1864.10.22

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 349.

Τῆς 22 Ὀκτωβρίου 1864.

(Πέμπτη.)

Μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν τοῦ ὀνομαστικοῦ καταλόγου ἀνεγνώσθησαν τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως.

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Κύριος Καλὸς ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ τῶν πρακτικῶν.

§2ΚΑΛΟΣ. Κύριοι, ἐνθυμεῖσθε, ὅτι ὅταν ὁ Κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν χθὲς εἰσήγαγε τὴν πρότασιν τοῦ Κ. Βαλτατζῆ κατέληξεν, εἰπὼν, ὅτι ὑπάρχουν τρεῖς ὅροι, ἐξ αὐτῶν οἱ δύω ἐνδιαφέρουσι τὸν Κ. ὑπουργὸν, ὁ ὅρος τῆς ἀπαλείψεως καὶ ὁ τῆς παρατάσεως τοῦ χρόνου, τὸν ἄλλον δὲν ἐθεώρησεν ὡς ὅρον σπουδαῖον, καὶ ὁ Κ. Σχινᾶς ἠρώτησε τίς εἶναι οὗτος, καὶ ὁ Κ. Κουμουνδοῦρος ἀπήντησε, «δὲν εἶναι ὅρος, εἶναι παράπονον, τὸ ὁποῖον κάμνει ὁ Κ. Βαλτατζῆς, θέλων νὰ φυλάξῃ τὰ δικαιώματά του ἀπέναντι τῆς Ἐθν. Τραπέζης, δι’ ἐμὲ εἶναι ἀδιάφορον, εἰς ὅ,τι ἐπικαλοῦμαι τὴν ψῆφον τῆς Συνελεύσεως εἶναι ὅσον τὸ δυνατὸν ταχύτερον νὰ δεχθῇ τοὺς δύω ὅρους κτλ», αὐτὰ καὶ μόνα ἐλέχθησαν παρὰ τοῦ Κ. ὑπουργοῦ καὶ ὅμως σήμερον, ἐπὶ τῇ προτάσει ἑνὸς τῶν ΚΚ. πληρεξουσίων, κατὰ τὰ πρακτικὰ τίθενται εἰς τὸ στόμα τοῦ Κ. ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν φράσεις, τὰς ὁποίας δὲν ἐξέφερεν ὡς ἑξῆς· «καὶ τὰ δικαστήρια εἶναι ἁρμόδια ν’ ἀποφανθῶσι περὶ τῶν ἀξιώσεων τῆς Τραπέζης» πρᾶγμα, τὸ ὁποῖον δὲν εἶπε. Τὰ στενογραφημένα πρακτικὰ δὲν περιέχουσιν αὐτὰς, λοιπὸν ζητῶ νὰ ἀπαλειφθῇ ἡ προστεθεῖσα φράσις ὡς μὴ λεχθεῖσα.

§3ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, παρακαλῶ νὰ φέρητε τὰς σημειώσεις τοῦ Γραμματέως, διότι εἶπεν ὁ Κ. Καλὸς, ἐπὶ τῇ προτάσει ἑνὸς πληρεξουσίου· δὲν εἶναι ἀληθές.

§4ΚΑΛΟΣ. Σᾶς ἐρωτῶ, ἐὰν δὲν προσετέθησαν κατὰ συνέπειαν ἀπαιτήσεώς σας.

§5ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Κύριοι, ἐνθυμεῖσθε χθὲς καλὰ, ὅτι ὁ Κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ὑπέβαλε τροποποίησιν τῆς συμβάσεως μεταξὺ τοῦ Βαλτατζῆ καὶ τῆς Κυβερνήσεως, ἐζήτησε τῷ ὄντι δύω ὅρους, πρῶτον τὴν ἀπάλειψιν τοῦ ὀνόματος τοῦ Ἀριστείδου Βαλτατζῆ, καὶ δεύτερον τὴν παράτασιν τῆς προθεσμίας ἐπὶ δέκα μῆνας μετὰ τὴν δημοσίευσιν τοῦ νόμου. Ὁ Κ. Καλὸς, καθὼς καὶ ὁ Κ. Κόκκινος, ἐζήτησαν τὸν λόγον διὰ νὰ ὑποστηρίξουν τὸ τελευταῖον παράπονον τοῦ Κ. Βαλτατζῆ, ὁ ὁποῖος λέγει, ὅτι ἡ ἐθνικὴ Τράπεζα ἔπραξε κακῶς νὰ δημοσιεύσῃ εἰς τὴν Κωνσταντινούπολιν καὶ παντοῦ, ὅτι ἐσύστησεν ὑποκαταστήματα εἰς τὴν δεῖνα ἢ δεῖνα ἐπαρχίαν.

§6ΚΟΚΚΙΝΟΣ. Ὄχι.

§7ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Παρακαλῶ, μὴ μὲ διακόπτετε. Καὶ χθὲς καὶ σήμερον αὐθαιρέτως ἐλάβετε τὸν λόγον τόσον ὑμεῖς καθὼς καὶ ὁ Κ. Καλός. Οὔτε ἡ Συνέλευσις, οὔτε ὁ Πρόεδρος ἐννοοῦσε νὰ ἐπέμβῃ εἰς τὸ ζήτημα τοῦτο, νὰ ἐπεξηγήσῃ ἢ νὰ εἴπῃ τὶς τῶν δύω ἔχει δίκαιον, ὅλοι ἐνόησαν, ὅτι παραδέχονται τὰς προτάσεις τοῦ Κ. ὑπουργοῦ, ἐὰν δὲ ὑπάρχῃ διαφωνία ἢ τὰ δικαστήρια, ἢ πρότασις ἐπεξηγητικὴ νὰ ἔλθῃ. Εἶναι ἀληθὲς ναὶ ἢ ὄχι;

§8ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§9ΚΟΚΚΙΝΟΣ. Δὲν εἶναι.

§10ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Ἀληθέστατον εἶναι· ἐν τούτοις ἐλθὼν ἐδῶ ἐπῆγα νὰ ἰδῶ τὰ πρακτικὰ, καὶ μοὶ λέγει ὁ συντάκτης, ὅτι περιέχεται ἡ ἔκφρασις αὕτη, ὅτι τὰ δικαστήρια εἶναι ἁρμόδια νὰ δικάσουν, ἀλλ’ ὁ Κ. Καλὸς τῷ εἶπε ν’ ἀφαιρέσῃ τοῦτο. Λοιπὸν παρεμόρφωσε τὰ πρακτικὰ ὁ Συντάκτης;

§11ΚΑΛΟΣ. Ναί! Ἰδοὺ τὰ πρακτικὰ τὰ στενογραφημένα.

§12ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Ἀφοῦ ὁ Κ. Πρόεδρος πολὺ καλῶς ἔθεσε τὸ ζήτημα τὸ ἑξῆς. Ἐὰν ἡ Συνέλευσις παραδέχεται τὰς δύω τροποποιήσεις, τουτέστι τὴν ἀπάλειψιν τοῦ ὀνόματος καὶ δεύτερον τὴν παράτασιν, καθόσον δ’ ἀφορᾷ τὸ παράπονον δύνανται ἢ εἰς τὰ δικαστήρια νὰ προστρέξουν, ἢ νὰ ἐπέλθῃ πρότασις περὶ ἐπεξηγήσεως τοῦ ὅρου ἐκείνου, διὰ τὸν ὁποῖον παραπονεῖται ὁ Κ. Βαλτατζῆς. Εἶναι ἀληθὲς αὐτὸ ναὶ ἢ ὄχι;

§13ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§14ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Ἡ Συνέλευσις ἐπὶ τῇ βάσει τῆς θέσεως τοῦ ζητήματος, ὅπως τὸ ἔθεσεν ὁ Κ. Πρόεδρος, παρεδέχθη αὐτὸ καθαρῶς.

§15ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ (ὑπουργ. Ἐσωτ.). Νὰ εἴπω ἐγὼ τὶ εἶπον καὶ τὶ εἶχον εἰς τὸν νοῦν μου. Ὅ,τι εἶπον, Κύριε Πρόεδρε, χθὲς καὶ ὅ,τι ἤθελον νὰ εἴπω τὸ εἶχον λίαν καλῶς μελετημένον καὶ βλέπετε διατί· διότι ἀπὸ πᾶσαν λέξιν ἠμποροῦσε νὰ γεννηθῇ ἓν ζήτημα καὶ μία ἀμφιβολία, καὶ αὐτὸ ἤθελον ὅλως διόλου νὰ ἀποφύγω. Ἰδοὺ τί εἶπον· ὅτι ἡ Κυβέρνησις καὶ ἡμεῖς ἀναγνωρίζομεν ὡς ὅρους, τοὺς ὁποίους παραδεχόμεθα, τοὺς δύω ὅρους· τὸν ὅρον τοῦ ὀνόματος καὶ τὸν ὅρον τῆς παρατάσεως τῆς προθεσμίας· ὅτι τὸ ἄλλο εἶναι ἓν ζήτημα μεταξὺ τῶν δύω Τραπεζῶν, εἰς τὸ ὁποῖον ἐγὼ δὲν ἀνακατεύομαι διόλου· δὲν εἶπον, οὔτε ἠμποροῦσα νὰ εἴπω τίποτε ἄλλο, διότι δὲν ἤθελον νὰ δώσω συνεπείας.

§16ΚΟΚΚΙΝΟΣ. Ὁ Κ. Κεχαγιᾶς, Κύριοι, παρεμόρφωσεν ὅ,τι χθὲς εἶπον. Δὲν γνωρίζω ἂν ἔπραξε τοῦτο ἐκ προθέσεως. Ἐνδέχεται ὅμως καὶ νὰ μὴ ἤκουσεν ἀκριβῶς ὅσα ἐῤῥέθησαν. Ὁ Κ. Κεχαγιᾶς σᾶς εἶπεν ὅτι παρεπονέθημεν, διότι ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα ἐδημοσίευσε διὰ τῶν ἐν Κωνσταντινουπόλει ἐφημερίδων τὴν σύστασιν τῶν τεσσάρων ὑποκαταστημάτων. Τοῦτο δὲ δὲν εἶναι ἀληθές. Ἡ Τράπεζα εἶχε καὶ ἔχει δικαίωμα νὰ συστήσῃ ὑποκαταστήματα καὶ νὰ γνωστοποιήσῃ τὴν σύστασιν αὐτῶν. Παρεπονέθημεν ὅμως, ὅτι ἡ Τράπεζα ἐδημοσίευσεν, ὅτι ἀφοῦ αὐτὴ ἐσύστησεν ὑποκαταστήματα εἰς τέσσαρας ἐπαρχίας, καμμία ἄλλη Τράπεζα δὲν δύναται νὰ συστήσῃ εἰς τὰς ἰδίας ἐπαρχίας τοιαῦτα, οὐδὲ νὰ θέσῃ εἰς κυκλοφορίαν τὰ τραπεζικὰ αὐτῆς γραμμάτια. Ἐναντίον τῆς ἀξιώσεως τοιούτου ἀποκλειστικοῦ προνομίου διεμαρτυρήθημεν καὶ διαμαρτυρόμεθα, διεκδικοῦντες καὶ ἐπιφυλασσόμενοι πλήρη ἰσότητα δικαιωμάτων μὲ τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν.

§17ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἰδού πως ἔχουν τὰ πρακτικά. «Ὡς πρὸς δὲ τὰ ἐν τῷ ἐγγράφῳ ἀναφερόμενα περὶ τῶν ἀπὸ τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν δημοσιευθέντων, ταῦτα, εἶπε, δὲν τίθενται ὡς ὅρος καὶ ἀπέχει νὰ φέρῃ τὸν λόγον ἐπὶ τούτου εἰς τὰ δικαστήρια ......

§18ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι· ὄχι δὲν εἶπε τοιοῦτόν τι.

§19ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Ὅτι εἶναι ὑπόθεσις μεταξὺ τῶν δύω Τραπεζῶν.

§20ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Καὶ ὅτι τοῦτο ἀποτελεῖ διαφορὰν μεταξὺ τῶν δύω Τραπεζῶν.

§21ΣΑΡΑΒΑΣ. Ἐπὶ τούτῳ ἐζήτησα τὸν λόγον διὰ νὰ ἐκφράσω τὴν ἰδέαν μου, ὅτι πρέπει νὰ ἐπιφυλάξωμεν καὶ τὰ ἰδικά μας δικαιώματα, οἱονδήποτε καὶ ἂν ᾖναι τὸ ἐνδιαφέρον τῆς μιᾶς Τραπέζης πρὸς τὴν ἄλλην, τὸ δημόσιον δὲν ἔχει οὐδεμίαν εὐθύνην, καὶ θεωρῶ πολὺ ἀναγκαῖον νὰ προστεθῇ καὶ τοῦτο, ὅτι οἱ δημοσιευθέντες ὅροι, τὰ δημοσιευθέντα ἀπὸ τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν ἀποτελοῦσι διαφορὰν μεταξὺ αὐτῆς καὶ τῆς Τραπέζης τοῦ Βαλτατζῆ, εἰς τὴν ὁποίαν τὸ δημόσιον δὲν ἔχει οὔτε ἐνδιαφέρον, οὔτε εὐθύνην, καὶ ὁ τρόπος μὲ τὸν ὁποῖον θὰ λυθῇ ἡ διαφορά, εἴτε μὲ τὰ δικαστήρια, εἴτε ἑρμηνευτικῶς εἶναι ἐντελῶς ἀδιάφορος, τοῦτο μόνον νὰ προστεθῇ ὅτι τὸ δημόσιον δὲν ἔχει οὔτε ἐνδιαφέρον, οὔτε εὐθύνην.

§22ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Κ. ὑπουργὸς ἐννοεῖ νὰ ἐκφρασθῇ ἡ ἰδέα του. «Καὶ ταῦτα ἀποτελοῦσι ζήτημα μεταξὺ τῶν δύω Τραπεζῶν, εἰς τὸ ὁποῖον τὸ Δημόσιον δὲν ἐνέχεται».

§23ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§24ΕΤΕΡΟΙ. Δὲν εὐθύνεται.

§25ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ διόρθωσις ἔγεινε. Κατὰ τὰ λοιπὰ ἔχουν καλῶς τὰ πρακτικά;

§26ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§27ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγκρίνονται λοιπόν. Διάφοροι τῶν ἐν Κωνσταντινουπόλει παρεπιδημούντων Ἑλλήνων ἀναφέρουσιν εἰς τὴν Συνέλευσιν ὅτι πρόκειται νὰ ἐνεργηθῇ κατ’ αὐτὰς μετάθεσις τοῦ Προξένου Κ. Σπ. Τριανταφύλλου, καὶ ὅτι λυποῦνται διὰ τοῦτο. Ἡ ἀναφορὰ θὰ διευθυνθῇ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον.

§28ΠΥΡΛΑΣ. Ἀποῤῥίπτεται, δὲν τὴν συσταίνομεν.

§29ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν θὰ συστηθῇ, θὰ διευθυνθῇ ἁπλῶς. Πρότασις τοῦ Κ. Μπενάκη. «Ἐπανέρχεται εἰς τὴν κατοχὴν καὶ κυριότητα τῆς ἐν Καλάμαις γυναικείας Μονῆς «ὁ Ἅγιος Κωνσταντῖνος», τὰ ἐν τῇ πόλει Καλαμῶν κείμενα ἐργαστήριά της, περιελθόντα ἄλλοτε εἰς τὴν κατοχὴν καὶ κυριότητα τοῦ ἐκκλησιαστικοῦ ταμείου». Ἡ πρότασις αὕτη ὑποστηρίζεται καὶ ἀπὸ διαφόρους ἄλλους πληρεξουσίους. Πότε ἡ ἀνάπτυξις, Κ. Μπενάκη;

§30ΜΠΕΝΑΚΗΣ. Τὸ Σάββατον.

§31ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑποβάλλεται πρότασις διαφόρων ΚΚ. πληρεξουσίων ὅπως συζητηθῇ τὸ περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου τῶν στρατιωτικῶν συντάξεων νομοσχέδιον μετὰ τὴν συζήτησιν τῶν δύο ἐκλογικῶν νόμων.»

§32ΚΑΤΣΙΚΟΓΙΑΝΝΗΣ. Κύριοι, πολλάκις ἡ Συνέλευσις ἐξέφρασε τὴν ἐπιθυμίαν νὰ κάμῃ κἄτι τι διὰ τὸν στρατόν. Μέχρι τοῦδε, μὲ λύπην μου παρατηρῶ, ὅτι τίποτε δὲν ἔκαμεν. Τὸ μόνον ζήτημα, τὸ ὁποῖον θὰ εὐχαριστήσῃ τὸν στρατὸν καὶ θὰ εὐγνωμονῇ εἰς τὴν Συνέλευσιν δὲν εἶναι παρὰ τὸ τῶν συντάξεων· δὲν ζητοῦμεν τίποτε ἄλλο παρὰ νὰ θεωρηθῇ κατεπεῖγον καὶ μετὰ τὸν ἐκλογικὸν νόμον νὰ ἔλθῃ, καὶ νὰ προσκληθῇ ὁ ὑπουργὸς τῶν στρατιωτικῶν, ἢ τὸ ὑπουργικὸν Συμβούλιον νὰ ὑποβάλῃ τὸν νόμον τὸν ὁποῖον ἔχει ἕτοιμον.

§33ΧΑΝΤΖΕΡΗΣ. Κ. Πρόεδρε! θέλω νὰ σᾶς εἴπω τοῦτο, ὅτι οἱ πατέρες τοῦ στρατοῦ τοῦ σημερινοῦ εἶναι οἱ ἀγωνισταί· νὰ μὴ λησμονήσωμεν καὶ τὸ ζήτημα περὶ τῶν ἀγωνιστῶν.

§34ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι πληρεξούσιοι! Ἡ Συνέλευσις παρατηρῶ, ὅτι παραδέχεται τὸ νὰ συζητηθῇ κατὰ προτίμησιν ὁ νόμος περὶ συντάξεως τοῦ στρατοῦ· ἀλλ’ ὑπάρχει αὐτὴ ἡ διαφωνία· οἱ μὲν θέλουν νὰ συζητηθῇ ἀμέσως μετὰ τὴν ἀποπεράτωσιν τοῦ περὶ ἐκλογῆς τῶν Βουλευτῶν νόμου, οἱ δὲ μετὰ τοὺς δύο ἐκλογικοὺς νόμους (θόρυβος).

§35ΑΝΤ. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Κύριοι! ὑπάρχουν δύω ἰδέαι· ἡ μία ἰδέα εἶναι νὰ προταχθῇ ἡ πρότασις αὐτὴ μετὰ τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου· ἡ δευτέρα δὲ, μετὰ τὴν ἐπιψήφισιν καὶ τοῦ δημοτικοῦ. Θὰ παρακαλέσω, Κύριοι, τὴν Συνέλευσιν ν’ ἀποφασίσῃ ἐπὶ ἡμίσειαν ὥραν νὰ τὴν συζητήσῃ μετὰ τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ βουλευτικοῦ νόμου.

§36ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§37ΑΝΤ. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Εἶναι ἡ ἰδέα μου, Κύριοι. Παρακαλῶ, ὁ λόγος διὰ τὸν ὁποῖον ζητεῖ ἡ Συνέλευσις καὶ τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ δημοτικοῦ εἶναι, ὅτι ὑποπτεύει μήπως ὁ περὶ συντάξεως τοῦ στρατοῦ νόμος ἀπασχολήσῃ τὴν συζήτησιν. Κύριοι, ἐὰν λάβητε ὑπ’ ὄψιν τὴν τυπωθεῖσαν καὶ διανεμηθεῖσαν τροπολογίαν τοῦ περὶ συντάξεως νόμου θὰ ἰδῆτε, ὅτι εἶναι συζήτησις ἑνὸς τετάρτου καὶ τίποτε πλέον· καὶ δι’ αὐτὸ ἐπιμένω νὰ συζητηθῇ μετὰ τὸν ἐκλογικὸν νόμον (θόρυβος).

§38ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι, ἐρωτῶ. — Οἱ παραδεχόμενοι τὸ νὰ συζητηθῇ ὁ νόμος ἀμέσως......

§39ΜΠΟΥΚΑΟΥΡΗΣ. Δὲν ἐπιμένομεν, Κ. Πρόεδρε.

§40ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι νὰ συζητηθῇ ἡ περὶ ἧς ὁ λόγος πρότασις μετὰ τοὺς δύο ἐκλογικοὺς νόμους, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται σχεδὸν πάντες). Παρεδέχθη. Ὑποβάλλεται πρότασις τοῦ πληρεξουσίου Κ. Ἡλιοπούλου.

§41ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Κ. Πρόεδρε, χθὲς σᾶς εἶπα νὰ ἀφήσητε τὰς προτάσεις καὶ νὰ συζητήσωμεν τοὺς δύω νόμους.

§42ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μὰ τὸ ἐπιτρέπει ἡ Συνέλευσις;

§43ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡσυχία νὰ ὑπάρχῃ καὶ ὅλα γίνονται.

§44ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι πληρεξούσιοι! οἱ ἐν Ἀνδριανουπόλει παρεπιδημοῦντες Ἰόνιοι παραπονοῦνται, ὅτι «Ἡ ἐκεῖ προξενικὴ ἀρχὴ οὐ μόνον ὀλιγωρεῖ τὰ συμφέροντα τῶν ὑπηκόων αὐτῆς, ἀλλὰ καὶ παρασύρεται εἰς αὐθαιρεσίας καὶ βιαιοπραγίας τοιαύτας, ἃς καὶ ὁ κοινὸς αὐτὸς νοῦς ἤθελεν ἐκλάβει ἀνυποστάτους, ἐὰν κατὰ δυστυχίαν τὰ πράγματα αὐτὰ δὲν ἀπεδείκνυον τὴν ἀλήθειαν αὐτῶν» — Νὰ ἀπευθυνθῇ εἰς τὸ ὑπουργεῖον.

§45ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§46ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Ποῖοι ἀναφέρονται;

§47ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ Ἰόνιοι.

§48ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Ἰόνιοι δὲν ὑπάρχουν σήμερον, Ἕλληνες ὑπάρχουν.

§49ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Καλὰ, ἔχετε δίκαιον, οἱ Ἕλληνες.

§50ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Κύριοι, παρακαλῶ, νὰ μοῦ δώσητε τὴν προσοχήν σας ἐπὶ ἑνὸς λίαν σπουδαίου ἀντικειμένου, ἀφορῶντος τὴν δημοσίαν τάξιν. Ἡ ἐφαρμογὴ, Κύριοι, τοῦ νόμου τοῦ περὶ βοσκῶν ἀπειλεῖ τὴν δημοσίαν τάξιν. Πολὺ ἐνδεχόμενον ἐξ αὐτῆς ἰδίως εἰς τὴν ἐπαρχίαν τῶν Θηβῶν νὰ ἔχωμεν τὴν ληστείαν, διὰ τοῦτο ἔφερον μίαν τροποποίησιν μικρὰν νὰ τὴν ὑποβάλω εἰς τὴν κρίσιν σας. Κύριοι, κατὰ τὸν νόμον αὐτὸν, τὸν ὁποῖον ἐπεψηφίσαμεν, αἱ κοινότητες ἔχουν τὸ δικαίωμα νὰ προσδιορίζωσι τὰς περιφερείας των, ἐντὸς τῶν ὁποίων οἱ κάτοικοι τῶν κοινοτήτων αὐτῶν θὰ τρέφωσι τὰ ζῶά των, τὰς περιπλέον βοσκὰς τὰς ἐκθέτουν εἰς δημοπρασίαν, καὶ ὁ περισσότερα προσενεγκὼν εἰς αὐτὸν κατακυροῦται. Εἰς τὴν ἐπαρχίαν Θηβῶν, κατὰ τὰς πληροφορίας τὰς ὁποίας ἔχω μέχρι τοῦδε, ἴσως εἶναι καὶ ἀλλαχοῦ, ἀλλὰ δὲν ἠξεύρω, εἰς τὴν ἐπαρχίαν τῶν Θηβῶν αἱ κοινότητες ἀπεῤῥόφησαν τὸ ὅλον σχεδὸν τῶν περιφερειῶν. Ἀλλ’ ἐκτὸς τούτου, Κύριοι, εἰς τὰ λειβάδια, τὰ ὁποῖα ἐτέθησαν εἰς δημοπρασίαν ἔγειναν μεγάλαι προσφοραὶ ἐκ μέρους τῶν ποιμένων καί τινων κερδοσκόπων· ὥστε τὰ πλεῖστα ἐξ αὐτῶν κατεκυρώθησαν εἰς τοὺς κερδοσκόπους τοὺς μὴ ἔχοντας ποίμνια νὰ βοσκήσωσιν, ἀλλὰ θέλοντας νὰ ὑπενοικιάσωσι, καὶ τὸ ἀποτέλεσμα θέλει εἶσθαι κατὰ τὰς πληροφορίας, τὰς ὁποίας αἱ ἀρχαὶ ἔδωσαν, ὥστε οἱ βλαχοποιμένες, οἱ μὴ δυνάμενοι νὰ τὰ ὑπενοικιάσωσιν εἰς τοιαύτας τιμὰς, ν’ ἀπελπισθῶσι, τὸ ὁποῖον εἰς τὰς παρούσας ἰδίως περιστάσεις εἶναι λίαν κακόν· ά, διότι αἱ δυνάμεις δὲν εἶναι ἀρκοῦσαι, ὥστε νὰ καταδιώξωσι τὴν ληστείαν, ἀναπτυσσομένην καὶ ἐκτεινομένην εἰς πολλὰ μέρη· καὶ βʹ. Κύριοι, διότι ἡ ἡσυχία δὲν ἐπανῆλθε πλήρης· πρέπει διὰ τοῦτο εἰς τὰς παρούσας μάλιστα περιστάσεις νὰ προσέξωμεν παρά ποτε εἰς ὅσα μέσα δύνανται κατὰ τι νὰ θεραπεύσωσι τὴν κακὴν κατάστασιν αὐτήν. Ἐνόμισα λοιπὸν, καὶ νομίζω, ὅτι ἤθελεν εἶσθαι καλὸν νὰ περιορίσωμεν τὰς ἐνοικιάσεις, τὸ ὁποῖον θὰ ἐμποδίσῃ πολλοὺς νὰ λάβωσι τὸν λόγον ἐπὶ τῶν βοσκησίμων γαιῶν, αἱ ὁποῖαι ἐκτίθενται εἰς δημοπρασίας μεταξὺ τῶν πολιτῶν μόνον, οἱ ὁποῖοι ἀποδείξουσιν, ὅτι ἔχουσι ποίμνια, καὶ πρόκειται μόνον περὶ τῶν βοσκῶν τῶν περισσευουσῶν ἀπὸ τὰς ἐνοικιάσεις. Αἱ βοσκαὶ τῶν κεφαλοχωρίων δὲν πρόκειται νὰ πάθουν τίποτε· αἱ βοσκαὶ αἱ χρήσιμοι διὰ τὰς ἀνάγκας τῶν κατοίκων μένουσι. Νομίζω, λοιπὸν, ὅτι ἠθέλαμεν καλῶς λύσει τὸ ζήτημα, ἂν δώσωμεν τὸ δικαίωμα νὰ παρουσιάζωνται εἰς τὰς δημοπρασίας μόνον οἱ ἔχοντες ποίμνια, οἱ ἔχοντες περισσότερα τῶν 100 προβάτων· οὕτω πως ἴσως ἐλαττωθῶσι τὰ εἰσοδήματα πολλῶν κοινοτήτων καὶ τοῦ δημοσίου, καὶ δὲν ἠξεύρω ἂν θὰ ἦναι πραγματικὴ ἢ ὀνομαστικὴ ἐλάττωσις· διότι δὲν ἠξεύρω ἂν αὐτοὶ οἱ προσθέτοντες εἰς τὰς δημοπρασίας καὶ προσφέροντες ὑπερόγκους τιμὰς, ἂν ἔχωσι τὴν θέλησιν καὶ τὴν δύναμιν νὰ πληρώσωσι τὰ ποσὰ, τὰ ὁποῖα προσφέρουσι· διότι, Κύριοι, ἠξεύρετε, ὅτι εἰς τὰς δημοπρασίας οὐδεμία ἀπαιτεῖται ἐγγύησις, καὶ ὅτι οἱ προσφέροντες ἔχουσι νὰ κάμωσι μὲ τὰς δημοτικὰς ἀρχὰς, πολλὰ ὀλίγον προσέχουν· διότι ἐλπίζουν, ὅτι ἀποφεύγουν τὴν ἐκπλήρωσιν τῶν ὑποχρεώσεων· καὶ ἂν λάβητε ὑπ’ ὄψιν τοὺς λογαριασμοὺς τοὺς δημοτικοὺς, οἱ πλεῖστοι τῶν κυρίων αὐτῶν δὲν ἐκαθάρισαν τοὺς λογαριασμούς των. Ἀλλὰ, Κύριοι, θὰ ἔχωμεν ἴσως αὐτὴν τὴν μικρὴν ζημίαν δι’ ἐφέτος, ἕως νὰ λάβωμεν ὁριστικὰ μέτρα, ὅπως ἀποφύγωμεν τὸ μέγα κακὸν, εἰς τὸ ὁποῖον πολλαὶ οἰκογένειαι ὀρειβίων δύνανται νὰ ἐξορμηθῶσιν, ἕνεκα τῶν στενοχωριῶν, εἰς τὰς ὁποίας θέλουν ὑποβληθῆ, ἂν δὲν δυνηθῶσι νὰ λάβωσι βοσκάς. Νομίζω λοιπὸν, ὅτι ἡ Συνέλευσις θέλει εὐαρεστηθῆ νὰ παραδεχθῇ τὴν πρότασίν μου αὐτήν· εἰς τὰς ποιμενικὰς βοσκὰς νὰ μὴ ἔχωσι τὸ δικαίωμα νὰ προσέρχωνται εἰς τὰς δημοπρασίας, παρ’ ὅσοι ἔχουν ποίμνια.

§51ΣΕΡΒΟΣ. Εἶμαι ἐναντίος τῆς ἀρχῆς, διότι ἀντιβαίνει εἰς τὸ Σύνταγμα.

§52ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νομίζω, ὅτι δὲν πρόκειται νὰ ψηφισθῇ σήμερον· ἡ Συνέλευσις παραδέχεται τὸ κατεπεῖγον;

§53ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§54ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ κατεπεῖγον παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Παρεδέχθη.

§55ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ (ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Εἰδοποιῶ μόνον τὴν Συνέλευσιν, ὅτι αὔριον εἶναι ἡ τελευταία ἡμέρα τῆς δευτέρας δημοπρασίας, τὴν ὁποίαν αἱ ἀρχαὶ ὀφείλουν νὰ ἐπικυρώσουν· ἑπομένως ἂν δὲν τελειώσωμεν ἐγκαίρως, τὰ πάντα εἶναι μάταια.

§56ΚΑΤΣΙΝΑΣ. Ἐπιτρέψατέ μοι νὰ εἴπω δύω λέξεις.

§57ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁρίστε.

§58ΚΑΤΣΙΝΑΣ. Κύριοι, ὁ Κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ὁρμώμενος ἀπὸ τὰς πληροφορίας, τὰς ὁποίας ἔλαβε καὶ λαμβάνει ἀπὸ τοὺς ὑπαλλήλους τῆς ἐπαρχίας τῶν Θηβῶν, εἶπεν ὅτι τὸ ἀντικείμενον τῆς διαθέσεως τῶν χειμερινῶν νομῶν, εἶναι αἰτία ἥτις δύναται οὐσιωδῶς νὰ ἐπηρεάσῃ τὴν δημοσίαν τάξιν καὶ ἀσφάλειαν, καὶ εὑρέθη εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ φέρῃ πρότασιν, νομίζων, ὅτι διὰ ταύτης δύναται νὰ προλάβῃ ὅ,τι εἶναι ἐνδεχόμενον νὰ γείνῃ. Θέλω σᾶς ἀποδείξει ἐν ὀλίγοις, ὅτι ἡ πρότασις αὕτη οὐδόλως ἀναπληροῖ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον παρουσιάζεται ὡς φόβητρον εἰς τὴν κοινωνίαν, καὶ ὅτι δὲν θεραπεύεται τὸ κακὸν διὰ τῆς προτάσεως, τὴν ὁποίαν ὁ Κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἔφερεν. Ἡ λῃστεία, Κύριοι, ἡ ὁποία πάντοτε ὑπῆρχε καὶ θὰ ἐξακολουθῇ νὰ ὑπάρχῃ, ἐν ὅσῳ δὲν ληφθῶσιν ἕτερα μέτρα, παρ’ ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα λαμβάνονται ἀπὸ τὰς Κυβερνήσεις, οὐδόλως ὑποστηρίζεται ἀπὸ τὰς ἐλλείψεις αὐτὰς τοῦ νόμου αὐτοῦ, τὸν ὁποῖον ἡ Συνέλευσις ἔκαμε διὰ τὴν διάθεσιν τῶν χειμερινῶν νομῶν· καὶ πρὶν ἢ ἀκόμη γίνῃ νόμος ἐκ μέρους ἡμῶν, τοῦ πῶς νὰ διατίθενται αἱ χειμεριναὶ νομαὶ, ὅτε ἐδίδοντο ἀδιακρίτως, καὶ πάντες εἶχον δικαίωμα νομῆς, ἡ λῃστεία ὑπῆρχεν, οἱ βλαχοποιμένες εἶναι ἡ γενέτειρα τῆς λῃστείας, καὶ δὲν θὰ παύσουν ἀπὸ τοῦ νὰ ὑποστηρίζουν τὴν λῃστείαν, διότι ἔχουν συμφέροντα ὑλικά· εἶναι μία κακοβουλία, ἀποτέλεσμα κακῆς ἀνατροφῆς αὐτὸ τὸ ὁποῖον γεννᾷ τὴν λῃστείαν εἰς τὴν Ἑλλάδα. Ἔρχεται ὁ Κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ λέγει, ὅτι δυνάμεθα νὰ προλάβωμεν τὸ κακόν, περιορίζοντες τὸν συναγωνισμὸν τῆς δημοπρασίας. Ἀλλὰ, Κύριοι, διότι κατὰ τὸν ὑπάρχοντα νόμον ἡ δημοπρασία ἐνεργουμένη δίδει τὸ δικαίωμα εἰς ἕνα ἕκαστον καὶ μὴ ἔχοντα ποίμνια νὰ ἐνοικιάζῃ, καὶ κατὰ συνέπειαν κερδοσκοποῦντα, καὶ φέροντα εἰς τὴν ἀπόλυτον ἀνάγκην τοὺς βλαχοποιμένας καὶ κτηνοτρόφους τῆς ὑπενοικιάσεως, νομίζετε, ὅτι ἐκ τούτου προέρχεται ἡ λῃστεία; Ἀλλὰ, Κύριοι, ἐκεῖνοι, οἵτινες ἐνοικιάζουν, μὴ ὄντες κτηνοτρόφοι, δὲν ἔχουν ὑπ’ ὄψιν ὅτι αἱ κοινότητες, αἵτινες κατὰ τὸν Κ. ὑπουργὸν ἀπεῤῥόφησαν ὅλας τὰς βοσκησίμους γαίας, καὶ ὀλίγαι ἔμειναν διὰ διάθεσιν, δὲν ἔχουν ἀνάγκην ἐνοικιάσεως ἐκτὸς τῶν σκηνιτῶν; Τίνες δὲ εἶναι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι θὰ ὑπενοικιάσουν; Θὰ ᾖναι αὐτοὶ οἱ ἴδιοι βλαχοποιμένες. Ἀλλὰ, Κύριοι, συμφέρει πλειότερον εἰς ἕνα ἄνθρωπον, ὁ ὁποῖος χωρὶς νὰ ἔχῃ πρόβατα, νὰ ἔρχηται νὰ ἐνοικιάζῃ βοσκάς, διότι θὰ ἔχῃ κτηνοτρόφους βλαχοποιμένας, εἰς τοὺς ὁποίους νὰ ὑπενοικιάσῃ αὐτὰ ὅσα καὶ ἂν ᾖναι, συμφέρει λέγω περισσότερον εἰς αὐτὸν, ὅστις τρέχει μὲ τὴν ἐλπίδα τοῦ κέρδους περισσότερον ἀπὸ ἐκεῖνον, ὅστις ἔχει τὰ πρόβατα; Δὲν ὑπάρχει λοιπὸν λόγος, ὅστις δύναται νὰ μᾶς ἀναγκάσῃ νὰ περιορίσωμεν τὸν συναγωνισμὸν κατὰ τὰς δημοπρασίας· διότι ὅταν λέγωμεν νὰ περιορίσωμεν τὸν συναγωνισμὸν αὐτῶν, δὲν λέγομεν τίποτε περισσότερον ἢ ὀλιγώτερον, ἢ νὰ περιορίσωμεν τὴν ἐλευθέραν διαχείρισιν τῆς δημοτικῆς περιουσίας. Ἐπαναλέγω, Κύριοι, ὅτι τὸ κακὸν τῆς λῃστείας ἀλλοῦ ἔγκειται· ὁμολογῶ, διότι εἶμαι ἀντιπρόσωπος τῆς ἐπαρχίας τῶν Θηβῶν καὶ εἶμαι εἰς ἐπαφὴν μὲ τοὺς κτηνοτρόφους, ἡ ἔλλειψις δὲν ἔγκειται ἐκεῖ ὅπου νομίζετε, καὶ ὅπως ἐνόησεν ὁ Κ. ὑπουργὸς, ὅτι θεραπεύει τὸ κακὸν, διὰ τοῦ νόμου, τὸν ὁποῖον ἔφερε. Τὸ κακὸν εἶναι, ὅτι ἡ Συνέλευσις ἔκαμε νόμον, ὁ ὁποῖος δὲν ἀνταπεκρίθη εἰς τὸν σκοπὸν, τὸν ὁποῖον ἐπιδιώκομεν, προβλέποντες πῶς νὰ διατίθενται αἱ βοσκήσιμοι γαῖαι· πρὶν ἐγνωρίζετε τίνι τρόπῳ ἐγίνετο ἡ διάθεσις τῶν βοσκησίμων γαιῶν. Ἡ ἀρχὴ ἡ οἰκονομικὴ, ἡ διοικητικὴ καὶ ὁ εἰρηνοδίκης, ἀπετέλουν ἐπιτροπήν τινα, ἥτις λαμβάνουσα τὰ παράπονα τῶν κτηνοτρόφων ὑπ’ ὄψιν, ἐτοποθέτει αὐτοὺς εἰς τὰς βοσκησίμους γαίας. Σήμερον τί ἐκάμαμεν διὰ τοῦ νόμου; εἴπομεν μία ἐπιτροπὴ λαμβάνουσα ὑπ’ ὄψιν τὸν ἀριθμὸν τῶν ποιμνίων μιᾶς κοινότητος, θέλει διαχωρίσει μίαν περιφέρειαν αὐτῆς ἐντὸς τῆς ὁποίας νὰ διαιτῶνται ἑκατὸν ζῶα ἑκάστου κτηνοτρόφου· ἀλλὰ πῶς θέλουν βοσκήσει τότε 50,000 κτηνοτρόφοι ἄνευ διακρίσεως μερικῶν ὁρίων;

§59ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞ. Μεταξύ των.

§60ΚΑΤΣΙΝΑΣ. Αὐτὸ εἶναι ζήτημα, τοῦ ὁποίου παρακαλῶ νὰ μοὶ δώσετε τὴν λύσιν· πῶς δύνανται οἱ κτηνοτρόφοι νὰ διαμοιράσουν τὰς γαίας μεταξύ των;

§61ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞ. Πῶς ἐμοίραζον ἕως τώρα;

§62ΚΑΤΣΙΝΑΣ. Ἐμοίραζον αἱ ἀρχαί, ὥριζον ὁ δεῖνα ποιμὴν θέλει τοποθετηθῇ εἰς τὴν δεῖνα θέσιν, ὁ δεῖνα εἰς τὴν δεῖνα, ἐγὼ νομίζω, ὅτι ὁ νόμος αὐτὸς χρήζει μεταῤῥυθμίσεως γενικῆς, κοὶ ἐπιφυλάσσομαι κατόπιν νὰ φέρω σχέδιον· λέγω λοιπὸν, ὅτι τὸ πρᾶγμα δύναται νὰ παραπεμφθῇ ἄλλως πως, ἂν αἱ περισσεύσασαι βοσκήσιμοι χειμεριναὶ γαῖαι, αἵτινες διατίθενται διὰ δημοπρασίας κατὰ τὸν νόμον, τὸν ὁποῖον ἐκάμαμεν, θέλουν διατίθεσθαι ἐκ μέρους τῶν ἀρχῶν κατὰ τὸν πρῶτον νόμον, καὶ ἑπομένως ἤθελεν ἐπιβαρύνεσθαι ἕκαστον ποίμνιον, ἐκτὸς τοῦ δημοσίου καὶ δημοτικοῦ φόρου καὶ μὲ ὅμοιον βοσκῆς ἀνὰ μίαν δραχμὴν ἢ καὶ ὀλιγώτερον ἕκαστον ζῶον εἰς ὄφελος τῶν δήμων. Ἀλλὰ Κύριοι, νὰ περιορίσωμεν τὰς δημοπρασίας καὶ τὸν συναγωνισμὸν δὲν εἶναι καλὸν διὰ τὴν δημόσιον περιουσίαν.

§63ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ὅ,τι σᾶς εἶπεν ὁ Κ. Κατσίνας εἶναι ἀληθὲς, καὶ αὐτὴ ἦτον ἡ πρώτη ἰδέα μου, τὴν ὁποίαν εἶχον νὰ σᾶς ὑποβάλλω, τοῦ νὰ μοὶ ἐπιτρέψετε νὰ ἀναστείλω τὴν ἐνέργειαν τοῦ νόμου, διότι, ὡς σᾶς εἶπεν ὁ Κ. Κατσίνας, πολλὰ συμβαίνουν κατὰ τὴν διανομὴν, καὶ ἐκ τούτου πολλὰ προέρχονται ἀτοπήματα. Ἀλλὰ δὲν ἔλαβον τὸ βάρος νὰ εἴπω ἐγὼ τοῦτο, διότι δυνάμει τοῦ νόμου αὐτοῦ ἀπεκτήθησαν πολλὰ δικαιώματα· καὶ δὲν ἐνόμισα καλὸν δι’ ἑνὸς μόνου ἄρθρου νὰ ἀνατρέψω ὅ,τι ἀπεφασίσθη καὶ παρεδέχθη πρὶν ἢ μελετήσω καὶ σκεφθῶ αὐτὸ τὸ ζήτημα. Διὰ τοῦτο σᾶς ὑπέβαλον αὐτὸν τὸν νόμον, δὲν λέγω δὲ, ὅτι αὐτὸς λύει τὸ ζήτημα, ἀλλά διὰ νὰ μὴ προσθέσωμεν εἰς τὸ ὑπάρχον κακὸν καὶ ἄλλο. Δὲν ἔχω λοιπὸν καμμίαν δυσκολίαν νὰ δεχθῶ τὸ μέρος τοῦ Κ. Κατσίνα. Τὸ ζήτημα τὸ ἰδικόν μου εἶναι αἱ περισσεύσασαι βοσκαὶ νὰ δίδωνται εἰς συναγωνισμὸν μόνον εἰς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἔχουσι πραγματικῶς ποίμνια.

§64ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν εἶναι ὀρθότερον νὰ ζητήσωμεν ἐγγυήσεις παρὰ νὰ ἐμποδίσωμεν τὸν συναγωνισμόν;

§65ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Πρόκειται σήμερον νὰ δώσωμεν εὐκολίας εἰς τοὺς κτηνοτρόφους· τὸ μέτρον τὸ ὁποῖον σᾶς παρουσιάζω βεβαίως τὸ γνωρίζω, ὅτι δὲν εἶναι τόσον ἱκανὸν νὰ διορθώσῃ τὸ κακόν· ἡ πρότασις τοῦ Κ. Κατσίνα ἱκανοποιεῖ πληρέστατα τὸν σκοπὸν δι’ ὅν φέρω τὴν πρότασίν μου.

§66ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Σήμερον συζητοῦμεν;

§67ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Αὔριον, Κύριε Πετσάλη, τὴν αὐτὴν ὥραν λήγει ἡ προθεσμία κατὰ τὴν ὁποίαν αἱ ἀρχαὶ ὀφείλουν νὰ ἐπικυρώσωσι τὰς δημοπρασίας.

§68ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Ἔπρεπε νὰ φέρετε προτήτερα τὸν νόμον.

§69ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Σήμερον ἔλαβον τὰς πληροφορίας, ἂν ἡ Συνέλευσις παραδέχεται νὰ ἀναβληθῇ ἡ ἐπικύρωσις τῶν δημοπρασιῶν τοὐλάχιστον μεχρισοῦ ψηφισθῇ τὸ ζήτημα τοῦτο, παρακαλῶ νὰ τὸ κάμῃ.

§70ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναβάλλεται ἡ ἔγκρισις τῶν δημοπρασιῶν τῶν βοσκῶν ἐπὶ 10 ἡμέρας. Οἱ παραδεχόμενοι νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι)· παρεδέχθη· ἡ Συνέλευσις ἐπικυροῖ καὶ τὰ πρακτικὰ τοῦ μέρους τούτου;

§71ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§72ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχει τὸν λόγον ὁ Κ. Παπαμιχαλόπουλος ἐπὶ τῆς ἡμερησίας διατάξεως.

§73ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Πρὸ ἓξ μηνῶν ὑπέβαλον πρότασιν περὶ ἑρμηνείας τοῦ πρώτου ἄρθρου τοῦ νόμου περὶ συντάξεως τῶν πολιτικῶν ὑπαλλήλων, ἑρμηνείας στηριζομένης εἰς τὸ ὀρθὸν καὶ τὸ δίκαιον, ἡ πρότασίς μου ἔχει οὕτως· Ἡ ἐν Ἀθήναις Βʹ. τῶν Ἑλλήνων Συνέλευσις. «Ἔχουσα ὑπ’ ὄψιν, ὅτι αἱ διατάξεις τοῦ ἄρθρ. 1 τοῦ ΧΝΒ. Νόμου περὶ συντάξεως τῶν πολιτικῶν ὑπαλλήλων ἀφίνουσιν ἀμφιβολίαν ὡς πρὸς τὴν ἔκτασιν τοῦ περιορισμοῦ τοῦ πρὸς σύνταξιν δικαιώματος τῶν παραιτουμένων ὑπαλλήλων». ψηφίζει. «Ἡ σύνταξις τῶν ἐχόντων 25 ἐτῶν ὑπηρεσίαν ὑπαλλήλων, ὅσων ἡ παραίτησις δὲν προῆλθεν ἕνεκα ὑποβιβασμοῦ, ἄρχεται ἀπὸ τῆς συμπληρώσεως τοῦ 60 ἔτους τῆς ἡλικίας των.

Ν. ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ.

Ἐπὶ τῆς προτάσεώς μου ταύτης ἔκαμε πρότασιν καὶ ὁ Κ. Καλὸς τὴν ὁποίαν καὶ ἐγὼ συμμερίζομαι. Κατὰ τὸν περὶ συντάξεως νόμον ὑπάλληλος ἔχων 25 ἔτη ὑπηρεσίαν καὶ παραιτούμενος πρὶν συμπληρώσῃ τὸ 60 ἔτος τῆς ἡλικίας του δὲν ἔχει δικαίωμα πρὸς σύνταξιν, ἀφοῦ συμπληρώσῃ ὅμως, τότε ἄρχεται τὸ δικαίωμά του. Ἡ πρότασις αὕτη λοιπὸν ἔχει σκοπὸν τοῦ νὰ ἐξηγήσῃ ὅτι τὸ πρῶτον ἄρθρον τοῦ περὶ συντάξεως τῶν πολιτικῶν ὑπαλλήλων νόμου δύναται νὰ ἐφαρμοσθῇ καὶ πρὸ τῆς συμπληρώσεως τοῦ 60 ἔτους.

§74ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὴν πρότασιν τοῦ Κ. Καλοῦ γνωρίζετε (θόρυβος).

§75ΤΙΝΕΣ. Νὰ ψηφισθῇ ἀμέσως.

§76ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσι (θόρυβος).

§77ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞ. Δὲν ἐνοήσαμεν (θόρυβος).

§78ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπειδὴ βλέπω ὅτι ὑπάρχει ἀντίῤῥησις πρέπει.

§79ΖΕΡΒΑΣ. Νὰ τυπωθῇ ἵνα τὴν μελετήσωμεν.

§80ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπειδὴ λοιπὸν ὑπάρχουν ἐνστάσεις καὶ πρέπει νὰ γίνῃ συζήτησις, μεταβαίνομεν εἰς τὸ ἀντικείμενον τῆς ἡμερησίας διατάξεως.

ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ Βʹ.

Περὶ τῶν ἐκλογέων. Ἄρθρον 2. Τὸ δικαίωμα τοῦ ψηφοφορεῖν ἔχουσιν ὅλοι οἱ ἐντὸς τοῦ Βασιλείου γεννηθέντες Ἕλληνες, ἢ οἱ ἀποκτήσαντες τὸ δικαίωμα τοῦ πολίτου κατὰ τοὺς καθεστῶτας Νόμους, συμπληρώσαντες τὸ 21 ἔτος τῆς ἡλικίας των, ἔχοντες δὲ ἐντὸς τῆς Ἐπαρχίας, ἐν ᾗ ἐνασκοῦσι τὸ τοῦ ψηφοφορεῖν δικαίωμα, (ἀκίνητον) ἰδιοκτησίαν, ἢ μετερχόμενοι (ἐν αὐτῇ) οἱονδήποτε ἐπάγγελμα ἢ ἀνεξάρτητον ἐπιτήδευμα. Ἐξαιροῦνται· 1). Οἱ καταδικασθέντες ἐπὶ κακουργήματι, ἐνόσῳ δὲν ἀποκατασταθῶσιν εἰς τὰ δικαιώματα, ὧν ἐστερήθησαν ἕνεκα τῆς καταδίκης ταύτης. 2). Οἱ καταδικασθέντες ἐπὶ πλημμελήματι ἐκ τῶν ἐν τῷ ἄρθρῳ 22 τοῦ Ποινικοῦ Νόμου, τροποποιηθέντι διὰ τοῦ ἀπὸ 20 Μαΐου 1836 Νόμου, καὶ στερηθέντες διὰ δικαστικῆς ἀποφάσεως τῆς ἱκανότητος τοῦ ψηφοφορεῖν. 3). Οἱ δυνάμει ὁριστικοῦ δικαστικοῦ βουλεύματος διατελοῦντες ὑπόδικοι ἐπὶ κακουργήματι. 4). Οἱ ἐστερημένοι τῆς ἐλευθέρας διαχειρίσεως τῆς περιουσίας των. Ὁ Κύριος Παππαμιχαλόπουλος ἔχει τὴν ἑξῆς τροπολογίαν. «Τὸ δικαίωμα τοῦ ψηφοφορεῖν ἔχουσιν ὅλοι οἱ ἐντὸς τοῦ Βασιλείου γεννηθέντες Ἕλληνες, ὧν καὶ οἱ ἐξ Ἑλλήνων γονέων γεννηθέντες ἐκτὸς τοῦ Βασιλείου, ἀλλ’ ἐγκατασταθέντες εἰς τὴν Ἑλλάδα, ἢ οἱ ἀποκτήσαντες τὸ δικαίωμα τοῦ πολίτου κατὰ τούς καθεστῶτας νόμους καὶ συμπληρώσαντες τὸ 25 ἔτος τῆς ἡλικίας των.»

§81ΣΠ. ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ. Παρακαλῶ, Κύριε Πρόεδρε, ν’ ἀναγνώσητε καὶ τὸ τῆς ἐπιτροπῆς.

§82ΠΡΟΕΔΡΟΣ. «Οἱ Βουλευταὶ ἐκλέγονται ἀμέσως ὑπὸ τῶν ἐχόντων τὸ δικαίωμα τοῦ ψηφοφορεῖν ἀῤῥένων δημοτῶν τῶν δήμων τῆς ἐπαρχίας.» Αὐτὸ θὰ λείψῃ.

§83ΣΠ. ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡμεῖς ἔχομεν ἄρθρον 6. «Τὸ δικαίωμα τοῦ ψηφοφορεῖν ἀνήκει εἰς πάντας τοὺς ἐντὸς τοῦ Βασιλείου γεννηθέντες Ἕλληνας ἢ τοὺς κτησαμένους τὸ δικαίωμα τοῦ πολίτου κατὰ τοὺς καθεστῶτας νόμους καὶ συμπληρώσαντας τὸ 21 ἔτος τῆς ἡλικίας των.»

§84ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι καὶ ἐκτὸς τοῦ Κράτους (θόρυβος καὶ διάφοροι συνομιλίαι).

§85ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νὰ παύσῃ ὁ θόρυβος, ἄλλως θὰ διακόψω τὴν συνεδρίασιν.

§86ΣΠ. ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ. Τίς εἶναι πολίτης Ἕλλην ὁρίζει ὁ περὶ ἰθαγενείας νόμος· οὗτος διαγράφει τὸν τρόπον δι’ οὗ ἀποκτᾶται τὸ δικαίωμα τοῦ πολίτου Ἕλληνος· ὥστε θεωρῶ ἐνταῦθα περιττὸν νὰ κάμω περὶ τούτου λόγον. Ἡ ἐπιτροπὴ περιορίζεται μόνον νὰ ἀπαιτήσῃ περὶ τῶν ψηφοφόρων τὸ προσὸν νὰ ᾖναι πολῖται Ἕλληνες καὶ νὰ ἔχουν συμπεπληρωμένον τὸ 21 ἔτος τῆς ἡλικίας των· δὲν ἐζήτησε τὸ προσὸν τῆς ἰδιοκτησίας, τοῦ ἐπαγγέλματος, ἢ τοῦ ἀνεξαρτήτου ἐπιτηδεύματος· διατί; διότι ἐὰν ἤθελε ζητήσῃ τὸν ὅρον τῆς ἰδιοκτησίας, ἤθελε ζητήσει ὅρον ἀντικείμενον εἰς αὐτὴν τὴν διάταξιν τοῦ Συντάγματος περὶ καθολικῆς ψηφοφορίας· καὶ ἐὰν σήμερον ζητήσητε ἀπολύτως ἀκίνητον περιουσίαν ἐννοεῖται, ὅτι αὔριον δι’ ἑνὸς νόμου δύνανται νὰ ὁρίσωσιν ἕτεροι ὥστε ὁ ψηφοφόρος νὰ ἔχῃ ἀκίνητον περιουσίαν 10 χιλιάδων δραχ· ἄρα εἶναι μία ἔμμεσος καταστροφὴ τῆς καθολικῆς ψηφοφορίας. Ὅταν συνετάχθη τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ, δὲν εἶχεν ὁ συντάκτης ὑπ’ ὄψιν τὸ περὶ καθολικῆς ψηφοφορίας ἄρθρον τοῦ Συντάγματος καὶ διὰ τοῦτο εἰσεχώρησεν αὐτὸ τὸ κακόν. Ὅσον δὲ ἀφορᾷ τὸ περὶ ἀνεξαρτήτου ἐπιτηδεύματος, τοῦτο ἡ ἐπιτροπὴ δὲν ἠθέλησε νὰ θέσῃ ὡς ὅρον τοῦ δικαιώματος τοῦ ἐκλέγειν, διότι θέλει παρεμβάλλει πολλὰς καὶ μεγάλας δυσκολίας· ἀνεξάρτητον ἐπιτήδευμα δὲν ἔχουν ὅλοι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ὑπηρετοῦν εἰς ἐμπορικὰ καταστήματα, εἰς βιομηχανικά· ὥστε πάλιν οὕτω καταστρέφομεν τὴν καθολικὴν ψηφοφορίαν. Διὰ τοιαύτης διατάξεως ὅλους τοὺς ναυτικοὺς θέλετε ἀποκλείσει, διότι ὅλοι ὑπάρχουν ἐντὸς τῶν πλοίων ἐξηρτημένοι ἀπὸ τοὺς πλοιάρχους, ἑπομένως δὲν ἔχουν οὐδὲν δικαίωμα. Θέλετε λοιπὸν ἀποκλείσει μίαν μεγάλην τάξιν τῆς κοινωνίας ἐνῷ εἴπατε ὅτι θέλετε καθολικὴν ψηφοφορίαν, διότι ἐθεωρήσατε ὅτι τὸ δικαίωμα τοῦ πολίτου εἶναι ἱκανὸς ὅρος, καὶ ὅτι ὅλοι οἱ ἄλλοι ὅροι εἶναι περιοριστικοί· διὰ τοῦτο ἡ ἐπιτροπή σας περιωρίσθη μόνον εἰς τοὺς ὅρους τοῦ Συντάγματος.

§87ΣΑΡΑΒΑΣ. Οἱ ὑπηρέται καὶ ἐπαῖται ἔχουν τὸ δικαίωμα τοῦ ψηφοφορεῖν;

§88Σ. ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ. Οἱ ἐπαῖται σᾶς λέγω ὅτι εἶναι μᾶλλον ἀνεξάρτητοι, διότι δὲν ἐξαρτῶνται ἀπὸ ἕνα, ἀλλὰ ἀπὸ ὅλην τὴν κοινωνίαν. Ἐξάρτησις ὑπάρχει εἰς τὸν ὑπάλληλον. Ἑπομένως οἱ ὑπάλληλοι μᾶλλον πρέπει νὰ ἐξαιρεθοῦν, οὗτοι δὲν ἔχουν ἀνεξαρτησίαν ἐπαγγέλματος, διότι ὑπηρετοῦν ὑπὸ ἕνα, ὁ δὲ ἐπαίτης ὑπὸ πολλούς, τοὺς ὑπηρέτας δὲν θέτω ὡς ἐξηρτημένους. Διότι δὲν ὑπάρχει ἐξηρτημένος ὁ ἄνθρωπος ἐκεῖνος, ὅστις ἠμπορεῖ εἰς πᾶσαν περίστασιν ν’ ἀλλάξῃ τὸν ἄνθρωπον ἀπὸ τὸν ὁποῖον ἐξήρτηται· ἐξηρτημένος κατὰ τὴν ἐμὴν ἰδέαν εἶναι ἐκεῖνος, ὅστις δὲν ἠμπορεῖ ν’ ἀλλάξῃ τὸν ἄνθρωπον ὑπὸ τὰς διαταγὰς τοῦ ὁποίου εἶναι. Ἀλλ’ ἐπειδὴ ἠμπορεῖ τοιαύτη διάταξις εἰσαγομένη νὰ δώσῃ ἀφορμὴν εἰς παρεξηγήσεις διὰ τοῦτο καλλίτερον εἶναι νὰ ἐκλείψῃ. Λοιπὸν κἀμμία ἐξαίρεσις.

§89ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, διὰ τῆς προτάσεώς μου τρία τινὰ κρίνω ἀναγκαῖα· ά.) νὰ ἔχουν τὸ δικαίωμα τοῦ ψηφοφορεῖν καὶ οἱ Ἕλληνες οἱ γεννηθέντες ἐκτὸς τοῦ Βασιλείου· βʹ.) νὰ μὴ προσδιορίζωνται προσόντα, διότι ἀντιβαίνουν εἰς τὸ Σύνταγμα, καὶ γʹ.) ν’ ἀναβιβάσωμεν τὴν ἡλικίαν ἀπὸ 21 εἰς 25 ἔτη, διότι νομίζω ὅτι ἡ ἡλικία τῶν 25 ἐτῶν δίδει τὸ δικαίωμα εἰς ἕνα ἄνθρωπον νὰ βουλεύηται περὶ τῶν πραγμάτων τῆς πολιτείας. Ἑπομένως ἀφοῦ παρεδέχθημεν τὸ σύστημα τῆς καθολικῆς ψηφοφορίας καλὸν εἶναι νὰ περιορίσωμεν εἴς τινα.

§90ΖΕΡΒΑΣ. Δύω πράγματα ἔχομεν ἐνώπιόν μας, τὴν ἐργασίαν τῆς ἐπιτροπῆς καὶ τὸ νομοσχέδιον, καὶ τὰ δύω ἀπαιτοῦν ἓν προσὸν ἀπὸ τὸν ἐκλογέα, μίαν ἐγγύησιν, τὸ μὲν ἀπαιτεῖ τὴν ἡλικίαν καὶ νὰ ᾖναι πολίτης Ἕλλην, τὸ δὲ ἀπαιτεῖ κἄτι τι περισσότερον. Ἐγὼ λέγω, ὅτι ἠμπορούσαμεν νὰ λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν δύω πράγματα, ἢ πρέπει νὰ ᾖναι ἀπόλυτον τὸ δικαίωμα εἰς τὰς ψυχὰς, ὅπως ἐπὶ τῶν ψυχῶν στηρίζεται ὁ βουλευτὴς, καὶ τότε πρέπει νὰ ἔρχωνται ὅλοι, μικροὶ καὶ μεγάλοι, ἄνδρες καὶ γυναῖκες ἵνα ψηφοφορήσουν, ἢ θὰ ᾖναι περιωρισμένη· ὁ περιορισμὸς λοιπὸν πρέπει νὰ ἐξακριβωθῇ ἕως ποῦ νὰ ᾖναι, δηλαδὴ πῶς δυνάμεθα νὰ φέρωμεν εἰς καλλιτέραν θέσιν τὸν ἐκλογέα νὰ δώσῃ τὴν ψῆφόν του μὲ περισσότερον συμφέρον διὰ τὸν τόπον του, διὰ τὸ ἔθνος καὶ διὰ τὴν πατρίδα. Λοιπὸν ἐγὼ φρονῶ ὅτι καὶ τὰ δύω αὐτὰ εἶναι λανθασμένα, διότι τὰ προσόντα, τὰς ἐγγυήσεις τὰς βλέπω εἰς τὸ νομοσχέδιον, ἀλλὰ δὲν ἐξασφαλίζουν ἐπὶ πολὺ τὴν διάθεσιν τῆς ψήφου, λοιπὸν διὰ νὰ λείπουν ὅλα αὐτὰ καὶ αἱ ψῆφοι νὰ δοθοῦν ὅσον τὸ δυνατὸν μὲ περισσοτέραν σκέψιν, καὶ ἑπομένως μὲ περισσοτέραν ὠφέλειαν διὰ τὴν πατρίδα καὶ τὸν τόπον, καὶ διὰ νὰ λείπωσιν ὅλαι αἱ καταχρήσεις αἱ ὁποῖαι θὰ συμβαίνουν ἕνεκα τῆς ἡλικίας καὶ τῶν ἐπαγγελμάτων, διότι θὰ τὰ καλπονοθεύσουν αὐτὰ τὰ προσόντα, θὰ φέρουν παῖδας 16 ἐτῶν καὶ νὰ τοὺς παρουσιάσουν 21 ἐτῶν, λοιπὸν διὰ νὰ λείψουν ὅλα αὐτὰ, νὰ φέρουν ἓν προσὸν καθαρὸν, ἐγὼ λέγω ὅτι ὅλοι οἱ ἔγγαμοι εἰς τὴν Ἑλλάδα νὰ ἔχουν τὸ δικαίωμα τῆς ψήφου (γέλωτες), διότι αὐτοὶ εἶναι οἰκογενειάρχαι καὶ ἔχουν συμφέρον· καὶ οἱ ἱερεῖς ἀκόμη οἱ ἔγγαμοι· αὐτὴ εἶναι ἡ ἀρχὴ τοῦ Πλάτωνος, τοῦ θειοτάτου φιλοσόφου.

§91ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ (ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Τὸ δικαίωμα, Κ. Πρόεδρε, τῆς καθολικῆς ψηφοφορίας, τὸ συμφέρον τοῦ τόπου καὶ τῶν ἐλευθεριῶν, νομίζω, ὅτι δὲν πρέπει νὰ ἐκτείνηται καὶ εἰς τοὺς τελευταίους τυχοδιώκτας, ἀνθρώπους οἱ ὁποῖοι δὲν ἔχουν ποῦ τὴν κεφαλὴν κλῖναι, οἱ ὁποῖοι ἠμποροῦν ν’ ἀγορασθῶσι διὰ πέντε λεπτά· νομίζω, ὅτι ἡ ἐξάσκησις τοῦ δικαιώματος τοῦ ἐκλέγειν τοὺς ἀντιπροσώπους οἱ ὁποῖοι θὰ νομοθετῶσι, πρέπει νὰ περιορισθῇ μεταξὺ τῶν ἀνθρώπων ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι συνδέονται κατά τι μὲ τὴν κοινωνίαν, οἱ ὁποῖοι ἔχουν συμφέροντα, οἱ ὁποῖοι δίδουν ἐγγυήσεις, ὅτι ἠμποροῦν νὰ ἐνεργήσουν...

§92ΜΟΜΦΕΡΑΤΟΣ. Θέλετε νὰ καταστραφῇ ἡ διάταξις τοῦ Συντάγματος;

§93ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μὴ διακόπτετε.

§94ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ὁ Κ. Μομφεῤῥάτος ὅστις ὑποστηρίζει τὴν διάταξιν τοῦ Συντάγματος, τὸν ἐρωτῶ, διατὶ παραδέχεται νὰ ἐξαιρεθῶσιν οἱ κληρικοί; δὲν εἶναι καὶ οὗτοι πολῖται Ἕλληνες; Σᾶς λέγω καὶ ἕνα ἄλλο, διὰ τὶ νὰ μὴ θέσωμεν καὶ τὰς γυναῖκας; Βλέπετε, Κύριοι, ὅτι τὸ δικαίωμα τῆς καθολικῆς ψηφοφορίας, τὸ ὁποῖον παρεδέχθησαν αἱ νεώτεραι κοινωνίαι, ὑποβάλλεται εἰς περιορισμούς τινας, θεωρηθέντας ἀπὸ τὴν κοινωνίαν ἀναγκαιοτάτους διὰ τὴν ἐξάσκησιν, πρὸς τὸ συμφέρον τῆς πατρίδος· διὰ τοῦτο, ἐπαναλαμβάνω, γίνονται καὶ διακρίσεις τὰς ὁποίας τὸ Σύνταγμα δὲν προβλέπει· ὡς π.χ. ὡς πρὸς τὰς γυναῖκας καὶ τοὺς παῖδας τοὺς ὁποίους τὸ Σύνταγμα δὲν ἐξαιρεῖ καὶ μὅλα ταῦτα ἡμεῖς τοὺς ἐξαιροῦμεν. Ἐδῶ μὲ λέγουν, διότι δὲν ἔχουν τὸν ἀπαιτούμενον νοῦν νὰ ἐξασκήσωσιν ἐν γνώσει τὰ δικαιώματά των, λέγω, μάλιστα. Νομίζω λοιπὸν, ὅτι αὐτὸς ὁ λόγος ἐκλείπει. Ὅποιος ἐγεννήθη ἐκτὸς τῆς Ἑλλάδος, ἅμα ἔλθῃ εἰς τὸν νόμον ὅστις κανονίζει πῶς ἀποκτῶνται τὰ δικαιώματα τῆς Ἑλληνικῆς ἰθαγενείας, γίνεται Ἕλλην καὶ ἔχει τὰ ἴδια δικαιώματα, τὰ ὁποῖα ἔχουν καὶ οἱ γεννηθέντες ἐν Ἑλλάδι· αὐτὴ ἡ διάκρισις ἔπρεπε νὰ τεθῇ ἐντὸς τοῦ νόμου, διότι ὁ μὲν γεννηθεὶς ἐντὸς τῆς Ἑλλάδος ἀμέσως ἔχει ὅλα τὰ δικαιώματα, ὁ δὲ ἐκτὸς ὑποβάλλεται εἰς μίαν δοκιμασίαν δυνάμει τοῦ νόμου.

§95ΑΦΕΝΤΟΥΛΗΣ. Μοὶ φαίνεται ὅτι......

§96ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μὴ διακόπτετε.

§97ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ὁ Κ. Ἀφεντούλης δὲν μοὶ λέγει τίποτε ἄλλο παρὰ νὰ ἔλθω εἰς τὸ βῆμα, καὶ ἐγὼ ὑπακούω. (ἀναβαίνει ἐπὶ τοῦ βήματος). Καθὼς μέχρι τοῦδε ἐξηγήθη καὶ ἐνομολογήθη, καὶ ἂν ἦτο παρὼν ὁ Κ. Καλλιγᾶς, ἠμποροῦσε νὰ μᾶς δώσῃ καλλιτέρας ἐξηγήσεις, δὲν θεωρεῖται ὡς μὴ μετερχόμενος ἐπάγγελμα ἀνεξάρτητον, ἢ ἐπιτήδευμα, ὁ ἔχων ἐπάγγελμά τι ἐπὶ μισθῷ, ὁ ναύτης, ὁ ὑπηρέτης καὶ οἱ τοιοῦτοι· ὅλοι αὐτοὶ θεωροῦνται ὡς ἐργάται, οἱ ὁποῖοι ἐνεργοῦσιν ἓν ἐπάγγελμα μὴ ὑπαγόμενον εἰς τὴν ἐξαίρεσιν αὐτὴν, ἑπομένως κανεὶς ἐξ αὐτῶν δὲν ἐξαιρεῖται. Κύριοι, ἐγὼ ἐνόησα τοὺς ἐπαίτας καὶ τοὺς ἐντελῶς ὑπηρετικὸν βίον διάγοντας· ὅλοι οἱ ἄλλοι οἱ ὑπηρετοῦντες ἐπὶ μισθῷ καὶ μὲ ἡμερομίσθιον ἐξασκοῦσι τὸ δικαίωμα τοῦ ψηφοφόρου. Νομίζω, Κύριοι, ὅτι δὲν πρέπει νὰ συγχωρήσητε νὰ ἔχουν τὸ δικαίωμα τοῦ ψηφοφόρου ἄνθρωποι παραπεμφθέντες ἀπὸ τὸ συμβούλιον.

§98ΠΟΛΛΟΙ. Εἰς αὐτὸ δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις.

§99ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Συζητοῦντες τὰ δύο νομοσχέδια....

§100ΣΠ. ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ τῆς ἐπιτροπῆς λέγει, δι’ ἀποφάσεως.

§101ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Τίποτε δὲν λέγει.

§102Σ. ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ παραδεχόμεθα.

§103ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Οὔτε νὰ ψηφοφορήσουν ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι ἐστερήθησαν τοῦ δικαιώματος αὐτοῦ διὰ δικαστικῆς ἀποφάσεως καὶ διὰ πλημμελήματα παραπεμφθέντες. Λέγομεν λοιπὸν εἰς τὴν πρότασίν μας, ἀναχωροῦντες ἀπὸ τὴν ἀρχὴν τὴν παραδεδεγμένην ἀπὸ ὅλον τὸν κόσμον· — τὸ λέγω διὰ νὰ τὸ ἀκούσουν ὅλοι οἱ ἀντιλέγοντες· ὅτι ἡ καθολικὴ ψηφοφορία ὑποβάλλεται εἰς περιορισμούς τινας διὰ τὸ συμφέρον τῆς ἀληθείας καὶ τοῦ τόπου· θέλομεν τὸ δικαίωμα τοῦ ψηφοφόρου νὰ δοθῇ ά) εἰς ἀνθρώπους συνδεδεμένους μὲ τὸν τόπον· βʹ) εἰς ἀνθρώπους ἔχοντας ἀνεξαρτησίαν, δηλ. δυναμένους νὰ σκεφθῶσι μὲ τὸν ἑαυτόν των, μὲ τὸ κεφάλι των, οἱ ὁποῖοι ἐλευθέρως καὶ ἐν γνώσει δύνανται νὰ ἐξασκήσουν αὐτὸ τὸ δικαίωμα. Διὰ τοῦτο ἐγὼ ἤθελα παραδεχθῆ, καὶ νομίζω ὅτι καὶ ἡ Συνέλευσις ἠμπορεῖ νὰ παραδεχθῇ τὴν πρότασιν τοῦ Κ. Παπαμιχαλοπούλου νὰ ἀναβιβάσωμεν καὶ τὴν ἡλικίαν.

§104ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§105ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Νὰ μὴ δώσωμεν τὸ δικαίωμα τοῦ ἐκλέγειν εἰς ἀνθρώπους ὅλως διόλου ἀνωρίμους καὶ ἀνετοίμους, τὸ ὁποῖον, καὶ σκεφθῆτέ το καλῶς, θὰ ἔχῃ καὶ τὴν ἄλλην συνέπειαν, ἥτις ἕως εἰς αὐτὴν τὴν στιγμὴν ἐχρησίμευε πολλάκις ἐπὶ καλοῦ εἰς τὸν τόπον, ἀλλ’ ἠμπορεῖ νὰ χρησιμεύσῃ καὶ ἐπὶ κακοῦ, νὰ ἀποσπῶμεν τοὺς νέους ἀπὸ τὰ σχολεῖα, καὶ νὰ τοὺς θέσωμεν εἰς τὴν πολιτικὴν, καὶ νὰ εἰσάξωμεν ἐντὸς τῶν σχολείων φατρίας, διαιρέσεις, ἀταξίας καὶ τὰ τοιαῦτα. Λοιπὸν νομίζω, ὅτι ἡ πρότασις τοῦ Κ. Παπαμιχαλοπούλου εἶναι λίαν ὀρθὴ καὶ συμφέρουσα.

§106ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§107ΛΟΥΖΗΣ. Ἐπικαλοῦμαι τὴν εὐμενῆ προσοχὴν τῆς Ἐθνοσυνελεύσεως ἐπὶ ἑνὸς ἀντικειμένου λίαν ἐνδιαφέροντος. Παρατηρῶ τόσον εἰς τὸ σχέδιον τῆς ἐπιτροπῆς καθὼς καὶ εἰς τὸ σχέδιον τοῦ ὑπουργείου μίαν ἔλλειψιν. Ἡ ἔλλειψις αὕτη ἀφορᾷ τοὺς πολυτλήμονας Παργίους.

§108ΤΙΝΕΣ. Εἶναι ἐκτὸς τοῦ προκειμένου.

§109ΛΟΥΖΗΣ. Εἶναι ἐντὸς, Κύριε πρόεδρε! Οἱ Πάργιοι, Κύριοι! ἐθεωρήθησαν ἀείποτε Ἰόνιοι, ἕως ἀπὸ τοῦ 1856 χείμαῤῥος κερκυραϊκοῦ εὐγενεστάτου αἵματος ὑπερήσπισε τὴν Πάργαν καὶ ἕως ἀπὸ τῆς ἐποχῆς ἐκείνης ἡ Κέρκυρα ἐχαίρετο προνομίαν ἐπὶ τῆς Πάργας, καὶ ἀπέστειλε τὸν φρούραρχον καὶ διοικητὴν καὶ ἀείποτε ἡ Πάργα ἐθεωρήθη ὡς ἐξάρτημα τῆς Κερκύρας. Συνθῆκαι ἐπίσημοι καθιέρωσαν τὸ δικαίωμα τοῦτο τῆς Ἑπτανήσου· οὐδεὶς ἐξ ἡμῶν ἀγνοεῖ τὸ μεγάλο δυστύχημα τῶν Παργίων, ἡ Πάργα ἐπωλήθη, ἀλλ’ οἱ Πάργιοι δὲν ἔπαυσαν ἀπὸ τοῦ νὰ νομίζωνται καὶ νὰ ἦναι πράγματι καὶ δικαίῳ Ἰόνιοι πολῖται. Αὐτὸς δὲ ὁ πωλήσας τὴν Πάργαν μετ’ οὐ πολὺ συνεδριαζούσης τῆς Ἰονίου Βουλῆς ὑπέβαλε νόμον κατὰ τὸν ὁποῖον ἀνεγνώριζε τὰ ἀπαράγραπτα τῶν Παργίων δικαιώματα ὡς Ἰονίων πολιτῶν, ἐλέγετο δὲ ὅτι οἱ Πάργιοι καί τοι πωληθείσης τῆς Πάργας δὲν ἔπαυσαν ἀπολαύοντες τῶν δικαιωμάτων τοῦ Ἰονίου πολίτου, ὧν ἀείποτε ἐνεμήθησαν, καὶ ὡς ἐκ τούτου, εἰς τοὺς θέλοντας νὰ μετοικήσωσιν εἰς τὰς Ἰονίους Νήσους ἐχορηγεῖτο προθεσμία ὅπως ἐγγραφῶσιν εἰς τοὺς καταλόγους τῶν Ἰονίων πολιτῶν καὶ νὰ ἀπολαύωσι πάντοτε ἐκεῖνα τὰ δικαιώματα, τὰ ὁποῖα οὐδέποτε ἔπαυσαν ἀπολαύοντες κατὰ τὸ παρελθόν. Δυστυχῶς, Κύριοι! ἐν τῷ μέσῳ τῆς μεγάλης ἐκείνης δυστυχίας ὀλίγοι ἠθέλησαν νὰ ἐγγραφῶσιν, ἐθεώρουν τὸ μέγα δυστύχημα τῆς πατρίδος των, καὶ περιεφρόνουν τὰς ὠφελείας τὰς ὁποίας προσέφερεν εἰς αὐτοὺς ἡ γενναιότης τῶν πωλησάντων αὐτούς· ὁ νόμος ἐξεδόθη κατὰ τὸ 1819, κατὰ δὲ τὸ 1820 ἑδρευούσης πάλιν τῆς Ἰονίου Βουλῆς ἕτερος νόμος ἐπροτάνθη παρὰ τοῦ πωλητοῦ τῆς Πάργας, εἰς τὸν ὁποῖον λέγει, ὅτι, ἐπειδὴ παρημέλησάν τινες νὰ ἐγγραφῶσιν εἰς τοὺς καταλόγους καὶ ἑπομένως στεροῦνται τῶν πολιτικῶν δικαιωμάτων τοῦ Ἰονίου ἐχορηγεῖτο παράτασις προθεσμίας ὅπως γίνῃ ἡ ἐγγραφὴ, ἀλλὰ παρημελήθη, περιεφρονήθη Κύριοι! καὶ ὁ δεύτερος οὗτος νόμος τοῦ Ἰονίου κοινοβουλίου παρὰ τῶν Παργίων, καὶ ἐν τούτοις ἤλθαμεν εἰς τὰ 1860 καθ’ ἣν ἐποχὴν ἡ Ἰόνιος Βουλὴ οἴκοθεν προέτεινε ὅπως ἀρθῇ πᾶν κώλυμα, καὶ κηρυχθῶσιν Ἰόνιοι πολῖται οἱ Πάργιοι εἴτε ἐγγεγραμμένοι εἴτε μή. Ὁ νόμος, Κύριοι! παμψηφεὶ παρεδέχθη ὑπὸ τῆς Ἰονίου Βουλῆς, ἀλλὰ τότε ἡ ἐκλαμπροτάτη γερουσία ἀπεδοκίμαζεν αὐτά· ἐπέρχεται ἡ ἕνωσις, ἐψηφίσθη ἡ ἕνωσις παρὰ τῆς Ἰονίου Βουλῆς καὶ μετὰ τὴν ψήφισιν τῆς ἑνώσεως ἡ πρώην Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις ἔκαμε, φαίνεται, παράστασίν τινα πρὸς τὸν Λόρδον μεγάλον ἁρμοστὴν καὶ τὴν γερουσίαν, ὅπως ληφθῇ μέτρον πρὸς διευκόλυνσιν τῆς ἐκλογῆς τῶν Ἰονίων πληρεξουσίων· πραγματικῶς ἡ Γερουσία ἐξέδωκε Κυβερνητικὴν πρᾶξιν πρὸς καταρτισμὸν τῶν ἐκλογικῶν καταλόγων, καὶ διὰ τῆς πράξεως ἐκείνης ἀνεγνωρίσθησαν καὶ τὰ δικαιώματα τῶν Παργίων. Πραγματικῶς οἱ Πάργιοι ἐνεγράφησαν εἰς τοὺς καταλόγους καὶ ἐξήσκησαν τὰ πολιτικά των δικαιώματα. Κατὰ τὸ Σύνταγμα πλὴν τοῦ 1817 αὐταὶ αἱ Κυβερνητικαὶ πράξεις τότε μόνον λαμβάνουν ἰσχὺν νόμου ὅταν κατὰ τὴν πρώτην συνεδρίασιν τῆς Βουλῆς ὑποβάλλωνται εἰς αὐτὴν καὶ ἡ Βουλὴ τὰς ἐπικυροῖ. Ὡς γινώσκετε, Βουλὴ πλέον δὲν συνῆλθεν εἰς τὴν Ἑπτάνησον, ἡ πρᾶξις αὕτη ἡ Κυβερνητικὴ λοιπὸν τῆς γερουσίας ἔπαυσεν ἀπὸ τοῦ νὰ ἔχῃ ἰσχὺν, καὶ ἐν τούτοις ὑπάρχουν ἐν πλήρει ἰσχύϊ, οἱ δύω νόμοι τοῦ 1819 καὶ 1820· ἀνάγκη πᾶσα λοιπὸν ὅπως ἡμεῖς σήμερον πράξωμεν ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἡ Ἰόνιος Βουλὴ ἤθελε πράξει ἄν ποτε ἤθελε συνέλθει,— ἀνάγκη πᾶσα ἵνα εἰς τὸν ὑπὸ ψήφισιν νόμον καθιερωθῇ δι’ ἐπὶ τούτου ρήτρας τὸ δικαίωμα τῶν Παργίων καθ’ ὅ Ἰονίων πολιτῶν.

§110ΚΑΛΟΣ. Τοὺς Παργίους τοὺς κατοικοῦντας εἰς τὴν πρώην Ἰόνιον πολιτείαν τοὺς θεωροῦμεν Ἕλληνας.

§111ΛΟΥΖΗΣ. Ἐγὼ, Κύριοι, ἤθελον ἐπεκτείνει τὸ δικαίωμα, δὲν ἤθελον εἴπει μόνον τοὺς Παργίους τοὺς κατοικοῦντας εἰς τὴν Ἑπτάνησον ἀλλ’ ἐν γένει τοὺς Παργίους, οἵτινες ὡς εἶπον, εἶναι Ἰόνιοι πολῖται, τῆς Πάργας ἀείποτε ὡς ἐξάρτημα τῆς Κερκύρας θεωρηθείσης — διότι δὲν θέλω ἵνα ἡμεῖς εἴτε ἀμέσως, εἴτε ἐμμέσως τὴν αἰσχίστην ἐκείνην πώλησιν ἀναγνωρίσωμεν. Ἡ Συνέλευσις ὤφειλε καὶ ἔτι περαιτέρω νὰ προβῇ, ἀλλ’ οἱ καιροὶ δὲν τὸ ἐπιτρέπουσιν, — ἡ Ἑπτάνησος ἐτέθη παράκοπος καὶ ἠκρωτηριασμένη εἰς τὴν Ἑλλάδα.

§112ΚΑΛΟΣ. Κύριοι, εἰς τὸ ζήτημα τοῦ νομοσχεδίου παρενέπεσε τὸ ζήτημα τῶν μεταναστατῶν εἰς τὴν Ἰόνιον πολιτείαν· θέλω φέρει τὸν λόγον ἑπομένως. Καθόσον ἀφορᾷ τὸ ζήτημα τοῦ νομοσχεδίου, κατὰ μέγα μέρος ἀποδέχομαι ὅσας παρατηρήσεις ἐπήνεγκεν ὁ ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν. Εἶναι ὅμως ἀνάγκη, ἵνα μὴ ἐπέλθωσι κατὰ τὴν σύνταξιν εἰς τὴν ἀναθεώρησιν τῶν καταλόγων διενέξεις, αἱ ὁποῖαι ἠμποροῦν νὰ φέρουν εἰς συγκρούσεις τὰ διάφορα κόμματα, εἶναι καλὸν ἡ Συνέλευσις νὰ διευκρινήσῃ καθαρῶς δύω τινά. Πρῶτον νὰ μὴ δεχθῇ τὴν ῥήτραν, τὴν ὁποίαν ἔχει καὶ τὸ σχέδιον τῆς ἐπιτροπῆς καὶ τὸ σχέδιον τὸ ὑπουργικὸν, τὴν ῥήτραν οἱ ἐντὸς τοῦ Βασιλείου γεννηθέντες Ἕλληνες, διότι ἡ Συνέλευσις ἐννοεῖ βεβαίως, ὅτι καὶ οἱ ἐν τῇ ἀλλοδαπῇ γεννηθέντες ἀπὸ πολίτας Ἕλληνας ἔχουν τὸ δικαίωμα· τὸ γράμμα ὅμως δύναται νὰ δίδῃ χώραν εἰς παρεξηγήσεις. Πρέπει λοιπὸν νὰ τεθῇ, πάντες οἱ πολῖται Ἕλληνες. Κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον ἀπομακρύνεται πᾶσα διένεξις. Ἔρχομαι εἰς τὰς ἄλλας κατηγορίας. Βεβαίως τὸ ὑπουργικὸν νομοσχέδιον ἔπραξε καλῶς νὰ ὁρίσῃ τινὰς περιορισμούς· οἱ περιορισμοὶ αὐτοὶ, Κύριοι, δὲν εἶναι γενικοὶ, ἀλλὰ μερικοὶ, καὶ δὲν ἀντιβαίνουσιν εἰς τὸ Σύνταγμα, εἶναι μερικοὶ καὶ περιορίζονται ἐκεῖ ὅπου οἱ πληθυσμοὶ ὑπάρχουν μεγάλοι, τοῦτ’ ἔστιν εἰς τὰς κεντρικωτέρας τῆς Ἑλλάδος πόλεις. Μὴ νομίσητε οἱ ἐν ταῖς ἐπαρχίαις οἰκοῦντες ὅτι, ὅ,τι ὑπάρχει ἐκεῖ ὑπάρχει καὶ ἐν τῇ πρωτευούσῃ, ἐν Σύρῳ, ἐν Πάτραις, ἐν Χαλκίδι καὶ ἀλλαχοῦ, ὑπάρχει μεγάλη διαφορά. Πραγματικῶς ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον λέγει ὁ Κ. ὑπουργὸς ἐνδέχεται νὰ λάβῃ χώραν· ἡ ἀσφάλεια, τὴν ὁποίαν νομίζετε ὅτι διὰ τῶν σφαιριδίων ἔχετε δὲν εἶναι ἀποχρῶσα ἐγγύησις, ὅτι ἀπαύγασμα τῆς γενικῆς θελήσεως θέλει εἶσθαι τὸ ἀποτέλεσμα τῆς ἐκλογῆς. Ἐνταῦθα ὑπάρχουν πολλοὶ, οἱ ὁποῖοι ἐνεγράφησαν μὲν εἰς τὸν κατάλογον, ἀλλ’ ἴσως δὲν ἔμειναν οὔτε μίαν ἡμέραν εἰς τὰς Ἀθήνας, καὶ ὅμως ἐξακολουθοῦν νὰ ᾖναι εἰς τοὺς καταλόγους, καὶ θὰ ἐγγραφῶσι πάλιν. Σᾶς λέγω λοιπὸν, ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ ὁρίσητε, ὅτι ὁ ἐκλογεὺς πρέπει νὰ ἔχῃ ἰδιοκτησίαν τινὰ, καὶ ἰδιοκτησίαν λέγων δὲν ἐννοῶ τὴν ἀκίνητον· ἐὰν ἀνήκῃ εἰς οἰκογένειαν καὶ ὁ ἀρχηγὸς τῆς οἰκογενείας ἔχῃ ἰδιοκτησίαν καὶ οὗτος τότε, καί τοι συζῶν μετὰ τοῦ πατρὸς, πρέπει νὰ θεωρῆται ὡς ἔχων ἰδιοκτησίαν.

§113ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§114ΚΑΛΟΣ. Εἶναι ἀναγκαία ἡ ἐξήγησις, ἵνα μὴ θεωρηθῇ κατὰ τὴν ἐκτέλεσιν, ὅτι τὸ τέκνον τοῦτο δὲν ἔχει ἰδιοκτησίαν, ὡς εἶπον, νὰ ἔχῃ ἰδιοκτησίαν ἢ καὶ νὰ ἐξασκῇ ἐπάγγελμά τι, νὰ ἔχῃ ἐπιτήδευμα, πρὸς ἀποφυγὴν ὅμως παρεξηγήσεως πρέπει νὰ ἐξαλείψωμεν τὴν λέξιν ἀνεξάρτητον, ἵνα μὴ αὔριον νέοι ἀνήκοντες εἰς ἐμπορικοὺς οἴκους ἀποκλεισθῶσι τοῦ δικαιώματος τῆς ψηφοφορίας, ἐπὶ λόγῳ, ὅτι εἶναι ὑπηρέται καταστήματος, ἄρα δὲν ἔχουν δικαίωμα. Ἀφαιρέσατε λοιπὸν ἀπὸ τὸν νόμον ὅ,τι δύναται νὰ δώσῃ χώραν εἰς παρεξηγήσεις. Ἔρχομαι κατόπιν εἰς τὸ ζήτημα τῶν Παργίων. Ἡ ἐθνικὴ Συνέλευσις, ὡς ἐνθυμεῖσθε, ὅταν ἐψήφισε τὸν νόμον, διὰ τοῦ ὁποίου ἐχορήγησεν εἰς τὴν ἐκτελεστικὴν ἐξουσίαν τὸ δικαίωμα νὰ συντάξῃ ἐκλογικὸν νόμον διὰ τὰς ἐκλογὰς τῶν Ἰονίων πληρεξουσίων παμψηφεὶ σχεδὸν μετὰ χαρᾶς ἤκουσε τὴν φράσιν, ὅτι καὶ οἱ Πάργιοι ἔχουν τὰ αὐτὰ δικαιώματα μὲ τοὺς λοιποὺς Ἰονίους· ὅπως καὶ τότε καὶ σήμερον πιστεύω δὲν ὑπάρχει κἀνεὶς ἀρνούμενος εἰς τοὺς Παργίους τὸ δικαίωμα τοῦτο. Εἶναι πολῖται Ἕλληνες καὶ αὐτοὶ, καὶ ἐγκαταλείψαντες τὴν πατρίδα των πρὸ χρόνων, ἔζησαν καὶ ζῶσιν διαρκῶς ἐν Ἑπτανήσῳ· ἀλλὰ δὲν εἶναι μόνον αὐτοί. Ἐπίσης ἐγκατέλιπον τὴν πατρίδα των οἱ Σουλιῶται καὶ οἱ Ἀγυιῶται καὶ αὐτοὶ ἐπίσης ἔχουν τὸ αὐτὸ δικαίωμα. Πρέπει λοιπὸν νὰ τεθῇ οὐχὶ εἰς τὸν νόμον, ἀλλ’ εἰς τὰ πρακτικὰ ὡς ἀπόφασις, ὅτι καὶ οἱ Πάργιοι καὶ οἱ Σουλιῶται καὶ οἱ Ἀγυιῶται ἀποδημήσαντες ἐκ τῆς πατρίδος των ἀπὸ τοῦ 1819 καὶ 1820 καὶ μεταβάντες εἰς τὴν Ἑπτάνησον ἔχουν τὸ δικαίωμα τοῦ πολίτου Ἕλληνος, ἅμα ἐγγραφοῦν εἰς τοὺς καταλόγους.

§115ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα (θόρυβος).

§116ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Κ. Ἀντωνόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§117Σ. ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι, δὲν ἤλπιζον ὅτι σήμερον ἠθέλομεν ἐπανέλθει εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ περὶ καθολικῆς ψηφοφορίας ζητήματος. Ὁπωσδήποτε, Κύριοι, σήμερον ἔρχονται διὰ τοῦ Νομοσχεδίου νὰ σᾶς ὑποβάλουν ἕνα περιορισμὸν ἀπέναντι ῥητῆς διατάξεως τοῦ Συντάγματος. Τὶ λέγουν πρὸς ὑποστήριξιν αὑτῆς τῆς ἰδέας; θέλομεν νὰ ἔχωμεν ψηφοφόρους ἄνδρας οἱ ὁποῖοι ἔχουν συμφέροντα εἰς τὸν τόπον. Θέλομεν ἄνδρας, οἱ ὁποῖοι εἶναι συνταυτισμένοι μὲ τὸν τόπον καὶ ἑπομένως ἔχουν συμφέρον διὰ νὰ ἔχουν μίαν καλὴν ἀντιπροσωπείαν. Καὶ ποῦ στηρίζουν αὐτὸ τὸ συμφέρον; εἰς μίαν ἰδιοκτησίαν ἀπεριόριστον, εἰς μίαν ἰδιοκτησίαν 20 δραχμῶν. Ἠθέλησαν αὐτοὶ οἱ ἄνδρες νὰ εὕρουν τὴν ἱκανότητα εἰς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἔχουν ἰδιοκτησίαν 20 δραχμ. καὶ νὰ τὴν ἀρνηθοῦν εἰς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι δὲν ἔχουν τόσην ἰδιοκτησίαν, ἔχουν ὅμως νοημοσύνην πολὺ μεγαλητέραν. Σᾶς εἶπον οἱ ἀντιφρονοῦντες, ὅτι οἱ ἄνδρες, οἱ ὁποῖοι δὲν ἔχουν ἰδιοκτησίαν, ἢ δὲν ἔχουν ὡρισμένον ἐπάγγελμα, εἶναι ἀνάξιοι νὰ δώσουν ψῆφον, καὶ ἐν τούτοις αὐτοὺς τοὺς ἄνδρας, Κύριοι, δὲν τοὺς ἀπαλλάττετε ἀπὸ τὰ βάρη, αὐτοὺς τοὺς ἄνδρας τοὺς φέρετε νὰ σᾶς φρουρήσουν ὡς ἐθνοφύλακες, αὐτοὺς τοὺς ἄνδρας ὑποβάλλετε εἰς στρατολογίαν, διὰ νὰ ὑπερασπίσουν τὸ κράτος σας, τὴν τιμήν σας, τὴν ζωήν σας, τὴν ἰδιοκτησίαν σας· αὐτοὺς τοὺς ἄνδρας ἐπιβαρύνετε μὲ τὰ ἡμερομίσθια εἰς τὴν ὁδοποιΐαν. Διότι ἠξεύρετε ὅτι ἕκαστος ἔχει ἢ δὲν ἔχει ἰδιοκτησίαν ὀφείλει νὰ δώσῃ ἕνα τινα ὡρισμένον φόρον εἰς τὴν ὁδοποιΐαν. Ἀλλὰ τὶ σᾶς λέγουν; ὅτι αὐτοὶ οἱ ἄνδρες, οἱ ὁποῖοι πρόκειται νὰ λάβουν μέρος εἰς τὴν νομοθεσίαν, εἶναι ἀνίκανοι νὰ δώσουν ψῆφον, νὰ δώσουν γνώμην, καὶ ἑπομένως θέλετε νὰ ἀποστερήσητε αὐτοὺς τοῦ δικαιώματος τοῦ ἐκλογέως, ἀλλὰ διὰ τοιούτου ἀποκλεισμοῦ θέλετε νὰ ἔχετε μίαν τάξιν, ἡ ὁποία νὰ νομοθετῇ διὰ μίαν ἄλλην. Κατὰ τὰ Συνταγματικὰ πολιτεύματα, προστατεύοντα τὰς ἁγνὰς ἐλευθερίας οἱ πολῖται πρέπει λαμβάνουν μέρος εἰς τὴν σύνταξιν διὰ τῆς ἐκλογῆς τῶν ἀντιπροσώπων. Πῶς θέλετε δὲ νὰ ἀποκλείσητε μίαν τάξιν πολιτῶν ἀπὸ τοῦ νὰ δώσουν τὴν γνώμην των εἰς ἕνα νόμον, τὸν ὁποῖον πρόκειται νὰ κανονίσητε καὶ ὁ ὁποῖος θὰ τοὺς ἐπιβαρύνῃ· καὶ σᾶς λέγω πρὸ πάντων τὸ ἑξῆς· ἡ προηγουμένη βασιλεία, αὐτὴ ἡ ἔκπτωτος βασιλεία ἀνεγνώρισεν αὐτὴν τὴν ἀρχὴν, τὴν ὁποίαν σεῖς σήμερον, μία συνέλευσις, συνέλευσις ὑπὲρ τῶν δικαιωμάτων τοῦ λαοῦ, ὑπὲρ τῶν δικαιωμάτων τῆς πολιτείας, ἔρχεσθε νὰ καταστρέψητε.

§118ΚΟΛΙΑΤΣΟΣ. Εἶχε συμφέρον νὰ ἔχῃ τοὺς καταλόγους τοὺς μακαρίτικους.

§119ΣΠ. ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀλλὰ, Κύριοι, μία Συνέλευσις ὑπὲρ τῶν δικαιωμάτων τοῦ λαοῦ δὲν πρέπει νὰ καταστρέψῃ δικαιώματα τὰ ὁποῖα εὗρε. Τί ἔκαμεν ἡ παρελθοῦσα βασιλεία; Εἰς τὸ παρελθὸν, Κύριοι, ἦλθεν ἕνας νόμος, ὁ ὁποῖος ἀπῄτει εἰς τὰς δημοτικὰς ἐκλογὰς νὰ ἀντιπροσωπεύηται μόνη ἡ ἰδιοκτησία ἐκ μέρους τῶν ψηφοφόρων, οἱ ὁποῖοι ἤθελον λάβει μέρος εἰς τὴν ἐκλογὴν, καὶ ἀπέκλειεν ὅλους τοὺς ἄλλους, οἱ ὁποῖοι δὲν ἤθελον δίδει ἕνα ὡρισμένον φόρον εἰς τὸ δημόσιον. Ἀλλ’ εἶδον τότε τὸ ἀτόπημα, εἰς τὸ ὁποῖον ὑπέπεσαν, εἶδον ὅτι εἰς τὸ κράτος ἐκεῖνο, εἰς τὸ ὁποῖον καὶ ὁ ἐλάχιστος ἀκόμη πολίτης ἠξεύρει νὰ σκέπτεται νὰ κρίνῃ ὑπὲρ τῆς πολιτείας, εἰς τὸ κράτος ἐκεῖνο ἦσαν ὅλοι ἱκανοὶ, ὅταν εἶχον τὴν ὡρισμένην ἡλικίαν, διὰ νὰ δώσουν ψῆφον ὑπὲρ τῶν δικαιωμάτων, ὅθεν ἐθεραπεύθη ἄλλως πως. Ἦλθε τὸ πρῶτον ἡ βασιλεία, ἦλθεν ὁ Βασιλεὺς διὰ τοῦ νόμου τοῦ δημοτικοῦ καὶ ἀπέκλεισε τὴν μεγαλειτέραν ὁμάδα τῆς κοινωνίας, ἀπέκλεισε, Κύριοι, ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι προσέφερον τὴν περιουσίαν των εἰς τὸν βωμὸν τῆς ἐλευθερίας, διότι ἀπῄτησεν ἰδιοκτησίαν, καὶ ἰδιοκτησίαν οἱ δυστυχεῖς ἐκεῖνοι δὲν εἶχον. Μετὰ ταῦτα ὅμως ἦλθε τὸ βασιλικὸν διάταγμα περὶ ἀριστείου καὶ ἔδωκεν εἰς ὅλους αὐτοὺς τὸ δικαίωμα νὰ ψηφοφοροῦν. Ζητεῖτε ἀφ’ ἑνὸς ἀπὸ αὐτοὺς, οἱ ὁποῖοι δὲν ἔχουν ἰδιοκτησίαν, νὰ ὑπάγωνται εἰς ὅλα τὰ βάρη, καὶ ἀφ’ ἑτέρου τοὺς ὑστερεῖτε τοῦ δικαιώματος τοῦ πολυτιμωτέρου τοῦ νὰ λάβουν μέρος εἰς τὴν πολιτείαν. Τοῦτο, Κύριοι, εἶναι ἓν ἀπὸ τὰ μεγαλείτερα ἀδικήματα. Ἐὰν θέλετε, Κύριοι, οἱ νόμοι σας νὰ ᾖναι σεβαστοὶ, κάμετε, ὥστε νὰ λάβουν μέρος εἰς τὴν κατάρτισιν αὐτῶν ὅσον τὸ δυνατὸν περισσότερα μέλη τῆς κοινωνίας, καὶ τὸ μέρος αὐτὸ τὸ λαμβάνουν, ὅσον περισσότεροι λάβουν μέρος εἰς τὴν ἐκλογὴν τῶν ἀντιπροσώπων. Ἀλλὰ τὶ σᾶς λέγουν; ὅτι ἐκεῖνος οἱ ὁποῖος δὲν ἔχει ἀνεξάρτητον ἐπάγγελμα, ἐκεῖνος εἶναι ἀνίκανος, δὲν ἔχει καμμίαν ψῆφον εἰς τὴν πολιτείαν, δὲν δύναται νὰ δώσῃ γνώμην. Καὶ ποῖος εἶναι αὐτός; διὰ πόσους γίνεται αὐτὸ τὸ μέγα κακόν; Ἀνατρέξατε εἰς τὰς ἐπαρχίας, ἐξετάσατε ὅλους τοὺς δήμους σας καὶ θέλετε εὕρει 5 –10 ἐν ἑκάστῳ δήμῳ ὑπαγομένους εἰς τὴν κατηγορίαν ταύτην, αὐτοὺς ἔρχεσθε ν’ ἀποκλείσητε. Εἶναι μία ἀδικία, τὴν ὁποίαν δὲν πρέπει Συνέλευσις ἐπαναστατικὴ νὰ καθιερώσῃ. Ἀλλ’ αὐτοὶ οἱ δέκα ἄνθρωποι θὰ ὑπάγουν ὅλοι ὑπὲρ μιᾶς φατρίας νὰ δώσουν τὴν ψῆφόν των; Ὄχι· εἶσθε ἀπὸ τὰς ἐπαρχίας· γνωρίζετε, ὅτι εἶναι διῃρημένοι. Δὲν ἠξεύρω λοιπὸν, εἰς τί θὰ ἐπηρεάσουν αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι. Ἀλλὰ ποῖον θέλει εἶσθαι τὸ ἀτόπημα ἂν παραδεχθῆτε τὴν τοῦ ἀποκλεισμοῦ διάταξιν; Θέλετε γεννήσει πολλὰς περιπλοκὰς εἰς τὴν ἐπιτροπὴν, θέλετε δώσει εἰς τὴν ἐπιτροπὴν, καὶ ἀκόμη εἰς τὴν ἐξουσίαν τὸ δικαίωμα, ὅπως διὰ τῆς ἐπιτροπῆς ἐμμέσως δύναται ν’ ἀποστερήσῃ μερικοὺς ἀπὸ τὸ δικαίωμα τοῦ ψηφοφορεῖν, νὰ παραδεχθῇ μερικοὺς ὡς ἱκανοὺς εἰς ψηφοφορίαν καὶ μερικοὺς ν’ ἀποκρούσῃ. Ἐφ’ ὅσον ἐκτείνετε τὰς ἐξαιρέσεις, ἐπὶ τοσοῦτον καθίσταται δυσκολώτερον τὸ ἔργον τῆς ἐπιτροπῆς, τὴν ὁποίαν θέλετε διορίσει διὰ νὰ δικάσῃ, ἐπὶ τοσοῦτον χορηγεῖτε μέσα εἰς τὴν ἐπιτροπὴν, ἵνα μεροληπτῇ καὶ νὰ ἐκδικηθῇ τοὺς ἀντιπάλους της, καὶ ἐνῷ θέλετε νὰ προφυλαχθῆτε ἀπὸ 10, 20 ἄτομα, τὰ ὁποῖα δύνανται νὰ μὴ ἔχωσι ἰδιοκτησίαν, ἀνεξάρτητον ἐπάγγελμα, ὑποπίπτετε εἰς τὸ ἄτοπον νὰ δώσητε τὰ μέσα εἰς ἄλλους νὰ καταστρέψωσιν ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἠθελήσατε νὰ προφυλάξητε. Ἔρχομαι εἰς τὸν περιορισμὸν τῆς ἡλικίας· θέλετε νὰ ἐκλέγῃ μόνον ὁ ἔχων 25 ἐτῶν ἡλικίαν, διότι τὴν ἡλικίαν ταύτην τὴν ἐθεωρήσατε ὡς ὥριμον πρὸς σκέψιν· ἀλλὰ, Κύριοι, τοῦτο δὲν εἶναι ἀληθὲς, διότι κατὰ τὴν νομοθεσίαν αὐτὴν ὁ δημόσιος ὑπάλληλος ἀπαιτεῖται νὰ ἔχῃ ἡλικίαν 21 ἔτους, εἰς τὸ 21 ἔτος δίδετε εἰς τοὺς ἀνθρώπους νὰ δικάζωσι περὶ τῆς τιμῆς, τῆς ζωῆς, τῆς ἰδιοκτησίας, ἔχετε εἰσαγγελεῖς ἡλικίας 21 ἔτους, ἔχετε Γραμματέα Νομαρχίας ἡλικίας 21 ἔτους, ἐθεωρήσατε τὴν ἡλικίαν αὐτὴν ὡς ὥριμον· θὰ μοὶ εἴπητε, ὅτι ὁ εἰς δικαστικὴν ὑπηρεσίαν διοριζόμενος ἔχει δίπλωμα, ἀλλὰ δὲν ἀρκεῖ τοῦτο, ἀπαιτεῖται καὶ ἱκανότης. Ἄλλως, Κύριοι, ἂν οὕτως σκέπτεσθε σεῖς οἱ νομοθέται, διὰ τί ἀφ’ ἑτέρου σεῖς, οἵτινες ὀφείλετε νὰ σκέπτεσθε καὶ περὶ τῆς ἰδιοκτησίας τοῦ πολίτου, διὰ τί νὰ ἐπιτρέψητε ὁ ἄνθρωπος νὰ θεωρῆται ἐνῆληξ καὶ ἔχῃ διαχείρισιν τῆς ἰδιοκτησίας του ἀπὸ τοῦ 21 ἔτους τῆς ἡλικίας του, σεῖς οἱ ἴδιοι, ἂν ὡρμᾶσθε ἀπὸ ὑγιεῖς ἀρχὰς διὰ τί θέλετε νὰ περιορίσητε παντοίῳ τρόπῳ τὴν καθολικὴν ψηφοφορίαν ἐμμέσως; καθολικὴ ψηφοφορία, Κύριοι, καὶ ἐξαιρέσεις στηριζόμεναι ἐπὶ τῆς ἐλλείψεως τῆς ἰδιοκτησίας εἶναι δύω ἄκρα ἀντίθετα, τὰ ὁποῖα ὀφείλετε νὰ ἀποκρούσητε.

§120Θ. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (ὑπουρ. Ἐξωτερ.). Δὲν ἔχω, Κύριοι, παρὰ ὀλίγα νὰ εἴπω, καὶ ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἠνάγκασαν τὸν Κ. Ἀντωνόπουλον νὰ πολεμήσῃ μετὰ μεγάλης γενναιότητος· ὁ Κ. Ἀντωνόπουλος ἐπολέμησεν ἐχθροὺς μὴ φαινομένους, μὴ ὑπάρχοντας, φαινομενικούς. Δὲν θέλω νὰ ἔλθω εἰς ἀναίρεσιν τινῶν, τὰ ὁποῖα εἶπεν, ὅτι εἶναι ἀνάξιον ἐλευθέρου Ἕλληνος νὰ παραδεχθῶμεν εἰς τὴν καθολικὴν ψηφοφορίαν ἰδιοκτησίαν· τὴν καθολικὴν ψηφοφορίαν παρεδέχθημεν καὶ ἡμεῖς, ὡς καὶ ἡ Συνέλευσις, ὄχι ἡ παροῦσα, ἀλλὰ καὶ ἡ τοῦ 1843, τότε ἐξεδόθη νόμος περὶ ἐκλογῆς Βουλευτῶν, καὶ ὁ νόμος ἐκεῖνος εἶχε τὸ ἄρθρον τὸ ὁποῖον κατεγράψαμεν εἰς τὸν νόμον αὐτόν· ποίους λοιπὸν κινδύνους εἶδεν ὁ Κ. Ἀντωνόπουλος παρουσιαζομένους διὰ νὰ καταστρέψωσι τὰς ἐλευθερίας τοῦ ἔθνους; διὰ τῆς προσθήκης τῆς διατάξεως αὐτῆς ἐννοοῦμεν νὰ ἀρνηθῶμεν τὸ δικαίωμα τοῦ ἐκλέγειν εἰς τοὺς ἀνεστίους, εἰς τοὺς ἀνθρώπους ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι οὐδεμίαν ἰδιοκτησίαν ἔχουσι, οὔτε ἐπιτήδευμα μετέρχονται, καὶ οἱ ὁποῖοι εἶναι ἀμφίβολον ἂν ᾖναι ἔντιμοι ἢ ὄχι, καὶ ἤθελον ἐνδώσει νὰ διαγραφῇ ὅλη ἡ περίοδος, ἂν δὲν ἐφοβούμην μὴ ὁ νόμος οὗτος μεταφρασθῇ καὶ περιέλθῃ εἰς τὴν Εὐρώπην καὶ γελάσουν μὲ ἡμᾶς, ὅτι καὶ αὐτοὺς τοὺς ἀνεστίους εἰσάγομεν νὰ ἐξασκῶσι δικαιώματα πολιτικὰ σπουδαιότατα εἰς τὴν κοινωνίαν. Ὡς πρὸς τὴν ἡλικίαν δὲ, ὑποθέτω, ὅτι ὁ Κ. Ἀντωνόπουλος ἐλησμόνησε δύω πράγματα, ὅτι τὰ ἔργα τοῦ ἀντιπροσώπου εἶναι πολὺ ἀνώτερα καὶ πολὺ πλέον εὐρύτερα, καὶ ἴσως αὐθαίρετα κατά τι. Μολαταῦτα διὰ τὰ ἔργα τοῦ δημοσίου ὑπαλλήλου ἐτάχθη ὡρισμένη ἡλικία καὶ ἀντεισαγγελεῖς δὲν δύνανται νὰ γείνουν οἱ ἔχοντες 21 ἔτους ἡλικίαν.

§121ΛΕΚΑΤΗΣ. Τὸ ἄρθρον 3ον τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νόμου δίδει τὸ δικαίωμα νὰ ψηφοφορῶσι μόνον δύω τάξεις ἀνθρώπων, οἱ γεννηθέντες ἐντὸς τῆς Ἑλλάδος καὶ οἱ ἀποκτήσαντες τὸ δικαίωμα τῆς ἰθαγενείας· ἀλλὰ, Κύριοι, ὑπάρχει καὶ μία ἄλλη τάξις ἀνθρώπων, οἱ ὁποῖοι δὲν ὑπάγονται οὔτε εἰς τὴν πρώτην κατηγορίαν, οὔτε εἰς τὴν δευτέραν, καὶ εἰς τὴν τάξιν αὐτὴν ἀνήκω ἐγώ· δὲν ἐγεννήθην ἐντὸς τῆς ἐλευθέρας Ἑλλάδος καὶ ἐπομένως δὲν ὑπάγομαι εἰς τὴν πρώτην κατηγορίαν, δὲν ὑπάγομαι ὅμως οὔτε εἰς τὴν δευτέραν καὶ δὲν θέλω οὔτε δέχομαι νὰ ὑπαχθῶ εἰς αὐτὴν, καθόσον θεωρῶ τοῦτο ἐξύβρισιν, διότι ἐγεννήθην Ἕλλην καὶ ἀποκλεισθείσης τῆς πατρίδος μου Σάμου τῶν Ἑλληνικῶν ὁρίων, ἦλθον δυνάμει τῶν πρωτοκόλλων ὡς τοιοῦτος εἰς τὴν Ἑλλάδα ἄνευ διακοπῆς τινος τῆς ἐθνικότητός μου· τὸ δεύτερον μέρος τοῦ ἄρθρου ἀφορᾷ τοὺς μὴ ὄντας Ἕλληνας καὶ ἀποκτήσαντας τὸ δικαίωμα τῆς ἰθαγενείας δυνάμει τῶν κειμένων νόμων, ὅπερ δὲν ἐφαρμόζεται εἰς τοὺς μετανάστας, διὰ τοῦτο φρονῶ, ὅτι τὸ ἄρθρον πρέπει νὰ μείνῃ σύμφωνον μὲ τὴν τροπολογίαν τοῦ Κ. Καλοῦ, ἄλλως ἂν ἡ Συνέλευσις ἐπιμένῃ νὰ τὸ ψηφίσῃ θεωρῶ ἀναγκαῖον νὰ γίνῃ μνεία περὶ τῶν μεταναστῶν, ἐντὸς τοῦ περὶ οὗ ὁ λόγος ἄρθρου.

§122Σ. ΑΝΤΩΝΙΑΔΗΣ. Ἡ προσθήκη τὴν ὁποίαν τὸ ὑπουργεῖον ἔκαμεν εἰς τὸ ἄρθρον 3ον, δηλαδὴ ἀκίνητον ἰδιοκτησίαν, ἡ προσθήκη μοῦ φαίνεται ὅλως διόλου ἀδικαιολόγητος, διότι ὁ νόμος τοῦ 1844 δὲν ἔχει τοιαύτην προσθήκην, ἀλλὰ λέγει ἰδιοκτησία, ἡ δὲ προσθήκη, τὴν ὁποίαν ἔκαμε τὸ ὑπουργεῖον, δύναται νὰ δώσῃ χώραν εἰς ἀτοπήματα, διότι ἠμποροῦν ν’ ἀποκλεισθοῦν ὅλοι οἱ κτηνοτρόφοι, οἱ ὁποῖοι ἔχουν κινητὴν περιουσίαν.

§123ΑΝΤΩΝΙΑΔΗΣ. Δύναται νὰ ᾖναί τις ἰδιοκτήτης πλοίου, καὶ ἐν τούτοις νὰ μὴν ᾖναι πλοίαρχος· προσέτι δὲ καὶ ἓν ἄλλο τὸ ἄρθρον λέγει «ἀπαγορεύεται καὶ εἰς τοὺς καταδικασθέντας νὰ ψηφοφορῶσι», τότε ὅμως πρέπει νὰ ἀποκλείωνται τοῦ δικαιώματος τοῦ ψηφοφορεῖν ὅταν καταδικασθῶσι δι’ ὁριστικῆς ἀποφάσεως, διότι οὐδεὶς λογίζεται ἔνοχος εἰμὴ ἀφοῦ καταδικασθῇ δι’ ὁριστικῆς ἀποφάσεως.

§124ΠΟΛΛΟΙ. Ἐφωτίσθημεν.

§125ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι ὅτι ἐφωτίσθησαν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι)· παρεδέχθη. Τὸ ἄρθρον, κύριοι, ἔχει ὡς ἑξῆς. Περὶ τῶν ἐκλογέων. Ἄρθρον 3. Τὸ δικαίωμα τοῦ ψηφοφορεῖν ἔχουσιν ὅλοι οἱ ἐντὸς τοῦ Βασιλείου γεννηθέντες Ἕλληνες, ἢ οἱ ἀποκτήσαντες τὸ δικαίωμα τοῦ πολίτου κατὰ τοὺς καθεστῶτας Νόμους, συμπληρώσαντες τὸ 21 ἔτος τῆς ἡλικίας των, ἔχοντες δὲ ἐντὸς τῆς Ἐπαρχίας, ἐν ᾗ ἐνασκοῦσι τὸ τοῦ ψηφοφορεῖν δικαίωμα, (ἀκίνητον) ἰδιοκτησίαν, ἢ μετερχομένους (ἐν αὐτῇ) οἱονδήποτε ἐπάγγελμα ἢ ἀνεξάρτητον ἐπιτήδευμα. Ἐξαιροῦνται· 1). Οἱ καταδικασθέντες ἐπὶ κακουργήματι, ἐνόσῳ δὲν ἀποκατασταθῶσιν εἰς τὰ δικαιώματα, ὧν ἐστερήθησαν ἕνεκα τῆς καταδίκης ταύτης. 2). Οἱ καταδικασθέντες ἐπὶ πλημμελήματι ἐκ τῶν ἐν τῷ ἄρθρῳ 22 τοῦ ποινικοῦ νόμου, τροποποιηθέντι διὰ τοῦ ἀπὸ 20 Μαΐου 1836 Νόμου, καὶ στερηθέντες διὰ δικαστικῆς ἀποφάσεως τῆς ἱκανότητος τοῦ ψηφοφορεῖν. 3). Οἱ δυνάμει ὁριστικοῦ δικαστικοῦ βουλεύματος διατελοῦντες ὑπόδικοι ἐπὶ κακουργήματι. 4). Οἱ ἐστερημένοι τῆς ἐλευθέρας διαχειρίσεως τῆς περιουσίας των. Ἡ ἐπιτροπὴ ἔχει τὰ ἑξῆς. Ἄρθρ. 6. Τὸ δικαίωμα τοῦ ψηφοφορεῖν ἀνήκει εἰς πάντας τοὺς ἐντὸς τοῦ βασιλείου γεννηθέντας Ἕλληνας, ἢ τοὺς κτησαμένους τὸ δικαίωμα τοῦ πολίτου κατὰ τοὺς καθεστῶτας νόμους καὶ συμπληρώσαντας τὸ 21 ἔτος τῆς ἡλικίας των. Ἐξαιροῦνται· 1. Οἱ κληρικοί. 2. Οἱ στερούμενοι τῆς ἐλευθέρας διαχειρίσεως τῆς περιουσίας των. Ὑπάρχουν δύο τροπολογίαι τοῦ Κ. Παπαμιχαλοπούλου, ὁ ὁποῖος προτείνει νὰ προστεθῇ τὸ ἑξῆς· ἔχουσι τὸ δικαίωμα τοῦ ψηφοφορεῖν, ὅλοι οἱ ἐντὸς τοῦ Βασιλείου κτλ. Ὁ ά § τοῦ ἄρθρου 3 νὰ τροπολογηθῇ ὡς ἑξῆς· «Τὸ δικαίωμα τοῦ ψηφοφορεῖν ἔχουσιν ὅλοι οἱ ἐντὸς τοῦ Βασιλείου γεννηθέντες Ἕλληνες ὡς καὶ οἱ ἐξ Ἑλλήνων γονέων γεννηθέντες ἐκτὸς τοῦ Βασιλείου, ἀλλ’ ἐγκατασταθέντες εἰς τὴν Ἑλλάδα, ἢ οἱ ἀποκτήσαντες τὸ δικαίωμα τοῦ πολίτου κατὰ τοὺς καθεστῶτας νόμους καὶ συμπληρώσαντες τὸ 25 ἔτος τῆς ἡλικίας των.

§126ΠΟΛΛΟΙ. Ὑπάρχει εἰς τὸν νόμον.

§127ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν ταύτην παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν (οὐδεὶς ἐγείρεται), ἀπεῤῥίφθη. Ὑπάρχει δευτέρα τροπολογία τοῦ ἰδίου τοῦ νὰ ἀναβιβασθῇ ἡ ἡλικία τοῦ ψηφοφόρου εἰς τὰ 25 ἔτη· οἱ παραδεχόμενοι ὅτι οἱ ψηφοφόροι πρέπει νὰ ἔχωσι 25 ἔτη παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται ὀλίγοι) ἀπεῤῥίφθη. Ὁ Κ. Ζέρβας προτείνει νὰ περιορισθῇ τὸ δικαίωμα τῆς ἐκλογῆς μόνον εἰς τοὺς ἐγγάμους (γέλως).

§128ΜΙΛΗΣΗΣ. Οἱ χῆροι τί θὰ γείνουν; (παρατεταμένοι γέλωτες).

§129ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν τοῦ Κ. Ζέρβα παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται ὀλίγοι), ἀπεῤῥίφθη. Ἡ πρότασις τοῦ Κ. Καλοῦ ἔχει ὡς ἑξῆς· Τὸ δικαίωμα τοῦ ψηφοφορεῖν ἀνήκει εἰς πάντας τοὺς κατὰ τοὺς καθεστῶτας νόμους πολίτας Ἕλληνας, συμπληρώσαντας τὰ 21 ἔτος τῆς ἡλικίας των, ἔχοντας ἰδιοκτησίαν τινὰ ἢ μετερχομένους οἱονδήποτε ἐπάγγελμα ἢ ἐπιτήδευμα. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν ταύτην παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι) παρεδέχθη.

§130ΣΠ. ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν παρεδέχθη.

§131ΑΓΓΕΛΙΝΙΔΗΣ. Μὲ τὴν λέξιν ἰδιοκτησίαν τί ἐννοεῖ;

§132ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κινητὴν καὶ ἀκίνητον, τὸ σχέδιον εἶχεν ἀκίνητον 1.) Οἱ καταδικασθέντες ἐπὶ κακουργήματι ἐν ὅσῳ δὲν ἀποκατασταθῶσιν εἰς τὰ δικαιώματα ὧν ἐστερήθησαν ἕνεκα τῆς καταδίκης ταύτης.» Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἐξαίρεσιν ταύτην παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι) παρεδέχθη. 2.) «Οἱ καταδικασθέντες ἐπὶ πλημμελήματι ἐκ τῶν ἐν τῷ ἄρθρῳ 22 τοῦ ποινικοῦ νόμου τροποποιηθέντι διὰ τοῦ ἀπὸ 20 Μαΐου 1836 νόμου, καὶ στερηθέντες διὰ δικαστικῆς ἀποφάσεως τῆς ἱκανότητος τοῦ ψηφοφορεῖν. Οἱ παραδεχόμενοι τοῦτο παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι)· παρεδέχθη. 3) «Οἱ δυνάμει ὁριστικοῦ βουλεύματος διατελοῦντες ὑπόδικοι ἐπὶ κακουργήματι» οἱ παραδεχόμενοι νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι)· παρεδέχθη. 4) Οἱ ἐστερημένοι τῆς ἐλευθέρας διαχειρίσεως τῆς περιουσίας των.

§133ΠΟΛΛΟΙ. Δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις.

§134ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ προτείνω τὸ ἄρθρον 68 περὶ τῶν κληρικῶν νὰ τεθῇ ἐνταῦθα ἵνα φαίνωνται αἱ ἐξαιρέσεις διὰ μιᾶς.

§135ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ ἐπιτροπὴ προτείνει καὶ ἓν ἰδιαίτερον ἄρθρον τὸ ἑξῆς. «Ἄρθρον 5. Οἱ βουλευταὶ ἐκλέγονται ἀμέσως ὑπὸ τῶν ἐχόντων τὸ δικαίωμα τοῦ ψηφοφορεῖν ἀῤῥένων δημοτῶν τῶν δήμων τῆς ἐπαρχίας.

§136ΠΟΛΛΟΙ. Εἶναι περιττόν.

§137ΖΕΡΒΑΣ. Πρέπει νὰ γίνῃ μία ἐξήγησις, εἴπατε ὅτι οἱ παραπεμφθέντες διὰ βουλεύματος ἐπὶ κακουργήματι, καὶ τὸ παρεδέχθη ἡ Συνέλευσις, σημειώσατε ὅτι ἐνδεχόμενον νὰ παραπεμφθῇ διὰ βουλεύματος, πιθανὸν ὅμως διὰ βουλεύματος νὰ ἀθωωθῇ.

§138ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τότε δὲν εἶναι ὑπόδικος. Ἐπροτάθη νὰ ἐξηγηθῇ εἰς τὰ πρακτικὰ τὸ ἑξῆς, ὅτι ἡ μετὰ τὴν καταστροφὴν τῆς Πάργας, τοῦ Σουλίου καὶ τῆς Ἁγιᾶς κάτοικοι τῶν μερῶν τούτων ἀποδημήσαντες καὶ ἐγκατασταθέντες εἰς Ἑπτάνησον θεωροῦνται ὡς πολῖται Ἕλληνες ἅμα ἐγγραφῶσιν εἰς τὸ δημοτολόγιον.

§139ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§140ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δεύτερον ὅτι υἱοὶ οἰκογενειῶν ἐχουσῶν ἰδιοκτησίαν καὶ διατελοῦντες ὑπὸ τὴν πατρικὴν ἐξουσίαν θεωροῦνται ὡς ἔχοντες ἰδιοκτησίαν καὶ ἀπολαύουσι τῶν δικαιωμάτων τοῦ ἐκλέγειν καὶ ἐκλέγεσθαι, νὰ σημειωθῇ εἰς τὰ πρακτικά;

§141ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§142ΜΑΡΙΝΟΣ. Ἐννοεῖται υἱοὶ διατελοῦντες ὑπὸ τὴν πατρικὴν προστασίαν καὶ συζῶντες μετὰ τῶν γονέων των.

§143ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§144ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μεταβαίνομεν εἰς τὸ Γʹ. κεφάλαιον.

§145ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, πρὶν προχωρήσωμεν εἰς τὸ Γʹ. κεφάλαιον.

§146ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ, ἐπροτάθη ἀπὸ τὸν Κύριον Σιδηροκαστρίτην νὰ ἔχουν τὸ δικαίωμα τοῦ ἐκλέγειν οἱ ἱερεῖς, οἱ ἐπίσκοποι, καὶ οἱ μοναχοί.

§147ΠΑΝΤΕΣ ΟΙ ΠΛΗΡΕΞ. Ὄχι, ὄχι.

§148ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Παρατηρῶ, Κύριε Πρόεδρε, ἀπὸ προχθὲς ἡ Συνέλευσις μετέβαλε τακτικὴν συζητήσεως, συζητοῦμεν τὸν σπουδαιότερον νόμον, καὶ δὲν δύναται κανεὶς οὔτε τὴν γνώμην του νὰ ἐκθέσῃ, οὔτε δύω λόγους νὰ εἴπῃ, καὶ παρακαλῶ τὴν Συνέλευσιν νὰ μὲ ἀκούσῃ.

§149ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ ἐπιτροπὴ ἔχει ἴδιον ἄρθρον, τὸ ὁποῖον λέγει. Ἄρθρον 7. Οἱ ἐπὶ δημοσίῳ ἢ ἰδιωτικῷ χρέει κρατούμενοι ἐν ταῖς φυλακαῖς ἐξέρχονται τούτων ἐπὶ τῇ αἰτήσει των κατὰ τὰς ἡμέρας τῆς ψηφοφορίας, ἅμα δώσωσιν ἀξιόχρεων ἐγγυητὴν περὶ τῆς εἰς τὰς φυλακὰς ἐπανόδου των. Αὐτὸ δὲν τὸ ἐψηφίσαμεν.

§150ΠΟΛΛΟΙ. Εἶναι παρὰ κάτω αὐτό.

§151ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ἄρθρον, ἐὰν τὸ παραδεχθῇ ἡ Συνέλευσις, θὰ συμπεριληφθῇ εἰς τὸ δεύτερον Κεφάλαιον.

§152ΤΙΝΕΣ. Τώρα πρέπει.

§153ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν θὰ ἐρωτήσω τὴν Συνέλευσιν περὶ τούτου.

§154ΤΙΝΕΣ. Δὲν εἶναι τώρα ἡ σειρά του, εἶναι σχετικὸν μὲ τὸ ἄρθρον 69.

§155ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἰδοὺ τί λέγει τὸ ἄρθρον 69. «Κατὰ τὴν διάρκειαν τῆς ψηφοφορίας καὶ 8 ἡμέρας πρὸ τῆς ἐνάρξεως, καὶ μετὰ τὴν λῆξιν αὐτῆς, οὐδεὶς συλλαμβάνεται καὶ προσωποκρατεῖται ἕνεκα χρέους πρὸς τὸ δημόσιον.»

§156ΠΟΛΛΟΙ. Αὐτοῦ εἶναι ἡ σειρά του.

§157ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν, Κύριοι.

ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ Γʹ.

Περὶ ἐκλογίμων. Ἄρθρον 4. Διὰ νὰ ἐκλεχθῇ τις Βουλευτὴς ἀπαιτεῖται, πλὴν τῶν ἐν τῷ ἄρθρῳ 70 τοῦ Συντάγματος ἰδιοτήτων. ά.) Νὰ μὴ ὑπάγηται εἴς τινα τῶν ἐν τῷ προηγουμένῳ ἄρθρῳ ἐξαιρέσεων. βʹ.) Νὰ κέκτηται ἐν τῇ Ἐπαρχίᾳ, ἀφ’ ἧς ἐκλέγεται, ἀκίνητόν τινα ἰδιοκτησίαν. Ὁ Κ. Παπαμιχαλόπουλος ἔχει τὴν ἑξῆς τροπολογίαν. «Ἐγκαταστημένος ἔν τινι δήμῳ τοῦ Κράτους κατὰ τὸ ἄρθρον 70 τοῦ Συντάγματος θεωρεῖται ὁ πρὸ διετίας ζητήσας τὴν ἐγγραφήν του ὡς δημότου κατὰ τοὺς καθεστῶτας νόμους. Καθόσον δὲ ἀφορᾷ τὴν πρώτην βουλευτικὴν περίοδον ἡ ἐγγραφὴ αὕτη πρέπει νὰ γείνῃ 3 μῆνας πρὸ τῆς ἐνάρξεως τῆς ψηφοφορίας.»

§158ΜΑΥΡΟΜΑΡΑΣ. Ἀναγνώσατε, Κύριε Πρόεδρε, καὶ τὸ ἄρθρον τῆς ἐπιτροπῆς, εἶναι τὸ 21.

§159ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἰδού. Ἄρθρον 21. Διὰ νὰ ἐκλεχθῇ τις βουλευτὴς ἀπαιτεῖται 1. Νὰ ἔχῃ συμπεπληρωμένον τὸ 30 ἔτος τῆς ἡλικίας του. 2. Νὰ ἔχῃ κεκτημένην τὴν γενικὴν πολιτογράφησιν κατὰ τὸν περὶ ἰθαγενείας νόμον, ἢ νὰ διατελῇ δημότης ἑνὸς δήμου τῆς ἐπαρχίας, ὑφ’ ἧς ἐκλέγεται, ἔχων κεκτημένον τὸ δικαίωμα τοῦτο εἴτε διὰ τῆς γεννήσεως, δι’ ἧς ὁ υἱὸς ἀκολουθεῖ τὴν δημοτικὴν διαμονὴν τοῦ πατρὸς, εἴτε διὰ τῆς κατατάξεως, δι’ ἧς ὁ ἀγνώστου πατρὸς υἱὸς ἀκολουθεῖ τὴν τῆς μητρὸς, εἴτε διὰ τῆς πρὸ δύω ἐτῶν ἐγκαταστάσεως ἐν τῷ δήμῳ τῆς ἐπαρχίας ἐν περιπτώσει μεταφορᾶς τοῦ δημοτικοῦ του δικαιώματος. 3. Νὰ μὴν ὑπάγηται εἰς τὰς ἐξαιρέσεις τοῦ ἄρθρου 6 τοῦ παρόντος νόμου.

§160ΚΑΛΟΣ. Κύριοι! Τὸ ἄρθρον 70 τοῦ Συντάγματος ἐκανόνισε τὸ δικαίωμα τοῦ ἐκλέγεσθαι, ἡ δὲ πρὸ ὀλίγου ἀπόφασις εἶπεν, ὅτι τὸ δικαίωμα τοῦ ἐκλέγειν ἔχουσι πάντες οἱ πολῖται Ἕλληνες, οἱ ἔχοντες οἱανδήποτε ἰδιοκτησίαν ἢ ἐπάγγελμα, ἢ ἐπιτήδευμα· ἀπέναντι αὐτῶν τῶν δύω ῥητῶν καὶ καθαρῶν ῥητρῶν εἶναι φανερὸν, ὅτι τὸ ὑπουργικὸν νομοσχέδιον πρέπει νὰ τροπολογηθῇ ὡς ἐφεξῆς «Διὰ νὰ ἐκλεχθῇ τις Βουλευτὴς πλὴν τῶν ὑπὸ τοῦ ἄρθρου 70 τοῦ Συντάγματος ὁριζομένων ἰδιοτήτων, νὰ μὴν ὑπάγηται καὶ εἰς οὐδεμίαν τῶν ἐξαιρέσεων τοῦ προηγουμένου ἄρθρου» τουτέστι νὰ μὴ κατεδικάσθη, νὰ μὴ ἐστερήθη τοῦ δικαιώματος. Ἔρχεται κατόπιν ἡ πρότασις τῆς ἐπιτροπῆς· κατ’ ἐμὲ ὅλως διόλου αὕτη εἶναι περιττὴ, διότι ἔχει διατάξεις καὶ ἐξαιρέσεις, αἵτινες ὑπάρχουσιν ἔν τε τῷ Συντάγματι καὶ τοῖς Νόμοις ὡρισμέναι καὶ καθαραί· ἔρχεται τελευταία ἡ πρότασις τοῦ Κ. Παπαμιχαλοπούλου, ἥτις οὐδὲν ἄλλο ἐπιδιώκει, ἢ νὰ ἑρμηνεύσῃ λογικῶς καὶ δικαίως τὴν ῥήτραν, τὴν ὁποίαν ἐθέσατε ἐν τῷ Συντάγματι. Κύριοι, ἐὰν ἀνῆκον εἰς ἐπαρχίαν τῆς ἐλευθέρας Ἑλλάδος, ἐὰν εἶχον καὶ ἐγὼ τὸ δικαίωμα, τὸ ὁποῖον πολλοὶ καυχᾶσθε, ὅτι ἔχετε ὡς αὐτόχθονες Ἕλληνες, ἤθελον ἔλθει κατ’ ἐκείνην τὴν ἡμέραν νὰ πολεμήσω τὴν τροπολογίαν, τὴν ὁποίαν ἐπέφεραν ἄλλοι καὶ ἀπεδέχθητε ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 70 τοῦ Συντάγματος· δυστυχῶς ἀνήκω ἀκόμη εἰς δούλην ἐπαρχίαν· λυπηρὸν, διότι, καὶ οἱ ἀντιπρόσωποι τῶν Ἰωαννίνων, δὲν ἀντιπροσωπεύουν τὴν Ἤπειρον, ἀλλὰ τοὺς ἐκεῖ ἐγκαταστημένους Ἕλληνας. Ἐὰν εἶχον λέγω τὴν εὐτυχίαν νὰ ἦμαι ἀντιπρόσωπος τῆς Ἠπείρου, ἤθελα καταπολεμήσει μ’ ὅλας τὰς δυνάμεις μου τὴν τροπολογίαν καὶ καταδείξει τὸ συμφέρον τῆς Ἑλλάδος εἰς τὴν ἀποδοχὴν τοῦ ἄρθρου ὡς εἶχε παρὰ τῆς ἐπιτροπῆς συνταχθὲν, ἀλλ’ ἡ Συνέλευσις ἄλλως ἐσκέφθη καὶ ἀπεδέχθη τὴν τροπολογίαν. Ἡ ἀρχὴ ἐκείνη ἐτέθη πλέον καὶ πρέπει νὰ ἰσχύσῃ εἰς τὸ μέλλον. Ἐνθυμηθῆτε ὅμως, Κύριοι, ὅτι ἐπὶ τῇ βάσει μιᾶς καθολικῆς ψηφοφορίας ἀνεδείχθησαν καὶ οἱ πληρεξούσιοι· ἡ προσωρινὴ Κυβέρνησις ἐκπληροῦσα ἀποστολὴν ὑψηλοτέραν, συναισθανομένη τὴν ὑποχρέωσιν, τὴν ὁποίαν εἶχεν ἀπέναντι καὶ τῶν ἐντὸς τῆς Ἑλλάδος οἰκούντων Ἑλλήνων, καὶ τῶν ἐκτὸς, καθιέρωσεν ἀρχὴν, εἰς τὴν ὁποίαν ἐπεκρότησεν ὁ κόσμος ὅλος, σεῖς αὐτοί. Ἀλλὰ διὰ μιᾶς μεταγενεστέρας πράξεως, ἐναντίον μιᾶς προσφάτου ἀποφάσεώς σας, ἐκείνης, δι’ ἧς εἴπατε ὅτι ὁ Βουλευτὴς ἀντιπροσωπεύει τὸ ἔθνος, καὶ οὐχὶ τὴν ἐπαρχίαν, ἐναντίον, λέγω, τῆς ἀποφάσεως ταύτης καὶ τοῦ δικαιώματος τὸ ὁποῖον ἀπέκτησαν πάντες οἱ Ἕλληνες, καὶ οἱ ἀνήκοντες καὶ οἱ μὴ ἀνήκοντες εἰς ἐπαρχίας, ἀλλ’ ἐγκαταστημένοι ἐν Ἑλλάδι, κατηργήσατε ταύτην, ἀρνηθέντες τὸ δικαίωμα τοῦ ἐκλέγεσθαι εἰς τοὺς μὴ πράγματι ἐγκαταστημένους εἰς ἕνα δῆμον τῆς ἐπαρχίας πρὸ διετίας, τὸ δικαίωμα ἐκεῖνο, ὅπερ τὸ ἔθνος αὐτὸ παρέσχεν εἰς τοὺς πολίτας Ἕλληνας· σᾶς λέγει ὁ Κ. Παπαμιχαλόπουλος νὰ τὸ σεβασθῆτε εἰς μίαν καὶ μόνην περίπτωσιν, κατὰ τὰς πρώτας ἐκλογάς. Ἡ Συνέλευσις τῆς 3 Σεπτεμβρίου ἔπραξε τὸ αὐτό· τότε ἠγέρθη ζήτημα πολὺ σπουδαιότερον, τὸ ὁποῖον διῄρεσε τοὺς Ἕλληνας εἰς αὐτόχθονας καὶ ἑτερόχθονας· ἡ φράσις ἐκείνη ἡ ἀποτρόπαιος ἐξωστρακίσθη ἀπὸ τοὺς Ἑλληνικοὺς κώδηκας σήμερον· καὶ ὅμως ἔκαμαν ὁμοίαν ἐξαίρεσιν καὶ χθὲς, ὅταν ἐψηφίσατε, ὅτι τὰ σωματεῖα δὲν ἔχουσι τὰ αὐτὰ δικαιώματα μὲ τοὺς Ψαριανοὺς, δὲν ἐλυπήθησαν οἱ εἰς τὰ σωματεῖα ἀνήκοντες τόσον ὅσον θέλουσι λυπηθῆ σήμερον ἐὰν μὴ ἀποδεχθῇ ἡ Συνέλευσις τὴν πρότασιν τοῦ Κ. Παπαμιχαλοπούλου. Σήμερον μὴ θελήσητε νὰ ἐφαρμόσητε ἰουδαϊκῶς τὴν ῥήτραν τοῦ Συντάγματος. Δεχθῆτε τὴν πρότασιν τοῦ Κ. Παπαμιχαλοπούλου, καὶ ἐστὲ βέβαιοι ὅτι ὑψοῦται τὸ ἐθνικὸν ὄνομα καὶ δὲν ἀδικεῖτε τούς τε αὐτόχθονας καὶ τοὺς ἑτερόχθονας, στεροῦντες αὐτοὺς δικαιώματος, τὸ ὁποῖον ἀπέκτησαν ἀπὸ τῆς 10 Ὀκτωβρίου. Ἐπειδὴ δὲ πρόκειται ἐντὸς ὀλίγου νὰ ἐνεργηθῶσιν αἱ ἐκλογαὶ, ποῖος δύναται νὰ συμμορφωθῇ μὲ τὴν διάταξιν τοῦ ἄρθρου 70 τοῦ Συντάγματος; Ὑπάρχει κεκτημένον δικαίωμα, καὶ ὀπισθοδρομικὴν δύναμιν δὲν πρέπει νὰ δώσητε εἰς τὸν νόμον, ἄλλως ἀδικεῖτε ἑαυτοὺς καὶ τὴν πατρίδα. Ὑποστηρίζω λοιπὸν τὴν πρότασιν τοῦ Κ. Παπαμιχαλοπούλου, διότι τὴν θεωρῶ δικαίαν καὶ σύμφωνον πρὸς τὸ συμφέρον τῆς Συνελεύσεως καὶ τῆς πατρίδος.

§161ΠΟΛΛΟΙ. Ἀρκετὰ, Κ. Πρόεδρε, ἐφωτίσθημεν.

§162ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχει τὸν λόγον ὁ Κ. Μίλησης.

§163ΠΟΛΛΟΙ. Ἐφωτίσθημεν.

§164ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλει ἡ Συνέλευσις περαιτέρω συζήτησιν;

§165ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι, ὄχι.

§166ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι, ὅτι ἡ Συνέλευσις ἐφωτίσθη νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Παρεδέχθη. Λοιπὸν ὁ Κ. Παπαμιχαλόπουλος προτείνει τὴν ἑξῆς προσθήκην.

§167ΜΙΛΗΣΗΣ. Κανεὶς, Κ. Πρόεδρε, δὲν ὡμίλησε κατὰ τῆς τροπολογίας, ἥτις ἔρχεται ν’ ἀναιρέσῃ διάταξιν τοῦ Συντάγματος. (θόρυβος). Δὲν ἑρμηνεύονται τοιουτοτρόπως τὰ Συντάγματα.

§168ΠΟΛΛΟΙ. Ἐφωτίσθη πλέον ἡ Συνέλευσις.

§169ΖΑΤΟΥΝΙΤΗΣ. Ἐὰν εὑρίσκῃ, Κ. Πρόεδρε, ὑποστήριξιν ἡ πρότασις τοῦ Κ. Παπαμιχαλοπούλου, νὰ ἐξακολουθήσῃ ἡ συζήτησις.

§170ΖΕΡΒΑΣ. Τὴν ὑποστηρίζω ἐγὼ, διότι θεωρῶ παράλογον νὰ δώσωμεν ὀπισθενεργὸν δύναμιν εἰς τὸν νόμον (θόρυβος).

§171ΜΙΛΗΣΗΣ. Ἀρχίζομεν παραβιάζοντες τὸ Σύνταγμα, καὶ δίδομεν εἰς τὸν λαὸν τὸ παράδειγμα τῆς καταπατήσεως.

§172ΠΟΛΛΟΙ. Ἐφωτίσθη πλέον ἡ Συνέλευσις.

§173ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν, Κύριοι, ἡ προτεινομένη προσθήκη ἔχει ὡς ἀκολούθως αʹ Ἐγκαταστημένος ἔν τινι δήμῳ τοῦ Κράτους, κατὰ τὸ ἄρθρον 70 τοῦ Συντάγματος, θεωρεῖται ὁ πρὸ διετίας ζητήσας τὴν ἐγγραφήν του ὡς δημότης κατὰ τοὺς καθεστῶτας Νόμους».

§174ΜΙΛΗΣΗΣ. Ζητῶ τὴν ἀνάγνωσιν τῶν πρακτικῶν τῆς Συνελεύσεως κατὰ τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ σχετικοῦ ἄρθρου τοῦ Συντάγματος.

§175ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αἱ συζητήσεις τοῦ Συντάγματος εἶναι πρόσφατοι· ὥστε, Κύριε Μίληση, πᾶς, ὅστις θεωρεῖ τὴν πρότασιν ἀντικειμένην εἰς τὸ Σύνταγμα, ἠμπορεῖ νὰ τὴν ἀποῤῥίψῃ.

§176ΣΑΡΙΠΟΛΟΣ. Προτείνω τὸ ἀπαράδεκτον τῆς προτάσεως τοῦ Κ. Παπαμιχαλοπούλου. Ὅτε ὁ Κ. Μίλησης κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ Συντάγματος ἔφερε τὴν πρότασιν, ἐγὼ τὴν ἐπολέμησα καὶ τὴν αὐτὴν ἔτι καὶ νῦν ἔχω γνώμην, ὅτι ὁ περιορισμὸς ὃν καθιέρωσεν ἡ Συνέλευσις ἀντίκειται εἴς τε τὸ ὀρθῶς ἐννοούμενον συμφέρον τῆς πολιτείας, εἰς τὸ δικαίωμα τοῦ πολίτου, ὅστις κεκτημένος τὴν Ἑλληνικὴν ἰθαγένειαν πρέπει καὶ ἐν οἱαδήποτε ἐκλογικῇ περιφερείᾳ νὰ ᾖ ἐκλόγιμος, καὶ τέλος εἰς τὸ δικαίωμα τοῦ ἐκλογέως νὰ ἐκλέγῃ ὁπουδήποτε εὑρίσκῃ τὸν ἱκανὸν νὰ ἐκπροσωπεύσῃ αὐτόν· οὐχ ἧττον ὅμως ἡ πρότασις ἔγινε ῥήτρα τοῦ Συντάγματος καὶ πρέπει νὰ ᾖναι τοῦ λοιποῦ διὰ πάντας σεβαστή.

§177ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀκούσατε πάλιν τὴν πρότασιν.

§178ΜΙΛΗΣΗΣ. Προτείνομεν τὸ ἀπαράδεκτον τῆς προτάσεως, Κ. Πρόεδρε, καὶ ἐπὶ τούτου πρέπει κατὰ πρῶτον νὰ ἐρωτήσητε τὴν Συνέλευσιν.

§179ΣΑΡΙΠΟΛΟΣ. Ὅταν, Κ. Πρόεδρε, προτείνηται τὸ ἀπαράδεκτον, καὶ τοῦτο προὔτεινα κᾀγὼ, πρέπει τὸ ἀπαράδεκτον νὰ ἔχῃ τὴν προτεραιότητα κατὰ τὴν ψηφοφορίαν.

§180ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι λοιπὸν, ὅτι ἡ πρότασις τοῦ Κ. Παπαμιχαλοπούλου εἶναι ἀπαράδεκτος, νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Παρεδέχθη τὸ ἀπαράδεκτον. —Προτείνεται, Κύριοι, ἡ ἀπάλειψις τοῦ βʹ. ἐδαφίου τοῦ συζητηθέντος ἄρθρου τὸ ὁποῖον λέγει: «νὰ κέκτηται ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ, ἀφ’ ἧς ἐκλέγεται ἀκίνητόν τινα ἰδιοκτησίαν.» (θόρυβος). Οἱ μὲν προτείνουσι τὴν διαγραφὴν, οἱ δὲ νὰ τεθῇ μόνον «ἰδιοκτησίαν τινά.» Θὰ ἐρωτήσω πρῶτον περὶ τῆς διαγραφῆς· οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀπάλειψιν τοῦ 2 τούτου §, νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται ὀλίγοι τινές). Ἀπεῤῥίφθη. — Οἱ παραδεχόμενοι νὰ τεθῇ «ἰδιοκτησίαν τινά» νὰ ἐγερθῶσιν· (ἀνίστανται ὀλίγοι τινές). Ἀπεῤῥίφθη. Τὸ ἄρθρον τῆς ἐπιτροπῆς ἔχει πράγματα, τὰ ὁποῖα ἀναφέρονται εἰς τὸ Σύνταγμα.

§181ΠΟΛΛΟΙ. Εἶναι περιττόν.

§182ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν ἀναγινώσκω τὸ ἄρθρον. «Ἄρθρον 4. Διὰ νὰ ἐκλεχθῇ τις Βουλευτὴς ἀπαιτεῖται, πλὴν τῶν ἐν τῷ ἄρθρῳ 70 τοῦ Συντάγματος ἰδιοτήτων. ά.) Νὰ μὴ ὑπάγηται εἴς τινα τῶν ἐν τῷ προηγουμένῳ ἄρθρῳ ἐξαιρέσεων. βʹ.) Νὰ κέκτηται ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ, ἀφ’ ἧς ἐκλέγεται, ἀκίνητόν τινα ἰδιοκτησίαν.» Οἱ παραδεχόμενοι νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Παρεδέχθη. Ἄρθρ. 5. Δὲν δύνανται νὰ ἐκλεχθῶσι Βουλευταὶ οἱ ἔμμισθοι δημόσιοι πολιτικοὶ ὑπάλληλοι, πλὴν ἐὰν παραιτηθῶσι τῆς θέσεως αὐτῶν δέκα καὶ πέντε τοὐλάχιστον ἡμέρας πρὸ τῆς ἐνάρξεως τῆς ψηφοφορίας, ἐὰν πρόκηται νὰ ἐκλεχθῶσιν ἐξ ἄλλης ἐπαρχίας παρὰ τὴν ἐν ᾗ ἐκτελοῦσι τὰ καθήκοντά των· ἐὰν δὲ πρόκηται νὰ ἐκλεχθῶσιν ἐκ τῆς αὐτῆς ἐπαρχίας, ἡ παραίτησις, ἢ παῦσις, ἢ ἡ μετάθεσις αὐτῶν ἀπὸ τῆς ἐπαρχίας ταύτης δέον νὰ γένηται πρὸ ἓξ μηνῶν πρὸ τῆς ἐκλογῆς· ἡ διάταξις αὕτη ἰσχύει καὶ ὡς πρὸς τοὺς ἐν ἐνεργείᾳ στρατιωτικοὺς, τοὺς ἐκλεγομένους ἀπὸ τῆς ἐπαρχίας, ἐν ᾗ ἐκτελοῦσι τὰ καθήκοντά των. Ὁ Κ. Παπαμιχαλόπουλος προτείνει τὴν ἑξῆς προσθήκην· «ἐπίσης δὲν δύνανται νὰ ἐκλεχθῶσι βουλευταὶ οἱ δήμαρχοι, ἐὰν δὲν παραιτηθῶσιν ἕνα μῆνα πρὸ τῆς ψηφοφορίας.

§183ΜΠΟΥΚΑΟΥΡΗΣ. Θὰ παρακαλέσω τὴν Συνέλευσιν νὰ προσέξῃ εἰς τὴν διάταξιν τῶν ἐν ἐνεργείᾳ στρατιωτικῶν. Νομίζω, ὅτι τὸ ἄρθρον τοῦτο προβλέπει διὰ τοὺς στρατιωτικοὺς ἐκείνους τοὺς διοικητὰς σωμάτων, τοὺς ἀρχηγούς.

§184ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι, ὄχι.

§185ΜΠΟΥΚΑΟΥΡΗΣ. Οὐχὶ δὲ καὶ διὰ τοὺς ὑποδεεστέρους ἀξιωματικούς, μὴ ἔχοντας σχέσιν καμμίαν μὲ τὰς λοιπὰς ἀρχάς.

§186ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι, ὄχι.

§187ΜΠΟΥΚΑΟΥΡΗΣ. Ἡ διάταξις αὕτη θέλει νὰ περιορίσῃ τοὺς ἀξιωματικοὺς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι διὰ τῆς ἐξουσίας των δύνανται νὰ ἐπηρεάσωσι τοὺς ἐκλογεῖς, καὶ ἔχει δίκαιον, ἀλλὰ βεβαίως διὰ τοὺς προϊσταμένους, ὄχι τοὺς ὑποδεεστέρους.

§188ΠΟΛΛΟΙ. Μπᾶ, μπᾶ.

§189ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Σᾶς παρακαλῶ, Κύριοι, καὶ πάλιν νὰ προσέξητε ὀλίγον εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ νόμου αὐτοῦ, διότι εἶναι σπουδαῖος, καὶ πρόκειται νὰ καθιερώσωμεν δικαιώματα. Ἔχετε λοιπὸν ὀλίγην ὑπομονὴν ν’ ἀκούσητε τὰς ἰδέας τοῦ ἑνὸς καὶ τοῦ ἄλλου, ὥστε ἐν γνώσει ν’ ἀποφανθῆτε. Ὅπως ὑπάρχει τὸ ἄρθρον συντεταγμένον, νομίζω, ὅτι εἶναι ἐλλειπὲς, διότι δι’ αὐτοῦ τοῦ ἄρθρου ἀπαγορεύεται εἰς τοὺς ἐμμίσθους ὑπαλλήλους νὰ ἐκλέγωνται, καὶ εἰς τοὺς δημάρχους· ἀλλ’ ἐπιβάλλετε τὴν ὑποχρέωσιν εἰς αὐτοὺς, ὅταν θέλωσι νὰ καταβῶσιν εἰς τὸν ἐκλογικὸν ἀγῶνα, νὰ παραιτῶνται 15 ἡμέρας πρὸ τῆς ἐκλογῆς. Πῶς ἐννοεῖ τὴν τροποποίησιν τὴν ὁποίαν φέρει τὸ σχέδιον; ἁπλῆ παραίτησις ἀρκεῖ εἰς τὸν ὑπάλληλον ἢ πρέπει νὰ γίνῃ δεκτὴ καὶ ἡ παραίτησίς του;

§190ΠΟΛΛΟΙ. Δεκτή.

§191ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Δεκτὴ βέβαια, ἀλλ’ ἐπειδὴ δὲν ὑπάρχει ῥητῶς ἐκπεφρασμένον εἰς τὸ σχέδιον, παρακαλῶ τὴν Συνέλευσιν νὰ δεχθῇ ὥστε νὰ τεθῇ ῥητῶς εἰς τὸν νόμον, διότι ἡ ἰδέα τῆς Συνελεύσεως εἶναι ὥστε οἱ ὑπάλληλοι νὰ κατέρχωνται εἰς τὸν ἐκλογικὸν ἀγῶνα, ὡς ἁπλοῖ πολῖται. Ἐκτὸς τούτου ἐὰν ὁ ὑπάλληλος δώσῃ τὴν παραίτησίν του, καὶ ἡ Κυβέρνησις τῷ εἴπῃ δὲν δέχομαι, τί θὰ γίνῃ τότε; Φρονῶ, ὅτι εἰς τοιαύτην περίστασιν ἐὰν ἐντὸς 8 ἡμερῶν ὁ ἁρμόδιος ὑπουργὸς δὲν κοινοποιήσῃ τὴν ἀποδοχὴν τῆς παραιτήσεως, ὁ ὑπάλληλος ἔχων τὴν ἀπόδειξιν, ὅτι παρῃτήθη δύναται νὰ ἐγκαταλείψῃ τὴν θέσιν του. Καθόσον ἀφορᾷ τοὺς δημάρχους νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ τεθῇ ἐντὸς τοῦ ἄρθρου, ὅτι αὐτοὶ πρέπει νὰ παραιτῶνται πρὸ ἑνὸς ἢ δύο μηνῶν καὶ νὰ γίνεται δεκτὴ ἡ παραίτησίς των.

§192ΖΕΡΒΑΣ. Κύριοι! Παρατηρήσατε εἰς τὸ περὶ δημάρχων, θὰ ἔλθωμεν εἰς μίαν ἀντίφασιν. Ἡ ὑπηρεσία τοῦ δημάρχου εἶναι ὑποχρεωτικὴ καὶ δὲν δύναται νὰ παραιτηθῇ εἰμὴ εἰς ὡρισμένας ἀπὸ τὸν νόμον περιστάσεις· ἑπομένως ἅμα ἀναδεχθῇ ἅπαξ τὴν θέσιν τοῦ δημάρχου φρονῶ, ὅτι δὲν δύνανται νὰ παραιτηθοῦν ὅσοι χαίρουν τὸ δικαίωμα δυνάμει τοῦ περὶ δήμων νόμου, οἱ ἄλλοι δὲν ἔχουν τὸ δικαίωμα οὔτε νὰ ἐκλεχθοῦν βουλευταί! Λοιπὸν προσέξατε πολὺ, μήπως καταστρέψητε μίαν σωτήριον διάταξιν, διότι εἰς ὅλα τὰ ἔθνη ἡ δημοτικὴ ὑπηρεσία εἶναι ὑποχρεωτικὴ καὶ δὲν δύναται κανεὶς νὰ παραιτηθῇ.

§193ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ (ὑπουργ. ἐσωτερικῶν). Κύριε πρόεδρε! Μίαν παρατήρησιν. Νομίζω, πῶς ὅλη ἡ Συνέλευσις θὰ ᾖναι σύμφωνος, ὥστε οἱ ὑπάλληλοι νὰ παραιτηθοῦν πρὸ 10, 15 ἡμερῶν· νομίζω ὅμως, καὶ ἐπ’ αὐτοῦ ἐπικαλοῦμαι τὴν προσοχὴν τῆς Συνελεύσεως, ὅτι αὐτὸς ὁ κανὼν μὲ αὐτὴν τὴν αὐστηρότητα δὲν πρέπει νὰ ἐφαρμοσθῇ καὶ ὡς πρὸς τοὺς καθηγητάς· ἔχει τὸ δικαίωμα τὸ Πανεπιστήμιον νὰ ἐκλέξῃ τὸν βουλευτήν του.

§194ΤΙΝΕΣ. Δὲν ἠξεύρομεν, θὰ ἔλθῃ ὁ καιρός.

§195ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Λέγουν πῶς θὰ ἔλθῃ ὁ καιρός· τοῦτο παραδέχομαι· ὅ,τι ὅμως παρατηρῶ, εἶναι νὰ ἐπιφυλαχθῇ καὶ εἰς ἡμᾶς τὸ δικαίωμα τότε νὰ τὸ συζητήσωμεν, νὰ μὴ εἴπουν πὼς εἶναι δικασμένον.

§196ΣΑΡΙΠΟΛΟΣ. Κ. Πρόεδρε! Νομίζω, ὅτι ὁ Κ. ὑπουργὸς δύναται νὰ δώσῃ τὴν διασάφισιν ἥτις εἶναι ἁπλουστάτη· τὸ σχέδιον λέγον, ὅτι ὀφείλουσι νὰ παραιτηθῶσι, δίδει εἰς αὐτοὺς ἓν δικαίωμα· ἐννοεῖται, ὅτι τὸ δικαίωμα τοῦτο δὲν δύναται νὰ ἐξαρτᾶται ἀπὸ ἀλλοτρίας θελήσεως, οἷα ἡ θέλησις τῆς Κυβερνήσεως. Λοιπὸν ὁ ὑπάλληλος ἐκεῖνος ὅστις παραιτεῖται αὐτόχρημα καὶ κατέρχεται εἰς τὸν ἐκλογικὸν ἀγῶνα· τῷ εἶναι δὲ ὅλως διόλου ἀδιάφορον, ἐὰν ἡ Κυβέρνησις παραδεχθῇ τὴν παραίτησίν του ἢ ὄχι· διότι ἄλλως, ἐὰν βάλετε, ὅτι πρέπει νὰ γείνῃ παραδεκτὴ ἡ παραίτησίς του, διότι ἡ Κυβέρνησις δυναμένη νὰ μὴ τὴν παραδεχθῇ, ἀποστερεῖ τὸν ὑπάλληλον τοῦ δεδομένου αὐτῷ παρὰ τοῦ νόμου δικαιώματος. Σαφὲς λοιπὸν εἶναι τὸ ἄρθρον καὶ εἰς ἀμφιβολίαν χώραν δὲν δίδει.

§197ΒΕΝΕΤΣΑΝΟΣ. Κύριοι! Ἐγὼ νομίζω, ὅτι διὰ τῶν διατάξεων τούτων θέλομεν περιέλθει εἰς ἕνα κυκεῶνα, δηλ. θὰ ἔλθῃ ὁ νόμος αὐτὸς εἰς σύγκρουσιν βεβαίαν πρὸς τὸ Σύνταγμα· ἐζήτησα τὸν λόγον καὶ εἰς τὸ προηγούμενον ἄρθρον· διότι παρετήρησα τῷ ὄντι, ὅτι ὕστερον ἀπὸ ἑρμηνείας, αἱ ὁποῖαι ἐδόθησαν ἀπὸ τὸν Κ. ὑπουργὸν τῶν ἐσωτερικῶν κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ Συντάγματος, ὁ ὁποῖος εἶπεν, ὅτι πάντες κατέρχονται εἰς τὸ στάδιον τοῦ ἐκλογικοῦ ἀγῶνος, δὲν συμβιβάζεται δὲ τότε μόνον ἡ ὑπηρεσία τοῦ βουλευτοῦ μὲ τὴν τοῦ ἐμμίσθου ὑπαλλήλου, μετὰ τὴν ἐκλογήν.

§198ΤΙΝΕΣ. Ὄχι· ἔχετε λάθος.

§199ΒΕΝΕΤΣΑΝΟΣ. Ἂς εἶναι. Τώρα γεννᾶται ἓν ἄλλο ζήτημα· Ἐδῶ λέγετε, ὅτι παύονται οἱ ὑπάλληλοι, λέγετε δὲ εἰς αὐτὴν τὴν κατηγορίαν τάσσετε καὶ τοὺς ἀξιωματικούς· οἱ ἀξιωματικοὶ παύονται;

§200ΜΠΟΥΚΑΟΥΡΗΣ. Τὸ σχέδιον λέγει μετατίθεται.

§201ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Συνέλευσις ἀρκεῖται εἰς τὰ λεχθέντα;

§202ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§203ΑΝΤ. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Κ. Πρόεδρε! Ἐκτὸς τοῦ περὶ δημάρχων, παρατηρῶ νὰ σημειωθῇ εἰς τὰ πρακτικὰ, ὅτι καθὼς ἡ Κυβέρνησις ὑποχρεοῦται νὰ παύῃ τὸν παραιτούμενον ὑπάλληλον πρὸ τῆς ἐνάρξεως τῆς ἐκλογῆς, νὰ ᾖναι ὑποχρεωτικὸν διὰ τὴν Κυβέρνησιν, καὶ νὰ μεταθέτῃ τὸν ἀξιωματικὸν ἐπὶ τῇ αἰτήσει του ἓξ μῆνας πρὸ τῆς ἐνάρξεως τῆς ἐκλογῆς ἀπὸ τὸν τόπον, εἰς τὸν ὁποῖον ἐνεργεῖ τὰ καθήκοντά του· διότι καὶ ἐπὶ τῇ ὑποθέσει, ὅτι ἐξασκῶ τὰ πολιτικά μου δικαιώματα ἐν Ἀθήναις, ἓξ μῆνας πρὸ τῆς ἐνάρξεως τῶν ἐκλογῶν, ζητῶ τὴν μετάθεσίν μου διὰ τὸν λόγον, ὅτι προσεχῶς θὰ ἐξασκήσω τὰ δικαιώματά μου εἰς ἄλλην ἐπαρχίαν πιθανὸν ἐκ προθέσεως ἡ κυβέρνησις νὰ μὴ ἐνεργήσῃ ἐγκαίρως τὴν μετάθεσίν μου, ὥστε μετὰ ἓξ μῆνας εἰς τὸν ἀγῶνα νὰ μοὶ παρουσιασθῇ ἡ ἔνστασις ὑπὸ τῶν ἀντιπάλων μου ὅτι ἐφρούρουν πρὸ 6 μηνῶν εἰς τὸν τόπον. Διὰ τοῦτο, διὰ νὰ μὴ παρουσιάζωνται τοιαῦται ἐνστάσεις, παρακαλῶ νὰ σημειωθῇ ῥητῶς εἰς τὰ πρακτικὰ, ὅτι, καθὼς ἡ κυβέρνησις ὀφείλει ὑποχρεωτικῶς νὰ δίδῃ τὴν παῦσιν εἰς τὸν παραιτούμενον ὑπάλληλον, νὰ μεταθέτῃ ὑποχρεωτικῶς καὶ τὸν ἀξιωματικὸν 6 μῆνας πρὸ τῆς ἐνάρξεως τῆς ἐκλογῆς.

§204ΒΑΛΤΙΝΟΣ. Καθόσον ἀφορᾶ τὴν ἀρχὴν τοῦ ζητήματος, τὸ ὁποῖον ὁ Κ. Μαυρομιχάλης ἀνέπτυξεν, εἶναι ἀρχὴ σωστὴ, ἀλλὰ δὲν ἠμποροῦμεν νὰ ὑποχρεώσωμεν τὴν Κυβέρνησιν πρὸ ἓξ μηνῶν νὰ μεταθέτῃ τοὺς ἀξιωματικούς, οὔτε ἐκ προοιμίων νὰ ὑποχρεόνωμεν ἕνα ἄνθρωπον, τοὐλάχιστον τὸν ἀξιωματικὸν πρὸ 6 μηνῶν νὰ σκεφθῇ, ἐὰν θὰ ἐκτεθῇ· μίαν προθεσμίαν ἑνὸς μηνὸς πρὸ τῶν ἐκλογῶν τὸ ἐννοῶ.

§205ΑΘ. Β. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Αὐτὸ εἶναι λελυμένον ἀπὸ τὸ Σύνταγμα, διότι λέγει, ὅτι λαμβάνει ὑποχρεωτικῶς 5½ μηνῶν ἄδειαν.

§206ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀρκεῖται ἡ Συνέλευσις εἰς τὰ λεχθέντα;

§207ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§208ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι, ὅτι ἐφωτίσθησαν, νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι). Παρεδέχθη. Προτείνεται, Κύριοι, ὑπὸ μὲν τοῦ Κ. Μπουκαούρη νὰ προστεθῇ, ὅτι ἡ διάταξις ἡ ἀφορῶσα τοὺς ἐν ἐνεργείᾳ ἀξιωματικοὺς ἐφαρμόζεται μόνον καὶ μόνον εἰς τοὺς διοικητάς. Οἱ παραδεχόμενοι παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν (οὐδεὶς ἐγείρεται). Ἀπεῤῥίφθη. Ζητεῖται δὲ ἡ προσθήκη τῶν ἑξῆς· «Οἱ δήμαρχοι, διὰ νὰ ἐκλεχθῶσι βουλευταί, ὀφείλουσι νὰ παραιτηθῶσιν ἕνα μῆνα πρὸ τῆς ἐνάρξεως τῆς ἐκλογῆς.»

§209ΖΕΡΒΑΣ. Προηγεῖται ἡ πρότασίς μου, ἡ ὁποία εἶναι γνωστοτέρα. Λέγω, ὅτι οἱ δήμαρχοι δὲν δύνανται νὰ παραιτηθῶσιν εἰμὴ εἰς ὡρισμένας ἀπὸ τὸν νόμον περιστάσεις.

§210ΤΙΝΕΣ. Ὄχι.

§211ΖΕΡΒΑΣ. Ὅλοι σεῖς εἶσθε δήμαρχοι.

§212ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν τοῦ Κ. Ζέρβα νὰ σηκωθῶσιν (οὐδεὶς ἐγείρεται). Ἀπεῤῥίφθη. Ὑπάρχει καὶ ἡ ἀκόλουθος προσθήκη. Ἡ παραδοχὴ τῶν παραιτήσεων τῶν ὑπαλλήλων καὶ τῶν δημάρχων δέον νὰ κοινοποιῶνται αὐτοῖς ἐντὸς ὀκτὼ ἡμερῶν ἀπὸ τῆς παραιτήσεως· παρελθούσης δὲ τῆς προθεσμίας ταύτης θεωροῦνται αὐτοδικαίως πεπαυμένοι»

§213ΑΝ. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Προσθέσετε τὴν διάταξιν, καθόσον ἀφορᾷ τοὺς ἀξιωματικούς (θόρυβος).

§214ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ, ὅτι ἡ Συνέλευσις παραδέχεται, ὅτι οἱ δήμαρχοι πρέπει νὰ παραιτῶνται, ἀλλ’ ὑπάρχει διαφορὰ ὡς πρὸς τὴν προθεσμίαν.

§215ΚΑΤΣΙΚΑΠΗΣ. Κύριοι!

§216ΠΟΛΛΟΙ. Κάτω, κάτω!

§217ΚΑΤΣΙΚΑΠΗΣ. Πρὸ 6 μηνῶν (θόρυβος).

§218ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐτελείωσεν ἡ συζήτησις. Ὁ Κ. Κατσικαπῆς λέγει πρὸ 6 μηνῶν, ἄλλοι πρὸ 3, ἄλλοι πρὸ 2, ἄλλοι πρὸ 1. Οἱ παραδεχόμενοι νὰ παραιτῶνται οἱ δήμαρχοι πρὸ 6 μηνῶν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἀπεῤῥίφθη. Οἱ παραδεχόμενοι νὰ παραιτῶνται πρὸ 3 μηνῶν νὰ ἐγερθῶσιν. (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Παρεδέχθη.

§219ΣΕΡΒΟΣ. Ἔχομεν δύο διατάξεις, Κύριοι, αἱ ὁποῖαι κάμνουν μεταξὺ των πάλην μεγίστην, ἔχομεν πάλην μεταξὺ ἄρθρου τοῦ Συντάγματος καὶ τοῦ προκειμένου. Ἐν περιπτώσει διαλύσεως τῆς Βουλῆς ἡ συγκάλεσις τῶν ἐκλογέων ἔχει νὰ γείνῃ ἐντὸς δύο μηνῶν, ἡ δὲ συγκάλεσις τῆς βουλῆς ἐντὸς τριῶν μηνῶν, σᾶς ἐρωτῶ, ἐὰν αὐτοὶ οἱ δήμαρχοι ἔχουν νὰ παραιτηθῶσι πρὸ τριῶν μηνῶν, πῶς θέλει γείνει τὸ τοιοῦτον;

§220ΤΙΝΕΣ. Ἂς μὴ γείνουν.

§221ΒΑΛΤΙΝΟΣ. Ἐν περιπτώσει διαλύσεως τῆς Βουλῆς ἀρκεῖ ἕνας μὴν. (θόρυβος).

§222ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διὰ νὰ οἰκονομηθῇ ἡ περίπτωσις αὕτη, προτείνεται νὰ προστεθῇ «ἐν περιπτώσει διαλύσεως τῆς Βουλῆς οἱ δήμαρχοι καὶ οἱ ὑπάλληλοι πρέπει νὰ παραιτῶνται 15 ἡμέρας ἀπὸ τῆς δημοσιεύσεως τοῦ περὶ διαλύσεως διατάγματος.» Οἱ παραδεχόμενοι τοῦτο νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι) Παρεδέχθη. Ὡς πρὸς τοὺς ἀξιωματικούς....

§223ΒΑΛΤΙΝΟΣ. Προτείνω ὡς προθεσμίας δι’ αὐτοὺς νὰ ἦναι αἱ αὐταὶ καθόσον ἀφορᾷ τὴν μετάθεσιν.

§224ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Αἱ προθεσμίαι διὰ τὴν μετάθεσιν καὶ τὴν παραίτησιν καὶ τῶν πολιτικῶν καὶ τῶν στρατιωτικῶν εἶναι αἱ αὐταί.

§225ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ τελευταῖον μέρος, Κύριοι, λέγει «Ἡ ἀποδοχὴ τῶν παραιτήσεων τῶν τε ὑπαλλήλων καὶ δημάρχων δέον νὰ κοινοποιῆται αὐτοῖς ἐντὸς 8 ἡμερῶν ἀπὸ τῆς παραιτήσεως, παρελθούσης δὲ τῆς προθεσμίας ταύτης, θεωροῦνται αὐτοδικαίως ὡς πεπαυμένοι.»

§226ΜΙΛΗΣΗΣ. Προτιμητέα εἶναι ἡ φράσις, «Θεωρεῖται ὡς γενομένη δεκτὴ ἡ παραίτησις.»

§227ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν νὰ τεθῇ, «παρελθούσης δὲ τῆς προθεσμίας ταύτης, θεωρεῖται ὡς δεκτὴ γενομένη ἡ παραίτησις.» Οἱ παραδεχόμενοι τοῦτο παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται πάντες). Παρεδέχθη. Ἀναγινώσκω τὸ ἄρθρον ὁλόκληρον «Δὲν δύνανται νὰ ἐκλεχθῶσι Βουλευταὶ οἱ ἔμμισθοι δημόσιοι ὑπάλληλοι, πρὶν, ἐὰν παραιτηθῶσι τῆς θέσεως αὑτῶν 15 τοὐλάστον ἡμέρας πρὸ τῆς ἐνάρξεως τῆς ψηφοφορίας, ἐὰν πρόκειται νὰ ἐκλεχθῶσιν ἐξ ἄλλης ἐπαρχίας, παρὰ ἐν ᾗ ἐκτελοῦσι τὰ καθήκοντά των. Ἐὰν δὲ πρόκηται νὰ ἐκλεχθῶσιν ἐκ τῆς αὐτῆς ἐπαρχίας, ἡ παραίτησις ἢ παῦσις ἢ μετάθεσις αὐτῶν ἀπὸ τῆς ἐπαρχίας ταύτης δέον νὰ γίνηται ἓξ μῆνας πρὸ τῆς ἐκλογῆς. Ἡ τελευταία αὕτη διάταξις ἰσχύει καὶ ὡς πρὸς τοὺς ἐν ἐνεργείᾳ ἀξιωματικοὺς, τοὺς ἐκλεγομένους ὑπὸ τῆς ἐπαρχίας, ἐν ᾗ ἐκτελοῦσι τὰ καθήκοντά των. Οἱ Δήμαρχοι διὰ νὰ ἐκλεχθῶσι Βουλευταὶ ὀφείλουσι νὰ παραιτηθῶσι 3 μῆνας πρὸ τῆς ἐνάρξεως τῶν ἐκλογῶν. Ἡ ἀποδοχὴ τῶν παραιτήσεων τῶν τε ὑπαλλήλων.

§228ΤΙΝΕΣ. Τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων. (θόρυβος)....

§229ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τῶν τε ὑπαλλήλων, τῶν Δημάρχων καὶ τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων.

§230ΤΙΝΕΣ. Καὶ ἡ μετάθεσις τῶν ἀξιωματικῶν (θόρυβος).

§231ΠΟΛΛΟΙ. Αὔριον νὰ συντάξωμεν τὸ ἄρθρον. Διαλύεται ἡ συνεδρίασις ὥρα 5 παρὰ ¼.

Ὁ Πρόεδρος

Ι. Λ. ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ.

Οἱ Γραμματεῖς Α. Ζατουνίτης. Ν. Κατσικαπῆς.