1865.09.29

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 43.

Τῆς 29 Σεπτεμβρίου 1865.

(Τετάρτη).

Μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν τοῦ ὀνομαστικοῦ καταλόγου εὑρεθείσης τῆς Βουλῆς ἐν ἀπαρτίᾳ, ἀνεγνώσθησαν τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως.

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχει τις ἀντίῤῥησιν κατὰ τῶν πρακτικῶν;

§2ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Κ. Κυπριάδης καὶ Στεφανόπουλος ὑπέβαλον πρότασιν νόμου περὶ προικοκτησιῶν. Τὰ μέλη τῆς ἐπιτροπῆς τῆς δικαιοσύνης ὑπέβαλον ἔκθεσιν ἐπὶ τῆς αἰτήσεως τοῦ Κ. ὑπουργοῦ τῆς δικαιοσύνης περὶ παραπομπῆς τοῦ βουλευτοῦ Ξηροχωρίου Κ. Ῥούκη. Ἀναγινώσκεται ἡ ἔκθεσις. Ἡ ἐπὶ τῆς δικαιοσύνης ἐπιτροπὴ τῆς Βουλῆς. Λαβοῦσα ὑπ’ ὄψιν τὴν αἴτησιν ἀδείας ὅπως κατηγορηθῇ ἐπὶ αὐτοδικίᾳ ὁ βουλευτὴς Ξηροχωρίου Κ. Τηλέμαχος Ῥούκης, καὶ διελθοῦσα τὰ ἔγγραφα τὰ εἰς τὴν ὑπόθεσιν ταύτην ἀναφερόμενα, πιστοποιεῖ, ὅτι ἡ πρᾶξις φέρει χαρακτῆρα μᾶλλον πολιτικῆς διαφορᾶς, ἢ ποινικῆς πράξεως. Ὅθεν γνωμοδοτεῖ, ὅτι δὲν ὑπάρχει ἡ περίπτωσις τοῦ νὰ δοθῇ ἡ αἰτουμένη ἄδεια· οἱ ἐνδιαφερόμενοι δὲ δύνανται νὰ προστρέξωσιν εἰς τὰ πολιτικὰ δικαστήρια, ὅπως ἐξασκήσωσιν οἱανδήποτε ἀγωγήν.

§4ΜΠΑΛΑΝΟΣ. Ἐγὼ θὰ σᾶς εἴπω δύω λέξεις· ὁ Κ. Ῥούκης ἐνοικίασεν ἓν δάσος, δὲν ἠξεύρω δὲ ποῖος κατηγόρησε τοὺς ῥητινοσυλλέκτας... Κατηγορήθη ὁ Κ. Ῥούκης ἐπὶ αὐτοδικίᾳ λόγῳ, ὅτι τὸ δάσος δὲν ἀνήκει εἰς αὐτόν. Ἀλλ’ ἡ ὑπόθεσις αὐτὴ ἀνήκει, ὡς βλέπετε, εἰς τὰ πολιτικὰ δικαστήρια.

§5ΚΑΤΣΙΝΑΣ. Ποία δικαστικὴ ἐξουσία ζητεῖ τὴν ἄδειαν τῆς παραπομπῆς;

§6ΜΠΑΛΑΝΟΣ. Ὁ εἰσαγγελεὺς τῶν πρωτοδικῶν Χαλκίδος.

§7ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Εἰς τὴν περίστασιν αὐτὴν τὸ δημόσιον ζητεῖ τὰ δικαιώματά του τὰ ὁποῖα τοῦ ἥρπασαν.

§8ΦΩΣΚΑΡΔΗΣ. Αὐτὸ προέκυψεν ἀπὸ τὴν δικογραφίαν. Εἷς δασονόμος ἔκαμεν ἔκθεσιν, διὰ τῆς ὁποίας λέγει εἰς τὴν προϊσταμένην ἀρχὴν, ὅτι εὗρεν εἰς αὐτὸ τὸ δάσος δύω ῥητινοσυλλέκτας· κατήγγειλεν αὐτοὺς, διότι τὸ δάσος ἀνῆκεν εἰς τὸ δημόσιον· ἐπίσης παρουσιάζεται καὶ ἕτερός τις, ὁ ὁποῖος καταγγέλλει τοὺς ἰδίους, ὅτι τὸ δάσος ἀνήκει εἰς αὐτόν. Οἱ δὲ ὑλοσυλλέκται διϊσχυρίζονται, ὅτι ἐνοικίασαν τὸ δάσος ἀπὸ τὸν Κ. Ῥούκην, ὥστε τρεῖς παρουσιάζονται οἱ ἰδιοκτῆται τοῦ δάσους. Ἀπὸ τὴν δικογραφίαν δὲν προκύπτει οὔτε τὸ συμβόλαιον διὰ τοῦ ὁποίου ὁ Κ. Ῥούκης ἐνοικίασεν αὐτὸ τὸ δάσος, οὔτε ἀπόδειξιν φέρει ὁ κατηγορῶν, ὥστε βλέπετε, ὅτι ἡ διαφορὰ εἶναι ὅλως διόλου πολιτικὴ, καὶ διὰ τοῦτο ἐνόμισεν ἡ ἐπιτροπὴ, ὅτι δὲν ἠδύνατο νὰ τὸν παραπέμψῃ εἰς δίκην.

§9ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ βουλευτὴς Κερκύρας Κ. Ζερβὸς ὑπέβαλε πρότασιν περὶ ἀφομοιώσεως τῶν Ἰονίων νήσων μετὰ τῆς λοιπῆς Ἑλλάδος. Λοιπὸν ἡ Βουλὴ τί ἀποφαίνεται ἐπὶ τῆς γνώμης τῆς ἐπιτροπῆς ὡς πρὸς τὴν παραπομπὴν τοῦ Κ. Ῥούκη.

§10ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΑΔΗΣ. Δὲν εἶμαι οὔτε νομικὸς, οὔτε δικηγόρος ἐξ ἐπαγγέλματος διὰ νὰ δυνηθῶ νὰ κρίνω ἂν ἡ αὐτοδικία ἦναι πολιτικὸν ἢ ἀστικὸν ἔγκλημα· τοῦτο δὲ μένει εἰς τὴν ἀπόφασιν τῆς Βουλῆς. Ἀλλὰ ὠφελούμενος ἐκ τῆς καταγγελίας ταύτης, ἔχω διὰ νὰ καταγγείλω αὐθαιρεσίας καὶ καταπατήσεις πολλῶν γαιῶν. Ἡ Εὔβοια, ὡς γνωρίζετε, Κύριοι, περιῆλθεν εἰς τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος ἐπὶ ἀνταλλαγῇ ἡρωϊκῆς χώρας καὶ ἐπὶ πληρωμῇ ἐκ τοῦ διαβοήτου δανείου, καὶ παρακαλῶ τὸν κύριον ἐπὶ τῶν οἰκονομικῶν ὑπουργὸν νὰ μὴ γελᾷ, διότι δὲν πρόκειται περὶ παρωνυχίδος, ἀλλ’ ὀφείλει μάλιστα ὡς ὑπουργὸς νὰ προσέχῃ. Ἐπανέρχομαι. Ἡ Εὔβοια λοιπὸν μέχρι τινός ἐθεωρεῖτο κτῆμα δημόσιον· καὶ ὅμως ἐὰν περιέλθῃ τις αὐτὴν, θέλει παρατηρήσει καὶ θέλει ἰδῆ, ὅτι οἱ ἄνθρωποι ἐκεῖνοι, οἵτινες εἶχον 3 ζευγάρια μόνον ἀγροὺς, αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι σήμερον εὑρίσκονται μὲ 20 καὶ 30· οἱ ἄνθρωποι ἐκεῖνοι, οἵτινες δὲν εἶχον οὔτε δάσος, οὔτε ὄρος, οὔτε τίποτε, περιέλαβον ἤδη καὶ τὰ ὄρη καὶ μάλιστα ἀπὸ τῆς μεταβολῆς καὶ κατόπιν· καὶ τοιουτοτρόπως τὸ δημόσιον......

§11Χ. ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐκεῖνοι ὀνομάζονται;

§12ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΑΔΗΣ. Πρῶτος, εἰς τὸν ὁποῖον δὲν ἀναφέρω, εἶχε τρία ζεύγη ἀγροὺς καὶ τώρα ἔχει τριάκοντα. Μόνον ὁ Γρηζιώτης δὲν κατεπάτησε κατὰ τὰς πληροφορίας, τὰς ὁποίας ἔχω· διότι ἔχω καὶ πληροφορίας καὶ ἀλληλογραφίας καὶ ἄλλα. Ἡ Εὔβοια, ἐνῷ ἐθεωρεῖτο κτῆμα δημόσιον, κατήντησεν ὅλως διόλου νὰ ἀποξενωθῇ σήμερον.

§13ΠΟΛΛΟΙ. Ὅλη ἡ Εὔβοια;

§14ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΑΔΗΣ. Τουλάχιστον ὅση περιῆλθεν εἰς τὴν κυριότητα τοῦ Δημοσίου, καὶ νομίζω, ὅτι μὲ ἐννοεῖτε πολὺ καλῶς.

§15Κ. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Ἔχετε τὰ χοντζέτια;

§16ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΑΔΗΣ. Ὁ Κ. Δημητριάδης πιστεύω, ὅτι δὲν εἶναι ἐξ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι κατεπάτησαν πολλὰ, ἴσως οὔτε ὅλως διόλου.

§17ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Ἔχω τόσα ὥστε σοῦ τὰ χαρίζω.

§18ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΑΔΗΣ. Δὲν θέλω νὰ συνηγορήσω ὑπὲρ τῶν ἀνθρώπων, οἱ ὁποῖοι κατέλαβον τὴν Εὔβοιαν. Ναὶ, δὲν ἔχω τὰ χοντζέτια ἀνὰ χεῖρας, αὐτὰ ἠμπορεῖ νὰ ὑπάρχουν εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν οἰκονομικῶν· ὑπάρχει ἡ συνθήκη, ἥτις διαγράφει τὰ ὅρια, καὶ ὅταν λάβωσιν οἱ ἀντιλέγοντες αὐτὴν ὑπ’ ὄψιν ἢ τὴν λάβῃ τὸ ὑπουργεῖον, τότε θὰ εὑρεθῇ εἰς θέσιν νὰ ἐξελέγξῃ, πόσους ἀγροὺς εἶχεν ὁ μὲν λ. χ. κατὰ τὰ 1833 καὶ 34 καὶ πόσους τώρα, θέλει ἰδῆ προφανέστατα τὴν καταπάτησιν. Δὲν μὲ βιάζει οὔτε συμφέρον, οὔτε ἀντιπάθεια κατ’ οὐδενός· ἀλλ’ οὐχ ἧττον ὑπάρχει μία πραγματικὴ ἀλήθεια, τὴν ὁποίαν ἀποδεικνύω. Παρακαλῶ νὰ δώσῃ ὁ κύριος ὑπουργὸς ἐξηγήσεις, τί ἐνήργησεν ἐπὶ τῶν καταπατήσεων τῶν ἀγρῶν.

§19ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ τοῦ ἀντικειμένου, νομίζω, δὲν εἴπατε τίποτε.

§20ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΑΔΗΣ. Σᾶς εἶπον, δὲν εἶμαι νομικὸς νὰ διαστείλω πότε ἡ αὐτοδικία εἶναι.....

§21ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν πρέπει νὰ ἀναμιγνύωμεν ἕτερα ζητήματα.

§22ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Παρακαλῶ τὸν κύριον πρωθυπουργὸν νὰ μᾶς εἴπῃ εἰς ἀπάντησιν τῆς ἐπερωτήσεως τοῦ κυρίου Σακελλαριάδη ἂν κτήματα δημόσια τῆς Εὐβοίας διηρπάγησαν· διότι προσβάλλεται ἡ Εὔβοια.

§23ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἂν διηρπάγησαν, τὸ δημόσιον θὰ τὰ ἀφήσῃ;

§24ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Καταγγέλλων, ὅτι ἡ Εὔβοια εἶναι κτῆμα δημόσιον, προσκαλῶ ἑπομένως τὸν Κ. πρωθυπουργὸν νὰ ἐξηγηθῇ περὶ αὐτοῦ, διότι ἡ Εὔβοια δὲν εἶναι δημόσιον κτῆμα.

§25ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ὅ,τι δύναμαι νὰ σᾶς εἴπω εἶναι, ὅτι καὶ εἰς τὴν Εὔβοιαν καθὼς εἰς διάφορα ἄλλα μέρη τοῦ Κράτους ὑπάρχουν δίκαι μεταξὺ διαφόρων πολιτῶν, οἱ ὁποῖοι ἀντιποιοῦνται δημόσια κτήματα, ὅτι αὐτοὶ εἶναι πολλοὶ καὶ ὅτι αὐτοὶ δὲν ἔχουν δικαίωμα νὰ τὰ κατέχουν καὶ τὰ τοιαῦτα....

§26ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Εἰς ἀπάντησιν λέγω, ἐν Εὐβοίᾳ οὐ μόνον δημόσια κτήματα δὲν διηρπάγησαν, ὅπως συνέβη ἀλλοῦ, ἀλλ’ ἐξ ἐναντίας τὸ δημόσιον κατεπάτησεν αὐθαιρέτως καὶ ἐνοσφίσθη ἰδιωτικὰ κτήματα ἀπείρων οἰκογενειῶν.

§27ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν δύναται ἕκαστος νὰ μεταβάλῃ τὴν ἡμερησίαν διάταξιν, δὲν ἀκούω, ἐκτὸς ἂν θέλῃ ἡ Βουλὴ νά...

§28ΚΥΠΡΙΑΔΗΣ. Τότε δὲν πρέπει νὰ ἀφίνετε καὶ τὸν Κ. πρωθυπουργὸν νά....

§29ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νὰ θέσωμεν ὡς κανόνα, ὅτι δύναται ἡ ἐπερώτησις νὰ γίνεται κατὰ πᾶσαν στιγμὴν, ἀλλ’ οὐχὶ καὶ ἡ συζήτησις νὰ γίνεται τὴν αὐτὴν στιγμὴν (θόρυβος). Ἡ Βουλὴ παραδέχεται τὴν γνώμην τῆς ἐπιτροπῆς νὰ μὴ δοθῇ ἡ ἄδεια περὶ παραπομπῆς; (ἡ Βουλὴ παρεδέχθη). Ἡ Βουλὴ ἀπέῤῥιψε τὴν αἴτησιν.

§30ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ πρὶν ἀπαντήσω εἰς μίαν ἐπερώτησιν, ἥτις μοὶ ἐγένετο, ἂς μοί ἐπιτρέψῃ νὰ ὑποβάλω τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ 1866. Κύριοι, ὁ προϋπολογισμὸς συνετάχθη κατὰ τὰς ὑφισταμένας ἤδη ἀνάγκας καὶ κατὰ τὰς ἐνεργηθείσας ἤδη ἐλαττώσεις π. χ. εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν ἐλάττωσις 250 χιλιάδων δραχμῶν ὡς ἐκ τῆς διαλύσεως τοῦ ἀτμοδρόμονος κλπ. Ὁ προϋπολογισμὸς, ἐπαναλαμβάνω, συνετάχθη κατὰ τὴν ἤδη ὑφισταμένην κατάστασιν καὶ ἔχομεν ἔλλειμμα 3,018,000. Πιθανὸν τὸ ἔλλειμμα νὰ ᾖναι καὶ περισσότερον· διότι ὅπως ἔχουσι τὰ πράγματα τὰ βεβαιούμενα δὲν εἰσπράττονται ὅλα· μένει συνήθως, μὲ ὅλα τὰ μέτρα, εἰς τὰ ὁποῖα καταφεύγει ἡ καταδίωξις, μένει συνήθως μία ποσότης καθυστερουμένη, καὶ ὅλα τὰ προϋπολογιζόμενα καὶ μὴ εἰσπραττόμενα ἔσοδα εἶναι περισσότερα παρὰ τὰ προϋπολογιζόμενα καὶ μὴ πληρονόμενα ἔξοδα· ὑποθέτω διὰ τοῦτο ὅτι τὸ ἔλλειμμα αὐτὸ θέλει εἶσθαι ἀνώτερον παρ’ ὅσον προϋπολογίζεται. Εἰς τὸν προϋπολογισμὸν, κύριοι, τὸν ὁποῖον σᾶς παρουσίασα ἐμπεριέχονται καὶ ὅλαι αἱ πιστώσεις αἱ ζητηθεῖσαι διὰ τοῦ προϋπολογισμοῦ καὶ αἱ ζητηθεῖσαι ἐκτὸς τοῦ προϋπολογισμοῦ, ἐμπεριέχονται τὰ ἔσοδα σχετικῶς πρὸς τὰ βεβαιωθέντα τὸ 1864, διότι τοῦτο εἶναι τὸ τελευταῖον ἔτος, ἐμπεριέχονται καὶ ὅλαι αἱ οἰκονομίαι, αἱ ὁποῖαι μέχρις αὐτῆς τῆς στιγμῆς πράγματι ἐγένοντο, καὶ προσετέθησαν ὅλα αὐτὰ τὰ ποσὰ τὰ ὁποῖα αὐτὴν τὴν στιγμὴν γνωρίζομεν θετικῶς καὶ ἀμετακλήτως, ὅτι θέλουν ἐξακολουθήσει νὰ πληρόνωνται. Ὑποθέτω, ὅτι ἐζητήθη πίστωσις δι’ ἓν ἔξοδον ὅλως διόλου τυχαῖον καὶ διαβατικὸν, διὰ τὴν σύλληψιν 5 ληστῶν π. χ., τοῦτο δὲν ἐπροσθέσαμεν, ὑπάρχουν ἕτερα διὰ τὴν κατασκευὴν τῶν οἰκοδομῶν, καὶ τὸ οἰκοδόμημα ἐξακολουθεῖ κατασκευαζόμενον, αὐτὸ τὸ ἔξοδον τὸ ἐπρόσθεσα εἰς τὸν προϋπολογισμόν. Κατὰ τὴν σκέψιν τοῦ ὑπουργείου τὸ ἔλλειμα θέλει καλυφθῆ ἀπὸ τὰς οἰκονομίας καὶ φόρους, τοὺς ὁποίους προβλέπουν τὰ νομοσχέδια τὰ ὁποῖα ὑπεβλήθησαν ἤδη ἐνώπιόν σας, καὶ ἀπὸ τὰς οἰκονομίας, τὰς ὁποίας ἕκαστος ὑπουργὸς, κατὰ τὴν συζήτησιν, πρόκειται νὰ ὑποβάλῃ ἐνώπιον τῆς Βουλῆς. Διὰ τὰς οἰκονομίας αὐτὰς δὲν ἔχομεν ἀνάγκην ὀργανικῶν νόμων, εἶναι οἰκονομίαι, τὰς ὁποίας δυνάμεθα νὰ ἐπιτύχωμεν διὰ τοῦ προϋπολογισμοῦ.

§31Χ. ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Διατὶ δὲν τὰς περιελάβατε τώρα.

§32ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Δὲν ἠξεύρω ποία θὰ ᾖναι ἡ σκέψις τῆς Βουλῆς, ὡς πρὸς τὴν ὑπόθεσιν τῆς ἐθνοφυλακῆς π. χ., ἑπομένως δὲν ἤθελα νὰ ὑποβάλω μίαν οἰκονομίαν, ἀφοῦ μετὰ 5 ἡμέρας θέλει συζητηθῆ ἀπὸ τὴν Βουλὴν ἡ οἰκονομία, τὴν ὁποίαν ζητῶ ἀπὸ τὴν ἐθνοφυλακὴν π. χ., δὲν τὴν προσδιορίζω ἀπὸ τοῦδε, ἀφοῦ ἡ ἀπόφασις τῆς Βουλῆς θέλει ἐπέλθει μετ’ ὀλίγας ἡμέρας, καὶ ἐνόμισα λοιπὸν, ὅτι ἔπρεπε νὰ ἀφήσω τας διὰ τοῦ προϋπολογισμοῦ ἐπιζητουμένας μέχρι τῆς συζητήσεως. Τὸ ἔλλειμμα οὕτω θέλομεν τὸ καλύψει· αἱ δὲ διὰ τῶν μέτρων μας ἐπελευσόμεναι μεταβολαὶ εἰς τὸν προϋπολογισμὸν θέλουσιν εἶσθαι πλέον τῶν 4,000,000.

§33ΧΑΤΖΙΣΚΟΣ. Ὡς πρὸς τὰ ἔσοδα ποίας ἐγγυήσεις ἔχετε;

§34ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Τὰ πραγματικὰ γεγονότα μέχρις ἐσχάτων.

§35ΧΑΤΖΙΣΚΟΣ. Λοιπὸν θὰ εἰπῇ, ὅτι ὑπάρχει ἐλπὶς αὐξήσεως, διότι τὸ τελευταῖον ἔτος δὲν ἦτον εὔφορον.

§36ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Δύναται νὰ ἔλθῃ καὶ δυστυχία, ἐγὼ ἔλαβα ὡς βάσιν τὸ 65 μέτριον ἔτος, προσέθεσα καὶ τὰ ἔσοδα τῆς Ἑπτανήσου, καὶ ἐναντίον τῶν σημειουμένων ἐν τοῖς βιβλίοις, ὥστε μᾶλλον τα ηὔξησα κατά τι εἰς τὴν Ἑπτάνησον στηριχθεὶς εἰς ἄλλας πληροφορίας ἃς ἔλαβον. Ἐγὼ δὲ ἠμπορῶ παρὰ νὰ μείνω ἐντὸς τῆς ἀληθείας, πλησίον ὅσον τὸ δυνατὸν, εἰς τὰ γεγονότα. Μεθ’ ὅσα πολλάκις ἐῤῥέθησαν, περισσοτέρας ἀναπτύξεως δὲν ἔχομεν ἀνάγκην· δὲν δύναμαι νὰ κάμω περισσοτέρας αὐξήσεις. Κύριοι, μοι ἀπευθύνεται μία ἐπερώτησις, ἡ ὁποία εἶναι οὐσιώδης, διότι νομίζω ὅτι ἡ Βουλὴ πρέπει νὰ ἐξηγήσῃ, νὰ ἑρμηνεύσῃ τὸν νόμον καὶ νὰ ἀποφανθῇ, ἂν ἐγὼ τὸν ἐννοῶ, ὅπως πρέπει ἢ ὄχι, διότι ἔχει συνεπείας ὡς πρὸς τὴν ταχεῖαν ἐφαρμογὴν πρόκειται περὶ τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ δημοτικοῦ νόμου. Κατὰ τὴν πεποίθησίν μου αἱ δημοτικαὶ ἐκλογαὶ πρέπει νὰ γείνουν διὰ μιᾶς εἰς ὅλον τὸ κράτος· διότι ὁ νόμος ὁ ἐκλογικὸς, ὁ δημοτικὸς, παραπέμπει εἰς τὰς διατάξεις τοῦ περὶ ἐκλογῆς βουλευτῶν νόμου ὁ ὁποῖος διατάττει ταῦτα. Κύριοι, ἐγεννήθησαν ἀμφιβολίαι, ἀλλὰ λέγω, ὅτι αὗται δὲν εἶναι ὀρθαὶ καὶ δὲν ἠμποροῦν νὰ γείνουν, διότι κατ’ ἀνάγκην αἱ δημοτικαὶ ἐκλογαὶ διακόπτονται καὶ γίνονται τμηματικῶς, διότι δύνανται νὰ ἐπέλθουν περιστάσεις, αἱ ὁποῖαι δύνανται νὰ προκαλέσουν νέας ἐκλογὰς· ὥστε αὐτὸ δὲν ἐφαρμόζεται εἰς τὰ κατόπιν, δὲν δύναται νὰ ἐκτιμηθῇ ὁ νόμος αὐτὸς, εἶναι πρᾶγμα, τὸ ὁποῖον δὲν δύναται νὰ ἐφαρμοσθῇ εἰς τὴν φύσιν. Ἐγὼ, Κύριοι ἐσυμβουλεύθην καί τινας τῶν συναδέλφων μας, ἐξήγησα τὴν ἰδέαν καὶ τὴν πεποίθησίν μου, ὅτι δὲν ἠμποροῦν αἱ δημοτικαὶ ἐκλογαὶ νὰ γείνουν σύμφωνα μὲ τὸν νόμον, παρὰ διὰ μιᾶς καθ’ ὅλον τὸ κράτος· αὐτὸ ἔχει δύω δυσκολίας, πρῶτον ἀναβολὴν, διότι πρέπει νὰ γείνουν σφαιρίδια 2,000,000 καὶ 20,000 κάλπαι, ἑπομένως πρέπει νὰ ἐξοδευθῇ καιρὸς δι’ αὐτὰ τὰ πράγματα, καιρὸς δύω μηνῶν· βʹ.) ἀπαιτοῦνται ἔξοδα τοὐλάχιστον 200 χιλιάδων δραχμῶν, τὰς ὁποίας θὰ πληρώσουν οἱ δῆμοι καὶ κατόπιν οἱ ὑποψήφιοι· ἀλλὰ θὰ προκαταβάλλῃ τὸ δημόσιον καὶ γʹ.) πολλοὶ δῆμοι ὅπου δὲν ὑπάρχουν ἐγκατεστημέναι δημοτικαὶ ἀρχαὶ, καὶ ἰδίως ἡ Ἑπτάνησος, εἶναι ἠναγκασμέναι νὰ προσμένουν καὶ αὗται. Ἰδοὺ αἱ τρεῖς δυσκολίαι, αἱ ὁποῖαι παρουσιάζοντο ἐναντίον τοῦ συστήματος καὶ τῆς ἰδέας, τὴν ὁποίαν ἡ Κυβέρνησις εἶχε Ἐγὼ νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ παρέδωμεν ὅλας αὐτὰς τὰς δυσκολίας καὶ νὰ μείνωμεν εἰς τὸ γράμμα τοῦ νόμου. Ἑπομένως ἡ ἐνέργειά μου μέχρι τοῦδε ὑπῆρξε νὰ προετοιμάσω ὅλα τ’ ἀναγκαῖα, ὥστε αἱ δημοτικαὶ ἐκλογαὶ νὰ γίνουν διὰ μιᾶς Εἰς αὐτὴν τὴν κατάστασιν εὑρίσκεται ἡ ὑπόθεσις· ἑπομένως αἱ δημοτικαὶ ἐκλογαὶ δὲν δύνανται ν’ ἀρχίσουν πρὸ 3 ἢ 2 μηνῶν.

§37ΚΥΠΡΙΑΔΗΣ. Ἤθελα σᾶς παρακαλέσει νὰ μᾶς ἐξηγήσητε τὰς σκέψεις, ἐπὶ τῶν ὁποίων στηριζόμενοι καὶ ὑμεῖς καὶ ἐκεῖνοι, τοὺς ὁποίους ἐσυμβουλεύθητε, παρεδέχθητε τὴν ὁποίαν ἐξεθέσατε ἑρμηνείαν τοῦ νόμου, καὶ πῶς ἠδυνήθητε νὰ συμβιβάσετε αὐτὰς τὰς δυσκολίας, ἃς ὁ ἴδιος ὑπεδείξατε, καθὼς π. χ. τὴν περίπτωσιν, καθ’ ἣν ἐνδέχεται αἱ δημοτικαὶ ἀρχαὶ νὰ ἐκλείψουν εἰς τὸ διάστημα τῆς τετραετίας.

§38ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἰδοὺ· ὁ νόμος λέγει, ὅτι εἰς τὰς δημοτικὰς ἐκλογὰς θέλουν τηρηθῇ αἱ ἴδιαι προθεσμίαι, τὰς ὁποίας κανονίζει ὁ βουλευτικὸς νόμος· ἑπομένως, προκειμένου ἤδη νὰ ἐνεργηθῶσι ὅλαι αἱ ἐκλογαὶ τοῦ Κράτους, νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ ἐνεργηθῶσι διὰ μιᾶς. Ἂν δὲ ἐν τῷ μέσῳ συμβῶσι καὶ περιστατικά τινα, τὰ ὁποῖα προεκάλεσαν τὴν ἀνανέωσιν τῆς δημοτικῆς ἀρχῆς, τότε ὁ νόμος δὲν ἐμποδίζει νὰ κάμωμεν μεμονωμένας τὰς ἐκλογὰς αὐτὰς, τότε μόνον ἐμποδίζει τὴν κατὰ μέρος ἐνέργειαν αὐτῶν, ὅταν δυνάμεθα νὰ τὰς κάμωμεν ὅλας διὰ μιᾶς· ἡ ἐνέργεια τῆς ἐκλογῆς διὰ μιᾶς ἀπομακρύνει τὰς ῥᾳδιουργίας, τὰς ἐπεμβάσεις, τὰς πιέσεις, αἱ ὁποῖαι λαμβάνουν χώραν εἰς τὰς ἐπαρχίας καὶ ἀπὸ τοὺς παρακειμένους ἰσχυροτέρους – καὶ τοιαῦτα παραδείγματα ἔχομεν — καὶ δεύτερον, ἐπειδὴ αἱ ἐκλογαὶ εἶναι πυρετὸς, ὅστις καταλαμβάνει τὰ ἔθνη, εἶναι πολὺ καλλίτερον νὰ παρέλθῃ διὰ μιᾶς αὐτὸς ὁ πυρετὸς καὶ τοιουτοτρόπως ἐξασφαλίζεται καὶ ἡ τάξις καλλίτερον. Λοιπὸν δι’ αὐτῆς τῆς λύσεως νομίζω, ὅτι ὑπηρετοῦμεν τὴν τάξιν καὶ τὴν ἐλευθερίαν τῶν ἐκλογῶν· ἂν ἡ Βουλὴ ἔχῃ ἄλλην ἰδέαν, ἂς τὴν ἐκφράσῃ.

§39ΧΑΤΖΙΣΚΟΣ. Δὲν ἠξεύρω τί θ’ ἀποφασίσῃ ἡ Βουλή· τοὐλάχιστον ἐγὼ εἶμαι σύμφωνος νὰ γείνουν διὰ μιᾶς αἱ δημοτικαὶ ἐκλογαὶ εἰς ὅλον τὸ Κράτος, ἤκουσα τοὺς λόγους ὧν προλαλησάντων εἰς τοὺς ὁποίους προσθέτω καὶ ἐγὼ μίαν ἄλλην παρατήρησιν. Ἐκεῖ, ὅπου θὰ περιμένωμεν τοὺς 3 μῆνας, εἶναι καλλίτερον καὶ δικαιότερον νὰ περιμείνωμεν μέχρι τῆς 15 Ἀπριλίου, ὅτε θὰ ἀναθεωρηθῶσιν οἱ ὁριστικοὶ κατάλογοι.

§40ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Πρέπει νὰ συζητηθῇ, κύριοι, διότι αὐτὸ θὰ κανονίσῃ τὴν ἐνέργειαν τῆς Κυβερνήσεως.

§41ΠΑΔΟΒΑΣ. Πρέπει νὰ λάβητε ὑπ’ ὄψιν τὴν Ἑπτάνησον.

§42ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Δὲν δέχομαι τὴν ἰδέαν τοῦ Κυρίου Χατζίσκου, διότι δὲν ὑπάρχουν εἰς τὸ πλεῖστον μέρος τῆς Ἑλλάδος δημοτικαὶ ἀρχαί· ἑπομένως ὅσον τὸ δυνατὸν ταχύτερον πρέπει νὰ σπεύσωμεν νὰ κάμωμεν τὰς δημοτικὰς ἀρχὰς τοῦ Κράτους. Γνωρίζετε, κύριοι, καλλίτερά μου, ὅτι ἐνόσῳ δὲν ἔχομεν δημοτικὰς ἀρχὰς, ὅπως πρέπει, τίποτε δὲν εἰμποροῦμεν νὰ ἐλπίσωμεν οὔτε ἀσφάλειαν, οὔτε τάξιν, οὔτε ἐκτέλεσιν νόμου, εἰς πολλὰ μέρη δὲ δὲν ὑπάρχουν διόλου δημοτικαὶ ἀρχαί. Ὁ δῆμος τῶν Ἀθηνῶν εὑρίσκεται εἰς πολλὰ κακὴν κατάστασιν, καὶ, ἂν δὲν ἐλάμβανον ὑπ’ εὐθύνην μου νὰ προπληρώσω τὸ ἀερόφως, ἤθελε παύσει, διότι ὁ δῆμος τῶν Ἀθηνῶν δὲν εἶναι εἰς κατάστασιν.

§43ΜΠΑΛΑΝΟΣ. Δὲν πληρώνει ὁ δῆμος τὸ ἀερόφως; εἶναι 400 χιλιάδες δραχμῶν τὸ εἰσόδημα.

§44ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ὄχι, διότι δὲν ἔχει χρήματα· ἑπομένως κατεπείγουσα ἀνάγκη εἶναι καὶ διὰ τὰ δύω μέρη καὶ δι’ ἐκεῖνα ὅπου δὲν ἔχουν δημοτικὰς ἀρχὰς, καθὼς πρέπει καὶ δι’ ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα δὲν ἔχουν διόλου, καθὼς εἶναι ἡ Ἑπτάνησος, νὰ γίνουν αἱ ἐκλογαὶ, ὅσον τὸ δυνατὸν ταχύτερον. Τὸ ζήτημα τοῦ καταλόγου εἰμποροῦμεν νὰ τὸ λύσωμεν ταχύτατα. Ἡ Βουλὴ εἶπεν, ὅτι δὲν κηρύττει ψευδεῖς τοὺς καταλόγους ἐκείνους συνεπεία τῶν ὁποίων ἐξελέχθη.

§45Γ. ΙΑΚΩΒΑΤΟΣ. Προκειμένου λόγου περὶ δημοτικῶν ἐκλογῶν καὶ μὴ παρόντος τοῦ ὑπουργοῦ τῶν ἐσωτερικῶν, δύναμαι ν’ ἀπευθυνθῶ πρὸς τὸν Κ. Πρωθυπουργόν. Ἅμα παρεδέχθη ἡ Βουλὴ, ὅτι αἱ δημοτικαὶ ἐκλογαὶ πρέπει νὰ γίνουν συγχρόνως καθ’ ἅπαν τὸ Κράτος, νομίζω ὅτι ἡ κατάστασις τῆς Ἑπτανήσου εἶναι πρόσκομμα.

§46ΤΙΝΕΣ. Δὲν τὸ παρεδέχθη ἀκόμη ἡ Βουλὴ.

§47ΙΑΚΩΒΑΤΟΣ. Νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ προσκαλέσωμεν τὸ ὑπουργεῖον νὰ φέρῃ τὸν νόμον περὶ δημοτικῆς διαιρέσεως τῆς Ἑπτανήσου, διότι τὴν σήμερον δήμους δὲν ἔχομεν. Διότι ἀκόμη νῆσος εἶναι ἕνας ὁλόκληρος δῆμος καὶ ἄγεται καὶ φέρεται ἀπὸ 5 συμβούλους μισθωτούς. Διὰ νὰ καταλάβητε δὲ τί εἶναι οἱ σύμβουλοι οὗτοι, ἀρκεῖ ν’ ἀκούσητε, ὅτι ἐψήφησαν ἱκανὸν ποσὸν διστήλων νὰ δοθῇ εἰς τὸν Κ. Νομάρχην Κεφαλληνίας.

§48ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Δὲν ἔγεινε τίποτε.

§49ΙΑΚΩΒΑΤΟΣ. Ἐὰν μέλλουν λοιπὸν νὰ γίνωσιν αἱ δημοτικαὶ ἐκλογαί, πρέπει νὰ ὑπάρχῃ διῃρημένη ἡ Ἑπτάνησος, καὶ παρακαλῶ τὸν Κ. Πρωθυπουργὸν νὰ μᾶς ὁρίσῃ μέχρι πότε δύναται νὰ εἰσαγάγῃ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο.

§50ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Θὰ σᾶς ὑποβληθῇ ἕνας νόμος περὶ δημοτικῆς ἀφομοιώσεως· ὅταν δὲ ἡ Βουλὴ παραδεχθῇ αὐτὸ, ἓν διάταγμα θὰ διαιρέσῃ τὴν Ἑπτάνησον εἰς δήμους.

§51ΙΑΚΩΒΑΤΟΣ. Ἕως πότε θὰ εἰσαχθῇ ὁ νόμος αὐτός.

§52ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἐντὸς τῆς ἑβδομάδος.

§53Χ. Α. ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ ζήτημα, κύριοι, περὶ δημοτικῶν ἐκλογῶν εἶναι τὸ σπουδαιότερον τῶν ὅσων θὰ ὑποβληθῶσιν εἰς τὴν Βουλὴν καὶ πρέπει νὰ συνέλθωμεν μὲ πολλὴν προσοχὴν, διότι ἀπὸ τὴν καλὴν διεξαγωγὴν τῶν δημοτικῶν ἐκλογῶν ἐξαρτᾶται κατὰ τὸ πλεῖστον ἡ τακτοποίησις τῶν πραγμάτων τῆς πατρίδος μας καὶ ἰδίως ἡ ἐξασφάλισις τῆς δημοσίας τάξεως. Σᾶς ἐξετέθησαν, Κύριοι, αἱ ἀμφιβολίαι, αἱ ὁποῖαι ὑπάρχουσι, καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὸ ζήτημα, ἂν πρέπει αἱ δημοτικαὶ ἐκλογαὶ νὰ ἐνεργηθῶσι καθ’ ὅλον τὸ κράτος συνάμα ἢ διακεκομμένως. Ἐπείσθη λοιπὸν καὶ ὁ Κ. Πρωθυπουργὸς, ὅτι ὁ νόμος εἶναι ἀσαφὴς εἰς τοῦτο· ἐσχημάτισεν ὅμως τὴν πεποίθησιν, ὅτι αἱ ἐκλογαὶ πρέπει νὰ ἐνεργηθῶσι συνάμα καθ’ ὅλον τὸ κράτος ποῦ δὲ ἐστηρίχθη, ἵνα ἐκφράσῃ τὴν ἰδέαν ταύτην; ἀνατρέχοντες, εἶπεν, εἰς τὸν βουλευτικὸν νόμον ἐξάγομεν τὸ συμπέρασμα, ὅτι καὶ αἱ δημοτικαὶ ἐκλογαὶ πρέπει νὰ ἐνεργηθῶσι συνάμα. Διότι ὁ δημοτικὸς νόμος παραπέμπει, καθόσον ἀφορᾷ τὰς προθεσμίας, εἰς τὸν βουλευτικὸν νόμον. Δὲν συμφωνῶ μετὰ τοῦ Κ. Πρωθυπουργοῦ, ὅτι ἐξ αὐτῆς τῆς ἀναλογίας πρέπει νὰ ἐξαγάγωμεν τὸ συμπέρασμα, ὅτι καὶ αἱ δημοτικαὶ ἐκλογαὶ πρέπει νὰ γίνωνται συνάμα καθ’ ὅλον τὸ κράτος, διότι καθόσον ἀφορᾷ τὰς βουλευτικὰς ἐκλογὰς ὁ ἐκλογικὸς νόμος ῥητῶς τὸ διατάσσει· διότι πρόκειται νὰ συγκροτηθῇ ἡ Βουλὴ καὶ ἔπρεπε νὰ γίνωσι συγχρόνως αἱ ἐκλογαὶ ἵνα καταρτισθῇ τὸ Σῶμα ἀμέσως καὶ δι’ ἄλλους λόγους προελθόντας ἐκ τοῦ παρελθόντος, ὅτε αἱ ἐκλογαὶ ἐγένοντο διακεκομμένως καὶ ἐνθυμεῖσθε πῶς ἐνηργοῦντο· καὶ τοῦτο ἤθελε ν’ ἀποφύγῃ ὁ νομοθέτης καθιερώσας τὴν ἀρχὴν ταύτην· ἐν δὲ τῷ δημοτικῷ νόμῳ οὐδεμία τοιαύτη μνεία γίνεται, ἀλλ’ ἐγὼ, καί τοι ὑπάρχοντος ἀσαφοῦς τοῦ νόμου, εὐχαρίστως ἤθελον παραδεχθῆ τὴν ἰδέαν τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, παραδεχόμενος ὅτι οἱ παρ’ αὐτοῦ ἐκτεθέντες λόγοι εἶναι ἰσχυροὶ νὰ πείσουν ἕκαστον ἐξ ὑμῶν ὅτι εἶναι καλὸν καὶ συμφέρον νὰ ἐνεργηθῶσιν αἱ δημοτικαὶ ἐκλογαὶ συνάμα. Ἀλλ’ ἐπιτρέψατέ μοι, Κύριοι, νὰ ὑποβάλω εἰς τὴν Βουλὴν ἀμφιβολίας τινὰς, αἱ ὁποῖαι μὲ φέρουν εἰς θέσιν νὰ μὴ δυνηθῶ εἰσέτι νὰ παραδεχθῶ καθ’ ὁλοκληρίαν τὴν ἰδέαν ταύτην τοῦ νὰ γίνουν συγχρόνως αἱ ἐκλογαὶ καθ’ ὅλον τὸ κράτος. Πρῶτον, ἂν αἱ δημοτικαὶ ἐκλογαὶ ἐνεργηθῶσι καθ’ ὅλον τὸ κράτος διὰ μιᾶς καὶ ἐν τῷ μεταξὺ ἤθελεν ἐπέλθει ἡ παῦσις Δημάρχου τινὸς ἢ διάλυσις δημοτικοῦ συμβουλίου, τί θὰ συμβῇ; ἤθελε διατάξει τὸ ὑπουργεῖον νὰ ἐνεργηθῇ ἡ δημοτικὴ ἐκλογὴ εἰς τοῦτο τὸ μέρος· ἀλλ’ ἡ περίοδος ἡ δημοτικὴ πότε ἄρχεται καὶ πότε λήγει; ἡ νέα δημοτικὴ θέλει ἀκολουθήσει τὴν αὐτὴν δημοτικὴν περίοδον;

§54ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Θὰ γίνῃ ἐκλογὴ διὰ τὸ ὑπόλοιπον τοῦ χρόνου τῆς περιόδου.

§55Χ. Α. ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐν τοιαύτῃ λοιπὸν περιπτώσει δύναμαι νὰ παραδεχθῶ αὐτὴν τὴν ἰδέαν. Τώρα ἔρχομαι εἰς ἄλλην ἀμφιβολίαν· ἡ καθ’ ὅλον τὸ κράτος ἐνέργεια ἐκλογῶν παρουσιάζει τὰς ἑξῆς δυσκολίας. Γνωρίζετε, ὅτι τὸ Ἑλληνικὸν κράτος διαιρεῖται εἰς ὀρεινὰ καὶ πεδινὰ μέρη· ἐὰν λοιπὸν ἤθελε διατάξει ἡ Κυβέρνησις τὰς ἐκλογὰς κατὰ τὰς ἀρχὰς τοῦ Ἰανουαρίου, βεβαιωθῆτε, ὅτι τὰ ὀρεινὰ μέρη εἶναι ἀδύνατον νὰ ἐνεργήσωσι δημοτικὰς ἐκλογάς. Εἰς τὴν ἐπαρχίαν μου π. χ. οἱ πλεῖστοι τῶν δήμων, —καὶ φέρω παράδειγμα τὸν δῆμον Δερβένων, ὅστις εἶναι δευτέρας τάξεως ἔχει πληθυσμὸν 4 χιλιάδων ψυχῶν καὶ ἐγένετο ἡ ἀπογραφὴ κατὰ τὸ 1862, ἐνῷ οἱ κάτοικοι εἶναι πλέον τῶν 4000, ὑπάρχει σημειωμένον εἰς τοὺς ἀπογραφικοὺς πίνακας ὅτι τὸ ὅλον τῶν δημοτῶν ἀναβαίνει εἰς ἑπτακοσίους, καὶ τοῦτο, διότι ἡ ἀπογραφὴ διετάχθη καὶ ἐνηργήθη εἰς ἐποχὴν χειμερινὴν, ὅτε οἱ κάτοικοι ἀποδημοῦν παραχειμάζοντες εἰς τὰ πεδινὰ μέρη.

§56ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Εἰς τὰς Σπέτσας ἀναχωροῦν ὅλα τὰ πλοῖα κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην.

§57ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Διὰ τοῦτο ἐγὼ δυσκολεύομαι νὰ παραδεχθῶ ἄνευ ψηφοφορίας τὴν ἀρχὴν τῆς συγχρόνου ἐκλογῆς Ἐγὼ δὲν ἐκφράζω γνώμην, ἀλλὰ μόνον παρατηρήσεις τινὰς ὑποβάλλω εἰς τὴν Βουλὴν· καὶ ὅταν αἱ ἀμφιβολίαι μου αὗται ἐξομαλυνθῶσιν, οὐδεμίαν ἄλλην δυσκολίαν ἔχω νὰ παραδεχθῶ τὴν σύγχρονον ἐκλογὴν, ἂν δὲ παραδεχθῶμεν τὴν γνώμην τοῦ νὰ ἀναβληθῶσιν αἱ ἐκλογαὶ διὰ τὸν Ἀπρίλιον, ἔχομεν τὴν ἄλλην δυσκολίαν, αἱ δημοτικαὶ ἀρχαὶ τοῦ πλείστου μέρους τῆς Ἐπικρατείας εὑρίσκονται εἰς παραλυσίαν. Σᾶς ἀνέφερον τὸν δῆμον τῶν Ἀθηνῶν· γίνεται τρομερὰ κατάχρησις καὶ οὐδεμία ἐξέλεγξις γίνεται. Ἔπειτα ἔχομεν τὸ ζήτημα τῆς Ἑπτανήσου· θὰ μείνῃ καθ’ ὅλον αὐτὸ τὸ διάστημα ἡ Ἑπτάνησος ἄνευ δημοτικῶν ἀρχῶν; Πῶς θὰ δυνηθῶμεν λοιπὸν νὰ συμβιβάσωμεν αὐτὰς τὰς δύω δυσκολίας; Εὐχῆς λοιπὸν ἔργον εἶναι νὰ λάβῃ ἓν μέτρον ἡ Βουλὴ, καὶ νομίζω, ὅτι, ἐὰν ἤθελε δεχθῇ αἱ ἐκλογαὶ νὰ γίνωσι κατὰ τὰς ἀρχὰς ἢ τὸ τέλος Μαρτίου, τότε ἠθέλαμεν συμβιβάσει τὰς δύω αὐτὰς δυσκολίας.

§58Θ. ΖΕΡΒΟΣ. Τὸ μόνον ἀντικείμενον, Κύριοι, τὸ ὁποῖον ἀπασχολεῖ τὰ πνεύματα τῶν ἑπτανησίων εἶναι αἱ δημοτικαὶ ἐκλογαὶ· χωρὶς τὴν δημοτικὴν διαίρεσιν εἰς τὴν ἐξοχὴν εἴμεθα χαμένοι. Τοῦτο τὸ ἐζητήσαμεν πολλάκις καὶ εἰς τὰς Ἰονίους Βουλὰς, ἀλλὰ ποτὲ δὲν τὸ ἀπηλαύσαμεν· ἀλλὰ προτείνω ἐντὸς 45 ἡμερῶν νὰ ἐνεργηθῶσιν ἐν Ἑπτανήσῳ αἱ δημοτικαὶ ἐκλογαί. Πρέπει λοιπὸν νὰ διορθωθῶσιν οἱ δῆμοι, διότι ἔχουν πολλὰ σφάλματα, διότι δὲν ἔχει κανεὶς ἰδιοκτησίαν εἰς τὴν Ἑπτάνησον καὶ ἰδίως εἰς τὴν Κέρκυραν, ἐγὼ σπέρνω καὶ ἄλλος θερίζει· ἐγὼ ἔχω ἐλαίας καὶ ἄλλος μαζεύει.

§59Γ. ΙΑΚΩΒΑΤΟΣ. Ἂν ὁ Κ. ὑπουργὸς ἐπιθυμῇ ν’ ἀκούσῃ τὴν γνώμην τῆς Ἑπτανήσου εἶναι, ὅτι ἐπιθυμοῦσιν εἰς ὅλα τὰ μέρη νὰ ᾖναι μεγαλετέρα ἡ περιφέρεια τῶν δήμων.

§60ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Ὁ Κ. Πρόεδρος τοῦ ὑπουργείου ἀπήντησεν εἰς μίαν ἐπερώτησιν, ἥτις εἶχε γείνει περὶ δημοτικῶν ἐκλογῶν καὶ ἄφησεν εἰς τὴν βουλὴν ν’ ἀποφασίσῃ ἑρμηνευτικῶς ἐπὶ ἑνὸς σπουδαίου ζητήματος, ἤτοι τῆς συγχρόνου ἢ μὴ ἐνεργείας τῶν δημοτικῶν ἐκλογῶν· ὁ δημοτικὸς νόμος ὅπως γνωρίζετε συνεζητήθη περὶ τὰ τέλη τῆς Συνελεύσεως ἐν βραχεῖ χρόνου διαστήματι, δηλαδὴ δὲν ἐδόθη ἡ ὁ ἁρμόδιος καιρὸς εἰς τὴν Συνέλευσιν ἵνα συζητήσῃ αὐτὸν, ἀλλὰ διὰ διαγγέλματος τῆς προσδιωρίσθησαν 30 ἡμέραι, καθ’ ἃς ἢ τελειώνει τὰ ἔργα της ἢ διαλύεται· καὶ διὰ τοῦτο δὲν ἠδυνήθη νὰ καταρτίσῃ ἕνα τέλειον δημοτικὸν νόμον· μόνον τὸ περὶ ἐκλογῆς ἐψήφισε, παρέπεμψε δὲ εἰς τὸν ἐκλογικὸν νόμον πάσας τὰς συμφώνους διατάξεις. Ὁ Κ. ὑπουργὸς ἐξήγησε τὸ καθ’ ἑαυτὸν, ὅτι ἡ ἐνέργεια τῶν δημοτικῶν ἐκλογῶν πρέπει νὰ γίνῃ συγχρόνως καθ’ ὅλον τὸ κράτος· καὶ ἐγὼ εἶμαι σύμφωνος, καθόσον ὅλοι γνωρίζετε, ὅτι αἱ προθεσμίαι ὅλων τῶν δημοτικῶν ἀρχῶν ἔληξαν. Ἐρχόμεθα ἤδη εἰς τὰς δυσκολίας, αἱ ὁποῖαι ἀναφύονται, ὅταν αἱ ἐκλογαὶ τοῦ κράτους ἐνεργηθῶσιν εἰς μίαν καὶ τὴν αὐτὴν ἡμέραν. Ἐρωτῶσι τινὲς, ὅτι ἐνδέχεται αἱ δημοτικαὶ ἀρχαὶ νὰ παύσωσι κατὰ τὸ διάστημα τοῦτο· ἡ νέα ἐκλογὴ θὰ ἰσχύῃ δι’ ὅλον τὸ διάστημα τῶν 4 ἐτῶν ἢ διὰ τὸ ὑπόλοιπον τοῦ χρόνου τῆς γενικῆς τῶν ἐκλογῶν περιόδου; Τοῦτο, νομίζω, εἶναι ζήτημα, τὸ ὁποῖον τὸ ὑπουργεῖον, ἂν θέλῃ, δύναται νὰ φέρῃ ἕνα νόμον συμπληρωτικὸν ὅλων τῶν ἀσαφειῶν, τὰς ὁποίας ἔχει ὁ δημοτικὸς νόμος καὶ νὰ εὕρωμεν τὸν καταλληλότερον τρόπον· καθόσον ὅμως ἀφορᾷ τὸ νέον ζήτημα, τὸ ὁποῖον ἐγείρεται περὶ τοῦ πότε πρέπει νὰ διαταχθῶσιν αἱ δημοτικαὶ ἐκλογαὶ, ἔρχομαι νὰ σᾶς εἴπω ὀλίγας παρατηρήσεις. Ὅλοι γνωρίζετε, ὅτι εἰς πολλὰς τοῦ κράτους ἐπαρχίας, καὶ πρῶτον, Κύριοι, εἰς τὴν ἐπαρχίαν μου ἐλλείποντος τοῦ δημοτικοῦ συμβουλίου δὲν δύναται νὰ ἐκτελεσθῇ προσηκόντως ἡ δημοτικὴ ὑπηρεσία καὶ πρὸ πάντων ἡ οἰκονομικὴ αὐτῆς διαχείρισις. Τὸ Βασιλικὸν διάταγμα ἐκδιδόμενον πρὸς ἐπέκτασιν τῶν δημοτικῶν δασμῶν ἐκδίδεται διὰ μίαν ὡρισμένην προθεσμίαν· ἡ προθεσμία αὕτη λήξασα ἤδη φέρει τὸν δῆμον εἰς θέσιν νὰ αἰτήσῃ τὴν ἔκδοσιν ἑτέρου Β. διατάγματος διὰ νὰ ἰσχύῃ ἡ κατ’ ἐπέκτασιν φορολογία. Ἀλλ’ ἄνευ τῆς ἀποφάσεως τοῦ δημοτικοῦ συμβουλίου δὲν δύναται νὰ ἐκδοθῇ τοῦτο· μὴ ὑπάρχοντος τοῦ Βασιλικοῦ ἐκείνου διατάγματος κατὰ νόμον ἐκδεδομένου ὁ δῆμος χάνει τὸ ἥμισυ τῶν προσόδων του δὲν δύναται δηλ. νὰ φορολογήσῃ τὴν ἐπέκτασιν τῶν 2%. Ἕνεκα τούτου λοιπὸν καὶ ἕνεκα τῶν δυσκολιῶν, αἱ ὁποῖαι, ἐὰν παρεκταθῇ αὕτη ἡ κατάστασις, δύνανται νὰ ἐπέλθουν εἰς ὅλους τοὺς δήμους, ὅπου λόγου χάριν δὲν ὑπάρχουν δημοτικὰ συμβούλια, ἢ ὅπου ὑπάρχουν καὶ δὲν δύνανται νὰ συμπληρωθῶσιν ἕνεκα θανάτου ἢ ἀποδημίας. Λέγω ὅσον τὸ δυνατὸν ταχύτερον νὰ ἐνεργηθῶσιν αἱ δημοτικαὶ ἐκλογαὶ, δηλ. ὅσον τὸ δυνατὸν ταχύτερον, διότι προαπαιτοῦνται, ὡς εἶπεν ὁ Κ. ὑπουργὸς, σφαιρίδια, κάλπαι κλπ. Καθόσον δ’ ἀφορᾷ τὴν Ἑπτάνησον ὁ Κ. ὑπουργὸς εἶπεν, ὅτι θὰ παρουσιάσῃ νομοσχέδιον περιέχον τὴν δημοτικὴν διαίρεσιν τῆς Ἑπτανήσου καὶ ἐλπίζει νὰ μὴ δοθῇ ἀφορμὴ παραπόνων. Περὶ τοῦ ζητήματος ὅμως, τὸ ὁποῖον ὁ Κ. Χρηστόπουλος ἀνέφερεν, ὅτι ἀπαιτεῖται νὰ εὑρεθῇ τοιαύτη ἐποχὴ ἐνάρξεως τῶν ἐκλογῶν, ὥστε εἰς πολλὰς ἐπαρχίας νὰ παρευρίσκωνται ὅλοι οἱ κάτοικοι, τοῦτο, Κύριοι, νομίζω ὅτι εἶναι δύσκολον εἰς τὴν Ἑλλάδα νὰ ἐπιτύχῃ, διότι ἡ Ἑλλὰς σύγκειται ἀπὸ ἐπαρχίας, αἱ ὁποῖαι διαιροῦνται εἰς νήσους, ἀπὸ ἐπαρχίας, αἱ ὁποῖαι εἶναι ὅλαι πεδιναὶ, ἀπὸ ἐπαρχίας, αἱ ὁποῖαι εἶναι ὀρειναὶ καὶ πεδιναὶ κτλ. Εἶναι λοιπὸν δύσκολον τοῦτο καὶ πρέπει νὰ εὕρωμεν τοιαύτην ἐποχὴν, ἡ ὁποία νὰ ἱκανοποιῇ ὅλας τὰς ἀπαιτήσεις τῶν ἐπαρχιῶν, διὰ τοῦ συμπληρωτικοῦ αὐτοῦ νόμου, τὸν ὁποῖον θὰ φέρῃ ὁ Κ. ὑπουργὸς, τὴν ἐποχὴν δηλ. ἡ ὁποία θὰ ἀναδειχθῇ καταλληλοτέρα, διότι ἐὰν ὁ Κ. Χριστόπουλος ἐπιθυμῇ π. χ. τὸν Ἀπρίλιον ἐγὼ ποτὲ δὲν θέλω ἐπιψηφίσει τὴν ἐποχὴν ταύτην, διότι κατ’ αὐτὴν δὲν ὑπάρχουν παρὰ ὀλίγοι γέροντες καὶ ἡ βιομήχανος τάξις εἰς τοὺς ναυτικοὺς δήμους. Μίαν μόνον παρατήρησιν ἀπευθύνω εἰς τὸν Κ. ὑπουργὸν καὶ ἡ Βουλὴ, νομίζω, εἶναι κυρία ν’ ἀποφασίσῃ ὅτι, ἐπειδὴ νομίζω ὅτι εἶναι τῶν ἀδυνάτων αἱ δημοτικαὶ ἐκλογαὶ νὰ ἐνεργηθῶσι πρὸ τῶν 60 ἡμερῶν........

§61Λ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Τὸν Δεκέμβριον.

§62ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Πενῆντα ἡμερῶν προθεσμία δίδεται νὰ κατασκευασθοῦν τὰ σφαιρίδια καὶ 10 νὰ σταλοῦν, 60. Νομίζω λοιπὸν, ὅτι τὸ χρονικὸν διάστημα τοῦτο δὲν πρέπει νὰ παρέλθῃ χωρὶς νὰ φροντίσωμεν νὰ διορθώσωμεν τοὺς καταλόγους, οἱ ὁποῖοι εἶναι ἐλλειπεῖς, καὶ ὅτι τὸ ὑπουργεῖον δύναται νὰ διατάξῃ τὴν ἀναθεώρησιν τῶν καταλόγων ἐν τῷ μεταξύ. (θόρυβος).

§63ΤΙΝΕΣ. Ἄνευ νόμου.

§64ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Ἂς φέρῃ τὸν νόμον. Ἐὰν νομίζετε, ὅτι τοῦτο ἐμποδίζει τὴν ταχεῖαν ἐνέργειαν τῶν ἐκλογῶν, ἀποσύρω τὴν πρότασίν μου. Ἐπιμένω λοιπὸν, ὅτι τὸ ὑπουργεῖον ὀφείλει νὰ φέρῃ ἕνα νόμον συμπληρωτικὸν τοῦ δημοτικοῦ νόμου διὰ τὰς ἀσαφείας ἐκείνας, αἵτινες φαίνονται εἰς αὐτόν.

§65ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Κ. Κυπριάδης.

§66ΚΥΠΡΙΑΔΗΣ. Κύριοι, προεκλήθημεν τρόπον τινὰ παρὰ τοῦ κ. ὑπουργοῦ νὰ ἐκφράσωμεν τὴν γνώμην μας, ἐὰν ἀσπαζώμεθα τὴν ἑρμηνείαν, τὴν ὁποίαν δίδει εἰς τὸν νόμον. — Τὸ ὑπουργεῖον φρονεῖ, ὅτι αἱ δημοτικαὶ ἐκλογαὶ πρέπει νὰ γίνωνται συγχρόνως, μᾶς ἐρωτᾷ λοιπὸν ἐὰν συμμεριζώμεθα τὴν γνώμην του καὶ μᾶς προκαλεῖ, ἐὰν ἔχωμεν ἐναντίαν ἰδέαν, νὰ τὴν ἐκφράσωμεν διὰ νὰ φωτίσωμεν τὸ ὑπουργεῖον. Πιστεύω καὶ ὑποστηρίζω ὅτι ἡ γνώμη τὴν ὁποίαν παρεδέχθη τὸ ὑπουργεῖον, δὲν εἶναι γνώμη στηριζομένη εἰς τὸν νόμον. Παραδέχομαι, ὅτι εἶναι εὐχῆς ἔργον, ἐπιθυμητὸν, ὅτι παρέχει μεγάλας ἐγγυήσεις, καὶ εἶναι σύμφωνον μὲ τὰς ἐλευθερίας τὸ σύστημα τοῦ νὰ ἐνεργῶνται αἱ δημοτικαὶ ἐκλογαὶ συνάμα. Ἀλλ’ ἐὰν αὐτὴ ὑπάρχῃ ἡ εὐχὴ τῶν Ἑλλήνων, ἡ εὐχὴ τῶν Βουλευτῶν, μολαταῦτα τὸ Σύνταγμα καὶ ὁ ἐκλογικὸς νόμος δὲν τὸ ἀπαιτοῦσι, καὶ ἐπειδὴ αὕτη ἡ εὐχὴ γίνεται πρόσκομμα εἰς τὴν κατάρτισιν τῶν νέων δημοτικῶν ἐκλογῶν, ἐνῷ τὰ δημοτικὰ καθ’ ὅλον σχεδὸν τὸ κράτος εὑρίσκονται εἰς τὴν μεγαλειτέραν παραλυσίαν, διὰ τοῦτο νομίζω ὅτι δὲν πρέπει νὰ παραβλέψωμεν τὰ κακῶς κείμενα, ἐπὶ τῇ βάσει μόνον αὐτῆς τῆς εὐχῆς, αὐτῆς τῆς ἐπιθυμίας. Ἐν ὀλίγοις, κύριοι, θὰ σᾶς ἀποδείξω, ὅτι τὸ Σύνταγμα δὲν ἀπῄτησε τὸ τοιοῦτον, ὅτι δὲν ἠδύνατο νὰ τὸ ἀπαιτήσῃ οὔτε τὸ Σύνταγμα, οὔτε ὁ ἐκλογικὸς Νόμος, διότι εἶναι ἀδύνατον νὰ ἐφαρμοσθῇ, καὶ ὅτι ἡ Συνέλευσις ὅσον ὀλίγον καιρὸν καὶ ἂν εἶχε δὲν ἤθελε παραβλέψει νὰ καθιερώσῃ αὐτὴν τὴν διάταξιν, ἐὰν εἰς τὰς ἐρεύνας της ἤθελε τὴν εὕρει ἐφαρμόσιμον καὶ δυναμένην νὰ πραγματοποιηθῇ. Ἔχομεν, κύριοι, τὸ Σύνταγμα, εἰς τὸ ὁποῖον ὑπάρχει ἓν ῥητὸν ἄρθρον, τὸ ἄρθρον 66, τὸ ὁποῖον ἐκφράζεται οὕτως. «Η Βουλὴ σύγκειται ἐκ Βουλευτῶν ἐκλεγομένων ὑπὸ τῶν ἐχόντων δικαίωμα. Αἱ Βουλευτικαὶ ἐκλογαὶ διατάττονται καὶ ἐνεργοῦνται ταυτοχρόνως καθ’ ὅλην τὴν ἐπικράτειαν.» πιστεύετε ὅτι αὐτὴ ἡ διάταξις εἶναι ἐκ τῶν μικροῦ λόγου ἀξίων καὶ οὐχὶ ἐξ ἐκείνων διὰ τὰς ὁποίας ἱστορικοὶ καὶ παρεληλυθότες λόγοι ὑπηγόρευον μίαν ἰδιαιτέραν πρόνοιαν ἐν τῷ Συντάγματι; Νομίζω, ὅτι ἡ παρελθοῦσα ἐποχὴ μᾶς ἐδίδαξεν, ὅτι ἡ διάταξις ἦτο σωτηρία, ἦτο ἀπόῤῥοια τῶν λαβόντων χώραν κατὰ τὸ παρελθὸν, καὶ διὰ τοῦτο ἡ Συνέλευσις ἐφρόντισε νὰ καθιερώσῃ ῥητὸν ἄρθρον ἐν τῷ Συντάγματι. Προβαίνομεν τώρα εἰς ἄλλο ἄρθρον τοῦ Συντάγματος, τὸ ὁποῖον προβλέπει τὰ περὶ ἐκλογῆς τῶν Δημάρχων. Τὸ ἄρθρον λέγει. «Ἡ ἐκλογὴ τῶν δημοτικῶν ἀρχῶν θέλει γίνεσθαι δι’ ἀμέσου, καθολικῆς καὶ μυστικῆς διὰ σφαιριδίων ψηφοφορίας.» Ἐδῶ εὑρίσκομεν νὰ ἐλλείπῃ μία φράσις· ἡ ὁποία ὑπάρχουσα ἤθελε συμπληροῖ τὸ ἄρθρον αὐτὸ, ἐὰν τοιαύτη ἦτο ἡ ἔννοιά του· ἐλλείπει ἡ φράσις «θέλουν δὲ ἐνεργεῖσθαι διὰ μιᾶς καθ’ ὅλον τὸ Κράτος.» Πιστεύετε, ὅτι ἡ ἔλλειψις τῆς διατάξεως ταύτης προέρχεται ἀπὸ μίαν παράβλεψιν, ἀπὸ ἓν λάθος τῆς Συνελεύσεως, ἢ παρελείφθη, διότι δὲν ἠδύνατο νὰ γίνῃ ἄλλως παρ’ ὅπως ἡ Συνέλευσις τὸ ἀπεφάσισεν; Ἐδῶ ἡ ἐφαρμογὴ, αἱ σκέψεις ἠμποροῦν νὰ μᾶς ὁδηγήσουν εἰς τὸ νὰ παραδεχθῶμεν, ὅτι, ἐν γνώσει τὸ Σύνταγμα δὲν διέλαβε, ὅτι αἱ δημοτικαὶ ἐκλογαὶ πρέπει νὰ γίνωνται συνάμα, διότι δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ἐφαρμοσθῇ τοῦτο· ἡ ἀρχὴ καθίστατο διὰ Βουλευτικὰς ἐκλογὰς, διότι ἡ διάρκεια τῆς περιόδου εἶναι μία καὶ ἡ αὐτή· διότι καθίσταται γνωστὸν πότε ἀρχίζει ἡ Βουλὴ καὶ πότε λήγει ἡ περίοδός της, καὶ τοῦτο εἶναι ἐφαρμόσιμον εἰς ὅλας τὰς ἐπαρχίας κατὰ συνέπειαν ἡ Βουλὴ εἶναι Σῶμα, τὸ ὁποῖον ἐκλέγεται συγχρόνως, ἀρχίζει τοὐλάχιστον νὰ ὑφίσταται συγχρόνως, διαλύεται συγχρόνως καὶ δὲν ἀπαντᾶται οὐδεμία δυσκολία εἰς τὴν ἐφαρμογὴν τῆς καθιερωθείσης ἀρχῆς. Εἰς τὰς δημοτικὰς ἐκλογὰς ὅμως ἀρχίζει ἡ περίοδος συγχρόνως καὶ καταλήγει εἰς τὸ αὐτὸ χρονικὸν διάστημα; Νομίζω ὄχι. Ἡ Συνέλευσις, ὅταν συνεκλήθη, δὲν εὗρε τὸ Κράτος ἄνευ δημοτικῶν ἀρχῶν παντοῦ, εἶχον μὲν καταλυθῆ ὑπὸ τοῦ λαοῦ πολλαὶ δημοτικαὶ ἀρχαὶ, ἀλλὰ καὶ πολλαὶ ἄλλαι διετηρήθησαν. Ἐπομένως ὁ νόμος δὲν ἠθέλησε νὰ ἐξαλείψῃ ὅλως διόλου τὸ παρελθόν του, ὡς πρὸς τὰς δημοτικὰς ἀρχὰς, καθὼς τὸ ἐξέλειψε τὸ σύνταγμα, διαλυθείσης τῆς Βουλῆς καὶ τῆς Γερουσίας, ὁ νόμος ὁ ἐκλογικὸς προέβλεψε περὶ τοῦ μέλλοντος. Ποῖος τώρα δύναται νὰ μοῦ ἀποδείξῃ, ὅτι ἡ περίοδος ὅλων τῶν δημοτικῶν ἀρχῶν ἀρχίζει καὶ λήγει κατὰ τὸ αὐτὸ χρονικὸν διάστημα; φέρω ἓν παράδειγμα, εἷς δήμαρχος π. χ. ἐξελέχθη τὴν πρώτην 8βρίου 1862. Αὐτὸς δυνάμει τοῦ ὑπάρχοντος νόμου εἶναι διὰ μίαν τριετίαν, ἑπομένως ἡ περίοδος αὕτη δὲν ἔληξεν· ὅταν λοιπὸν παραδεχθῶμε, ὅτι ὁ νέος νόμος ἠθέλησε νὰ ἐκλέγωνται διὰ μιᾶς οἱ δήμαρχοι, τότε πρέπει νὰ εὕρωμεν ἄλλην διάταξιν, δυνάμει τῆς ὁποίας νὰ καταλύωνται ὅλαι αἱ προϋπάρχουσαι δημοτικαὶ ἀρχαὶ, καὶ τὸ τοιοῦτον δὲν ὑπάρχει, ὁ νόμος ὁ δημοτικὸς ἔγινε διὰ τὸ μέλλον, ἑπομένως, ἐπειδὴ ἡ διάρκεια τῶν δημοτικῶν ἀρχῶν, δηλ. ἡ ἀρχὴ δὲν εἶναι ὡρισμένη ἐκ τῶν προτέρων καὶ συγχρόνως ἐπίσης τὸ τέρμα μιᾶς δημοτικῆς περιόδου δὲν δύναται νὰ ᾖναι σύγχρονον. Καὶ διὰ τοῦτο δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ τεθῇ ἐν τῷ ἐκλογικῷ νόμῳ, οὔτε ἐν τῷ Συντάγματι, ὅτι οἱ δήμαρχοι καὶ τὰ δημοτικὰ συμβούλια πρέπει νὰ ἐκλέγωνται συγχρόνως. Διαφέρει, ἐπαναλαμβάνω, τὸ ζήτημα τῆς ἀρχῆς καὶ θὰ ἐπαινέσω πᾶν ὑπουργεῖον καὶ τὸ ἐνεστὼς καὶ πᾶν μέλλον ὑπουργεῖον, τὸ ὁποῖον ἤθελε κατορθώσει νὰ ἐφαρμόσῃ αὐτὴν τὴν φιλελεύθερον καὶ σωτήριον ἀρχὴν τοῦ νὰ ἐκλέγωνται αἱ δημοτικαὶ ἀρχαὶ ὅσον ἔνεστι συγχρόνως διὰ νὰ ἐκλείψουν αἱ ῥᾳδιουργίαι, αἱ πιέσεις καὶ τ’ ἄλλα προσκόμματα, τὰ ὁποῖα ἀπαντῶνται, ὅταν γίνωνται κατὰ μέρος ἐκλογαί. Ἀλλ’ ὅσον ἐπαινῶ τὸ ὑπουργεῖον ἐὰν δύναται νὰ ἐφαρμόσῃ αὑτὴν τὴν ἀρχὴν, ἄλλο τόσον δὲν τὸ δικαιολογῶ, ὅταν ἐρωτῶ μόνον διατὶ δὲν κάμνει τὰς δημοτικὰς ἐκλογὰς Ἀθηνῶν καὶ μοῦ λέγῃ, δὲν τὰς κάμνω, διότι πρέπει νὰ κάμω συγχρόνως τας ἐκλογὰς ὅλου τοῦ Κράτους; καὶ ὅταν τοῦ λέγω διατὶ δὲν κάμνεις ὅλου τοῦ Κράτους; μοῦ λέγει δὲν διῄρεσα τὴν Ἑπτάνησον εἰς δήμους· καὶ ὅταν διαιρέσῃ τὴν Ἑπτάνησον εἰς δήμους, καὶ τὸ ἐρωτῶ διατὶ δὲν κάμνεις τὰς ἐκλογὰς, μοῦ λέγει, χρειάζονται 20,000,000 σφαιρίδια καὶ 10,000 κάλπαι, καὶ πρὸς τοῦτο ἀπαιτεῖται καιρὸς καὶ μεγάλη δαπάνη· ἀπ’ ἐναντίαν δι’ αὐτῶν τῶν προφασεολογιῶν βλέπω καθιερωμένον σύστημα, τὸ ὁποῖον δὲν εἶναι σωτήριον, δὲν εἶναι νόμιμον. Τώρα ὁ Κ. ὑπουργὸς εἶπεν, ὅτι αὐτὴν τὴν ἰδέαν παρεδέχθη στηριζόμενος εἰς γνώμας νομικῶν καὶ εἰς τὰς ἰδέας του περὶ δημοτικοῦ νόμου. Ἂς μοὶ συγχωρήσῃ νὰ τῷ ἀντιτάξω μερικὰς παρατηρήσεις στηριζομένας πάλιν εἰς γνώμας νομικάς. Ἐν πρώτοις, Κύριοι, καθόσον ἀφορᾷ τὰς Βουλευτικὰς ἐκλογὰς γνωρίζετε, ὅτι δυνάμει τοῦ Συντάγματος καὶ τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου αὗται δὲν ἠμποροῦν ν’ ἀρχίσουν παρὰ ἐὰν προηγηθῇ Βασιλικὸν διάταγμα προσδιορίζον τὸν χρόνον τῆς καθ’ ὅλον τὸ κράτος ἐνεργείας αὐτῶν. Αὐτὸ τὸ διάταγμα διὰ τὴν ἐκλογὴν τῶν δημοτικῶν ἀρχῶν δὲν ἀπαιτεῖται, διότι ὁ νόμος αὐτὸς περὶ ἐκλογῆς τῶν δημοτικῶν ἀρχῶν οὐδεμίαν ποιεῖ μνείαν περὶ ἐκδόσεως Βασιλικοῦ διατάγματος. Ἰδοὺ λοιπὸν μία διαφορά, ἡ ὁποία ὑπάρχει, τὴν ὁποίαν ἀνεγνώρισε τὸ ὑπουργεῖον καὶ πρέπει ν’ ἀναγνωρίσῃ πᾶς τις καὶ ἡ ὁποία μᾶς κάμνει νὰ πιστεύσωμεν ὅτι ἡ Συνέλευσις δὲν παρέπεμψεν ἐν γένει εἰς τὰ περὶ βουλευτικῶν ἐκλογῶν, προκειμένου περὶ ἐκλογῆς τῶν δημοτικῶν ἀρχῶν. Τὸ Ἄρθρον 10 τὸ ὁποῖον ἔκαμε τοὺς γνωμοδοτήσαντας περὶ αὐτοῦ τοῦ ἀντικειμένου νὰ σταματήσουν, μοὶ φαίνεται ὅτι παρεξηγήθη. Τὸ ἄρθρον 10 ἰδοὺ τὶ λέγει «Τὰ περὶ ὑποψηφίων ἀντιπροσώπων καὶ ἀναπληρωτῶν αὐτῶν περὶ ἐφορευουσῶν ἐπὶ τῆς ψηφοφορίας ἐπιτροπῶν, περὶ τοῦ χρόνου, του τόπου καὶ τοῦ τρόπου τῆς ψηφοφορίας καὶ ἐξασφαλίσεως τῶν καλπῶν ἐνεργοῦνται κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ περὶ ἐκλογῆς τῶν Βουλευκῶν νόμου·» αὐτὴ ἡ διάταξις ἠμπορεῖ νὰ ὑπάρξῃ χωρὶς νὰ ὑποτεθῇ ὅτι πρέπει νὰ ἐνεργηθοῦν συγχρόνως ὅλαι αἱ δημοτικαὶ ἐκλογαὶ καὶ ἰδοὺ πῶς. ά) Ὅταν λέγῃ ὁ νόμος «περὶ τοῦ χρόνου, τοῦ τόπου καὶ τοῦ τρόπου τῆς ψηφοφορίας,» τί ἐννοεῖ; ὅτι ὁ τρόπος θέλει εἶσθαι διὰ σφαιριδίων, ὁ τόπος τὰ δημοτικὰ σχολεῖα, ὁ χρόνος τέσσαρες ἡμέραι, καθὼς λέγει ὁ Βουλευτικὸς νόμος. Ἐξ αὐτοῦ πῶς δύνασθε νὰ ἐξαγάγητε, ὅτι ὁ νόμος ἐννοεῖ ὅτι αἱ δημοτικαὶ ἐκλογαὶ πρέπει νὰ ἐνεργοῦνται συγχρόνως; Ἔπρεπε νὰ εἴπῃ λοιπὸν καὶ περὶ τοῦ συγχρόνου, ἀλλὰ δὲν το λέγει. Τώρα πῶς κατὰ τὴν γνώμην μου πρέπει νὰ ἐνεργηθοῦν αἱ ἐκλογαί; Πρέπει ἕκαστος Νομάρχης νὰ ἐκδώσῃ πρόγραμμα πρὸ 40 ἡμερῶν, καθὼς λέγει τὸ ἄρθρον 28, διὰ τοῦ ὁποίου νὰ προσκαλέσῃ τοὺς ἐκλογεῖς νὰ προτείνωσι τοὺς ὑποψηφίους των· μετ’ αὐτὸ ὑποβάλλονται αἱ προτάσεις τῶν ὑποψηφίων ἐκ μέρους τῶν ἐκλογέων, ἐπέρχεται ἡ ἀνακήρυξις, τὴν ὁποίαν κάμνει τὸ δικαστήριον περὶ τῆς νομιμότητος τῶν προεταθέντων ὑποψηφίων· καὶ ἀφοῦ γίνῃ αὐτὴ ἡ διατύπωσις, τότε ἐκδίδει ἓν πρόγραμμα ὁ Δήμαρχος πρὸ 15 ἡμερῶν, δηλαδὴ ἡ ἐκλογὴ θὰ ἐνεργηθῇ εἰς τὸ δεῖνα μέρος, τὸ σχολεῖον κατὰ τὸν Νόμον, θὰ διαρκέσῃ 4 ἡμέρας, τόσας ὥρας καὶ διὰ σφαιριδίων καὶ εἰδοποιεῖ τοὺς ἐκλογεῖς, ὅτι ἀνεκηρύχθησαν ὑποψήφιοι ἀπὸ τὴν δικαστικὴν ἀρχὴν οἱ δεῖνα καὶ δεῖνα. Ποῦ εὑρίσκετε λοιπὸν τώρα τὸ σύγχρονον, ἐνώπιον τοῦ ὁποίου ναυαγεῖ πᾶσα ἐνέργεια τοῦ ὑπουργείου διὰ τὴν πρόοδον τῆς ἐκλογῆς τῶν δημοτικῶν ἀρχῶν; Ποῦ εὑρίσκετε τώρα καθιερωμένον τὸ τοιοῦτον;

§67ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Ἐὰν δὲν ᾖναι καθιερωμένον, τὸ καθιερώνομεν.

§68ΚΥΠΡΙΑΔΗΣ. Εἰς τὴν ἐφαρμογὴν δὲν δύναται νὰ ὑπάρξῃ τὸ σύγχρονον, διότι γνωρίζετε, ὅτι, ἀφοῦ γίνῃ ἡ δημοτικὴ ἐκλογὴ συνίσταται ἓν δικαστήριον ἀπὸ τὸν πρόεδρον τῶν πρωτοδικῶν, τὸν εἰρηνοδίκην καὶ τὸν πρόεδρον τοῦ ἐπαρχιακοῦ συμβουλίου δικάζον περὶ τοῦ κύρους τῆς ἐκλογῆς. Ὑποθέσατε τώρα ὅτι 10, 15, 20. ἐκλογαὶ δημοτικῶν ἀρχῶν ἀκυροῦνται. Ἐν τούτοις αἱ ἄλλαι ἐπικυροῦνται. Εἰς αὐτὸ τὸ διάστημα παρέρχονται 6 μῆνες, ἓν ἔτος, μέχρι τοῦ ἐπικυρωθοῦν αἱ νέαι ἐκλογαί. Λοιπὸν ἡ διάρκεια τῶν πρώτων δημάρχων θὰ τελειώσῃ μετὰ 4 ἔτη, ἐνῷ οἱ ἄλλοι......

§69ΙΑΚΩΒΑΤΟΣ. Ἡ τετραετία εἶναι συνταγματική.

§70ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Καὶ διατὶ νὰ παρέλθουν ἓξ μῆνες;

§71ΚΥΠΡΙΑΔΗΣ. Διότι θὰ ἀκυρωθῇ μία ἐκλογὴ ἐντὸς μηνός· διὰ νὰ ἐπαναληφθῇ θὰ παρέλθουν δύω μῆνες· θὰ ξαναδικασθῇ καὶ ἐνδέχεται πάλιν ν’ ἀκυρωθῇ· θὰ παρέλθουν λοιπὸν ἓν ἔτος, δύω ἔτη. Πῶς τώρα, ἀφοῦ ἅπαξ ἐκλεχθῇ νομίμως αὐτὸς ὁ δήμαρχος θὰ τοῦ εἴπῃς ἡ ἐκλογή σου δὲν εἶναι διὰ 4 ἔτη, ἀλλὰ διὰ 3, διὰ 2. Ἐγὼ λοιπὸν, Κύριοι, θέλω νὰ ὑπερνικηθοῦν αἱ δυσκολίαι, ἕνεκα τῶν ὁποίων δὲν προοδεύουν αἱ δημοτικαὶ ἐκλογαὶ, καὶ τὸ θέλω, κύριοι, πρὸς τὸ συμφέρον τῆς κοινωνίας, πρὸς τὸ συμφέρον τῆς τάξεως· διότι δὲν ἐπιθυμῶ, παράνομοι δήμαρχοι ἀναβάντες εἰς τὸ ἀξίωμα εἰς ἀνωμάλους περιστάσεις καὶ δι’ ἐκνόμων μέσων, οἱ ὁποῖοι δὲν ἔχουν παρ’ ἑαυτοῖς το δημοτικὸν συμβούλιον, νὰ διέπουν τὸν τόπον, καὶ ἐπειδὴ μᾶς τίθεται μέγα πρόσκομμα, καὶ το ὑπουργεῖον μας λέγει· δὲν ἠμπορῶ νὰ τοὺς ἀντικαταστήσω, διότι πρέπει νὰ κάμω τὰς ἐκλογὰς ὅλας συγχρόνως, δὲν ἠμπορῶ νὰ κάμω τὰς ἐκλογὰς, διότι ἔχω πρόσκομμα τὴν Ἑπτάνησον, καὶ διότι θέλω 20 ἑκατομμύρια σφαιρίδια, ἐπειδὴ, λέγω, μᾶς παρεμβάλλονται τοιαῦτα προσκόμματα, τὰ ὁποῖα παρατείνουν τὴν κακὴν κατάστασιν, διὰ τοῦτο λέγω, ὅτι δὲν εἴμεθα δεσμευμένοι ἀπὸ τὸ Σύνταγμα, οὔτε ἀπὸ τὸν ἐκλογικὸν νόμον νὰ γείνουν αἱ δημοτικαὶ ἐκλογαὶ συγχρόνως· ἑπομένως ἡ κυβέρνησις ἠμπορεῖ νὰ κάμῃ 20, 30 ἐκλογὰς, ὅπου δὲν ὑπάρχει πρόσκομμα, νὰ τὰς κάμῃ συγχρόνως, ὅπου δὲ ὑπάρχει δυσκολία, ν’ ἀναμένῃ νὰ τὰς κάμῃ πάλιν συγχρόνως. Ἡ ἀρχὴ τοῦ συγχρόνου εἶναι σωτηρία, εἶναι φιλελεύθερος, τὴν ἀσπάζομαι, ἀλλὰ δὲν εἶναι ἀρχὴ, ἡ ὁποία στηρίζεται εἰς τὸ Σύνταγμα, δὲν εἶναι ἀρχή, τὴν ὁποίαν νὰ μὴ δύναται κανεὶς νὰ ὑπερνικήσῃ· ἑπομένως ἡ κυβέρνησις δύναται ἀξιόλογα νὰ προβῇ εἰς εἰς ἐνέργειαν τῶν δημοτικῶν ἐκλογῶν, ὅπου δύναται νὰ τὸ πράξῃ.

§72ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Χατζίσκος.

§73ΧΑΤΖΙΣΚΟΣ. Ἡ 15 Ἀπριλίου δὲν καθιερώθη μόνον ἀπὸ τὸν νόμον τῆς Συνελεύσεως ὡς ἡμέρα, κατὰ τὴν ὁποίαν ἐξασκεῖ ἕκαστος τὸ δικαίωμα τοῦ ἐκλογέως καὶ τοῦ ἐκλεξίμου, ἀλλὰ καθιερώθη καὶ ἀπὸ τοὺς παρελθόντας νόμους· διὰ τοῦτο προῆλθον εἰς τὴν γνώμην τοῦ νὰ ἀναβληθῶσιν αἱ δημοτικαὶ ἐκλογαὶ μέχρι τῆς 15 Ἀπριλίου, ὅτε θέλουν ἀναθεωρηθῆ οἱ κατάλογοι, καὶ δὲν λανθάνει κανένα ἐξ ἡμῶν, Κύριοι, ὅτι κατὰ τὴν σύνταξιν τῶν ἐκλογικῶν καταλόγων πολλαὶ καταχρήσεις ἔλαβον χώραν καὶ πολλαὶ παρανομίαι καὶ τέλος ἡ ἄγνοια τοῦ πρωτοφανοῦς νόμου ἐκείνου ἔκαμε τοὺς ἀνθρώπους νὰ μὴ ἐξασκήσουν ἀκριβῶς τὰ πολιτικά των δικαιώματα καὶ νὰ περιπέσουν εἰς καταχρήσεις καὶ παρανομίας. Ἐγὼ λοιπὸν νομίζω, ὅτι, ἐὰν αἱ δημοτικαὶ ἐκλογαὶ διαταχθῶσι μετὰ δύω μῆνας ἢ καὶ μετὰ τρεῖς, καθὼς εἶπεν ὁ Κ. πρόεδρος τοῦ ὑπουργικοῦ συμβουλίου, θέλει παραλειφθῆ ἓν δικαίωμα οὐσιῶδες. Εὐχῆς ἔργον ἤθελεν εἶσθαι, ἐὰν αἱ δημοτικαὶ ἐκλογαὶ ἤθελον διαταχθῆ μετὰ τὸ πέρας τῶν βουλευτικῶν ἐκλογῶν, ὅτε ἔπρεπε τὸ ὑπουργεῖον νὰ ἦναι προητοιμασμένον, ἀλλ’ ἀφοῦ παρῆλθον 8 καὶ 10 μῆνες, ὅτε πλησιάζει μᾶλλον ἡ ἐξάσκησις τοῦ δικαιώματος τούτου πρὸς τὸν καθιερωμένον διὰ τοῦ νόμου Ἀπρίλιον μῆνα, ἐννοεῖτε κάλλιστα, Κύριοι, ὅτι νέα ἐκλογικὰ δικαιώματα ὑφίστανται πλέον καὶ δὲν πρέπει βεβαίως νὰ παραμεληθῶσι τὰ ἱερὰ ταῦτα δικαιώματα τοῦ πολίτου, διότι ἄλλως οὐχὶ μόνον θὰ προέλθῃ ἀδικία, ἀλλὰ θὰ γεννηθῶσι νόμιμα παράπονα. Εἶπε καὶ ὁ Κ. Πρωθυπουργὸς καὶ διάφοροι τῶν προλαλησάντων, ὅτι δὲν ἔχομεν δημοτικὰς ἀρχὰς τακτικάς· ἀλλ’ αὐτὴ ἡ κατάστασις δὲν εἶναι σημερινὴ· εἶναι δύω καὶ τριῶν ἐτῶν περίπου, ὥστε δὲν θὰ ἦναι μεγάλη βλάβη, ἐὰν ἀναβληθοῦν αἱ ἐκλογαὶ μέχρι τῆς ἀναθεωρήσεως τῶν καταλόγων, ἀφοῦ ὁπωσδήποτε ὑπέστημεν τοιαύτην βλάβην ἐπὶ πολλὰ ἤδη ἔτη. Δι’ αὐτοὺς τοὺς λόγους ἐπιμένω εἰς τὴν προταθεῖσαν γνώμην μου ν’ ἀναβληθοῦν αἱ ἐκλογαὶ μέχρι τῆς 15 Ἀπριλίου. Ὁ Κ. Ὑπουργὸς μᾶς ἐξέθεσε τὰ διάφορα προσκόμματα, καὶ πιστεύετε, ὅτι αὐτὰ τὰ προσκόμματα θὰ τὰ διασκεδάσῃ πρὸ τοῦ Ἀπριλίου; ἐγὼ ἀμφιβάλλω καὶ ἀμφιβάλλω, διότι πρῶτον ὑπάρχει ὁ σχηματισμὸς τῶν δήμων τῆς Ἑπτανήσου, ὁ ὁποῖος πρέπει νὰ γείνῃ μὲ κάποιαν ὑπομονήν· νὰ ἐξετασθοῦν αἱ διαθέσεις τῶν διαφόρων κατοίκων, καὶ ἕως ὅτου πληροφορηθῇ ἡ Κυβέρνησις, ποῖαι εἶναι αἱ διαθέσεις, καὶ ποῖα τὰ συμφέροντα αὐτῶν, θὰ παρέλθῃ καιρός. Ὑπάρχει ἕτερον πρόσκομμα τῆς ἐλλείψεως τῶν χρημάτων· ζητοῦνται, ὡς εἴδατε, 500,000 δραχμῶν καὶ τοῦτο εἶναι πρόσκομμα σπουδαῖον διὰ τὴν Ἑλλάδα. Ἐν ἄλλοις λόγοις, θέλω νὰ σᾶς καταδείξω τὴν ἀνάγκην τοῦ ὅτι δὲν πρέπει διὰ τὰ μικρὰ προσκόμματα νὰ ἀφαιρέσωμεν τὸ ἱερώτερον δικαίωμα, νὰ ἀφαιρέσωμεν τὴν βάσιν. Ἡ δεκάτη πέμπτη Ἀπριλίου εἶναι ἡ ἡμέρα καθ’ ἣν ἐξασκεῖ ὁ πολίτης τὸ δικαίωμά του· ἂν ἦτο δυνατὸν νὰ γείνῃ πρὸ 6–8 μηνῶν, τὸ καταλαμβάνω. Ἀφοῦ παρῆλθον 10 μῆνες, διὰ τοὺς δύο μῆνας νὰ ἀφαιρέσωμεν τὸ δικαίωμα τοῦτο δὲν εἶναι καλόν. Ἤκουσα τὸν προλαλήσαντα Κ. Κυπριάδην νὰ ἐπιμένῃ εἰς τὴν ἰδέαν, ὅτι δὲν πρέπει νὰ γείνουν συγχρόνως αἱ δημοτικαὶ ἐκλογαί. Ὅλοι ἡμεῖς, βλέπετε, καὶ ὅλοι ἀκόμη οἱ κάτοικοι εἰσήλθομεν εἰς νέον ἐκλογικὸν τρόπον, ὁ ὁποῖος ἐφηρμόσθη κατὰ τὰς παρελθούσας Βουλευτικὰς ἐκλογάς. Οἱ ἄνθρωποι ἤρχισαν νὰ αἰσθάνωνται ἤδη τὰ πλεονεκτήματα τοῦ νόμου τούτου, κατ’ ἐκείνην ὅμως τὴν ἐποχὴν δὲν ἠδύναντο νὰ τὸν χωνεύσωσιν. Ὅταν ὅμως ἔλθουν αἱ δημοτικαὶ ἐκλογαὶ, βεβαίως θέλουν τὸ ἐξασκήσει ἔτι τελειότερον καὶ ἑπομένως δὲν πρέπει πάλιν μὲ νέας διατάξεις καὶ προσκόμματα νὰ ἀφαιρέσωμεν ἀπὸ τὸν λαὸν μίαν ἰδέαν, τὴν ὁποίαν ἤδη ἐσχημάτισεν. Ὁ λαὸς ἔμαθε πλέον πῶς πρέπει ἐλευθέρως νὰ δίδῃ τὴν ψῆφόν του, καὶ ὅταν ἤρχισε νὰ τὸ μανθάνῃ, δὲν πρέπει νὰ φέρωμεν νέον πρόσκομμα καὶ νὰ ἀρχίσωμεν τὰς ἐκλογάς, ποῦ 5 καὶ ποῦ 10, δήμων καὶ νὰ ἔλθωμεν οὕτως εἰς τὰ παλαιά. Νέον σύστημα, νέος δρόμος, νέα μέθοδος, καὶ ἑπομένως πρέπει νὰ κάμωμεν καὶ τὰς δημοτικὰς ἐκλογὰς συγχρόνως τὴν αὐτὴν ἡμέραν.

§74ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Δὲν εἶναι εἰς ὅλους τοὺς δήμους οἱ ψηφοφόροι παρόντες.

§75ΧΑΤΖΙΣΚΟΣ. Ἐννοῶ τὴν ἰδέαν σας. Εἴς τινας δήμους τοῦ Κράτους ὑπάρχει τὸ συμφέρον νὰ γείνῃ ἡ ἐκλογὴ τὸν Ἰανουάριον, εἰς ἄλλους τὸν Δεκέμβριον, καὶ εἰς ἄλλους τὸν Ἀπρίλιον. Ἀλλὰ ταῦτα πάντα δὲν δύνανται νὰ κανονισθῶσι μὲ τὰς τοπικὰς ἑκάστου δήμου ἀνάγκας, καὶ διὰ τοῦτο παρεδέχθη μία ἡμέρα, ἡ 15 Ἀπριλίου, πρὸ πολλῶν ἐτῶν. Δὲν πρέπει δὲ νὰ συνειθίσωμεν νὰ μεταβάλλωμεν ἑκάστοτε τὰς ἐποχὰς, διότι θὰ φύγωμεν ἄλλως ἀπὸ τὸ πνεῦμα, τὸ ὁποῖον παρεδέχθημεν ἤδη.

§76ΜΠΟΥΤΟΣ. Κατὰ τὸ σύστημά σας αἱ ἐκλογαὶ θὰ μείνουν τὸν Ἰούνιον. Ἡ 15 Ἀπριλίου εἶναι ὡρισμένη διὰ τὴν ἀναθεώρησιν τῶν καταλόγων· ἀπὸ τῆς ἀναθεωρήσεως μέχρι τῆς ὁριστικῆς ἐπικυρώσεως θὰ παρέλθῃ πολὺς χρόνος. Ἂν θέλετε λοιπὸν νὰ μὴν ἀρχίσωμεν ἀπὸ τὴν 15 Ἀπριλίου, τότε πρέπει νὰ συμφωνήσωμεν μὲ τὸ ὑπουργεῖον νὰ ἐπέλθῃ ἕνας συμπληρωματικὸς νόμος, νὰ ἀναθεωρηθοῦν οἱ κατάλογοι καὶ ὕστερον νὰ ἀρχίσουν αἱ δημοτικαὶ ἀρχαὶ, διότι θὰ ἦναι, κύριοι, τὸ μεγαλεῖτερον παράπονον ὅλων τῶν πολιτῶν. Λοιπὸν, κύριοι, ἐκφράζων τὴν γνώμην μου, λέγω, αἱ ἐκλογαὶ νὰ γείνουν συγχρόνως εἰς ὅλον τὸ Κράτος· δεύτερον, ἂν θέλητε τὸ ταχύτερον, τότε συνιστῶ εἰς τὴν Βουλὴν καὶ εἰς τὸ ὑπουργεῖον νὰ ἐκδοθῇ συμπληρωματικὸς νόμος, ὅπως γείνῃ ἀναθεώρησις τῶν καταλόγων.

§77ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπῆρχε τοιαύτη πρότασις, τὴν ὁποίαν ἀπέσυρεν χθὲς, ἀλλ’ ὁ Κ. Πλέσας τὴν οἰκειοποιήθη καὶ τὴν ὑπέβαλε σήμερον περὶ ἀναθεωρήσεως τῶν καταλόγων.

§78Κ. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Κύριοι! οὐδεμία ῥητὴ διάταξις εἰς τὸν ἐκλογικὸν δημοτικὸν νόμον περὶ συγχρόνου ἐκλογῆς τῶν δημοτικῶν ἀρχῶν, ὑπάρχει ἀλλ’ ἐπειδὴ ἡ σύγχρονος ἐκλογὴ καθ’ ὅλον τὸ κράτος παρέχει ἐγγυήσεις πλειοτέρας εἰς τὴν ἐλευθερίαν τῶν ἐκλογέων καὶ τὸ ἀνεπηρέαστον αὐτῶν, διὰ τοῦτο φρονῶ ὀρθὸν νὰ ἑρμηνεύσωμεν τὸ πνεῦμα τοῦ νόμου, ὡς συμφώνου καθ’ ὁλοκληρίαν μετὰ τοῦ περὶ ἐκλογῆς βουλευτῶν, τοῦ ὑπὲρ τῆς συγχρόνου διεξαγωγῆς τῶν δημ. ἐκλογῶν καθ’ ὅλον τὸ κράτος, καθότι τὸ σύστημα τοῦτο ἐθεωρήθη μᾶλλον φιλελεύθερον, καὶ συνταγματικώτερον. Οἱ ἐναντιοδοξοῦντες ὅμως ἐκ τῶν προαγορευσάντων εἶπον, ὅτι ὑπάρχει μία δυσκολία ὡς πρὸς τὸν χρόνον τῆς ζωῆς τῶν δημοτικῶν ἀρχῶν, κατὰ τὴν περίοδον αὐτῶν· τί θέλει γείνει π. χ. ἂν ἐν τῷ μέσῳ δήμαρχός τις ἤθελεν ἀποθάνει, ἢ διὰ λόγους νομίμους ἤθελε παύσει νὰ ἦναι δήμαρχος, ὅπερ ὁ νέος νόμος δὲν προβλέπει; ἀλλ’ ὑπάρχει καθιερωμένη ἐν τῷ προηγουμένῳ δημοτικῷ νόμῳ ῥητὴ περὶ τούτου διάταξις, ἡ τοῦ ἄρθρου 89 ἔχουσα οὕτως «ἂν θέσις δημάρχου ἢ παρέδρου χηρεύσῃ εἰς τὸ διάστημα τῆς 3ετοῦς περιόδου γίνεται νέα ἐκλογή· ὁ νέος διορισθεὶς ἐνεργεῖ τὰ τῆς ὑπηρεσίας δι’ ὅσον μόνον καιρὸν ἔπρεπε νὰ διαρκέσῃ ἡ ὑπηρεσία τοῦ προκατόχου του.» Κατ’ αὐτὴν λοιπὸν τὴν διάταξιν ἂν εἷς δήμαρχος τῆς πρώτης ἐκλογῆς διετέλεσε δύω ἔτη καὶ μετὰ ταῦτα συμβῇ ἢ θάνατος ἢ παῦσις, ἡ ὑπηρεσία τοῦ διαδόχου πρέπει νὰ ἐξακολουθήσῃ διὰ τὰ ὑπολειπόμενα δύω ἔτη· τοιαύτη εἶναι ἡ βάσις τοῦ ἀρχαίου νόμου, καὶ οὐδεμία ἀμφιβολία ὑπάρχει, ὅ,τι τὸ ἴδιον ἐννοεῖ καὶ ὁ νέος νόμος ἂν καὶ σιωπᾷ· ὥστε τὸ πρόσκομμα τοῦτο, τὸ ὁποῖον φέρουν ὡς ἐπιχείρημα κατὰ τῆς συγχρόνου ἐκλογῆς, δὲν εἶναι ἰσχυρόν. Ἔρχεται τὸ ἄλλο. Τί θέλει γίνει ἐὰν π. χ. διὰ διαφόρους αἰτίας ἀκυροῦται μία ἐκλογὴ καὶ ἐπέλθη ἀναβολὴ ἥτις τυχὸν ἤθελε διαρκέσει ἓν ἢ δύο ἔτη; τότε ἡ ὑπηρεσία τοῦ δημάρχου θέλει παύσει μετὰ δύο ἔτη καθ’ ὅν καιρὸν δηλ. θὰ κλείσῃ ἡ περίοδος τῶν δημοτικῶν ἀρχῶν, ἢ θέλει οὗτος ἐξακολουθήσει καὶ πέραν αὐτῆς μέχρι τῆς συμπληρώσεως τῶν τεσσάρων ἐτῶν; καὶ ἐνταῦθα, Κύριοι, ἐξ ἀναλογίας πρέπει νὰ ἐφαρμοσθῇ, ὅ,τι εἰς τὴν ἐκλογὴν τῶν Βουλευτῶν. Καὶ ὁ Βουλευτής, Κύριοι! κατὰ τὸ Σύνταγμα ἐκλέγεται διὰ 4 ἔτη, ἀλλ’ ἐὰν δι’ ὁποιονδήποτε λόγον μία ἐκλογὴ ἀκυρωθῇ, καὶ ἕως ὅτου ἐπαναληφθῇ, παρέλθῃ ἓν ἔτος, οἱ κατόπιν ἐκλεχθέντες βουλευταὶ τῆς ἐπαρχίας ἐκείνης θὰ καθίσωσι μόνοι ἐδὼ εἰς τὴν Βουλὴν ἕνα εἰσέτι χρόνον, ἀφοῦ κηρυχθῇ κεκλεισμένη ἡ περίοδος; βεβαίως, ὄχι! βλέπετε, ἑπομένως ὅτι τῶν βουλευτῶν ἐκείνων, τῶν ὁποίων ἡ ἐκλογὴ ἐπεκυρώθη, ἡ ζωὴ εἶναι τετραετής· δι’ ἐκείνους δὲ τῶν ὁποίων ἠκυρώθη εἶναι τὸ ὑπόλοιπον μόνον χρονικὸν διάστημα· τὸ αὐτὸ ὅθεν δύνασθε ἐξ ἀναλογίας νὰ ἐφαρμόσητε καὶ εἰς τὰς δημοτικὰς ἐκλογάς. Ἀλλ’ ἐγὼ ἔχω ἑτέραν ἐρώτησιν· αὐτὰ τὰ ὁποῖα λέγομεν καὶ συζητοῦμεν σήμερον ἐδῶ, εἶναι ἐπίσημος ἑρμηνεία τῆς σιωπηρᾶς ἐννοίας τοῦ νέου ἐκλογικοῦ δημοτικοῦ νόμου; δύναται νὰ ᾖναι ὑποχρεωτικὴ καὶ διὰ τὸ μέλλον; τοῦτο εἶναι κυρίως ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον μὲ κάμνει νὰ φοβῶμαι καὶ νὰ μὴ ἐπιφέρω γνώμην ὁριστικὴν, διότι κατὰ τὸ Σύνταγμα, ἡ ἐπίσημος ἑρμηνεία δέον νὰ γείνῃ δι’ ἑνὸς ἄλλου νόμου, διότι ἄλλως ἡ ἰδική μας γνώμη σήμερον δύναται μετὰ τέσσαρα ἔτη νὰ μὴ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν, νὰ μὴ ἔχῃ ἐπιῤῥοὴν καμμίαν, καὶ ἡ μέλλουσα ἐκείνη Κυβέρνησις στηριζομένη εἰς τὸ γράμμα τοῦ νόμου καὶ εἰς τὴν σιωπήν του ἐπὶ τῶν προκειμένων ζητημάτων, δύναται νὰ ἐργασθῇ ὑπὸ ἄλλο πνεῦμα· διὰ τοῦτο ἤθελα παρακαλέσει τὴν Βουλὴν νὰ προσέξῃ, καὶ ἂν συμφωνῆτε μετ’ ἐμοῦ ὅτι πρέπει νὰ γενῇ ἐπίσημος ἑρμηνεία, πρέπει νὰ φέρῃ ὅσον τάχιον ἓν ἑρμηνευτικὸν νομοσχέδιον ὁ Κ. Πρωθυπουργός, τὸ ὁποῖον συνάμα δύναται νὰ προΐδῃ καὶ πολλὰς ἄλλας περιστάσεις, καὶ νὰ τὸ συζητήσωμεν κατεπειγόντως· ἄλλως θὰ καταντήσωμεν εἰς τὸ ἄτοπον ἡμεῖς μὲν νὰ παραδεχθῶμεν τὴν σύγχρονον ἐκλογὴν, καὶ μετὰ 4 ἔτη ἄλλη Κυβέρνησις νὰ μὴ τὴν παραδεχθῇ, διότι ἐπίσημος ἑρμηνεία δὲν ὑπάρχει. Ἄνευ ὅμως τοῦ φόβου αὐτοῦ παραδέχομαι καθ’ ὁλοκληρίαν, ὅτι ἡ σύγχρονος ἐκλογὴ εἶναι συνταγματικὴ, καὶ αὐτὸ εἶναι τὸ πνεῦμα τοῦ καθιερωθέντος νέου ἐκλογικοῦ συστήματος· καὶ καθ’ ὅσον ἀφορᾶ τὴν ἀκύρωσιν μιᾶς ἐκλογῆς, δὲν δυνάμεθα παρὰ νὰ ἐφαρμόσωμεν ἐξ ἀναλογίας τὰς διατάξεις τοῦ νόμου περὶ βουλευτικῶν ἐκλογῶν.

§79ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ἔχομεν πρότασιν περὶ ἑρμηνείας νόμου, ἐγένετο ἁπλῶς μία ἐπερώτησις.

§80ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Ὁ Κύριος πρωθυπουργὸς μᾶς εἶπεν, ὅτι δράττεται τῆς εὐκαιρίας αὐτῆς, ὅπως κανονίσῃ τὴν πορείαν τῆς κυβερνήσεως. Πῶς θέλετε λοιπὸν νὰ μὴ τὰ συζητήσωμεν; τώρα ἔρχεται, κύριοι, ἕτερον ζήτημα, ἐν τῷ νόμῳ, ὃν ἔφερεν εἰς τὴν Συνέλευσιν μία ἐπιτροπὴ, καὶ ὁ ὁποῖος δὲν ἐπεψηφίσθη ἕνεκα τῶν περιστάσεων ἐκείνων· προεβλέπετο τὸ ἀντικείμενον περὶ τῆς διαιρέσεως καὶ τοῦ σχηματισμοῦ τῶν δήμων· ἀλλ’ ἐπειδὴ ὁ νόμος ἐκεῖνος ἔμεινεν ἐκκρεμὴς, καὶ ὁ νέος ἐκλογικὸς νόμος δὲν ὁρίζει περὶ τούτου, τί θέλει γίνει ἀπέναντι τοῦ συστήματος, ὃ θέλομεν νὰ καθιερώσωμεν περὶ τῆς συγχρόνου ἐκλογῆς εἰς τοὺς δήμους ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι πρέπει νὰ μετασχηματισθῶσι;

§81ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Περὶ τούτου θὰ ζητηθῇ διὰ νόμου ἡ ἄδεια τῆς Βουλῆς.

§82ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Τότε σιωπῶ ὡς πρὸς τὸ μέρος τοῦτο. Καθ’ ὅσον δ’ ἀφορᾶ τὴν ἀναθεώρησιν τῶν ἐκλογικῶν καταλόγων, ἂν δὲν παραδεχθῶμεν, ὅ,τι εἶπεν ὁ Κ. Χατζίσκος, δηλ. ν’ ἀναβληθῶσιν αἱ δημοτικαὶ ἐκλογαὶ μέχρι 15 Ἀπριλίου, πρέπει νὰ ἐπέλθῃ νόμος περὶ ἐκτάκτου ἀναθεωρήσεως.

§83ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ. Καθ’ ὅσον ἀφορᾶ τὴν σύγχρονον ἐκλογὴν, ἡ ἀρχὴ εἶναι καθιερωμένη ἐκ τοῦ Συντάγματος ὡς γενικὴ ἀρχὴ ἐπὶ τῶν βουλευτικῶν ἐκλογῶν· ἀλλ’ ἵνα φθάσωμεν εἰς τὰς ἐκλογὰς ἐγκαίρως, ἀπαιτοῦνται τινὰ προηγούμενα. Τὸ ὑπουργεῖον καλῶς ἔπραξε διατάξαν τὰς κάλπας καὶ τὰ σφαιρίδια, συγχρόνως ὅμως πρέπει νὰ ληφθῇ πρόνοια καὶ περὶ τῶν καταλόγων, διότι ἄλλως θὰ καταντήσωμεν τὸν Ἰούνιον, ἂν δὲν προβλέψωμεν, δι’ ἑνὸς συμπληρωτικοῦ νόμου νὰ κανονίσωμεν ἄλλως πως τὴν ἐξέλεγξιν καὶ τὴν σύνταξιν τῶν καταλόγων ἀπὸ τοῦδε.....

§84ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἡ ἰδέα μου εἶναι νὰ γείνουν αἱ βουλευτικαὶ ἐκλογαὶ κατὰ τοὺς ὑφισταμένους καταλόγους.

§85ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ. Ἐπειδὴ οἱ κατάλογοι πρώτην φορὰν συνετάχθησαν ἐν βίᾳ, διὰ τὸ σύντομον τοῦ καιροῦ δὲν εἶναι ἀκριβεῖς. Νομίζω, ὅτι καθ’ ὃν καιρὸν κατασκευάζονται αἱ κάλπαι καὶ τὰ σφαιρίδια, δύναται νὰ γείνῃ καὶ ἡ ἐξέλεγξις τῶν καταλόγων, ὥστε νὰ φθάσωμεν τὸ ταχύτερον εἰς τὴν ἀποκατάστασιν τῶν δημοτικῶν ἀρχῶν, αἵτινες εὑρίσκονται εἰς ἀνώμαλον θέσιν· τόσῳ περισσότερον, καθόσον ἔφερον ὡς παράδειγμα τὸν δῆμον τῶν Ἀθηνῶν, καὶ ἀπορῶ πῶς εὑρέθη εἰς τὴν ἀνάγκην ἡ Κυβέρνησις νὰ πιστώσῃ τὸν δῆμον. Τὰ εἰσοδήματα τοῦ δήμου ὑπάρχουν, ὁ δῆμος διαχειρίζεται διοικητικῶς ἀπὸ τὸν νομάρχην, ὁ νομάρχης διατάττει ὅλα τὰ ἔξοδα, ἐπιβάλλει τοὺς ὑπαλλήλους καὶ τὰ πάντα, καὶ ἀπορῶ διὰ τί ἦλθεν ὁ ὑπουργὸς καὶ εἶπεν, ὅτι δὲν εἶναι εἰς καλὴν κατάστασιν ὁ δῆμος, ἐνῷ δὲν ἔχει οὕτως· ἀπόδειξις, ὅτι κατὰ τὴν 12 τοῦ 8βρίου τὴν ἀκόλουθον τῆς ἐπαναστάσεως ἡμέραν, ὅτε εὑρέθη, ὅτι πολλὰ ποσὰ ἔλλειπον ἀπὸ τὸ ταμεῖον, διότι τότε εὗρε ποσὰ, τὰ ὁποῖα ἔλλειπον, ὁ δήμαρχος εἶχε παρμένην καὶ τὴν μισθοδοσίαν του μέχρι τέλους τοῦ ἔτους καὶ τὰ γραφικὰ καὶ τὰ ὁδοιπορικὰ μέχρι τέλους τοῦ ἔτους αὐτοῦ ὅτι ὁ δῆμος ἐπήρκεσε τακτικῶς εἰς τὰ ἔξοδά του καὶ ἀπήντησε καὶ εἰς νέα, ἅτινα προσετέθησαν ἐκ τῆς συστάσεως τῆς ἐθνοφυλακῆς. Ἐπιθυμῶ διὰ τοῦτο, ὁ κύριος ὑπουργὸς νὰ ζητήσῃ ἀπὸ τὸν νομάρχην μίαν κατάστασιν περὶ τοῦ δήμου καὶ νὰ τὴν φέρῃ ἐδῶ, διότι ἔχω παρατηρήσεις νὰ φέρω.

§86ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Μολονότι πολὺ ἐσυζητήθη τὸ ζήτημα αὐτὸ, μόλα ταῦτα δὲν εἶναι περιττὸν νὰ εἴπω ὀλίγας λέξεις. Τὸ πρῶτον ζήτημα, ὅπερ μᾶς ἀπασχολεῖ, εἶναι ἐὰν αἱ ἐκλογαὶ θέλουν ἐνεργηθῆ συγχρόνως καθ’ ὅλον τὸ Κράτος, ναὶ ἢ ὄχι. Κατὰ τῆς γνώμης ταύτης ἐπροτάθη, ὅτι ὁ δημοτικὸς νόμος, τὸν ὁποῖον ἔχομεν, εἰς τὸ τμῆμα περὶ ἀρχαιρεσιῶν δὲν διατάσσει τοιοῦτόν τι. Δὲν δύναμαι νὰ δώσω γνώμην ὡς πρὸς τοῦτο, ἂν τῳόντι τὸ κείμενον τοῦ νόμου λύῃ, ἢ ὄχι τὸ ζήτημα. Ἀλλὰ παραδεχόμενος διὰ μίαν στιγμὴν, ὅτι ὁ νόμος ἔλυσε τὸ ζήτημα, πάλιν νομίζω, ὅτι ἡ Βουλὴ δὲν δύναται νὰ ἔχῃ ἑτέραν γνώμην, παρ’ ὅτι αἱ δημοτικαὶ ἐκλογαὶ πρέπει νὰ ἐνεργηθῶσι συγχρόνως. Διότι, ἂν ὁ νόμος ἐσιώπησε, μένει τὸ στάδιον εἰς τὴν Βουλὴν, ἀκολουθοῦσαν κανόνας λογικοὺς, νὰ ἑρμηνεύσῃ τὸν νόμον, καὶ ἂν ὑπάρχουν κανόνες λογικῆς ἑρμηνείας, οὗτοι ὑπαγορεύουσι τὸ σύγχρονον ὅλων τῶν δημοτικῶν ἐκλογῶν. Ποῖος ὁ λόγος καθ’ ὃν τὸ Σύνταγμα διατάσσει τὰς βουλευτικὰς ἐκλογὰς συγχρόνως; Πρώτιστος λόγος εἶναι, ὅτι ἤθελε διὰ τῆς διατάξεως αὐτῆς, ν’ ἀντιπαλαίσῃ κατὰ τῶν ἐπεμβάσεων τῆς διοικήσεως. Δὲν μοὶ φαίνεται τοὐλάχιστον νὰ ὑπάρχῃ λόγος ἄλλος, ὅταν μόνον ἐνθυμηθῇ τις μετὰ πόσου πόθου ἀπῃτήθη τοῦτο εἰς μίαν ἐποχὴν ῥιζικῆς πολιτικῆς μεταβολῆς. Διὰ τὸν αὐτὸν λόγον καὶ ἐπὶ τοῦ προκειμένου νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ παραδεχθῶμεν τὸ σύγχρονον τῆς ἐκλογῆς, ὡς μέτρον διὰ τοῦ ὁποίου ἐξασθενεῖται ἡ ἐπέμβασις τῆς διοικήσεως, πεποιθότες, ὅτι τὸ πνεῦμα τῆς διατάξεως τοῦ βουλευτικοῦ νόμου ὑπάρχει καὶ εἰς τὸν δημοτικόν. Διότι τίς δύναται νὰ ἰσχυρισθῇ, ὅτι αἱ δημοτικαὶ ἐκλογαὶ εἶναι κατωτέρου συμφέροντος τῶν βουλευτικῶν; Καὶ κατὰ θεωρίαν, καὶ κατὰ πρᾶξιν αἱ δημοτικαὶ ἐκλογαὶ κατέχουν τὴν πρώτην θέσιν μεταξὺ τῶν ἐκλογῶν τοῦ Κράτους. Παρὰ πᾶσι τοῖς ἔθνεσιν ὁμολογεῖται, ὅτι ὁ λαὸς δὲν ἔχει ἐλευθερίας, ἂν δὲν ἔχῃ ἐλευθέρους δημοτικοὺς θεσμοὺς, οὐχὶ γεγραμμένους μόνον, ἀλλὰ πράγματι. Ἐκ τῶν δημοτικῶν ἐλευθεριῶν ἐξαρτᾶται ἡ ὅλη Συνταγματικὴ ἐλευθερία παντὸς τόπου. Ἡ οἰκογένεια πλέον καὶ οὐχὶ τὸ ἔθνος ἐνδιαφέρεται ἀμέσως καὶ ἀπευθείας διὰ τὴν δημοτικὴν διοίκησιν· ἑκάστη οἰκογένεια διοικεῖται παρὰ τῶν δημοτικῶν ἀρχῶν· καὶ ἂν αἱ ἄλλαι ἐκλογαὶ σκοποῦσι νὰ διορίσωσιν ἀρχὰς, αἱ ὁποῖαι κατὰ τὸ μᾶλλον, ἢ ἧττον ἐπηρεάζουν τὴν γενικὴν διοίκησιν τοῦ τόπου, αἱ δημοτικαὶ ἀρχαὶ ἐσυστήθησαν πρὸς τὸν σκοπὸν τοῦ νὰ διοικήσωσι τὰ συμφέροντα ἑκάστης οἰκογενείας. Κατὰ συνέπειαν αἱ δημοτικαὶ ἐκλογαὶ παρέχουσιν εἰς τὴν Ἑλλάδα πολὺ μεγαλείτερον ἐνδιαφέρον παρ’ ὅ,τι αἱ ἄλλαι ἐκλογαί. Ἂν εἰς τὰς ἄλλας ἐκλογὰς ἐλήφθη τὸ μέτρον τοῦ νὰ ἐνεργῶνται συγχρόνως, κατὰ μείζονα λόγον πρέπει νὰ ληφθῇ διὰ τὰς δημοτικὰς ἐκλογὰς, καὶ ἡμεῖς, εἰς τοὺς ὁποίους εἶναι ἀνατεθειμένη ἡ ἐγγύησις αὕτη, νὰ ὑποστηρίζωμεν τὸ ἐναντίον, εἶναι παράδοξον. Καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὸ ἕτερον ζήτημα περὶ τῶν καταλόγων, λέγω· πιθανὸν νὰ ᾖναι τόσον κακῶς συντεταγμένοι οἱ κατάλογοι τῶν τελευταίων βουλευτικῶν ἐκλογῶν, ὥστε νὰ ᾖναι ἀφόρητοι καὶ τότε εἶναι ἀναμφισβήτητος ἡ ἀνάγκη τῆς ἀναθεωρήσεως. Ἂν αὐτὴ ἡ πεποίθησις ὑπάρχῃ εἰς τὴν Βουλὴν δὲν ἔχω νὰ ἐπιμείνω. Ἂν ὅμως ἡ Βουλὴ φρονῇ, ὅτι δὲν εἶναι μὲν ἐντελεῖς οἱ κατάλογοι, καὶ ὅτι ἐγένοντο παρεκτροπαὶ, ὄχι ὅμως καὶ ἀφόρητοι, προτείνω τοὺς ἐκλογικοὺς καταλόγους, καθ’ οὓς ἐγένοντο αἱ βουλευτικαὶ ἐκλογαὶ, ν’ ἀφήσωμεν καὶ εἰς τὰς δημοτικάς.

§87ΖΕΡΒΟΣ. Ἀφοῦ δι’ αὐτῶν ἐψηφίσθημεν ἡμεῖς πῶς δὲν εἶναι καλοί;

§88ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Δὲν τοὺς ὑποστηρίζω δι’ αὐτὸν τὸν λόγον. Καὶ θαυμάζω πῶς ἡ ὁμιλία μου σᾶς ἐγέννησε τοιαύτην ἰδέαν. Ἴσα, ἴσα διὰ τὸ ἐναντίον τοὺς ὑποστηρίζω. Εἰμπορεῖ διὰ τὰς βουλευτικὰς ἐκλογὰς νὰ ἦταν κακοὶ οἱ κατάλογοι καὶ μολαταῦτα, ἂν δὲν ᾖναι ἀφόρητοι, τοὺς θεωρῶ καλοὺς διὰ τὰς δημοτικὰς ἐκλογάς· διότι οἱ χειρότεροι τῶν καταλόγων εἶναι οἱ γενόμενοι ἐπὶ τούτῳ. Προτιμῶ πάντοτε τὸν κατάλογον, ὁ ὁποῖος δὲν ἐγένετο ἐπὶ τούτῳ, παρὰ τὸν κατάλογον, ὁ ὁποῖος ἐγένετο ἐπὶ τούτῳ, διότι δὲν ἀγνοεῖτε εἰς ποίαν κατάστασιν εἶναι αἱ δημοτικαὶ ἀρχαὶ καὶ κατὰ τίνα τρόπον συντάττονται καὶ ἀναθεωροῦνται οἱ κατάλογοι, πόσαι καταχρήσεις θέλουσι γίνει χάριν τῶν δημοτικῶν ἐκλογῶν εἰς τὴν ἀναθεώρησιν! Ἂν νομίζετε, ὅτι οἱ κατάλογοι εἶναι ἀφόρητοι, δὲν ἔχω καμμίαν ἀντίῤῥησιν, ἂν ὅμως τὸ κακὸν ᾖναι φορητὸν καὶ ἡ ἀναθεώρησις σκοπῇ μόνον νὰ τοὺς καταστήσῃ τελειοτέρους, γνωμοδοτῶ νὰ μείνωσιν οἱ αὐτοὶ, διότι θὰ γίνωσι χειρότεροι. Τὸ τρίτον ζήτημα εἶναι τὸ περὶ τῆς Ἑπτανήσου· ἤκουσα, ὅτι ἐγένετο κατὰ διαταγὴν τῆς Κυβερνήσεως ἀπὸ τὰς διοικητικὰς ἀρχὰς τῆς Ἑπτανήσου ἐργασία τις εἰς προπαρασκευὴν τῆς συστάσεως τῶν δήμων, καὶ σήμερον ἤκουσα παρὰ τῆς Κυβερνήσεως ὅτι ἡ ἐργασία αὕτη θέλει ὑποβληθῆ ἐντὸς τῆς ἑβδομάδος εἰς τὴν Βουλὴν· ἐννοεῖ δὲ ἡ Κυβέρνησις, ὅτι μὲ τὴν ἐργασίαν ταύτην ἐξήντλησε τὸ πᾶν, καὶ ὅτι ἀφ’ οὗ ἡ Βουλὴ ψηφίσῃ αὐτὸ τὸ παρουσιασθησόμενον σχέδιόν της περὶ τῶν δήμων, δὲν ἐμποδίζει τίποτε πλέον νὰ προχωρήσωμεν εἰς τὰς ἐκλογάς. Νομίζω, ὅμως ὅτι οὔτε διὰ τὰς ἐκλογὰς, οὔτε διὰ τὴν διαίρεσιν τῶν δήμων τῆς Ἑπτανήσου δὲν ἀρκεῖ ἡ ἐργασία, ἥτις ἐγένετο, διότι αὕτη συνίσταται εἰς τοῦτο μόνον, ἐχώρισαν ἑκάστην νῆσον εἰς περιφερείας, ἐλησμόνησαν ὅμως νὰ δώσουν καὶ εἰς ἑκάστην αὐτῶν τῶν περιφερειῶν περιουσίας. Ἡ περιουσία ἑκάστης νήσου τὴν σήμερον εἶναι συγχωνευμένη εἰς μίαν κοινὴν διαχείρισιν, ἥτις ὀνομάζεται ἐπαρχιακή· αὐτὴ δὲ ἡ ἐπαρχιακὴ περιουσία συνίσταται εἰς πᾶν εἶδος κτημάτων καὶ εἰς χρήματα καὶ χρειάζεται μία ἐργασία πολὺ ἐμβριθὴς, εἰς τὴν ὁποίαν πρέπει νὰ φυλαχθῇ πολλὴ δικαιοσύνη, διὰ νὰ ἠμπορέσῃ ἡ Κυβέρνησις νὰ εἴπῃ, ὅτι ἡτοίμασε τὸ ἔργον της. Ἐνῷ ὁμιλῶ, ἀκούω ἀπὸ τὴν τράπεζαν τῶν ὑπουργῶν νὰ μοὶ γίνεται ἡ παρατήρησις, ὅτι θὰ ἔλθῃ καὶ τοῦτο. Προλαμβάνω, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἔλθῃ κατόπιν, διότι, ὡς γνωρίζετε, διὰ νὰ ἀποφασισθῇ ἡ περιφέρεια ἑνὸς δήμου, ἀπαιτεῖται προηγουμένως νὰ ᾖναι γνωστὸν ἂν δύναται νὰ συντηρηθῇ. Τὸ οἰκονομικὸν λοιπὸν ζήτημα, τὸ τῆς περιουσίας τοῦ δήμου, πρέπει νὰ ᾖναι ἕτοιμον καὶ λελυμένον πρὶν τὸ νομοθετικὸν Σῶμα ψηφίσῃ, ὅτι τὴν δεῖνα περιφέρειαν τὴν κατασταίνει δῆμον. Ὁ νόμος ἀπαιτεῖ δύο συστατικά· ἀπαιτεῖ ἐλάχιστον ὅρον πληθυσμοῦ καὶ προσέτι πόρους δι’ ὧν δύναται αὐτὸς ὁ πληθυσμὸς νὰ συντηρήσῃ δῆμον. Ἂν δὲν γνωρίζετε λοιπόν, ἡ δημοτικὴ περιφέρεια πόσην περιουσίαν ἔχει, πῶς γνωρίζετε ἂν ἠμπορῇ νὰ συντηρηθῇ; Ὅθεν ἡ Κυβέρνησις νομίζω, ὅτι εὑρίσκεται ἀκόμη εἰς τὸ ἄλφα· καὶ ταῦτα ἐνόμισα ὅτι ἔπρεπε νὰ ἐκθέσω καὶ πρὸς φωτισμὸν τῆς Κυβερνήσεως, καὶ διὰ νὰ μὴ νομίζωσιν ὅσοι ἔχουν τὴν ἰδέαν νὰ ἐπισπευσθῶσιν αἱ ἐκλογαὶ, ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ γίνωσι ταχέως.

§89ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΑΔΗΣ. Ὡς πρὸς τὸ ζήτημα τοῦ χρόνου τί λέγετε;

§90ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ὁ Κύριος Χρηστόπουλος ἔκαμε μίαν παρατήρησιν ἀπευθυνομένην, ἐναντίον τῆς ἰδέας του συγχρόνου, ὅτι τινὲς τῶν δήμων εἶναι συγκεκροτημένοι καθ’ ὡρισμένας ἐποχὰς τοῦ Κράτους. Αὐτὴ ἡ δυσκολία ἦτο καλὸν νὰ ἐλλείπῃ, ἀλλὰ μοὶ φαίνεται πῶς εἶναι ἀδύνατον, διότι εἶναι ἀδύνατον νὰ ἐπέλθῃ συμβιβασμός.... οἱ Δῆμοι οἱ χειμερινοὶ μόνον τὸν χειμῶνα εἶναι συγκεκροτημένοι, οἱ δὲ θερινοὶ μόνον τὸ θέρος.

§91Χ. Α. ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Παρακαλῶ, ἐγὼ δὲν εἶμαι ἐναντίος τοῦ Ὑπουργείου, ἀλλ’ ὑπέβαλα αὐτὴν τὴν παρατήρησιν, διότι ἔχω ὑπ’ ὄψιν μου, ὅτι εἰς Δήμους ὀρεινοὺς ἂν ἐνεργηθῶσιν αἱ ἐκλογαὶ τὸν χειμῶνα 50 ψηφοφόροι δὲν θὰ ᾖναι, καὶ ἂν ὑποθέσῃ τις, ὅτι θὰ ᾖναι, τέσσαρα τὰ κόμματα, μὲ 12 ψήφους θὰ ἔχητε τὸν δήμαρχον.

§92ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Δὲν βλέπω δηλαδὴ ἡ πρότασίς σας νὰ μὴ ἔχῃ μίαν ἀφορμὴν σπουδαίαν, λέγω ὅμως ὅτι δὲν εἰμποροῦμεν νὰ τὸ λύσωμεν· μίαν μόνην λύσιν ἐγὼ βλέπω, τὴν ὁποίαν δὲν διστάζω νὰ παραδεχθῶ, διότι δὲν ἀντιβαίνει εἰς τὴν ἀρχὴν ἣν ὑποστηρίζω· ἐὰν τοιοῦτοι δῆμοι ἐν Ἑλλάδι ᾖναι 10 ἡ Βουλὴ πιθανὸν νὰ μὴ εὑρίσκῃ, ὅτι εἶναι ἄτοπον νὰ γίνῃ μία ἐξαίρεσις διὰ τοὺς 10 αὐτοὺς δήμους, ἐὰν ᾖναι σταθερὸν τοῦτο καὶ ἐὰν ᾖναι μέγα τὸ κακὸν, ὅτι εἰς τὰς ἐκλογὰς ἀντὶ 3000 θὰ λάβουν μέρος μόνον 200.

§93ΤΣΟΚΡΗΣ. Ὅλη ἡ Ἑλλὰς εἶναι ὀρεινὴ (θόρυβος.)

§94ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Αὐτὸ τὸ βλέπω εἰς τὰ παράλια τοῦ Κορινθιακοῦ κόλπου, ὅτι εἶναι δύω χωρία ἓν ἐπάνω καὶ ἓν κάτω εἰς τὰ κτήματα· ἀλλὰ νομίζω, ὅτι ὀλίγαι αἱ τοιαῦται ἐπαρχίαι καὶ ἡ ἀπόστασις δὲν εἶναι μεγάλη, εἶναι 3 ἢ 4 ἡμερῶν· ἐννοῶ μ’ ὅλον τοῦτο ὅτι εἰς τὴν Εὐρυτανίαν ἥτις ἔχει ποιμένας, αὐτὴ τῷ ὄντι διαμοιράζεται εἰς δύω μέρη ἐπὶ 6 μῆνας, τὸ ἓν πέμπτον τῶν κατοίκων μένει εἰς τὸ χωρίον καὶ τὰ ἄλλα τέσσαρα εἰς ἀπόστασιν 3 ἡμερῶν. Ὑποθέτω τέλος, ὅτι ἡ Κυβέρνησις, ἥτις ὑποστηρίζει αὐτὴν τὴν ἰδέαν, ὅτι ἐσκέφθη ὡρίμως, ὅτι δὲν θὰ ἀπαντήσῃ τοιαύτας δυσκολίας, ὥστε νὰ μὴ εὑρεθῇ ἐποχὴ, καθ’ ἣν νὰ ὑπάρξῃ κατὰ τὸ μεγαλήτερον μέρος συγκέντρωσις, καὶ πιστεύω, ὅτι ἡ Κυβέρνησις οἱαδήποτε καὶ ἂν ᾖναι, ὅταν θὰ προσδιορίσῃ τὴν ἔναρξιν τῶν ἐκλογῶν, θὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν αὐτὰ τὰ ζητήματα, διὰ νὰ μὴ συμβῇ ὅ,τι καὶ ἄλλην φορὰν ὅτε τὴν ἐπιοῦσαν μιᾶς ἑορτῆς ἤρχισαν αἱ ἐκλογαί· ὅσον ἀφορᾷ τὸ ζήτημα τῆς διαρκείας δὲν εἶναι τοῦ προκειμένου, ἀλλ’ εἶμαι τῆς γνώμης ὅτι ἡ διάρκεια θέλει εἶσθαι μέχρι τῆς ἐπαναλήψεως τῶν γενικῶν ἐκλογῶν· εἶναι μάλιστα καὶ συνέπεια τῆς ἀρχῆς, ὅτι συγχρόνως ἀρχίζουν αἱ ἐκλογαί.

§95Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Τὸ ζήτημα, Κύριοι, τὸ ὁποῖον ἐφέρθη ἐνώπιον τῆς Βουλῆς ἔχει πραγματικῶς ὄχι μόνον ἐθνικὴν ἀξίαν, ἀλλὰ μεγάλην πολιτικὴν καὶ ἠθικήν· καὶ διὰ τοῦτο νομίζω, ὅτι δύναταί τις ἀφόβως νὰ φέρῃ τὴν γνώμην του ἐπὶ ἑνὸς τοιούτου ζητήματος, καὶ πάντες ἐπιπροσθέτοντες ὅ,τι ἐκ τῆς πείρας εἶναι γνωστὸν νὰ συντελέσωσιν, ὥστε τὸ μέγα αὐτὸ ζήτημα νὰ φέρῃ καὶ τοὺς προσδοκωμένους καρπούς. Πρῶτον ζήτημα, ὅπερ ἐτέθη ἐνώπιόν σας, ἦτο τὸ περὶ ἐνάρξεως, μολονότι, καθὼς παρετήρησεν ὁ Κύριος Δεληγιώργης, ὁ νόμος δὲν δίδει μίαν ἐξήγησιν σαφῆ ἐπὶ τοῦ προκειμένου, ἀλλὰ δὲν δύναται νὰ μείνῃ εἰς ὅν τινα θέλει εἰλικρινῶς νὰ ὁμιλήσῃ καμμία ἀμφιβολία, ὅτι τὸ πνεῦμα τοῦ νομοθέτου ἦτο νὰ γίνῃ ἔναρξις τῶν ἐκλογῶν ταυτοχρόνως καθ’ ὅλον τὸ Κράτος. Μεταξὺ τῶν ἄλλων λόγων, τοὺς ὁποίους πρὸς ὑποστήριξιν τῆς ἰδέας του ἔφερεν ὁ Κύριος Δεληγιώργης, θέλω προσθέσει καὶ ἐγὼ ἕνα· ὁ Κύριος Δεληγιώργης σᾶς εἶπεν, ὅτι ὁ νομοθέτης ἤθελε τὸ σύγχρονον διὰ νὰ ἀφαιρέσῃ τὴν ἐπέμβασιν τῆς διοικητικῆς ἀρχῆς ἢ νὰ τὴν ἐλαττώσῃ εἰς τοιοῦτον βαθμόν, ὥστε νὰ μὴν ᾖναι ἐπαισθητή· καὶ πρὸς τοῦτο διέταξε καὶ πρέπει καὶ ἡμεῖς νὰ ὑποστηρίξωμεν νὰ γίνουν ταυτοχρόνως αἱ ἐκλογαί. Ἀλλ’ ἐγὼ νομίζω, ὅτι ἐκτὸς τῆς ἐπεμβάσεως τῆς διοικήσεως, εἶναι καὶ μία ἄλλη πολὺ ἐπίφοβος, ἡ τοπικὴ ἐπέμβασις· διότι ὑποθέσατε, ὅτι ἓν μέρος τῶν Δήμων ἔχουν ἐκλογάς, νομίζετε, ὅτι τὸ ὑπόλοιπον μέρος τῆς ἐπαρχίας θὰ ἡσυχάσῃ; νὰ ἦσθε βέβαιοι ὅτι ἡ ἐπαρχία ὅλη θὰ συνταράσσηται, ἐν ὅσῳ εἰς ἕνα μόνον Δῆμον γίνεται ἐκλογή, διότι πλησίον τῶν δημοτικῶν συμφερόντων εἶναι τὰ πολιτικὰ καὶ εἶναι στενότατα συνδεδεμένα. Λοιπὸν νομίζω, ὅτι ἐκεῖνο, ὅπερ τινὲς ὑποπτεύονται μόνον ἀπὸ τὴν ἐνέργειαν τῆς διοικητικῆς ἀρχῆς, πρέπει νὰ τὸ ὑποπτεύωνται πολὺ πρακτικώτερον καὶ φοβερώτερον ἀπὸ τὴν ἐπέμβασιν αὐτοῦ τοῦ ἰδίου τόπου. Ὅπως λοιπὸν ἀποφύγωμεν τὸ κακόν τὸ ὁποῖον δύναται νὰ προέλθῃ ἀπὸ τὴν ἐξουσίαν καθὼς καὶ ἀπὸ τὸν τόπον, νομίζω φρονίμως σκεπτόμενοι πρέπει πρὸ παντὸς μέσου νὰ ἐπιδιώξωμεν, ὥστε αἱ ἐκλογαὶ νὰ ἀρχίσουν ταυτοχρόνως. Διότι, Κύριοι διατί νὰ μὴ ἐκφρασθῶμεν εἰλικρινῶς ἐν ᾧ πρόκειται νὰ σκεφθῶμεν περὶ τοῦ ἑαυτοῦ μας; διὰ τί θέλετε νὰ μὴ λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν, ὅτι μία τοιαύτη κατάστασις δύναται νὰ ἐπιφέρῃ πολλὰς συγκρούσεις εἰς τὴν ἐπαρχίαν; Λοιπὸν αὐτὸς ὁ λόγος μοὶ φαίνεται πολὺ σπουδαιότερος τῶν ἄλλων τῆς ἐπεμβάσεως. Περὶ τῶν ἐκλογικῶν καταλόγων τῷ ὄντι πρέπει νὰ λαλήσῃ τις, διότι ὅλοι δὲν συνετάχθησαν, καθὼς ἔπρεπεν, ἀμερολήπτως· ἐπειδὴ ποῦ μὲν διὰ νὰ ἐμπαίξουν τὴν ἐξέλεγξιν τοῦ δικαστηρίου ἔκαμνον μίαν ἔνστασιν καὶ ἐνέγραφον χίλια παιδιά, ποῦ δὲ παρελείφθησαν πολλά· καὶ εὐχῆς ἔργον ἦτο μάλιστα διὰ τὰς δημοτικὰς ἐκλογάς, ἂν αὐτοὶ οἱ κατάλογοι ἐδύναντο νὰ ᾖναι συντεταγμένοι κατὰ τὸ πνεῦμα τοῦ νόμου, δηλαδὴ δικαίωμα ψήφου νὰ ἔχουν οἱ πράγματι δικαιούμενοι ἀπὸ τὸν νόμον. Διότι, Κύριοι, ἐὰν ἐπιτύχουν αἱ δημοτικαὶ ἐκλογαί, ἐπέτυχε τὸ πᾶν εἰς ἓν κράτος· ἡ πολιτικὴ διοίκησις δὲν σκοντάπτει πλέον, οὔτε ἡ ἐφαρμογὴ τοῦ νόμου, ἡ ἀνατροφὴ τοῦ λαοῦ ἐπιτυγχάνει πολύ, ἡ συγκοινωνία τοῦ κράτους θὰ ᾖναι ἀσφαλεστέρα, ἡ δημοτικὴ ἐκπαίδευσις θὰ ᾖναι ἐντελεστέρα, διότι οἱ δῆμοι παντοῦ ἐπιβλέπουν. Λοιπόν, ἐὰν ἐπιτύχουν αἱ δημοτικαὶ ἀρχαὶ κατὰ τὴν ἰδικήν μου ἰδέαν, δηλ. οἱ δήμαρχοι νὰ ᾖναι ἄνθρωποι ἄξιοι αὐτῆς τῆς θέσεως, δύναμαι νὰ σᾶς εἴπω μὲ πολὺ θάῤῥος, ὅτι τὸ μέγιστον μέρος τοῦ πολιτεύματος ἐπέτυχε· διὰ τοῦτο ἐπεθύμουν ὅπως οἱ σοβαρώτεροι ἄνθρωποι τοῦ δήμου ψηφίσουν τὰς δημοτικὰς ἀρχάς. Θὰ σᾶς παρακαλέσω, Κύριοι, νὰ δώσητε πολλὴν προσοχὴν εἰς τὸν Κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως εἰς τὸ χρονικὸν διάστημα τῆς ἐνάρξεως τῶν ἐκλογῶν. Τὸ κατ’ ἐμὲ, εἶναι πολλοὶ δῆμοι ὀρεινοὶ, οἱ ὁποῖοι τὸν χειμῶνα κατέρχονται εἰς τὰ πεδινὰ μέρη καὶ τοῦτο εἶναι βέβαια μία δικαιολογία μεγάλη· ἀλλὰ δὲν εἶναι αὐτὸς μόνον ὁ λόγος, ἀλλ’ ἕνας ἄλλος πολὺ σπουδαιότερος. Ὑποθέσατε ὅτι ὅλοι οἱ δημόται τῶν δήμων εὑρίσκονται εἰς τοὺς δήμους· ἐὰν ἡμέραν τῶν ἐκλογῶν διατάξητε τὴν 15 Δεκεμβρίου, νομίζετε, ὅτι ἐκάματε τίποτε ἄλλο παρὰ νὰ δολοφονήσητε χιλιάδας ἀνθρώπων; τί θὰ κάμετε τὰ ῥεύματα, τοὺς ποταμοὺς, τας χιόνας, τοὺς πάγους; πῶς θὰ ἔχητε συγκοινωνίαν ἐλευθέραν; ἐλησμόνησάν τινες, ὅτι εἰς τὰς ὀρεινὰς ἐπαρχίας παύει ἡ συγκοινωνία τῶν χωρίων; πῶς θὰ ὑπερπηδήσητε αὐτὰ τὰ ἐμπόδια; πρέπει λοιπὸν νὰ τὰ λάβητε ὅλα ὑπ’ ὄψιν. Συλλογισθῆτε πρὸς τούτοις, ὅτι τόσον διὰ τὰς βουλευτικὰς ἐκλογὰς, καθὼς καὶ διὰ τὰς δημοτικὰς, ἡ ἐκλογὴ τοῦ χωρίου συνδέεται ὄχι μόνον μὲ τὴν κίνησιν τῶν ἀνθρώπων, ἀλλὰ καὶ μὲ τὰ συμφέροντα τῶν πολιτῶν καὶ τοῦ δημοσίου· διότι, ἐὰν διατάξητε τὴν ἐκλογὴν κατὰ μίαν ἐποχὴν, ὅπου οἱ ἄνθρωποι σπείρουν, νὰ ἦσθε βέβαιοι, ὅτι οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ θὰ ἀναγκασθοῦν νὰ λάβουν μέρος εἰς τὰς πολιτικὰς ἐκλογάς· θὰ χάσητε λοιπὸν μιᾶς, δύω ἡμερῶν ἐργασίαν εἰς ὅλον τὸ Κράτος. Λοιπὸν δὲν εἶναι ἀδιάφορον πρᾶγμα ἡ ἐποχὴ, καθ’ ἣν πρόκειται νὰ γίνηται ἡ ἔναρξις τῆς ψηφοφορίας. Καὶ ὅταν τὰ συμφέροντα τῶν ἰδιωτῶν βλάπτωνται, τίς δύναται νὰ ἀρνηθῇ, ὅτι βλάπτονται καὶ τὰ συμφέροντα τοῦ δημοσίου; Κατὰ τὴν ἰδικήν μου κρίσιν ἐκ τῆς μικρᾶς πείρας, τὴν ὁποίαν ἔχω, δὲν ἤθελον διστάσει διόλου νὰ προτείνω, αἱ δημοτικαὶ ἐκλογαὶ, καὶ ἂν ἦτο δυνατὸν καὶ αἱ βουλευτικαὶ, νὰ ἐνεργοῦνται μονίμως εἰς τὴν Ἑλλάδα κατὰ τὸν Ἀπρίλιον μῆνα, διότι κατ’ ἐκείνην τὴν ἐποχὴν ἐργασία δὲν ὑπάρχει.

§96Θ. ΖΕΡΒΟΣ. Ὅλη ἡ ἐργασία εἶναι τὸν Ἀπρίλιον.

§97Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Μὴ βιάζεσαι· ἠμπορῶ νὰ λανθάνωμαι, ἀλλὰ παρετήρησα, ὅτι περὶ τὰ τέλη ἢ ἀρχὰς ἔστω Ἀπριλίου εἶναι ὁ καταλληλότερος χρόνος, διότι καὶ ὁ χειμὼν διακόπτεται, ἡ χιὼν ἐξαλείφεται, ζέστη ἐπίσης δὲν κάμνει, οἱ μεγάλοι χείμαῤῥοι παύουν, καὶ ἐργασία κατὰ τὸ μᾶλλον καὶ ἧττον δὲν ὑπάρχει. Ἀκόμη δὲ πρέπει νὰ λάβητε ὑπ’ ὄψιν σας, ὅτι ἡ συγκέντρωσις εἰς ἓν χωρίον δὲν δίδει οὔτε τὰς εὐκαιρίας νὰ ζήσουν οἱ ἄνθρωποι, ἐνῷ τὴν ἄνοιξιν καὶ ἔξω κοιμῶνται καὶ τὰ ζῶά των οἰκονομοῦν. Ἔκαμα, Κύριοι, ὅλας αὐτὰς τὰς παρατηρήσεις, ἠξεύρετε διατί; καθὼς ἐξηγήθη ὁ τρόπος, μὲ τὸν ὁποῖον θὰ γίνωνται αἱ δημοτικαὶ ἐκλογαὶ, ἡ ἀρχὴ θὰ ἦναι αἰώνιος, διότι θὰ διαταχθοῦν τὸν Ἀπρίλιον καὶ οὕτω πάντοτε τὸν Ἀπρίλιον θὰ γίνωνται. Λοιπὸν ὡς πρὸς τὰς δημοτικὰς ἐκλογὰς τοὐλάχιστον ἡ ἐποχὴ δὲν εἶναι ἓν ἀδιάφορον πρᾶγμα, διότι θὰ ἦναι μόνιμος· ὡς πρὸς τὰς βουλευτικὰς ὄχι, διότι ἡ Βουλὴ δὲν διαλύεται κατὰ τετραετίαν, ἀλλ’ ὅταν αἱ περιστάσεις τὸ καλέσωσι. Διὰ τοῦτο νομίζω, ὅτι διὰ τὰς δημοτικὰς ἐκλογὰς ἡ Βουλὴ ὀφείλει νὰ σκεφθῇ σπουδαίως ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ ἀντικειμένου· πιστεύω δὲ, ὅτι ἡ Κυβέρνησις βεβαίως θέλει σκεφθῆ τελειότερον ἀπ’ ἐμὲ, καθότι ἔχει προσφορώτερα τὰ μέσα τοῦ νὰ σχηματίσῃ μίαν πλήρη καὶ καθαρὰν ἰδέαν τοῦ χρόνου, τὸν ὁποῖον πρέπει νὰ προσδιορίσῃ. Οὐχ ἧττον ὅμως ἐθεώρησα ἀναγκαῖον νὰ ὑποβάλω τόσον εἰς τὴν Βουλὴν καθὼς καὶ εἰς τὴν Κυβέρνησιν, πρῶτον, διότι δυσκολίαι τινὲς παρουσιάζονται ὡς πρὸς τὸν χρόνον καθ’ ὃν πρέπει νὰ ἐκλεχθῶσιν εἰς ὅλον τὸ Κράτος αἱ δημοτικαὶ ἀρχαὶ, καὶ παραδέχομαι, ὅτι εἰς πολλοὺς δήμους ἢ, καθὼς εἶπε καὶ ὁ Κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, εἰς τοὺς περισσοτέρους ὑπάρχει ἄκρα παραλυσία, διότι δήμαρχοι δὲν εἶναι παρ’ ὅσοι διωρίσθησαν κατὰ τὰ πάθη καὶ τὰ συμφέροντα τῆς μεσοβασιλείας. Ἀλλ’ ἐπειδὴ σήμερον ὑφίσταται ἓν κακὸν, πρέπει διὰ τοῦτο νὰ μὴ προσέξωμεν μήπως κατὰ τὰς ἐκλογὰς ὑποπέσωμεν εἰς ἓν χειρότερον κακόν; Διὰ τοῦτο νομίζω, ὅτι πρέπει ὄχι μόνον νὰ προσέξωμεν πῶς νὰ γείνουν ταχύτερον, ἀλλὰ καὶ πῶς καλλίτερον αἱ ἐκλογαί. Ἐῤῥέθη ὅτι εἰς τὴν Ἑπτάνησον ἀπαιτεῖται νὰ γείνῃ ἕνας νόμος καὶ μετὰ τὸν νόμον νὰ προσδιορισθοῦν διὰ Β. Διατάγματος αἱ ἐκλογικαὶ περιφέρειαι. Εἶναι βέβαια ἔργον τῆς Κυβερνήσεως νὰ εὕρῃ τὰς περιφερείας ταύτας, διότι καθὼς παρετήρησεν ὁ ἔντιμος προαγορεύσας ἕκαστος δῆμος πρέπει νὰ ἔχῃ καὶ τὴν περιουσίαν του. Ἐὰν ἐπρόκειτο νὰ εἴπω τὴν γνώμην μου ἤθελα κηρυχθῆ ὑπὲρ τῶν μικρῶν δημοτικῶν περιφερειῶν, καὶ ἐπεθύμουν μάλιστα ὁ λαὸς νὰ ἐρωτηθῇ ὡς πρὸς αὐτὸ τὸ ἀντικείμενον, διότι ναὶ μὲν οἱ μεγάλοι δῆμοι ἐκ πρώτης ὄψεως φαίνεται, ὅτι παρουσιάζουν μεγάλα εἰσοδήματα, ἀλλὰ πρέπει νὰ ἐξετάσητε καὶ πῶς διαχειρίζονται τὰ εἰσοδήματα ταῦτα. Ὥστε, Κύριοι, κάθε σύστημα ἔχει πλεονεκτήματα καὶ ἐλαττώματα, καὶ μόνον ἡ μακρὰ πεῖρα δύναται ν’ ἀποφασίσῃ ἀσφαλῶς ὑπὲρ τοῦ συστήματος τοῦ ἑνὸς καὶ τοῦ ἄλλου.

§98ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Τίνι τρόπῳ ἐννοεῖτε ν’ ἀποφανθῇ ὁ λαός;

§99Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἠξεύρετε, ὅτι οἱ δῆμοι κατὰ τὰς ἀρχὰς εἶχον δι’ ἀναφορᾶς ἐκφράσει τὴν ἐπιθυμίαν των πῶς νὰ συγκεντροῦνται εἰς δήμους. Ὑπῆρχε δὲ ἕνας νόμος διὰ τοῦ ὁποίου ἐγένετο αὐτὴ ἡ διαίρεσις. Ἕνας ἄλλος νόμος δύναται νὰ ἔλθῃ νὰ κανονίσῃ τακτικώτερον αὐτὰ τὰ πράγματα. Λοιπὸν εἰς τὴν ἐρώτησίν σας δὲν ἠμπορῶ νὰ ἀπαντήσω χωρὶς νὰ ἔχω ὑπ’ ὄψιν μου ἕνα νόμον, διότι εἶναι ἀντικείμενον ἰδιαιτέρας συζητήσεως.

§100Κ. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Ὁ Κ. πρωθυπουργὸς εἶπεν, ὅτι θὰ φέρῃ αὐτὸ τὸ νομοσχέδιον.

§101Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Λοιπὸν λέγω, ἂν καὶ ἐκ τῆς Ἑπτανήσου παρίσταται μία μικρὰ δυσκολία, ἀφοῦ ἔζησε τόσα χρόνια, διὰ νὰ μεταχειρισθῶ τὰς φράσεις τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, ἠμπορεῖ νὰ ζήσῃ, νομίζω, ἀκόμη καὶ δύω, τρεῖς μῆνας. Τὸ γενικὸν λοιπὸν συμφέρον τοῦ Κράτους καὶ τὸ μερικώτερον τῶν ἐπαρχιῶν ἀπαιτεῖ νὰ προβῶμεν εἰς τὴν ἐκλογὴν τῶν δημοτικῶν ἀρχῶν μὲ κάποιαν σοβαρότητα καὶ περίσκεψιν, νὰ μὴ συμβουλευθῶμεν δὲ τὰ συμφέροντα τοῦ δήμου Ἀθηνῶν καὶ τοῦ δήμου Καλαβρύτων, ὡς πρὸς τὰ γενικὰ συμφέροντα τοῦ Κράτους· διότι κατ’ ἐμὴν κρίσιν θὰ ἦναι γελοῖόν τι, καθὼς ἐπίσης ἤθελεν εἶσθαι γελοῖον, ἐὰν ἐπρόκειτο ἀπὸ τὸ σῶμά μας ν’ ἀσφαλίσωμεν τὸν δάκτυλον καὶ ν’ ἀφήσωμεν ὁλόκληρον τὸ σῶμα.

§102ΖΕΡΒΟΣ. Καταλαμβάνω τὴν ἰδέαν σου, ὅτι εἶναι νὰ τελειώσωμεν τὰς ἐργασίας μας καὶ τότε........

§103ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Χαίρω, διότι καταλαμβάνεις ὅ,τι ἐγὼ δὲν καταλαμβάνω, ἀλλὰ τοῦτο εἶναι διὰ λογαριασμόν σου. Αὐτὴ λοιπὸν εἶναι ἡ ἰδέα μου ὡς πρὸς αὐτὸ τὸ ζήτημα.

§104ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχει τὸν λόγον ὁ κ. Χ. Χριστόπουλος.

§105Χ. Α. ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐξ Ὀλυμπίας.

§106ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὅταν εἶναι Χ. Χριστόπουλος ἐννοεῖται πῶς εἶναι ἐξ Ὀλυμπίας· σὺ εἶσαι Χ. Α. Χρηστόπουλος.

§107Χ. ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ ζήτημα, κύριοι, εἶναι σχεδὸν ἐξηντλημένον. Ἐπειδὴ ὅμως ἐζήτησα τὸν λόγον, θέλω νὰ συνεισφέρω κ’ ἐγὼ τὸν φόρον μου εἰς τὴν διασάφησιν τῶν προκειμένων ζητημάτων. Ὅτι τὸ περὶ συγχρόνου ἐκλογῆς δὲν εὑρίσκεται ἐν τῷ νόμῳ τοῦτο εἶναι ἀναντίῤῥητον· ὅτι ὅμως ἐξ ὅσων μᾶς ἀνέγνωσαν οἱ προλαλήσαντες ἀποδεικνύεται ὅτι ἡ σύγχρονος ἐκλογὴ εἶναι τὸ καθαρῶς νεώτερον δίκαιον τῆς Ἑλλάδος, εἶναι ἐπίσης ἀναντίῤῥητον, καὶ λέγω τὸ νεώτερον δίκαιον, διότι κατὰ τὰς παρελθούσας ἐποχὰς τοιαύτη τις διάταξις δὲν εὑρίσκετο εἰς κανένα ἐκ τῶν νόμων μας· δὲν εὑρίσκετο οὔτε εἰς τὸ πολίτευμα, οὔτε εἰς τοὺς λοιποὺς διοικητικοὺς νόμους. Εἴθε, κύριοι, νὰ εὑρίσκετο μία διάταξις τοιαύτη, διότι βεβαίως δὲν ἤθελον συμβῆ, ὅσα συνέβησαν. Ὡς παρετήρησα ἐκ τῶν συζητήσεων, ἡ πλειοψηφία τῆς Βουλῆς κλίνει πρὸς τὴν σύγχρονον ἐκλογήν. Ἡ σύγχρονος ἐκλογὴ, κύριοι, δικαιολογεῖται ἐμμέσως καὶ ἐκ μιᾶς ἄλλης διατάξεως τοῦ νόμου. Ἡ διάταξις εὕρηται ἐν ἄρθρῳ δευτέρῳ. «Ἄρθρον 2. Ἅμα τῇ λήξει τῆς τετραετίας ὅ,τε δήμαρχος καὶ οἱ πάρεδροι θεωροῦνται αὐτοδικαίως πεπαυμένοι καὶ πᾶσα πρᾶξις αὐτῶν λογίζεται ἄκυρος.» Βλέπετε, κύριοι, ὅτι ἔρχεται μία στιγμὴ κατὰ τὴν ὁποίαν θάνατος καταλαμβάνει ἅπασαν τὴν ἐπικράτειαν (Θόρυβος)· ἐπαραξενεύθητε, κύριοι, διὰ τὸ βαρὺ τῆς λέξεως, ἀλλὰ πιστεύσατε, ὅτι ὅταν δημοτικὴ διοίκησις δὲν ὑπάρχῃ εἰς τὸ Κράτος, οὐδεμία ζωὴ δὲν ὑπάρχει. Πραγματικῶς ἡ δημοτικὴ διοίκησις ἔχει ἐν τῷ κοινωνικῷ σώματι τὴν αὐτὴν θέσιν, τὴν ὁποίαν ἔχει ἡ καρδία ἐν τῷ σώματι τοῦ ἀνθρώπου. Ἅμα ἡ καρδία παύσει ἡ ζωὴ δὲν ὑπάρχει. Καὶ εἶναι μὲν ἀληθὲς, ὅτι διὰ τῆς παύσεως πάσης δημοτικῆς ἀρχῆς ἡ ζωὴ δὲν παύει, ὁ θάνατος δὲν ἐπέρχεται εἰς τὸ κοινωνικὸν σῶμα, ὡς εἰς τὸ φυσικὸν, ἀλλ’ εἶναι ἀληθέστερον ὅτι σταματᾷ πᾶσα ἐνέργεια, ἥτις ἐὰν παραταθῇ φέρει τὸν μαρασμὸν, διότι, καθὼς πολὺ καλὰ γνωρίζετε πάντες, καὶ δὲν ἔχετε ἀνάγκην νὰ σᾶς τὸ εἴπω, ἀλλὰ μόνον ἐξηγῶ τὰς ἰδέας μου, πᾶσα ἐνέργεια τῆς διοικήσεως, πᾶσα ἐνέργεια τῆς Κυβερνήσεως εἰς τὸν δήμαρχον ἀπολήγει καὶ ἀπὸ τὸν δήμαρχον ἀναχωρεῖ καὶ ἐπανέρχεται πάλιν εἰς τὴν Κυβέρνησιν. Βλέπετε λοιπὸν, καὶ πιστεύω ὅτι οἱ κ. Ἰατροὶ, οἱ συνάδελφοί μας ἐν τῷ Βουλευτηρίῳ, πολὺ καλὰ ἐννοοῦσι τὴν παράθεσιν ταύτην, διότι ὡς ἀπὸ τῆς καρδίας ἀναχωρεῖ πᾶσα κίνησις ζωῆς, καὶ ἐπανέρχεται πάλιν ἵνα ἀναπλασθῇ, οὕτω καὶ ἐν τῷ κοινωνικῷ σώματι, ἡ αὐτὴ ἐνέργεια γίνεται μεταξὺ τῶν δήμων καὶ τοῦ Κράτους. Ἐκ τῆς διατάξεως λοιπὸν τοῦ ἄρθρου 2 τοῦ νέου δημοτικοῦ νόμου ἡ σύγχρονος ἐκλογὴ σᾶς ἐπιβάλλεται, δὲν δύναται δὲ νὰ προκύψῃ τὸ ἄτοπον, τὸ ὁποῖον τινὲς τῶν κ. Βουλευτῶν παρέστησαν, ὅτι δηλαδὴ δυνατὸν εἶναι ἐκλογή τις νὰ μὴ καταρτισθῇ καὶ τοιουτοτρόπως ἀπὸ ἀναβολῆς εἰς ἀναβολὴν νὰ μείνῃ ὁ δῆμος ἄνευ δημοτικῶν ἀρχῶν· ἂν τοῦτο ᾖναι ἀληθὲς, πῶς θέλετε διοικήσει τὸν δῆμον αὐτὸν, ὅταν τὴν μοιραίαν ἐκείνην ὥρα καθ’ ἣν παύει ἡ τετραετία, οἱ δῆμοι μένωσιν ἄνευ ἀρχῶν; Βλέπετε λοιπὸν, κύριοι, ὅτι ἐκ τῆς διατάξεως αὐτῆς εἶσθε ἠναγκασμένοι νὰ προβλέψητε πρὸ πολλῶν ἡμερῶν περὶ τῶν δημαιρεσιῶν, εἶσθε ἠναγκασμένοι νὰ προβλέψητε ἴσως πρὸ 40 ἡμερῶν τοὐλάχιστον, ἔχοντες ὑπ’ ὄψιν τὰς δυσκολίας, αἵτινες δύνανται νὰ σᾶς παρουσιασθοῦν, ἔχοντες ὑπ’ ὄψιν τὰς παρανομίας, αἵτινες ἕνεκεν ἄλλων περιστατικῶν δύνανται νὰ παρουσιασθοῦν εἰς τὸν τόπον. Εἶναι λοιπὸν ἠναγκασμένη πᾶσα Κυβέρνησις, ἥτις δὲν θέλει νὰ ἴδῃ μίαν ἡμέραν σταματῶσαν τὴν ἐνέργειαν τῆς ἐπικρατείας νὰ ἔχῃ ἑτοίμους πρὸ ἡμερῶν τὰς νέας ἀρχάς.

§108ΤΙΝΕΣ. Τὸ προβλέπει ὁ νόμος· λέγει 4 μῆνας πρίν.

§109Χ. ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Τόσον καλλίτερον, δὲν εἶναι δὲ, Κύριοι! ἡ συνήθεια αὐτὴ τῆς συγχρόνου ἐκλογῆς ἐν τῷ ἡμετέρῳ τόπῳ μόνον· ἡ συνήθεια τῆς συγχρόνου ἐκλογῆς εὑρίσκεται καὶ ἐν ἄλλαις ἐπικρατείαις, φέρω ὡς παράδειγμα τὴν Γαλλίαν, διότι αὐτὸ νεωτέρως ἀνέγνωσα ἔν τινι ἐφημερίδι. Ἐκεῖ, Κύριοι, αἱ δημοτικαὶ ἐκλογαὶ γίνονται ἐν μιᾷ καὶ τῇ αὐτῇ ἡμέρᾳ, ἓν διάταγμα ἐκδίδεται, διότι ὑπάρχει συνήθεια νὰ ἐκδίδωνται διατάγματα, ἓν διάταγμα ἐκδίδεται τὸ ὁποῖον ὁρίζει τὴν ἡμέραν κατὰ τὴν ὁποίαν πρόκειται νὰ ἐνεργηθῶσιν αἱ ἐκλογαί· αὐτὸ περιλαμβάνει συγχρόνως, ὅτι τὸ μὲν ἀποτέλεσμα τῶν δήμων 1ης τάξεως θὰ ὑποβληθῇ εἰς τὴν ἐπικύρωσιν τοῦ Ἡγεμόνος, τῶν δὲ τῆς 2ας εἰς τὸν ὑπουργόν καὶ τῶν τῆς 3ης εἰς τὸν Νομάρχην· τέλος πάντων τὸ διάταγμα ὁρίζει μίαν καὶ τὴν αὐτὴν ἡμέραν κατὰ τὴν ὁποίαν ὅλαι αἱ ἐκλογαὶ γίνονται. Τὸ σύγχρονον τῶν ἐκλογῶν ὄχι μόνον, Κύριοι, ἁρμονικὸν εἶναι, ἀλλ’ ἔχει καὶ τὴν ἀρετὴν ἐκείνην, καθὼς ὁ προαγορεύσας Κύριος Δεληγεώργης σᾶς εἶπε, νὰ προλαμβάνῃ τὴν πίεσιν ἐκείνην, ἥτις δύναται νὰ ἔρχεται ἄνωθεν, καὶ ἄνωθεν ἐννοῶ πάντοτε τὴν κυβέρνησιν, τὴν πίεσιν ἐκείνην, λέγω, ἥτις δύναται νὰ ἔρχεται ἄνωθεν, καὶ τὴν πίεσιν ἐκείνην, τὴν ὁποίαν γεννῶσι τὰ συγκρουόμενα συμφέροντα ἐν ταῖς ἐπαρχίαις καὶ ἐν τοῖς δήμοις· καὶ λέγων τοῦτο, Κύριοι, δὲν κατακρίνω τὴν σύγκρουσιν ταύτην παντάπασι, διότι ὅπου δὲν ὑπάρχει σύγκρουσις συμφερόντων, ἐντίμων ἐννοῶ, ἐκεῖ ζωὴ δὲν ὑπάρχει, ἡ κοινωνικὴ ζωὴ δὲν βαίνει ἐμπρός· ἀποφεύγει λοιπὸν πρῶτον τὴν ἄνωθεν πίεσιν, δεύτερον τὴν πίεσιν τὴν κομματικὴν τῶν συμφερόντων. Ὅσον πλησιάζομεν, Κύριοι, εἰς τὴν λεπτομέρειαν τῆς διοικήσεως τόσον περισσότερον τὰ συμφέροντα ἀναφαίνονται ζωηρότερα· μεταβῆτε εἰς τὸ τελευταῖον χωρίον καὶ ἐκεῖ θέλετε ἴδει συγκρουόμενα διὰ τὸν αὔλακα, διὰ τὴν γέφυραν, διὰ τὸ φρέαρ, διὰ τὴν βρύσιν, διὰ τὰ μικρὰ συμφέροντα· ἐπειδὴ λοιπὸν ἡ δημαρχικὴ ἀρχὴ δὲν εἶναι ἢ ὁ πατὴρ ὁ διαῤῥυθμίζων τὰ συμφέροντα ταῦτα, ἕπεται ὅτι καὶ ἡ σύγκρουσις εἰς τὴν κατάστασιν αὐτὴν εἶναι λίαν σπουδαία, λίαν ζωηρά· προσθέσατε δ’ ἔτι καὶ τὰ συμφέροντα τῶν πολιτικῶν ἀνδρῶν τῶν ἐπαρχιῶν, καὶ θέλετε ἴδει ὁποία σύγκρουσις, ὁποῖος ἀναβρασμὸς γίνεται κατὰ τὴν ἐνέργειαν τῶν δημοτικῶν ἐκλογῶν. Ἐντεῦθεν λοιπὸν ἐξάγεται, ὅτι σπουδαιότατον πρᾶγμα εἶναι ἡ σύγχρονος ἐκλογὴ διὰ τοὺς λόγους, τοὺς ὁποίους εἶχον τὴν τιμὴν νὰ ἐκθέσω καὶ συνάμα διὰ τὸν ὑπέρτατον λόγον, διὰ τὴν ὑποχρέωσιν τὴν ὁποίαν τὸ νεώτερον δημόσιον δίκαιον μᾶς ἐπιβάλλει. Ἔρχομαι τώρα ἐπὶ τοῦ περὶ ὁριστικότητος τῶν δημοτικῶν καταλόγων ζητήματος. Κύριοι! Ἐπεθύμουν νὰ μὴ ῥηθῇ ἐνταῦθα, ὅτι οἱ βουλευτικοὶ κατάλογοι περιλαμβάνουσι παρατυπίας, ἐπεθύμουν, Κύριοι! νὰ μὴ ῥηθῇ ἐνταῦθα, ἐν τῷ περιβόλῳ τούτῳ νὰ μὴ ἐπαναληφθῇ μία τόσον βαρεῖα μομφὴ, διότι καὶ ἄλλοτε ἐπανελήφθη, ὅτι εἰς τοὺς καταλόγους τοὺς βουλευτικοὺς παρελείφθησαν ὀνόματα, ἢ ἐγένοντο παρανομίαι, καὶ ἐὰν μὲν, ὡς εἶπε καὶ ὁ ἔντιμος προαγορεύσας Κ. Δεληγεώργης, ἦναι τοιαῦται κατὰ τὰς πεποιθήσεις τινῶν, τότε ἡ Βουλὴ δύναται νὰ πράξῃ ὅ,τι φρονεῖ ὀρθὸν πλὴν ἐγὼ δὲν δύναμαι νὰ ἐκφέρω μίαν ὑβριστικὴν γνώμην κατὰ τῆς βάσεως τῆς Βουλῆς, διότι ἂν τοῦτο ἦναι ἀληθὲς, σεῖς δύνασθε νὰ κρίνετε τίνα συμπεράσματα ἠθικῶς δύναται νὰ ἐξαγάγῃ τις κατὰ τοῦ βουλευτικοῦ Σώματος. Ἀλλὰ, Κύριοι! πότε τέλος πάντων θέλει ἔλθει αὐτὴ ἡ ὁριστικότης τῶν πραγμάτων, τέλος πάντων πότε θέλομεν πιστεύσει ὅτι αἱ ἀποφάσεις τῶν ἀρχῶν, τὰς ὁποίας ὁ νόμος ἱδρύει, αἱ ἀποφάσεις τῶν συλλόγων, τοὺς ὁποίους ὁ νόμος καθιεροῖ, ὅτι αἱ ἀποφάσεις, λέγω, αὗται εἶναι σεβασταί; Ἐνόσῳ, Κύριοι! δὲν κατασταθῇ ἀλήθεια ἡ ἀπόφασις παντὸς Σώματος, τὸ ὁποῖον συσταίνει ὁ νόμος, βεβαιωθῆτε, ὅτι ἡ πατρίς μας θέλει κυμαίνεσθαι, βεβαιωθῆτε Κύριοι! ὅτι ἐπὶ τῆς ἄμμου κτίζομεν, βεβαιωθῆτε, Κύριοι! ὅτι δὲν ἔχομεν σημεῖον, ἐπὶ τοῦ ὁποίου νὰ σταθῶμεν καὶ νὰ ζήσωμεν. Καὶ εἶναι μὲν ἀληθὲς, ὅτι ἡ κίνησις εἶναι ζωὴ, εἶναι πρόοδος, εἶναι βελτίωσις, ἀλλ’ ἡ παράβασις καὶ ἡ μὴ ἀναγνώρισις τοῦ κύρους τοῦ νόμου, τῶν ὁριστικῶν ἀποφάσεων, εἶναι ἀνατροπή. Λέγω λοιπόν, Κύριοι! ὅτι τὸ περὶ ὁριστικότητος τῶν καταλόγων δὲν πρέπει νὰ τεθῇ εἰς ἀμφιβολίαν παντάπασιν, οἱ δὲ κατάλογοι πρέπει νὰ μένωσιν οὕτως ὡς ἔχουν, συμφωνῶ δὲ Κύριοι, μὲ τὸν ἔντιμον προαγορεύσαντα Κύριον Δεληγιώργην, ὅτι καὶ ἐὰν παρανομίαι ἐγένοντο, ἐπειδὴ δι’ ἄλλον σκοπὸν τότε ἐγένοντο, ὀλιγώτερον ἤδη θέλουν ἐπηρεάσει τὴν νομιμότητα τῶν δημοτικῶν ἐκλογῶν. Παραδεχόμενοι δὲ τὸ σύστημα τῆς ἀκυρώσεως πάντοτε θέλομεν ἐξεγείρει νέας ἐνστάσεις, νέα παράπονα· καὶ τίς οἶδεν, ἐὰν ὑπὸ μίαν ἄλλην Κυβέρνησιν μετά τινα καιρὸν ἄλλα συμφέροντα δὲν ἀπαιτήσωσιν ὅτι νέοι κατάλογοι πρέπει νὰ γείνουν· τούτου ἕνεκα φρονῶ ὅτι ἡ ὁριστικότης τῶν καταλόγων πρέπει νὰ μείνῃ ἀπρόσβλητος. Ἔρχεται, Κύριοι, τὸ ἕτερον ζήτημα τὸ περὶ τοῦ, πότε πρέπει νὰ ἐνεργηθῶσιν αἱ ἐκλογαὶ. Ἡ ἐρώτησις αὕτη, ἢ τὸ ζήτημα τοῦτο, Κύριοι, δὲν ἐπιδέχεται ἄλλην ἀπάντησιν εἰμὴ ὅτι, ἅμα ὁ νόμος κυροῦται καὶ δημοσιεύεται ἀπαιτεῖ τὴν ἐνέργειάν του καὶ δὲν δύναταί τις κατὰ τὸ Σύνταγμα νὰ τὸν ἀναστείλῃ, ἀλλὰ διὰ νὰ ἀνασταλῇ ἀπαιτεῖται νέος νόμος ῥητὸς. Ὁ νόμος λοιπὸν γινόμενος ἀποκτᾷ ἴδια δικαιώματα καὶ δὲν ὑπάρχει κανεὶς εἰς τὸν κόσμον, ὅστις δύναται νὰ τὸν ἀναστείλῃ. Πᾶς νόμος ἀφ’ ἧς γείνῃ γεννᾷ δικαιώματα· ὁ νέος νόμος ὁ περὶ δημοτικῶν ἐκλογῶν ἐχάρισεν εἰς ἡμᾶς τὸ δικαίωμα, Κύριοι, νὰ ἐξασκήσωμεν τὰ δικαιώματά μας τὰ δημοτικὰ καθ’ ὃν τρόπον ὁρίζει, κανεὶς δὲν δύναται νὰ μᾶς ἐμποδίσῃ νὰ τὰ ἐξασκήσωμεν τὴν στιγμήν, καθ’ ἣν αἱ προθεσμίαι παρῆλθον. Καὶ ἐγὼ ἐνταῦθα ἔχω τὴν τιμὴν νὰ παρατηρήσω εἰς τὸ ὑπουργεῖον ὅτι ἔπραξε σπουδαίαν παράλειψιν καθήκοντος ἀναστεῖλαν τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ νόμου. Ἡ παράλειψις δ’ αὕτη δικαιολογεῖται μόνον ἐκ τοῦ ὅτι σᾶς παρέστησεν ὑλικὰ ἀνυπέρβλητα ἐμπόδια. Καὶ τῳόντι, Κύριοι, ἄνευ τῶν μέσων ἐκείνων, διὰ τῶν ὁποίων δύναταί τις νὰ ἐξασκήσῃ τὰ δικαιώματά του, ἄνευ κάλπης καὶ σφαιριδίων πῶς θέλει προσέλθει ὁ ἐκλογεὺς εἰς τὸν τόπον τῆς ψηφοφορίας, ὅταν κάλπη δὲν ὑπάρχῃ που, ὅταν σφαιρίδια δὲν ὑπάρχουν; Μένει λοιπὸν νὰ ἐξετασθῇ, ἐὰν πλέον τοῦ δέοντος καιρὸς παρῆλθε ἀφ’ ἧς ὁ νόμος ἐξεδόθη, μένει δ’ ἔτι νὰ ἐξετασθῇ πόσος καιρὸς πρέπει νὰ παρέλθῃ. Οὐδεὶς λοιπὸν ἄλλος λόγος παρουσιάζεται πρὸς ἀναστολὴν νόμου τινὸς ἢ μόνον τὰ ὑλικὰ ἐμπόδια· τίποτε περισσότερον. Πολλοὶ λόγοι ἐῤῥέθησαν περὶ τῆς ὥρας τοῦ χρόνου, καθ’ ἣν ἀκοπώτερον δύνανται οἱ δημόται νὰ ἐξασκήσωσι τὸ τῆς δημοτικῆς ἐκλογῆς δικαίωμα. Τοῦτο δὲν μοὶ φαίνεται σπουδαῖον. Ὅταν ἡ ὥρα ἐκείνη ἔλθῃ κατὰ τὴν ὁποίαν πρέπει νὰ ἐκτελεσθῇ ὁ νόμος, ὅστις αἰσθάνεται τὸ πολύτιμον δικαίωμα τοῦ ἐκλογέως ἐγκαταλείπει πᾶσαν ὑπόθεσιν καὶ τρέχει νὰ ἐκτελέσῃ τὰ πρῶτα τὸ καθῆκον τοῦ πολίτου. Τί εἶναι, Κύριοι, τὰ ἐμπόδια τὰ φυσικὰ τοῦ χειμῶνος διὰ τοὺς ὀρεινοὺς δήμους; μὴ δ’ ἐνεργήθησαν αἱ ἐκλογαὶ πρώτην ἤδη φοράν; πρώτην ἤδη φορὰν ἔρχεται χειμών; πρώτην ἤδη φορὰν παρουσιάζονται ἄνθρωποι κατοικοῦντες τὰ ὄρη, καὶ ἄνθρωποι κατοικοῦντες τὰ πεδία καὶ γίνονται τοσοῦτοι λόγοι περὶ τῶν ἐκλογικῶν τούτων δυσκολιῶν; Τὰ πράγματα ταῦτα ὑπῆρχον ἀφότου ἐγίνοντο ἐκλογαί, καὶ μολαταῦτα ποτὲ δὲν παρουσιάσθησαν τοιαῦται δυσκολίαι, ὅσαι παρουσιάζονται ἤδη. Ἐκτὸς τούτου, Κύριοι, πιστεύσατε ὅτι ἐντὸς τῆς καρδίας, τοῦ νοῦ τοῦ νομοθέτου ἐντὸς τῶν ἰδεῶν αὐτοῦ, ὅλαι αὗται αἱ δυσκολίαι περὶ τῶν ὁποίων σήμερον ἐνταῦθα γίνεται λόγος, ἐπαρουσιάζοντο κατὰ τὴν σύνταξιν τοῦ Νόμου. Τί σᾶς εἶπεν ὁ νομοθέτης· ὁ νομοθέτης ἓν ὅριον προσδιώρισε καὶ διὰ τὰς βουλευτικὰς καὶ διὰ τὰς δημοτικὰς ἐκλογάς, τὸν χρόνον· εἶπε, τοσαύτας ἡμέρας θέλω ἐντὸς τῶν ὁποίων καλοῦνται οἱ πολῖται νὰ ἐξασκήσουν τὰ δικαιώματά των· ἅμα παρέλθωσιν αἱ ἡμέραι αὗται καὶ 4 καὶ 2 καὶ 1 ψῆφος ἐὰν ᾖναι ἐντὸς τῆς κάλπης εἶναι ἔγκυρος ἡ δημοτικὴ ἐκλογή. Τόσῳ χειρότερα, διότι δὲν ὑπῆγαν νὰ ἐξασκήσουν τὸ δικαίωμά των οἱ παραλειπόμενοι, οἱ ἀμελεῖς. Οἱ κύριοι νομικοὶ καὶ δικηγόροι οἱ στολίζοντες τὸν περίβολον τοῦτον γνωρίζουν, ὅτι ὑπὲρ τοῦ ἐπισπεύδοντος τὸ δίκαιον καὶ ἡμεῖς ἐδῶ ἂν δὲν ἤμεθα ὅλοι ἐπισπεύδοντες, θὰ ἤμεθα ἴσως μειονοψηφοῦντες δὲν παραβλέπω ὅλως τὰς τοπικὰς περιστάσεις, ἀλλὰ δὲν θέλω νὰ ὑπαγάγω ἀπολύτως τὴν ἐνέργειαν τοῦ νόμου ὑπὸ τὰς τοπικὰς αὐτὰς περιστάσεις, καθότι ἡ ἐνέργεια τοῦ νόμου ἅμα ὡριμάσῃ πρέπει νὰ ἐκτελεσθῇ οἱοσδήποτε καιρὸς καὶ ἂν ᾖναι, οἱαδήποτε ὥρα τοῦ χρόνου· Εὐτυχία δὲ θέλει εἶσθαι, ἐὰν ἡ Κυβέρνησις δυνηθῇ νὰ συμβιβάσῃ τὰς ἐποχὰς, καὶ ἐὰν εὕρῃ τὴν καταλληλοτέραν ἐποχὴν, ἡ ὁποία βεβαίως δὲν εἶναι τὸν Ἀπρίλιον, δὲν εἶναι τὸν Μάϊον καθ’ οὓς μᾶλλον ὁ ἔρως καὶ ὁ Πᾶν κατέχει τὰς αἰσθήσεις τῶν ὀρεσιβίων συμπολιτῶν μας, ἢ αἱ σκέψεις τῶν ἐκλογῶν· ἡ ἐποχὴ τῆς μεγάλης τεσσαρακοστῆς, ὅτε εἶναι ἥσυχοι οἱ ἄνθρωποι, εἶναι κατ’ ἐμὲ ἡ καταλληλοτέρα ἐποχή. Ἔρχομαι ἤδη, Κύριοι, εἰς τὸ ζήτημα τῶν δημοτικῶν ἐκλογῶν τῆς Ἑπτανήσου. Τὸ ζήτημα τοῦτο δὲν ἔφθασεν ἀκόμη τὸ στάδιον, εἰς τὸ ὁποῖον εὑρίσκονται τὰ περὶ τῶν δημοτικῶν ἐκλογῶν του παλαιοῦ βασιλείου τῆς Ἑλλάδος. Ὁ καιρὸς ὅστις ἀπαιτεῖται μέχρι τῆς ἐκλογῆς τῶν δημοτικῶν ἀρχῶν τοῦ παλαιοῦ βασιλείου τῆς Ἑλλάδος νομίζω ὅτι ἀρκεῖ εἰς τὸ νὰ καταρτισθῶσι οἱ δῆμοι τῶν ἑπτὰ ἀδελφῶν νήσων. Διὰ νὰ καταρτισθῶσιν οἱ δῆμοι οὗτοι, καθὼς ἠξεύρετε, ἀπαιτεῖται, ὡς μᾶς προανήγγειλεν ὁ Κ. Πρωθυπουργὸς νόμος, ὅστις θὰ ᾖναι ὀλίγων λέξεων, ἐὰν δὲν ἀπατῶμαι, λέγων, ὅτι ὁ Δημοτικὸς νόμος τοῦ παλαιοῦ βασιλείου τῆς Ἑλλάδος ἐφαρμόζεται καὶ εἰς τὰς Ἰονίους νήσους. Μετὰ τοῦτο ἄρχονται αἱ ἐργασίαι, ἡ κατὰ τόπους ἐξέτασις περὶ ὁροθετήσεως καὶ αἱ Κυβερνητικαὶ πράξεις περὶ καθιερώσεως τῶν ὁρίων αὐτῶν, μετὰ τοῦτο συντάττονται οἱ δημοτικοί των κατάλογοι, διότι τώρα δὲν ἔχουν τοιούτους, οἱ δὲ βουλευτικοὶ δὲν δύνανται νὰ χρησιμεύσουν, ἂν ἐν ἀπατῶμαι, εἰς αὐτοὺς, διότι εἶναι ἐπαρχιακοὶ, καὶ τοιουτοτρόπως προβαίνει ἡ ἐργασία. Ἤκουσα, Κύριοι, ἐξηγουμένας ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου κατὰ ταύτην τὴν συζήτησιν παρεμπιπτόντως πὼς ἰδέας τινὰς περὶ τοῦ ἂν οἱ δῆμοι κάλλιον ᾖναι νὰ ὦσι μικρότεροι ἢ μεγαλείτεροι, ἤτοι περὶ συγχωνεύσεως ἢ διαιρέσεως τῶν δήμων. Ἄλλοτε ὅτε ἔλαχον κ’ ἐγὼ νὰ περιέλθω εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν ἐσωτερικῶν ἐξήγησα τὴν ἰδέα μου εἰς μίαν ἐγκύκλιον, τὴν ὁποίαν ἐξέδωκα τὸν Αὔγουστον τοῦ 1861. Ἐν τῇ ἐγκυκλίῳ ἐκείνῃ κατ’ ἀρχὴν παρεδέχθην τὰς ἁπλᾶς μονάδας. Δὲν προτίθεμαι, Κύριοι, νὰ κάμω μίαν μακρὰν θεωρίαν περὶ τῆς ἐκτάσεως τοῦ δήμου, δὲν προτίθεμαι ἐπὶ τοῦ παρόντος νὰ ἐξηγήσω μίαν λεπτομερῆ, ἐπιστημονικὴν, οὕτως εἰπεῖν, δόξαν, θέλω μόνον νὰ ἐξηγήσω τὸ φρόνημά μου δι’ ὀλίγων λέξεων ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου, ὡς καὶ οἱ λοιποὶ ἔπραξαν. Οἱ μικροὶ δῆμοι εἶναι εἰς τὴν φύσιν τοῦ ἀνθρώπου. Πρωτογενὴς δῆμος εἶναι ἡ οἰκογένεια· ἅμα περὶ αὐτὴν γεννηθῶσι καὶ ἕτεραι οἰκογένειαι, ἡ ὁμὰς αὕτη εἰσέρχεται εἰς τὴν δευτέραν αὐτῆς φάσιν καὶ οὕτω καθ’ ἑξῆς. Ὅσῳ μικρότερος εἶναι ὁ δῆμος τόσῳ περισσότερον ἀναπτύσσεται, Κύριοι, τὸ αἴσθημα τῆς πατρίδος· ὅσῳ μικρότερος εἶναι ὁ δῆμος τόσῳ περισσότερον ἀναπτύσσεται τὸ πρὸς τὸ κοινὸν καλὸν αἴσθημα.

§110ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΑΔΗΣ. Ἄρα καὶ τὰ μικρὰ κράτη εἶναι καλλίτερα.

§111ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Καὶ τὰ μικρὰ ἐπιθυμοῦν νὰ γείνουν μεγάλα. Μήπως σᾶς φαίνεται παράδοξος αὐτὴ ἡ ἰδέα;

§112ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐὰν, Κύριοι, ἀπαντήσω εἰς τὰς ἀντιῤῥήσεις θέλω ἐκταθῇ ἐπὶ πολὺ, καὶ ὁ σκοπός μου δὲν εἶναι τοιοῦτος. Μεταξὺ κράτους καὶ δήμου ὑπάρχει μεγίστη ἀπόστασις. Ἀλλὰ τὸ ζήτημα τῆς ἐκτάσεως τοῦ δήμου συνεπιφέρει ἐναργῶς τὸ ζήτημα τὸ οἰκονομικὸν· πῶς θὰ ζήσουν οἱ δῆμοι οἱ μικροί; Τοῦτο εἶναι σπουδαῖον, ζωτικώτατον, διότι ἄνευ χρημάτων διοίκησις δὲν γίνεται, ἄνευ προϋπολογισμοῦ διοίκησις δὲν ὑφίσταται· ὥστε βλέπετε ὅτι εἶχε δίκαιον ἐκεῖνος ὅστις εἶπε δεῖ δὴ χρημάτων Μεγίστη ἀνάγκη ἄρα ἐπέρχεται νὰ δώσωμεν εἰς τὸν δῆμον τὰ μέσα τῆς συντηρήσεως. Ἀλλὰ τὰ μέσα τῆς συντηρήσεως, Κύριοι, πρέπει νὰ κανονισθῶσι. Κατηρτίσθησαν νόμοι περὶ εὑρέσεως δημοτικῶν πόρων; λέγω ὄχι. Τί δεῖ γενέσθαι ἡ γνώμη μου, Κύριοι, εἶναι, ὅτι ἀποδεχόμενοι ὡς ἀρχὴν τὴν ὅσον τὸ δυνατὸν κατὰ τὰ φυσικὰ ὅρια μόρφωσιν τῶν δήμων, νὰ μὴ προχωρήσωμεν ὅμως τοσοῦτον ἀποτόμως καὶ ταχέως πρὶν καταρτίσωμεν ὑπὲρ τῶν δήμων περιουσίαν ἐπαρκῆ, καὶ ὀφείλομεν, Κύριοι, νὰ καταρτίσωμεν περιουσίαν ὑπὲρ αὐτῶν, διότι ἄλλως τὸ δημοτικὸν σύστημα δὲν ὀρθοποδίζει, καὶ ἡ ἐπικράτεια ἀληθῆ ὑπηρεσίαν δὲν δύναται νὰ ἔχῃ· ὅταν ἔλθῃ ἡ ὥρα, θέλω κάμει προτάσεις τινὰς ὑπὲρ τῶν πόρων τῶν δήμων Κατὰ δύο τρόπους, Κύριοι, ἐκτελεῖται ἡ διοίκησις ἑνὸς Κράτους. Ἢ τὸ κράτος παρέχει τὰ ὄργανα εἰς τὸν δῆμον καὶ ἐκτελεῖ ἀπ’ εὐθείας τὰς ἀποφάσεις του, ὅπερ εἶναι αὔταρχον, ἢ τὸ Κράτος δανείζεται τὰ ὄργανα τῶν δήμων. Τὸ δεύτερον σύστημα, Κύριοι, εἶναι σύστημα ἀσφαλέστερον· εἶναι σύστημα ἔχον βάσεις δημοκρατικάς. Μὴ σκανδαλισθῇ δέ τις ἂν ἐπρόφερα τὴν λέξιν ταύτην, διότι λέγων βάσεις δημοκρατικὰς, ἐννοῶ ὅ,τι ἐννοοῦν ἐν Γαλλίᾳ, ἔνθα ἐπὶ τοῦ θρόνου ἵσταται αὐτοκράτωρ, καὶ ἡ λέξις αὕτη δὲν σημαίνει ἄλλο τι ἢ τὴν συμμετοχὴν τοῦ λαοῦ εἰς τὰ πράγματα τῶν δήμων του ὑπὸ μίαν ἀρχικὴν μονάδα. Ἀλλ’ ὅταν, Κύριοι, δανείζεσθε τὰ ὄργανα τοῦ δήμου διὰ νὰ ἐκτελέσητε τὰς ἐργασίας τὰς διοικητικὰς, ἕπεται, ὅτι ἡ περιουσία τοῦ μικροῦ αὐτοῦ συλλόγου καταδαπανᾶται ὑπὲρ ὑποθέσεων ὅλως ἀναγομένων εἰς τὴν γενικὴν διοίκησιν τοῦ Κράτους. Τί ἔπραξαν αἱ κατ’ ἀρχὰς δημιουργήσαντες τὸν δημοτικὸν νόμον κατὰ τὰ 34 ἢ 35 — δὲν ἐνθυμοῦμαι καλῶς; Ἀφῄρεσαν ἀπὸ τοὺς δήμους πόρους τινὰς δημοτικούς, οἵτινες ὑπῆρχον, καὶ εἰς ἀνταλλαγὴν ἔδωκαν αὐτοῖς τὰ δικαιώματα τοῦ στατῆρος, τὰ ἀπὸ ἀστυνομικὰς παραβάσεις πρόστιμα, τὰ δικαιώματα τῶν διαβατηρίων· μετὰ ταῦτα δὲ ὅταν κατήρτισαν τὸν νόμον περὶ ἐπιτηδευμάτων καὶ οἰκοδομῶν ἐχορήγησαν ποσοστά τινα εἰς τοὺς δήμους διὰ τὴν ἐργασίαν, τὴν ὁποίαν δανείζονται ἀπὸ τοὺς δήμους. Σοφὴ, Κύριοι, ἡ διάταξις αὕτη. Σᾶς δίδω τὴν ὑπηρεσίαν μου, μοὶ δίδετε τὸ ἀντάλλαγμα. Ἀλλ’ ἔκτοτε, Κύριοι, τὸ σύστημα αὐτὸ παρημελήθη· καὶ ἐνῷ ἀφ’ ἑνὸς τὸ ὑπουργεῖον τῶν οἰκονομικῶν ἐφόρτωσε τοσαύτας ὑπηρεσίας εἰς τοὺς δήμους καὶ ἐπιφορτίζει μὲ βαρυτάτας ποινὰς τὰς δημοτικὰς ἀρχὰς νὰ ἐκτελέσουν τοὺς νόμους τοὺς φορολογικούς· ἡ δὲ ὑπηρεσία τοῦ ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν μὲ βαρυτάτας ποινὰς ἐπιφορτίζει αὐτοὺς διὰ τὴν ἐκτέλεσιν τῶν ἔργων τῆς γενικῆς ἀστυνομίας, οἷον τὴν καταδίωξιν τῆς ληστείας κτλ. τὴν ἐκτέλεσιν ἔργων τῆς γενικῆς διοικήσεως, ἀφ’ ἑτέρου εἶναι τόσον ἄσπλαγχνος, ὥστε οὐδὲ λεπτὸν δὲν δίδει εἰς αὐτούς. Οἱ προϋπολογισμοὶ τοῦ παλαιοῦ Βασιλείου τῆς Ἑλλάδος παρουσιάζουσι δαπάνην περίπου 4,000,000 δραχμῶν. Ἐὰν ῥίψητε εἰς τοὺς ἀπολογισμοὺς ἓν βλέμμα, θέλετε ἰδεῖ, ὅτι πᾶσα ἡ δαπάνη αὕτη γίνεται δι’ ὑπηρεσίας ἀφορώσας τὴν γενικὴν διοίκησιν τοῦ Κράτους. Ἐν αὐτοῖς θὰ ἰδῆτε ποσὰ φωτισμοῦ τῆς πόλεως, ἐξορύξεως φρεάτων, κατασκευῆς βρύσεων, κατασκευῆς γεφυρῶν· γνωρίζετε διατί ὑπάρχουν σημειωμένα ταῦτα; διότι αἱ διοικητικαὶ ἀρχαὶ, οἱ νομάρχαι δὲν ἤθελον βεβαίως ἐγκρίνει τοὺς προϋπολογισμοὺς ἂν δὲν ἦσαν καὶ τὰ χρηματικὰ ταῦτα σημεῖα ἐν τῷ προϋπολογισμῷ δημοσίας ὠφελείας. Ἀλλ’ ἐξετελέσθησάν τινα ἐξ ὅλων αὐτῶν; ἢ κάπου, ἢ οὐδαμοῦ. Εἶναι δὲ λίαν φυσικὸν τοῦτο· διότι μετεβιβάσθησαν κατόπιν τὰ ποσὰ ταῦτα ἀπὸ τὴν δημοτικὴν ἀρχὴν εἰς τὴν διοίκησιν. Εἶναι ἀλήθεια, Κύριοι, ὅτι αἱ πρόσοδοι τῶν δήμων, τὰ 4,000 000 ταῦτα δαπανῶνται ὑπὲρ τῆς γενικῆς διοικήσεως τοῦ κράτους, ἤτοι πρὸς τὰ 29,000,000 τὰ ὁποῖα φέρει ὁ προϋπολογισμὸς τῶν δαπανῶν τοῦ κράτους, τὸν ὁποῖον ὁ ἐντιμώτατος πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως παρουσίασε πρὸ μικροῦ, πρέπει νὰ προσθέσωμεν καὶ 4,000,000 ἅπερ συμποσοῦνται ὅλα ὁμοῦ εἰς 33,000,000 τὰ ὁποῖα δαπανῶνται ὑπὲρ τοῦ Κράτους. Πῶς θέλετε τώρα νὰ ὑπάρξωσιν οἱ δῆμοι οὗτοι, ἀφοῦ τὰ 4,000,000 ἐπανέρχονται δι’ ἄλλης ὁδοῦ εἰς τὸ γενικὸν ταμεῖον; Ὑποθέσατε ἕνα δήμαρχον κοινοποιοῦντα καθ’ ἑκάστην εἰδοποιήσεις, παρειδοποιήσεις, δηλώσεις, παραδηλώσεις ὅπως καταστήσῃ γνωστοὺς τοὺς νόμους κλπ. τὴν σωρείαν, λέγω, τῶν νόμων τῆς ἐπικρατείας, καὶ θέλετε ἰδεῖ ἂν δὲν ἔχῃ ἀνάγκην ἀπὸ ἓν γραφεῖον μέγιστον. Οὕτως ἔχοντος τοῦ πράγματος, καὶ ἐπειδὴ τὸ πνεῦμα τῶν συντακτῶν τοῦ ὀργανικοῦ νόμου δὲν ἐξηκολούθησε παρακολουθοῦν τοὺς μετὰ ταῦτα νομοθέτας, ἐγεννήθη ἡ ἀνάγκη τῆς συγχωνεύσεως τῶν δήμων, ὅπως μορφωθῶσι πόροι καὶ κεφάλαια δημοτικά. Ἀρκοῦμαι ἐπὶ τοῦ παρόντος εἰς μόνον τοῦτον τὸν λόγον. Τί πρέπει, Κύριοι, νὰ κάμωμεν ἤδη, πρέπει νὰ ἐπανέλθωμεν εἰς ἓν σύστημα δικαιοσύνης, τοσούτῳ μᾶλλον πρέπει νὰ πράξωμεν αὐτὴν τὴν δικαιοσύνην καθόσον τὴν ἀδικίαν τὴν πράττει αὐτὸ τὸ δημόσιον. Οἱ δῆμοι δὲν εἶναι εἰς κατάστασιν νὰ κινήσωσι μίαν ἀγωγὴν, δὲν εἶναι εἰς κατάστασιν νὰ κάμωσιν ἓν δημοτικὸν ἔργον· δὲν δύνανται δὲ ν’ ἀρνηθῶσι τὴν σύμπραξίν των εἰς τὴν ἐκτέλεσιν τῶν νόμων, δι’ ἔλλειψιν χρημάτων, διότι ἐπὶ τῆς κεφαλῆς των κρέμανται αἱ ποιναί. Ἀλλὰ πιστεύετε, ὅτι τοὺς ἐκτελοῦσιν ἀκριβῶς; ὄχι. Θέλετε ἵνα μάθητε, τίνι τρόπῳ δημοσιεύονται οἱ νόμοι; τίνι τρόπῳ δημοσιεύονται αἱ διαταγαὶ τῆς κυβερνήσεως εἰς τὰ παμπληθῆ παρεδρεῖα τῶν δήμων; Ἀπὸ τόπου εἰς τόπον, ἀπὸ χωρίου εἰς χωρίον, εἷς κλητὴρ τοῦ τόπου, εἷς κλητὴρ τοῦ δημάρχου ἔχων ἀνὰ χεῖρας μίαν πιστοποίησιν λέγουσαν, ὅτι ὁ φορολογικὸς νόμος π. χ. τοῦ 1866 ἐδημοσιεύθη εἰς τὸ χωρίον δεῖνα, σημειώσατε ὅμως, ὅτι ἐν τῇ πιστοποιήσει περιέρχονται οἱ ἀριθμοὶ κλπ. καλῶς γεγραμμένοι—ὁ κλητὴρ οὗτος, λέγω, περιέρχεται ὅλα τὰ 30 χωρία τοῦ δήμου· καὶ τί γίνεται; βεβαιοῖ ὁ γραμματισμένος τοῦ χωρίου, ἢ ἴσως ὁ ἱερεὺς, ὅτι ἐδημοσιεύθη ὁ δεῖνα νόμος. Ἐντεῦθεν, Κύριοι, ἐπεκράτησεν ἡ ἰδέα, ὅτι οἱ νόμοι ὅλοι εἶναι εἰς τὸ χαρτὶ, ἐντεῦθεν ἐπικρατεῖ ἡ ἀληθεστάτη ἰδέα, ὅτι οἱ νόμοι ὅλοι εἶναι εἰς τὸ χαρτί.

§113ΖΕΡΒΟΣ. Ἔτζι τοὺς ἐξηγεῖτε ἐσεῖς οἱ καλαμαράδες (γέλως).

§114Χ. ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Διότι ὡς παρετηρήσατε ἐν ᾧ ἡ ἐκτέλεσις ἐγίνετο κατὰ τύπους, κατὰ κανόνας, δὲν εἰσῆλθεν εἰς τὰς καρδίας, δὲν εἰσῆλθεν εἰς τὸν νοῦν τοῦ τόπου, εἰς τὴν συνείδησιν αὐτοῦ. Ἀνάγκη λοιπὸν πᾶσα, Κύριοι, νὰ ἀναλάβῃ τὴν ζωήν του ὁ ὀργανισμὸς τῶν δήμων, καὶ νὰ φθάσωμεν εἰς τὸ σύστημα τὸ ὁποῖον πρὸ πολλοῦ, καὶ ἐσχάτως μάλιστα κατεστάθη εἴτε ὀρθῶς, εἴτε μὴ, ἐπιθυμία ἐθνικὴ, τὸ σύστημα, λέγω, τῆς αὐτοδιοικήσεως τῶν δήμων· Περὶ τούτου καὶ τῶν ἰδεῶν μου θέλω λαλήσει ἐν καιρῷ τῷ δέοντι. Ὅπως ἀποκατασταθῶσιν ὅμως οἱ δῆμοι εἶναι ἀνάγκη νὰ δοθῇ περιουσία τις εἰς αὐτοὺς, νὰ μορφωθῇ ἡ περιουσία αὐτῶν, τὸ ὁποῖον δύναται νὰ γίνῃ, ἂν εἰς τὸν νόμον ἐντὸς τοῦ ὁποίου ἐπικαλούμεθα τὴν συνδρομὴν τῶν δήμων εἰς τὴν ἐκτέλεσιν τῶν διαφόρων νόμων μας, θέλωμεν νομοθετεῖ συνάμα ἐν αὐτῷ καὶ τὴν ἀποζημίωσιν, ἥτις πρέπει νὰ ἀποδίδεται διὰ τὴν δαπάνην τὴν ὁποίαν μᾶς προκατέβαλον. Δὲν εἶναι δὲ νέον τὸ σύστημα τοῦτο, ὁ ὀργανικὸς νόμος τὸ καθιέρωσε καὶ ἐν Γαλλίᾳ πολλοὶ τῶν νόμων ἐπιβάλλουσιν εἰς τὸ δημόσιον τὴν ὑποχρέωσιν τοῦ νὰ συντρέχῃ ἐνίοτε τὴν ὑπηρεσίαν τῶν δήμων εἰς ἀποζημίωσιν τῆς συνδρομῆς των βεβαίως. Καὶ ἐν γένει ἐπὶ τῆς Ἠπείρου τῆς εὐρωπαϊκῆς αὐτὸ τὸ σύστημα εἶναι τὸ συνηθέστερον, λέγω ἐπὶ τῆς Ἠπείρου, διότι ἐπὶ τῶν Βρετανικῶν νήσων ἕτερον σύστημα ὑπάρχει, διάφορον σύστημα, ὅλως τοπικόν, ἰδιάζον εἰς τὸν χαρακτῆρα τοῦ ἔθνους ἐκείνου. Περὶ τούτων ἁπάντων, Κύριοι, καὶ περὶ τῆς σημασίας, ἣν ἐγὼ δίδω εἰς τὴν ἰδέαν τῆς αὐτοδιοικήσεως, θέλομεν πραγματευθῆ ὅταν ἡ ὥρα ἔλθῃ. Συμπεραίνων, Κύριοι, λέγω. ά.) ὅτι ἡ σύγχρονος ἐκλογὴ τῶν δήμων ἂν καὶ ῥητῶς δὲν ἐπιβάλλεται ἀπὸ τὸν νόμον ἐπιβάλλεται ὅμως ἀπὸ τὸ καθῆκον, τὸ ὁποῖον ἔχομεν νὰ ἐφαρμόσωμεν αὐστηρῶς τὸ νεώτερον δίκαιον τῆς Ἑλλάδος· ἐπιβάλλεται ἀπὸ τὴν ὑποχρέωσιν, τὴν ὁποίαν διατάσσει ὁ νόμος ὅπως εἰς ὡρισμένην ἡμέραν ψυχὴ ζῶσα δημάρχου νὰ μὴ ὑπάρχῃ πουθενά. βʹ.) ὅτι ἡ ὁριστικότης τῶν καταλόγων εἶναι ἀμετάβλητος, εἶναι ἀμετάκλητος, ἂν θέλωμεν τέλος πάντων νὰ συνηθίσωμεν εἰς τὴν ὁριστικότητα τῶν ἀποφάσεων καὶ τῶν γεγονότων. γʹ) ὅτι περὶ τῶν δήμων τῆς Ἑπτανήσου δὲν εὑρίσκω νὰ παρεμβάληται κανὲν πρόσκομμα, οὔτε εἰς τὴν ἐνέργειαν τοῦ νόμου ἐν τῷ παλαιῷ Βασιλείῳ, οὔτε εἰς τὴν ἐνέργειαν τοῦ νόμου ἐν τῇ Ἑπτανήσῳ, μέχρι τοῦ καταρτισμοῦ τῶν σφαιριδίων καὶ τῶν καλπῶν τὰ πάντα δύνανται νὰ τελειώσουν εἰς τὴν Ἑπτάνησον καὶ οὕτω μίαν μέραν ἡ ἀδελφὴ αὕτη νὰ τελέσῃ τὴν μεγάλην πανήγυριν τῆς καθιερώσεως τοῦ νέου δημοτικοῦ νόμου. δʹ.) ὅτι κατ’ ἀρχὴν εἰμὶ ὑπὲρ τῶν μικρῶν περιοχῶν τῶν δήμων ὑπὸ τὸν ὅρον τοῦ νὰ προικίσωμεν αὐτοὺς πρότερον μὲ περιουσίαν.

§115ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Κ. Κατσίνας ἔχει τὸν λόγον.

§116ΚΑΤΣΙΝΑΣ. Ἐὰν πρόκηται περὶ τοῦ συγχρόνου, δὲν ἔχω τι νὰ προσθέσω.

§117ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νομίζω ὅτι πρόκειται περὶ τοῦ συγχρόνου.

§118ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἰδοὺ τι ζητεῖ ἡ Κυβέρνησις νὰ μάθῃ· ὁ Κύριος Σακελλαριάδης ἀπηύθυνε μίαν ἐπερώτησιν, εἶπον εἰς τὴν Βουλὴν πῶς ἐννοῶ τὸν νόμον καὶ πῶς ἐννοῶ νὰ ἐνεργήσωμεν, καὶ ἡ Βουλὴ ἐπελήφθη τοῦ ζητήματος.

§119ΚΑΤΣΙΝΑΣ. Ἐγὼ ἔχω νὰ προτείνω, ὅτι πρὸ τῆς ἐνάρξεως τῶν ἐκλογῶν εἶναι ἀναγκαία ἡ μεταῤῥύθμισις τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου.

§120ΧΑΤΖΙΣΚΟΣ. Κύριοι, ὡς πρὸς τὸ σύγχρονον πάντες εἴμεθα σύμφωνοι· ὡς πρὸς τὴν ὁριστικότητα τῶν καταλόγων ἐξέφρασα πρῶτος γνώμην, ὅταν ὡμίλει ὁ Κύριος πρωθυπουργός, καὶ βλέπω ὅτι παρεξηγήθη αὕτη ἀπό τινος τῶν Κυρίων συναδέλφων, εἰπόντος, ποτε πλέον θὰ τελειώσῃ, πότε θὰ παραδεχθῇ καὶ γίνῃ σεβαστὴ ἡ ὁριστικότης τῶν καταλόγων; ἀκολούθως δε ἐπρόσθεσαν ὅτι, ἂν συνταχθῶσιν οἱ κατάλογοι πρὸς τὸν σκοπὸν τῶν δημοτικῶν ἐκλογῶν, τὸ πολιτικὸν συμφέρον διαφόρων θὰ τοὺς φέρῃ εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ κάμουν καὶ καταχρήσεις καὶ παρανομίας. Ἀλλ’ ἐγὼ δὲν προσέβαλον τοὺς καταλόγους, οὔτε τοὺς ἐκήρυξα νόθους, ἀπ’ ἐναντίας τοὺς ἐσεβάσθην· λέγω δὲ εἰς ἀπάντησιν καὶ ἐγώ, ἂν θὰ γίνῃ σεβαστὸς ὁ νόμος, πότε θὰ ἐφαρμοσθῇ; πότε θὰ ἐξασφαλισθῶμεν εἰς τὴν ἐκτέλεσιν τῶν νόμων καὶ δὲν θὰ ἔχωμεν φόβους παρανομιῶν; Δὲν πρέπει νὰ παρεξηγηθῶ, εἰπὼν, Κύριοι, ὅτι ἐὰν ἤθελον ἐνεργηθῆ αἱ δημοτικαὶ ἐκλογαὶ μετὰ τὴν 15ην Ἀπριλίου θὰ ἦτον εὐχῆς ἔργον· ἀφοῦ ὅμως παρῆλθον 10 μῆνες, δὲν εἶναι μακρὰν καὶ οἱ 12 διὰ νὰ ἐνεργηθοῦν αἱ νέαι δημοτικαὶ ἐκλογαί· καὶ ἑπομένως τότε ἔρχεται οἴκοθεν τὸ νέον δικαίωμα τῆς 15ης Ἀπριλίου, διὰ τὴν ἀναθεώρησιν τῶν καταλόγων· βλέπω δὲ τοῦτο ὡς ἐκ τῆς καταστάσεως τῶν πραγμάτων, ὅτι θὰ παρέλθῃ αὐτὸς ὁ καιρὸς, καὶ θὰ εὑρεθῶμεν εἰς τὴν εὐχάριστον κατ’ ἐμὲ θέσιν νὰ ὠφεληθῶμεν ἀπὸ τὴν νόμιμον ἀναθεώρησιν τῶν καταλόγων. Ὀφείλω ἐπὶ τέλους νὰ κάμω μίαν παρατήρησιν εἰς τὸν τελευταῖον λαλήσαντα, ὡς πρὸς τὴν μικρότητα τῶν δήμων. Ἐφήρμοσεν ὡς ὑπουργὸς, μᾶς εἶπεν, ἢ ὡς γενικὸς γραμματεὺς τὸ σύστημα τοῦτο καὶ ἐγὼ ἐσχημάτισα δήμους ὡς Νομάρχης. Γνωρίζετε, ὅτι κατὰ πρῶτον ἡ διαίρεσις τῶν δήμων ἦτο εἰς μικρὰ τμήματα, ἀλλὰ μετὰ ταῦτα σπουδαῖοι λόγοι καὶ πρὸ πάντων λόγοι οἰκονομίας ὑπηγόρευσαν τὴν συγχώνευσιν τῶν δήμων, καὶ ἡ συγχώνευσις τῶν δήμων εἰς τοιοῦτον βαθμὸν καθιερώθη, ὥστε ἐνῷ πρὸ ἑνὸς περίπου ἔτους διεδόθη ἡ διαίρεσις, καὶ ἠκούσθη μετ’ εὐχαριστήσεως ἀπὸ τοὺς κατοίκους, δὲν τὴν θέλουν σήμερον. Καὶ διὰ τί; διότι ὅσα ἔξοδα ἤθελεν ἑκάστη δημοτικὴ ἀρχὴ, ἐξοδεύονται ἤδη εἰς δημοτικὰ σχολεῖα διαφόρων χωρίων καὶ εἰς ἑτέρας δημοτικὰς ἀνάγκας. Ἐπειδὴ ἤδη πρόκειται περὶ τῆς διαιρέσεως τῶν δήμων τῆς Ἑπτανήσου ἕκαστος θέλει δώσει μίαν γνώμην, καὶ αὐτὸ τὸ ὑπουργεῖον θὰ ἐφαρμόσῃ τὸ νόμον. Ἡ γνώμη μου εἶναι πρακτικωτέρα, λέγω νὰ ἀρχίσῃ ἡ διαίρεσις οὐχὶ εἰς μικρὸν κύκλον καὶ ἀπ’ εὐθείας, ἀλλ’ εἰς μεγάλον. Κύριοι, ἠξεύρετε πῶς ὁμοιάζει τὸ νὰ ἀρχίσωμεν ἀπὸ μικρὸν κύκλον; Ὁμοιάζει ὅπως μία οἰκογένεια χωρὶς νὰ ἔχῃ τὰ μέσα νὰ διαμοιράσῃ τὰ μέλη αὐτῆς εἰς διαφόρους οἰκίας, συνέρχεται εἰς μίαν οἰκογένειαν ὅπως ἐπαρκῇ εἰς τὰ ἔξοδα αὐτῆς, ὅταν δὲ εὐτυχήσῃ τότε διαμοιράζει τὰ μέλη αὐτῆς εἰς διαφόρους οἰκίας. Ὅταν καὶ ἡμεῖς εὐτυχήσωμεν, τότε δυνάμεθα νὰ κάμωμεν, καὶ νὰ συμβουλεύσωμεν τὴν εἰς μικροὺς κύκλους διαίρεσιν τῶν δήμων, ὅπερ ἴσως εἶναι καὶ ἐπιθυμητότερον. Ἡ διαίρεσις λοιπὸν εἰς τὴν Ἑπτάνησον πρέπει νὰ γίνῃ εἰς μεγαλειτέρους κύκλους, διότι ὅ,τι ἡ Ἑλλὰς ἐδοκίμασεν ἐπὶ τοῦ προκειμένου δὲν πρέπει νὰ τὸ δοκιμάσῃ καὶ ἡ Ἑπτάνησος. Ἡ Ἑλλὰς πρῶτον εἶχεν εἰς μικροὺς κύκλους τοὺς δήμους, καὶ ἠναγκάσθη νὰ τοὺς συγχωνεύσῃ. Ἂς κάμωμεν τοὺς κύκλους λοιπὸν, ὅσον τὸ δυνατὸν μεγαλειτέρους, καὶ ὕστερον, ἂν τὰ μέσα τὰ δημοτικὰ ἐπαρκοῦν, διὰ νὰ γίνῃ καὶ νέα διαίρεσις, ὁ χρόνος δὲν τὸ ἐμποδίζει καὶ θὰ τὸ συντελέσῃ.

§121Α. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Κύριοι, πραγματικῶς, ἐπειδὴ ἐγένετο λόγος περὶ τῆς ἀναθεωρήσεως τῶν καταλόγων καὶ ἐγὼ ὑπεστήριξα τὴν ἰδέαν τοῦ ἐντίμου βουλευτοῦ Φθιώτιδος κ. Χατζίσκου, καθ’ ἧς ἐπῆλθον ἀντιῤῥήσεις τινὲς, χρεωστῶ νὰ δώσω μίαν ἐξήγησιν, διότι εἶμαι καὶ ἐγὼ σύμφωνος, ὅτι πᾶν ὅ,τι δὲν γίνεται ἐπὶ τούτω δι’ ἓν ἀντικείμενον εἶναι καὶ τὸ εἰλικρινέστερον. Ἀλλὰ δὲν πρόκειται νὰ συνταχθῶσι ῥιζικῶς κατάλογοι· πρόκειται νὰ γίνῃ μόνον μία μικρὰ ἀναθεώρησις, καὶ νὰ ἐξετασθῇ ἂν ἐγράφησάν τινες μὴ ἔχοντες τὰ προσόντα, ἢ ἂν παρελείφθησαν ἄλλοι, ἀλλ’ ἐὰν, ὅπως εἶπεν ὁ Κύριος Χατζίσκος, ἐγένοντο ἀμέσως μετὰ τὴν ἔκδοσιν τοῦ νόμου αἱ δημοτικαὶ ἐκλογαὶ, δὲν ἦτον ἀνάγκη νὰ γείνῃ προσθήκη. Παρελθόντος ὅμως ἑνὸς ἔτους, οἱ τότε ἔχοντες εἰκοσαετῆ ἡλικίαν ἤδη ἔχουν εἴκοσιν ἑνὸς ἔτους, καὶ πρέπει νὰ ἐγγραφῶσιν εἰς τὸν ὁριστικὸν κατάλογον, καὶ ἰδοὺ ἑπομένως ἡ ἀνάγκη τῆς ἀναθεωρήσεως χωρὶς μὲ τοῦτο νὰ ἐννοοῦμεν νὰ προσβάλωμεν τὸ γνήσιον τῆς ὁριστικότητος τῶν καταλόγων, ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ὁποίων ἐνηργήθησαν αἱ βουλευτικαὶ ἐκλογαί. Καθ’ ὅσον δ’ ἀφορᾷ τὸ ἕτερον ζήτημα περὶ διαιρέσεως, δὲν εἰσέρχομαι παντάπασιν εἰς αὐτὸ, διότι ὁ Κύριος Ὑπουργὸς εἶπεν, ὅτι θέλει φέρει νόμον περὶ διαιρέσεως.

§122ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Θὰ φέρω νόμον, κατὰ τὸν ὁποῖον ἐπιτρέπεται νὰ διαιρεθῶσι τώρα οἱ δῆμοι ἐν γένει τοῦ Κράτους.

§123ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Συμφωνῶ, καὶ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ἐπικαλοῦμαι τὸν νόμον τὸν ὑπάρχοντα, ὁ ὁποῖος λέγει, ὅτι πᾶσα κοινότης ἐκ 300 ψυχῶν δύναται νὰ ἀπαρτίσῃ δῆμον χωριστόν· τοῦτο δὲν δύναται νὰ τὸ ἀρνηθῇ κανείς. Ἐπειδὴ ὅμως ὑπάρχουν ἕτερα ἄλλαι παρατηρήσεις, ὅτι δὲν ἀπαιτεῖται μόνον ὁ ἀριθμὸς τῶν ψυχῶν, ἀλλὰ καὶ τὰ μέσα τὰ οἰκονομικὰ πρὸς συντήρησιν, ἐπαναπαύομαι εἰς τὴν πρότασιν τοῦ Κυρίου Πρωθυπουργοῦ, ὅτι θὰ φέρῃ νόμον, ὅστις θὰ κανονίσῃ τὸ μέρος τῆς διαιρέσεως τὸ μέρος τοῦτο δὲν πρέπει νὰ τὸ διέλθωμεν ἀνεξετάστως, διότι πρὸς τοὺς Νομάρχας ὑπάρχουν διάφοροι αἰτήσεις 400 ἢ 500 δημοτῶν, ζητούντων νὰ καταρτίσωσι δήμους, καὶ ὅμως οὐδεμία ἀπόφασις ἐπῆλθε.

§124ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἀναθεώρησιν τῶν βουλευτικῶν καταλόγων, ἡ Βουλὴ δὲν δύναται νὰ ἀποφανθῇ εἰμὴ διὰ νόμου, ἐπίσις καὶ περὶ τοῦ τρόπου τῆς διαιρέσεως τῶν δήμων. Τὸ ζήτημα ἦτο τοῦτο, ἐγένετο ἐπερώτησις εἰς τὸν Κύριον Πρωθυπουργὸν, διὰ τί βραδύνει τὴν ἐνέργειαν τῶν ἐκλογῶν· ὁ Κύριος ὑπουργὸς ἀπήντησεν, ἐπειδὴ δὲ ἠρωτήθη καὶ ἂν πρέπῃ νὰ ἐνεργηθῶσι συγχρόνως αἱ ἐκλογαὶ, ἡ Βουλὴ παραδέχεται τὴν γνώμην τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι συγχρόνως πρέπει νὰ ἐνεργηθῶσι αἱ ἐκλογαί.

§125ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§126ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι, ἡ τύπωσις τῶν νομοσχεδίων, ἡ τύπωσις ἄλλων ἐγγράφων, ἡ τύπωσις τῶν ἐκθέσεων τοῦ συμβουλίου τῆς ἐπικρατείας, τῶν πρακτικῶν τῆς Βουλῆς κτλ. παρουσίασαν τὴν ἀνάγκην τῆς προσθήκης ἑνὸς διορθωτοῦ, διότι εἶναι μεγάλη ἐργασία.

§127ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΑΔΗΣ. Εἶναι 10 ὑπάλληλοι καὶ δύνανται νὰ διορθόνουν.

§128ΛΟΓΙΩΤΑΤΙΔΗΣ. Ὁ κύριος Παράσχος, δὲν εἶναι ἱκανὸς διὰ τὰ στενογραφημένα πρακτικά, διότι δὲν γνωρίζει στενογραφίαν· πρέπει νὰ ᾖναι ἐπιθεωρητὴς ὁ ἀνώτερος στενογράφος (θόρυβος).

§129ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν πρόκειται περὶ στενογραφίας. Ἡ δαπάνη διὰ τὸν διορθωτὴν τῶν ἄλλων ἐντύπων εἶναι 200 δραχμαὶ κατὰ μῆνα.

§130ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΑΔΗΣ. Δὲν πρέπει νὰ πάρετε ἐξ ἐφόδου αὐτὸ τὸ ζήτημα, κύριε Πρόεδρε· δὲν εἶναι πλήρης ἡ Βουλή.

§131ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐξ ἐφόδου δὲν ἔχομεν σκοπὸν νὰ τὸ λάβωμεν (θόρυβος).

§132ΤΙΝΕΣ. Εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν.

§133ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ ἡμερησία διάταξις εἶναι· 1) νομοσχέδιον περὶ φορολογίας πιστώσεως δραχ. 30,000, κλπ. Διαλύεται ἡ Συνεδρίασις (ὥρα 4 Μ. Μ)