔθνους. Ἡ ἐπαρχία τοῦ Βάλτου ἔχει μὲν 15,000 πληθυσμὸν, ἔχει ὅμως ἔκτασιν τοιαύτην, τὴν ὁποίαν καμμία ἑτέρα ἐπαρχία τοῦ Κράτους δὲν ἔχει. Ἡ θέσις της εἶναι τοιαύτη, ὥστε δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπαχθῇ οἰκονομικῶς εἰς οὐδεμίαν ἄλλην περιφέρειαν, καθόσον, εἰς αὐτὴν μάλιστα τὴν ἐποχὴν τοῦ ἔτους, καθίσταται ἀδύνατον εἰς ὁποιονδήποτε κάτοικον τῆς ἐπαρχίας νὰ τρέξῃ εἰς τὴν Βόνιτσαν, ὅπου εἶναι αἱ οἰκονομικαὶ ἀρχαὶ· διότι εἶναι ἀδύνατον ἀπὸ τοὺς ποταμοὺς νὰ διαβῇ, καὶ ἑπομένως καταντᾷ ἕνας πολίτης, ὁ ὁποῖος ὀφείλει πέντε δραχμὰς, διὰ νὰ πληρώσῃ εἰς τὸ δημόσιον, νὰ κάμῃ 8 ὡρῶν δρόμον καὶ πολλάκις 10, νὰ κινδυνεύσῃ τὴν ζωήν του διὰ νὰ πληρώσῃ τὰς 5 δραχμὰς, ἐνῷ καθ’ ὁδὸν θὰ ἐξοδεύσῃ περισσότερα. Ἐκτὸς δὲ τούτου, Κύριοι, ἡ ἐπαρχία αὕτη πρὸ 20 ἐτῶν, ἀφ’ ὅτου ἐσυστήθησαν αἱ οἰκονομικαὶ ἀρχαὶ, πληρόνει τακτικῶς τοὺς φόρους της· ἑπομένως δικαιοῦται νὰ ἔχῃ καὶ αὐτὴ τὰς οἰκονομικὰς ἀρχὰς, ὡς καὶ ἄλλαι ἐπαρχίαι. Ἂν δὲν παραδεχθῆτε τὴν πρότασιν ταύτην, ἀδικεῖτε 15,000 ἀνθρώπων, οἱ ὁποῖοι ὑποφέρουν καὶ οἱ ὁποῖοι εὑρίσκονται ἐπὶ ἑνὸς τῶν ὑψηλῶν μερῶν τῆς Ἑλλάδος. Νομίζω, ὅτι τὰ πλεονεκτήματα, τὰ ὁποῖα ἑκάστη ἐπαρχία τῆς Ἑλλάδος ἔχει, πρέπει νὰ ἔχῃ καὶ ἡ ἐδική μου. Ἂν ἐπρόκειτο περὶ μιᾶς ἄκρας τῆς Πελοποννήσου, ὁ Κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἤθελε παραδεχθῆ ἀμέσως τὴν πρότασιν. Πρὸ ἑνὸς καὶ ἐπέκεινα μηνὸς ἴσως ἐπροτάθη πρότασις, ὅπως εἰς τὴν ἐπαρχίαν Βάλτου συστηθῇ ἐφορεῖον καὶ ταμεῖον, καὶ ἐν τούτοις ἡ πρότασις αὕτη δὲν ἦλθεν ὑπὸ συζήτησιν· ἂν δὲν συζητηθῇ σήμερον ὅτε εἰσάγεται καὶ ὁ προϋπολογισμὸς, ἂς χαίρεται ὁ Βάλτος, ὅτι πληρόνει χωρὶς νὰ ἀνταμείβεται· πληρόνει κατ’ ἔτος 200,000 δραχμῶν χωρὶς τίποτε νὰ γίνεται εἰς αὐτὴν τὴν ἐπαρχίαν, καὶ εἰς αὐτὴν τὴν περίπτωσιν βλέπω, ὅτι ἡ Βουλὴ δὲν θέλει νὰ ἐνδώσῃ εἰς τὴν αἴτησιν ταύτην.

§136ΒΑΛΑΣΣΟΠΟΥΛΟΣ (ὑπουργὸς Ἐξωτερικῶν). Καὶ ἄλλοτε ἐφέρθη τὸ σύστημα τοῦτο τοῦ νὰ νομοθετῶνται θέσεις διὰ τοῦ προϋπολογισμοῦ, καὶ ὁ Κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν ἄλλοτε Δεληγιάννης παρουσίασε τὴν σύστασιν τοιούτων θέσεων. Νομίζω ὅμως, ὅτι τοῦτο δὲν εἶναι τακτικόν· ἂν ὑπάρχῃ νόμος ἐκκρεμὴς περὶ συστάσεως ταμείου, ἂς συζητηθῇ, καὶ ὅταν ψηφισθῇ, τότε ἔρχεται ἡ πίστωσις· ἄλλως τε δὲν ὑπάρχει καὶ ἡ δυσκολία, τὴν ὁποίαν ἔφερεν ὁ Κ. βουλευτής. Οἱ ὀφειλέται πληρόνουν εἰς τὰς οἰκίας των διὰ τῶν εἰσπρακτόρων, οἵτινες στέλλονται εἰς τοὺς δήμους των, ὅπου εἰσπράττονται τὰ εἰσοδήματα. Δι’ αὐτοὺς τοὺς λόγους νομίζω, ὅτι δὲν εἶναι δίκαιον νὰ ἀποφασισθῇ τὸ τοιοῦτον διὰ τοῦ προϋπολογισμοῦ.

§137ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΑΔΗΣ. Ἐννοῶ, Κύριε Πρόεδρε, ὅτι δὲν εἶναι ἡ θέσις ἐνταῦθα διὰ νὰ νομοθετήσωμεν ταμεῖα καὶ ἐφορεῖα, ἀλλ’ οὐχ’ ἧττον ἡ πρότασις, τὴν ὁποίαν ὑπέβαλεν ὁ κ. Στράτος καὶ τὴν ὁποίαν ἐγὼ δέχομαι, εἶναι σπουδαία καὶ πρέπει νὰ λάβῃ αὐτὴν ὑπ’ ὄψιν ἡ Κυβέρνησις. Τῷ ὄντι ἡ χώρα ἐκείνη, ἡ πατρὶς τοῦ Καραΐσκου, δὲν ἔχει πληθυσμὸν ὡς ἄλλαι ἐπαρχίαι, ὁ λαὸς ὅμως εἶναι ἀνώτερος πολλῶν ἄλλων. Ἡ κυβέρνησις, νομίζω, ἐπὶ τοῦ προκειμένου δύναται νὰ ἔλθῃ εἰς μίαν οἰκονομίαν· ἐκεῖ ὅπου λ. χ. ἔχει τελωνεῖον νὰ συστήσῃ ταμεῖον, εἰς τὸ ὁποῖον νὰ ἀναθέσῃ καὶ τὰ καθήκοντα τοῦ τελώνου. Τοιαύτην πρότασιν εἶχον ἐγὼ ὑποβάλει ἀπὸ τὰ 1848 εἰς τὸν ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν. Νομίζω, ὅτι τὸ ὑπουργεῖον πρέπει διὰ νὰ φροντίσῃ νὰ οἰκονομήσῃ τὰς ἀνάγκας τοῦ κράτους.

§138ΛΑΠΑΣ. Ἡμεῖς ἀπὸ τὰ πολλὰ λόγια δὲν φωτιζόμεθα, εἰμὴ εἰς τὴν ψηφοφορίαν τὰ τελειώνομεν.

§139Χ. Α. ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶμαι βέβαιος, ὅτι ὁ φίλος Κ. Λάπας θέλει πεισθῆ, ὅταν ἀκούσῃ ὅ,τι θὰ τῷ εἰπῶ. Δὲν εἶμαι ἐναντίος νὰ συστηθῇ ταμεῖον καὶ ἐφορεῖον εἰς τὸν Βάλτον, φρονῶ ὅμως, ὅτι δὲν εἶναι κατάλληλος θέσις ἐνταῦθα· εἶναι ἀξιέπαινος ὁ Κ. Στράτος, διότι ἐπρόβλεψε νὰ ὑπερασπίσῃ τὰ συμφέροντα τῆς πατρίδος του, νομίζω ὅμως ὅτι καλλίτερα ἤθελε πράξει νὰ ὑποβάλῃ πρότασιν νόμου.

§140ΣΤΡΑΤΟΣ. Πρὸ πολλοῦ τὴν ὑπέβαλον.

§141Χ. Α. ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Τότε φέρετε ταύτην νὰ τὴν ψηφίσωμεν.

§142ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Τινὲς, κύριοι, φρονοῦν, ὅτι ἐνταῦθα δὲν εἶναι ὁ κατάλληλος τόπος νὰ ψηφισθῇ τοιοῦτόν τι, διότι δὲν ὑπάρχει νόμος· ἐγὼ φρονῶ, ὅτι ἂν εἰς τὸν πρϋπολογισμὸν περάσῃ τὸ ποσὸν, ἡ Κυβέρνησις θὰ ᾖναι εἰς θέσιν νὰ δαπανήσῃ, ὅταν αὔριον ψηφισθῇ ὁ νόμος.

§143ΒΑΛΑΣΣΟΠΟΥΛΟΣ (ὑπουργὸς Ἐξωτερικῶν). Ζητοῦμεν πίστωσιν.

§144ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Ἀλλὰ δὲν θὰ ἔχετε Βουλὴν. Ἔχει δίκαιον κύριοι, ἡ ἐπαρχία αὕτη νὰ ζητῇ σύστασιν ταμείου, διότι σύγκειται ἐκ πολλῶν χωρίων καὶ εἶναι δύσκολον νά μεταβαίνωσιν οἱ ἄνθρωποι εἰς τὴν Βόνιτσαν διὰ νὰ πληρώνωσι φόρον μιᾶς δραχμῆς. Ὁ Κύριος Πρωθυπουργὸς μοὶ εἶπεν, ὅτι εἰς τὸν προϋπολογισμὸν ὑπάρχει προσθήκη 25 ταμείων, καὶ ὅτι ἕκαστον ἐπαρχεῖον εἶναι δίκαιον νὰ ἔχῃ καὶ ταμεῖον καὶ ἐφορεῖον κ. τ. λ. Ἐὰν λοιπὸν ᾖναι ἀληθὲς, ὅτι ἔχει τὸ δημόσιον τὰ ἀναγκαῖα ἔξοδα παντοῦ νὰ κάμῃ τοιαῦτα, ἂς κάμῃ· ἐὰν ὅμως δὲν ᾖναι ἀληθὲς, πρέπει ἐκ τῶν ἐνόντων νὰ κάμῃ ὅ,τι εἶναι δίκαιον. Εἶναι ἀληθὲς ὅτι ἡ ἐπαρχία Βάλτου πάσχει. Οἱ βουλευταὶ Βάλτου ἔφερον πρότασιν περὶ καταργήσεως τοῦ ὑποτελωνείου, ἵνα ἡ δαπάνη αὕτη χρησιμεύσῃ ὅπως συζηθῇ ταμεῖον· πρόκειται περὶ ὀλιγίστης δαπάνης· εἶναι δίκαιον ναὶ ἢ ὄχι τὸ τοιοῦτον; Ἐκ τῶν περιστάσεων ἡ Βουλὴ εὑρίσκει, ὅτι εἶναι δίκαιον τὸ νὰ περάσῃ αὐτὸ εἰς τὸν προϋπολογισμὸν, ναὶ ἢ ὄχι;

§145ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν θὰ θέσω εἰς ψηφοφορίαν τὴν πρότασιν τῆς ἐπιτροπῆς ἤτοι νὰ προστεθῇ αὔξησις 3700 δραχ. εἰς σύστασιν ταμείου Βάλτου· οἱ παραδεχόμενοι παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσι (τὸ ἀποτέλεσμα ἀμφίβολον). Θὰ θέσω εἰς ψηφοφορίαν τὸ ἀντίθετον· οἱ παραδεχόμενοι τὴν γνώμην τῆς ἐπιτροπῆς παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν, (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι)· ἡ Βουλὴ παρεδέχθη τὴν γνώμην τῆς ἐπιτροπῆς. Ἐνταῦθα ἐγένοντο παραδεκτὰ ἄνευ ἀντιῤῥήσεως τὰ ἑπόμενα ἄρθρα ὡς ἑξῆς· «Ἄρθρον 2. Ποσοστὰ ἐν γένει 130,000 δραχ. Ἄρθρον 3. Ἔξοδα ὑπηρεσίας 53,280, μὲ αὔξησιν ὑπουργ. 300 δραχ. Ἄρθρον 4. Ἔξοδα μεταθέσεων 11,500.»

§146ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κεφάλαιον Ζʹ. Ἐφορίαι. Ἄρθρον 1. Προσωπικὸν 197,361· εἰς αὐτὸ τὸ ἄρθρον προτείνεται ἐλάττωσις 2,900. Θὰ θέσω εἰς ψηφοφορίαν τὴν πρότασιν τῆς ἐπιτροπῆς διὰ τὴν σύστασιν τῆς ἐφορίας ...........

§147ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἀφοῦ συγχωνεύεται τὸ ταμεῖον, εἶναι περιττὸν νὰ συστηθῇ μία ἑτέρα ἀρχή· ἡ πρότασίς μου ἦτο περὶ συστάσεως μιᾶς ἀρχῆς, μὲ τὴν διαφορὰν ὅτι συγχωνεύεται τὸ ὑποτελωνεῖον εἰς τὸ ταμεῖον. Ὅταν δὲν συγχωνεύεται αὐτό, δὲν ἠξεύρω τὶ ἐκάμαμεν.

§148ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν ἐρωτῶ τὴν Βουλὴν, οἱ παραδεχόμενοι τὴν γνώμην τῆς ἐπιτροπῆς παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται οἱ ὀλιγώτεροι)· ἡ Βουλὴ ἀπέῤῥιψε τὴν γνώμην τῆς ἐπιτροπῆς.

§149ΣΤΡΑΤΟΣ. Καὶ τὸ ἀντίθετον, Κύριε Πρόεδρε.

§150ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶναι περιττὸν· δὲν ἐσηκώθησαν παρὰ μόνον 20. Ἐνταῦθα ἐγένοντο παραδεκτὰ τὰ ἑξῆς κεφάλαια καὶ ἄρθρα ἄνευ ἀντιῤῥήσεως, ὡς ἕπεται· «Ἄρθρον 2 Ἔξοδα ὑπηρεσίας 22,400. Μέρος 5. Ἔξοδα διοικήσεως κ. τ. λ. Κεφάλαιον Ιʹ. Ἄμεσοι φόροι.

§151ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 1. Προσωπικὸν τελωνείων 695,214.

§152ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Κύριοι, δὲν σᾶς ὁμιλῶ διὰ πράγματα, ἅπερ δὲν γνωρίζω· εἰς τὸ κεφάλαιον αὐτὸ ἐμπεριλαμβάνονται πολλὰ καὶ διάφορα, περὶ τῶν ὁποίων δὲν θέλω κάμει λόγον, διότι ἐγὼ θὰ σᾶς ὁμιλήσω μόνον μερικῶς περὶ αὐτῆς τῆς ὑπηρεσίας, τὴν ὁποίαν θὰ σᾶς ἀναφέρω. Ἐλεγκταὶ τελωνείου Σύρου κτλ. Τὰ δευτέρας τάξεως τελωνεῖα προτείνω νὰ μὴ ἔχουν ἐλεγκτάς, διότι εἶναι περιττοὶ καὶ μόνον λαμβάνουν 100 δραχμὰς τὸν κάθε μῆνα χωρὶς νὰ ἔχουν ποσῶς ὑπηρεσίαν.

§153ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ἐὰν ἀσθενήσῃ ὁ τελώνης, τί θὰ γίνῃ;

§154ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Θὰ τὸν ἀναπληρώσῃ ὁ ταμίας ἢ ὁ ἔφορος, διότι καὶ ὁ ταμίας δὲν ἔχει πολλὴν ἐργασίαν· τὸ πολὺ πολὺ μίαν ἢ δύω φορὰς τὴν ἑβδομάδα θὰ ἐργασθῇ. Πιστεύσατε, ὅτι δὲν σᾶς ὁμιλῶ σχετικῶς περὶ ὅλων, ἀλλὰ μόνον περὶ ἐκείνων, τὰ ὁποῖα γνωρίζω. Νομίζω λοιπὸν, ὅτι δὲν πρέπει ἡ Βουλὴ νὰ ἔχῃ ἓξ ἀνθρώπους, οἱ ὁποῖοι δὲν κάμνουν τίποτε εἰς τὴν ὑπηρεσίαν, καὶ προτείνω νὰ ἀπαλειφθῇ ἡ πίστωσις διὰ τοὺς ἐλεγκτὰς τελωνείων βʹ. τάξεως.

§155ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Τὰ τελωνεῖα τῆς βʹ. τάξεως ὅλα ἔχουν εἰσπράξεις, ἄλλα 100, ἄλλα 150 χιλιάδας δραχμῶν· καὶ ἄλλα 200,000 κατ’ ἔτος. Παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ σκεφθῇ, ἂν ᾖναι συμφέρον μίαν τόσον μεγάλην διαχείρισιν νὰ ἐμπιστευθῶμεν εἰς ἓν μόνον πρόσωπον· παραλείπω, ὅτι ἡ γραφικὴ ὑπηρεσία εἶναι μεγάλη, ὥστε εἶναι ἀνάγκη νὰ ὑπάρχωσι δύω πρόσωπα.

§156ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Ὡς πρὸς τὴν γραφικὴν ὑπηρεσίαν ἠμπορῶ νὰ σᾶς διαβεβαιώσω, ὅτι μόλις 2 φοραῖς τὴν ἑβδομάδα ἐργάζονται· ὡς πρὸς δὲ τὸ ἄλλο, ὅτι πρέπει νὰ ᾖναι δύω διὰ νὰ ἐξελέγχῃ ὁ εἷς τὸν ἕτερον, νομίζω, ὅτι δὲν εἶναι ἀδύνατον νὰ συμφωνήσωσι δύω ἄτομα.

§157ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέτω εἰς ψηφοφορίαν τὴν πρότασιν τοῦ Κυρίου Τσιριμώκου, τοῦ νὰ ἀφαιρεθῇ ἡ πίστωσις τῶν ἐλεγκτῶν ἀπὸ τὰ τελωνεῖα τῆς βʹ. τάξεως· οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν ταύτην παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται οἱ ὀλιγώτεροι). Ἡ Βουλὴ ἀπέῤῥιψε τὴν πρότασιν ταύτην.—Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις ὡς πρὸς τὸ ἄρθρον Προσωπικὸν τελωνείων 695,244 μὲ τὴν ἐλάττωσιν τοῦ ὑπουργείου 47,239;

§158ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§159ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη.

§160ΙΩ. ΔΟΥΛΙΔΗΣ. Συμφωνῶ ὡς πρὸς τὰς ἐλαττώσεις, αἱ ὁποῖαι ἔλαβον χώραν, ἀλλὰ παρατηρῶ μὲ λύπην μου, ὅτι ἡ προσωρινὴ ἀπραξία ἡ ἐκ τῶν περιστάσεων ἐπελθοῦσα ὑπηγόρευσε νὰ καταργηθῇ τὸ τελωνεῖον τῆς Σκοπέλου· ἡ ἀπραξία ὅμως αὕτη δὲν θὰ μένῃ διὰ πάντα, ἀλλὰ θὰ ἐκλείψῃ ὁσονούπω καὶ δὲν εἶναι πρέπον νὰ ἐπιφορτισθῇ τοῦ τελώνου τὰ καθήκοντα ὁ ταμίας, διότι οὕτω δὲν θὰ ὑπάρχῃ ὁ ἔλεγχος. Διὰ τοῦτο εἶναι ἀναγκαῖον ὁ ὑποτελώνης νὰ μείνῃ, καὶ παρακαλῶ αὐτὴν τὴν θέσιν νὰ μὴ τὴν καταργήσητε.

§161ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ (ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Τὸ τελωνεῖον Σκοπέλου δὲν ἔχει παρὰ ἀσημάντους εἰσπράξεις καὶ χάριν οἰκονομίας δύνανται νὰ ἀνατεθῶσι τὰ καθήκοντα τοῦ ὑποτελώνου εἰς τὸν ταμίαν. Καθόσον δὲ ἀφορᾷ τὰ δημοτικὰ δικαιώματα, αὐτὰ δύναται ὁ δῆμος, ἐὰν δὲν ἔχῃ ἐμπιστοσύνην εἰς τὸν ταμίαν, νὰ τὰ ἐνοικιάσῃ, καὶ νομίζω, ὅτι δὲν εἶναι τοῦτο ἀποχρῶν λόγος, ὥστε νὰ δαπανῶνται ὑπὲρ τὰς χιλίας δραχμὰς κατὰ μῆνα. Ἡ πρότασις εἶναι ἂν δὲν πρέπει νὰ καταργηθῇ τὸ ὑποτελωνεῖον τῆς Σκοπέλου.

§162ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ θέλοντες νὰ διατηρηθῇ ἡ πίστωσις διὰ τὴν ὕπαρξιν τοῦ ὑποτελωνείου Σκοπέλου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσι (ἐγείρονται οἱ ὀλιγώτεροι). Ἡ Βουλὴ ἀπέῤῥιψε τὴν πρότασιν. Ἐνταῦθα ἐγένοντο παραδεκτὰ ἄνευ ἀντιῤῥήσεως τὰ ἑξῆς κεφάλαια καὶ ἄρθρα μὲ τὰς ὑπὸ τοῦ ὑπουργείου καὶ τῆς ἐπιτροπῆς γενομένας ἐλαττώσεις ὡς ἀκολούθως·

(Ἐνταῦθα τεθεῖσα εἰς ψηφοφορίαν ἡ γνώμη της ἐπιτροπῆς δι’ ἧς τὸ προηγούμενον ἄρθρον ἠλαττοῦτο εἰς 30,000, δι’ ἀναστάσεως ἀπεῤῥίφθη τῇ αἰτήσει τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, ὡς μὴ ἐπαρκοῦντος οὐδὲ τοῦ ποσοῦ τῶν 60,000. Κεφ. ΙΖʹ. Συμψηφισμὸς γραμματίων καὶ ὁμολόγων 300000 ΙΗʹ. Ἔξοδα ἐπιτροπῆς ἀγῶνος δραχ. 5680 (Ἐπὶ τοῦ ἀνωτέρω κεφαλαίου ἐρωτήσας ὁ Κ. Τσιριμῶκος τὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν ὑπουργὸν διατὶ νὰ φανῇ τόσον γλίσχρος πρὸς τὴν ἐπιτροπὴν τοῦ ἀγῶνος, ἠρκέσθη εἰς τὴν ἀπάντησιν, ἣν ἔδωκεν αὐτῷ ὁ ὑπουργὸς, «ὅτι ἡ ἐλάττωσις αὕτη γίνεται μὲ τὴν γνώμην αὐτῆς τῆς ἐπιτροπῆς)

§163ΠΡΟΕΔΡΟΣ. «Ὑπουργεῖον ἐπὶ τοῦ Βασιλ. οἴκου καὶ τῶν ἐξωτερικῶν. Προϋπολογισμὸς τῆς χρήσεως 1866. «Κεφ. Αʹ. Κεντρικὴ ὑπηρεσία. Ἄρθρον 1. Προσωπικὸν τοῦ ὑπουργείου 46167·» ἡ ἐπιτροπὴ φέρει ἐλάττωσιν 3,600.

§164Χ. Α. ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ, κύριοι, προτείνω τὴν ἀπάλειψιν τῆς πιστώσεως τοῦ γενικοῦ γραμματέως, διότι φρονῶ ὅτι ὁ τμηματάρχης εἶναι ἀρκετός· καθόσον ἀφορᾶ τὴν ὑπηρεσίαν πιστεύω ὅτι καὶ τὸ ὑπουργεῖον θὰ δεχθῇ αὐτό, ἐὰν λάβῃ ὑπ’ ὄψιν ὅτι τὸ ὑπουργεῖον τῶν ἐξωτερικῶν δὲν εἶναι τόσον ἀναγκαῖον νὰ ᾖναι αὐτοτελὲς ὑπουργεῖον, πολὺ δὲ περισσότερον ὁ γενικὸς γραμματεὺς ὅστις δὲν ἔχει καμμίαν ὑπηρεσίαν. Προτείνω λοιπὸν τὴν ἀπάλειψιν τῆς πιστώσεως τοῦ γενικοῦ γραμματέως.

§165ΒΑΛΑΣΣΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς Ἐξωτερικῶν). Νομίζω ὅτι εἰς κανὲν ἔθνος δὲν ὑπάρχει ὑπουργεῖον ἐξωτερικῶν χωρὶς γενικὸν γραμματέα, καὶ ἀπὸ κάθε ἄλλον ὑπάλληλον ἠδύνατο νὰ ἀφαιρεθῇ ἡ πίστωσις παρὰ ἀπὸ τὸν γενικὸν γραμματέα. Ἐκτὸς δὲ τούτου ὁ γενικὸς γραμματεὺς ἔχει καὶ ἄλλα χρέη· πολλάκις εἶναι ἀνάγκη νὰ συνεννοηθῇ μετὰ τῶν πρέσβεων ἐν ἐλλείψει τοῦ ὑπουργοῦ, ἔχει την παράδοσιν τῶν συνθηκῶν κλπ. Ὅλαι αἱ ἄλλαι θέσεις ἐφιλονεικήθησαν, πρώτην δὲ φορὰν ἔρχεται εἰς φιλονεικίαν ἡ θέσις τοῦ γεν. γραμματέως.

§166ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέτω εἰς ψηφοφορίαν τὴν πρότασιν τοῦ Κ. Χ. Α. Χρηστοπούλου,

§167ΠΟΛΛΟΙ. Δὲν ἐπιμένει.

§168ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ γνώμη τῆς ἐπιτροπῆς εἶναι νὰ περιορισθῇ ὁ ἀριθμὸς τῶν 4 ἀκολούθων εἰς 2, τουτέστι, νὰ γίνῃ ἡ ἐλάττωσις 3,600 δραχμῶν.

§169ΒΑΛΑΣΣΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς Ἐξωτερικῶν). Δὲν κρίνω εὔλογον τὸ τοιοῦτον, διότι μολονότι οὕτως ἀδικοῦμεν νέους ἔχοντας ἐλπίδας νὰ καθέξουν ὑψηλὰς μετὰ ταῦτα θέσεις, ἀφ’ ἑτέρου δὲν θὰ ἔχωμεν ὑπαλλήλους, ὅταν ὑπάρξῃ ἀνάγκη νὰ προβιβάσωμεν εἰς ἀνωτέρας θέσεις. Δι’ αὐτὸν τὸν λόγον καὶ διὰ τὴν κεντρικὴν ὑπηρεσίαν δὲν εἶναι δίκαιον νὰ γίνῃ τὸ τοιοῦτον· ἐκτὸς δὲ τούτου μικρὰ εἶναι ἡ δαπάνη αὐτῶν.

§170ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέτω εἰς ψηφοφορίαν τὴν πρότασιν τῆς ἐπιτροπῆς περὶ τῶν ἀκολούθων· οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν τῆς ἐπιτροπῆς παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται οἱ ὀλιγώτεροι). Ἡ Βουλὴ ἀπέῤῥιψε τὴν πρότασιν.

§171Χ. Α. ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν βλέπω τὸν λόγον, ὅστις ὑποστηρίζει τὴν ὕπαρξιν τοῦ διερμηνέως· τί πρόκειται νὰ διερμηνεύσῃ αὐτός; ὑπάρχουν μεταφρασταὶ ἐδῶ. Ἄλλως, ποῖα ταπία καὶ χοτζέτια ὑπάρχουν; Ἐπιμένω λοιπὸν, ὅτι ὁ διερμηνεὺς εἶναι περιττός.

§172ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΑΔΗΣ. Τὸ προσωπικὸν τοῦ ὑπουργείου καταρτίζεται ἀπὸ ὑπαλλήλους δυναμένους νὰ γνωρίζωσι καὶ Ἀγγλικὰ καὶ Γαλλικὰ καὶ τὰς Ἀσιατικὰς γλώσσας· διὰ τοῦτο ἔχουν καὶ τόσα προνόμια. Ἀφ’ ἑτέρου εἶναι ὕβρις καὶ δι’ αὐτοὺς τοὺς ἰδίους νὰ ὑπάρχουν διερμηνεῖς, τρόπον τινὰ τοὺς κηρύττομεν ἀμαθεῖς. Φεισθῆτε τὰς 3000 δραχμὰς, καὶ ἂν ᾖναι ἀνάγκη, ἔχομεν στάδιον. Ἂς ὑπάρχῃ διερμηνεὺς εἰς τὴν Κωνσταντινούπολιν, καὶ ἂν παρουσιασθῇ κανὲν ἔγγραφον, εἶναι ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι γνωρίζουν τὰς Ἀσιατικὰς γλώσσας· ἂν δ’ ἔχῃ τὸ ὑπουργεῖον νὰ λάβῃ σαφεστέρας πληροφορίας, ἰδοὺ ἡ Κωνσταντινούπολις, στέλλει καὶ τὸ μεταφράζει.

§173ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν γνώμην τῆς ἐπιτροπῆς νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται οἱ ὀλιγώτεροι)· ἀπεῤῥίφθη. «Γραμματεὺς ὑπουργικὸς βʹ. τάξεως· νὰ ἀφαιρεθῇ ὡς καὶ κατὰ τὸ ἔτος 1865, καθ’ ὃ εἶχε προσδιορισθῆ ἐπὶ τρεῖς μῆνας; ἐλάττωσι. 2080 δραχμῶν.»

§174ΒΑΛΑΣΣΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς Ἐξωτερικῶν). Ἡ ὑπηρεσία τὸν θεωρεῖ ἀναγκαῖον· ἡμεῖς ἐφέραμεν ἀρκετὰς οἰκονομίας, ὥστε νὰ μὴ βλάπτεται ἡ ὑπηρεσία.

§175ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν γνώμην τῆς ἐπιτροπῆς...

§176ΠΟΛΛΟΙ. Εἶναι περιττὸν, δὲν δεχόμεθα τὴν γνώμην τῆς ἐπιτροπῆς.

§177ΒΑΛΑΣΣΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι δύω κλητῆρες σημειωμένοι εἰς τὸν προϋπολογισμὸν, ἐν ᾧ ὑπάρχουν τρεῖς. Δὲν ζητῶ τίποτε ἄλλο παρὰ νὰ γίνῃ μία μετάθεσις· ἀντὶ νὰ πληρόνηται ἀπὸ τὰ γραφικὰ ἔξοδα νὰ πληρόνηται ἰδίως καὶ νὰ ἐλαττωθοῦν τὰ γραφικὰ ἔξοδα.

§178ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν θέλετε τρεῖς κλητῆρας ἀ. τάξεως ἀνὰ 70 δραχμὰς καὶ νὰ ἐλαττωθοῦν τὰ γραφικὰ ἔξοδα;

§179ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα, ἂς ᾖναι.

§180Χ. Α. ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ ἐπιτροπὴ ἐπρόβλεψε τὸ μέσον, δι’ οὗ νὰ ἐλαττωθῇ τὸ ἐνοίκιον τοῦ ὑπουργείου τῶν ἐξωτερικῶν, προτείνασα, ὥστε τὸ κατάστημα τοῦ ὑπουργείου νὰ μεταβῇ εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐκκλησιαστικῶν, ὅπου ὑπάρχει εὐρυχωρία. Φρονῶ ὅτι ἡ Βουλὴ θὰ παραδεχθῇ τὴν γνώμην τῆς ἐπιτροπῆς, διότι εἶναι μία πολυτέλεια νὰ ὑπάρχῃ ἰδιαίτερον κατάστημα, καὶ εἶναι καλὸν ἐκ τῶν περισσευμάτων τῶν ἐνοικίων νὰ φροντίζῃ ἑκάστοτε ἡ Κυβέρνησις διὰ τὴν ἀνέγερσιν Ἐθνικῶν καταστημάτων.

§181ΒΑΛΑΣΣΟΠΟΥΛΟΣ. Νομίζω, ὅτι οὔτε ἀξιοπρεπὲς εἶναι, οὔτε δυνατὸν εἶναι νὰ κατορθώσωμεν τὸ ὑπουργεῖον τῶν ἐκκλησιαστικῶν νὰ συμπεριλάβῃ καὶ τὰ δύω ὑπουργεῖα. Εἰς τὸ ὑπουργεῖο τῶν ἐξωτερικῶν ὑπάρχουν 6–7 δωμάτια, διότι εἶναι τόσοι ὑπάλληλοι. Ἄλλως οὔτε τῆς ἀξιοπρεπείας εἶναι τὸ ὑπουργεῖον αὐτὸ, τὸ ὁποῖον δέχεται πρέσβεις καὶ ξένους, πρέπει νὰ ἔχῃ δωμάτια ἀνάλογα.

§182ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΑΔΗΣ. Ἠξεύρετε, κύριοι, τί συμβαίνει εἰς αὐτὰ τὰ μεγάλα καταστήματα; Κουκουβάγιαις καὶ κλητῆρες κάθηνται· εἰς τὰ ἄνω δωμάτια εἶναι τὸ ὑπουργεῖον, εἰς δὲ τὰ κάτω κάθηνται οἱ κλητῆρες μὲ τὰς οἰκογενείας των. Ἂν τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν δὲν δύναται νὰ εἰσέλθῃ εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῆς Ἐκπαιδεύσεως ἢ τῆς Δικαιοσύνης, νομίζω ὅτι κάλλιστα καὶ εὐρυχωρότατα δύναται νὰ περιληφθῇ εἰς τὸ μέγαρον τοῦ ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν. Καὶ ὅτε ἐπρόκειτο περὶ τῆς ἐπιτροπῆς τοῦ ἀγῶνος, ἐνθυμεῖσθε ὅτι ὅλη ἡ Βουλὴ ἐπέμεινε νὰ ἐργάζεται ἐκεῖ, ὅπου καὶ ὁ ἀὴρ καθαρὸς εἶναι, καὶ τὸ κατάστημα λαμπρότατον καὶ πλησίον τοῦ παλατίου καὶ τὰ πάντα. Ἑπομένως, κύριοι ὑπουργοὶ, ἂς στενοχωρηθῶμεν καὶ ὀλίγον. Ἀρκετὰ ἔτη σᾶς παραχωροῦμεν ἁμάξας διὰ νὰ περιφέρεσθε καὶ τόσας ἄλλας εὐκολίας· θέλετε καὶ μέγαρον νὰ κατοικῆτε; Ἔχομεν ἀνάγκην οἰκονομιῶν· ἑπομένως ὅπως ζῶμεν ὡς ἰδιῶται πρέπει καὶ ὡς ὑπάλληλοι.

§183ΒΑΛΑΣΣΟΠΟΥΛΟΣ. Ἂν ὑπάρχῃ κατάστημα δημόσιον, τὸ ὁποῖον νὰ ᾖναι ἀνάλογον διὰ τὸ ὑπουργεῖον, δὲν ἀντιτείνω. Ἂς ψηφισθῇ ἡ δαπάνη, καὶ ὅταν εὑρεθῇ τὸ κατάστημα, τότε ἀναχωρῶ καὶ πηγαίνω ἐκεῖ.

§184ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ. Ἡ ἐνοικίασις τῶν καταστημάτων δίδει κάμποσον βάρος εἰς τὸ δημόσιον· διότι γίνεται διὰ πολλά, 4 –5 ἔτη, ὥστε ὅταν θελήσῃ ἡ Βουλὴ νὰ φέρῃ τροποποίησίν τινα, ἡ ἐλάττωσις εὑρίσκεται δεσμευμένη.

§185ΒΑΛΑΣΣΟΠΟΥΛΟΣ. Ἂν δὲν ὑπάρχῃ τὸ κατάστημα ἐνοικιασμένον, ἂν τὸ συμβόλαιον δὲν ᾖναι διὰ περισσότερον καιρὸν, θὰ ἐφαρμόσω τὴν σύστασιν τῆς Βουλῆς.

§186ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν τοῦτο δὲν ψηφοφορεῖται. «3) Βασιλικὰ διάσημα δραχ. 9,000.» Ἀντίῤῥησις δὲν ὑπάρχει. «4), Ταχυδρομικὰ ἐκτὸς τοῦ κράτους δραχ. 20,000.» Ἡ ἐπιτροπὴ προτείνει νὰ ἐλαττωθῇ κατὰ 5,000.»

§187ΒΑΛΑΣΣΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ λέγω, ὅτι δὲν πρέπει νὰ γίνῃ αὐτὴ ἡ ἐλάττωσις· ἄλλως, ἂν δὲν ἐξοδευθοῦν, θὰ ὑπάρξῃ περίσσευμα.

§188ΠΟΛΛΟΙ. Πολὺ καλά.

§189ΠΡΟΕΔΡΟΣ. «5) Ἔξοδα ἁμάξης δραχ. 4,200» Ἡ ἐπιτροπὴ προτείνει νὰ ἐλαττωθῇ εἰς 3,600»

§190ΒΑΛΑΣΣΟΠΟΥΛΟΣ. Νομίζω, ὅτι ἡ ἅμαξα τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν πρέπει νὰ ᾖναι ἀξιοπρεπής· μολον τοῦτο τὸ ἀφίνω εἰς τὴν κρίσιν τῆς Βουλῆς.

§191ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΑΔΗΣ. Ἢ πρέπει νὰ παραχωρήσωμεν ἅμαξαν, ἢ δὲν πρέπει· ἂν πρέπει ὀλιγώτερον τῶν 300 δραχμῶν δὲν δύναται νὰ εὕρῃ.

§192ΒΑΛΑΣΣΟΠΟΥΛΟΣ (ὑπουργὸς Ἐξωτερικῶν) ΚΑΙ ΣΩΤΗΡΟ -ΠΟΥΛΟΣ (ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Δεχόμεθα τὴν γνώμην τῆς ἐπιτροπῆς.

§193ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν παρεδέχθη ἡ γνώμη τῆς ἐπιτροπῆς. «Κεφάλαιον Βʹ. Διπλωματικὴ ὑπηρεσία. 1) Προσωπικὸν τῶν πρεσβειῶν 169,905.» Ἡ ἐπιτροπὴ προτείνει οἱ μαθητευόμενοι ά. καὶ βʹ. τάξεως νὰ ἀφαιρεθοῦν ὡς περιττοί· ἐλάττωσις 5,760.

§194ΒΑΛΑΣΣΟΠΟΥΛΟΣ. Νομίζω, ὅτι διὰ νὰ φθάσωμεν νὰ ἔχωμεν διερμηνεῖς ἀξίους, πρέπει νὰ ἔχωμεν τοὺς μαθητευομένους.

§195ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Πρὸ πόσων ἐτῶν τὸ κονδύλιον αὐτὸ τίθεται εἰς τὸν προϋπολογισμόν· ποίους καρποὺς ἔδωκε;

§196ΖΑΝΟΣ. Ὑπάρχει σύγχυσις ἰδεῶν, Κύριοι, καὶ εἶναι ἀνάγκη τὸ πρᾶγμα νὰ ἐκρινισθῇ. Ἐψηφίζετο ἐτησίως τῳόντι εἰς τὸν προϋπολογισμὸν ἓν ποσὸν διὰ μαθητευομένους, δυνάμει τοῦ περὶ Διερμηνείας Νόμου, δι’ οὗ ἐσυστήθη ἡ τῶν μαθητευομένων σχολὴ παρὰ τῇ ἐν Κωνσταντινουπόλει Πρεσβείᾳ· ἀλλ’ ἡ σχολὴ αὐτὴ κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος κατηργήθη, καὶ ὁ τότε διευθύνων τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν διὰ τῆς αὐτῆς διαταγῆς ἀπέλυσε καὶ τοὺς μαθητευομένους. Διελύθη λοιπὸν ἡ σχολὴ καὶ πρὸ δύω ἐτῶν μαθητευόμενοι δὲν ὑπάρχουν. Ἔκτοτε, καθόσον ἔμαθα, προσετέθησαν εἰς τὴν Διερμηνείαν ἀντὶ τῶν τριῶν μαθητευομένων δύω ἀκόλουθοι ά. καὶ βʹ. τάξεως, καὶ περὶ τούτου πρόκειται σήμερον· διὰ τὰς δύω αὐτὰς θέσεις ζητεῖται ἡ πίστωσις. Ἐγὼ δὲν εἶμαι κατὰ τῆς πιστώσεως· θέλω νὰ μείνῃ, ἀλλ’ ἤθελα εὐχηθῆ νὰ ἀναδιοργανωθῇ ἐκ νέου τὸ σχολεῖον τῶν μαθητευομένων, τὸ ὁποῖον κατηργήθη διὰ μιᾶς ἀποφάσεως ἀποτόμου ἑνὸς ὑπουργοῦ (δὲν ἐνθυμοῦμαι τίνος), διότι πάντοτε ἐθεώρουν αὐτὸ τὸ σχολεῖον ὁπωσδήποτε ἀναγκαῖον διὰ νὰ μορφώσωμεν κλάδον διερμηνευτικόν, καὶ οἱ διερμηνεῖς μας νὰ μὴ λαμβάνωνται ἀπὸ Ἑβραίους, ὡς εἶπε πρὸ ὀλίγου τις, ἀλλὰ μεταξὺ τῶν Ἑλλήνων. Τώρα μάλιστα, ὅτε δὲν ὑπάρχει εἰς τὸ Πανεπιστήμιόν μας ἕδρα Ἀσιατικῶν γλωσσῶν, νομίζω ἔτι ἀναγκαιοτέραν αὐτῆς τῆς σχολῆς τὴν ἀναδιοργάνωσιν, καὶ ἀντὶ ἀκολούθων ἀ. καὶ βʹ. τάξεως νὰ ἔχωμεν μαθητευομένους τρεῖς ἢ δύω, οἱ ὁποῖοι καὶ νὰ διδάσκωνται τὴν τουρκικὴν γλῶσσαν καὶ τὰ ἔθιμα καὶ τὴν νομοθεσίαν τῶν Ὀθωμανῶν, καὶ νὰ χρησιμεύουν συγχρόνως εἰς τὸ διερμηνευτικὸν γραφεῖον ὡς τακτικοὶ αὐτοῦ ὑπάλληλοι. Παρακαλῶ τὸν Κ. ὑπουργὸν νὰ λάβῃ σημείωσιν αὐτοῦ τοῦ πράγματος, διότι εἶναι λίαν ἀναγκαῖον. Καθ’ ὅσον δ’ ἀφορᾷ τὸ ἄρθρον τοῦ προϋπολογισμοῦ, τὸ ὁποῖον συζητοῦμεν, ἂς πεισθῇ ὅτι δὲν πρόκειται περὶ μαθητευομένων, ἀλλὰ περὶ ἀκολούθων ἢ βοηθῶν, τοὺς ὁποίους παρέλαβεν ἡ ὑπηρεσία μετὰ τὴν κατάργησιν τοῦ σχολείου.

§197ΒΑΛΑΣΣΟΠΟΥΛΟΣ. Ὑπὸ τὴν ἔννοιαν αὐτὴν θέλω νὰ τοὺς διατηρήσω, νὰ ἦναι μαθητευόμενοι καὶ ὄχι ἀκόλουθοι.

§198ΖΑΝΟΣ. Ἂν τοῦτο θέλετε, πρέπει οἱ μαθητευόμενοι νὰ ἦναι ὅπως θέλει ὁ νόμος, δηλ. νὰ ἐξετάζωνται ἐτησίως, νὰ ἔχουν διδάσκαλον κτλ.

§199ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΑΔΗΣ. Ποίους καρποὺς ἔφερεν ἡ σχολή;

§200ΖΑΝΟΣ. Τὸ σχολεῖον τοῦτο διετηρήθη ἀπὸ τὸ 1856–62, οἱ μαθηταί, οἱ ὁποῖοι ἐκεῖ ἐσπούδαζον, ἦταν νέοι εὐπαίδευτοι καὶ χρησιμώτατοι εἰς τὴν ὑπηρεσίαν· ὁ εἷς ἐξ αὐτῶν ἀπέθανεν, οἱ δὲ δύω, εἶμαι εἰς θέσιν νὰ σᾶς διαβεβαιώσω, ἐμορφώθησαν ἄριστοι ὑπάλληλοι καὶ ἔμαθον ὅσον ἦτο δυνατὸν τὴν ὀθωμανικὴν γλῶσσαν.

§201ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ποῖοι εἶναι οὗτοι;

§202ΖΑΝΟΣ. Ὁ εἷς εἶναι ὁ Κ. Γρηγόριος Βυζάντιος, καὶ ὁ ἄλλος ὁ Κ. Μιλτιάδης Διγενὴς· ἀμφότεροι μετὰ τὴν διάλυσιν τῆς σχολῆς ἐῤῥίφθησαν εἰς τὰς ὁδοὺς, οὕτως εἰπεῖν. Ὁ πρῶτος μένει ἀκόμη ἄνευ θέσεως, ὁ δὲ Διγενὴς ἠναγκάσθη νὰ ἔλθῃ ἐνταῦθα, καὶ εἷς ὑπουργὸς τὸν ἔλαβεν ἐπὶ τέλους ὑπ’ ὄψιν καὶ τὸν ἔκαμεν ἀντεισαγγελέα.

§203ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΑΔΗΣ. Εὐχῆς ἔργον ἤθελεν εἶσθαι ἂν εἴχομεν μίαν ἕδραν εἰς τὸ Πανεπιστήμιον Ἀσιατικῶν γλωσσῶν· ὁ δὲ σκοπὸς δι’ ὃν ἐσυστήθη τὸ ἐν Κωνσταντινουπόλει παρὰ τῇ Πρεσβείᾳ ἐκπαιδευτήριον ἀπέβη ἀτελεσφόρητος. Δύναμαι νὰ σᾶς βεβαιώσω, Κ. Ζάνε, ὅτι οἱ ὑπάλληλοι ἐκεῖνοι, τοὺς ὁποίους ἀνεφέρατε, δὲν ἦσαν εἰς κατάστασιν οὔτε ἀντιγραφὰς νὰ κάμουν εἰς τὰς Ἀσιατικὰς γλώσσας.

§204ΖΑΝΟΣ. Δὲν εἶναι ἀληθὲς, εἶσθε κακῶς πληροφορημένος.

§205ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ. Ἡ ἐπιτροπὴ τοὺς μαθητευομένους ἔπρεπε νὰ τοὺς ἀφαιρέσῃ, διότι παραπάνω βλέπετε ὅτι διδάσκαλος τῆς Τουρκικῆς γλώσσης δὲν ὑπάρχει. Παρεδέχθητε πρὸ ὀλίγου διερμηνέα εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν. Αὐτὸς ὁ διερμηνεὺς ὁ ἔχων μισθὸν 300 δραχμὰς κατὰ μῆνα, αὐτὸς ὁ ἴδιος ἂς παραδίδῃ καὶ ἓν μάθημα εἰς τὸ Πανεπιστήμιον, διότι δὲν ἔχει ἐργασίαν ὁριστικήν. Τὸ ὑπουργεῖον δὲν κάμνει ἀλληλογραφίαν εἰς τὴν Τουρκικὴν, διότι ὁ Πρέσβυς τῆς Τουρκίας γράφει Γαλλιστὶ ἢ Ἑλληνιστί. Αὐτὸς λοιπὸν ὁ ἴδιος διερμηνεὺς νὰ παραδίδῃ καὶ εἰς τὸ Πανεπιστήμιον.

§206ΒΑΛΑΣΣΟΠΟΥΛΟΣ (ὑπουργὸς Ἐξωτερικῶν). Παρατηρῶ, ὅτι εἶναι ἀδύνατον ἕνας ὑπάλληλος νὰ διδάσκῃ μαθητάς· δεύτερον, ὅσον καὶ ἂν παραδώσῃ τὴν θεωρίαν μιᾶς γλώσσης, ποτὲ δὲν θὰ ἠμπορέσῃ ἕνας μαθητὴς νὰ τὴν μάθῃ, καὶ μάλιστα τὴν ἀραβικὴν γλῶσσαν καὶ τὴν τουρκικήν. Καθόσον ἀφορᾷ τοὺς δύω μαθητευομένους, τῳόντι συμφωνῶ, ἐὰν δὲν ὑπάρχουν διδάσκαλοι, μαθηταὶ δὲν ἠμποροῦν νὰ ὑπάρξουν.

§207ΚΟΥΝΤΟΥΡΙΩΤΗΣ. Τὴν θέσιν τοῦ διδασκάλου θεωρῶ ἀναγκαιοτάτην καὶ θὰ χρησιμεύσῃ καὶ εἰς ἄλλας σπουδαίας ἐργασίας· διότι ἄλλως δὲν ἠμποροῦμεν νὰ μορφώσωμεν καλοὺς διερμηνεῖς.

§208ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ. Ἡ πρεσβεία ἔχει 4 διερμηνεῖς.

§209ΚΟΥΝΤΟΥΡΙΩΤΗΣ. Καὶ μόλις ἐπαρκοῦν.

§210ΚΥΠΡΙΑΔΗΣ. Ἡμεῖς ἔχομεν ἀνάγκην οἰκονομίας· ἂς περιορισθῶμεν εἰς τὰ ἐνόντα.

§211ΖΑΝΟΣ. Βλέπω ὅτι ἐξακολουθεῖ ἡ παρεννόησις· δὲν ὑπάρχουν, ὡς προεῖπον, μαθητευόμενοι, ἀλλὰ δύω βοηθοὶ παρὰ τῇ διερμηνείᾳ. Ἐὰν λοιπὸν εἰς τὸ κεφάλαιον τοῦ προϋπολογισμοῦ αὐτοῦ ἀφήσωμεν τὰς δύω θέσεις, πρέπει νὰ λέγῃ, δύω ἀκολούθους ἢ βοηθούς, καὶ νὰ ἐξαλειφθῇ ἡ λέξις μαθητευόμενοι· ἐὰν δὲ ἐννοῶμεν νὰ ἔχωμεν ἐκεῖ μαθητευομένους, εἶπον, ὅτι πρέπει νὰ ἀναδιοργανωθῇ ἡ σχολὴ τῶν μαθητευομένων καὶ τότε βεβαίως εἷς διδάσκαλος τῆς ὀθωμανικῆς γλώσσης εἶναι ἀναγκαῖος.

§212ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Εἶμαι ἐναντίος εἰς τὴν γνώμην τοῦ κυρίου Ζάνου.

§213ΖΑΝΟΣ. Διατὶ εἶσθε ἐναντίος;

§214ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Δὲν βλέπω νὰ ᾖναι δικαιολογημένον. Εἰς τὴν Κωνσταντινούπολιν, δηλαδὴ ἐκεῖ ὅπου εἶναι τὸ κέντρον τῆς Αὐτοκρατορίας, ἐκεῖ ἡμεῖς νὰ θέλωμεν νὰ συστήσωμεν σχολὴν ἰδιαιτέραν ἐντὸς τῆς Πρεσβείας, πρὸς ποῖον σκοπόν; Πρὸς τὸν σκοπὸν νὰ μάθουν τὴν γλῶσσαν τοῦ τόπου! Μοὶ φαίνεται τόσον πολὺ δύσκολον νὰ τὸ δικαιολογήσῃ τις, ὥστε, μολονότι ἡ συζήτησις αὕτη εἶναι ἐπιπόλαιος, μολαταῦτα ἀφοῦ βλέπω, ὅτι ἐξακολουθεῖ, ἐνόμισα ὅτι πρέπει νὰ εἴπω αὐτὰς τὰς δύω λέξεις. Νομίζω, ὅτι εἶναι περιττόν, εἰς τὴν πρεσβείαν νὰ θέλωμεν νὰ συστήσωμεν σχολεῖον πρὸς ἐκμάθησιν τῆς τουρκικῆς γλώσσης. Ἐὰν θέλωμεν νὰ ἔχωμεν 2 ἢ 3 ἢ 4 μαθητευομένους, δὲν ἀπαιτεῖται εἰμὴ νὰ στείλωμεν 2, 3, 4 ὑποτρόφους· καὶ ἐὰν θέλωμεν νὰ λάβωμεν πρόνοιαν περισσοτέραν παρ’ ὅσην λαμβάνομεν περὶ τῶν ὑποτρόφων εἰς τὰ ἄλλα μέρη τῆς Εὐρώπης, νὰ ἐπιφορτίσωμεν τὸν πρέσβυν ἢ τὸν διερμηνέα τοῦ ἐμπορικοῦ γραφείου νὰ τοὺς ἐπιτηρῇ, καὶ νὰ στείλωμεν ἀπὸ τὴν ἡλικίαν τῶν 15 ἐτῶν διὰ νὰ μάθουν καλῶς τὴν γλῶσσαν. Ἡ ὑπηρεσία τῶν διερμηνέων εἶναι τόσον ἀναγκαία εἰς τὴν Ἑλληνικὴν ὑπηρεσίαν ἕνεκα τῶν μεγάλων συμφερόντων, τὰ ὁποῖα ἔχομεν εἰς τὴν Ἀνατολὴν, ὥστε δὲν εἶναι ἀληθὲς, ὅτι δὲν ἔχομεν νέους νὰ στείλωμεν, διότι θὰ ἔχουν κάλλιστον πόρον ζωῆς, καὶ τέλος πάντων δύνασθε τοὺς ἰδίους μαθητευομένους νὰ τοὺς ἔχετε ὑποτρόφους. Εἶναι ὅμως ὅλως ἀσυμβίβαστον μὲ τὴν οἰκονομικὴν κατάστασιν τοῦ τόπου μας νὰ θέλωμεν νὰ συστήσωμεν σχολεῖον πρὸς ἐκμάθησιν τῆς γλώσσης εἰς τὸ κέντρον αὐτῆς.

§215ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέτω εἰς ψηφοφορίαν τὴν πρότασιν περὶ καταργήσεως τῆς θέσεως τοῦ διδασκάλου.

§216ΠΟΛΛΟΙ. Δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις.

§217ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ. Ἡ ἐπιτροπὴ δὲν εἶχε παραδεχθῆ τὸν διερμηνέα, τὸν ὁποῖον σημειόνετε ἐδῶ. Ἀφοῦ δὲ ἡ Βουλὴ παρεδέχθη διερμηνέα διὰ τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν, ὁ ὁποῖος δὲν ἔχει καμμίαν ὑπηρεσίαν, παρὰ κἄπου κἄπου νὰ μεταφράζῃ κανὲν ἔγγραφον, τοὐλάχιστον αὐτὸς ἂς παραδίδῃ ἓν μάθημα εἴτε εἰς τὸ Γυμνάσιον εἴτε εἰς τὸ Πανεπιστήμιον.

§218ΒΑΛΑΣΣΟΠΟΥΛΟΣ (ὑπουργὸς Ἐξωτερικῶν). Παρατηρῶ, ὅτι αὐτὸ εἶναι μία ἄλλη πρότασις, ἡ ὁποία δὲν ἠμπορεῖ νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν εἰς τὸν προϋπολογισμόν.

§219ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ θέσω εἰς ψηφοφορίαν προηγουμένως, ἐὰν ἡ Βουλὴ δέχεται νὰ μεταβάλῃ τὴν ὀνομασίαν τῶν μαθητευομένων εἰς ἀκολούθους. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν αὐτὴν νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἀπεῤῥίφθη. Θέτω εἰς ψηφοφορίαν τὴν γνωμοδότησιν τῆς ἐπιτροπῆς, ν’ ἀφαιρεθοῦν 5,760 δραχμῶν διὰ τοὺς μαθητευομένους. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν αὐτὴν παρακαλῶ νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. «Ἄρθρ. 2. Γραφικὰ ἔξοδα 3,600.» Δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις. Ἄρθρ. 5. Ἀποστολαὶ ἔκτακτοι 50,000 αἱ ὁποῖαι κατὰ τὴν δήλωσιν τοῦ ὑπουργοῦ ἀπαλείφονται. Δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις. Κεφάλαιον Γʹ. ΠΡΟΞΕΝΙΚΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑ. «Ἄρθρ. 1. Προσωπικὸν τῶν Προξενείων 252,635.» Κατὰ τὴν δήλωσιν τοῦ ὑπουργοῦ ἐκπίπτονται 26,539.

§220ΖΑΤΟΥΝΙΤΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἡ ἀπάλειψις τὴν ὁποίαν προτείνει ὁ Κ. ὑπουργὸς εἰς τὸ Προξενεῖον τῶν Βιτωλίων, νομίζω, δὲν πρέπει νὰ γίνῃ. Παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ δεχθῇ τὴν γνώμην τῆς ἐπιτροπῆς, ὥστε νὰ διατηρηθῇ τὸ Προξενεῖον αὐτὸ διὰ πολλοὺς λόγους, α) διὰ τὴν τοπογραφικὴν θέσιν του εἰς τὸ ὅμορον Τουρκικὸν Κράτος, καὶ β) διὰ τὸν λόγον τὸν γνωστὸν τοῖς πᾶσιν, ὅτι ἐκεῖ, καθὼς ἐν Ἀδριανουπόλει καὶ φιλιππουπόλει, ὁ πανσλαβισμὸς ἔχει τὸ κέντρον τῶν ἐνεργειῶν του. Εἶναι ἀνάγκη λοιπὸν μεγαλητέρα τῆς διατηρήσεως τοῦ Προξενείου αὐτοῦ παρὰ εἰς πολλὰ ἄλλα μέρη.

§221ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΑΔΗΣ. Εἶναι περίεργον, ὅτι τὸ Ὑπουργεῖον ζητεῖ τὴν κατάργησιν τοῦ Προξενείου αὐτοῦ ἐκεῖ, ὅπου ἀκμάζει ὁ προσηλυτισμὸς καὶ τὰ τοιαῦτα. Μὴ, πρὸς Θεοῦ, καταργήσητε τὸ Προξενεῖον αὐτό· ἀπεναντίας πρέπει νὰ ἐνισχυθῇ καὶ νὰ τὸ ὑποστηρίξωμεν πάντες. Σᾶς ὁμιλῶ ἐν γνώσει· εἶδον καὶ ἐγνώρισα τὰ μέρη ἐκεῖνα. Ἤμην πρόσφυξ ἄλλοτε — καὶ ἴσως γνωρίζει καὶ ὁ Κ. Ζάνος—καὶ ἠδυνήθην νὰ ἀπελευθερώσω δέκα χριστιανοὺς ἀπὸ τὰς τουρκικὰς χεῖρας· καὶ ἀφοῦ ἐγὼ ἠδυνήθην νὰ κατορθώσω ταῦτα, συλλογισθῆτε τί ἠμπορεῖ νὰ κατορθώσῃ εἷς πρόξενος. Δὲν μοὶ μέλει νὰ μὴ ὑπάρχῃ εἰς Σμύρνην ἢ εἰς Γαλάζιον προξενεῖον, διότι οἱ ἐκεῖ ὑπήκοοι δύνανται νὰ ὑπερασπισθῶσι τὰ συμφέροντά των ἄλλως πως, ἀλλ’ εἰς τὰ ἐσωτερικὰ μέρη τῆς Τουρκίας πρέπει νὰ ὑπάρχῃ.

§222ΚΥΠΡΙΑΔΗΣ. Ἤθελον νὰ ζητήσω τὸν λόγον, ἀλλὰ μ’ ἔπεισεν ὁ Κ. Σακελλαριάδης μετὰ τοῦ Κ. Λάππα.

§223ΒΑΛΑΣΣΟΠΟΥΛΟΣ (ὑπουργὸς ἐξωτερικῶν). Ἐπιμόνως, Κ. Πρόεδρε, ἐζητήθησαν οἰκονομίαι. Εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν ἐξωτερικῶν, τὸ ὁποῖον ἀνέλαβον πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν, ἔφερα τὰς ἀναγκαίας ἐλαττώσεις ἀπὸ τὰς πληροφορίας τὰς ὁποίας ἔλαβον. Νομίζω, ὅτι, ἐὰν ἔπρεπε νὰ καταργήσω προξενεῖον, ἦτο τὸ τῶν Βιτωλίων. Ἐὰν ἡ Βουλὴ δὲν θέλῃ νὰ ἐπιμείνῃ εἰς τὴν ἐλάττωσιν ἀπέναντι ἰδεῶν ἄλλων, κ’ ἐγὼ δὲν ἔχω καμμίαν δυσκολίαν, οὔτε θέλω φεισθῇ ποτε ὀλίγων χρημάτων διὰ τὴν ὑπεράσπισιν συμφερόντων τοιούτων.

§224ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέτω εἰς ψηφοφορίαν τὴν γνώμην τῆς ἐπιτροπῆς, ἡ ὁποία προσθέτει δραχμὰς 12639 διὰ τὴν διατήρησιν τοῦ προξενείου Βιτωλίων. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν γνώμην αὐτὴν νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Παρεδέχθη. Ἡ ἐπιτροπὴ προτείνει ν’ αὐξηθῇ κατὰ 8640 ὁ προϋπολογισμὸς πρὸς διατήρησιν τοῦ προξενείου Παλαιστίνης.

§225ΒΑΛΑΣΣΟΠΟΥΛΟΣ (ὑπουργὸς ἐξωτερικῶν). Τῳόντι κατηργήθη τὸ Προξενεῖον Παλαιστίνης. Μετὰ ταῦτα δὲ λαβὼν πληροφορίας θετικωτέρας περὶ τῆς ἀνάγκης τῆς διατηρήσεως αὐτοῦ, ἔκαμα δευτέραν δήλωσιν καὶ ἐζήτησα νὰ μὴ καταργηθῇ· ὥστε, κατ’ ἐμὲ συμφωνῶ μὲ τὴν ἐπιτροπὴν νὰ μὴ καταργηθῇ.

§226ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις.

§227ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§228ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη τὴν γνώμην τῆς ἐπιτροπῆς.

Κεφάλαιον Δʹ. ΕΞΟΔΑ ΜΕΤΑΒΛΗΤΕΑ.

Δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις. Αὔριον εἶναι ἡ ἐξακολούθησις τοῦ προϋπολογισμοῦ καὶ μετὰ ταῦτα τοῦ φορολογικοῦ νόμου. Λύεται ἡ Συνεδρίασις, ὥρα 5 Μ. Μ.