1865.07.27

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 34.

Τῆς 27 Ἰουλίου 1865.

(Τρίτη).

Μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν τοῦ ὀνομαστικοῦ καταλόγου, εὑρεθείσης ἐν ἀπαρτίᾳ τῆς Βουλῆς, ἀνεγνώσθησαν τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως.

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις;

§2ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ νὰ καταλάβητε τὰς θέσεις σας.

§4ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Κύριε πρόεδρε, ἔχω τὸν λόγον.

§5ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Καὶ ἐγὼ διὰ μίαν ἐπερώτησιν.

§6ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναγγέλλω εἰς τὴν Βουλὴν ὅτι Μανιώτης τις, κάτοικος Ἀθηνῶν, ὑπέβαλεν ἀναφορὰν, δι’ ἧς παραπονεῖται ὅτι τῷ ἀφῃρέθη ὁ βαθμός του ὡς λοχίου. Νὰ παραπεμφθῇ εἰς τὴν ἐπιτροπήν. Ὑπεβλήθησαν προτάσεις νόμων· ὁ βουλευτὴς Κερκύρας κύριος Θεόδωρος Ζερβὸς προτείνει ν’ ἀνεγερθῇ δαπάνῃ τοῦ δημοσίου ταμείου ἐν τῇ προκυμαίᾳ Λευκάδος φάρος τρίτης τάξεως. Θὰ τυπωθῇ καὶ θὰ διανεμηθῇ. Οἱ βουλευταὶ κύριοι Καναβὸς, Φαρμάκης καὶ Μαστραπᾶς προτείνουν πρότασίν τινα περὶ συνοικισμοῦ κατὰ τὴν παραλίαν Πλατονίκη καὶ Παλλοκούρκη Ναυπακτίας. Ὁ βουλευτὴς κύριος Μαυρομιχάλης ὑπέβαλε πρότασιν περὶ ἀναρμοδιότητος τῶν τακτικῶν δικαστηρίων εἰς τὰς στρατιωτικὰς ὑποθέσεις. Οἱ κύριοι Θεοχάρης καὶ Στεφανόπουλος ὑπέβαλον πρότασιν νόμου, καθ’ ἣν ἐν περιπτώσει παύσεως δημάρχου τινος ἢ ἀποβιώσεως αὐτοῦ, μὴ ὑπαρχόντων τῶν νομίμων παρέδρων, διατάσσεται ἐντὸς 5 ἡμερῶν νέα ἐκλογὴ, ἡ δὲ διεύθυνσις τοῦ δήμου ἀνατίθεται διὰ Βασ. Διατάγματος εἰς τὸν Εἰρηνοδίκην μέχρι τῆς ἀποπερατώσεως τῆς ἐκλογῆς ὅπως ὁ περὶ δήμων νόμος διατάσσει. Ἀντικείμενον τῆς συνεδριάσεως εἶναι ἡ ἐξακολούθησις τῆς συζητήσεως περὶ τοῦ τρόπου τῆς ἀντικαταστάσεως τῶν παυομένων ἢ ἀποβιούντων δημάρχων, συνεπεία τῆς ἐπερωτήσεως ἡ ὁποία ἔγεινεν εἰς τὸν ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν.

§7ΑΝΤ. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Κύριε πρόεδρε, ἤθελον παρακαλέσει τὸν Κ. ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, σχετικῶς μὲ τὴν πρότασιν τὴν ὁποίαν ὑπέβαλον, καὶ ἐπιθυμῶ ἡ Βουλὴ νὰ συστήσῃ εἰς αὐτὸν ὅπως παραγγείλῃ τοὺς δικηγόρους τοῦ δημοσίου νὰ ἀναβάλωσι, μέχρις οὗ ἡ Βουλὴ λάβῃ ἓν μέτρον ἐπὶ τῆς προτάσεώς μου, διὰ τῆς ὁποίας αἴρεται ἡ ἁρμοδιότης τῶν τακτικῶν δικαστηρίων, νὰ ἀναβάλωσι τὰς στρατιωτικὰς ὑποθέσεις τὰς ἐκκρεμεῖς μέχρις οὗ ἡ Βουλὴ ἐπιληφθῇ αὐτῆς τῆς προτάσεως, διὰ τῆς ὁποίας σκοπὸν ἔχω νὰ μεταφέρω τὰς στρατιωτικὰς ὑποθέσεις.

§8ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νομίζω, ὅτι εἶναι καλλίτερον νὰ διατυπώσητε τὴν πρότασίν σας ἐν εἴδει ἐπερωτήσεως, διὰ νὰ προσέλθῃ ὁ ἁρμόδιος ὑπουργός.

§9ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Ἰδοὺ τί συμβαίνει, κύριε πρόεδρε, καὶ δι’ αὐτὸ ζητῶ νὰ λάβῃ γνῶσιν ὁ Κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἀμέσως, διότι αὐτὸς ἔχων ὑπ’ ὄψιν τὰς τελεσιδίκους ἀποφάσεις τῶν δικαστηρίων, ἔρχεται πολλάκις εἰς συμβιβασμούς. Καὶ ἐπειδὴ μία ὑπόθεσις ὁμοίας φύσεως ἐδικάσθη οὕτως ἀντὶ νὰ ὑπαχθῇ εἰς τὴν ἁρμοδιότητα τῶν δικαστηρίων, συμβιβάζεται ἐκ τῶν προτέρων καὶ ὑποβάλλει τὸ δημόσιον εἰς ἀπότισιν χρημάτων. Λέγω λοιπὸν, ὅτι ἀπὸ σήμερον νὰ παρακληθῇ ὁ ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν νὰ μὴ λάβῃ μέρος εἰς τοιούτου εἴδους συμβιβασμοὺς, μέχρις οὗ ἡ Βουλὴ ἀποφασίσει ἐπὶ τῆς προτάσεώς μου.

§10ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐννοῶ νὰ ἐπερωτήσητε τὸν ὑπουργὸν διατί ἐνεργεῖ τοιουτοτρόπως· ἀλλ’ ἡ Βουλὴ δὲν δύναται, νομίζω, νὰ ἀναμιχθῇ εἰς τὴν ἐκτελεστικὴν ἐξουσίαν.

§11ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ (Κυνουρίας). Τί ἐννοεῖ ὁ Κ. Μαυρομιχάλης ἀναστολὴν καὶ μὴ συμβιβασμόν;

§12ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Θέλω νὰ μεταβληθῶσι τὰ δικαιώματα, τὰ ὁποῖα ἀπέκτησαν οἱ ἀξιωματικοὶ αὐτοί.

§13ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διατυπώσατε τὴν πρότασίν σας.

§14ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε πρόεδρε, πρὸ 15 ἡμερῶν ὑπεβλήθη πρότασις εἰς τὸ γραφεῖον τῆς Βουλῆς περὶ προσθήκης ὑπαλλήλων· παρακαλῶ, ἐὰν ᾖναι δυνατόν, νὰ γείνῃ συζήτησις σήμερον.

§15ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὅταν ἔλθωμεν εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν, προτείνετε τὸ κατεπεῖγον.

§16ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν εἶναι δυνατὸν, κύριε πρόεδρε, ἡ ἡμερησία διάταξις νὰ τυπώνηται καὶ διανέμηται;

§17ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αὐτὸ θὰ γείνῃ σήμερον, διέταξα.

§18ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ προτείνω τώρα τὸ κατεπεῖγον αὐτῆς τῆς προτάσεως περὶ προσθήκης ὑπαλλήλων εἰς τὴν Βουλὴν, ὡς ἀναγκαίων εἰς τὴν ὑπηρεσίαν αὐτῆς.

§19Α. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Ὅταν ἔλθῃ ἡ πρότασις περὶ κατεπείγοντος, τότε θέλω ἀποδείξει ὅτι δὲν ὑπάρχει ἰδέα κατεπείγοντος.

§20ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁρίστε λοιπόν.

§21Α. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Ἐγὼ δὲν ἐννοῶ τὴν πρότασιν τοῦ Κ. Παπαμιχαλοπούλου, τὴν ὁποίαν θέλει νὰ κηρύξῃ ὡς κατεπείγουσαν. Αὐτὰ τὰ ζητήματα, κύριοι, εἶναι ζητήματα λελυμένα. Ἡμεῖς πρὸ 10 ἡμερῶν ὡρίσαμεν τὸ προσωπικὸν τοῦ γραφείου· αἴφνης ἔρχονται ἤδη προτάσεις ἀλλεπάλληλοι, αἱ ὁποῖαι θέλουν ν’ ἀνανεώσουν τὸ προσωπικὸν καὶ νὰ τὸ φέρουν εἰς τὴν κλίμακα ἐκείνην, ἡ ὁποία ἐθεωρήθη καὶ ἀκατάλληλος καὶ δαπανηρά. Δι’ αὐτοὺς τοὺς λόγους, Κύριοι, ἡ πρότασις τοῦ Παπαμιχαλοπούλου, ἐκτὸς τοῦ ὅτι δὲν φέρει τὸν χαρακτῆρα τοῦ κατεπείγοντος, φέρει ἀκόμη καὶ τὸν χαρακτῆρα τοῦ ἀπαραδέκτου. Διὰ τοῦτο ἐπιμένω λέγων, ὅτι πρέπει ν’ ἀκολουθήσωμεν τὴν ἡμερησίαν διάταξιν ὅπως ἔχει, καὶ ὅταν ἔλθῃ τὸ ζήτημα ἐπὶ τῆς προσθήκης προσώπων, τότε θὰ λάβω τὸν λόγον. Δι’ αὐτὸ κηρύττομαι κατὰ τοῦ κατεπείγοντος.

§22ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Κ. Παπαμιχαλόπουλε, ἠμπορεῖ νὰ ἔλθῃ μὲ τὴν σειράν του.

§23ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἓν ἐκ τῶν δύο, ἢ σήμερον ἢ κατὰ σειράν· εἶναι ὡς ὄγδοον ἀντικείμενον.

§24ΠΟΛΛΟΙ. Καλὰ μὲ τὴν σειράν.

§25ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶναι ἐπερώτησις Ζατουνίτου, ἐπερώτησις Βαλασσοπούλου, ἐπερώτησις Πετιμεζᾶ, πρότασις περὶ ἀναθεωρήσεως τῶν ἐκλογικῶν καταλόγων, ὁμοία περὶ συνοικισμοῦ εἰς τὸ παράλιον τῆς Κυπαρισσίας, ὁμοία περὶ παρατάσεως τῆς ἰσχύος τοῦ νόμου ΜΗʹ.

§26ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Κ. Πρόεδρε, ὁ Κ. Παπαμιχαλόπουλος δὲν ἐπιμένει εἰς τὸ κατεπεῖγον.

§27ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Κ. Δημητριάδης ἐζήτησε τὸν λόγον.

§28Κ. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Κύριοι, ἐνθυμεῖσθε ὅτι πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν ὁ ἔντιμος Κ. πρωθυπουργὸς ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου μᾶς ἀνήγγειλεν, ὅτι ἡ νόσος χολέρα πανταχόθεν μᾶς περιεκύκλωσε καὶ μᾶς ἐπολιόρκησε διὰ ξηρᾶς καὶ διὰ θαλάσσης. Ἀναντίῤῥητον δὲ εἶναι ὅτι ἔλαβεν ἐπ’ ἐσχάτων μεγάλην ἐπίτασιν εἰς Τουρκίαν καὶ μάλιστα εἰς Κωνσταντινούπολιν, καὶ ἔφθασαν, κατὰ τὰ τελευταῖα τηλεγραφήματα, προχθὲς τὴν πέμπτην αἱ ἀποβιώσεις εἰς 1,900. Ἡ αὐτὴ ἐπίτασις ἔλαβε χώραν καὶ εἰς τὴν Σμύρνην, τὸ αὐτὸ γίνεται καὶ εἰς τὸν Βῶλον, καὶ πραγματικῶς εἴμεθα πολιορκημένοι πανταχόθεν. Δὲν εἶμαι βεβαίως ἰατρὸς, διὰ νὰ γνωρίζω ἐὰν ἡ νόσος αὕτη ᾖναι μιασματικὴ ἢ μολυσματικὴ, ἢ συντρέχουσι καὶ αἱ δύω ἰδιότητες· πολλοὶ ὅμως τῶν ἰατρῶν γνωματεύουσιν, ὅτι εἶναι καὶ μιασματικὴ καὶ μολυσματικὴ καὶ ὅτι τὰ προφυλακτικὰ μέτρα εἰσὶ λίαν ὠφέλιμα. Εἶναι βέβαιον ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἐξ ὑπαρχῆς ἔλαβε πολλὰ καὶ καλὰ μέτρα, ἀλλ’ ἀμφίβολον εἶναι ἂν αὐτὰ τὰ μέτρα τηροῦνται θρησκευτικῶς. Μία ἐφημερὶς, ἡ Παλιγγενεσία, λέγει τὰ ἑξῆς·—καὶ πρέπει νὰ δώσωμεν πλήρη πίστιν εἰς αὐτὴν, καθόσον, νομίζω, λαμβάνουν μέρος εἰς τὴν σύνταξίν της καὶ ἄνθρωποι, οἵτινες ἔχουν ἰατρικὰς γνώσεις.— «Μανθάνομεν μετὰ θετικῆς βεβαιότητος, ὅτι ἡ μεταξὺ τῶν ὑπολοίπων καὶ τῶν ἐκ τῆς πόλεως προσερχομένων συνομιλία γίνεται τοσοῦτον πλησίον, δηλ. εἰς ἀπόστασιν μόλις δύω πήχεων, τὸ δὲ χειρότερον, ὅτι καὶ τὰ πράγματα αὐτῶν λαμβάνουσιν οἱ δεύτεροι οὗτοι κρυφίως καὶ οἰκονομικῶς, ὥστε διὰ τὴν ἀσύνετον αὐτὴν αἰσχροκέρδειαν καὶ ἀπιστίαν τῶν φυλάκων κινδυνεύομεν ἡμέραν ἐξ ἡμέρας νὰ μολυνθῶμεν. Παρακαλοῦμεν τὸ ἰατροσυνέδριον καὶ τὸν ἁρμόδιον ὑπουργὸν νὰ ἐπιστήσωσιν ὅλην αὐτῶν τὴν προσοχὴν εἰς τὴν τοιαύτην κατάστασιν, διότι ὅσα λέγομεν ἐβεβαιώθημεν παρ’ αὐτοπτῶν.»

§29ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ (Κυνουρίας.). Καὶ ἐγὼ τὸ βεβαιῶ.

§30Κ. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Τὸ βεβαιῶ καὶ ἐγὼ, καθόσον ἤκουσα ἀπὸ διαφόρους, οἵτινες μετέβησαν εἰς τὰ μέρη ἐκεῖνα τὰ λοιμοκαθαρτικὰ ἵνα λάβωσι συνεντεύξεις μετὰ συγγενῶν καὶ ἄλλων φίλων των, ὅτι γίνεται τοιαύτη παράβασις, τοιαύτη κατάχρησις, ὥστε μόνον ἡ Θεία πρόνοια μᾶς σώζει ἀπὸ τὴν μετάδοσιν. Ἐννοῶ, κύριοι, ὅτι ἡ Ἑλλὰς πρέπει νὰ παρέξῃ ὅλα τὰ μέσα τῆς φιλανθρωπίας εἰς τοὺς ἔξωθεν προερχομένους ὁμογενεῖς ἢ ἀδιαφόρους καὶ ἄλλης φυλῆς ἀνθρώπους, καὶ εἴδατε μάλιστα πόση προσοχὴ κατεβλήθη καὶ ὅλοι ἠγανακτήσαμεν ὅταν πρὸ ἡμερῶν ὁ ἔντιμος Κ. Βαλαωρίτης προσήνεγκεν ἓν τεμάχιον ἄρτου, τὸ ὁποῖον οὐ μόνον δὲν ἦτο δι’ ἀνθρώπους, ἀλλ’ οὔτε διὰ κύνας, καὶ σύμπασα ἡ Βουλὴ ἐξηγέρθη κατὰ τοῦ ὑπαλλήλου ἐκείνου τοῦ λοιμοκαθαρτηρίου Δήλου, ὅστις ἐγένετο ἔνοχος μιᾶς τοιαύτης ἀπανθρωπίας. Ἐξ ἄλλου ὅμως ἀνάγκη ἡ φιλανθρωπία αὕτη νὰ ᾖναι τοιαύτη, ὥστε νὰ μὴ ἐπέλθῃ ἐν τῷ ὀνόματι τῆς φιλανθρωπίας καταστροφὴ εἰς ἡμᾶς αὐτοὺς, εἰς τὸν πολυπαθῆ τοῦτον τόπον. Φαίνεται ὅτι κατὰ μέγα μέρος τὸ προσωπικὸν τὸ ὁποῖον ὑπάρχει πρὸς ἐπιτήρησιν τῶν λοιμοκαθαρτικῶν διατάξεων, δὲν εἶναι ἴσως τὸ κατάλληλον καὶ πρέπει νὰ ἀντικατασταθῇ διὰ προσώπων ἐμπείρων, ἱκανῶν καὶ αὐστηρῶν. Ἐπίσης, ἐπειδὴ πολλὰ πλοῖα συνεκεντρώθησαν εἰς τὴν Ψυττάλειαν ἀπὸ ἐπιχόλερα μέρη, καὶ τὸ στενὸν τοῦ μέρους τούτου προσεγγίζει εἰς τὴν ξηρὰν, δὲν παρέχει τὰς ἐγγυήσεις ἐκείνας τῆς πλήρους ἐφαρμογῆς τῶν λοιμοκαθαρτικῶν διατάξεων, καὶ αἱ συνεντεύξεις τῶν ἐκ τῆς πόλεως πρὸς τοὺς καθαριζομένους ἐκτὸς τοῦ ὅτι εἶναι πολυπληθεῖς καὶ ἀδιάκοποι, γίνονται καὶ διὰ τρόπου ὅλως ἀπροφυλάκτου, ἀνάγκη νὰ παύσῃ καὶ τὸ μέτρον τοῦτο, διότι ἄλλως ἡ μετάδοσις εἶναι βεβαία. Διὰ ταῦτα ἐὰν οἱ παρόντες ὑπουργοὶ ἐγκρίνουν νὰ μᾶς πληροφορήσουν, ἔχει καλῶς· ἄλλως προτείνω νὰ παρουσιασθῇ αὐθωρεὶ ὁ ὑπουργὸς τῶν ἐσωτερικῶν νὰ δώσῃ πληροφορίας, τοσούτῳ μᾶλλον, καθόσον ἤκουσα ἓν γεγονὸς λίαν λυπηρὸν, ὅτι ἐπετράπη εἰ τὰ Σπετσιώτικα πλοῖα κατὰ τὴν κάθοδόν των ἀπὸ Κωνσταντινούπολιν καὶ Ἀλεξάνδρειαν καὶ κατὰ τὴν ἄνοδον ἐξ Εὐρώπης νὰ προσέρχωνται εἰς τὰς Σπέτσας καὶ νὰ μένουν ἐπὶ τρεῖς ἡμέρας ὑπὸ κάθαρσιν.

§31ΤΙΝΕΣ. Δὲν εἶναι πρώτη φορὰ αὐτή.

§32ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Ἐὰν δὲν ᾖναι πρώτη φορὰ, σᾶς λέγω ὅτι τώρα δὲν πρέπει νὰ γείνῃ, εἰς τὴν κατάστασιν εἰς τὴν ὁποίαν εὑρισκόμεθα, πολιορκούμενοι πανταχόθεν ἀπὸ μίαν νόσον τόσον καταστρεπτικήν. Ἀφοῦ ἐδῶ πρὸ τῶν ὀφθαλμῶν τῆς Κυβερνήσεως οἱ φύλακες ἐπιτρέπουν τὴν συνέντευξιν,—χθὲς μάλιστα ἦλθον δύω ἐκ τῶν ὑπὸ κάθαρσιν μέχρι Κανθάρου καὶ περιεπτύσσοντο μὲ δύο φίλους των ἐκ τῆς πόλεως—συλλογισθῆτε ἂν ἠμπορῇ εἰς Σπέτσας νὰ φυλαχθῇ μεταξὺ συγγενῶν καὶ συμπολιτῶν πραγματικὴ κάθαρσις.

§33ΜΠΑΛΑΝΟΣ. Καὶ ἠσπάζοντο ἀλλήλους.

§34ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Νὰ παρουσιασθῇ λοιπὸν ὁ Κ. ὑπουργὸς νὰ μᾶς πληροφορήσῃ περὶ τῶν ληφθέντων μέτρων.

§35ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐμήνυσα τοῦ Κ. ὑπουργοῦ τῶν ἐσωτερικῶν νὰ ἔλθῃ.

§36ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Μάλιστα χθὲς τὸ βράδυ συνέβη, νομίζω, ἓν κροῦσμα εἰς τὸ ἀτμόπλοιον «Ὕδρα» προερχόμενον ἀπὸ Κωνσταντινούπολιν.

§37ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρέπει νὰ ἦσθε καλῶς πληροφορημένοι, διὰ νὰ μὴν ἐμπνέηται φόβους ματαίους.

§38ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Χθὲς συνέβη εἰς Σαλαμῖνα ν’ ἀνταμώσω ἕνα φίλον μου ἐκ Μασσαλίας, πολλὰ δὲ παράπονα μοὶ ἔκαμον οἱ ἐκεῖ καθαριζόμενοι, καὶ ὑπέβαλον μάλιστα ἀναφοράν. Ἡ Κυβέρνησις ἐφρόντισε νὰ συστήσῃ 9 μόνον παραπήγματα, τὰ ὁποῖα θὰ χρησιμεύσουν δι’ ὅλους τοὺς ἐρχομένους ἐκεῖ καὶ ζητοῦντας τὴν κάθαρσιν. Τὰ παραπήγματα αὐτὰ δὲν εἰμὴ χωρητικότητος 10 ἀνθρώπων καὶ ἐγκλείονται 40.

§39ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Τοὺς ἐπλησίασες;

§40ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Μάλιστα.

§41ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔδωσες χέρια;

§42ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Ὄχι, διότι γνωρίζω τοὺς νόμους τῆς καθάρσεως. 290 ἦσαν προχθὲς οἱ καθαριζόμενοι, οἱ ὁποῖοι εἶναι ἀναγκασμένοι νὰ μένουν εἰς τὰ 9 αὐτὰ παραπήγματα, τὰ ὁποῖα καίει ὁ ἥλιος ὅλην τὴν ἡμέραν καὶ εἶναι ἀδύνατον νὰ μένῃ ὁ ἄνθρωπος ἐκεῖ· καὶ ἐὰν δὲν ὑπάρχῃ χολέρα, ἐκεῖ θ’ ἀναπτυχθῇ.

§43ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐμβήκατε μέσα;

§44ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Μὴν ἀστειεύεσαι, διότι μετὰ 15 ἡμέρας θὰ εὑρεθῇς εἰς τὴν αὐτὴν θέσιν. Γνωρίζετε, κύριοι, ὅτι εἰς τὸν Πόρον μένουσι 3 ἢ 4 πλοῖα, τὰ ὁποῖα δὲν ἔχουν καμμίαν δουλειὰν· κάθηνται ἀργὰ καὶ ἠμποροῦν νὰ χωρέσουν ὑπὲρ τοὺς 200 ἀνθρώπους εἰς αὐτὰ, καὶ ὁ ἀὴρ εἶναι καθαρὸς ἀπὸ τὸ κατάστρωμα. Αὐτὰ εἶναι καλὸν νὰ μεταφερθῶσιν εἰς Σαλαμῖνα, νὰ προσδιορισθῇ δὲ ὁ ἀριθμὸς τῶν μελλόντων νὰ καθαρισθῶσιν εἰς Σαλαμῖνα, διότι πληροφοροῦμαι ὅτι θὰ πλακώσουν ὑπὲρ τὰς 3,000 ἀπὸ Κωνσταντινούπολιν.

§45ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ (ὑπουρ. Ἐκκλησιαστικῶν). Ἂν ἀγαπᾷ ἡ Βουλὴ, θέλει ἔλθει ὁ ἁρμόδιος ὑπουργὸς νὰ δώσῃ ὅλας τὰς λεπτομερείας· Ἐν τούτοις ἐγὼ, ἂν οὐχὶ ὡς μέλος τῆς Κυβερνήσεως ἀλλ’ ὡς ἰατρὸς, ἐπειδὴ ὁ κ. Δημητριάδης ἔκαμε διαδήλωσιν, ὅτι δὲν εἶναι ἰατρὸς, ὡς ἰατρὸς λαμβάνω τὸν λόγον ἵνα εἴπω, ὅτι πέπεισμαι ὅτι ἡ συζήτησις περὶ χολέρας δὲν ἠμπορεῖ νὰ ᾖναι ἀντικείμενον συμπολιτεύσεως ἢ ἀντιπολιτεύσεως, διότι ἂν ᾖναι ἀντικείμενον συμπολιτεύσεως ἢ ἀντιπολιτεύσεως, ἕνα ἀπὸ τοὺς δύω δρόμους νὰ ἐκλέξωμεν. Ἡ Κυβέρνησις, κύριοι, ἐνδιαφέρεται τὰ μέγιστα εἰς αὐτὸ τὸ ζήτημα, διότι ἂν ὅλοι φύγωσιν ὅταν ἔλθῃ ἡ χολέρα, ἡ Κυβέρνησις θὰ μείνῃ ἐδῶ νὰ ᾖναι ὑπὸ τὸν πέλεκυν αὐτῆς. Οἱ ὑπουργοὶ, κύριοι, ὡς ἄνθρωποι καὶ αὐτοὶ ἔχουσιν ἄμεσον συμφέρον ὅπως λάβωσιν ὅλα τὰ μέσα, ἵνα ἐμποδίσωσι τὸ μίασμα· ἂν δὲ νομίζητε, ὅτι θὰ ληφθῶσι καταλληλότερα μέτρα τῆς συμπράξει τῆς Βουλῆς, ὁρίσατε, σᾶς παρακαλῶ, μίαν ἡμέραν, μίαν ὥραν, εἰς ἣν δημοσίως νὰ συζητήσωμεν τί μέτρα πρέπει νὰ λάβωμεν, ὅπως παρεμποδίσωμεν τὴν προσβολὴν τῆς χολέρας. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον θὰ μὲ συγχωρήσετε νὰ σᾶς παρατηρήσω, εἶναι τοῦτο, ὅτι τὰ μέτρα τὰ ὁποῖα ἄχρι τοῦδε ἡ Κυβέρνησις ἔλαβεν εἶναι τοιαῦτα, ὁποῖα ἴσως ἴσως ἕνας αὐστηρὸς δικαστὴς ἤθελε τὰ θεωρήσει περιττὰ, καθ’ ὅσον ἀποβλέπει τὴν ἀπομόνωσιν, καὶ ἴσως ἴσως ἠμποροῦσε νὰ μᾶς κατηγορήσῃ τις, ὅτι ἐγγίσαμεν καὶ μέχρις ἐκεῖ ὅπου ἡ φιλανθρωπία ἠδύνατο νὰ μᾶς ὑπαγορεύσῃ νὰ μὴ ἐγγίσωμεν. Πρέπει ὅμως νὰ τὸ εἴπωμεν καθαρὰ, πατρικὰ, ὅτι ἡ χολέρα μᾶς ἐπαπειλεῖ, ὅτι οὐδεμίαν πεποίθησιν ἔχει ἡ Κυβέρνησις, οὐδεμίαν πεποίθησιν πρέπει νὰ ἔχητε ὑμεῖς, ὅτι θὰ ἠμπορέσωμεν μὲ οἱαδήποτε μέτρα νὰ ἐμποδίσωμεν τὸ μίασμα, ἂν ὁ Θεὸς τὸ στείλῃ, διότι ἤδη ἡ Στερεὰ ἐμολύνθη· ἕως ὅτου ἐπρόκειτο νὰ ἐμποδίσωμεν τὴν προσβολὴν ἀπὸ τὴν θάλασσαν, καλῶς, ἀφ’ οὗ ὅμως ἡ στερεὰ ἐμολύνθη, ὑπαγορεύσατέ μας ποῖα μέτρα νὰ λάβωμεν· καὶ ἂν λάβωμεν, ἡ χολέρα θὰ κάμῃ τὸ στάδιόν της καὶ τὸν δρόμον της ἐκεῖνον, τὸν ὁποῖον ἡ νόσος αὕτη κάμει ἀπὸ μίαν περίοδον εἰς ἄλλην, καὶ ἂς μὴ ἐρχώμεθα νὰ φωνάζωμεν, ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν ἔλαβεν ἐκεῖνο τὸ μέτρον ἢ τὸ ἄλλο, ἀλλ’ ἐμβριθῶς καὶ εἰλικρινῶς νὰ δώσωμεν ἐνώπιον τοῦ γενικοῦ κινδύνου, νὰ δώσωμεν τὴν γνώμην ἡμῶν. Ὡς πρὸς τὰ μέτρα δὲ ταῦτα, πιστεύω τοὐλάχιστον, μᾶς θεωρεῖτε εἰλικρινεῖς, καθ’ ὅσον πρόκειται καὶ περὶ τῶν κεφαλῶν μας.

§46Κ. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Ἐλάβατε μέτρα πολλὰ καὶ καλὰ, παρατηρῶ ὅμως, ὅτι κατὰ τὴν ἐφαρμογήν των ἀποτυγχάνουν εἰς τὴν ἐκλογὴν τῶν ὀργάνων τῆς ὑπηρεσίας.

§47ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Κύριε Δημητριάδη, τὰ γεγονότα αὐτὰ, συγχωρήσατέ μοι τὴν εἰλικρίνειαν, ἅτινα ἔχετε εἰς χεῖράς σας, καὶ ἂν τυχὸν ἦναι ἀκριβῆ, δὲν ἔπρεπε νὰ μᾶς τὰ εἰπῆτε ἀπὸ τοῦ βήματος, προκειμένου περὶ χολέρας, προκειμένου περὶ τοιούτου νοσήματος, προκειμένου νὰ ἐνσπείρωμεν τὸν τρόμον εἰς τὴν κοινωνίαν· ἔπρεπε νὰ μᾶς τὰ εἰπῆτε ἰδιαιτέρως καὶ ἔστε βέβαιοι, ὅτι ἡμεῖς ἠθέλαμεν δεχθῆ ὅ,τι ἦτο ἀνάγκη νὰ δεχθῶμεν ἵνα προληφθῇ τὸ κακόν. Καθ’ ὅσον δὲ ἀποβλέπει τὸ κροῦσμα, σήμερον ἔλαβον τὴν ἔκθεσιν, τὴν ὁποίαν ἔστειλεν ὁ ἰατρὸς ὁ ὁποῖος εἶδε τὸν ἄῤῥωστον. Δύναμαι δὲ νὰ σᾶς διαβεβαιώσω ὡς ἰατρὸς καὶ οὐχὶ ὡς μέλος τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι οὐδεὶς ἰατρὸς εἰς τὸν κόσμον, ὅστις νὰ θεωρήσῃ τὸ κροῦσμα ἐκεῖνο ὡς κροῦσμα χολέρας· δὲν εἶναι παρὰ κροῦσμα ἐμέτου καὶ διαῤῥοίας.

§48ΧΑΤΖΗ ΑΝΑΡΓΥΡΟΥ (ὑπουρ. Ἐσωτερικῶν). Ἤκουσα, κύριοι, ἐν τῇ ἀπουσίᾳ μου, ὅτι ἐγένετο λόγος περὶ τῆς νόσου ἥτις μᾶς ἐπαπειλεῖ· πιστεύω, ὅτι ἡ Βουλὴ θέλει νὰ ἀκούσῃ ποῦ εὑρισκόμεθα, χρεωστῶ δὲ νὰ σᾶς τὸ εἴπω μὲ τὸν ἐπισημότερον τρόπον ἵνα καθησυχάσῃ ὁ φίλος μας κύριος Δημητριάδης. Μόλις διεδόθη δι’ ἀλληλογραφίας καὶ δι’ ἄλλων εἰδήσεων, ὅτι εἰς τὴν Αἴγυπτον καὶ εἰς τὴν Συρίαν καὶ εἰς ἄλλα μέρη τῆς ἄνω Τουρκίας διεδόθη τὸ νόσημα, καὶ ἀμέσως ἡ Κυβέρνησις ἔσπευσε νὰ λάβῃ ὅλα τὰ κατάλληλα μέτρα. Σᾶς εἶναι γνωστὸν ὅτι ἐσυστήθη λοιμοκαθαρτήριον ἐν τῇ νήσῳ Θήρᾳ μὲ ὅλας τὰς ἀντιστάσεις τῶν κατοίκων· εἰς τὴν Δῆλον ἐπίσης ὡς οὖσαν εἰς τὸ κέντρον ὅπου συνεκεντρώθησαν πολλοί. Ἐπῆλθον ὅμως καὶ πολλὰ κακά· ἡ Κυβέρνησις ἐβιάσθη νὰ λάβῃ ὅλα τὰ κατάλληλα μέτρα νὰ στείλῃ ἐκτάκτους ταχυδρόμους διὰ νὰ καθησυχάσῃ τοὺς πολίτας. Τὸ ἄλλο μέτρον τὸ ὑγειονομικὸν ἦτο νὰ ζητήσωμεν λοιμοκομεῖον εἰς τὴν Σκίαθον, καὶ ἐκεῖ ἐπίσης ἀντεστάθησαν, ἀλλ’ ἡ Κυβέρνησις τοὺς ἐπέβαλε τὸν νόμον στείλασα ἐκτάκτως πλοῖον. Ἐρχόμεθα εἰς τὸ ἄλλο πλευρὸν τῆς Δυτ. Ἑλλάδος. Εἰς τὴν Κέρκυραν ὑπάρχει λοιμοκομεῖον, ὡσαύτως καὶ εἰς τὴν Κεφαλληνίαν, εἰς μίαν ἐκεῖ πλησίον νῆσον. Ἐσχάτως ἐσυστήσαμεν καὶ ἕτερον κέντρον ἐντὸς τοῦ Κορινθιακοῦ κόλπου. Τώρα ἔρχεται τὸ ἕτερον ζήτημα· θὰ ᾖναι ἱκαναὶ αἱ ἐκεῖ ἀρχαὶ νὰ ἐκτελέσουν ὅλα των τὰ χρέη; Τοῦτο δὲν ἐξαρτᾶται ἀπὸ ἡμᾶς, ἐξαρτᾶται ἀπὸ τὴν καλὴν θέλησίν των, ἀπὸ ἡμᾶς ἐξαρτᾶται νὰ τοὺς τιμωρήσωμεν.

§49ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Καὶ ἀπὸ τὴν καλὴν ἐκλογὴν τοῦ προσωπικοῦ.

§50ΧΑΤΖΗ ΑΝΑΡΓΥΡΟΥ (ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Τοῦτο εἶναι ἀνεξάρτητον ἀπὸ τὴν νομοθετικὴν ἐξουσίαν, διότι συνιστῶνται πολλοὶ ὡς καλοὶ, μετὰ ταῦτα ὅμως ἀποδεικνύονται κακοὶ διὰ τὴν ὑπηρεσίαν, ὡς ἀπεδείχθη εἰς τὸν ἐπιστάτην τοῦ λοιμοκαθαρτηρίου τῆς Δήλου, τὸν ὁποῖον ἐσπεύσαμεν ἀμέσως νὰ ἀντικαταστήσωμεν, καὶ ἐλάβομεν τὰ προσήκοντα μέτρα ὅπως αἱ ὑγειονομικαὶ ἀρχαὶ ἐκτελῶσι τὸ καθῆκόν των. Ἡμεῖς λοιπὸν, Κύριοι, ἐλάβομεν ὅλα τὰ κατάλληλα μέτρα καὶ νομίζω ὅτι ἡ Βουλὴ δύναται νὰ μείνῃ ἥσυχος· παρακαλοῦμεν μόνον αὐτὴν νὰ ἐπιψηφίσῃ τὴν πίστωσιν, ὅταν τὴν φέρωμεν.

§51Κ. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Ἐγὼ, Κύριοι, ἦλθον νὰ διαβεβαιώσω τὴν Κυβέρνησιν περὶ τῶν διατρεχόντων χωρὶς νὰ εἶχον ποσῶς σκοπὸν νὰ τῆς ἀποδώσω καμμίαν αἰτίασιν, καθόσον, ὁμολογητέον, ἡ Κυβέρνησις ἔλαβεν ἐξ ἀρχῆς πολλὰ καὶ καλὰ μέτρα. Τὸ ἀντικείμενον τοῦτο ἐνδιαφέρει τοὺς πάντας, καὶ τοὺς μὲν καὶ τοὺς δὲ, καὶ μὲ ἠνάγκασεν ἴσα ἴσα τὸ ἐνδιαφέρον, τὸ ὁποῖον ἔχει ἀδιακρίτως ἅπασα ἡ κοινωνία, καὶ ἐγὼ αὐτὸς νὰ λάβω αὐτὰς τὰς πληροφορίας, καὶ σπεύδω νὰ διαφωτίσω τὴν Κυβέρνησιν ἵνα ἐπιστήσῃ σπουδαίως καὶ ἐντόνως τὴν προσοχήν της εἰς τὴν θρησκευτικὴν ἐφαρμογὴν τῶν μέτρων αὐτῶν. Τώρα ἐγένετο καλὸν διότι τὰ εἴπομεν ἀπὸ τοῦ βήματος; Ἐγὼ νομίζω ὅτι ἐγένετο, διότι ἐγένετο συζήτησις καὶ μανθάνει ἐπισήμως ἡ κοινωνία ὅτι δὲν ὑπάρχει κροῦσμα, ὅτι ἡ Κυβέρνησις φροντίζει καὶ θέλει φροντίσει, καὶ ἑπομένως διασκεδάζονται οἱ φόβοι της. Ἰδοὺ τὸ καλὸν τὸ ὁποῖον ἐπήγασεν ἐκ τῆς ἐπερωτήσεώς μου ταύτης.

§52ΚΑΡΑΛΙΒΑΝΟΣ. Ἐπειδὴ εἶμαι καὶ ἐγὼ ἰατρὸς, θέλω νὰ εἴπω ὀλίγα τινά. Εἶναι ἐπαινετὴ ἡ Κυβέρνησις δι’ ὅλα τὰ μέτρα τὰ ὁποῖα ἔλαβε, καὶ πρέπει νὰ ὁμολογήσωμεν ὅτι ἔκαμε καὶ ἔτι περισσότερα παρ’ ὅ,τι ἠδύνατο νὰ κάμῃ. Γνωρίζετε πάντες τὰς δυσκόλους περιστάσεις, εἰς τὰς ὁποίας εὑρίσκεται τὸ ταμεῖον, καὶ αὐτὰ τὰ πράγματα ἵνα γείνουν χρειάζονται χρήματα πολλά. Ἐγένοντο παραπήγματα καὶ εἰς τὴν Δῆλον καὶ εἰς τὴν Σαλαμῖνα καὶ ἀλλοῦ· εἶναι ὀλίγα, πρέπει νὰ γείνουν περισσότερα, καὶ διὰ τοῦτο ἡ Βουλὴ πρέπει νὰ χορηγήσῃ τὰ μέσα ψηφίζουσα μίαν πίστωσιν. Ἔρχομαι ὅμως εἰς ἕτερόν τι, ἐπειδὴ ἀνήκω εἰς ναυτικὸν μέρος καὶ ἐπειδὴ εἰς τὰ ναυτικὰ μέρη γνωρίζετε ὅτι οἱ προσερχόμενοι ἀπὸ μεγάλα ταξείδια ὑπάρχει ἐπιθυμία μεγάλη νὰ ἐξέλθωσιν, καὶ ἐνίοτε, Κύριοι, καὶ διὰ νυκτὸς ἐπισκέπτονται τὰ σπήτια των. Ἅμα δὲ ἠκούσθη ὅτι τὰ πλοῖα τὰ προερχόμενα ἀπὸ ἐπιχόλερα μέρη ἤθελον προσδιορισθῆ νὰ μεταβαίνουν εἰς τὰς πατρίδας των πρὸς κάθαρσιν, ἅμα μάλιστα ἐγένετο λόγος εἰς τὴν Ὕδραν, αὕτη δι’ ἀναφορᾶς παρεκάλεσε νὰ ἀνακληθῇ τὸ μέτρον αὐτὸ, διότι ὁ λιμὴν ἐκεῖ εἶναι πολὺ στενὸς καὶ δὲν δύνανται νὰ μένωσι πλοῖα· καὶ ἐὰν τοῦτο συμβαίνῃ, εἶμαι ἐναντίας ἰδέας, ὅτι δὲν πρέπει νὰ ἐπιτραπῇ εἰς τὰ πλοῖα τὰ Σπετσιώτικα νὰ μεταβαίνουν εἰς τὰς Σπέτσας διὰ τὸν λόγον τὸν ὁποῖον προεξέθηκα. Τὸ βέβαιον εἶναι ὅτι ἀκόμη δὲν γνωρίζεται πῶς μεταδίδεται ἡ νόσος αὕτη. Πολλαὶ ὑπῆρξαν αἱ θεωρίαι, καὶ ἂν θέλετε, πρό τινος καιροῦ, ὅταν μάλιστα ἀπεβίωσεν ὁ μακαρίτης Κατσάκος ἐν Γερμανίᾳ, δὲν ὑπῆρχε κάθαρσις· ἦτον ἐλεύθερα ὅλα, ἐπειδὴ δὲν ἐγνωρίζετο ἡ φύσις αὐτῆς τῆς ἀσθενείας, οὔτε ἡ θεραπεία αὐτῆς, διότι βλέπομεν ἕνας νὰ πίνῃ κρύον νερὸν καὶ νὰ θεραπεύεται καὶ ἄλλος νὰ πίνῃ κρύον νερὸν καὶ νὰ ἀποθνήσκῃ.

§53ΒΑΛΑΣΣΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸν λόγον, Κ. Πρόεδρε.

§54ΚΑΡΑΛΙΒΑΝΟΣ. Ἐὰν θέλωμεν νὰ ἔλθωμεν εἰς ἰατρικὰς θεωρίας, ἠμποροῦμεν νὰ ἐξαντλήσωμεν ἡμέρας. Πρέπει νὰ φροντίζωμεν ὅσον εἶναι δυνατὸν περὶ τῆς ἀραιώσεως.

§55ΒΑΛΑΩΡΙΤΗΣ. Νὰ φύγωμεν.

§56ΚΑΡΑΛΙΒΑΝΟΣ. Εἰς τὰς Σπέτσας δὲν πρέπει νὰ συγχωρηθῇ νὰ πηγαίνουν πλοῖα, διότι τὸ μέρος αὐτὸ κατοικεῖται, ἀλλὰ πρέπει νὰ ἐκλεχθῇ μέρος, τὸ ὁποῖον νὰ ᾖναι ἀκατοίκητον. Περὶ τούτου συνωμίλησα μετὰ τοῦ Κ. Ὀρφανίδου καὶ εἶπον ὅτι ὅλα τὰ πλοῖα τὰ προερχόμενα ἀπὸ ἐπιχόλερα μέρη τῆς Ἀνατολῆς εἴτε ἀπ’ ἄλλα, ἐὰν θέλουν νὰ ὑποστῶσιν μίαν κάθαρσιν εἰς Ἑλλάδα, δὲν πρέπει νὰ συγκεντρώνωνται ὅλα εἰς Σαλαμῖνα, διότι εἶναι μέρος τὸ ὁποῖον πολὺ εὐκόλως δύναται νὰ ἔχῃ συγκοινωνίαν καὶ μὲ τὴν πρωτεύουσαν καὶ μὲ τ’ ἄλλα μέρη.

§57ΛΕΩΝ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Τί ὠφελεῖ αὐτὴ ἡ συζήτησις τώρα;

§58ΣΩΤ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ν’ ἀφήσωμεν εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ πράξῃ ὅ,τι εἶναι τοῦ πατριωτισμοῦ καὶ τοῦ καθήκοντός της.

§59ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αὐτὸ εἶπα καὶ ἐγὼ προτήτερα.

§60ΚΑΡΑΛΙΒΑΝΟΣ. Ἐπειδὴ ἡ Κυβέρνησις εἶναι παροῦσα, καὶ ἐπειδὴ ἐδόθη ἀφορμὴ, διὰ τοῦτο τὰ εἶπα.

§61ΣΩΤ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἡ Κυβέρνησις ἂν ἔχῃ ἀνάγκην τῆς συνδρομῆς τῶν βουλευτικῶν σωμάτων, ἂς φέρῃ πρότασιν.

§62ΚΑΡΑΛΙΒΑΝΟΣ. Εἶπον λοιπὸν, ὅτι τὰ πλοῖα ἐκεῖνα καλὸν εἶναι νὰ πηγαίνουν εἰς τὸ Κοτρολόμβο, μίαν νῆσον ἡ ὁποία εἶναι κοντὰ εἰς τὴν Ἰθώμην· εἶναι ἀκατοίκητος καὶ ἀσφαλέστατος λιμὴν, καὶ ἐκεῖ ἠμποροῦν νὰ ἔχουν ὅλα τ’ ἀναγκαῖα. Ὅσα δὲ πλοῖα εἶναι διὰ νὰ ἔλθουν ἐδῶ πλησίον, εἶπον νὰ πηγαίνουν εἰς Πόρτο Χέλι καὶ ὄχι εἰς τὰς Σπέτσας.

§63Χ. ΑΝΑΡΓΥΡΟΣ. (ὑπουργ. ἐσωτερ.) Δύω λέξεις θὰ εἰπῶ εἰς ἀπάντησιν. Εἴπατε, ὅτι δὲν ἐπιτρέπετε εἰς τὰ πλοῖα νὰ καθαρίζωνται ἐπὶ τῆς νήσου Σπετσῶν. Φαίνεται ὅτι ὁ ἔντιμος προλαλήσας δὲν γνωρίζει τὴν γεωγραφικὴν θέσιν τῶν Σπετσῶν.

§64ΚΑΡΑΛΙΒΑΝΟΣ. Πολὺ καλὰ τὴν γνωρίζω.

§65Χ. ΑΝΑΡΓΥΡΟΣ. Σᾶς λέγω λοιπὸν, ὄχι διότι θέλω νὰ περιποιηθῶ τὴν πατρίδα μου, ἀλλὰ κατὰ καθῆκον, ὅτι πρὸ ἐτῶν εἶναι καταδικασμένη ἡ ναυτιλία τῶν Σπετσῶν νὰ ὑπάγῃ εἰς Ὕδραν πρὸς κάθαρσιν, ἐνῷ ὁ ἐκεῖ λιμὴν εἶναι πολλὰ στενός. Ὑπάρχει μάλιστα διαμαρτύρησις προκατακλυσμιαία, καὶ ἡ Κυβέρνησις μετὰ τὰ 1855 ἀπεφάσισεν ὥστε τὰ ἐπιτόπια πλοῖα νὰ καθαρίζωνται ἐκεῖ εἰς τὴν νῆσον Σπετσῶν. Τώρα τὸ ζήτημα εἶναι ἂν τὸ μέρος αὐτὸ ᾖναι κατάλληλον, καὶ σᾶς πληροφορῶ ὅτι τὸ λοιμοκαθαρτήριον ἀπέχει πολὺ ἀπὸ τὴν πόλιν. Εἶναι εἰς τὸ ἄλλο ἄκρον τῆς νήσου· εἴθε νὰ ἦσαν ὅλα τὰ λοιμοκαθαρτήρια τοῦ Κράτους εἰς αὐτὴν τὴν θέσιν ἀπέναντι τῶν πόλεων.

§66ΠΟΛΛΟΙ. Ἀρκετά.

§67ΒΑΛΑΣΣΟΠΟΥΛΟΣ. Μὴ νομίζετε ὅτι εἶναι ἀρκετά· εἶναι σπουδαῖον ἀντικείμενον διὰ τὴν ὑγείαν τοῦ κόσμου. Δὲν εἶμαι σύμφωνος μὲ τοὺς διατεινομένους ὅτι τὰ φῶτα τῆς Βουλῆς, ὅταν μάλιστα ὑπάρχουν εἰς αὐτὴν ἐπιστημονικαὶ εἰδικότητες, δὲν δύνανται νὰ φωτίζουν τὴν Κυβέρνησιν καὶ νὰ διορθόνουν μερικὰ ἡμαρτημένα, τὰ ὁποῖα ἠμποροῦν νὰ καταστρέψουν τὴν κοινωνίαν. Ναί μὲν ἡ Κυβέρνησις ἔχει π. χ. τὴν συνδρομὴν τῆς ἐπιστήμης, τὸ Ἰατροσυνέδριον καὶ ἄλλα, ἀλλ’ εἶναι μερικὰ πράγματα, τὰ ὁποῖα ἕκαστος βουλευτὴς ἐξ ἰδίας ἀντιλήψεως ἠμπορεῖ νὰ συμβουλεύσῃ, καὶ δὲν νομίζω ἄτοπον ἀπὸ τοῦ βήματος νὰ δίδῃ κανεὶς μίαν συμβουλήν, τόσῳ μᾶλλον, καθόσον ὁ ἔντιμος προλαλήσας βουλευτὴς Γαλαξειδίου εἶπε μερικὰς ἰδέας, αἱ ὁποῖαι δὲν εἶναι πλέον en currant μὲ τὴν ἐπιστήμην. Διότι ναὶ μὲν κατ’ ἀρχὰς ἡ ἐπιστήμη δὲν εἶχεν ἀνακαλύψει οὔτε τὴν πορείαν, οὔτε τὴν ἀρχὴν τῆς νόσου αὐτῆς, ἐσχάτως ὅμως ὅλοι οἱ ἰατροὶ παρεδέχθησαν ὅτι ἡ νόσος αὕτη εἶναι μολυσματική. Τοῦτο εἶναι σπουδαῖον, διότι τότε ἔχομεν νὰ προφυλαχθῶμεν. Δι’ αὐτὸν τὸν λόγον ὅλαι αἱ Κυβερνήσεις παρεδέχθησαν τὰ λοιμοκαθαρτήρια. Ἡ Κυβέρνησις λοιπὸν τρέχουσα κατόπιν τῆς ἐπιστήμης, ἐθεώρησε τὴν νόσον αὐτὴν μολυσματικὴν καὶ ἔλαβε τὰ ἀναγκαῖα μέτρα. Ἔρχομαι ὅμως νὰ εἴπω ἐὰν τὰ μέτρα αὐτὰ ἦναι κατάλληλα, ἐὰν ἡ συγκέντρωσις ἢ ἡ διασπορὰ τῶν λοιμοκαθαρτηρίων ᾖναι καλλιτέρα. Ἠξεύρετε ὅτι ἡ Ἑλλὰς καταβρέχεται ἀπὸ τὴν θάλασσαν, ὥστε, ἐὰν δὲν συγκεντρώσωμεν τῳόντι εἰς ἓν λοιμοκαθαρτήριον κεντρικὸν ὅλους τοὺς προερχομένους ἀπὸ ἐπιχόλερα μέρη, εἶναι ἀδύνατον ν’ ἀποφύγωμεν τὴν νόσον. Πολλοὶ ἀπέκρουσαν αὐτὸ τὸ μέτρον καὶ εἶπον ὅτι πρέπει νὰ διασπείρωμεν τὰ λοιμοκαθαρτήρια, ἀλλὰ τοῦτο ἀντίκειται εἰς τὴν ἐπιστήμην, διότι παρετηρήσαμεν ὅτι αὐτὴ ἡ νόσος εἰσῆλθεν εἰς τὴν Εὐρώπην ἕνεκα τούτου. Μία μόνον δυσκολία ὑπάρχει· θὰ δυνηθῇ ἡ Κυβέρνησις ἐκ τῶν ἐνόντων μέσων νὰ καταστήσῃ ἓν γενικὸν λοιμοκαθαρτήριον; Πρέπει αὐτὸ τὸ μέρος νὰ ᾖναι κατοικημένον ἢ ἀκατοίκητον; Ἐὰν ἡ Κυβέρνησις εἶχεν ἄφθονα τὰ μέσα, ἤθελον συμφωνήσει μὲ τὴν γνώμην τοῦ προλαλήσαντος, ὅτι πρέπει νὰ ᾖναι τὸ μέρος ἀκατοίκητον. Ἀλλὰ δυστυχῶς δὲν ὑπάρχουν. Τότε πρέπει νὰ γένῃ ἄλλως πως. Εἴδατε ὅτι ὁ Κ. Βαλαωρίτης ἔφερεν ἕνα ἄρτον, ὁ ὁποῖος ἐδίδετο εἰς τοὺς χολεριῶντας καὶ δὲν ἦτο οὔτε διὰ κύνας, διότι ἡ Δῆλος εἶναι μακρὰν τῆς Κυβερνήσεως καὶ οἱ ὑπάλληλοι κατεχράσθησαν τὸν νόμον. Λέγω λοιπὸν, ὅτι τὸ μέρος αὐτὸ νὰ ᾖναι κατοικημένον, ἀλλὰ νὰ ᾖναι νῆσος καὶ πλησίον τῶν ὀμμάτων τῆς Κυβερνήσεως, καὶ ὡς τοιοῦτον μέρος προτείνω τὴν Αἴγιναν, διότι ἐκεῖ ἡ Κυβέρνησις ἠμπορεῖ νὰ στείλῃ καὶ πολεμικὰ πλοῖα καὶ στρατόν.

§68ΚΑΡΑΛΙΒΑΝΟΣ. Αὐτὸ εἶναι τὸ ἄσυλον πολλῶν οἰκογενειῶν.

§69ΒΑΛΑΣΣΟΠΟΥΛΟΣ. Οἰκογένειαι δὲν πηγαίνουν ἐκεῖ τώρα· εἶναι μόνον οἱ κάτοικοι, οἱ ὁποῖοι ἠμποροῦν νὰ περιορισθοῦν, καὶ ἠμπορεῖ νὰ τραβηχθῇ ἓν κορδόνι ἢ γραμμὴ διὰ τὴν κάθαρσιν. Ὅταν ὑπάρχουν πολλὰ λοιμοκαθαρτήρια, ἔχει πολλὰς θύρας ἡ χολέρα, ἐνῷ εἰς τὴν Αἴγιναν ὑπάρχει μόνον μία θύρα. Ἠμποροῦν οἱ ἄνθρωποι νὰ ἔχουν ὅλα τ’ ἀναγκαῖα, καὶ κατοικίας καὶ τροφὴν καὶ φύλαξιν, ἐνῷ εἰς μίαν ἔρημον δὲν ὑπάρχει τίποτε. Ἐὰν προτιμήσῃ αὐτὸ τὸ σύστημα ἡ Κυβέρνησις, νὰ διασπείρῃ εἰς ὅλην τὴν ἐπιφάνειαν τῆς Ἑλλάδος τοὺς χολεριῶντας, νομίζω ὅτι θὰ φέρῃ τὴν νόσον γρήγορα. Συμβουλεύω λοιπὸν τὴν Κυβέρνησιν νὰ συγκεντρώσῃ ὅλους εἰς ἓν μέρος καὶ τότε καὶ τὰ ἔξοδα εἶναι ὀλιγώτερα καὶ τὰ μέσα ἀφθονώτερα.

§70ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Συμφωνῶ καὶ ἐγὼ, ὅτι, ἂν θέλετε νὰ συζητήσητε σήμερον περὶ χολέρας, δὲν τελειόνομεν ποτὲ, ἀλλ’ εἰς τὰς παρατηρήσεις, τὰς ὁποίας ἔκαμεν ὁ ἔντιμος προλαλήσας, ὀφείλω νὰ ἀντιτάξω τὰ ἑπόμενα, διότι καὶ ἡ Κυβέρνησις ἐσκέφθη περὶ Αἰγίνης, ἀλλ’ ἠξεύρετε τί ἰδέα ἦλθεν; ὅτι, ἂν ἄλλοτε οἱ Ἀθηναῖοι οἱ παλαιοὶ κυριεύσαντες τὴν Αἴγιναν, κατεδίκασαν τοὺς Αἰγινίτας νὰ ἐβγάλουν τὸ ἓν μάτι καὶ νὰ κόψουν τὸ ἓν χέρι, ἡμεῖς δὲν ἔχομεν δικαίωμα νὰ εἴπωμεν εἰς τοὺς Αἰγινίτας, σταθῆτε ἐδὼ νὰ σᾶς κουβαλήσωμεν ὅλους τοὺς χολεριασμένους. Ἐὰν ὁ ἔντιμος ἀντιπρόσωπος Σπάρτης νομίζῃ, ὅτι ἔχομεν αὐτὸ τὸ δικαίωμα, ἡμεῖς ἡ Κυβέρνησις νομίζομεν, ὅτι δὲν ἔχομεν αὐτὸ τὸ δικαίωμα. Καθόσον ἀφορᾷ τὴν παρατήρησιν, ὅτι πρέπει νὰ κάμωμεν ἓν μόνον λοιμοκαθαρτήριον, ὀφείλω εἰς τὸν ἔντιμον βουλευτὴν νὰ εἴπω, ὅτι μίαν φορὰν ὅπου ὁμιλοῦμεν ἀπὸ τοῦ βήματος περὶ αὐτῶν τῶν πραγμάτων, πρέπει νὰ λέγωμεν τὴν ἀλήθειαν καθαρὰν καὶ νὰ εἴπωμεν, ὅτι ἡ χολέρα, ὅσα καὶ ἂν κάμωμεν, δεικνύει ὅτι θὰ κάμῃ τὴν περίοδόν της, καὶ μὴ μᾶς εἴπουν ἔπειτα, ὅτι, ἐπειδὴ δὲν ἐκάμαμεν ἓν λοιμοκομεῖον, ἀλλὰ πολλὰ, διὰ τοῦτο ἡ χολέρα ἦλθε. Σᾶς τὸ λέγω ἀπὸ τοῦδε, ἡ χολέρα μᾶς ἔχει περικυκλωμένους ἀφ’ ὅλα τὰ μέρη καὶ ὅλα δεικνύουν ὅτι θὰ κάμῃ τὴν περίοδόν της. Ἐκτὸς τούτου ἓν μόνον λοιμοκαθαρτήριον πῶς θὰ τὸ συστήσωμεν; πῶς θὰ τὸ διατηρήσωμεν; Εἰς τὰς ἀρχὰς ἀμέσως ἐπροσπαθήσαμεν νὰ κάμωμεν ἓν λοιμοκαθαρτήριον εἰς τὴν Δῆλον, ἀλλὰ διότι τὰ εἰσερχόμενα πλοῖα ἔρχονται πανταχόθεν, εἶναι ἀνάγκη νὰ ἔχωμεν καὶ πολλὰ λοιμοκαθαρτήρια· δὲν ἔχομεν τὰ μέσα, μὲ ἓν λοιμοκαθαρτήριον τότε θὰ φέρωμεν τὴν χολέραν πυλὺ ὀγλιγωρότερα παρ’ ὅταν, ἐὰν ὁ Θεὸς θέλῃ νὰ μᾶς τὴν στείλῃ, θὰ ἔμβῃ ὅταν ἔχωμεν πολλά.

§71ΠΟΛΛΟΙ. Ἀρκεῖ.

§72ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μεταβαίνομεν εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν.

§73ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ. Μίαν παρατήρησιν· εἶπεν εἷς Κ. βουλευτὴς, ὅτι ἡ νῆσος εἶναι πολὺ στενὴ, καὶ ὅτι τὰ παραπήγματα δὲν ἐπαρκοῦν· λέγω, ὅτι ὑπάρχουν πλοῖα περιττὰ ἐν Πόρῳ, τὰ ὁποῖα ἠμποροῦν νὰ χρησιμεύσουν.

§74ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ἤκουσεν ὁ κόσμος ἀρκετὰ περὶ χολέρας.

§75ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Δὲν ἔχομεν πλοῖα. Ὁ ὑπερβολικὸς φόβος μακρὰν τοῦ νὰ ἐλαττώσῃ τὸν κίνδυνον, τὸν ἐπηύξανε καὶ θὰ σᾶς τὸ ἀποδείξω. Εἶναι ἀναντίῤῥητον, ὅτι ἡ Σύρος καὶ οἱ κάτοικοι αὐτῆς ἐκυριεύθησαν ἀπὸ ὑπερβολικὸν φόβον, καὶ ἠξεύρετε ποῖα τὰ ἀποτελέσματα; ὅτι ἡ Σύρος κατὰ ταύτην τὴν στιγμὴν ἀποῤῥοφᾷ ὄχι μόνον ἕνα ἀκταιωρὸν, ἀλλὰ 4 ἀκταιωροὺς, διότι ἡ Σύρος δεσπόζεται ἀπὸ τὴν χολεροφοβίαν εἰς ἕνα βαθμὸν ἀνήκουστον. Ἐκεῖ ὑπάρχει ἡ Ἀφρόεσσα, πολεμικὸν πλοῖον, ἀτμοημιολία· ἐκεῖ ὑπάρχει ὁ Ὄθων, νῦν ὀνομαζόμενος αἱ Ἀθῆναι· ἐκεῖ ὑπάρχει ἡ Κῦθνος, ἡμιολία· ἐκεῖ ὑπάρχει ἡ λιβυρνὶς, ἥτις ἦτο πλησίον τῆς Χαλκίδος, καὶ ἄλλαι δύω λέμβοι, αἱ ὁποῖαι ὁλονὲν καταγίνονται εἰς τὸ νὰ προφυλάξουν τὴν Σύρον καὶ νὰ κάμουν τὴν περὶ τὴν Δῆλον ὑπηρεσίαν. Ἤλπισα, Κύριοι, ὅτι ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ κράτους ἦτο ἀρκετὰ γνωστὸς εἰς τοὺς ζητοῦντας πλοῖα, διὰ νὰ γνωρίζουν ὅτι ὅλα τὰ πλοῖα τῆς Ἑλλάδος τὰ ἐν ἐνεργείᾳ εἶναι ἑπτά· ἐξ αὐτῶν τὰ 3 ἐπισκευάζονται κατὰ ταύτην τὴν στιγμὴν. Ἐπεθύμουν νὰ μάθω ποῦ εἶναι τὰ πλοῖα, πόθεν θὰ πορισθῶμεν τοὺς ἄνδρας ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι θὰ κάμουν τὴν ὑπηρεσίαν, τὴν ὁποίαν ὑπέδειξάν τινες τῶν προλαλησάντων.

§76ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ. Τὰ ἐν ἐνεργείᾳ πλοῖα.

§77ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Γνωρίζω ὅτι εἶσθε ὑπουργὸς τῶν ναυτικῶν ἄλλοτε καὶ θὰ ἀπαντήσω. Εἰς Σκιάθον ἔχομεν ἀνάγκην ἀτμοπλοίου, καὶ διὰ νὰ τὸ στείλωμεν εἴμεθα ἠναγκασμένοι νὰ ἀποσύρωμεν τὴν Ἀφρόεσσαν ἀπὸ Δῆλον· εἰς Πάτρας ζητοῦν μεγαλοφώνως πλοῖον, δὲν ἔχομεν· εἰς Μεσολόγγιον ζητοῦν μεγαλοφώνως πλοῖον, δὲν ἔχομεν· εἰς ἄλλα μέρη τῆς Ἑλλάδος ζητοῦν πλοῖα καὶ πλοῖα δὲν ἔχομεν. Τώρα ἐνθυμούμεθα ὅτι εἰς Πόρον ὑπάρχουν 3 σεσηπότα πλοῖα, τὰ ὁποῖα οὔτε νὰ κινηθῶσι δύνανται, οὔτε νὰ ἐπισκευασθῶσιν· εἶναι ὁ Ὀρφεὺς, ἡ Ἀριάδνη καὶ ὁ Λουδοβῖκος· ὁ Ὀρφεὺς δὲν ἐπισκευάζεται μήτε μετὰ 1 ἔτος, κάμνει νερὰ καὶ χρησιμεύει ὡς πλοῖον κάτεργον· ἡ Ἀριάδνη ἐπίσης κάμνει νερὰ καὶ εἶναι ἀκίνητος· μόνον πλοῖον, τὸ ὁποῖον ἴσως μετὰ 20–25 ἡμέρας ἠμπορεῖ νὰ ᾖναι ἕτοιμον, εἶναι ὁ Λουδοβῖκος, τὴν σήμερον ὀνομαζόμενος Μεσολόγγιον. Ἀλλ’ ὑποθέσατε ὅτι ἔχομεν τὸ Μεσολόγγιον εἰς Σαλαμῖνα· τὴν ἰδίαν ἡμέραν φθάνει πλοῖον μὲ ἐπιβάτας ἀπὸ ἐπιχόλερον μέρος, μὲ ἐπιβάτας, πόσους θέλετε; 20, 30, 50. Αὐτοὶ θὰ ἐπιβιβασθῶσιν ἐπὶ τοῦ Μεσολογγίου· τὴν ἐπιοῦσαν φθάνουν 10 ἄλλα πλοῖα μὲ πολλοὺς ἄλλους ἐπιβάτας· τί θὰ τοὺς κάμωμεν; Αὐτὸ ὑπεδουλώθη διὰ 10 ἡμέρας πρὸς χρῆσιν 20, 10, ἴσως καὶ 7 ἐπιβατῶν. Τώρα βλέπετε, ὅτι διὰ τῆς ἐκτελέσεως τοῦ σχεδίου τούτου θυσιάζετε ἓν πλοῖον, ἀφαιρεῖτε ἓν μέσον πολὺ σπουδαιότερον δι’ ἄλλας χρήσεις, διατί; διὰ μίαν στιγμήν, διότι ἀπέναντι τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ἐπιβατῶν, οἵτινες φθάνουν καθ’ ἡμέραν, ἡ χρῆσις ἑνὸς καὶ δύω καὶ δέκα πλοίων εἶναι ὅλως δυσανάλογος μὲ τὰς ἀνάγκας· ἑπομένως πιστεύω ὅτι σᾶς ἀπέδειξα ὅτι τὸ σύστημα τῶν πλοίων δὲν κάμνει ἄλλο παρὰ νὰ ἀκρωτηριάσῃ τὴν ὑπηρεσίαν καὶ νὰ τὴν βάλῃ εἰς αἰώνιον ἀμηχανίαν. Ἠξεύρετε τί ἠκολούθησεν ἐσχάτως κατὰ τὴν ἀπουσίαν μου; 3 πλοῖα, ἡ Ἀθηνᾶ, μία φορτηγὸς καὶ ἓν ἄλλο ἐλήφθησαν διὰ τὴν τοῦ λοιμοκαθαρτηρίου ὑπηρεσίαν· ἡ φορτηγὸς ἔπαυσε τὴν ὑπηρεσίαν καὶ δὲν ἔχομεν ἄνθρακας, δὲν ἔχομεν ὑλικόν. Ἑπομένως αὐτὰ τὰ ἔκτακτα μέτρα, τὰ ὁποῖα ὁ φόβος ὑποδεικνύει, δὲν ἔκαμαν ἄλλο παρὰ νὰ καταστρέψουν ὁλόκληρον κλάδον τῆς ὑπηρεσίας χωρὶς νὰ φέρουν τὴν παραμικρὰν θεραπείαν.

§78ΖΩΤΟΣ. Ἐγὼ δὲν ἐννοῶ, Κύριοι, ἂν ὅλον τὸ κράτος πρέπει νὰ περιορισθῇ νὰ φυλάττῃ μόνον τὴν Σύρον, τὸ Μεσολόγγιον ἢ ἄλλα μέρη· ἑπομένως κατὰ τὰς ἀνάγκας τῶν διαφόρων μερῶν πρέπει ἡ Κυβέρνησις νὰ ῥυθμίσῃ τὰ μέσα της. Τώρα δὲν ἐννοοῦμεν τὰ πλοῖα τὰ ἐν ἐνεργείᾳ, ἀλλὰ τὰ ἐν ἀργίᾳ, τὰ ὁποῖα εἶναι ἡ Ἀριάδνη, ὁ Λουδοβῖκος, ὁ Ὀρφεύς· δὲν πρόκειται οὔτε νὰ ταξειδεύσουν, οὔτε νὰ γείνουν δαπάναι διὰ τὸ πλήρωμα, οὔτε διὰ τὸ ὑλικόν· πρόκειται νὰ ἔλθουν εἰς Σαλαμίνα καὶ εἰς ἄλλα μέρη.

§79ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Δὲν κινοῦνται.

§80ΖΩΤΟΣ. Δὲν εἶναι λόγος νὰ ταξειδεύσουν. (Θόρυβος).

§81ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπιθυμεῖ τέλος πάντων ἡ Βουλὴ νὰ μεταβῶμεν εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν; Ὁ Κύριος ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ὑποβάλλει διαφόρους προτάσεις.

§82ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§83ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Σᾶς ὑποβάλλω, Κύριοι, τὴν σπουδαίαν σύμβασιν καὶ ἔκθεσιν ἐπὶ τοῦ σπουδαιοτέρου τῶν ἔργων τὰ ὁποῖα εἰς τὴν Ἑλλάδα πρόκειται νὰ γείνουν, περὶ Κωπαΐδος, καὶ σᾶς παρακαλῶ ὄχι μόνον νὰ τὸ λάβητε ὑπ’ ὄψιν, ἀλλὰ καὶ νὰ ἐπισπεύσητε ὅσον τὸ δυνατὸν περισσότερον, διότι ὅσον ταχύτερον αὐτὸ τὸ ἔργον ἀρχίσῃ, τόσον καὶ ἡ ὑγιεία ἐπαυξάνει, καὶ ὁ πολιτισμὸς εἰσέρχεται καὶ ὁ πλοῦτος καὶ ἐπιφέρει πολλὰ ἄλλα καλά· διὰ τοῦτο λοιπὸν τὸ ὑποβάλλω εἰς τὴν κρίσιν σας.

§84ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Εἶναι τοῦ Monferrier ἡ γαλλικὴ ἑταιρία;

§85ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Μάλιστα, ὁ Monferrier εἶναι ἐπὶ κεφαλῆς τῆς ἐπιχειρήσεως.

§86ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ ἀνάγνωσις τῶν προτάσεων, τὰς ὁποίας ὑπέβαλεν ὁ Κύριος ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν. Λοιπὸν ἐπανερχόμεθα εἰς τὸ ἀντικείμενον τῆς συνεδριάσεως, τουτέστιν εἰς τὴν ἐπερώτησιν τοῦ Κυρίου Καλλιφρονᾶ περὶ ἀντικαταστάσεως τῶν παυομένων ἢ ἀποθανόντων δημάρχων· ζητεῖ τις τὸν λόγον;

§87Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Δὲν θέλω σᾶς ἐπασχολήσει, Κύριοι, περὶ τῆς χολέρας, ἥτις δυστυχῶς ἐπαπειλεῖ καὶ τὴν ἰδικήν μας κοινωνίαν, διότι, ἀφ’ οὗ ἐξετελέσθη ἀνθρωπίνως ὅ,τι ἦτον δυνατόν, τὸ ὑπόλοιπον πρέπει ν’ ἀφήσωμεν εἰς τὴν Θείαν πρόνοιαν, εἰς τὴν ὁποίαν πρέπει νὰ ἔχωμεν πᾶσαν ἐλπίδα ὡς χριστιανοὶ ἀγαθοί. Περὶ τῆς χολέρας ὅμως, ἥτις ἐνέσκηψεν εἴς τε τὸ Σύνταγμα καὶ τοὺς νόμους τοῦ Κράτους ἐκ μέρους τῆς ἐξουσίας, πρέπει ἡμεῖς νῦν νὰ φροντίσωμεν, διότι ἀπὸ ἡμᾶς ἐξαρτᾶται ὅλως διόλου ἡ θεραπεία αὐτῆς. Ἡ πολιτικὴ χολέρα ἡ προσβάλλουσα τοὺς νόμους εἶναι, κατ’ ἐμὲ, πολὺ μᾶλλον ἐπίφοβος τῆς φυσικῆς· διότι ἡ μὲν πρώτη ἀπειλεῖ τὴν ὕπαρξιν ἐθνῶν ὁλοκλήρων, ἐν ᾧ ἡ δευτέρα τὴν ὕπαρξιν μόνον ἀτόμων ἀπειλεῖ. Αἱ ἀπό τινος καιροῦ ἀδιάλειπτοι κατὰ τῶν νόμων προσβολαὶ τῆς ἐκτελεστικῆς ἐξουσίας δὲν εὑρίσκουσι πλέον ὅρια καθ’ ὅλην τὴν ἐπικράτειαν, οἱ δὲ πολῖται σπουδαίως ἀμφιβάλλουσιν ἐὰν ἔχωσιν ἀσφάλειαν ὄπισθεν τῶν νόμων. Ἡ κυβέρνησις δὲν ἐννοεῖ, φαίνεται, ὅτι ἡ ἔλλειψις τῆς πρὸς τοὺς νόμους πεποιθήσεως εἶναι τὸ μεγαλείτερον τῶν ἐλατηρίων τῆς ἀταξίας· δὲν θέλει ἴσως νὰ ἐννοήσῃ, ὅτι ἡ πρὸς τοὺς νόμους κοινὴ ὑπόληψις τῶν ἀρχόντων καὶ ἀρχομένων εἶναι στενῶς συνδεδεμένη μὲ τὴν πραγματικὴν καὶ οὐχὶ μὲ τὴν φαινομένην τάξιν. Ἡ πραγματικὴ, Κύριοι, τάξις δὲν εἶναι ἄλλο τι παρὰ ἡ πεποίθησις πρὸς τὸ κράτος τῶν νόμων, ἡ ὑπόληψις πρὸς τὴν ἐκτέλεσιν αὐτῶν καὶ τὸ σέβας πρὸς τὴν δικαιοσύνην. Ματαίως πασχίζουσι νὰ μᾶς πείσωσιν ὅτι ὑφίσταται τάξις διότι αἱ χεῖρες καὶ οἱ πόδες ἡμῶν ἡσυχάζουσιν. Οἱ πόδες καὶ αἱ χεῖρες ἐξαρτῶνται ἀπὸ τὴν ἐν τῷ νῷ καὶ ἐν τῇ καρδίᾳ πεποίθησιν τῆς ἰσχύος τῶν νόμων· ἑπομένως αὐτὴν πρέπει νὰ στηρίξωμεν διὰ παντὸς μέσου. Ἀλλ’ ἐν ὅσῳ βλέπομεν, ἐνόσῳ παρατηροῦμεν ἀδιαλείπτως προσβαλλομένους καιρίως τοὺς νόμους ὑπὸ τῆς ἐκτελεστικῆς ἐξουσίας, δυνάμεθα ποτὲ νὰ φαντασθῶμεν ὅτι θὰ ὑπάρξῃ ἐν ἡμῖν τοιαύτη πεποίθησις, ὥστε νὰ εἴπωμεν ὅτι ἡ φαινομένη τάξις εἶναι πραγματικὴ τάξις; Ὄχι, καὶ ποτὲ φρόνιμος ἄνθρωπος δὲν ἠμπορεῖ νὰ κρίνῃ ἀλλέως χωρὶς νὰ ὑποκύψῃ εἰς ἀσυγχώρητον λάθος. Οἱ νόμοι, Κύριοι, ἐχάραξαν τὰ ὅρια τῆς ἐκτελεστικῆς καὶ πάσης ἄλλης ἐξουσίας τῆς πολιτείας· πᾶσα λοιπὸν παράβασις τῶν ὁρίων τούτων δὲν εἶναι παρὰ μία ἐπανάστασις κατὰ τῶν νόμων, κατὰ τῆς πολιτείας. Ὀφείλετε δὲ νὰ ἐννοήσητε, ὅτι ἡ κατὰ τῶν νόμων ἐπανάστασις μιᾶς ἐξουσίας, ἑνὸς κράτους συνεπάγει τὰς ἀντεπαναστάσεις τῶν ἄλλων ἐξουσιῶν κατ’ αὐτῆς, καὶ τότε λαμβάνει χώραν σωστὰ ἡ λεγομένη κυριολεκτικῶς γενικὴ ἐπανάστασις. Εἰς πᾶν Κράτος, κύριοι, ἡ ἀνατροπὴ τῶν νόμων γίνεται ἢ ἐξ ἀληθοῦς ἀνάγκης, ἥτις δὲν ἐπιτρέπει τὴν ἐφαρμογὴν αὐτῶν χάριν τῆς κοινῆς σωτηρίας, ἢ ἐκ δολίας ἀνάγκης, ἥτις ἀντὶ τῶν νόμων προκαλεῖ τὴν ἀπόλυτον ἐξουσίαν Εὑρισκόμεθα δυστυχῶς εἰς τὴν δευτέραν περίστασιν καὶ διὰ τοῦτο παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ θέσῃ ἓν τέρμα εἰς τὴν παραβίασιν τῶν νόμων ὑπὸ τῆς ἐκτελεστικῆς ἐξουσίας, διότι πολλὰς ἐλάβομεν μέχρι τοῦδε ἀφορμὰς, ὥστε νὰ σχηματίσωμεν καθαρὰν ἰδέαν, ὅτι δὲν ἔχομεν νόμον ἄλλον ἀπὸ τὸν νόμον τῆς ψευδοῦς ἀνάγκης καὶ ὅτι τὸ Βασίλειον τοῦτο δύναται νὰ ὀνομασθῇ δικαίως Βασίλειον τῆς ἀνάγκης καὶ ὄχι τῶν νόμων. Ἠκούσατε χθὲς, ὅτι ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, ἀφοῦ ἔπαυσε τὸν δήμαρχον Λαυρίου, ἀντὶ νὰ διατάξῃ τὴν ἐκλογὴν νέου δημάρχου κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ νόμου, ἐξέλεξε καὶ διώρισεν αὐτὸς, ἀντὶ τοῦ λαοῦ, τὸν δήμαρχον Λαυρίου. Ἀπολύτως ἐρωτώμενοι, τί εἶναι ἕνας δήμαρχος, κύριοι Βουλευταί; δυνάμεθα ν’ ἀποκριθῶμεν ἀσφαλῶς, ὅτι εἶναι μικρὸν πρᾶγμα, σχετικῶς ὅμως ἐξετάζοντες εὑρίσκομεν ὅτι ἡ προσβολὴ τῶν δικαιωμάτων ἑνὸς δήμου εἶναι προσβολὴ ὁλοκλήρου τοῦ δημοτικοῦ συστήματος, καὶ τότε ἀντὶ μικρᾶς εὑρίσκομεν μεγίστην τὴν παρανομίαν τοῦ ὑπουργείου. Διὰ τοῦτο δὲν πρέπει νὰ θεωρήσωμεν τὰ μερικὰ ταῦτα κρούσματα (ἂς τὰ ὀνομάσω οὕτω) μὲ τὴν μερικὴν αὐτῶν καὶ χωριστὴ ἑκάστου ἀξίαν, ἀλλ’ ὑπὸ τὴν ἐν συνόλῳ γενικὴν αὐτῶν ἀξίαν, ἥτις ἀποτελεῖ τὴν καταστροφὴν τοῦ δημοτικοῦ συστήματος, τὸ ὁποῖον εἶναι ἡ ἀληθὴς βάσις αὐτοῦ τοῦ πολιτεύματος· διότι καθὼς εἰς τὴν κοινωνίαν ἡ προσβολὴ τοῦ ἀτόμου θεωρεῖται καὶ εἶναι προσβολὴ αὐτῆς τῆς κοινωνίας, ἀπαραλλάκτως εἰς τὴν πολιτείαν ἡ προσβολὴ ἑνὸς νόμου θεωρεῖται καὶ εἶναι προσβολὴ ὁλοκλήρου τῆς πολιτείας. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, ἐὰν εἶχεν ἀφορμὰς, ἐὰν εἶχε λόγους νὰ καταδιώξῃ ἢ καὶ νὰ παύσῃ τὸν Δήμαρχον Λαυρίου, ἠδύνατο νὰ τὸν καταδιώξῃ καὶ νὰ τὸν παύσῃ, ἀφ’ οὗ τὴν ἐξουσίαν αὐτὴν ἢ τὸ δικαίωμα τοῦτο παρέχει εἰς τὸν ὑπουργὸν ὁ νόμος.

§88ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Δὲν δύναται νὰ τὸν παύσῃ διότι θέλει.

§89ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν λοιπὸν ἔχει ἀδιαφιλονείκητον τὸ δικαίωμα νὰ παύῃ τοὺς δημάρχους κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ νόμου· ὁ αὐτὸς νόμος χορηγεῖ ἀκόμη τὴν ἐξουσίαν εἰς τὸν ὑπουργὸν νὰ καταδιώκῃ τὸν ἐγκληματοῦντα δήμαρχον ἐνώπιον τῶν δικαστηρίων, εἰς τὰ ὁποῖα ἐναπόκειται ἡ ἐπιβολὴ ποινῶν αὐστηροτέρων. Ἀλλ’ ἐνῷ ἀφ’ ἑνὸς ὁ νόμος ἔδωκε τὴν ἐξουσίαν εἰς τὸν ὑπουργὸν νὰ παύῃ τοὺς δημάρχους, ἀφ’ ἑτέρου ἔδωκεν εἰς τὸν λαὸν τὴν ἐξουσίαν νὰ ἐκλέγῃ αὐτούς. Ὁ ὑπουργὸς τῶν ἐσωτερικῶν δὲν ἠδύνατα ἄρα νομίμως ν’ ἀντικαταστήσῃ διὰ τῆς θελήσεώς του τὴν θέλησιν τῶν δημοτῶν Λαυρίου καὶ νὰ ἐκλέξῃ ἀντ’ αὐτῶν τὸν νέον δήμαρχον. Πρὸς δικαιολόγησίν του ὁ ὑπουργὸς, ἐπικαλούμενος πάλιν τὴν ἀνάγκην, μᾶς εἶπεν ὅτι ὁ παυθεὶς δήμαρχος τοῦ Λαυρίου ἦτο λησταποδόχος φοβερὸς, ἐξ αἰτίας τοῦ ὁποίου ἐκινδύνευεν ἡ κοινωνία ὁλόκληρος· κατὰ συνέπειαν ἡ ἀνάγκη τῆς γενικῆς ἀσφαλείας ἐπέβαλεν εἰς αὐτὸν τὸ καθῆκον νὰ παύσῃ τὸν δήμαρχον. Ναὶ, καλῶς ἔπραξεν ὁ ὑπουργὸς παύσας τὸν δήμαρχον ἐκεῖνον ἕνεκα τῆς ἀνάγκης αὐτῆς, ἀλλὰ ποία ἦτο ἀνάγκη νὰ ἐκλέξῃ ἀντὶ τοῦ λαοῦ αὐτὸς τὸν δήμαρχον ἐναντίον τοῦ νόμου, τὸν ὁποῖον πρὸ μικροῦ ἐψήφισεν ἡ Ἐθνοσυνέλευσις, καὶ ὅστις κανονίζει τὸν τρόπον καθ’ ὃν γίνεται ἡ ἀντικατάστασις τοῦ δημάρχου; Ἐμποδίζετο, εἶπεν ὁ ὑπουργὸς, νὰ διατάξῃ νέα ἐκλογὴν δημάρχου κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ νόμου, διὰ τὸν λόγον ὅτι τινὲς τῶν Βουλευτῶν ἐπρότειναν τὴν ἀναθεώρησιν τῶν ἐκλογικῶν καταλόγων. Εἶναι τῷ ὄντι περίεργον καὶ ν’ ἀκούῃ τις τὰς προφάσεις αὐτάς· ὁσάκις λοιπὸν θέλετε ν’ ἀνασταλῇ ἡ ἐνέργεια ἑνὸς νόμου, σᾶς ἀρκεῖ μόνη ἡ πρόφασις ὅτι τινὲς τῶν Βουλευτῶν ἔφερον πρότασιν περὶ τροποποιήσεως μιᾶς διατάξεως αὑτοῦ τοῦ νόμου; Ἀλλὰ τότε ποῖος νόμος δύναται νὰ ἔχῃ ἀσφαλῆ ἐφαρμογήν; Πᾶς νόμος εἶναι ἰσχυρὸς καθ’ ὅλας αὑτοῦ τὰς διατάξεις μέχρι τῆς δημοσιεύσεως ἑτέρου νόμου, ἀνατρέποντος ἢ καθ’ ὁλοκληρίαν ἢ κατὰ μέρος τὰς διατάξεις ταύτας· ἡ πρότασις ὅθεν τοῦ κ. Σωτηροπούλου καὶ τοῦ κ. Μπαλάνου περὶ ἀναθεωρήσεως τῶν ἐκλογικῶν καταλόγων εἶναι πρότασις καὶ ὄχι νόμος· διὰ νὰ γίνῃ δὲ νόμος πρέπει, ἀφοῦ ψηφισθῇ ὑπὸ τῆς Βουλῆς, νὰ κυρωθῇ ὑπὸ τοῦ Βασιλέως, νὰ δημοσιευθῇ διὰ τῆς ἐφημερίδος τῆς Κυβερνήσεως. Τοῦ κ. ὑπουργοῦ ἡ πρόφασις λοιπὸν δὲν εἶναι ἱκανὴ νὰ πείσῃ κανένα, ὅτι εὑρέθη εἰς ἀναπόδραστον ἀνάγκην ἡ Κυβέρνησις νὰ πράξῃ τὴν ἀνομίαν, διὰ τῆς ὁποίας δεινῶς προσέβαλε τὸν δημοτικὸν νόμον. Εἶναι ἀληθὲς, ὡς σᾶς εἶπεν ὁ πρωθυπουργὸς, νομίζω, ὅτι οἱ νόμοι δὲν ἔγειναν ἵνα καταστρέφουν τὰς πολιτείας, καὶ ὁ δημοτικὸς νόμος δὲν ἔγεινεν ἵνα καταστρέφῃ τοὺς δήμους. Πλὴν καὶ ἐὰν ὑποτεθῇ, ὅτι καὶ ἡ πολιτεία καὶ ὁ δῆμος ἐκινδύνευον ἀπὸ τὸν δήμαρχον Λαυρίου, ἂν ὑποτεθῇ ἀκόμη ὅτι ἠναγκασμένοι ἐκ τούτων ἐπαύσατε τὸν δήμαρχον, κ. ὑπουργοὶ, ὅπως περισώσητε τὴν κοινωνίαν ἀπὸ τοὺς λῃστὰς, δὲν ἀποδεικνύεται ὅμως καμμία ἀνάγκη ἥτις σᾶς ἐβίασε διὰ τὴν κοινὴν ταύτην σωτηρίαν ν’ ἀντικαταστήσητε τὴν θέλησιν τοῦ λαοῦ διὰ τῆς θελήσεώς σας καὶ νὰ ἐκλέξητε σεῖς ἀντ’ αὐτοῦ τὸν νέον δήμαρχον. Ὁ νόμος, παυομένου ἑνὸς δημάρχου, ὁρίζει πῶς γίνεται ἡ νέα ἐκλογὴ, ὅλα δὲ τὰ στοιχεῖα ὑπῆρχον εἰς τὸν δῆμον Λαυρίου διὰ νὰ γείνῃ ἀμέσως ἐκλογὴ δημάρχου· ἑπομένως καὶ ἡ πρόφασις αὕτη εἶναι ἀναξία πάσης προσοχῆς, καθὼς ἐπίσης εἶναι ἀναξία προσοχῆς ἡ ἄλλη πρόφασις, ὅτι ὁ δῆμος ἤθελε μείνει ἀδιοίκητος ἄνευ τῆς ἀμέσου ἀντικαταστάσεως τοῦ δημάρχου, διότι μία Κυβέρνησις, ἡ ὁποία ἀναλαμβάνει τὴν ἐξουσίαν ἑνὸς Κράτους, πρέπει ἀπροφασίστως νὰ ἔχῃ ἱκανὴν πρόνοιαν ὅπως προλαμβάνῃ τουλάχιστον τὰ ἴδια αὐτῆς σφάλματα· ἀφοῦ, κατὰ τὰς ὁμολογίας σας, εἴχατε τοιαύτας περὶ τοῦ δημάρχου αὐτοῦ κακὰς πληροφορίας πρὸ πολλοῦ, ἔπρεπε νὰ διατάξητε ἐγκαίρως τὴν νέαν ἐκλογήν, ἀναθέτοντες τὰ καθήκοντα τοῦ δημαιρεσιάρχου εἰς τὸν πρόεδρον τοῦ δημοτικοῦ συμβουλίου. Τοιουτοτρόπως ἠθέλατε ἔχει ἕτοιμον τὸν ἀντικαταστάτιν τοῦ δημάρχου Λαυρίου, νομίμως, χωρὶς οὐδὲ νὰ παύσῃ, οὐδὲ νὰ διακοπῇ ἡ συνέχεια τῆς δημοτικῆς ἀρχῆς. Κύριοι, εἶχον ἐννοήσει κατὰ τὸ διάστημα τῆς μεσοβασιλείας τοὺς σκοποὺς ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι κατέφυγον ὄπισθεν τοῦ ψηφίσματος τῆς προσωρινῆς Κυβερνήσεως ὅπως ἀλλάξωσι τὰς δημοτικὰς ἀρχὰς τῶν ἰδίων ἐπαρχιῶν. Ἡ ἐπανάστασις, ἕνεκα τοῦ γενικοῦ κινδύνου, ἐδημιούργησε δικαίως τὴν δικτατορίαν ὡς κυβέρνησιν τοῦ Κράτους, τὸ δὲ ἔθνος ἀφοῦ ἀνεγνώρισε τὴν δικτατορίαν, ἀνεγνώρισε καὶ τὰς πράξεις αὐτῆς ὡς νομίμους καὶ δικαίας· ἄρα ὅλαι αἱ πράξεις τῆς προσωρινῆς ἐκείνης δικτατορίας ἐθεωρήθησαν καὶ ἐνεκρίθησαν ὡς ἔργα δικαιοσύνης διὰ τῆς συγκαταθέσεως τοῦ ἔθνους, διότι, ἀφοῦ τὸ ἔθνος περιλαμβάνει ὅλα τὰ δικαιώματα, περιλαμβάνει καὶ πᾶσα δικαιοσύνην. Σήμερον ὅμως τοιαύτη δικτατορία δὲν ὑπάρχει, οὔτε δύναται νὰ ὑπάρξῃ, διότι ἀντίκειται καὶ εἰς τοὺς νόμους καὶ εἰς τὴν θέλησιν τοῦ ἔθνους· ἄρα πᾶσα πρᾶξις τείνουσα ν’ ἀφαρπάζῃ τὰ δικαιώματα τοῦ λαοῦ εἶναι ἄνομος καὶ καταδικαστέα. Κατὰ συνέπειαν ἡ Βουλὴ ὀφείλει ὄχι μόνον νὰ περιστείλῃ, ἀλλὰ καὶ νὰ καταστήσῃ ἀδύνατον τὴν ἐπανάληψιν τῶν παρανόμων καὶ ἀντισυνταγματικῶν τούτων πράξεων τῆς Κυβερνήσεως, αἵτινες δύνανται νὰ προκαλέσωσιν εἰς τὸ μέλον μεγάλας καὶ δεινὰς συνεπείας. Πιθανὸν εἶναι ν’ ἀκούσωμεν ἀκόμη μίαν φοράν, ὅτι αἱ σφαῖραι τῆς ἀληθείας δὲν θέλουσι διαπεράσει καὶ πάλιν τὰ τείχη τοῦ ὑπουργικοῦ φρουρίου, ὅτι οἱ διευθέται τῶν πυροβόλων μου δι’ ὧν πολιορκεῖται τὸ ὑπουργικὸν φρούριον, θὰ βυθισθῶσι καὶ πάλιν εἰς τὰ πέριξ τοῦ ὑπουργικοῦ φρουρίου ἕλη· πλὴν ἐὰν τὰ τείχη τῶν ὑπουργικῶν προμαχώνων, τῶν ὁποίων ἀποτελεῖ βεβαίως ἰσχυρὰν ἔπαλξιν ὁ Κ. Καραλίβανος, ἐκτίσθησαν ἀπὸ λίθους, ὄπισθεν τῶν ὁποίων ὁ ἱκανώτατος φρούραρχος ἔθεσεν ἰσχυροὺς γρανίτας, βέβαιον ἀποβαίνει, ὅτι αἱ τῆς ἀληθείας σφαῖραι θέλουσι συντριβῆ καὶ πάλιν ἀνωφελῶς· ἀλλ’ εἰς τοιαύτην δυστυχίαν τὸ σφάλμα δὲν θέλει ἀποδοθῆ εἰς ἐμὲ, διότι ἔτυχε δυστυχῶς τοιοῦτον τεῖχος, ὅπερ δὲν δύνανται νὰ διαπεράσωσι καὶ αὐτὰ αἱ σφαῖραι τῆς ἀληθείας, διότι ἐγὼ καλῶς ἔβαλον, εἰ καὶ ἀπέτυχον· ἂν δὲ καὶ οἱ διευθέται τῶν πυροβόλων μου, Κύριε Καραλίβανε, βυθισθῶσι καὶ οὗτοι πάλιν εἰς τὰ περὶ τὸ ὑπουργικὸν φρούριον ἕλη, οὐδὲ τότε εἶναι ἰδικόν μου τὸ σφάλμα.

§90ΚΟΝΤΑΡΑΤΟΣ. Νὰ τὸ ἀνακαλέσητε. Προσβάλλετε τὴν πλειονοψηφίαν.

§91ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Μὴ ὑβρίζετε (θόρυβος).

§92Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ποτὲ ἐγὼ δὲν ὑβρίζω.

§93ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Οἱ βουλευταὶ, οἱ ὁποῖοι κάθηνται ἐνταῦθα, δὲν εἶναι ἄνθρωποι τῶν ἀγυιῶν· ἀντιπροσωπεύουν ἐπαρχίας καλλίτερον ἀφ’ ὅ,τι ἀντιπροσωπεύετε ὑμεῖς.

§94Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Πρέπει νὰ ἔχετε ὑπομονήν· μὴ ταράττεσθε πρὶν ἀκούσητε τὸ τέλος ἑνὸς λόγου.

§95ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶναι πρωτόπειρος, συγχωρήσατέ τον (ἱλαρότης).

§96Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Κατέστητε πρὸ πολλοῦ ἄξιος τῆς κοινῆς συγγνώμης, Κύριε πρόεδρε· σᾶς συγχωρῶ λοιπὸν καὶ ἐγώ.

§97ΚΑΡΑΛΙΒΑΝΟΣ. Ἐγὼ θέλω σᾶς ἀποδείξει, ὅτι χθὲς ἐφρονούσατε ἄλλα εἰς αὐτὴν τὴν ὑπόθεσιν.

§98ΔΑΡΕΙΩΤΗΣ ΚΑΙ ΕΤΕΡΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ (ἐκ δεξιῶν). Ν’ ἀνακαλέσητε ὅ,τι εἴπατε.

§99Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Διὰ τί δὲν ἔχετε τὴν ὑπομονὴν ν’ ἀκούσητε τί θὰ εἴπω; (θόρυβος).

§100ΚΟΝΤΑΡΑΤΟΣ. Διότι ἐνόσῳ ὁ πατριωτισμὸς νομίζετε ὅτι ἀνήκει εἰς σᾶς μόνον... (θόρυβος).

§101Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Κανεὶς δὲν ἀρνεῖται τὸν ἰδικόν σας, Κύριοι Λυποῦμαι διότι ἐταράχθητε τόσον ἀκούσαντες μίαν ἀντιστροφὴν ἑνὸς ῥητορικοῦ σχήματος τοῦ φίλου σας Κ. Καραλιβάνου· ἡ ἀντιστροφὴ αὕτη πρόθεσιν εἶχε ν’ ἀντικρούσῃ ἁπλῶς τὴν ποιητικὴν ἔκφρασιν τοῦ ἀξιοτίμου τούτου φίλου μας. Ἀφοῦ λοιπὸν τὴν ἔκφρασιν αὐτὴν ἐπενόησε πρῶτος ὁ Κ. Καραλίβανος καὶ ὄχι ἐγὼ, πρὸς τί ἄρα θορυβεῖτε;

§102ΚΑΡΑΛΙΒΑΝΟΣ. Δὲν εἶναι τῆς αὐτῆς φύσεως.

§103Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Μὴν ταράττεσθε τόσον· ἔχω τὸ θάῤῥος ν’ ἀναδεχθῶ τὴν εὐθύνην τῶν λόγων μου· ἀκούσατέ με. Ὁ Κ. Καραλίβανος, λαλῶν χθὲς ἐκ τοῦ βήματος, εἶπεν, ὡς δὲν σᾶς λανθάνει, ὅτι τὰ πυροβόλα μου ἐβυθίσθησαν εἰς τὰ ἕλη τὰ εὑρισκόμενα πέριξ τοῦ ὑπουργικοῦ φρουρίου. Ἂν αἱ λέξεις αὗται ἦσαν προσβλητικαὶ δι’ ἐσᾶς, πῶς τὰς ἠνέχθητε τότε; Εἰς τὸν λόγον μου λοιπὸν δὲν ὑπάρχει οὐδεμία πρόθεσις προσβολῆς, ἀφοῦ ἁπλῶς ἀντιστρέφω τὰ ῥητορικὰ σχήματα τοῦ φίλου σας Κ. Καραλιβάνου. Βλέπετε ὅθεν, ὅτι οὐδεμία διάθεσις προσβολῆς ἀνακαλύπτεται εἰς τοὺς λόγους μου. Ἂν ὅμως μεταχειρίζωμαι, ὁμιλῶν, φράσεις αἱ ὁποῖαι πιθανῶς ἐγγίζουσι τὴν πολιτικὴν, αὗται δὲν πρέπει νὰ ἀποδίδωνται εἰς τὰ ἄτομα, διότι τὴν πολιτικὴν πορείαν τόσον τῆς Κυβερνήσεως καθὼς καὶ ὁλοκλήρου ἑνὸς κόμματος ἔχω τὸ δικαίωμα καὶ δύναμαι νὰ ὀνομάσω ἢ κακὴν ἢ ὅπως ἄλλως νομίσω δίκαιον, διότι ἡ ἐπίκρισις τῆς πολιτικῆς τῶν κομμάτων εἶναι τὸ κύριον μάλιστα καθῆκον παντὸς βουλευτοῦ. Σφάλλετε, Κύριοι, καὶ σφάλλετε ἀναμιγνύοντες τὸ ἀτομικὸν μετὰ τοῦ πολιτικοῦ χαρακτῆρος, διότι εἷς καὶ ὁ αὐτὸς ἄνθρωπος εἴτε ἐξ ἀπειρίας εἴτε ἐξ ἀγνοίας πολιτευόμενος, δύναται νὰ πράττῃ τὸ κακὸν χωρὶς νὰ τὸ θέλῃ, χωρὶς νὰ τὸ αἰσθάνεται, καὶ μόλα ταῦτα ὁ τοιοῦτος νὰ ᾖναι κάλλιστος ἄνθρωπος, ἄριστος πολίτης. Ὑπ’ αὐτὴν τὴν ἔποψιν κρίνοντες, ἔχετε ἄδικον διαταράττοντες τὴν συνεδρίασιν, καὶ ἀποδίδοντες εἰς ἐμὲ ἐννοίας τὰς ὁποίας δὲν ἠθέλησα νὰ ἐκφράσω. Ἂν ὅμως διὰ τῶν μέσων τούτων σκοπὸν ἔχετε μόνον νὰ θορυβῆτε, σᾶς ἐπαναλέγω, ὅτι ματαίως θέλετε ἀκολουθήσει αὐτὴν τὴν τακτικὴν ὅπως μὲ συγχύσητε· δὲν θέλετε ἐπιτύχει, ὡς ἐλπίζω, εὐκόλως, καὶ θέλω σᾶς ἀποδείξει τὴν ἀλήθειαν αὐτὴν ἐκ τοῦ βήματος τούτου.

§104ΣΤΡΑΤΟΣ. Δὲν σᾶς φθονοῦμεν.

§105Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἕκαστος εἶναι ἐλεύθερος νὰ φρονῇ καὶ νὰ αἰσθάνεται ὅπως εὐχαριστεῖται, περὶ τούτου τελείως ἀδιαφορῶ. Κἀνεὶς ὅμως θόρυβος ἢ ἄλλη πρᾶξις δὲν θέλει μὲ σταματήσει ὑπερασπιζόμενον τοὺς νόμους τῆς πατρίδος μου, οὐδὲ θέλει μ’ ἐμποδίσει ἀπὸ τὴν ἐκπλήρωσιν τοῦ ἱεροῦ τούτου καθήκοντος. Εἶναι, Κύριοι, ἀληθὲς, ὅτι χθὲς πρὶν ἢ μελετήσω τὸν νόμον ἐνόμιζα, ὅτι ἠδύνατο νομίμως ἡ Κυβέρνησις ν’ ἀντικαταστήσῃ τὸν παυθέντα δήμαρχον διὰ τοῦ προέδρου τοῦ δημοτικοῦ συμβουλίου· ἀλλ’ ὁ ἔντιμος Κύριος Τρικούπης μοὶ παρετήρησεν ὅτι ἐπλανώμην εἰς τὴν ἰδέαν αὐτὴν, ἀντιβαίνουσαν εἰς τὸ Σύνταγμα, τὸ ὁποῖον ῥητῶς ἐμποδίζει τὴν ἐκτελεστικὴν ἐξουσίαν νὰ ἀντικαταστήσῃ τοὺς δημάρχους αὐθαιρέτως. Πεισθεὶς ὅθεν περὶ τῆς πλάνης μου, τὴν ὁποίαν δὲν δειλιῶ νὰ ὁμολογήσω, καὶ πεισθεὶς πολὺ περισσότερον ὅτι ἡ παραβίασις τοῦ νόμου ὑπὸ τῆς ἐκτελεστικῆς ἐξουσίας εἶναι πραγματικὴ, ἀπεφάσισα ἀδιστάκτως νὰ καταγγείλω πρὸς τὴν Βουλὴν τὴν Κυβέρνησιν. Κύριοι βουλευταὶ, δὲν πρέπει, νομίζω, ποτὲ ἡ Βουλὴ νὰ θεωρήσῃ ὡς ζήτημα κομματικὸν τὴν παραβίασιν τῶν νόμων, πραττομένην ὑπὸ τῆς ἐκτελεστικῆς ἐξουσίας. Οἱ νόμοι δὲν ἀνήκουν οὔτε εἰς τὴν συμπολίτευσιν οὔτε εἰς τὴν ἀντιπολίτευσιν· οἱ νόμοι ἀνήκουν εἰς τὴν πατρίδα· ἐὰν δὲ συγχωρήσωμεν σήμερον τὴν παραβίασιν αὐτῶν, στοχασθῆτε ὅτι λεληθότως θέλομεν συγχωρήσει τὴν ἐκτελεστικὴν ἐξουσίαν νὰ ὑπερπηδᾷ ἀφόβως εἰς τὸ μέλλον τὰ εἰς αὐτὴν τεταγμένα ὅρια ὑπὸ τοῦ Συντάγματος. Μὴ στοχασθῆτε προσέτι, ὅτι ἡ προσβολὴ ἑνὸς νόμου εἶναι μικρὸν πρᾶγμα· ἡ προσβολὴ ἑνὸς νόμου, Κύριοι, προσβάλλει ὁλόκληρον τὸ νευρικὸν σύστημα τῶν νόμων, διὰ νὰ μεταχειρισθῶ καὶ ἐγὼ ἰατρικὰς λέξεις ὡς ὁ φίλος μου ἰατρὸς Κ. Καραλίβανος. Ἑπομένως, καθὼς ὅταν τὸ νευρικὸν σύστημα ταράσσεται εἰς ἕνα σῶμα προσβαλλομένου ἑνὸς μόνου νεύρου, οὕτω καὶ τὸ σύστημα τῶν νόμων ταράσσεται προσβαλλομένου ἑνὸς καὶ μόνου νόμου, καὶ καθὼς εἰς τὴν πρώτην περίστασιν παραλύει τὸ σῶμα, οὕτω καὶ εἰς τὴν δευτέραν παραλύει ἡ πολιτεία. Ἐκ τῆς ἰδέας ταύτης ὁρμώμενος, δὲν ἐδίστασα νὰ ὑπερασπισθῶ τοὺς νόμους ἐνώπιόν σας καὶ δὲν διστάζω νὰ παρακαλέσω τὴν Βουλὴν ὅπως ἐπιστήσῃ ἐπὶ τοῦ ἀντικειμένου τούτου τὴν προσοχήν της καὶ ἀποδοκιμάσῃ τὴν πρᾶξιν τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, ὡς ἀντιβαίνουσαν εἰς τὸν νόμον.

§106ΧΑΤΖΗ ΑΝΑΡΓΥΡΟΥ (ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Χθὲς, Κύριοι, σᾶς ἀνέφερον ἐν συντόμῳ τὸ ἱστορικὸν μέρος τὸ ἀφορῶν τὴν ὑπόθεσιν τοῦ δημάρχου Λαυρίου, διότι ἤμην πεπεισμένος, ὅτι δὲν ἦτον ἀνάγκη πολλῶν λόγων πρὸς διαφώτισιν τῆς Βουλῆς ἐπὶ τοῦ ἀντικειμένου τούτου. Σᾶς εἶπον ὅμως μὲ ὅλην τὴν συντομίαν, ὅτι λόγοι ὑψηλοὶ διοικητικῆς φύσεως, ἀσφαλείας τοῦ Κράτους καὶ λοιποὶ ὑπεχρέωσαν ὄχι μόνον ἐμὲ, ἀλλὰ καὶ ὁλόκληρον τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον νὰ προέλθῃ εἰς τὴν παῦσιν τοῦ δημάρχου Λαυρίου. Ἐξέφυγε τὰ χείλη τοῦ ἐντίμου ἀντιπροσώπου Ἀττικῆς Κ. Καλλιφρονᾶ, ὥστε νὰ εἴπῃ ὅτι ἐγὼ ἐπετέθην κατὰ τοῦ δημάρχου. Ἂς μοὶ συγχωρήσῃ νὰ τῷ εἴπω, ὅτι οὔτε τὸν ἄνθρωπον γνωρίζω, οὔτε τῆς ἀνατροφῆς μου εἶναι νὰ ἐπιτίθεμαι, ὅταν ἐκπληρῶ δημόσια καθήκοντα. Ἂν ὡς πρὸς τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ νόμου ἀντιφερώμεθα, τοῦτο θέλομεν τὸ ἐξετάσει. Ὡς εἶπον καὶ χθὲς, ἐπαναλαμβάνω καὶ σήμερον νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι λόγοι δημοσίου ἀσφαλείας ὑπηγόρευσαν τὴν παῦσιν τοῦ δημάρχου αὐτοῦ, οἱ λόγοι οἱ ὁποῖοι ἀναφέρονται ἐδῶ (δεικνύει ἔγγραφα). Ἐγένοντο πλεῖσται ὅσαι καταμηνύσεις κατὰ τοῦ δημάρχου αὐτοῦ, ὡς καταπιέζοντος τοὺς συμπολίτας του, ὡς σφετεριζομένου τὸν δημόσιον πλοῦτον. Ἕτεροι λόγοι εἶναι αἱ καταγγελίαι, αἱ ὁποῖαι ἐγένοντο κατ’ αὐτοῦ, καὶ αἱ βεβαιότητες, τὰς ὁποίας συνάγομεν ἐκ τῆς διαγωγῆς του ἐναντίον μιᾶς ἐπιτροπῆς ξένης, ἡ ὁποία ἦλθεν ἐνταῦθα νὰ ἐκμεταλλευθῇ τὰς σκωριὰς τοῦ Λαυρίου καὶ νὰ ἐνισχύσῃ τὸν τόπον εἰς βιομηχανικὰ ἔργα· αὐτὸς ὁ ἄνθρωπος διὰ τῶν πράξεών του, καθὼς ἐκ τῶν ἐγγράφων δύνασθε νὰ πληροφορηθῆτε, ἐγένετο παραίτιος οὐχὶ μόνον νὰ κλαίωσιν, ἀλλὰ καὶ νὰ ἐκλείψωσιν αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι. Τρίτος λόγος εἶναι καὶ τὸ ἄμεσον συμφέρον καὶ τὸ ἄμεσον μέρος, τὸ ὁποῖον ἔχει μὲ τὴν συμμορίαν τοῦ Κίτσου.

§107ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ. Εἰπέτε μας μίαν πρᾶξιν.

§108ΧΑΤΖΗ ΑΝΑΡΓΥΡΟΣ. Τελευταῖον ὁ ἀνώτερος διοικητὴς τοῦ νομοῦ τούτου ἔλαβε τὰ πρόσφορα μέτρα, ἵνα δυνηθῇ νὰ φθάσῃ εἰς τὴν ἀνεύρεσιν τοῦ Κίτσου· προέβη εἰς μέτρα μεμελετημένα, προσεκάλεσεν ὅλους τοὺς δημάρχους, ὅλα τὰ ὄργανα τῶν δημοτικῶν ἀρχῶν νὰ συντελέσωσι, καὶ αὐτὸς, κύριοι, ὁ δήμαρχος ἠρνήθη νὰ συμπράξῃ. Ἔρχεται τὸ ζήτημα τῆς ἀντικαταστάσεως. Λέγετε, ὅτι δὲν δυνάμεθα νὰ προβῶμεν εἰς τὸ μέτρον, εἰς τὸ ὁποῖον προέβημεν, νὰ ἐφαρμόσωμεν δηλ. τὸ ψήφισμα τῆς προσωρινῆς Κυβερνήσεως· ἀλλὰ πῶς νὰ ἐκπληρώσωμεν τὸν νόμον; Αὐτὸς ὁ ἄνθρωπος ἐπαύθη, ἔπρεπε νὰ ἔλθωμεν εἰς τὴν ἀντικατάστασίν του· τὸ μόνον μέσον τῆς κατεπειγούσης αὐτῆς ἀνάγκης ἦτο τὸ ψήφισμα. Ὁ Κ. Πετιμεζᾶς εἶπεν, ὅτι δὲν δυνάμεθα νὰ ἐφαρμόσωμεν αὐτὸ τὸ ψήφισμα, ἀλλὰ τὸν νόμον· ἐγὼ λέγω ὄχι, διότι ὁ νόμος ὁ τελευταῖος δὲν εἶναι αὐτοτελὴς νόμος, εἶναι ἀπόσπασμα τοῦ θεμελιώδους νόμου περὶ δήμων, καὶ λέγει μόνον πῶς θὰ γίνωνται αἱ ἐκλογαί· ὁ νόμος δὲ αὐτὸς ἐγένετο, διότι εἰσήχθη ἡ καθολικὴ ψῆφος εἰς τὰς βουλευτικὰς ἐκλογάς. Ἡμεῖς, Κύριοι, δὲν ἐπρόκειτο ἤδη νὰ ἐφαρμόσωμεν τὸν νόμον, τὸν ὁποῖον ἐψήφισεν ἤδη ἡ Συνέλευσις· ἐπρόκειτο νὰ τακτοποιήσωμεν μίαν μόνον κατάστασιν, ὅταν παύηται ἕνας δήμαρχος πῶς ν’ ἀντικατασταθῇ· διὰ τοῦτο κατεφύγαμεν εἰς τὸ ψήφισμα, τὸ ὁποῖον λέγει, ἐν περιπτώσει ἀποβιώσεως, παραιτήσεως, παύσεως, ἀπουσίας ἢ ἄλλου κωλύματος δημάρχου ἐν τοῖς δήμοις ἐκείνοις, ἐν οἷς δὲν ὑπάρχουσιν οἱ κατὰ τὸν περὶ δήμων νόμον ἀναπληρωταί αὐτοῦ δημαρχικοὶ πάρεδροι, θέλει διορίζεσθαι ἀναπληρωτὴς αὐτοῦ εἷς τῶν δημοτικῶν συμβούλων. Δὲν ἐδυνάμεθα, Κύριοι, νὰ ἀφήσωμεν τὸν δῆμον ἀδιοίκητον, ἀφοῦ ἔπρεπε νὰ παυθῇ αὐτὸς ὁ δήμαρχος καὶ ἐπαύθη.

§109Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Θεωρεῖτε εἰς ἐνέργειαν τὸν νόμον;

§110ΧΑΤΖΗ ΑΝΑΡΓΥΡΟΥ. Μάλιστα, διότι ἄλλως ἔπρεπε νὰ κάμωμεν γενικὰς ἐκλογὰς, ἐνῷ ἐδῶ μόνον ἁπλῶς ἐπρόκειτο νὰ νομιμοποιήσητε ἕνα ἀντικαταστάτην.

§111Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Παρὰ νὰ καταπατήσητε τὸν νόμον, ἦτο χιλιάκις προτιμότερον νὰ μὴ παύσητε τὸν δήμαρχον.

§112ΧΑΤΖΗ ΑΝΑΡΓΥΡΟΥ. Δὲν σᾶς ἐπιτρέπομεν νὰ μᾶς λέγητε, ὅτι κατεπατήσαμεν τοὺς νόμους. Τὸ ψήφισμα αὐτὸ δὲν εἶναι κατηργημένον.

§113Κ. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Κύριοι, ἐὰν δὲν εἶχον πρὸ ἡμερῶν κάμει ἐπερώτησιν περὶ τοῦ τρόπου τῆς ἀντικαταστάσεως τῶν παυομένων δημάρχων, δὲν ἤθελον καὶ σήμερον λάβει τὸν λόγον, διὰ νὰ μὴ μοῦ ἀποδώσητε προθέσεις μομφῆς κατὰ τοῦ ὑπουργείου· ἐπειδὴ ὅμως ἡ ἐπερώτησίς μου ἐκείνη ἀνεβλήθη, ἐξασκῶ τὸ δικαίωμά μου αὐτὸ σήμερον συνάμα μὲ τὴν ὑπόθεσιν τοῦ Λαυρίου. Ὑπὸ δύω ἐπόψεις πρέπει νὰ ἐξετάσωμεν τὸ ζήτημα τοῦτο· πρῶτον ὑπὸ τὴν ἔποψιν τῆς παύσεως τοῦ δημάρχου, καὶ δεύτερον ὑπὸ τὴν ἔποψιν τῆς ἀντικαταστάσεως αὐτοῦ. Ὡς πρὸς τὴν πρώτην, ὁ ἐν ἰσχύει ὑπάρχων δημοτικὸς νόμος, τὸ μέρος δηλαδὴ τῆς δημοτικῆς διοικήσεως, τὸ ὁποῖον εἶναι ὅλως διόλου κεχωρισμένον ἀπὸ τὸ τῶν δημαιρεσιῶν, καὶ τὸ ὁποῖον ἐξακολουθεῖ ἰσχῦον καὶ μετὰ τὴν ἔκδοσιν τοῦ νέου περὶ δημαιρεσιῶν νόμου, ῥητῶς δὲν ὁρίζει, ὅτι ἡ Κυβέρνησις διὰ λόγους διοικητικοὺς δύναται νὰ παύσῃ ἕνα δήμαρχον. Ἡ διάταξις τοῦ ἄρθρου 43, καὶ δυστυχῶς δὲν ἔχομεν ἐνταῦθα τοὺς κώδικας, λέγει ὅτι ὁ δήμαρχος παύει ἐὰν παύσουν αἱ ἰδιότητες, δυνάμει τῶν ὁποίων οὗτος διωρίσθη. Αἱ ἰδιότητες λοιπὸν, Κύριοι, δὲν παύουσιν εἰμὴ ἢ διὰ καταδικαστικῆς ἀποφάσεως, στερούσης αὐτὸν τὰ πολιτικὰ δικαιώματα, ἢ διὰ παραπομπῆς εἰς τὸ κακουργοδικεῖον διὰ δικαστικοῦ βουλεύματος. Τὸ ἄρθρον ὅμως 44 λέγει, ὅτι ὁ Βασιλεὺς δύναται νὰ παύσῃ τὸν δήμαρχον τῇ προτάσει τοῦ ὑπουργικοῦ συμβουλίου· ὁ δὲ Νομάρχης ἔχει τὸ δικαίωμα εἰς λίαν ἐκτάκτους περιστάσεις νὰ παύῃ προσωρινῶς τὸν δήμαρχον, καὶ ἐντὸς τριῶν ἡμερῶν νὰ ὑποβάλλῃ τὴν πρᾶξιν αὐτὴν εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ἥτις ἢ τὸν παύει ὁριστικῶς, ἢ τὸν ἐπαναφέρει εἰς τὴν θέσιν του. Ἀλλὰ καὶ ἐκ τῆς διατάξεως ταύτης τοῦ ἄρθρου 44 δὲν προκύπτει κατηγορητικῶς, ὅτι ἡ Κυβέρνησις δύναται νὰ παύσῃ διὰ διοικητικοὺς λόγους τὸν δήμαρχον, καὶ διὰ τοῦτο ἐγεννήθη τὸ ζήτημα ἐὰν τὸ ἄρθρον 44 ἀνάγεται εἰς τὸ 43 καὶ ἦναι συνεπείᾳ αὐτοῦ, ἐὰν τουτέστιν ἡ Κυβέρνησις μετὰ τὴν δικαστικὴν ἀπώλειαν τῶν ἰδιοτήτων τοῦ δημάρχου ἐπέρχεται φέρουσα τὸν τύπον ἁπλῶς τῆς παύσεώς του, ἢ ἐὰν δυνάμει διοικητικῶν λόγων δύναται καὶ ἄνευ τῆς δικαστικῆς παρεμβάσεως νὰ τὸ κάμῃ. Διὰ τὸ περιεχόμενον ὅμως, ὅτι ὁ Νομάρχης δύναται προσωρινῶς νὰ παύσῃ τὸν δήμαρχον καὶ νὰ ἀναφέρῃ εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ἥτις ἢ τὸν παύει ὁριστικῶς ἢ τὸν ἐπαναφέρει εἰς τὴν θέσιν του, ἡ ἑρμηνευτικὴ παρεδέχθη, ὅτι ἡ Κυβέρνησις διὰ λόγους δημοσίας τάξεως, διὰ λόγους σπουδαίους δύναται διοικητικῶς νὰ παύσῃ τὸν δήμαρχον· ὥστε ἐπὶ τοῦ προκειμένου ἀπολύτως δὲν ἠμπορεῖ κανεὶς νὰ μεμφθῇ τὴν Κυβέρνησιν ὡς πρὸς τὴν παῦσιν, καὶ ἡ ἀλήθεια πρέπει νὰ λέγεται πάντοτε, τοῦ δημάρχου. Τοὐλάχιστον ἐγὼ δὲν ἐννοῶ νὰ δέσωμεν τὰς χεῖρας τῆς Κυβερνήσεως ὁπόταν ὁ νόμος τὴν περιβάλλει μὲ ἐξουσίαν τινά. Ἀλλ’ ἐξεταστέον, εἶχε τόσους ἰσχυροὺς λόγους ἡ Κυβέρνησις; εἶναι ἀποδεδειγμένον τοὐλάχιστον ὅτι εἶχεν ὅλας αὐτὰς τὰς σοβαρὰς αἰτίας, τὰς ὁποίας ἐπρότεινεν ὁ Κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, διὰ νὰ παύσῃ τὸν δήμαρχον αὐτὸν πρὶν ἢ τὸν παραπέμψῃ εἰς δίκην; Τῇ ἀληθείᾳ δὲν βλέπω τίποτε ἄλλο, παρὰ μίαν ἀναφορὰν τοῦ διοικητοῦ τοῦ μεταβατικοῦ ἀποσπάσματος, ὅστις ἀποδίδει εἰς αὐτὸν διαφόρους αἰτιάσεις σχέσιν ἐχούσας μὲ τὴν δημοσίαν ἀσφάλειαν, δηλ. μὲ τὴν λῃστρικὴν συμμορίαν τοῦ Κίτζου· διότι, καθόσον ἀφορᾷ τὸν λόγον, ὅτι ὁ δήμαρχος αὐτὸς παρενέβαλε προσκόμματα εἰς τὴν ἑταιρίαν τῶν σκωριῶν, αὐτὸν τὸν λόγον δὲν ἠμπορῶ νὰ τὸν λάβω ὑπ’ ὄψιν. Τοὐναντίον μάλιστα εἶναι γνωστόν, ἐὰν δὲν ἔχω κακὰς πληροφορίας, ὅτι ὁ δήμαρχος ἐκεῖνος ὡς ἰδιοκτήτης γαιῶν ἦλθεν εἰς διαφωνίαν μὲ τὴν ἑταιρίαν καὶ κατέφυγον ἀμφότεροι εἰς τὰ πολιτικὰ δικαστήρια· ἑπομένως ὡς πρὸς τοῦτο δὲν ἠμπορῶ νὰ εὕρω δικαιολογημένον τὸ ὑπουργεῖον. Ὁ λόγος τῶν σκωριῶν εἶναι ἄσχετος πρὸς τὴν δημοσίαν ἀσφάλειαν, ἥτις εἶναι τῳόντι ἀντικείμενον πολὺ σπουδαῖον, διότι ἡ συμμορία ἐκείνη ἡ λῃστρικὴ ἐκθέτει καὶ τὴν ὑπόληψιν τοῦ ἔθνους εἰς τὸν ἔξω κόσμον καὶ τὴν ἐλευθερίαν τῆς δημοσίας συγκοινωνίας κωλύει καὶ ἐπαπειλεῖ. Δὲν βλέπω, λέγω, τίποτε ἄλλο εἰμὴ τὴν ἀναφορὰν ἐκείνην τοῦ διοικητοῦ τοῦ μεταβατικοῦ καὶ τὴν εἰς αὐτὴν στηριζομένην ἔκθεσιν τῆς Νομαρχίας, ἀλλ’ εἰς μόνας αὐτὰς τὰς ἐκθέσεις, καὶ ταύτας μὴ δεικνυούσας προφανῆ τινα κίνδυνον, δὲν μοὶ φαίνεται ὅτι ἠδύνατο ἡ Κυβέρνησις νὰ στηρίξῃ παῦσιν δημάρχου. Μολαταῦτα τὴν ἐκτίμησιν τοῦ γεγονότος τούτου ἀφίνω εἰς τὴν Βουλήν, ἐπαναλαμβάνων ὅτι διὰ λόγους λίαν σοβαρούς, ἐπαπειλοῦντας κινδύνους εἰς τὰ δημόσια συμφέροντα καὶ δυναμένους νὰ ταράξωσι τὴν δημοσίαν τάξιν, τότε μόνον καὶ εἰς τοιαύτας περιστάσεις, κατὰ τοὺς κανόνας τῆς ἑρμηνευτικῆς, δύναται ἡ Κυβέρνησις διοικητικῶς νὰ παύσῃ τὸν δήμαρχον. Μολαταῦτα δὲν ἦτο ἄρα καλλίτερον, ὕστερον ἀπὸ τόσας αἰτιάσεις, τὰς ὁποίας εἶχεν ἡ Κυβέρνησις κατ’ αὐτοῦ, διὰ νὰ ἦναι κἄπως δικαιολογημένη, ἀφοῦ δὲν εἶχε πρόχειρον νόμιμον ἀντικαταστάτην, νὰ τὸν παραπέμψῃ εἰς τὸ δικαστήριον; Διατὶ νὰ διαφύγῃ τὴν ποινὴν τῆς δικαιοσύνης; Ἐδῶ τῷ ὄντι ἀπαντῶ κάτι τι τὸ ὁποῖον ἠμπορεῖ νὰ μὲ φέρῃ εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ ἐκφράσω τὴν ἀπορίαν μου καὶ νὰ εἴπω ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἢ δὲν εἶχεν ἰσχυροὺς πραγματικοὺς λόγους ἢ ἐδημιούργησε τοιούτους πρὸς ἀντικατάστασιν, χωρὶς ἐν τοσούτῳ νὰ ἔχῃ καὶ τὸν λόγον αὐτῆς· ἐξηγοῦμαι. Εἶναι ἀληθές, Κύριοι, ὅτι μετὰ τὴν μεταπολίτευσιν τοῦ Ὀκτωβρίου, ὁπόταν ὁ λαὸς εἰς πολλὰ μέρη κατέλυσε τὰς δημοτικὰς ἀρχάς, ἡ τότε προσωρινὴ Κυβέρνησις, ἥτις εἶχε δικτατορικὴν ἐξουσίαν, ἠναγκάσθη, διὰ νὰ μὴ ἀφήσῃ τοὺς δήμους ἄνευ διοικήσεως, νὰ ἐκδώσῃ τὸ ψήφισμα ἐκεῖνο, ἐπὶ τοῦ ὁποίου στηρίζεται ἡ σημερινὴ πρᾶξις τῆς Κυβερνήσεως· ἀλλὰ τὸ ψήφισμα ἦτο, Κύριοι, μετὰ τὴν συγκάλεσιν τῆς Συνελεύσεως, μετὰ τὴν καθίδρυσιν τῆς νέας Βασιλείας καὶ τέλος μετὰ τὴν ἔκδοσιν τοῦ νόμου περὶ δημαιρεσιῶν, οὐδὲν ἄλλο, ἢ χάρτης ἄγραφος, ἄνευ ἰσχύος, ἄνευ σημασίας τινός. Ἠδύνατο ἴσως νὰ ὑπάρξῃ ἀμφιβολία τις, ὅτι ἠμπορεῖ νὰ μένῃ ἀκόμη ἐν ἰσχύϊ· ἀλλ’ ἡ ἀμφιβολία αὕτη αἴρεται ἐκ μέσου, τίθεται ἐκ ποδῶν διὰ τῆς τελευταίας διατάξεως τοῦ νόμου ἐκείνου, ἐχούσης οὕτως. Ἄρθρον 26. «Πᾶσα διάταξις ἀντιβαίνουσα εἰς τὸν παρόντα νόμον ἀκυροῦται».

§114ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ (Ὑπουρ. Δικαιοσ.). Περὶ ἐκλογῶν.

§115ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Μὰ περὶ ἐκλογῶν πρόκειται.

§116ΜΠΑΛΑΝΟΣ. Εἰς ποίαν διάταξιν ἀντιβαίνει τὸ ψήφισμα;

§117ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Εἰς τὸν νόμον περὶ δημαιρεσιῶν.

§118ΚΥΡΙΑΚΟΣ. Τὸν λόγον, Κ. Πρόεδρε!

§119ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Ἐννοεῖται, Κύριοι, ὅτι ἡ Συνέλευσις δὲν ἠμποροῦσε καθόλου νὰ ἔχῃ εἰς τὸν νοῦν της, ὅτι ὕστερον ἀπὸ τὰς ἐκτάκτους ἐκείνας ἀνάγκας καθ’ ἃς εὑρέθη εἰς θέσιν ἡ προσωρινὴ Κυβέρνησις, ἡ δικτατορικὴ ἐκείνη Κυβέρνησις, νὰ ἐκδώσῃ ἐκεῖνο τὸ ψήφισμα, διὰ νὰ οἰκονομήσῃ τὰς τότε περιστάσεις ἐντὸς ὡρισμένου χρόνου,—διὸ καὶ ὥρισεν, ὅτι μέχρι τῆς 18 Ὀκτωβρίου ὅσαι δημοτικαὶ ἀρχαὶ κατελύθησαν, ἐκεῖναι ἀντικαθίστανται,—δὲν ἐννοοῦσε, λέγω, ποτὲ ἡ Συνέλευσις νὰ ἀφήσῃ εἰς ἐνέργειαν ἕνα προσωρινὸν ψήφισμα τῶν ἐκτάκτων περιστάσεων, καὶ νὰ τὸ ἀφήσῃ ἰσχυρότερον ἑνὸς νόμου, τὸν ὁποῖον ἡ ἰδία ἐξέδωκε καὶ διὰ τοῦ ὁποίου καθιέρωσε ῥιζηδὸν νέον δημαιρεσιακὸν σύστημα. Σημειώσατε δὲ πρὸς τούτοις, ὅτι ὁ νόμος ἐδημοσιεύθη τὸν Ἀπρίλιον, ἐνῷ ἡ παῦσις τοῦ δημάρχου Λαυρίου καὶ ἡ ἀντικατάστασίς του ἐγένετο κατὰ τὴν 25 Μαΐου, ὅτε ὁ νόμος, ὡς εἴρηται, εἶχε δημοσιευθῆ, ἑπομένως ἔλαβε τὸ κῦρός του ἀπὸ τῆς δημοσιεύσεώς του. Τὶ λέγει λοιπὸν αὐτὸς ὁ νόμος εἰς τὴν διάταξιν τοῦ ἄρθρου 19; «Ἐὰν δι’ οἱονδήποτε λόγον κενωθῶσιν αἱ θέσεις τοῦ δημάρχου καὶ πάντων τῶν δημοτικῶν παρέδρων δήμου τινὸς, τὰ ἐπὶ τῆς δημαιρεσίας καθήκοντα τοῦ δημάρχου ἀναλαμβάνει ὁ πρόεδρος τοῦ δημοτικοῦ Συμβουλίου.» Ὥστε βλέπετε προφανέστατα, ὅτι ὁ νόμος αὐτὸς τῆς Συλεύσεως ὁ ἐν ἰσχύϊ ὑπάρχων ἀπαιτεῖ, ὥστε, ἐὰν δι’ οἱονδήποτε λόγον ἤθελε παυθῆ δήμαρχός τις καὶ δὲν ὑπάρχει νόμιμος ἀναπληρωτὴς αὐτοῦ, νὰ γείνῃ νέα ἐκλογὴ πρὸς ἀντικατάστασιν. Πάντα προηγούμενον νόμον τὸν θεωρεῖ ἄκυρον. Ἐνταῦθα καταλαμβάνει τὴν ἕδραν τοῦ Προέδρου ἀποσυρομένου ὁ ἀντιπρόεδρος Κ. Στεφανόπουλος. Δὲν ἠμπορεῖ λοιπὸν σήμερον ποσῶς ἡ Κυβέρνησις νὰ διϊσχυρισθῇ, ὅτι δύναται νὰ σταθῇ ὄπισθεν αὐτοῦ τοῦ ψηφίσματος διὰ τὴν ἀντικατάστασιν τοῦ δημάρχου. Ἀλλὰ θὰ μοὶ εἴπητε· αἴ! τὶ θὰ κάμωμεν! π. χ. δὲν ἐπαύσαμεν τὸν δήμαρχον αὐτὸν, ἀλλὰ ἔξαφνα ἕνας ἄλλος δήμαρχος ἀποθνήσκει, πάρεδροι δὲν ὑπάρχουν, τίποτε δὲν ὑπάρχει· ὁ δῆμος ἔπρεπε νὰ μείνῃ ἄνευ διοικήσεως; Καὶ ἐγὼ λέγω, ὅτι ὑπάρχει ἐν τῷ νόμῳ κάτι τι κενὸν, καὶ ἠξεύρετε διατί; διότι ὑπέθετεν ἡ Συνέλευσις, ὅτι εὐθὺς μετὰ τὴν δημοσίευσιν τοῦ νόμου ἤθελε τεθῆ εἰς ἐνέργειαν.

§120ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Δὲν ὑπῆρχον κατάλογοι.

§121ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Ὑπάρχουν οἱ ὁριστικοὶ κατάλογοι τῆς βουλευτικῆς ἐκλογῆς, ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ὁποίων θέλουν ἐνεργηθῆ αἱ δημαιρεσίαι. Λέγω λοιπὸν, ὅτι ὑπάρχει τι κενὸν, ἀλλ’ ἠδύνατο τοῦτο νὰ τὸ ἀναπληρώσῃ οἴκοθεν ἡ Κυβέρνησις; Βεβαίως ὄχι, οὔτε εὑρίσκετο εἰς τοιαύτην ἀναπόδραστον καὶ ἀκαταμάχητον κατὰ τὸν Κ. Ἰακωβάτον ἀνάγκην· καὶ διὰ ν’ ἀποδείξω, ὅτι δὲν ἦτον εἰς ἀνάγκην τοιαύτην, σᾶς λέγω, ὅτι ἡ Βουλὴ ἦτο παροῦσα ἐν καιρῷ τῆς παύσεως τοῦ δημάρχου, διότι ἡ περὶ τούτου πρότασις τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν ἐγένετο τὴν 22 Ἰουνίου 1865, ἡ δὲ διαταγὴ τοῦ Κ. πρωθυπουργοῦ πρὸς τὸν ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, διὰ νὰ ὑποβάλῃ τὸ Διάταγμα, ἐξεδόθη τὴν ἐπιοῦσαν, ἤτοι τὴν 23 Ἰουνίου· τότε εἴμεθα παρόντες, κύριοι, καὶ εἴχομεν ἐξελεγχθῆ καὶ νόμιμοι βουλευταί. Ἠμπορεῖ νὰ μοὶ εἴπῃ ὁ Κ. ὑπουργός, ὅτι δὲν εἴμεθα ἐντελῶς κατηρτισμένοι, διότι δὲν ἦτον ἐκλελεγμένον τὸ ὁριστικὸν προεδρεῖον, ἢ διότι δὲν εἶχε γείνει ἡ ἀπάντησις εἰς τὸν Βασιλ. λόγον· ἔστω· ἀλλ’ ἀφοῦ ἔμεινε τόσους μῆνας ὁ κακὸς αὐτὸς δήμαρχος εἰς ἐνέργειαν, ἀφοῦ ἔγειναν τόσα κακὰ, δὲν ἠμποροῦσε νὰ μείνῃ ἀκόμη 20 ἡμέρας διὰ νὰ προέλθῃ ἀπὸ τὴν νομοθετικὴν ἐξουσίαν ἡ ἀναπλήρωσις αὐτοῦ τοῦ κενοῦ, αὐτοῦ τοῦ νόμου; Εὑρίσκω λοιπὸν, κύριοι, χωρὶς νὰ ἐννοῶ ν’ ἀποδώσω καμμίαν κακὴν πρόθεσιν εἰς τὴν Κυβέρνησιν, εὑρίσκω, λέγω, ὅτι ἐπὶ τοῦ προκειμένου ὑπῆρξε μία σπουδὴ ἄνευ τῆς προσηκούσης μελέτης. Ἡ κυβέρνησις, ἀφοῦ δὲν εἶχε νόμον, ἔπρεπε νὰ ἀναβάλῃ πᾶν μέτρον, ἔπρεπε ν’ ἀφήσῃ τοὐλάχιστον εἰς τὴν δικαιοσύνην νὰ ἐνεργήσῃ ἀνακρίσεις, καὶ ἐν τῷ μεταξὺ νὰ φέρῃ μίαν πρότασιν προσωρινοῦ νόμου, χορηγοῦντος τὸ δικαίωμα εἰς τὴν Κυβέρνησιν τῆς ὁπωσδήποτε ἀντικαταστάσεως. Ἕως ἐδῶ μένω καὶ ἀφίνω τὴν Βουλὴν νὰ ἐκτιμήσῃ τὴν ὑπόθεσιν. Τὸ ἄρθρον 44, τὸ ὁποῖον ἀνέφερον προηγουμένως, ἰδοὺ τί λέγει· Ἄρθρον 44. Ἡ παῦσις τοῦ δημάρχου ἐνεργεῖται μόνον δι’ ἀποφάσεως τοῦ Βασιλέως, ἀκούσαντος τὴν γνώμην τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, ἢ δυνάμει δικαστικῆς ἀποφάσεως. Ὁ νομάρχης ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ παύῃ εἰς κατεπειγούσας περιπτώσεις προσωρινῶς τὸν δήμαρχον· ὀφείλει δὲ ν’ ἀναφέρῃ τοῦτο ἐντὸς τριῶν ἡμερῶν εἰς τὴν ἁρμοδίαν γραμματείαν τῆς Ἐπικρατείας, ἐκθέτων τὰς αἰτίας τῆς τοιαύτης παύσεως καὶ ἐπισυνάπτων καὶ τὰς περὶ τούτου πράξεις. Ἡ Γραμματεία ὀφείλει ἐντὸς τριῶν ἡμερῶν, ἀφοῦ λάβῃ τὴν ἀναφορὰν τοῦ νομάρχου, ἢ νὰ διατάξῃ τὴν ἀποκατάστασιν τοῦ προσωρινῶς πεπαυμένου δημάρχου, ἢ νὰ προβάλῃ τὴν ἀποβολὴν αὐτοῦ εἰς τὸν Βασιλέα» Βλέπετε λοιπὸν,—ἐπανέρχομαι ἐν ὀλίγοις,—ὅτι μόνον εἰς λίαν ἐκτάκτους περιστάσεις, εἰς κατεπειγούσας ἀνάγκας, ὅτε διακινδυνεύει ἡ δημοσία τάξις, ἡ δημοσία ἀσφάλεια, εἰς περιστάσεις, λέγω, καθ’ ἃς ὁ δήμαρχος αὐτὸς ἀντιστρατεύεται κατὰ τῶν μέτρων τῆς Κυβερνήσεως, ἢ παρεμβάλλει προσκόμματα εἰς αὐτὴν, τότε καὶ μόνον δύναται ἡ Κυβέρνησις νὰ προβῇ εἰς τὸ μέτρον τῆς κυβερνητικῆς παύσεώς του· ἀλλ’ ἐπαναλαμβάνω, ὅτι, ἀφοῦ δὲν εἶχε πρόχειρον τὴν κατὰ νόμον ἀντικατάστασιν, (καὶ ἐδῶ ἐπιμένω στεντορείᾳ τῇ φωνῇ νὰ διϊσχυρίζωμαι ὅτι τὸ ψήφισμα δὲν ἠμπορεῖ νὰ ἔχῃ ἰσχὺν, ὡς καὶ ὁ ἔντιμος Κ. πρωθυπουργὸς προχθὲς μετὰ πολλῆς τιμιότητος ὡμολόγησε, καὶ πᾶσα ἡ Βουλὴ δὲν ἠμπορεῖ παρὰ νὰ θεωρήσῃ αὐτὸ τὸ πρᾶγμα ὡς ἀναντίῤῥητον, διότι ὕστερον ἀπὸ ἕνα νόμον τῆς Συνελεύσεως ἐκφραστικώτατον δὲν ἠμπορεῖ νὰ ἔχῃ πλέον ἰσχὺν τὸ ψήφισμα ἐκεῖνο, οὔτε δύναται νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν ὡς μὴ ἔχον κῦρος) ἐπαναλαμβάνω καὶ λέγω, ὅτι ἡ γενομένη ἀντικατάστασις ἀντίκειται προφανῶς εἰς τὸν νόμον καὶ εἶναι ἀδικαιολόγητος. Δὲν ἐπιθυμῶ ναὶ μὲν ἀποδώσω πρόθεσιν εἰς τὴν Κυβέρνησιν, τῇ ἀποδίδω ὅμως μίαν σπουδὴν στερουμένην τῆς προσηκούσης μελέτης.

§122ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ (πρωθυπουργός). Κύριοι, εἰς αὐτὴν τὴν ὑπόθεσιν, εἰς ὅ,τι ἀπέβλεπε τὴν παῦσιν τοῦ δημάρχου, δὲν ἠμπορούσαμεν νὰ ἀναβάλωμεν οὔτε στιγμὴν, καθόσον δὲν ἠμπορούσαμεν ν’ ἀναβάλωμεν τὴν καταδίωξιν τοῦ Κίτσου, δὲν ἠμπορούσαμεν ν’ ἀναβάλωμεν τὸ νὰ λάβωμεν μέτρον ὁποιονδήποτε, ὅσον αὐστηρὸν καὶ ἂν ἦτον, τὸ ὁποῖον, κατὰ τὰς πληροφορίας μας ἢ κατὰ τὴν συνείδησίν μας, ἔτεινεν εἰς τὸ ν’ ἀπαλλάξῃ τὸν τόπον τοῦ κακούργου αὐτοῦ, ὁ ὁποῖος ἐκτὸς τῆς μεγάλης βλάβης, τὴν ὁποίαν προξενεῖ ἐσωτερικῶς, κατέστρεψε τὴν ὑπόληψίν μας ἐξωτερικῶς. Εἴμεθα λοιπὸν ἠναγκασμένοι καὶ ἀποφασισμένοι νὰ λαμβάνωμεν εὐθὺς καὶ ἀμέσως πᾶν μέτρον, τὸ ὁποῖον ἔτεινεν ὁπωσδήποτε πρὸς τὸν σκοπόν μας· καὶ προσέξετε, διεγείροντες συζήτησιν ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ ἀντικειμένου, μὴ διεγείρητε, συζήτησιν ὑπὲρ τῆς λῃστείας, διότι συνηγορεῖτε ὑπὲρ ἀνθρώπου, ὁ ὁποῖος ἀποδεδειγμένως ἦτο συνεργὸς, ὑποστηρικτὴς αὐτοῦ τοῦ ἀνθρώπου....

§123ΠΟΛΛΟΙ. Δὲν τὸν ὑποστηρίζει κανείς.

§124ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Καὶ, Κύριοι, δὲν ἀποδεικνύεται ἡ διαγωγὴ τοῦ δημάρχου μόνον ἀπὸ ἓν ἔγγραφον· τὴν ἀλληλογραφίαν ὅλων τῶν καταδιωξάντων τὸν λῃστὴν αὐτόν........

§125ΤΙΝΕΣ. Τὸ ζήτημα εἶναι περὶ τῆς ἀντικαταστάσεως.

§126ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Μὴ βιάζεσθε· διὰ τί στενοχωρεῖσθε; Ὁ Κ. Δημητριάδης εἶπεν, ὅτι δὲν ἔπρεπε νὰ βιασθῶμεν, καὶ δι’ αὐτὸ σᾶς λέγω, λάβετε ὑπ’ ὄψιν ὅλα τὰ ἔγγραφα τὰ ἐνταῦθα εὑρισκόμενα, καὶ θέλετε ἰδῆ, ὅτι ὁ δήμαρχος αὐτὸς ἦτο δήμαρχος κακῆς πίστεως, ἐπρόκειτο νὰ τὸν παύσω εἰς τὰς παραμονὰς τῶν ἐκλογῶν, ἀλλ’ ἐσταμάτησα διὰ νὰ μὴ ἀποδώσητε τὴν ἐνέργειάν μου εἰς σκοποὺς ἐκλογικούς. Τὸν ἔφερον ἐδῶ καὶ τὸν ἠπείλησα, τὸν ἐσυμβούλευσα, ἀλλ’ εἰς μάτην· ὁ Κ. δήμαρχος ἐξηκολούθησε τὴν πορείαν, τὴν ὁποίαν ἐξ ἀρχῆς ἐχάραξε, καὶ διὰ τοῦτο, κατὰ δυστυχίαν, ἐπειδὴ πολλοὶ ὑπάρχουν οἱ ὑποστηρίζοντες τὸν λῃστὴν Κίτσον πέριξ τῶν Ἀθηνῶν, καὶ ἴσως πολλοὶ εἶναι καὶ ἐκ τῶν Ἀθηνῶν οἱ ἀγαπῶντες αὐτὸν, διὰ τοῦτο εἶναι δυσκολώτατον νὰ τὸν συλλάβωμεν, μολονότι ὅλας τὰς ὑποσχέσεις ἐδόσαμεν· ἐδόσαμεν ὑποσχέσεις, τὰς ὁποίας μᾶς ἐπιτρέπουσιν οἱ νόμοι καὶ ἡ ἠθικὴ, ἐξωδεύσαμεν περισσότερα τῶν κανονισμένων ἴσως καὶ ὑποσχέθημεν πολλά. Ἰδοὺ ποία ἦτο ἡ καταπείγουσα ἀνάγκη νὰ παύσωμεν αὐτὸν τὸν ἄνθρωπον, καὶ ἴσως εὑρεθῇ ἡ Κυβέρνησις εἰς τὴν δυσάρεστον ἀνάγκην νὰ ἐπαναλάβῃ τὸ αὐτὸ καὶ κατ’ ἄλλων, διότι ἡ ἰδέα τοῦ ἀτιμωρήτου, ἡ ἰδέα τῆς ἐλλείψεως νομίμου ἀντικαταστάτου, ἑπομένως τὸ ἀδύνατον νὰ τιμωρηθῶσιν διὰ τοῦτο ὅπου δὲν ὑπάρχουν πάρεδροι, τοὺς ἀποκατέστησαν θρασεῖς καὶ αὐθάδεις. Εἰς τὰ πλεῖστα μέρη εἶναι εἰς ἐντελῆ ἀναρχίαν οἱ δήμαρχοι, εἶναι ἐπαναστάται ἐντελῶς ἀπέναντι τῶν διαταγῶν τῶν προϊσταμένων των, δὲν ἀκούουν τίποτε, δὲν πείθονται· καὶ διατὶ νὰ πεισθοῦν, ἀφοῦ δὲν ὑπάρχει μέσον ἀντικαταστάσεως; Ἀλλὰ, Κύριοι, ἡ πεποίθησις ἡ ἐδική μου βλέπετε, ὅτι ἀντίκειται εἰς πεποιθήσεις ἄλλας καὶ εἰς τὴν χθεσινὴν πεποίθησιν τοῦ Κ. Πετιμεζᾶ, τὸν ὁποῖον λυποῦμαι ὅτι δὲν βλέπω ἐδῶ.

§127Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἐδῶ εἶμαι.

§128ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ὁ ὁποῖος μετὰ τὴν ψηφοφορίαν θὰ ἀρνηθῇ ψῆφον, πιστεύω, καὶ ὁ ὁποῖος χθὲς εἶχε πληρέστατα τὴν αὐτὴν γνώμην μετὰ τοῦ Πρωθυπουργοῦ καὶ ἔλεγεν, ὅτι ἔπρεπε νὰ ἐνεργήσωμεν ὅπως ἐνηργήσαμεν· ἔφερε μάλιστα παράδειγμα ἕνα δήμαρχον,—ἐὰν μοὶ ἐπέτρεπε νὰ εἴπω τίνος δήμου — τὸν ὁποῖον μοὶ ἔλεγεν, ὅτι πρέπει νὰ ἀντικαταστήσω, διότι εἰς......

§129ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Εἰπέτε το.

§130ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Τῆς Κλειτωρίας· μὲ εἶπε, θὰ διορίσετε ἴσως ἕνα χειρότερον ὑπὸ πολιτικὴν ἔποψιν, διότι σεῖς δὲν μὲ ἀγαπᾶτε, ἀλλὰ θὰ διορίσητε ὑπὸ τὴν ἔποψιν τῶν ἐγκλημάτων ἕνα ἄνθρωπον πάντοτε καλλίτερον. Καὶ ὁ Κ. Πετιμεζᾶς χθὲς τὸ ἐνόμιζεν ἀναγκαῖον αὐτὸ τὸ πρᾶγμα, ὥστε ἐπρότεινεν ἐπὶ τέλους καὶ ἓν σχέδιον νόμου, ἀλλὰ μετέβαλε γνώμην καὶ ὅ,τι χθὲς ἐθεώρει ὡς ἀναγκαῖον σήμερον τὸ θεωρεῖ ὡς ἔγκλημα· πιθανὸν αὔριον νὰ τὸ θεωρήσῃ ὡς μέσον σωτηρίας, ἀλλὰ δὲν ἐπιμένω· λέγω μόνον ὅτι δὲν ἠξεύρω ποίαν ἰδέαν ἢ ποίαν πεποίθησιν νὰ πολεμήσω τῶν κατηγόρων μας.

§131Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Χθὲς ἤμην εἰς πλάνην.

§132ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Καὶ ποῦ ἠξεύρω ἐὰν δὲν εὑρεθῆτε καὶ αὔριον εἰς πλάνην; Τὸ κατ’ ἐμὲ, ἔχω τὴν πεποίθησιν ὅτι νόμος τῆς προσωρινῆς Κυβερνήσεως δὲν εἶναι εἰς ἐνέργειαν· ἄλλοι ὅμως τὸν ἐξηγοῦν ἄλλως, καὶ μεταξὺ αὐτῶν τῶν ἄλλων καὶ ὁ ἔντιμος βουλευτὴς Ὀλυμπίας Κ. Χριστόπουλος, εἰς τοῦ ὁποίου τὴν ὁμολογίαν δὲν ἠμπορεῖτε ν’ ἀμφιβάλλητε, καὶ αὐτὸς πιστεύει, ὅτι ὁ δῆμος δὲν ἠμπορεῖ ν’ ἀποθάνῃ, πρέπει νὰ ζῇ· ἑπομένως λέγει, ὅταν τὰ πράγματα καταντήσωσιν εἰς αὐτὸ τὸ σημεῖον, κατὰ τὸ ὁποῖον πρόκειται νὰ παύσῃ ἡ ζωὴ, ἐγὼ νομίζω, ὅτι ἡ ζωὴ πρέπει νὰ διατηρηθῇ καὶ νὰ διατηρηθῇ ὅσῳ τὸ δυνατὸν νομιμώτερον. Αὐταὶ εἶναι αἱ φράσεις τοῦ Κ. Χριστοπούλου, καὶ νομιμώτερον ἐννοεῖ ὅ,τι ἦτο ἕως χθὲς καθιερωμένον. Βλέπετε λοιπὸν, κύριοι, ὅτι ὑπάρχει διαφωνία μεταξὺ αὐτῶν τῶν δύω ἰδεῶν. Ἀλλ’ ὁ Κ. Χριστόπουλος σᾶς προσέθετεν, ἔχω αὐτὴν τὴν γνώμην καὶ αὐτὴν τὴν πεποίθησιν ὅταν εὑρεθῶμεν εἰς τὴν ἀπόλυτον ἀνάγκην, εἰς περίστασιν τοιαύτην καθ’ ἣν ἡ ὕπαρξις ἑνὸς δημάρχου ἀντίκειται εἰς τὴν ὕπαρξιν ἑνὸς δήμου, εἶναι καλλίτερον ν’ ἀντικατασταθῇ ὁ δήμαρχος. Τί ἤθελεν ἡ Συνέλευσις νὰ κάμῃ συντάττουσα τὸν νόμον, ἐρωτῶσιν· ἤθελε νὰ χειραφετήσῃ, οὕτως εἰπεῖν, τοὺς δημάρχους ἀπὸ τὴν ἐξουσίαν κατὰ τὴν συγκρότησιν τῶν ἀρχῶν αὐτῶν, καὶ νὰ κανονίσῃ τὸν τρόπον, κατὰ τὸν ὁποῖον αἱ ἀρχαὶ τοῦ λοιποῦ θέλουν ἐκλέγεσθαι. Αὐτὰ ἦσαν τὰ ἀντικείμενα, τὰ ὁποῖα εἶχε σκεφθῆ ἡ Συνέλευσις, ἀντικείμενα πολὺ σπουδαῖα, διότι τῷ ὄντι μετέβαλον τὸν τρόπον τῆς ὑπάρξεως τῶν δήμων. Ἡ Συνέλευσις δὲν ἐκανόνισεν ὅλα τὰ δημοτικὰ ἀντικείμενα καὶ ὅλην τὴν ἐργασίαν, ὁ δὲ νόμος αὐτὸς κατήργησε τὸν ἄλλον ὑπ’ αὐτὴν τὴν ἔποψιν· ἄλλως δὲν ἔχομεν καὶ τὸ δικαίωμα παύσεως, διότι εἰς κανὲν ἄρθρον ὁ νέος νόμος δὲν ὁμιλεῖ, δὲν λέγει, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἔχει τὸ δικαίωμα τῆς παύσεως. Λοιπὸν, ἂν αὐτὸς ὁ νόμος ἀντικατέστησε τὸν προηγούμενον ἐξολοκλήρου, τότε καὶ τὸ δικαίωμα τῆς παύσεως καὶ πάσης τιμωρίας κατηργήθη. Διὰ τοῦτο ἰσχυρίζονται, ὅτι ὡς πρός τινα μέρη ὁ νόμος ἐκεῖνος δὲν δύναται νὰ θεωρηθῇ κατηργημένος· μόνον δύναται νὰ θεωρηθῇ ὡς πρὸς αὐτὰ τὰ μέρη, τὰ ὁποῖα ῥητῶς ἀναφέρονται. Ἀλλ’ ὁ νέος νόμος, λέγουσι, προβλέπει τὴν περίστασιν καθ’ ἣν αἴφνης λείψει ὁ δήμαρχος κατὰ τὴν ἐνέργειαν τῆς ἐκλογῆς, εἰς τοιαύτην περίστασιν καθιεροῖ ὡς ἀντικαταστάτην αὐτοῦ τὸν πρόεδρον τοῦ δημοτικοῦ συμβουλίου· ὁ πρόεδρος οὗτος δὲν δύναται ἄρα κατὰ παρέκτασιν νὰ ἐνεργήσῃ καὶ τὴν ἐκτελεστικὴν ἐξουσίαν, ἀφοῦ εἶναι ἀδύνατον νὰ ὑπάρχῃ δήμαρχος, καὶ ἐνταῦθα ἀντικαταστάτης διωρίσθη ὁ πρόεδρος. Ἀλλὰ μᾶς λέγουσιν, ἀντὶ νὰ πράξητε τοῦτο ἔπρεπε νὰ ἐπισπεύσητε τὰς ἐκλογάς· πλὴν τοῦτο δὲν ἦτον δυνατὸν νὰ γείνῃ, διότι αἱ ἐκλογαὶ κατὰ τὸν ἐκλογικὸν νόμον δύνανται νὰ ἐνεργηθῶσι μόνον ἐπὶ τῇ βάσει τῶν καταλόγων, οἱ ὁποῖοι ἐχρησίμευσαν εἰς τὰς ἐκλογὰς τῶν βουλευτῶν, καὶ μετὰ τὴν κύρωσιν αὐτῶν ὡς ὁριστικῶν, καὶ μετὰ τοῦτο πάλιν αἱ ἐκλογαὶ δὲν δύνανται νὰ ἐνεργηθοῦν πρὶν παρέλθουν δύω μῆνες ἢ πεντήκοντα ἡμέραι, διότι ἀκριβῶς τόσαι ἡμέραι ἀπαιτοῦνται εἰς προκαταρκτικὰς ἐργασίας. Ἐκτὸς τούτου δύναται καὶ νὰ ἀκυρωθῇ μία ἐκλογὴ, καὶ ὁ δῆμος εἶναι ἠναγκασμένος νὰ τὴν ἐπαναλάβῃ· ἀλλ’ ἐν τῷ μεταξὺ τούτῳ ὁ δῆμος θὰ δύναται νὰ μένῃ ἄνευ ἀρχῶν ἵνα παραλύσῃ; δὲν πρέπει λοιπὸν ἐν τῷ μεταξὺ κάμωμεν τίποτε; Ὁ κύριος Ἰακωβάτος ἤθελε σᾶς εἰπῆ, ὅτι πρέπει νὰ τηρηθῇ ὁ νόμος καὶ ἂς χαθῇ ὁ κόσμος. Ὁ κ. Ἰακωβάτος ἔχει τὴν ἰδέαν, λέγει ὅτι δὲν ὑπάρχουσι κατάλογοι, ἀδιάφορον· δὲν δύνασθε νὰ κάμητε ἐκλογὴν, ἀδιάφορον· ἀκυροῦται ἡ ἐκλογὴ, ἀδιάφορον· πρέπει ὅλα τὰ δημοτικὰ συμφέροντα νὰ καταστραφῶσι, νὰ παύσωσιν, ἀλλὰ νὰ τηρηθῇ ὁ νόμος, δηλ. νὰ μὴ διορισθῇ ἀντικαταστάτης σύμβουλος. Ἀλλ’ ὅταν τὰ πράγματα εἰς τοιαύτην κατάστασιν περιέλθωσι, μερικοὶ νομίζουν, ὅτι τὸ ψήφισμα τῆς προσωρινῆς κυβερνήσεως, αὐτὸ τοὺς δικαιολογεῖ, τοὺς ἐνισχύει εἰς τὸ νὰ μὴ ἀφήσουν τὸν δῆμον ἐντελῶς ἀδιοίκητον, νὰ μὴ τὸν ἀφήσωσι νὰ καταστραφῇ. Ἀλλὰ διατὶ νὰ μὴ σπεύσητε, μᾶς λέγουν, ἵνα κάμητε νόμον; Ἀλλὰ πότε νὰ τὸν παρουσιάσωμεν; Ἠξεύρετε ὅτι ἡ κυβέρνησις δὲν ἠδύνατο νὰ παρουσιάσῃ ἐνώπιον τῆς Βουλῆς νόμους καὶ νὰ ζητήσῃ τὴν παραδοχὴν μέτρων σπουδαίων πρὶν ἢ καταρτισθῇ καὶ ἐκφράσει τὴν γνώμην της περὶ αὐτῆς εἰς τὴν ἀπάντησιν, ὅτε προσεκαλεῖτο νὰ δώσῃ λόγον τῶν πράξεών της. Ἐπομένως ἡ Βουλὴ δὲν ἠδύνατο νὰ ἐργασθῇ πρὸ τῆς ἀπαντήσεως. Ἡ Κυβέρνησις δὲν ἠδύνατο νὰ παρουσιάσῃ τοιαῦτα μέτρα, κἀνένα νόμον σπουδαῖον. Σήμερον, ὅτε ἡ Βουλὴ εἶναι ἤδη κατηρτισμένη, σήμερον ἐπέρχεται καὶ ἡ ἐξέτασις τῶν ἀντικειμένων αὐτῶν. Ἔπειτα, κύριοι, ἕνας νόμος δὲν δύναται νὰ ψηφισθῇ μετὰ ταχύτητος ὅπως ὑποθέτετε, διότι πρέπει νὰ παρέλθουν δύω καὶ τρεῖς ἡμέραι διὰ νὰ γείνωσι τρεῖς ἀναγνώσεις καὶ νὰ διέλθῃ καὶ τὸ συμβούλιον. Ἀλλά, Κύριοι, ἠθέλατε μᾶς τὸ ἐπιτρέψει νὰ καταφύγωμεν εἰς αὐτὰς τὰς ἀναβολὰς καὶ νὰ περιμένωμεν, ὅτε εἴμεθα βέβαιοι ὅτι ὁ λῃστὴς Κίτσος ἀπελάμβανε προστασίαν παρὰ τοῦ δημάρχου;

§133ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ. Δὲν μᾶς ἐφέρατε κἀμμίαν ἀπόδειξιν.

§134ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ὅπως ἐπράξατε σεῖς; καὶ ἀγνοεῖ τις τοῦτο; Ἰδοὺ ὁ λόγος, ὁ ὁποῖος μᾶς ἔκαμε νὰ ἐπισπεύσωμεν, ὁ ὁποῖος ἔκαμε τὸν κύριον ὑπουργὸν τῶν ἐσωτερικῶν νὰ ἐνεργήσῃ ἐν πλήρει πεποιθήσει· ἄλλως, τὸ ἐπαναλαμβάνω, ὑπάρχει διαφωνία σπουδαία, διότι καὶ ἄλλοι πολλοὶ λέγουν, ὅτι ἡ ἀντικατάστασις ἐγένετο νομίμως καὶ ὅτι οὐδεὶς παρεβιάσθη νόμος. Τὴν διαφωνίαν αὐτὴν δὲν δύνασθε νὰ μᾶς καταλογίσητε ὡς παρανομίαν, ἀλλ’ ἂν ὑπάρχῃ τι, εἶναι κακὴ ἑρμηνεία τοῦ νόμου. Ἡμεῖς οὕτως ἐξηγήσαμεν τὸν νόμον, ἄλλοι ἄλλως· τὸ ζήτημα δὲν συνίσταται μεταξὺ ἡμῶν παρὰ περὶ τοῦ τίς ἔχει δίκαιον. Ἡ καλὴ πίστις εἶναι ἀναμφισβήτητος, καὶ ἑπομένως νομίζω, ὅτι ἡ περίστασις αὕτη δὲν δίδει ἀφορμὴν μομφῆς κατὰ τοῦ κυρίου Ὑπουργοῦ.

§135ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Τὸ πόρισμα τοῦ κυρίου πρωθυπουργοῦ ἐκ τῆς διατάξεως τοῦ ἄρθρου 19 τοῦ περὶ δημαιρεσιῶν τελευταίου Νόμου, ὅτι δηλαδὴ δὲν δύναται ἡ Κυβέρνησις νὰ παύσῃ τὸν δήμαρχον εἴς καμμίαν περίστασιν, δὲν τὸν βοηθεῖ παντάπασιν εἰς τὸν διϊσχυρισμόν του, διότι ὁ νόμος αὐτὸς ἀφορᾷ τὰς δημαιρεσίας. Τὸ μέρος περὶ δημοτικῆς διοργανώσεως κτλ. εἶναι τὸ πρῶτον μέρος, τὸ ὁποῖον ἡ βουλὴ δὲν ἐψήφισε, καὶ θεωρεῖται ἐν ἰσχύϊ ὑπάρχων ὁ δημοτικὸς νόμος. Καὶ διὰ νὰ σᾶς ἀποδείξω τοῦτο, κύριοι, σᾶς λέγω ὅτι ὁ νόμος οὗτος ἄχρι τοῦ μέρους τῶν δημαιρεσιῶν, ἐκ τοῦ ἄρθρου 1 μέχρι τοῦ ἄρθρου 61, ἐμπεριέχει τὰς διατάξεις τὰς ἀφορώσας τὸν ὀργανισμὸν τῶν δήμων καὶ τὴν διοίκησιν αὐτῶν. Ἐπομένως αἱ διατάξεις 43 καὶ 44, αἱ ὁποῖαι ἀφορῶσι τὸ δικαίωμα τῆς Κυβερνήσεως ὡς πρὸς τὰς παύσεις τῶν δημάρχων, θεωροῦνται ἐν ἰσχύϊ· τὸ ἄρθρον 19 τοῦ ἐσχάτως ἐκδοθέντος περὶ δημαιρεσιῶν Νόμου δὲν κατήργησε τὴν ἰσχὺν τῶν διατάξεων τῶν ἄρθρων 43 καὶ 44 τοῦ προϋπάρχοντος δημοτικοῦ, καὶ κατὰ συνέπειαν τὸ περὶ παύσεως τῶν δημάρχων δικαίωμα τῆς Κυβερνήσεως μένει ἄθικτον· τὸ δὲ ἄρθρον 19 τοῦ τελευταίου νόμου ἀνάγεται εἰς τὴν διάταξιν τῶν ἄρθρων 43 καὶ 44 τοῦ δημοτικοῦ Νόμου· ἑπομένως, ἂν ἤθελε στερηθῆ δήμαρχός τις τῶν ἰδιοτήτων, δυνάμει τῶν ὁποίων ἐξελέχθη, ἢ ἂν ἡ Κυβέρνησις ἤθελε τὸν παύσει διὰ λόγους κυβερνητικοὺς καὶ δὲν ὑπάρχει ἕτερος ἀναπληρωτὴς, ἔρχεται τότε, κατὰ τὸν νέον Νόμον, ὁ πρόεδρος τοῦ δημοτικοῦ συμβουλίου ἵνα ἀναλάβῃ τὰς δημαιρεσίας. Ἰδοὺ λοιπὸν ὅτι δὲν δύναται νὰ εἴπῃ ἡ Κυβέρνησις, ὅτι ὁ περὶ δημαιρεσιῶν Νόμος τῆς ἀφῄρεσε πᾶν δικαίωμα, πᾶσαν ἐξουσίαν ἐπὶ τῶν δημάρχων, καὶ δι’ αὐτὸν τὸν λόγον δὲν δύναται νὰ διϊσχυρισθῇ ὁ κύριος πρωθυπουργὸς ὅτι τὸ ψήφισμα ἔχει τὴν ἰσχύν του. Καὶ λέγω τοῦτο, ἵνα ἀναιρέσω τὸν λόγον του ὅτι, ἂν παραδεχθῇ ἡ Βουλὴ τὰς προτάσεις μας, ἀφαιρεῖ πᾶσαν ἐξουσίαν κατὰ τῶν δημάρχων ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν, διότι, ὡς ἀνωτέρω ἀπέδειξα, ὁ νόμος περὶ δήμων μέχρι τοῦ ἄρθρου 61 εἶναι ἐν ἐνεργείᾳ καὶ τὰ ἄρθρα 43 καὶ 44 δὲν ἔπαυσαν νὰ ἰσχύουν.

§136ΚΥΠΡΙΑΔΗΣ. Εἶσθε σύμφωνος μὲ τὸν Κύριον πρωθυπουργὸν λοιπόν.

§137ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Διὰ τοῦτο λέγω, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἔχει μὲν τὸ δικαίωμα, ὃ χορηγοῦν αἱ διατάξεις τοῦ 43 καὶ 44 ἄρθρου, ἀλλὰ ὅτι τὸ ψήφισμα, ἐπὶ τοῦ ὁποίου στηρίζεται, δὲν ἔχει καμμίαν ἰσχύν· καὶ μὴ θελήσετε νὰ ἰσχυρισθῆτε ὅτι ἔχει τοιαύτην, διότι καταστρέφετε καὶ τὸν νόμον περὶ δήμων καὶ τὰ νομικὰ ἀξιώματα, ὅτι πᾶς νόμος μεταγενέστερος κατισχύει τῶν προγενεστέρων. Ἐπὶ τοῦ προκειμένου μάλιστα ὑπάρχει ῥητὴ διάταξις, ὅτι πᾶσα ἄλλη ἀντιβαίνουσα εἰς τὸν νέον νόμον καταργεῖται, πᾶς δὲ νόμος εὐθὺς ἅμα δημοσιευθῇ ἔχει τὸ κῦρός του. Μοὶ λέγετε, τί ἤθελε κάμει ἡ Κυβέρνησις πρὸς ἀντικατάστασιν, ἀφοῦ ἀναπληρωτὴς δὲν ὑπῆρχε; Σᾶς εἶπον, ὅτι ἐπεσπεύσατε, ὅτι ἀφοῦ ὁ κακὸς αὐτὸς δήμαρχος, ὡς ὑμεῖς τὸν λέγετε, ἐπὶ τοσοῦτον χρόνον ἔμεινεν, ἠμπορούσατε νὰ ἀναβάλετε τὴν παῦσίν του ἐπὶ ἕνα μῆνα καὶ νὰ φέρετε πρότασιν νόμου ἐκτάκτως, ἀφοῦ ἡ Βουλὴ ὑπῆρχε παροῦσα, διὰ νὰ ληφθῇ ἓν μέτρον πρὸς ἀναπλήρωσιν τοῦ καινοῦ νόμου· διότι καὶ ἐγὼ συνομολογῶ, ὅτι πρέπει νὰ ἀναπληρωθῇ αὐτὸ τὸ κενὸν μὲ ἕνα νόμον προσωρινῶς καὶ ἐκτάκτως, οὐδέποτε ὅμως καὶ διὰ κανένα λόγον δὲν πρέπει νὰ παραδεχθῶμεν, ὅτι ἡ Κυβέρνησις δύναται νὰ δημιουργήσῃ μίαν ἀνάγκην καὶ ἕνεκα τῆς ἀνάγκης αὐτῆς νὰ παραβιάσῃ τὸν νόμον. Ὁ κύριος Ἰακωβάτος, τὸν ὁποῖον παρεξήγησεν, ὡς φαίνεται, ὁ κύριος πρωθυπουργὸς, ἔχει δίκαιον, διότι εἰς καμμίαν περίστασιν δι’ ἕνα δήμαρχον, διὰ τὸν δήμαρχον τοῦ Λαυρίου, δὲν πρέπει νὰ καταπατῆται ὁ νόμος. Ἂς μείνῃ ἀδιοίκητος ὁ δῆμος καὶ ἐπὶ ἕνα μῆνα, ἂς σταλῇ ἐκεῖ ἕνας ἀντιπρόσωπος τοῦ νομάρχου, ἂς σταλῇ ἕνας ὑπομοίραρχος πρὸς ἐπιτήρησιν τοῦ τοιούτου δημάρχου, ἀλλ’ οὐχὶ ποτὲ διὰ τὴν διοίκησιν τοῦ δήμου Λαυρίου νὰ παραβῶμεν τὸν νόμον. Ἐπιθυμῶ νὰ πιστεύω, ὅτι δὲν ὑπάρχει κακὴ πρόθεσις ὡς πρὸς τὴν παῦσιν τοῦ ἐν λόγῳ δημάρχου καὶ τὴν ἀντικατάστασιν αὐτοῦ ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως, παρατηρῶ ὅμως ὅτι ἐπίσπευσις ἐγένετο ἄνευ τῆς προσηκούσης μελέτης. Ἔπρεπε, Κύριοι ὑπουργοί, ν’ ἀναβάλετε ἐπί τινα καιρὸν ἵνα λάβητε προηγουμένως ἕνα νόμον περὶ προσωρινῆς ἀναπληρώσεως τῶν δημάρχων, καὶ τότε νὰ προβῆτε. Περαίνων τὸν λόγον μου λέγω, ὅτι οὔτε οἱ ὑπουργοί, οὔτε ἡ Βουλὴ δὲν πρέπει νὰ παραδεχθῇ τὴν ἀρχὴν, ὅτι τὸ ψήφισμα ἐκεῖνο μετὰ τὸν νόμον τοῦ 1865 ἔχει κῦρος.

§138ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. (Κυνουρίας). Κύριοι, οὐδεμία πολιτικὴ σχέσις μὲ συνδέει μετὰ τοῦ ὑπουργοῦ τῶν ἐσωτερικῶν, ἀλλ’ οὐχ ἧττον θεωρῶ καθῆκόν μου νὰ ὑποβάλω εἰς τὴν Βουλὴν μερικὰς παρατηρήσεις, ἀφορώσας τὸ ἀντικείμενον περὶ τοῦ ὁποίου πρόκειται. Τρία τινὰ παρουσιάζονται σήμερον ἐνώπιόν σας· πρῶτον, ἐὰν ἠδύνατο τὸ ὑπουργεῖον νὰ παύσῃ τὸν δήμαρχον, δεύτερον, ἂν ἠδύνατο νὰ ἀντικαταστήσῃ αὐτὸν δι’ ἑτέρου, καὶ τρίτον, ἂν τὰ γεγονότα, τὰ ὁποῖα ἔπεισαν τὴν Κυβέρνησιν νὰ προβῇ εἰς τὴν παῦσιν τοῦ δημάρχου, εἰσὶ τοιαῦτα, ὥστε νὰ προκαλέσωσι τὴν παῦσίν του. Καθόσον ἀφορᾷ τὸ δικαίωμα τῆς παύσεως, καὶ ὁ ἔντιμος προαγορεύσας δὲν ἠρνήθη ὅτι τὸ παύειν τὸν δήμαρχον ἀνήκει εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ἀλλ’ εἶπεν ὅτι πρέπει νὰ ἐξετασθῶσιν οἱ λόγοι, ἂν δηλ. οἱ λόγοι οἱ προκαλέσαντες τὴν παῦσιν τοῦ δημάρχου εἰσὶ τοιοῦτοι, ὥστε νὰ προκαλέσωσι τὴν παῦσίν του. Ἐξ ὅσων ἀνέφερεν ὁ ὑπουργὸς τῶν ἐσωτερικῶν νομίζω, ὅτι ἀρκούντως ἐπείσθητε ὅτι αὐτὸς ὁ δήμαρχος ἔπρεπε νὰ παυθῇ μίαν ὥραν ἀρχήτερα· ἀλλ’ ἐκτὸς τούτου ὡς ἐκ τῆς θέσεώς μου δύναμαι νὰ σᾶς εἴπω καὶ ἐγὼ ὀλίγα τινα. Αὐτὸς ὁ δήμαρχος, κύριοι, ἦτον τὸ μισητότερον πρόσωπον τοῦ δήμου Λαυρίου, δὲν ἐξελέχθη ἀπὸ τὸν λαὸν, ἀλλὰ κατὰ τὴν μεταπολίτευσιν τοῦ Ὀκτωβρίου τὸν ἔλαβον ἀπὸ τοὺς δρόμους καὶ τὸν ἔκαμαν δήμαρχον, παύσαντες ἕτερον ἀξιόλογον πολίτην, διότι δὲν ἀνῆκεν εἰς μίαν φατρίαν. Τὸ χωρίον ἐκεῖνο τὸ γνωρίζω ὁλόκληρον, διότι ἔχω τὴν τιμὴν νὰ ἀντιπροσωπεύω τὴν κοινότητα ὡς δικηγόρος εἰς τὰ δικαστήρια, καὶ γνωρίζω ἐν γένει ὅλας τὰς οἰκογενείας, γνωρίζω καὶ τὸν προηγούμενον δήμαρχον, ἄνθρωπον κτηματίαν καὶ τίμιον, τὸν ὁποῖον ἔπαυσαν ἀντικαταστήσαντες τὸν ἤδη παυθέντα, περὶ τοῦ ὁποίου ἂν μάθετε τί πρᾶγμα εἶναι, θὰ φρίξετε. Μία ἑταιρία μεγάλη, ἡ ὁποία ἦλθεν ἐδῶ φέρουσα μεγάλα κεφάλαια, καὶ ἐξώδευσε πλέον τοῦ ἑνὸς καὶ ἡμίσεως ἑκατομμυρίου πρὸς ἐκμετάλλευσιν σκωριῶν τινων, εὗρε μεγάλας δυσκολίας εἰς τὴν ἐξακολούθησιν τῶν ἐργασιῶν της, ἐκτὸς τῶν ἄλλων προσκομμάτων, τὰ ὁποῖα ἔφερεν εἰς τὴν ἑταιρίαν, ἐκτὸς τῆς ἀπειλῆς μὲ τὸν Κίτσον, ὡς τοῦτο βεβαιοῦσιν αἱ ἀνακρίσεις, δι’ ὃ ἠνάγκασε τὴν ἑταιρίαν ν’ ἀναχωρήσῃ ἀπὸ τὴν Ἑλλάδα, διότι ὁ δήμαρχος αὐτὸς, ὁ Λουκᾶς, ἠπείλει νὰ δολοφονήσῃ τοὺς ξένους τούτους ἀνθρώπους.

§139ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ. Ἀπὸ πότε· ἀπὸ τὰ πέρυσι.

§140ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀφοῦ μετεχειρίσθη ὅλα τὰ αἰσχρὰ κατὰ τῆς ἑταιρίας μέσα, ἐπὶ τέλους διενοήθη νὰ οἰκειοποιηθῇ ὁλόκληρον τὴν περιουσίαν τῆς κοινότητος. Ἡ κοινότης ἔχει ἐπιτροπὴν, ἡ ὁποία διαχειρίζεται τὴν κοινοτικὴν περιουσίαν. Αὐταὶ αἱ σκωρίαι ἀνήκουν εἰς τὴν κοινοτικὴν περιουσίαν, ἐπειδὴ δὲ αὐτὸς ἐζήτει μερδικὸ καὶ δὲν ἐπέτυχεν, ἔφερεν ἕνα συμβολαιογράφον, καὶ ἐξαπατήσας τὴν κοινότητα ὅτι πρόκειται νὰ συντάξῃ ἔγγραφόν τι περὶ διορισμοῦ ἀγροφυλάκων, ὑπέγραψαν οἱ κάτοικοι ἐν ἀγνοίᾳ των ἔγγραφον, δι’ οὗ τῷ δίδεται τὸ δικαίωμα νὰ παρασταθῇ εἰς ὁποιανδήποτε ἀρχὴν, ν’ ἀπαλλοτριώσῃ τὴν περιουσίαν τῆς κοινότητος. Μετὰ τοῦτο εὗρε μίαν ἄλλην ἑταιρίαν καὶ ὡς ἀντιπρόσωπος δῆθεν τῆς κοινότητος παραχωρεῖ τὴν περιουσίαν αὐτῆς ὁλόκληρον· ἀκολούθως τὴν οἰκειοποιεῖται ὡς ἰδικήν του καὶ ἐκ τούτου προῆλθε δίκη εἰς τὸ δικαστήριον, ἐνώπιον τοῦ ὁποίου ἀπεδείχθη, ὅτι αὐτὸς ὁ ἄνθρωπος ἐξηπάτησε τὴν κοινότητα καὶ ἐσφετερίσθη περιουσίαν ξένην. Ἡ κοινότης ἔκαμεν ἀναφορὰν, ἐκ τῆς ὁποίας ἀποδεικνύεται ὅτι αὐτὸς ὁ ἄνθρωπος οὐδεμίαν ἐντολὴν παρ’ αὐτῆς ἔλαβε, καὶ ὅτι δι’ ἀπάτης ἔλαβε πληρεξούσιον τὸ ὁποῖον ἀνεκλήθη. Νομίζω, Κύριοι, ὅτι ἡ κυβέρνησις εἶχε δίκαιον νὰ παύσῃ αὐτὸν τὸν ἄνθρωπον, ἵνα ἀπαλλάξῃ τοὺς κατοίκους ἐκείνους ἐκ τῆς καταπιέσεώς του. Ὅταν ἔρχεται μία ἑταιρία ξένη, ἥτις ὑπόσχεται νὰ ἐξοδεύσῃ 4 ἑκατομμύρια δραχμῶν εἰς τὸν τόπον, καὶ εὑρίσκει τοιαύτην ἀντίστασιν ἐνώπιον αὐτοῦ τοῦ δημάρχου, νομίζω, ὅτι ἡ Κυβέρνησις θὰ ἦτο ἀξία μομφῆς ἂν δὲν προέβαινεν εἰς τὸ μέτρον τῆς παύσεως. Νομίζω, κύριοι, ὅτι οἱ λόγοι, οἵτινες προεκάλεσαν τὴν παῦσίν του, ἀρκούντως ἀνεπτύχθησαν. Τί ἔπρεπε νὰ κάμῃ ἡ Κυβέρνησις; Ἠδύνατο νὰ προβῇ εἰς τὴν ἀντικατάστασιν αὐτοῦ; Ἐγὼ φρονῶ ὅτι ἠδύνατο, καὶ ἀδιάφορον ἂν ἄλλοι λέγουν ὅτι δὲν ἠδύνατο, διότι ὑπῆρχε πρὸ τοῦτο τὸ ψήφισμα τῆς προσωρινῆς Κυβερνήσεως, κατὰ τὸ ὁποῖον, ὁσάκις δὲν ὑπῆρχε πάρεδρος, ἠδύνατο νὰ διορισθῇ ὁ πρόεδρος τοῦ δημοτικοῦ συμβουλίου. Τινὲς λέγουν ἤδη, αὐτὸ κατηργήθη, ποῦ τὸ εὑρίσκετε; Τὸ εὑρίσκουσι, λέγουν, εἰς τὸν δημοτικὸν νόμον τὸν ψηφισθέντα παρὰ τῆς Συνελεύσεως. Ἀλλ’ ὁ νόμος ἐκεῖνος δὲν εἶναι πλήρης· ὁ δημοτικὸς νόμος διαιρεῖται εἰς δύω, εἰς τὸν διοικητικὸν καὶ ἐκλογικόν. Ἡ Συνέλευσις ἐψήφισε τὸ ἐκλογικὸν μέρος, διότι ἤθελε νὰ τὸ φέρῃ εἰς συνάφειαν μὲ τὸν βουλευτικὸν νόμον. Ἑπομένως ὅλον τὸ διοικητικὸν τοῦ νόμου ὑπάρχει· δὲν κατηργήθη. Τὶ θὰ γείνῃ ὅταν ἕνας δήμαρχος παυθῇ; θ’ ἀφήσωμεν τὸν τόπον νὰ καταστραφῇ; Τὸ ὑπουργεῖον καλῶς ἐθεώρησεν ὅτι κατὰ τὸ ψήφισμα τῆς Προσωρινῆς Κυβερνήσεως ἠδύνατο νὰ διορίσῃ δήμαρχον τὸν Πρόεδρον τοῦ δημοτικοῦ Συμβουλίου· ὁ διορισθεὶς δήμαρχος εἰς τὸ Λαύριον, ὁ Θανάσης Λάμπρου, εἶναι καὶ πρόεδρος τοῦ δημοτικοῦ Συμβουλίου, ὥστε καὶ κατὰ τὴν περίστασιν αὐτὴν τὸ ὑπουργεῖον, ἂν ἔπραξεν οὕτω, ἔπραξεν καλῶς. Ἔπαυσεν ἕνα κακοῦργον δήμαρχον καὶ διώρισεν ἕνα ἄλλον ἄνθρωπον λίαν εὐυπόληπτον καὶ ἀξιότιμον. Νομίζω, ὅτι εἶναι περιττὸν νὰ προβῶμεν περαιτέρω. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐγὼ εὔχομαι καὶ ἐπιθυμῶ, καὶ νομίζω ὅτι ἡ Βουλὴ ἐπιθυμεῖ, εἶναι ὅτι μίαν ὥραν ταχύτερον νὰ προβῇ ἡ Κυβέρνησις εἰς τὴν διεξαγωγὴν τῶν δημοτικῶν ἐκλογῶν, διότι ἐπὶ 3 ἔτη αἱ δημοτικαὶ ἀρχαὶ εἶναι παρημελημέναι. Οἱ δήμαρχοι φατριάζουν, διότι φρονοῦν ὅτι δὲν δύναται ἡ Κυβέρνησις νὰ τοὺς ἀντικαταστήσῃ, καὶ γίνονται οὕτως εἰπεῖν τύραννοι εἰς τοὺς δήμους. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον δύναμαι νὰ εἴπω εἰς τὴν Κυβέρνησιν εἶναι, ὅπως ἐπισπεύσῃ τὴν ἐνέργειαν τῶν δημοτικῶν ἐκλογῶν, ἵνα τακτοποιήσῃ τοὺς δήμους.

§141ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ. Κύριοι, ὑπ’ ὄψιν ἔχων τὴν παραβίασιν ῥητοῦ καὶ σαφοῦς νόμου, τὸν ὁποῖον πρὸ ὀλίγου ἐξέδωκε περὶ τὰ τέλη ἡ Συνέλευσις ὡς κατεπείγοντα, ἔφερα τὴν κατηγορίαν ὡς ἐπερώτησιν ἐπὶ πράξεως, ἥτις προσβάλλει προφανῶς τὸν νόμον. Ὁ νόμος ἐκεῖνος, Κύριοι, ὥρισε ῥητῶς καὶ εἶναι σαφής· εἶχεν ὑπ’ ὄψιν του, ὅτι κατὰ τὴν ἐπανάστασιν κατηργήθησαν διάφοροι δημοτικαὶ ἀρχαὶ, ἄλλαι κατὰ μέρος, ἄλλαι καθ’ ὁλοκληρίαν· λοιπὸν ἡ ἀποκατάστασίς των ἦτον ἓν ἐκ τῶν ἀναγκαιοτέρων. Ὅπως ἦτο τὸ νὰ ἐκλεχθῇ καὶ ἡ Βουλὴ, τοιουτοτρόπως ἦτον ἀνάγκη νὰ ἐκλεχθῶσι καὶ αἱ δημοτικαὶ ἀρχαί. Οἱ δήμαρχοι δὲν εἶναι καθὼς καὶ οἱ λοιποὶ ὑπάλληλοι, διαχειρίζονται ἰδίαν περιουσίαν, ἐξασκοῦν ἀντιπροσωπείαν τοῦ δήμου των. Ὁ νόμος εἶναι σαφὴς καὶ ὥρισε πῶς διορίζονται, ἤτοι πῶς ἐκλέγονται, καὶ κατὰ τὸν ὁρισμὸν ἐκεῖνον κανεὶς δὲν δύναται νὰ ἔχῃ δικαίωμα νὰ πράξῃ τὸ ἐναντίον. Ὁ νόμος ῥητῶς καὶ ἀκριβῶς ὥρισε· καὶ ὅταν ὑπάρχῃ ῥητὸς νόμος, δὲν ἔχουν πλέον χώραν αὐτά τὰ κατεπείγοντα, αὐτὰ τὰ παρεμπίπτοντα. Καὶ τί εἶναι ὅλα ταῦτα; Μισὴ γλῶσσα καὶ ψεύδη. Εἴπατέ μοι ἓν περιστατικὸν τῶν λῃστειῶν Λαυρίου· μίαν πρᾶξιν, καὶ ποῦ καὶ πότε ἐγένετο; Ἀναδιφίζων τὰ ἔγγραφά σας δὲν εὑρίσκω τίποτε. Ἠξεύρετε ὅτι ἕνας Κίτσος ἐξῆλθε πρὸ καιροῦ λῃστὴς καὶ εἶναι ἀποκαταστημένος εἰς τὴν Ἀττικήν· εἶδον ἐκθέσεις οὐχὶ ἰδιωτικὰς, ἀλλὰ ἐπισήμους, δημοσιευμένας διὰ τοῦ τύπου, καὶ ἀπὸ ποίους, Κύριοι; ἀπὸ τοὺς ἀρχηγοὺς τοῦ μεταβατικοῦ, ἀπὸ τοὺς ὑπαλλήλους τῆς Κυβερνήσεως, ἀπὸ αὐτοὺς ἐκείνους, εἰς τοὺς ὁποίους ἐδόθη ἡ ἐξουσία νὰ καταδιώξουν τὴν λῃστείαν. Τί λέγουν ἐκεῖνοι; εἴτε ἀκριβῆ, εἴτε μὴ ἀκριβῆ, δὲν ἠξεύρω· ἐσεῖς γνωρίζετε. Ἐκεῖνοι κατηγοροῦν διὰ τοῦ τύπου τὴν Κυβέρνησιν, τοὺς ὑπουργοὺς, ὅτι τοὺς ἐματαίωσαν τὰ σχέδιά των, καὶ ὅτι ἀντέπραξαν εἰς αὐτούς· κανεὶς ὅμως δὲν εἶπεν, ὅτι ἀντέπραξαν αἱ δημοτικαὶ ἀρχαὶ τοῦ τόπου, καὶ αὐτὰ, Κύριοι, τὰ λέγουν οἱ ὑπάλληλοί σας, οἱ μισθωτοὶ τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι σεῖς ἀντεπράξατε καὶ οὐχὶ αἱ δημοτικαὶ ἀρχαί. Ὁ Κύριος ὑπουργὸς τῶν ἐσωτερικῶν εἶπεν, ὅτι ἦτον τὸ κοινὸν καταφύγιον τῆς λῃστείας καὶ ὡς τοιοῦτος ἔπρεπε νὰ παυθῇ· ἀλλὰ ἐπαύσατε καὶ σεῖς, Κύριοι ὑπουργοὶ, ὅταν κατηγορήθητε ὡς ὑποθάλποντες τὴν ληστείαν; ..... Δὲν μᾶς κατηγόρησαν ὡς ληστάς.

§142ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ. Κατηγορήθη ἐκεῖνος; οὐδ’ αὐτὸς ἐκατηγορήθη. Ἀλλὰ εἶπον, ὅτι αὐτὸς ἀντενήργησε καὶ εἰς μίαν ἑταιρίαν Ἰταλικὴν, διότι δὲν ἐχάρισε τὴν περιουσίαν του· καὶ τοῦτο εἶναι κατηγορία; Ὑπάρχει μία περιουσία ἀρχαία, ἡ ὁποία, ὡς ἐξάγεται, ἔχει ὕλην 60,000,000, ἡ δαπάνη της εἶναι μέχρι τῶν 18,000,000, καὶ τὸ κέρδος μέχρι τῶν 40,000,000· αὐτὴ ἡ ἑταιρία τὴν περιουσίαν ἐζήτησε νὰ τὴν ἐνοικιάσῃ, νὰ τὴν ἀγοράσῃ καὶ πολλοὶ ἐπώλησαν, οἱ ἐλαφρότεροι, οἱ ἀκτημονέστεροι· οἱ μᾶλλον κτηματίαι καὶ οἱ συνετώτεροι δὲν ἦλθον εἰς συμφωνίας, οὐδὲ ὑπέγραψαν τὰ συμβόλαια τῶν ἄλλων, ἐν οἷς ἐστὶ καὶ ὁ δήμαρχος. Ὁ δήμαρχος εἶναι ὁ τιμιώτερος ὅλων καὶ ὁ μεγαλείτερος κτηματίας, ὁ πρῶτος ἐκ γενετῆς τοῦ χωρίου. Ἐρωτῶ τὸν ἔντιμον προαγορεύσαντα, τίς εἶναι ὁ Λουκᾶς; ὁ δήμαρχος ἐκεῖνος, λέγω, εἶναι ὁ μεγαλείτερος τοῦ δήμου κτηματίας καὶ ὁ τιμιώτερος ἄνθρωπος, ἀληθινὰ καὶ ὁ φειδωλότερος· εἶναι ἰδιότροπος, δὲν ἔχει φίλους, δὲν ἔχει ἐχθρούς. Ὅταν ὅμως πρόκειται νὰ ἐκλέξουν δήμαρχον, ἐκλέγουν πάντοτε αὐτὸν ὡς τὸν ἱκανώτερον καὶ τιμιώτερον. Τοιοῦτος εἶναι ὁ δήμαρχος οὗτος. Μικρὰ τινὰ συμβαίνουν καὶ ὡς πρὸς τὸν νομάρχην· ὁ Κύριος νομάρχης ἔστειλεν ἕνα ταχυδρόμον, ὅστις ἐπῆγε μίαν ἐγκύκλιόν του περὶ κληρώσεως τῶν στρατευσίμων, νὰ πληρώσῃ ὁ δήμαρχος 20 δραχμὰς διὰ ταχυδρομικὰ ἔξοδα, ὅπως ὑπακούσαντες ἐπλήρωσαν καὶ οἱ ἄλλοι δήμαρχοι· ἐκεῖνος δὲ τοῦ εἶπε, «δὲν πληρώνω, καθότι δὶς τῆς ἑβδομάδος ὁ δημοτικὸς ταχυδρόμος ἔρχεται εἰς τὸ χωρίον καὶ ἠδύνασο νὰ μοῦ στείλῃς τὴν ἐγκύκλιον, δὲν ὑπακούω.» Αὐτὴ εἶναι ἡ ὑπόθεσις τῆς ἀπειθείας του, καὶ νομίζω ὅτι ὁ δήμαρχος εἰς αὐτὴν τὴν περίστασιν ἐφέρθη πολὺ καλά. Λέγουν, ὅτι οὗτος ἀντενεργεῖ εἰς τὴν ἑταιρίαν· ἡ ὑπόθεσις ὑπάρχει εἰς τὰ δικαστήρια τὰ πολιτικὰ καὶ αὐτὰ θέλουν ἀποφανθῇ· ἀπεναντίας μάλιστα ὑπῆρξε καὶ ἀπόφασις ποινικὴ, ἥτις κατεδίκασε τοὺς ἀνθρώπους τῆς ἑταιρίας. Τὰ πρόσωπα τῆς ἑταιρίας κατηγγέλθησαν ἀπὸ τὸν συμβολαιογράφον καὶ ἀπὸ ἕνα Θεμιστοκλῆν Πελοποννήσιον, ὅστις ἐπῆγεν εἰς τὸ χωρίον μετ’ ἄλλων διαφόρων πολιτῶν διὰ νὰ κάμῃ διαθήκην ἢ ἄλλας τινὰς πράξεις. Αὐτοὶ δὲ νομίζοντες, ὅτι ἐπῆγον νὰ χαλάσουν τὰ συμβόλαιά των, ἠρέθισαν τοὺς ἁπλουστέρους καὶ ἐπέπεσαν κατ’ αὐτῶν μὲ ξύλα καὶ μὲ πυροβόλα καὶ τοὺς κατεδίωξαν· ἦλθεν ἐκεῖνος καὶ κατήγγειλε τὴν πρᾶξιν, καὶ τὸ συμβούλιον τῶν πλημμελειοδικῶν τοὺς παρέπεμψε, τῆς δὲ ἀποφάσεως τοῦ πρωτοδικείου ἔκαμον ἔφεσιν εἰς τὸ ἐφετεῖον καὶ τὸ ἐφετεῖον τοὺς παρέπεμψεν εἰς δίκην. Ἡ ὑπόθεσις ἔφθασε μέχρι τοῦ Ἀρείου Πάγου, καὶ ὁ Ἄρειος Πάγος τοὺς παρέπεμψεν. Ἐσεῖς λοιπὸν, Κύριοι, ἔχετε μίαν πρᾶξιν κατ’ αὐτῶν καὶ θέλετε νὰ τιμωρήσητε ἤδη τὸν δήμαρχον, διότι δὲν παραχωρεῖ τὴν περιουσίαν του; Καὶ ἂν τοῦτο ἀξιοῦτε, διατί δὲν καταφεύγετε εἰς τὰ δικαστήρια; διατί δὲν ἔχουν τὴν τόλμην νὰ τοὺς ἐνάξουν εἴτε πολιτικῶς, εἴτε ἐγκληματικῶς, ἐνῷ αὐτοὶ ἐνήχθησαν ἐγκληματικῶς καὶ ἐτιμωρήθησαν; Ἀλλὰ τί δὲν κάμουν τὰ χρηματικὰ μέσα; Ποτὲ δὲν ἠκούσθη εἰς τὸν δῆμον ἐκεῖνον ληστεία, ἀλλ’ ἀπεναντίας ἡ ἑταιρία ἐργάζεται ἐλευθέρως· γνωστὴ εἶναι ἡ θέσις τοῦ Μαραθῶνος, ὅπου ἡ ληστεία ἔχει τὴν φωλεάν της, ἐκτὸς ἐὰν θέλετε νὰ δώσητε καὶ ἄλλο καταφύγιον εἰς αὐτὴν, εἰς τὸ Λαύριον· εἰς τὸν Μαραθῶνα εἶδον πάντοτε αὐτὴν τὴν συμμορίαν, ἐκεῖ ἐκτυπήθη ἀπὸ τὸ μεταβατικὸν, ἐκεῖ ἔλαβον χώραν ληστεῖαι, ἐκεῖ, πάντοτε ἐκεῖ καὶ ἀπὸ ἐκεῖ στέλλει τὰς ἀπειλὰς ἀλλαχοῦ. Εἰς τὸν δῆμον Λαυρίου ποτὲ δὲν ἐφάνη ληστεία, καὶ ἀπόδειξις εἶναι ὅτι αὐτὴ ἡ ἑταιρία ὑπάγει καὶ ἔρχεται, ἐνῷ εἰς τὸν δῆμον Μαραθῶνος οὐδεμία ὑπάρχει ἀσφάλεια καὶ οἱ ὁδηγοὶ πάντοτε ἐκεῖ ἦλθον εἰς συμπλοκὴν, ἐκεῖ τοὺς εἶδον χορεύοντας. Τέλος πάντων, ἐδῶ εἶναι ὁ ἔντιμος κύριος Σκαλτσᾶς· ἔχει κανὲν παράπονον; ἀνέφερε ποτὲ τὶ κατὰ τοῦ Δημάρχου Λαυρίου; Ἂς ἐρωτηθῇ. Βλέπετε λοιπὸν ὅτι πρόφασις δὲν ὑπῆρχε καμμία· ἀπεναντίας τὸ ἐναντίον ἀποδυκνύεται, ἡ παῦσις ἐκεῖ ἄλλον σκοπὸν ἔχει. Ἄνευ τινὸς παραπόνου καὶ κατεπειγόντως ἐπέφερον ἀσεβῆ χεῖρα κατὰ τοῦ νόμου, κατὰ τοῦ δευτέρου Συντάγματος τὸ ὁποῖον ἐξασφαλίζει τοὺς δήμους. Ναὶ, κύριοι, ἐν τῷ κράτει, ἐν τῇ ἀντιπροσωπείᾳ οἱ δῆμοι ἔχουν ἰδιαίτερα δικαιώματα· δὲν δύνασαι, κύριε, νὰ πάρῃς τὴν ψῆφόν μου· ἠμπορεῖς τὰ χρήματα τοῦ δημοσίου νὰ τὰ δαπανᾷς, ὅταν ἔχῃς τὴν πλειοψηφίαν ἐντὸς τῆς Βουλῆς· ἀλλὰ δὲν ἠμπορεῖς νὰ πάρῃς καὶ τὴν ψῆφόν μου καὶ νὰ εἴπῃς, ἀντὶ σοῦ ἐκλέγω ἐγὼ, καὶ ἐγὼ μόνος ἐπαρκῶ νὰ ἀντικαταστήσω χιλίας ψήφους, διότι τότε, κύριοι, δὲν εἶναι πολιτεία μὲ συνταγματικὸν πολίτευμα, δὲν εἶναι μήτε ἀπόλυτος πολιτεία ὠργανισμένη, εἶναι ἀνώμαλος καὶ ἄναρχος πολιτεία τῆς αὐθαιρεσίας.

§143ΚΥΡΙΑΚΟΣ. Δὲν πιστεύω, ὅτι θὰ εὑρεθῇ τις νὰ μοὶ φιλονεικήσῃ, ὅτι θέλω ὁμιλήσει μετὰ τοῦ αὐτοῦ σεβασμοῦ, μετὰ τοῦ ὁποίου ἐλάλησαν καὶ οἱ προλαλήσαντες περὶ τῶν δημοτικῶν ἐλευθεριῶν τοῦ τόπου. Δυστυχῶς ὅμως ἐν τῷ τόπῳ τούτῳ αἱ ἐλευθερίαι εἶναι σχετικαὶ πρὸς τὰς συμπαθείας καὶ τὰς ἀντιπαθείας, αἱ ὁποῖαι ἀναπτύσσονται ὡς ἐκ τῆς θέσεως εἰς τὴν ὁποίαν εὑρίσκονται τ’ ἄτομα ἀπέναντι τῆς ἐξουσίας. Τὸ δυστύχημα τοῦτο εἶναι πάνδημον εἰς τὴν Ἑλλάδα, καὶ ἐπηρεάζει πάντας, καὶ συμπολίτευσιν καὶ ἀντιπολίτευσιν, καὶ ἄρχοντας καὶ ἀρχομένους, ἀλλὰ πιστεύω, ὅτι εἶναι παροδικὸν καὶ παροδικὰ ἑπομένως καὶ τ’ ἀποτελέσματά του. Ἐπὶ τοῦ προκειμένου παρατηρῶ, ὅτι ἡ Κυβέρνησις εἶχε τὸ δικαίωμα δυνάμει τῶν ὑφισταμένων νόμων νὰ παύσῃ τὸν δήμαρχον. Δὲν ἐξετάζω τὰ αἴτια διὰ τὰ ὁποῖα ἡ Κυβέρνησις ἦλθεν εἰς τὴν παῦσιν ταύτην. Τοῦτο μόνον γνωρίζω, ὅτι ἡ παῦσις τοῦ δημάρχου Λαυρίου πρὸ πολλοῦ ἐγένετο ἀντικείμενον πολλῶν λόγων καὶ μεταξὺ χωρικῶν τινων, καὶ μεταξὺ Κυβερνήσεως καὶ μεταξὺ τῆς ἑταιρίας τῶν σκωριῶν. Κατὰ πόσον ἦσαν δίκαια τὰ τῆς ἑταιρίας παράπονα κατ’ αὐτοῦ τοῦ δημάρχου, κατὰ πόσον ἡ Κυβέρνησις εἶχε πληροφορίας βεβαίας περὶ τῶν λῃστρικῶν διαθέσεων αὐτοῦ, ἐγὼ δὲν δύναμαι νὰ φέρω οὐδεμίαν βεβαίωσιν· γνωρίζω μόνον, ὅτι ὁ πρωθυπουργὸς, εἰς τὸν ὁποῖον πολλοὶ ἀπετάθησαν ζητοῦντες τὴν παῦσιν τοῦ δημάρχου τούτου πρὸ τῶν ἐκλογῶν, εἶπε, καί τοι πιεζόμενος ἐκ πολλῶν αἰτιῶν, ὅτι δὲν ἠδύνατο νὰ τὸν παύσῃ, διότι ἤθελε φανῆ, ὅτι διὰ τῆς παύσεως αὐτῆς σκοπὸν εἶχε νὰ ἐπηρέασῃ τὰς ἐκλογάς. Ἐγὼ, ἐννοεῖται, δὲν εἶμαι ἐξ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἐζήτησαν τὴν παῦσιν τοῦ δημάρχου, διότι ἤθελον νὰ ἐκτεθῶ εἰς τὸν ἐκλογικὸν ἀγῶνα ἄνευ τῶν μέσων, μακρὰν τῆς ἐξουσίας καὶ τῶν δημαρχικῶν συμπαθειῶν. Ἤδη συζητεῖται, ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν ἠδύνατο ν’ ἀντικαταστήσῃ τὸν παυθέντα δήμαρχον, καθόσον ὁ νέος περὶ δημαιρεσιῶν νόμος ἄλλως πως ὁρίζει τὰ τῆς ἐκλογῆς τῶν δημάρχων. Ἐγὼ ὅμως νομίζω, ὅτι δὲν πρόκειται ἤδη περὶ ἐκλογῆς ἀλλὰ περὶ ἀντικαταστάσεως δημάρχου· καὶ ἐπειδὴ ἡ ἐπανάστασις κατέλυσε καὶ δημάρχους καὶ παρέδρους, ἐνομιμοποίησεν ἵνα καὶ οἱ δημοτικοὶ σύμβουλοι δύνανται ν’ ἀντικαταστήσωσι τοὺς παυομένους δημάρχους· διότι ἐνόμιζεν, ὅτι ὑπῆρχεν ἐν τοῖς συμβουλίοις μειονοψηφία τις, διὰ τῆς ὁποίας ἠδύνατο ἡ ἐπανάστασις νὰ ἐξασφαλίσῃ τὰς ἀρχὰς αὑτῆς. Δι’ αὐτὸ ἔφερεν ἓν ψήφισμα, διὰ τοῦ ὁποίου ἀπέδωκε τὴν ἰδιότητα τοῦ παρέδρου εἰς αὐτοὺς τοὺς δημοτικοὺς συμβούλους, καὶ εἶπε δὲν εἶναι πλέον οἱ πάρεδροι, οἱ ὁποῖοι δύνανται ν’ ἀντικαταστήσωσι τοὺς δημάρχους, ἀλλὰ καὶ αὐτοὶ οἱ σύμβουλοι. Τὸ ψήφισμα λοιπὸν ὑπάρχει ἐν ἰσχύϊ, κατ’ ἐμέ, διότι δὲν πρόκειται περὶ ἐκλογῆς δημάρχων, ἀλλὰ περὶ ἀντικαταστάσεως αὐτῶν διὰ νομίμων προσώπων, καὶ νόμιμα πρόσωπα, κατ’ ἐμὲ, ἦσαν οἱ πάρεδροι, ἦταν δὲ καὶ οἱ δημοτικοὶ σύμβουλοι, οἱ ὁποῖοι ἔλαβον τὴν ἰδιότητα αὐτὴν δυνάμει τοῦ ψηφίσματος. Συμπεραίνω λοιπὸν, ὅτι ἡ Κυβέρνησις νομίμως ἔπαυσε τὸν δήμαρχον αὐτὸν καὶ νομίμως τὸν ἀντικατέστησε διὰ τοῦ προέδρου τοῦ δημοτικοῦ συμβουλίου.

§144ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Μολονότι συζητοῦμεν ἐδῶ 4 ὥρας ἐπὶ τοῦ ἀντικειμένου αὐτοῦ,—παρακαλῶ τὸν κύριον ὑπουργὸν τῶν ἐσωτερικῶν νὰ καθήσῃ ν’ ἀκούσῃ —δὲν εὕρομεν ὅμως τὸ μέσον ν’ ἀναπληρώσωμεν τὸ κενὸν, διότι εἰς τοὺς δήμους, ὅπου οὔτε δημοτικὰ συμβούλια ὑπάρχουν, τί θ’ ἀντικαταστήσῃ τὸν νόμον; Ἡ θέλησις τοῦ ὑπουργοῦ τῶν ἐσωτερικῶν. Εἰς τοιαύτην περίστασιν θὰ ἐφαρμόσωμεν τὸ ψήφισμα, τὸ ὁποῖον ἀνέφερεν ὁ Κ. Κυριακὸς, ἢ θὰ ἐπανέλθωμεν εἰς ἄλλην παρανομίαν, νὰ ἐπαναφέρωμεν τὰ δημοτικὰ συμβούλια, τὰ ὁποῖα κατέλυσεν ὁ λαός, καὶ τῶν ὁποίων τὴν κατάλυσιν παρεδέχθη ἡ προσωρινὴ Κυβέρνησις καὶ ἡ Συνέλευσις; ἢ θὰ φέρωμεν ἄλλον νόμον; Δὲν θέλω νὰ ἐξετάσω οὔτε περὶ τῆς παύσεως τοῦ δημάρχου Λαυρίου, διότι δὲν γνωρίζω τὰ καθέκαστα, οὔτε περὶ τῆς ἀντικαταστάσεώς του, διότι ὑπάρχουν διάφοροι γνῶμαι. Οὐχ ἧττον ὅμως, ἐπειδὴ ὑπάρχει ἀνάγκη καὶ ἀνάγκη ἀπόλυτος νὰ συμπληρωθῇ αὐτὸ τὸ κενὸν, νομίζω ὅτι τοῦτο ἀφίνεται εἰς τὴν Βουλὴν νὰ τὸ ἐξηγήσῃ, ἐὰν διὰ τοῦ ψηφίσματος ἐκείνου ἔγεινεν ἀναπλήρωσις τοῦ κενοῦ ἢ ὄχι. Καθόσον ὅμως ἀφορᾷ τοὺς δήμους, ὅπου δὲν ὑπάρχουν δημοτικὰ συμβούλια, σᾶς λέγω, ὅτι ὑπάρχει κενὸν, τὸ ὁποῖον δὲν ἀναπληροῖ κανὲν ψήφισμα, οὔτε νόμος· διὰ τοῦτο ὑπέβαλα τὴν πρότασιν τὴν ὁποίαν σᾶς ἀναγινώσκω ἐκ δευτέρου. Ἄρθρον μοναδικόν. «Ἐν περιπτώσει παύσεως δημάρχου τινὸς ἢ ἀποβιώσεως αὐτοῦ μὴ ὑπαρχόντων δημοτικῶν παρέδρων, ἐντὸς πέντε ἡμερῶν διατάσσεται ἁρμοδίως νέα ἐκλογὴ, ἡ δὲ διεύθυνσις τοῦ δήμου ἀνατίθεται διὰ Β. διατάγματος εἰς τὸν εἰρηνοδίκην μέχρι τῆς ἀποπερατώσεως τῆς ἐκλογῆς ὅπως ὁ περὶ δήμων νόμος ὁρίζει.»

§145ΚΥΠΡΙΑΔΗΣ. Τίποτε δὲν κωλύει, Κύριοι, ὅταν ὑπάρχῃ ἓν κενὸν εἰς μίαν νομοθεσίαν, αὐτὸ τὸ κενὸν νὰ τὸ ἀναπληρώσῃ ἡ Βουλή. Ἑπομένως ἡ πρότασις τοῦ τελευταῖον ἀγορεύσαντος, ἥτις ἀφορᾷ τοὺς δήμους ἐκείνους, εἰς τοὺς ὁποίους δὲν ὑπάρχουν οὔτε πάρεδροι οὔτε δημοτικὰ συμβούλια καὶ εἰς τοὺς ὁποίους δύναται νὰ συμβῇ ἡ περίστασις νὰ ἐκλείψῃ τὸ πρόσωπον τοῦ δημάρχου, ἡ περίστασις αὕτη, λέγω, ἐπειδὴ δὲν βλέπω νὰ κανονίζεται ἀπὸ κανένα νόμον, ἠμπορεῖ νὰ κανονισθῇ δι’ ἑνὸς νόμου καταλλήλου. Καὶ ἐὰν δὲν ᾖναι ἐπιτυχεῖς αἱ ἰδέαι τοῦ Κ. Θεοχάρη ὡς πρὸς τὸ πρόσωπον τὸ ὁποῖον θὰ ἀναπληρώσῃ τὸν δήμαρχον εἰς τοιαύτην περίστασιν, ἠμποροῦν αὐταὶ αἱ ἰδέαι νὰ βελτιωθῶσι καὶ νὰ εὑρεθῇ τὸ κατάλληλον πρόσωπον. Ἐπίσης νομίζω, ὅτι, ἐὰν τὰ μέχρι τοῦδε ἰσχύοντα ὡς πρὸς τὴν ἀναπλήρωσιν τῶν ἐλλειπόντων δημάρχων δὲν εὑρεθῶσι κατάλληλα, δὲν θεωρηθῶσιν ὡς παρέχοντα ἀποχρώσας ἐγγυήσεις εἰς τοὺς δήμους αὐτοὺς, ἐπίσης δύνανται νὰ μεταβληθῶσιν. Ἀλλὰ τὰ ζήτημα σήμερον εἶναι ἐὰν ὑπάρχῃ ἀφορμὴ νὰ μεμφθῶμεν τὸ ὑπουργεῖον, διότι ἔπαυσε τὸν δήμαρχον Λαυρίου καὶ τὸν ἀντικατέστησε διὰ τοῦ προέδρου τοῦ δημοτικοῦ συμβουλίου. Καὶ ἐὰν μὲν δι’ αὐτῆς τῆς πράξεως τῳόντι παρεβίασεν εἴτε τὸν νόμον, τὸν ὁποῖον ἐψήφισεν ἡ τελευταία ἐθνικὴ Συνέλευσις, εἴτε ἄλλον τινὰ νόμον, τότε βεβαίως πρέπει νὰ ἐκφράσωμεν τὴν ἀπαρέσκειάν μας· ἐὰν ὅμως τὸ ὑπουργεῖον ἐφήρμοσε τοὺς ὑφεστῶτας νόμους, τοὺς ὑπάρχοντας νόμους, νομίζω ὅτι πρέπει νὰ εἴπωμεν τὸ ἐναντίον. Εἶναι καθαρὸν, Κύριοι, διότι ἐπροτάχθη παρὰ πολλῶν, ὅτι ὁ νόμος τὸν ὁποῖον ἐψήφισεν ἡ Ἐθνοσυνέλευσις, δὲν εἶναι νόμος ὁλοσχερὴς δημοτικός· εἶναι μόνον νόμος περὶ δηαιρεσιῶν, περὶ ἐκλογῆς τῶν δημοτικῶν ἀρχῶν. Κατὰ συνέπειαν αὐτῆς τῆς ἀρχῆς ὅλα τὰ ἄρθρα τοῦ δημοτικοῦ νόμου, τὰ ἀπὸ τοῦ πρώτου μέχρι τοῦ ἑξηκοστοῦ, καθὼς τ’ ἀπαρίθμησεν ὁ Κ. Δημητριάδης, ὅλα αὐτὰ μένουν ἐν ἰσχύϊ. Τὰ ἄρθρα, τουτέστι, τὰ ἀφορῶντα τὰς περιφερείας τῶν δήμων, τὰ καθήκοντα, τὰς ὑποχρεώσεις καὶ τὰ δικαιώματα τῶν δημάρχων, τὰ ἄρθρα τὰ ἀφορῶντα τὴν σχέσιν τοῦ δημάρχου ἀπέναντι τῆς κεντρικῆς διοικητικῆς ἀρχῆς, ὅλα αὐτὰ τὰ ἄρθρα μένουν ἐν ἰσχύϊ. Σήμερον, Κύριοι, ἔπραξε τὸ ὑπουργεῖον ἐκλογήν τινα δημάρχου δι’ ἄλλου τρόπου, παρὰ ἐκείνου τὸν ὁποῖον προβλέπει ὁ νόμος περὶ δηαιρεσιῶν, ὁ ψηφισθεὶς ἀπὸ τὴν Συνέλευσιν; Ἐὰν τοῦτο ἔπραξε, βεβαίως παρηνόμησεν. Ἀλλὰ, καθὼς βλέπετε, τὸ ζήτημα δὲν εἶναι τοῦτο· τὸ ὑπουργεῖον δὲν ὠνόμασε δήμαρχον, ἀλλ’ ἀναπληρωτὴν τοῦ δημάρχου. Τὸ ἀντικείμενον τοῦτο προβλέπεται ἀπὸ τὸν τελευταῖον περὶ δηαιρεσιῶν νόμον, καὶ δὲν ἔχει καμμίαν τοιαύτην διάταξιν.

§146Κ. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Λέγει, ὅταν παύσῃ ὁ δήμαρχος, γίνεται νέα ἐκλογή.

§147ΚΥΠΡΙΑΔΗΣ. Θὰ ἔλθω. Ὅταν ἑπομένως ὁ τελευταῖος νόμος τῆς Συνελεύσεως δὲν προβλέπει κατὰ τίνα τρόπον ἀναπληροῦται ὁ δήμαρχος παυόμενος, ἀποθνήσκων, καταδικαζόμενος, τότε ἀναντιῤῥήτως δὲν παρεβιάσθη αὐτὸς ὁ νόμος. Τοῦτο εἶναι βέβαιον. Ὁ Κύριος Δημητριάδης ὅμως λέγει, ὅτι παρεβιάσθη ὁ προϋπάρχων δημοτικὸς νόμος, ὁ μὴ ἀκυρωθεὶς διὰ τὰ τελευταῖα ἄρθρα περὶ δηαιρεσιῶν. Τῳόντι τὰ ἄρθρα αὐτὰ τὰ θεωρῶ ἐν πλήρει ἰσχύϊ. Κατ’ αὐτὸν, ὁ δήμαρχος παύει, ὅταν χάσῃ τὰς ἰδιότητάς του, καὶ τὸν ἀναπληροῖ ὁ πάρεδρος. Ἀλλὰ ἠδύνατο ὁ νόμος ἐκεῖνος νὰ ἐφαρμοσθῇ; Ἀπὸ τῆς ἐπαναστάσεως τοῦ Ὀκτωβρίου καὶ ἐφεξῆς ἡ πρακτικὴ ἀπέδειξεν ὅτι καθίσταται δυσεφάρμοστος, διότι συνέβη νὰ παύσουν οἱ δήμαρχοι καὶ οἱ πάρεδροι καὶ ἑπομένως νὰ μὴ ὑπάρχῃ τὸ πρόσωπον ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον, κατὰ τοὺς ὑπάρχοντας νόμους, ν’ ἀναπληροῖ τὸν δήμαρχον. Τότε ἐπῆλθεν ἡ προσωρινὴ Κυβέρνησις ν’ ἀναπληρώσῃ αὐτὸ τὸ κενὸν, καὶ συνεπλήρωσε τὰ ἄρθρα 43 καὶ 44 τοῦ δημοτικοῦ νόμου, εἰποῦσα ὅτι κατὰ γενικὸν κανόνα, ὅταν ὁ δήμαρχος παύεται καὶ ὑπάρχῃ πάρεδρος, αὐτὸς τὸν ἀναπληροῖ· ὅταν ὅμως δὲν ὑπάρχῃ πάρεδρος, τὸν ἀναπληροῖ ὁ πρόεδρος τοῦ δημοτικοῦ συμβουλίου. Αὐτὸς ὁ νόμος γενόμενος ἀπὸ μίαν Κυβέρνησιν, ἡ ὁποία τότε εἶχεν εἰς ἑαυτὴν τὴν παντοδυναμίαν, καὶ τὴν νομοθετικὴν καὶ τὴν νομοτελεστικὴν ἐξουσίαν, αὐτὸς ὁ νόμος πρέπει νὰ ᾖναι σεβαστὸς, διότι, ἐὰν ἀρχίσωμεν νὰ θεωρῶμεν ἀνισχύρους τὰς πράξεις τῆς προσωρινῆς Κυβερνήσεως.....

§148ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Διότι ἐπῆλθε μεταγενέστερος νόμος.

§149ΚΥΠΡΙΑΔΗΣ. Αὐτὸς ὁ νόμος ἔχει κῦρος, ἐὰν δὲν κατηργήθη διὰ μεταγενεστέρου νόμου. Ποῖος εἶναι ὁ μεταγενέστερος νόμος, ὁ ὁποῖος κατήργησε τὸ ψήφισμα τῆς προσωρινῆς Κυβερνήσεως; Ὑπάρχει εἰς τὸν τελευταῖον νόμον διάταξις, ἡ ὁποία νὰ λέγῃ, ὅτι ἐνῷ μέχρι τοῦδε τὸν δήμαρχον θνήσκοντα, καταδικαζόμενον, κατὰ τὸ ψήφισμα τῆς προσωρινῆς Κυβερνήσεως ἀνεπλήρωνεν ὁ πρόεδρος τοῦ δημοτικοῦ συμβουλίου, εἰς τὸ ἑξῆς ἐγὼ ὁ νέος νόμος ὁρίζω ὅτι πρέπει νὰ τὸν ἀναπληρόνῃ ὁ πάρεδρος; Ἐὰν ὑπάρχῃ τοιαύτη διάταξις εἰς τὸν νέον νόμον, τότε εἴμεθα σύμφωνοι ὅτι ὁ πρῶτος νόμος τῆς προσωρινῆς Κυβερνήσεως κατηργήθη καὶ ἡ Κυβέρνησις παρηνόμησε. Θέλετε μάλιστα ἐξάξει ὅτι ἐκ τοῦ πνεύματος τοῦ τελευταίου αὐτοῦ νόμου προκύπτει, ὅτι ἡ Συνέλευσις μακρὰν τοῦ νὰ ἀποδοκιμάσῃ τὴν ἀρχὴν, τὴν ὁποίαν καθιέρωσεν ἡ προσωρινὴ Κυβέρνησις, ἀπεναντίας τὴν παρεδέχθη, διότι εἰς περίστασιν καθ’ ἣν πρόκειται νὰ γείνουν αἱ νέαι δημοτικαὶ ἐκλογαὶ καὶ δὲν ὑπάρχει οὔτε δήμαρχος οὔτε πάρεδρος, ἔρχεται συμφώνως μὲ τὰ κανονισμένα ὑπὸ τῆς προσωρινῆς Κυβερνήσεως καὶ λέγει, ὅτι κατ’ αὐτὴν τὴν περίπτωσιν ὁ πρόεδρος τοῦ δημοτικοῦ συμβουλίου ἐκπληροῖ τὰ καθήκοντα τοῦ δημάρχου. Μᾶς λέγουν τώρα, διατὶ ἡ Κυβέρνησις νὰ μὴ φέρῃ ἕνα νόμον, ἐνῷ εἴμεθα ἐδῶ συνηγμένοι; Μοὶ φαίνεται ὅτι δὲν εἶναι σωστὸν τὸ τοιοῦτον. Ἡ Κυβέρνησις δὲν πρέπει νὰ ἔχῃ τόσην ἀγάπην διὰ νέους νόμους· ἡ Κυβέρνησις, ὅταν δὲν εἶχε νόμους, τότε βεβαίως ἔπρεπε νὰ φέρῃ νέον νόμον· ὅταν ὅμως εἶχε νόμον, δὲν εἶχεν ἀνάγκην οὔτε ἠδύνατο νὰ φέρῃ, οὔτε νὰ σταματήσῃ εἰς τὴν ἐνέργειάν της καὶ νὰ ἔλθῃ λέγουσα· δὲν ἔχω νόμον προβλέποντα τὴν περίπτωσιν καὶ δόσατέ μοι τοιοῦτον. Προσθέτω, ὅτι ἐνδέχεται ὁ νόμος ἐκεῖνος νὰ μὴ ᾖναι ἐπιτυχὴς, ἐνδέχεται νὰ προσκόπτῃ εἰς τὴν ἐφαρμογὴν, ἐνδέχεται νὰ χρῄζῃ μεταῤῥυθμίσεως. Δυνάμεθα νὰ κάμωμεν ἕνα νόμον, ἀλλ’ οὐχ ἧττον τὰ μέχρι τοῦδε γενόμενα θὰ ἐξακολουθήσωσι νὰ ἔχωσι τὴν πλήρη ἰσχύν των. Κατὰ τὸν νόμον τὸν τελευταῖον ψηφισθέντα παρὰ τῆς Συνελεύσεως, τὰς δημοτικὰς ἐκλογὰς διευθύνει ὁ δήμαρχος· ὁ δήμαρχος εἴτε παύεται εἴτε ἀποθνήσκει, δὲν εἶναι λογικὸν τὰς ἐκλογὰς νὰ διευθύνῃ ὁ πρόεδρος τοῦ δημοτικοῦ συμβουλίου...... (Θόρυβος). Φαίνεται, ὅτι τὸ ἓν δὲν ἐπιφέρει τὸ ἄλλο· ἡ Συνέλευσις, θέλουσα νὰ κανονίσῃ τὰ περὶ δημαιρεσιῶν, ἠθέλησε νὰ νεωτερίσῃ ὡς πρὸς τὸν δημαιρεσιάρχην, καὶ ἐνῷ τὰ ἐν γένει καθήκοντα τοῦ δημάρχου κωλυομένου τὰ ἐκπληροῖ εἷς δημαρχικὸς πάρεδρος, ὡς πρὸς τὰ τοῦ δημαιρεσιάρχου ἠθέλησε νὰ δυσπιστήσῃ (θόρυβος). Καθόσον ἀφορᾷ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον εἶπεν ὁ Κύριος Θεοχάρης, ἐγὼ εὑρίσκω πολὺ εὔλογον τὴν πρότασίν του, ὅπως προβλέψωμεν καὶ περὶ τούτου τοῦ ἀντικειμένου, διότι ἡ Κυβέρνησις ἡ προσωρινὴ ἐπρονόησε μὲν περιπτώσεις τινας, ἀλλὰ ἄφησεν ἀπρόβλεπτον τὴν προκειμένην, ἥτις ὑπάρχει εἰς 2 ἢ 3 δήμους. Εἶμαι λοιπὸν σύμφωνος νὰ γείνῃ πρότασις νόμου καὶ περὶ αὐτοῦ τοῦ ἀντικειμένου, ἵνα εὕρωμεν πῶς εἶναι δυνατὸν ν’ ἀναπληρωθῇ ὁ δήμαρχος.

§150Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Τὸ κατ’ ἐμὲ, δὲν ἐξετάζω τὸν τρόπον διὰ τοῦ ὁποίου ἕκαστος σχηματίζει τὰς ἰδέας αὑτοῦ, διότι ἕκαστος σχηματίζει αὐτὰς ἐκ τῶν ἰδίων αὑτοῦ ἀντιλήψεων καὶ συλλογισμῶν. Ἐπὶ τοῦ προκειμένου ἐπιθυμῶ πρῶτον μὲν νὰ μάθω ἐὰν σήμερον ἔχωμεν δημοτικὸν νόμον, δεύτερον ἐὰν αὐτὸς ὁ νόμος ᾖναι τὸ ψήφισμα τῆς προσωρινῆς Κυβερνήσεως, ἢ ὁ ψηφισθεὶς νόμος παρὰ τῆς Συνελεύσεως; Ποῖος ὑπάρχει ὁ ἰσχύων νόμος ἐξ αὐτῶν, ὥστε νὰ γνωρίζωμεν ποῖος εἶναι ὁ κανὼν, ὁ ὁποῖος διέπει τὴν δημοτικὴν διοίκησιν, ἐκ τῆς συζητήσεως. Παρατηροῦμεν, ὅτι ὁ Κύριος ὑπουργὸς ὑπέπεσεν εἰς διαφωνίας σπουδαιοτάτας, διότι, ἐν ᾧ ὁ πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἰσχυρίζεται, ὅτι τὸ ψήφισμα τῆς προσωρινῆς Κυβερνήσεως δὲν εἶναι ὁ δημοτικὸς νόμος, ὁ ὑπουργὸς τῶν ἐσωτερικῶν ἰσχυρίζεται, ὅτι αὐτὸ τὸ ψήφισμα εἶναι ὁ νόμος, καὶ ὄχι ὁ ὑπὸ τῆς Συνελεύσεως ψηφισθείς. Ποῖος λοιπὸν εἶναι ἐξ αὐτῶν τῶν δύω ὁ ἐν ἰσχύϊ νόμος; Ἂν ἀφήσωμεν ἄλυτον αὐτὸ τὸ ζήτημα, ἀσφαλῶς τότε δυνάμεθα νὰ εἴπωμεν, ὅτι νόμον διέποντα τὴν δημοτικὴν ἐξουσίαν δὲν ἔχομεν.

§151Κ. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Ὑπάρχει καὶ διαταγὴ τοῦ ὑπουργείου, ἡ ὁποία λέγει, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐφαρμοσθῇ τὸ ψήφισμα τῆς Προσωρινῆς Κυβερνήσεως.

§152Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Κύριοι, τὸ κατ’ ἐμὲ, φοβοῦμαι τὴν κακὴν ἀρχὴν τῆς ἐφαρμογῆς δύω ἀντικειμένων νόμων, καὶ εἰς τοῦτο ἐπιθυμῶ νὰ προσέξητε, διότι ἡ κακὴ αὕτη ἀρχὴ θὰ ᾖναι ὁ νόμος ὁ μέλλων νὰ διέπῃ τὸ δημοτικὸν σύστημα καθ’ ὅλον τὸ κράτος. Ἐὰν ἐξετάσητε, εἶναι μικρὰ ὑπόθεσις ἡ ἀντικατάστασις τοῦ δημάρχου Λαυρίου, ἀλλὰ στοχασθῆτε ὅτι εἶναι μεγίστη ὑπόθεσις ἡ παράνομος ἀρχὴ τῆς ἀντικαταστάσεως τῶν δημάρχων διὰ διορισμῶν τοῦ ὑπουργείου, καὶ οὐχὶ δι’ ἐκλογῆς τοῦ λαοῦ· ἡ ἀρχὴ αὕτη ἀντικαθιστᾷ προφανῶς τὴν θέλησιν τοῦ λαοῦ διὰ τῆς θελήσεως τῆς Κυβερνήσεως. Ἡ Βουλὴ δὲν πιστεύω ποτὲ νὰ δεχθῇ τοιαύτην ἀρχήν· διὰ τοῦτο πέπεισμαι, ὅτι ἡ πρᾶξις τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, ὡς ἀντιβαίνουσα εἰς τὸν νόμον, θέλει ἀποδοκιμασθῆ ὑπὸ τῆς Βουλῆς· αὐτὴ εἶναι ἡ θέσις τοῦ ζητήματος, τοὐλάχιστον κατ’ ἐμέ. Ἂν δὲν ἦτον ἐπίφοβον ἴσως, Κύριοι, νὰ ἐξηγήσω εἰς ὑμᾶς ὅλας τὰς συνεπείας τοῦ νέου τούτου συστήματος τῆς ἐφαρμογῆς τῶν νόμων, εἶμαι βέβαιος, ὅτι ἤθελον προξενήσει δεινὰς ἐντυπώσεις ἐξηγούμενος· ἀποφεύγω ὅμως τὰς ἐξηγήσεις αὐτὰς, ὅπως μὴ κλονίσω ἔτι μᾶλλον τὰς πεποιθήσεις τοῦ κοινοῦ ὡς πρὸς τὴν εἰλικρινῆ ἐνέργειαν τῆς Κυβερνήσεως, φοβούμενος μὴ ἀκούσωμεν πάλιν τὰς θλιβερὰς ἐκείνας οἰμωγὰς, δι’ ὧν ἄλλοτε ἡ Κυβέρνησις παραπονουμένη ἐβόα ἐκ τοῦ βήματος τῆς Βουλῆς, ὅτι ἐξευτελιζομένη ὑπὸ τῆς ἀντιπολιτεύσεως, ἀδυνατεῖ νὰ διευθύνῃ σταθερῶς τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ Κράτους. Ἀλλὰ μ’ ὅλην τὴν ὁποίαν ἔχω διάθεσιν ὅπως μὴ ἀδυνατίσω τὴν ἠθικὴν βαρύτητα τῆς Κυβερνήσεως, ἐπεθύμουν ὅμως νὰ πληροφορηθῶ πόθεν ὁρμώμενος ὁ ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, προέβη εἰς τὴν ἀντικατάστασιν τοῦ δημάρχου Λαυρίου, ἐφαρμόζων τὸ καταργηθὲν ψήφισμα τῆς Προσωρινῆς Κυβερνήσεως· διότι, ὡς παρατηρεῖτε, τὰ μέλη τῆς Κυβερνήσεως δὲν ἔχουσι τοὐλάχιστον ὡς πρὸς τὸ ψήφισμα τῆς Προσωρινῆς Κυβερνήσεως οὐδὲ τὴν αὐτὴν γνώμην, καθόσον ὁ μὲν ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν θεωρεῖ αὐτὸ ὡς μὴ ἐνεργηθὲν, ἐνῷ ὁ Πρωθυπουργὸς ἰσχυρίζεται τὸ ἐναντίον. Οἱ Κύριοι ὑπουργοὶ, ἐὰν δὲν ἠδύναντο νὰ σχηματίσωσι μίαν καὶ τὴν αὐτὴν πεποίθησιν περὶ τοῦ ἐν ἰσχύϊ νόμου, ἔπρεπε νὰ μὴ προβῶσι διαφωνοῦντες εἰς τὴν λύσιν ἑνὸς ζητήματος ἐπὶ τοσοῦτον σπουδαίου, ἀλλὰ νὰ ἐξηγηθῶσι πρότερον περὶ τούτου πρὸς τὴν Βουλὴν καὶ αὕτη ν’ ἀποφασίσῃ περὶ τῆς ἑρμηνείας. Ἡ ἀνωμαλία ἡ προερχομένη ἕνεκα ἐλλείψεως δημοτικῶν συμβουλίων κτλ. εἶναι ζήτημα ἀνεξάρτητον τῆς παρούσης συζητήσεως. Σήμερον πρόκειται νὰ πληροφορηθῶμεν ἁπλῶς ποῖος εἶναι ὁ νόμος, δυνάμει τοῦ ὁποίου ἀντικατεστάθη ὁ δήμαρχος τοῦ Λαυρίου, ὁ δὲ ὑπουργὸς δὲν κατηγορεῖται διότι ἔπαυσε τὸν δήμαρχον, ἀλλὰ διότι κακῶς ἀντικατέστησε τὸν παυθέντα ἐναντίον τῶν διατάξεων τοῦ νόμου. Διὰ ταῦτα ὑποβάλλω εἰς τὴν ἐπιψήφισιν τῆς Βουλῆς τὴν ἀκόλουθον πρότασιν. «Ἡ Βουλὴ ἀποφαινομένη, ὅτι ἡ ἀντικατάστασις τοῦ δημάρχου Λαυρίου ἐγένετο κατὰ παράβασιν τοῦ νόμου, μεταβαίνει εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν.

§153ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΑΚΗΣ. Δὲν ἔχω σκοπὸν, Κύριοι, νὰ ἐξοδεύσω πολλοὺς λόγους, ἀφοῦ ἱκανῶς ἐφωτίσθητε ἀπὸ ἱκανωτέρους μου καὶ μᾶλλον πεφωτισμένους· ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἤθελον ν’ ἀποκρούσω εἶναι τοῦτο· ἀπὸ τὴν ἀρχὴν τοῦ λόγου, ἀπ’ ἀρχῆς τῆς ἐξετάσεως τῶν Βασιλικῶν διαταγμάτων, τὰ ὁποῖα οὐδεὶς ἐξ ἡμῶν εἶπεν ὅτι ἐγένοντο εἰς ἐποχὴν καθ’ ἣν οἱ νόμοι ἦσαν ἐν πλήρει ἐνεργείᾳ, ὅτι τὰ διατάγματα αὐτὰ δὲν διεδέχοντο μίαν ἐπανάστασιν, ἀνεφέραμεν τὴν ἀνάγκην. Τώρα τὸ αὐτὸ σημεῖον καὶ ἐνταῦθα ὑπάρχει (θόρυβος). Πολλὰ, Κύριοι, ἐλέχθησαν ἐντεῦθεν, κανεὶς ὅμως δὲν ἐπαρουσιάσθη νὰ μᾶς πείσῃ, πῶς ἠδύνατο ἡ Κυβέρνησις μέχρι σήμερον νὰ πράξῃ, ἵνα ἀποφύγῃ τὰ Β. διατάγματα. Τώρα, ἂν ἤρχετό τις νὰ μᾶς ἀποδείξῃ εἰς τὸ ζήτημα τοῦτο, ὅτι δὲν ὑφίστατο καμμία ἀνάγκη τῆς παύσεως τοῦ δημάρχου, ὅτι δὲν ἐπέκειτο κίνδυνος ἐκ μέρους τοῦ ἀρχιληστοῦ, ὅτι ὁ δήμαρχος οὐδεμίαν εἶχε σχέσιν μετ’ αὐτοῦ, καὶ ὅτι πᾶν ὅ,τι ἐγένετο ἐγένετο ἀπέναντι συκοφαντιῶν, βεβαίως ὅλοι ἠθέλατε δώσει ψῆφον μέλαιναν κατὰ τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν. Ἀλλὰ τοιαῦτα δὲν μᾶς ἐξέθεσαν· τὶ κοπανίζουν ὅμως; παραβλέπονται οἱ νόμοι, θὰ ναυαγήσῃ τὸ Κράτος, θὰ χαθῶμεν, δὲν ἔχομεν ἐλπίδας, τὸ Σύνταγμα κατεστράφη, τὰ πάντα ἀπόλλυνται. Ἐπαύθη ἕνας δήμαρχος, ὁ ὁποῖος κατηγγέλθη οὐσιωδῶς μὲ ἔγγραφα, καὶ σᾶς τὸ λέγουν καὶ ἄλλοι ἄνδρες διάσημοι.

§154ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Καί τοι ὀλίγα σκοπῶν νὰ εἴπω ὡς πρὸς τὴν οὐσίαν, ὡς πρὸς τὴν πρᾶξιν, τὴν ὁποίαν ἡ Κυβέρνησις ἐξετέλεσεν, ἐλπίζω ὅτι ὁ ἀξιότιμος προλαλήσας θέλει παύσει πλέον νὰ διϊσχυρίζηται, ὅτι ἡ Κυβέρνησις εὑρέθη, εἰς τὴν προκειμένην περίστασιν, εἰς τὴν ἀκαταμάχητον ἀνάγκην, ἡ ὁποία, κατὰ τὴν ἰδικήν της ἰδέαν καὶ κατὰ τὴν ἰδέαν τῶν φίλων της, δύναται νὰ συγχωρήσῃ τὴν καταπάτησιν τῶν νόμων. Ἐνδιαφέρομαι περισσότερον νὰ εἴπω ὀλίγας λέξεις ὡς πρὸς τὸ νομικὸν μέρος, διότι μόνον ὅταν εἰσέλθῃ εἰς τὴν Βουλὴν ἡ πεποίθησις ὅτι ὁ νόμος παρεβιάσθη, θέλει ἐπέλθει τὸ ἀποτέλεσμα νὰ μὴ παραβιασθῇ καὶ πάλιν. Ἀποκρούω τὴν ἰδέαν τοῦ ἀξιοτίμου Βουλευτοῦ Ἀττικῆς, ὁ ὁποῖος ὑπεστήριξεν, ὅτι τὸ σημερινὸν ζήτημα διέπεται ἀπὸ τὰς συμπαθείας καὶ τὰς ἀντιπαθείας τὰς πολιτικάς. Ἀγνοῶ ποῖαι εἶναι αἱ πολιτικαὶ σχέσεις μεταξὺ τοῦ Κ. Κυριακοῦ καὶ τοῦ Κ. Καλλιφρονᾶ.

§155ΚΥΡΙΑΚΟΣ. Δὲν εἶπον τοῦτο.

§156ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἐπειδὴ δὲν πρόκειται νὰ συζητήσωμεν ἐν γένει τὰς αἰτίας, ἕνεκα τῶν ὁποίων πολιτεύονται οὕτως ἢ ἄλλως τὰ κόμματα, ἂς μοὶ συγχωρήσῃ ὁ Κ. Κυριακὸς νὰ περιορίσω τὴν συζήτησιν εἰς τὸ προκείμενον ζήτημα. Ἀποκρούω ἁπλῶς τὴν γνώμην, ὅτι τὸ σημερινὸν ζήτημα συζητεῖται κατὰ τὰς συμπαθείας καὶ ἀντιπαθείας· ἀγνοῶ ποῖαι εἶναι αἱ σχέσεις αἱ πολιτικαὶ τοῦ Κ. Καλλιφρονᾶ πρὸς τὸν Κ. Κυριακόν.

§157ΚΥΡΙΑΚΟΣ....................

§158ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἐὰν ὁ Κ. Κυριακὸς νομίζῃ, ὅτι ἔχει τι ἄτοπον ἡ σημερινὴ συζήτησις, ἡμεῖς οἱ προκαλέσαντες αὐτὴν ἀναδεχόμεθα τὴν εὐθύνην, ὅτι, μαθόντες τὴν ἀντικατάστασιν ἑνὸς δημάρχου μετὰ τὴν ψήφισιν τοῦ Συντάγματος καὶ τοῦ δημοτικοῦ νόμου, ἐξανέστημεν καὶ ζητοῦμεν λόγον παρὰ τῆς Κυβερνήσεως· καὶ νομίζω, ὅτι δυσκόλως θέλει δυνηθῆ εἴτε ὁ Κύριος Κυριακὸς εἴτε ἄλλος τις, τὰς ἰδέας αὐτὰς συμμεριζόμενος, νὰ μᾶς ἀποδείξῃ ἁμαρτάνοντας, ὅταν συλλογισθῇ, ὅτι αἱ δημοτικαὶ ἐλευθερίαι καὶ οἱ δημοτικοὶ θεσμοὶ εἶναι αἱ βάσεις τῶν ἐλευθέρων πολιτευμάτων. Καὶ ἡ ἰδία Ἑλλάς, ἐπὶ μακρὸν ζήσασα ὑπὸ τὸν ζυγὸν τῆς Τουρκοκρατίας, ἠδυνήθη νὰ διατηρήσῃ τὸν ἐθνισμὸν καὶ τὸ πνεῦμα τοῦ Ἑλληνισμοῦ μόνον καὶ μόνον διὰ τῶν δικαιωμάτων τῶν κοινοτήτων, τὰ ὁποῖα ὁ κατακτητὴς εἶχεν ἀφήσει. Πᾶς ὑπερασπιζόμενος τοιούτους θεσμοὺς καὶ ὑπερασπιζόμενος οὐχὶ κρύφα, ἀλλὰ δημοσίᾳ καὶ διὰ μόνου τοῦ λόγου, νομίζω ὅτι πράττει ἔργον, τὸ ὁποῖον, ἂς μοὶ συγχωρήσῃ νὰ εἴπω, εἷς ἀντιπρόσωπος τοῦ λαοῦ δὲν ἔπρεπε νὰ τὸ θεωρήσῃ μικροῦ λόγου ἄξιον. Εἶναι ἀβλαβὲς, ὅτι τὸ ζήτημα περὶ τῆς παραβιάσεως τοῦ νόμου, τὸ ὁποῖον ἔφερε δι’ ἐπερωτήσεως μία ἐκ τῶν μερίδων τῆς Βουλῆς, ἡ ἀντιπολίτευσις, (καὶ τοῦτο δὲν εἶναι σφάλμα ἰδικόν μας) ἐφέρθη κατ’ ἀρχὰς ὡς πρὸς τὸν δήμαρχον τῶν Σπετζῶν καὶ ἐφέρθη καὶ σήμερον ὡς πρὸς τὸν δήμαρχον τοῦ Λαυρίου. Παρατηροῦμεν, ὅτι οὐδεὶς ἀμφισβητεῖ, ἂν τὴν σήμερον ᾖναι δυνατὸν νὰ διορισθῇ δήμαρχος παρὰ τῆς ἐκτελεστικῆς ἐξουσίας. Καὶ παραιτῶν, Κύριοι, τὴν γραμματικὴν ἑρμηνείαν τοῦ νόμου, σᾶς παρακαλῶ νὰ ἐνθυμηθῆτε πόθεν ὡρμήθητε καὶ ποῦ εὑρίσκεσθε· νὰ ἐνθυμηθῆτε, ὅτι ἡ Συνέλευσις, τῆς ὁποίας πολλοὶ ἀπετελούσατε μέρος, κατήργησεν ὁλόκληρον τὸ σύστημα τὸ δημοτικὸν, τὸ ὁποῖον ὑπῆρχε πρὶν, καὶ ἓν ἐκ τῶν ἔργων διὰ τὰ ὁποῖα δύναται νὰ καυχηθῇ εἶναι, ὅτι ἀνέγραψεν εἰς τοὺς νόμους, ὅτι αἱ δημοτικαὶ ἀρχαὶ ἐκλέγονται ἀνεξαρτήτως τῆς νομοτελεστικῆς ἐξουσίας. Τὸ σύστημα, τὸ ὁποῖον σήμερον ἐξελέγχομεν, ἀντιβαίνει εἰς τὰς ἀρχὰς αὐτὰς τῆς ἐπαναστάσεως, τὰς ὁποίας καθιέρωσε τὸ Σύνταγμα. Ἑπομένως, χωρὶς ν’ ἀποβλέψωμεν εἰς τὸ γράμμα τοῦ νόμου καὶ εἰς τὰς ἀρχὰς περὶ ἑρμηνείας τῶν νόμων, ἀρκεῖ νὰ ἐνθυμηθῶμεν, ὅτι ἡ ἐπανάστασις διὰ τῆς Συνελεύσεώς της κατήργησε τὸ σύστημα τῆς ἀναμίξεως τῆς νομοτελεστικῆς ἐξουσίας εἰς τὰς ἐκλογὰς τῶν δημοτικῶν ἀρχῶν, καὶ ὅτι ἡ πρᾶξις, ἡ ὁποία σήμερον ἐξετάζεται, ὄζει τοῦ συστήματος τοῦ παρελθόντος. Πῶς εἶναι δυνατὸν, Κύριοι, σήμερον, εἴτε ἡ Κυβέρνησις εἴτε ἡ Βουλὴ, νὰ ὑποστηρίξῃ, ὅτι μετὰ τὴν δημοσίευσιν τοῦ δημοτικοῦ νόμου εἶναι δυνατὸν νὰ σώζηται νόμος, ὁ ὁποῖος νὰ ἐπιτρέπῃ εἰς τὴν νομοτελεστικὴν ἐξουσίαν νὰ διορίζῃ τοὺς Δημάρχους; Ἀλλὰ, λέγουν, δὲν πρόκειται περὶ διορισμοῦ δημάρχου, πρόκειται περὶ διορισμοῦ ἀντικαταστάτου· ἂς μοὶ συγχωρήσουν νὰ τοὺς ὑπενθυμίσω, ὅτι τοῦτο εἶναι εἷς τρόπος τοῦ λέγειν, καὶ ὅτι τὸ ἐπιχείρημα εἶναι λίαν ἐπιπόλαιον, διότι καὶ ὁ παυθεὶς ἀντικαταστάτης ἦτο. Ἔπειτα ὁ ἴδιος νόμος, ὁ ὁποῖος διέταξε τίνι τρόπῳ ἐκλέγεται ὁ Δήμαρχος, καθιέρωσε τὰς αὐτὰς ἀρχὰς καὶ περὶ τῆς ἐκλογῆς τῶν ἀναπληρωτῶν. Ὅθεν ἢ πρέπει νὰ ὑποστηρίξωμεν ὅτι καὶ ὁ Δήμαρχος τὴν σήμερον δύναται νὰ διορισθῇ, ἢ ἂν δὲν παραδεχθῶμεν τοῦτο, δὲν ἠμποροῦμεν νὰ παραδεχθῶμεν, ὅτι μόνον ὁ ἀναπληρωτὴς δύναται νὰ διορισθῇ, διότι τὸ αὐτὸ ἄρθρον, τὸ ὁποῖον διατάττει περὶ τῆς ἐκλογῆς τοῦ Δημάρχου, διατάττει καὶ περὶ τῆς ἐκλογῆς τοῦ ἀντικαταστάτου τοῦ Δημάρχου. Ὁ νόμος ἔχει πλήρη ἰσχὺν καὶ κανεὶς δὲν ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ εἴπῃ, χωρίζω τὸν Δήμαρχον ἀπὸ τὸν ἀναπληρωτήν. Ἐννοῶ λοιπὸν ὡς συνεπεῖς ἐκείνους μόνον, οἱ ὁποῖοι ὑποστηρίζουν ὅτι καὶ οἱ δήμαρχοι αὐτοὶ δύνανται τὴν σήμερον νὰ διορισθοῦν· ἀλλὰ τοῦτο οὐδεὶς τὸ διϊσχυρίσθη. Εἶναι δὲ περιττὸν νὰ ἐπιμείνω εἰς ὅσα σᾶς εἶπον ἄλλοι πρὸ ἐμοῦ· διότι ἡ διάταξις ἐκείνη τοῦ δημοτικοῦ νόμου, ἡ ὁποία ῥητῶς καταργεῖ πᾶσαν διάταξιν ἀντικειμένην καὶ προγενεστέραν εἰς τὸν νέον νόμον, ἡ διάταξις αὕτη, Κύριοι, κατὰ τοὺς ἑρμηνευτικοὺς κανόνας, οἱ ὁποῖοι εἶναι κοινότατοι, δὲν ἐπιτρέπει πλέον νὰ φέρωμεν ζήτημα, ἂν νόμος προγενέστερος περὶ τοῦ ζητήματος τίνι τρόπῳ δύναται νὰ κυβερνᾶται εἰς τὸ ἑξῆς ἕνας δῆμος, δύναται νὰ ὑπάρχῃ ἐν ἰσχύϊ, καὶ ἀσπάζομαι καθ’ ὁλοκληρίαν τὴν γνώμην τοῦ ἀξιοτίμου Κυρίου πρωθυπουργοῦ, καθὼς καὶ τῶν μελῶν ἐκείνων τῆς Κυβερνήσεως, τὰ ὁποῖα εἶχον τὴν ἰδίαν γνώμην, ὅτι τῳόντι ἡ πρᾶξις αὕτη δὲν δύναται ἄλλως πως νὰ δικαιολογηθῇ εἰμὴ μόνον διὰ τῆς ἀνάγκης. Καὶ θαυμάζω μάλιστα, ἐνῷ γνωρίζω πόσον ἐπίμονος εἶναι συνήθως ὁ κύριος πρωθυπουργὸς εἰς τὰς ἰδέας του, πῶς, ἔχων τοιαύτην ἰδέαν, ἠθέλησε νὰ τὴν διανείμῃ μετ’ ἄλλων, ἐνῷ τὴν δόξαν τοῦ κυβερνᾶν δὲν πρέπει νὰ τὴν μοιρασθῇ μετ’ οὐδενός. Ἰδοὺ λοιπόν· διότι τὸ Σύνταγμα τὸ ἴδιον διὰ τῆς διατάξεως τοῦ ἄρθρου 105 λέγει ῥητῶς «ἡ ἐκλογὴ τῶν δημοτικῶν ἀρχῶν θέλει γίνεσθαι δι’ ἀμέσου, καθολικῆς καὶ μυστικῆς διὰ σφαιριδίων ψηφοφορίας» καὶ διὰ τῆς διατάξεως τοῦ 2 ἢ 3 ἄρθρου τοῦ νομοθετήματος ἐκείνου τὸ ὁποῖον ἐψήφιζεν ἡ Συνέλευσις περὶ δημαρεσιῶν, διὰ τοὺς λόγους τούτους, λέγω, κατηργήθη πᾶς νόμος, ὁ ὁποῖος ἄλλως πως παρὰ διὰ μυστικῆς, καθολικῆς καὶ διὰ σφαιριδίων ψηφοφορίας φέρει τοὺς ἄρχοντας ἐπὶ κεφαλῆς τῶν δημοτικῶν πραγμάτων. Μεταβαίνω ἤδη εἰς τὸ ἕτερον ζήτημα, τὸ ζήτημα τῆς ἀνάγκης. Ἀπορῶ τῳόντι πῶς εἶναι δυνατὸν, εἰς αὐτὴν τὴν περίστασιν, προκειμένου περὶ τοῦ δήμου Λαυρίου, πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ ὑποστηριχθῇ ἡ ἀνάγκη. Ὁ νομοθέτης μάλιστα περὶ πάντων προέβλεψε καὶ περὶ αὐτῆς τῆς ἀνάγκης, καὶ ὅταν παρατηρήσητε τὸν νόμον περὶ δημαιρεσιῶν, θέλετε ἰδῇ τὴν πρόνοιάν του ταύτην ἐν ἄρθρῳ 6. Δὲν βλέπω λοιπὸν, οὕτω τοῦ νόμου διατάξαντος, ἐνώπιον τίνος δυσκολίας ἡ κυβέρνησις ἐσταμάτησε. Καὶ, εἰ μὲν ἐπρόκειτο περὶ ἄλλης τινὸς περιστάσεως, κατὰ τὴν ὁποίαν ἔλειπον τὰ ὄργανα, διὰ τῶν ὁποίων δύναται νὰ ἐνεργηθῇ ἡ ἐκλογὴ κατὰ τὸν νέον νόμον, τῇ ἦτο ἐπιτετραμμένον νὰ συζητήσῃ τὸ ζήτημα τῆς ἀνάγκης, ἀλλ’ ἐδῶ οὔτε κἄν ἐπιτετραμμένον ἦτο νὰ συζητήσῃ· διότι δὲν ἀγνοεῖτε, ὅτι πρόεδρος τοῦ δημοτικοῦ συμβουλίου, ὅτι ἀρχηγὸς τῆς δημαιρεσίας ὑπῆρχε· δὲν τὸ ἀγνοεῖτε, διότι κατάλογοι ἐκλογικοὶ ὑπῆρχον, διότι ἐγένετο βουλευτικὴ ἐκλογή. Ποία λοιπὸν ἦτο ἡ δυσκολία ὅπως ἐκτελεσθῇ ὁ νόμος; Περιμένω νὰ τὴν ἀκούσω, διότι ἐξ ὅσων ἤκουσα ἕως τώρα δὲν εἶδον δυσκολίαν τοιαύτην, καὶ μάλιστα δυσκολίαν, ὁποία ἀπαιτεῖται νὰ ὑπάρχῃ διὰ νὰ γείνῃ αὐτὴ ἡ φοβερὰ παρεκτροπὴ τῆς καταπατήσεως μιᾶς διατάξεως τοῦ Συντάγματος καὶ τῆς καθιερώσεως μιᾶς διατάξεως, ἡ ὁποία προῆλθεν ἀπὸ μίαν Μεταβολήν. Ἀπεφάσισα, Κύριοι, νὰ ὁμιλήσω ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ ζητήματος χωρὶς διόλου νὰ μὲ ἐπηρεάσῃ ἡ ἰδέα, ὅτι πρόκειται περὶ ἑνὸς ἀνθρώπου, ὁ ὁποῖος ἦτον ἐπιζήμιος εἰς τὴν δημοσίαν τάξιν· διότι τίποτε πλέον ἐπικίνδυνον δὲν θεωρῶ, παρὰ, προκειμένου περὶ σοβαροῦ ζητήματος, ὁποῖον εἶναι τὸ ζήτημα τῆς καταπατήσεως τοῦ νόμου, νὰ ἀναμιγνύωνται αἱ ἀντιλήψεις καὶ αἱ πληροφορίαι τῶν ἀτόμων περὶ τῆς προσωπικῆς ὑπολήψεως, τῆς προσωπικῆς ἀξίας ἢ τῆς ἀπαξίας τῶν ἀτόμων. Νομίζω, λέγω, ἐκ τῶν πλέον ἐπικινδύνων ν’ ἀποφασίζῃ ἓν νομοθετικὸν Σῶμα κατὰ τὰς ἀντιλήψεις, τὰς ὁποίας λαμβάνει ἐκ τῶν ῥητόρων, περὶ τῆς ὑπολήψεως τῆς ὀφειλομένης εἰς δήμαρχόν τινα, ἢ περὶ τῆς ἀντιλήψεως ἡ ὁποία τὸν συνδέει, καὶ ἐθαύμασα πῶς εἷς τῶν ἐντίμων συναδέλφων μας ἀπεφάσισεν, ὅ,τι γνωρίζει ἀπὸ δίκας, ἀπὸ ἰδιαιτέρας πληροφορίας, ἀπὸ τὴν ἐξάσκησιν τοῦ ἐπαγγέλματος αὐτοῦ, νὰ τὸ φέρῃ πρὸς δικαιολόγησιν μιᾶς πράξεως, ἡ ὁποία δὲν εἶναι τίποτε ἄλλο παρὰ ἀθέτησις τοῦ νόμου. Ἐνώπιον τῶν δικαστηρίων, Κύριοι, ὅπου πρόκειται περὶ πολὺ εὐτελεστέρων δικαιωμάτων, ἐνώπιον τῶν δικαστηρίων δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένη τοιαύτη ἐξώδικος μαρτυρία καὶ πληροφορία· πολὺ ὀλιγώτερον πρέπει νὰ ᾖναι ἐπιτετραμμένη ἐνώπιον τοῦ βουλευτικοῦ Σώματος, τὸ ὁποῖον δικάζει περὶ τῶν νόμων, περὶ τῆς τηρήσεως ἢ περὶ τῆς ἀθετήσεως αὐτῶν. Ἀλλὰ, Κύριοι, ὅ,τι δήποτε καὶ ἂν ἔπραξεν ὁ δήμαρχος οὗτος, ἡ νομοθεσία μας εἶναι πλήρης· ἡ Κυβέρνησις ἠδύνατο νὰ καταδιώξῃ τὸν δήμαρχον τοῦτον, καὶ ὤφειλε νὰ τὸ πράξῃ, ὀφείλει νὰ τὸ πράττῃ πάντοτε, ἀλλ’ ὤφειλε πολὺ περισσότερον νὰ τὸ πράξῃ εἰς τὴν προκειμένην περίπτωσιν, ὁπότε ἐπρόκειτο νὰ καταντήσῃ εἰς τὴν καταπάτησιν τοῦ νόμου. Πρῶτον τὸ ἀπῄτει ἡ ὑπόληψίς της, διὰ νὰ ἠμπορέσῃ νὰ δικαιολογηθῇ ἐνώπιον τοῦ κοινοβουλίου καὶ τοῦ κοινοῦ, ὅτι τῳόντι εὑρέθη εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ ἄρῃ ἐκ τοῦ μέσου ἓν σκάνδαλον, τὸ ὁποῖον ἐπήνεγκεν ἓν κακὸν, καὶ νὰ πιστευθῇ· δεύτερον, διότι ἡ Κυβέρνησις, προκειμένου λόγου νὰ πράξῃ τοιαύτην πρᾶξιν, εἶχεν αὐτὴ ἡ ἰδία ἀνάγκην νὰ πείσῃ τὴν συνείδησίν της, καὶ δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ τὴν πείσῃ ἄλλως. Ἦτο λῃσταποδόχος ὁ δήμαρχος; ἔπρεπε νὰ φερθῇ εἰς τὸ δικαστήριον. Ἠρνήθη νὰ δώσῃ 10 ἐθνοφύλακας; ἔφερε δυσκολίας εἰς τὴν ὑπηρεσίαν; ἔπρεπε νὰ ἐφαρμοσθῇ ὁ νόμος ὁ διοικητικὸς, ὁ ὁποῖος ἐπιτρέπει ποινάς. Ἦτο βαρύτερον τὸ ἔγκλημά του; ἂς τιμωρηθῇ κατὰ τὸν νόμον. Τὸ μόνον μέσον, τὸ ὁποῖον ἠδύνατο νὰ ἔχῃ ἡ κυβέρνησις, ἦτο νὰ φροντίσῃ περὶ τῆς ἀντικαταστάσεώς του συμφώνως μὲ τὸν νόμον, διότι καὶ πρόεδρος ὑπάρχει καὶ δημοτικὸν συμβούλιον ὑπάρχει. Ἀλλὰ καὶ δυσκολίας ἐὰν ἀπήντα ἡ Κυβέρνησις, αὐτὰς τὰς δυσκολίας ἔπρεπε νὰ τὰς θεωρήσῃ πολὺ ὑποδεεστέρας παρὰ τὴν καταπάτησιν ἑνὸς νόμου, καὶ διὰ τὸ κακὸν παράδειγμα τὸ ὁποῖον δίδεται, καὶ διότι δίδεται εἰς τὰ 1865, καὶ δι’ αὐτήν της τὴν ὑπόληψιν. Καὶ μοὶ φαίνεται ὅτι δὲν ἐστερεῖτο ἐπιχειρημάτων ἐὰν ἔλεγε σήμερον, τῳόντι ἔμεινεν ἐπὶ 15 ἡμέρας ἀδιοίκητος ὁ δῆμος, ἀλλὰ δὲν ἀπεφάσισα νὰ παραβιάσω ἕνα νόμον καὶ νὰ ἀντικαταστήσω τὴν θέλησίν μου εἰς τὴν θέλησιν τοῦ ἔθνους, διότι ἐκ τῆς πράξεως ταύτης θὰ προέλθῃ πολὺ μεγαλεῖτερον κακόν. Ἀλλὰ παρατηρῶ μὲ λύπην μου, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ὄχι μόνον τὸν νόμιμον αὐτὸν δρόμον δὲν ἠκολούθησεν, ἀλλὰ καὶ ἄνευ τῆς ἐπερωτήσεως δὲν ἤθελε κἂν γεννηθῇ μία συζήτησις περὶ τοῦ κενοῦ, τὸ ὁποῖον δῆθεν παρουσιάζει ὁ δημοτικὸς νόμος, ἐνῷ ἡ Κυβέρνησις δὲν ἔχει καθῆκον μόνον νὰ κινῇ τὴν μηχανὴν τὴν διοικητικὴν, ἀλλὰ νὰ προβλέπῃ καὶ περὶ ὅλων τῶν περιστάσεων, αἱ ὁποῖαι δύνανται αὐτὴν τὴν μηχανὴν νὰ σταματήσωσι· καὶ ὅπως εἴδομεν τὴν πρόνοιαν τῆς Κυβερνήσεως κατὰ τὴν ἀπάντησιν τοῦ βασιλικοῦ λόγου εἰς μυρία ὅσα ἀντικείμενα, μοὶ φαίνεται ὅτι καὶ τὰ δημοτικὰ ἔπρεπε νὰ κρίνῃ τῆς προσοχῆς της ἄξια. Διὰ τοῦτο, Κύριοι, νομίζω, ὅτι οὐδόλως ἡ κυβέρνησις ἐξ ἀνάγκης ἠναγκάσθη νὰ παραβιάσῃ αὐτὸν τὸν νόμον.

§159ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Κύριος Θεοχάρης.

§160ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Ἐγὼ ἔχω μίαν ἐπερώτησιν μετὰ τὴν ἀπόφασιν τῆς Βουλῆς.

§161ΚΥΡΙΑΚΟΣ. Λυποῦμαι, Κύριε Πρόεδρε, διότι ὁ Κ. Δεληγεώργης παρεξήγησε τὰς ὀλίγας λέξεις, τὰς ὁποίας εἶπον περὶ τῶν δημοτικῶν ἐλευθεριῶν. Ὅ,τι εἶπον, τὸ εἶπον ἀσχέτως τῶν μετὰ τοῦ Κ. Καλλιφρονᾶ σχέσεών μου· εἶπον μάλιστα, ὅτι δὲν ἐνδιαφέρομαι περὶ τῆς παύσεως τοῦ δημάρχου Λαυρίου. Ἡ παῦσις αὕτη ἀποῤῥέει καθαρῶς ἀπὸ τὴν θέλησιν τῆς Κυβερνήσεως, καὶ οὐδόλως συνετέλεσα ἐγὼ εἰς αὐτὴν, οὔτε περὶ τῆς διαγωγῆς τοῦ δημάρχου τούτου ἀπεφάνθην, διότι μόνη ἡ Κυβέρνησις εἶναι εἰς κατάστασιν νὰ τὴν γνωρίζῃ, καὶ μόνη ἡ Κυβέρνησις καί τινες τῶν προλαλησάντων σᾶς ἐξιστόρησαν αὐτήν. Ὅ,τι εἶπον περὶ ἐλευθεριῶν, τοῦτο τὸ ἐπαναλαμβάνω, καὶ μὲ ὅλας τὰς ἐπιπλήξεις, τὰς ὁποίας ὁ Κ. Δεληγεώργης ἤθελε νὰ κάμῃ πρὸς ἐμέ. Φρονῶ λοιπὸν, ὅτι καὶ ἡ μία μερὶς καὶ ἡ ἄλλη ἑρμηνεύουσι τὰς ἐθνικὰς ἐλευθερίας καὶ τὰς ὑπερασπίζουσι κατὰ τὰς ἑαυτῶν πεποιθήσεις, αἵτινες σχηματίζονται πολλάκις ἐκ τῶν τοπικῶν συμφερόντων. Αὐτὰ εἶπον, χωρὶς νὰ ἔχω ὑπ’ ὄψιν τὰς σχέσεις, τὰς ὁποίας ὁ Κ. Καλλιφρονᾶς διατηρεῖ μετ’ ἐμοῦ ἢ ἔχω πρὸς τὸν Κ. Καλλιφρονᾶν.

§162ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ (Κυνουρίας). Κύριοι, κάμνω μίαν παρατήρησιν. Ἐγὼ δὲν ἦλθον ὡς δικηγόρος διὰ νὰ ἐκθέσω πράγματα, ἦλθον ὡς βουλευτὴς, καὶ ἐπειδὴ ὑπάρχει κατὰ τοῦ δημάρχου αὐτοῦ μεταξὺ τῶν ἄλλων καὶ κατηγορία, ὅτι ἐσφετερίσθη τὴν δημοτικὴν περιουσίαν, ἐστηρίχθην εἰς ἐπίσημα συμβόλαια, εἰς ἐπισήμους ἀποφάσεις, διὰ τῶν ὁποίων ἀπεδείχθη, ὅτι ὁ δήμαρχος αὐτὸς ἐξηπάτησε τὴν κοινότητα καὶ ἐσφετερίσθη περιουσίαν.

§163ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν ἕως ἐδῶ ἡ συζήτησις ἔπαυσε. Κατετέθη εἰς τὸ Προεδρεῖον μία πρότασις τοῦ Κυρίου Πετιμεζᾶ· «Ἡ Βουλὴ ἀποφαινομένη, ὅτι ἡ ἀντικατάστασις τοῦ δημάρχου Λαυρίου ἐγένετο κατὰ παράβασιν τοῦ νόμου, μεταβαίνει εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν.»

§164ΚΥΠΡΙΑΔΗΣ. Ἡ πρότασις εἶναι σύνθετος. Εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν θὰ ἤμεθα πολλοὶ σύμφωνοι νὰ μεταβῶμεν, ἀλλὰ παραδεχόμενοι τὸ διὰ μέσου, δὲν θὰ ἤμεθα σύμφωνοι· ὥστε πρέπει νὰ ψηφοφορηθῇ τὸ μὲν χωριστὰ ὑπὸ τοῦ ἑτέρου.

§165Κ. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Ἀρκεσθεῖσα ἡ Βουλὴ εἰς τὰ λεχθέντα, ἐννοεῖ, ὅτι τὸ ψήφισμα αὐτὸ θὰ ἔχῃ κῦρος;

§166ΤΙΝΕΣ. Βέβαια!

§167ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πολλοὶ ἐκ τῶν ῥητόρων διϊσχυρίσθησαν, ὅτι τὸ ψήφισμα αὐτὸ τῆς προσωρινῆς Κυβερνήσεως θεωρεῖται ἐν ἰσχύϊ, ὅτι δὲν κατηργήθη, καὶ ὁ ὑπουργὸς ἀκόμη τῶν Ἐσωτερικῶν, ὁ ὁποῖος ἀπηλογήθη εἰς αὐτὴν τὴν ἐπερώτησιν, εἶπε ῥητῶς, ὅτι ἐβασίσθη εἰς αὐτὸ τὸ ψήφισμα.

§168Κ. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὁ κ. πρωθυπουργὸς μᾶς εἶπε προτήτερα, ὅτι δὲν θεωρεῖ τὸ ψήφισμα ἐν ἰσχύϊ. Ἐγὼ ἀκόμη εἶπον καὶ ἄλλοτε, ὅταν ἀπέτεινα μίαν ἐρώτησιν εἰς τὸν κ. Πετιμεζᾶν, ὅτι δηλαδὴ ὑπάρχει διαταγὴ τοῦ κυρίου ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν περὶ ἄλλης τινὸς ὑποθέσεως τῆς αὐτῆς φύσεως, ἥτις λέγει, ὅτι δὲν δύναται πλέον ἡ Κυβέρνησις νὰ ἐφαρμόσῃ τὸ ψήφισμα, καὶ δι’ αὐτὸν τὸν λόγον δὲν παρεδέχθη τὴν πρότασιν ἑνὸς Νομάρχου περὶ διορισμοῦ ἀναπληρωτοῦ εἰς θέσιν δημάρχου. Τώρα, ὕστερον ἀπὸ αὐτὴν τὴν ἐπίσημον διαταγὴν, ὕστερον ἀπὸ αὐτὴν τὴν ἐπίσημον πρὸ ὀλίγου ἐξήγησιν τοῦ κ. πρωθυπουργοῦ, νὰ προέλθωμεν εἰς ψηφοφορίαν, καὶ ποίαν ψηφοφορίαν, κύριοι; ἂν ὑπάρχῃ ἢ ὄχι νόμος! ἂν δηλ. τώρα ᾖναι ἡμέρα ἢ νύξ, δὲν εἶναι ὀρθὸν, δὲν εἶναι κοινοβουλευτικόν.

§169ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διϊσχυρίσθησαν, ὅτι ὑπάρχει κανὼν, ὅτι ὁ νόμος ὁ τελευταῖος περὶ δημαιρεσιῶν δὲν προνοεῖ, οὔτε καταργεῖ, καὶ διὰ τοῦτο ἐπεδοκίμασαν τὴν πρᾶξιν τοῦ ὑπουργείου.

§170ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ (πρωθυπουργός). Κύριοι, πρῶτον ἀπὸ ὅλα, τὰ πρόσωπα διαδεχόμενα δὲν εἶναι ἠναγκασμένα — καὶ αὐτὸ συμβαίνει καὶ εἰς τὰ δικαστήρια — νὰ ἀκολουθοῦν ὅ,τι τοῖς ἀπαρέσκει, διότι ἕκαστος ὑπουργὸς ἔρχεται μὲ τὴν ἰδίαν διάνοιαν, τὴν ἰδίαν πεποίθησιν καὶ τὴν ἰδίαν εὐθύνην· ἑπομένως δὲν ἠμπορεῖ κανεὶς νὰ ὑποχρεώσῃ ὅλους τοὺς ὑπουργοὺς, διότι εἷς ὑπουργὸς ἐξέδωκε μίαν νομολογίαν ὁποιανδήποτε, νὰ τὴν παραδεχθοῦν καὶ οἱ ἄλλοι, καθὼς ὁ κατόπιν μου καὶ ὁ κατόπιν τοῦ κ. Ἀναργύρου ἔχει ἀναντιῤῥήτως τὸ δικαίωμα νὰ ἐκδώσῃ ἄλλο διάταγμα. Ἐγὼ νομίζω, πῶς δὲν πρέπει νὰ προβῆτε εἰς μίαν ὁριστικὴν λύσιν τοῦ ζητήματος. Βλέπετε, ὅτι πολλοὶ ἄνθρωποι, καὶ σπουδαῖοι ἄνθρωποι, καὶ ἐπίσημοι ἄνθρωποι, τὸ ἀμφισβητοῦν ἐπιμένοντες, ὅτι τὸ ψήφισμα αὐτὸ ὡς πρὸς ἓν μέρος δὲν εἶναι ἄκυρον, καὶ ἑπομένως ὅτι ἠμπορεῖ νὰ ἐκτελεσθῇ. Τώρα ἡ Βουλὴ διὰ τῆς ἀποφάσεώς της θὰ λύσῃ τὸ ζήτημα νομοθετικῶς. Ἡ Βουλὴ διὰ τῆς ἀποφάσεώς της δίδει μίαν ἑρμηνείαν ἐπίσημον καὶ θὰ ἔχῃ κῦρος; δίδει τὸ δικαίωμα εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ ἐφαρμόσῃ ἀπολύτως τὸ διάταγμα αὐτὸ, ἐὰν ᾖναι ὑπὲρ τῆς μιᾶς γνώμης· καὶ ἐὰν ᾖναι ὑπὲρ τῆς ἄλλης, πρέπει νὰ καθιερώσῃ τὴν ἀπείθειαν καὶ τὴν ἀναρχίαν ἐντὸς τοῦ δημοτικοῦ συστήματος; Διὰ τοῦτο νομίζω, ὅτι καλλίτερον σήμερον εἶναι ἡ Βουλὴ νὰ μὴ ἔλθῃ εἰς μίαν ὁριστικὴν ἀπόφασιν, κατὰ τὴν γνώμην μου. Ἡ Κυβέρνησις ἤκουσε τὰς διαφόρους γνώμας· ἑπομένως νομίζω, ὅτι θὰ ῥυθμίσῃ τὴν διαγωγήν της ὅπως νομίζει ὅτι εἶναι ὀρθότερον καὶ συμφερώτερον, διότι μία λύσις τόσον βεβιασμένη ἠμπορεῖ νὰ ἔχῃ συνεπείας κακὰς, διότι ἡ λύσις εἶναι ἀπόλυτος· ἀποδίδεται ἀπόλυτος ἐξουσία εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ἢ ἀφαιρεῖται ἀπὸ αὐτὴν ἀπόλυτος ἐξουσία. Διὰ τοῦτο νομίζω, ὅτι ἡ Βουλὴ ἐπὶ τοῦ παρόντος πρέπει νὰ ἀρκεσθῇ εἰς τὴν συζήτησιν, τὴν ὁποίαν ἔκαμε, καὶ νὰ ἀφήσῃ τὴν Κυβέρνησιν ἐντὸς τῆς εὐθύνης της.

§171ΜΑΡΚΟΡΑΣ. Δύω λέξεις ὡς πρὸς τὴν θέσιν τοῦ ζητήματος. Τὸ κενὸν τῆς νομοθεσίας, ἡ ἐφαρμογὴ τῆς νομοθεσίας εἶναι λόγος κατ’ ἐμὲ τῆς ἀποφάσεως τῆς Βουλῆς. Ἡ ἀρχὴ τῆς μακρᾶς συζητήσεως ἔλαβε χώραν ὅτε ἐπεκρίνετο ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν διὰ τὴν παῦσιν ἢ διὰ τὴν ἀντικατάστασιν τοῦ δημάρχου. Τί πρέπει τώρα νὰ εἴπῃ ἡ Βουλὴ; Ἐπικρίνεται ἡ διαγωγὴ τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν ὡς πρὸς τὴν ἀντικατάστασιν τοῦ δημάρχου, ναὶ ἢ ὄχι; Ὑπάρχει νόμος; δὲν ὑπάρχει; Ἐφηρμόσθη καλῶς ἢ ὄχι; Αὐτοὶ εἶναι λόγοι, οἱ ὁποῖοι ἠμποροῦν νὰ πείσουν καθένα τῶν Βουλευτῶν. Ἡ μόνη ἀρχὴ, ἡ ὁποία καὶ ἐφαρμόζεται εἰς τὴν σειράν, κατ’ ἐμὲ, εἰς τὴν ἀρχὴν τῆς συζητήσεως, εἶναι αὕτη, ἐπίκρισις ἢ ὄχι.

§172ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν θά ψηφοφορήσωμεν.

§173ΚΥΠΡΙΑΔΗΣ. Μοὶ φαίνεται, κύριε Πρόεδρε, ὅτι ἐπρότεινα κάτι τι, τὸ ὁποῖον δὲν ἔγεινε.

§174ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κυπριάδης εἶπεν, ὅτι ἐμπεριέχονται δύω ζητήματα, πρῶτον ἡ ἐπίκρισις καὶ δεύτερον ἡ μετάβασις.

§175ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἀλλ’ ἔπρεπε νὰ μάθῃ ὁ ἀξιότιμος συνάδελφός μας, ὅτι αἱ ἐπερωτήσεις ἀπολήγουν πάντοτε εἰς μίαν ἀπόφανσιν· ἡ ἀπόφανσις αὕτη δύναται κατὰ τὴν γνώμην τῆς Βουλῆς νὰ διατυπωθῇ. Ἡμεῖς ἔχομεν αὐτὴν τὴν γνώμην ὑποστηρίζοντες, ὅτι ὁ νόμος ἦτο κατηργημένος, καὶ εἴπομεν, ὅτι τῳόντι μεταβαίνομεν εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν, ἀφοῦ εἴπωμεν, ὅτι ὁ νόμος παρεβιάσθη. Ἐὰν ὁ κ. Κυπριάδης ἢ ἄλλος τις νομίζῃ, ὅτι δὲν πρέπει ν’ ἀποφανθῇ διόλου ἡ Βουλὴ, ἠμπορεῖ νὰ κάμῃ πρότασιν, ὅτι μεταβαίνει εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν.

§176ΚΥΠΡΙΑΔΗΣ. Ἐγὼ, Κύριοι, ἐσκέφθην, καθόσον τοὐλάχιστον ἔμαθον ἀναγινώσκων καὶ παρατηρῶν, διότι πεῖραν δὲν ἔχω, ἔμαθον εἰς τὰ νομοθετικὰ σώματα, ὅτι, ὅταν προτείνεται νὰ μεταβῇ ἡ Βουλὴ εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν, τότε δὲν παρεμπίπτει οὐδεμία διάταξις οὐσιαστικὴ· θεωρεῖται, ὅτι ἔγεινεν ἁπλῆ συζήτησις πρὸς ἀνάπτυξιν τοῦ πράγματος, πρὸς φωτισμὸν τῶν Βουλευτῶν, πρὸς γνῶσιν τοῦ κοινοῦ, ἀλλά δὲν ἐπῆλθε καμμία ἀπόφασις ἐπ’ αὐτῆς τῆς συζητήσεως καὶ διὰ τοῦτο καλύπτεται διὰ τῆς φράσεως, ὅτι ἡ Βουλὴ ἀρκεσθεῖσα εἰς τὰ λεχθέντα μεταβαίνει εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. Ὅταν ὅμως ὑπάρχῃ πρότασις, καὶ πρότασις ὄχι τυχαία, σοβαρὰ, πρότασις ἡ ὁποία ταυτίζεται μὲ τὴν προχθὲς κριθεῖσαν πρότασιν ἀποδοκιμασίας τοῦ ὑπουργείου, τότε εἰς αὐτὴν τὴν σοβαρὰν, τὴν μεγάλην πρότασιν νὰ συνδέσωμεν καὶ τὸ ὅτι μεταβαίνομεν ἐν τούτοις εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν, μοὶ φαίνεται ὅτι εὑρισκόμεθα εἰς ἀντίφασιν, διότι ἅμα ἡ Βουλὴ εὑρίσκει ὅτι ἕνας ὑπουργὸς παρεβίασε τὸν νόμον, δὲν ὀφείλει νὰ μεταβῇ εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν· ἔχει ἄλλα καθήκοντα νὰ ἐνεργήσῃ.

§177ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἐπὶ τῆς θέσεως τοῦ ζητήματος πάντοτε ὁμιλεῖτε;

§178ΚΥΠΡΙΑΔΗΣ. Μοὶ κακοφαίνεται, ὅτι δὲν κατέχετε τὴν θέσιν τοῦ Προέδρου διὰ νὰ σᾶς πιστεύσω. — Ἐπιμένω λοιπὸν λέγων, ὅτι τὸ ζήτημα, ὅπως τίθεται, περιέχει δύω ἐννοίας· εἶναι μὲ ἄλλας λέξεις σύνθετον· καὶ ὅτι πρέπει νὰ διαιρεθῇ, διότι.....

§179ΜΑΡΚΟΡΑΣ. Νὰ προηγηθῇ ἡ ἐπίκρισις ἢ ἡ ἡμερησία διάταξις;

§180ΚΥΠΡΙΑΔΗΣ. Ὅταν ἦναι τὰ ζητήματα δύω, τότε ψηφοφορεῖται τὸ ἀπώτερον.

§181ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἰδοὺ ἡ πρότασις· «ἡ Βουλὴ ἀποφαινομένη, ὅτι ἡ ἀντικατάστασις τοῦ δημάρχου Λαυρίου ἐγένετο κατὰ παράβασιν τοῦ νόμου, μεταβαίνει εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν.»

§182ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ποῦ εὑρίσκει τὸ σύνθετον ὁ Κύριος Κυπριάδης; Ἀφοῦ ἐκφράσῃ ἡ Βουλὴ, ὅτι τὸ ὑπουργεῖον παρηνόμησε, μεταβαίνει εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν, τὸ ὁποῖον εἶναι συνέπεια φυσική.

§183ΚΥΠΡΙΑΔΗΣ. Ψηφίζοντες τὴν πρότασιν αὐτὴν, θέλομεν νὰ καθιερώσωμεν ὅ,τι καθιέρωσεν ἡ προηγουμένη πρακτική.

§184ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Τὸ «μεταβαίνει εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν» δὲν ἔχει σχέσιν μὲ τὴν πρότασίν μας· ὁ τύπος εἶναι αὐτὸς, καὶ εἰς τὴν ἰδικήν σας τὴν πρότασιν ποῦ ὑπάρχει ἡ οὐσία; εἰς τὸ μεταβαίνει; ὄχι· εἰς τὸ ἀρκεσθεῖσα.

§185ΚΥΠΡΙΑΔΗΣ. Τότε ἂς προτείνωμεν δύω προτάσεις.

§186ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ. Ἐνταῦθα ἐγένετο θεωρητικὴ συζήτησις, ἐγένοντο τόσαι κατηγορίαι, κατηγορήθη ὁ ὑπουργὸς ὅτι ἐναντίον τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου, τοῦ ψηφισθέντος ἐν τῇ Ἐθνοσυνελεύσει καὶ δημοσιευθέντος, ἔκαμεν ἀντικαταστάτην. Τὶ ἔχουν τώρα αὐτὰ νὰ κάμουν μὲ τὴν ἡμερησίαν διάταξιν;

§187ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Τὸ ζήτημα, Κύριοι, νομίζω ὅτι εἶναι, ἂν ὁ νόμος αὐτὸς ἦναι ἐν ἰσχύϊ, ναὶ ἢ ὄχι· ὄχι ἂν τὸ ὑπουργεῖον ἐνήργησε παρανόμως, ναὶ ἢ ὄχι, ἀλλ’ ἂν τὸ ὑπουργεῖον καλῶς ἐφρόνησεν ὅτι τὸ ψήφισμα εἶναι ἐν ἐνεργείᾳ ἢ ὄχι, καὶ ταύτην τὴν ἰδέαν θὰ ἔχῃ ἡ ἀπόφασις ἣν θὰ κάμετε σήμερον, καὶ ἡ ὁποία θὰ λέγῃ ναὶ ἢ ὄχι· εἶναι μία ἐπίσημος ἑρμηνεία.

§188ΖΩΤΟΣ. Δὲν εἶναι ἐπίσημος ἑρμηνεία, ἀλλ’ ἐξέλεγξις τῶν πράξεων (θόρυβος).

§189ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Δὲν ἐννοῶ ποῦ βλέπετε τὴν ἑρμηνείαν· ἡ Βουλὴ ἐπὶ τῇ προτάσει, ὅτι ἔγεινε μία ἀδικία, ἐσυζήτησε δύω ἡμέρας· ἠκούσαμεν λόγους ὑπὲρ καὶ κατὰ, ἐπὶ τέλους ἐπῆλθεν ἡ πρότασις ἂν ἡ ὡρισμένη αὐτὴ πρᾶξις ἐγένετο κατὰ τοὺς νόμους ἢ ὄχι. Ποῦ λοιπὸν εἶναι ὁ νόμος τὸν ὁποῖον θὰ ἑρμηνεύσωμεν; Ἐπροτάθησαν δύω ἰδέαι, πρῶτον, ὅτι ἡ πρᾶξις εἶναι παράνομος, δεύτερον ὅτι ὑπάρχει νόμος ὁ ὁποῖος δὲν κατηργήθη. Ὑπάρχουν ἕτεροι οἱ ὁποῖοι λέγουν, ὅτι κατ’ οὐσίαν ἡ πρᾶξις εἶναι θεμιτὴ, διότι ἡ Κυβέρνησις ἠναγκάσθη· δὲν βλέπω λοιπὸν ποῦ ὑπάρχει ἡ ἑρμηνεία. Τέλος πάντων ἂς τεθῇ εἰς ψηφοφορίαν ἡ πρότασις.

§190ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Προτείνονται ἕτερα ζητήματα ὑπὲρ τῆς διαιρέσεως, καὶ δεύτερον ἂν ἡ πρότασις θεωρῆται ἑρμηνευτικὴ, ναὶ ἢ ὄχι.

§191ΒΑΛΑΣΣΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡμεῖς προτείνομεν τὸ ἀπαράδεκτον.

§192ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ. Ἐγὼ ἔφερον κατηγορίαν ἐπὶ παραβιάσει ῥητοῦ νόμου· δὲν ὑπάρχει λοιπὸν λόγος περὶ ἀσαφείας (θόρυβος).

§193ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ (ὑπουργὸς Ἐκκλησιαστικῶν.). Ἐγὼ, Κύριοι, ἤθελον νὰ κάμω τὴν ἁπλῆν παρατήρησιν, ὅτι ἡ πρότασις περὶ ἀπροχωρήτου δὲν δύναται νὰ προταθῇ, διότι ὅτι ἡ πρότασις ἐπροχώρησεν, ἀπόδειξις εἶναι ἡ συζήτησις τὴν ὁποίαν ἐκάμαμεν· ἀλλὰ τὸ ζήτημα πρέπει νὰ τεθῇ καθὼς ἐτέθη, ἀλλὰ τὸ ζήτημα εἶναι ἂν ἠμποροῦμεν σήμερον νὰ ψηφοφορήσωμεν καθὼς ἐτέθη σήμερον ἡ πρότασις τοῦ Κ. Πετιμεζᾶ, ὁ ὁποῖος, ἂς μὲ συγχωρήσῃ νὰ τῷ παρατηρήσω, ἂν ἤθελε σκεφθῇ τὴν πρότασιν καλλίτερον καὶ ἂν ἤθελον τοῦ δώσει καιρὸν νὰ τὴν σκεφθῇ, ἴσως ὁ ἴδιος ἤθελε τὴν ἀποσύρει, ἴσως ἤθελε φωτισθῆ ἐπ’ αὐτῆς τῆς προτάσεως. Ὁπωσδήποτε ὅμως αὐτὸ τὸ ζήτημα πρὶν ἢ τὸ λύσωμεν πρέπει νὰ σκεφθῶμεν, καὶ μὴ παρεξηγῆτε τὴν ἰδέαν μου, μὴ παρεξηγῆτε τὴν ἔννοιαν, μὴ παρεξηγῆτε τὴν αἰτίαν, ἀπὸ τὴν ὁποίαν ὠθούμεθα ἡμεῖς οἱ ὑπουργοὶ νὰ σᾶς εἴπωμεν νὰ τὸ λύσητε. Δὲν φοβοῦμαι ὅτι θὰ ἦναι μία πλειονοψηφία καθ’ ἡμῶν, φοβοῦμαι τὴν πλειονοψηφίαν τὴν ὑπὲρ ἡμῶν, καὶ ἠξεύρετε διὰ τί τὴν φοβούμεθα; διότι ἴσως αἱ ἀπαιτήσεις περὶ παύσεως καὶ ἀντικαταστάσεως δημάρχων δὲν θὰ ἦναι ὀλίγαι· τοῦτο σκεφθῆτε καὶ ψηφίσατε ὅ,τι θέλετε.

§194ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ὅλοι οἱ δήμαρχοι νὰ παύσουν· ἡμεῖς θέλομεν νὰ γνωρίζωμεν τί ἰσχύει.

§195ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μία πρότασις λέγει, ὅτι ἡ Βουλὴ ἀποφαινομένη, ὅτι ἡ ἀντικατάστασις τοῦ δημάρχου Λαυρίου ἐγένετο κατὰ παράβασιν τοῦ νόμου, μεταβαίνει εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν.

§196ΚΥΠΡΙΑΔΗΣ. Ἡ ἰδική μου τί γίνεται;

§197ΒΑΛΑΣΣΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι ἡ ἀπωτέρα ἡ ἰδική μας.

§198ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἂν ἀποῤῥιφθῇ ἡ πρότασις τῆς ἐπιτιμήσεως τοῦ ὑπουργείου, ποῖον θὰ ᾖναι τὸ ἀποτέλεσμα;

§199ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Νὰ μένουν τὰ πράγματα ὅπως ἔχουσι.

§200ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΑΔΗΣ. Κακὸν καλῶς κείμενον μὴ κίνει, ἔλεγον οἱ προπάτορες ἡμῶν (θόρυβος). Ἂν τὸ ὑπουργεῖον πιεζόμενον προέβη εἰς πράξεις τινάς, νομίζω ὅτι δὲν εἶναι ἀξιοπρεπὲς διὰ νὰ προβῶμεν καὶ νὰ λύσωμεν ζήτημα, τὸ ὁποῖον δύναται νὰ συνεπιφέρῃ μεγάλα δεινὰ εἰς ἅπαν τὸ κράτος. Ἀντὶ λοιπὸν νὰ φέρωμεν τὸ κράτος εἰς τοιαύτην κατάστασιν, προτείνω ἁπλῶς νὰ μεταβῶμεν εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν.

§201ΚΥΠΡΙΑΔΗΣ. Ἐγὼ, Κύριοι, διατείνομαι, ὅτι ἡ πρότασίς μου εἶναι ἡ ἀπωτέρα· ἂς ἐρωτηθῇ ἡ Βουλὴ.

§202ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Κύριος Κυπριάδης ζητεῖ νὰ προταχθῇ ἡ πρότασίς του ὡς πλέον ἀπωτέρα.

§203ΒΑΛΑΣΣΟΠΟΥΛΟΣ. Ὡς ἀπωτέρα πρότασις θεωρεῖται ἐκείνη, ἡ ὁποία περιέχει τὴν μομφήν (θόρυβος).

§204ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι λοιπὸν τὴν πρότασιν τοῦ Κ. Κυπριάδου ὡς ἀπωτέραν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Μεταβαίνομεν ἤδη εἰς τὴν ψηφοφορίαν τῆς προτάσεως τοῦ Κ. Κυπριάδου.

§205ΠΟΛΛΟΙ. Δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως.

§206ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν τοῦ Κ. Κυπριάδου λέγουν ναὶ, οἱ μὴ παραδεχόμενοι λέγουσιν ὄχι. Γίνεται ἡ ψηφοφορία δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως.

§207ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐψηφοφόρησαν ἐν ὅλῳ 110· 67 εἶπον ναὶ, 43 ὄχι, ἑπομένως ἡ πρότασις τοῦ Κ. Κυπριάδου παρεδέχθη, καὶ κατὰ συνέπειαν ἡ Βουλὴ ἀρκεσθεῖσα εἰς τὰ λεχθέντα μεταβαίνει εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. Ὑπεβλήθη παρὰ τοῦ Κ. ὑπουργοῦ τὸ περὶ φορολογίας νομοσχέδιον ἔχον ὡς ἑξῆς. Ἄρθρον 1. «Διά τε τὸν ἔγγειον καὶ ἐπικαρπίας φόρον ἐπὶ τῶν προϊόντων τῆς γῆς καὶ τοῦ ἐπὶ τῶν οἰκοδομῶν, περὶ ὅσων δὲν ἀποβλέπει τὸ ἀπὸ 19 Μαρτίου ε. ε. Βασ. Διάταγμα, ἰσχύουσι καὶ διὰ τὸ 1865 αἱ σχετικαὶ διατάξεις τοῦ ἀπὸ 24 Μαΐου 1863 ψηφίσματος ΛΔʹ. τῆς Βʹ. ἐν Ἀθήναις Ἐθνικῆς Συνελεύσεως καὶ τοῦ ἀπὸ 6 Φεβρουαρίου 1864 Νόμου ΛΒʹ. Ἄρθρον 2. Ὁ ἐπὶ τῶν μελισσίων φόρος προσδιορίζεται διὰ τὸ 1865 ἔτος εἰς λεπτὰ 25 κατὰ κυψέλην (κοφίνιον). Ἐν Ἀθήναις, τῇ 27 Ἰουλίου 1865.

Ὁ ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν

Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ.»

Θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. Διαλύεται ἡ συνεδρίασις, ὥρα 5 παρὰ 20.