1864.09.28

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 329.

Τῆς 28 Σεπτεμβρίου 1864.

(Δευτέρα)

Μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν τοῦ ὀνομαστικοῦ Καταλόγου, εὑρεθείσης πλήρους τῆς Συνελεύσεως, ἀνεγνώσθησαν τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως.

§1ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ. Παρατηρῶ, ὅτι δὲν ἐξάγω κανὲν νόημα. Ὅταν ἔκαμε λόγον περὶ τῆς ζημίας ἡ ὁποία θὰ προέλθῃ ὡς πρὸς τὰ φορολογικὰ ὁ Κ. Κουμουνδοῦρος, ἀπήντησεν ὁ Κύριος Καλός. Ἑπομένως ἐλάλησε καὶ ὁ Κ. Δεληγεώργης· ἐγὼ εἶπον, ὅτι ἔχομεν τὸ τρίτον ζήτημα περὶ τῶν ἐξαιρέσεων, ἐκεῖ ἠμποροῦν νὰ εἰπωθοῦν αὐτὰ, καὶ μεταβῶμεν ὕστερον εἰς ἄλλο.

§2ΣΑΡΑΒΑΣ. Κ. Πρόεδρε, νὰ ἀναπτύξωσιν ὡρισμένως κατὰ τί εἶναι ἐσφαλμένα τὰ πρακτικὰ διὰ νὰ ἀπαντήσωμεν.

§3ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Κατὰ τὴν παρελθοῦσαν συνεδρίασιν, Κύριοι, ἐπρόκειτο νὰ συζητηθῶσιν ὅλαι αἱ ὑποβληθεῖσαι καὶ τυπωθεῖσαι προτάσεις περὶ τῆς ἀφομοιώσεως· ἐσυζητήθησαν δὲ αὗται ἐντὸς τριῶν, τεσσάρων συνεδριάσεων, καὶ ἀνεπτύχθησαν διὰ μακρῶν. Ἡ Συνέλευσις τότε ἐθεώρησε περαιωμένην τὴν συζήτησιν ἐπὶ τῆς οὐσίας, καὶ ἀπεφάνθη, ὅτι ἐφωτίσθη. Ἀλλὰ καθὼς καὶ ἄλλοτε εἴχομεν κάμει καὶ ἐπὶ ζητημάτων τοῦ Συντάγματος, καὶ ἐπὶ ζητημάτων ἄλλων προτάσεων, ὅταν πολλαὶ τοιαῦται συνεσωρεύοντο εἰς τὸ Γραφεῖον, ὁ Κ. Πρόεδρος παρετήρησεν, ὅτι δύνανται οἱ εἰσαγαγόντες αὐτὰς νὰ τὰς συγχωνεύσωσιν εἰς μίαν· ἀλλὰ καὶ τοῦτο ἀπεδείχθη ὅτι ἦτο ἀδύνατον· τότε ὁ Κ. Πρόεδρος ἀπεφάνθη οὕτω πῶς· Κύριοι, δυνάμεθα ἐξ ὅλων τῶν προτάσεων νὰ ἐξάξωμεν γενικὰς ἀρχὰς, αἱ ὁποῖαι νὰ συμβιβάσουν ὅλους ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι τὰς εἰσήγαγον· ἐξήγαγεν ὅθεν τὰς ἀκολούθους τρεῖς ἀρχὰς ἀ.) τὴν ἀρχὴν τῆς ἀπολύτου ἀφομοιώσεως βʹ.) τὴν ἀρχὴν τοῦ χρονικοῦ διαστήματος, καθ’ ὃ θέλει ἐφαρμοσθῆ εἰς Ἑπτάνησον ἡ Ἑλληνικὴ Νομοθεσία καὶ γʹ.) τὴν ἀρχὴν τῶν ἐξαιρέσεων ἀπολύτως, ἄνευ παρατηρήσεως οὐδεμιᾶς· ἐψηφοφορήθη τὸ πρῶτον θέμα, καὶ παμψηφεὶ ἡ Συνέλευσις ἀπεφάσισεν, ὅτι μία Νομοθεσία θὰ διέπῃ τοὺς δύω λαοὺς, ἤτοι δι’ αὐτῆς ἐλύθη καθόλου τὸ ζήτημα τῆς ἀφομοιώσεως. Δεύτερον ἐτέθη τὸ ζήτημα τοῦ προσδιορισμοῦ τῆς χρονολογίας, καὶ μολονότι ὁ Κ. Πρόεδρος ἔμελλε νὰ θέσῃ τὴν ἀνωτέρω πρότασιν τῆς 15 8βρίου, ἐσιώπησαν οἱ εἰσαγαγόντες τὴν πρότασιν ταύτην.

§4ΒΡΑΤΣΑΝΟΣ. Ὁ Κ. Κωνσταντᾶς εἶπεν, ὅτι συγχωνεύει τὴν πρότασίν του.

§5ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Ἐγὼ ὅμως, ὁ ὁποῖος εἶχον συνυπογράψει τὴν πρότασιν ἐκείνην, ἐσιώπησα. Παρεδέχθη λοιπὸν νὰ τεθῇ εἰς ψηφοφορίαν ἡ ἀρχὴ τῆς 1 Ἰανουαρίου τοῦ ἑπομένου ἔτους· ἐντὸς δὲ τῆς προθεσμίας ταύτης ἐθεωρήθη, ὅτι ἠδύναντο νὰ παρουσιασθῶσιν αἱ τυχὸν γενόμεναι ἐξαιρέσεις. Εἰς τὸ τρίτον ζήτημα, τὸ περὶ ἐξαιρέσεων ἐψηφοφορήθη ἡ ἀρχὴ τοῦ προσδιορισμοῦ τοῦ χρόνου, καὶ ἐψηφίσθη διὰ μεγάλης πλειονοψηφίας. Ἦλθε κατόπιν ἡ ἀρχὴ τῶν ἀορίστων ἐξαιρέσεων. Τί ἠννόει ἡ Συνέλευσις μὲ τοῦτο; Ἠννόει ἆρά γε τὸν ἰσχυρισμὸν τῆς ὁμιλίας τοῦ Κυρίου ὑπουργοῦ τῶν ἐσωτερικῶν, ὁ ὁποῖος εἶπε, (καθόσον ἐνθυμοῦμαι, διότι ἤμην πλησίον καθήμενος,) «διὰ νὰ προφυλάξωμεν τὰ δικαιώματα τοῦ δημοσίου, σᾶς παρατηρῶ, ὅτι ἐὰν θέσητε τὴν χρονολογίαν τῆς πρώτης Ἰανουαρίου, θὰ ζημιωθῇ τὸ δημόσιον οὐσιωδῶς· διότι ἡ ἐξαγωγὴ τοῦ ἐλαίου τῆς ἐφετεινῆς ἐσοδείας γίνεται μέχρι τῆς πρώτης Ἰουλίου τοῦ ἐρχομένου ἔτους, καὶ τὸ δημόσιον ζημιοῦται». Παρετήρησε τότε ἄλλος, ὅτι ἡ ἀρχὴ αὕτη δύναται νὰ τεθῇ εἰς τὰς ἐξαιρέσεις, καὶ ὅτι εἶναι μία ἀπὸ τὰς οὐσιώδεις ἐξαιρέσεις, αἱ ὁποῖαι μέλλουσι νὰ γίνουν· ἀλλ’ ὑποτεθείσθω, ὅτι ὑπῆρχον καὶ ἄλλαι· π. χ. τοῦ σωφρονιστηρίου τῆς Κερκύρας, τὸ ὁποῖον ἡμεῖς δὲν ἔχομεν, καὶ περὶ τοῦ ὁποίου ὑπάρχει ἰδιαίτερος Νόμος, ἀλλὰ δὲν ὡρίσθη ποίου εἴδους περὶ τούτου ἀπῄτουν ἐξαίρεσιν. Παρεδέχθημεν ὅθεν τὴν ἀρχὴν ἀπολύτως χωρὶς νὰ δοθῇ εἰς αὐτὴν οὐδεμία ἐξήγησις περὶ τῶν καθέκαστα.

§6ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§7ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Παρεδέχθη ἡ Συνέλευσις ἀπὸ τῆς 1 Ἰανουαρίου νὰ τεθῇ εἰς ἐνέργειαν ὁ Ἑλληνικὸς νόμος. Παρεδέχθη πρὸς τούτοις καὶ τὴν πληροφορίαν τοῦ ὑπουργοῦ.

§8ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§9ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Ἐπιμένετε, ὅτι δὲν τὴν παρεδέχθη, ἀλλὰ τότε ἤκουσε τὴν πρότασιν τοῦ ὑπουργοῦ, ὁ ὁποῖος εἶπεν, ὅτι ζημιοῦται οὐσιωδῶς τὸ δημόσιον ταμεῖον, ἐὰν τεθῇ ἡ ἀρχὴ αὕτη, καὶ πρέπει νὰ τεθῇ εἰς τὰς ἐξαιρέσεις. Πᾶν δ’ ὅ,τι ἐτέθη περισσότερον ἀπὸ τοῦτο εἰς τὰ πρακτικὰ εἶναι πρόσθετον.

§10ΒΡΑΤΣΑΝΟΣ. Ἐνθυμεῖσθε, ὅτι ὁ Κ. Πρόεδρος, καθόσον ἀφορᾷ τὰς ἐξαιρέσεις, διετύπωσε τὸ ζήτημα οὕτω. «Παραδέχεται ἡ Συνέλευσις τὴν ἀρχὴν τῶν ἐξαιρέσεων;»

§11ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ νὰ ἀκούσητε τί εἶπον ἐγὼ, ὅτε ὑπέβαλον τὰ ζητήματα κατὰ πρῶτον εἰς τὴν Συνέλευσιν. «Κατὰ τὴν κρίσιν μου, τρία εἶναι τὰ γενικὰ ζητήματα, τὰ ὁποῖα ὀφείλει κατὰ πρῶτον ἡ Συνέλευσις νὰ λύσῃ, πρὶν ἢ ἀποφανθῇ ἂν πρέπει ἢ ὄχι νὰ προβῇ εἰς περαιτέρω συζήτησιν. Τὰ ζητήματα ταῦτα εἶναι τὰ ἑξῆς· πρῶτον ἡ ἀρχὴ τῆς ἀφομοιώσεως, ὅτι μία καὶ ἡ αὐτὴ νομοθεσία θέλει διέπει τοὺς δύο λαούς· δεύτερον, ἀπὸ ποίας ἐποχῆς πρέπει ἡ Ἑλληνικὴ νομοθεσία νὰ ἐφαρμοσθῇ εἰς τὴν Ἑπτάνησον, τρίτον, παραδέχεται ἡ Συνέλευσις τὴν ἀρχὴν τῶν ἐξαιρέσεων; ἂν ἡ Συνέλευσις λύσῃ καταφατικῶς τὸ πρῶτον, θὰ μεταβῶμεν εἰς τὸ δεύτερον· ἂν λύσῃ καταφατικῶς τὸ δεύτερον, τότε ἐρχόμεθα εἰς τὸ τρίτον, τοῦ ὁποίου ψηφίζομεν μόνον τὴν ἀρχὴν, διότι μετὰ ταῦτα ἐπέρχεται ἀνάγκη συζητήσεως».

§12ΤΙΝΕΣ (ἀριστερόθεν). Ὄχι.

§13ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ δὲν βλέπω νὰ διαφωνοῦν.

§14ΣΑΡΑΒΑΣ. Νὰ μᾶς εἴπωσιν ὡρισμένην διαφωνίαν.

§15ΣΠ. ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ. Καθόσον ἐνθυμοῦμαι, Κύριοι, ὡς πρὸς τὴν ἀφομοίωσιν κανεὶς δὲν ἦτο ἐναντίος, ἐπίσης καὶ ὡς πρὸς τὸν χρόνον. Ὁ Κ. ὑπουργὸς μόνον τῶν ἐσωτερικῶν σᾶς εἶπεν, «ὅτι, Κύριοι, δὲν εἴμεθα ἐναντίοι εἰς τὴν ἀφομοίωσιν, καὶ μὴ νομίζετε, ὅτι τὴν κάμνομεν πιεζόμενοι. Μίαν μόνον ἀντίῤῥησιν ἔχω».....

§16ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Μίαν μόνον ὄχι.

§17ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ. Μάλιστα. Τὴν ἀντίῤῥησιν ἐκείνην ἐπὶ τῆς ὁποίας περιεστράφη κυρίως ὅλη ἡ συζήτησις. Καὶ ἂν παρατηρήσητε ἀπ’ ἀρχῆς ἕως τέλους τὰ πρακτικὰ, θέλετε εὕρει, ὅτι ὅλοι οἱ τελευταῖοι μάλιστα ἀγορεύσαντες δὲν ἐνησχολήθησαν παρὰ εἰς τὸ οἰκονομικὸν μέρος, ὁ δὲ ὑπουργὸς τῶν ἐσωτερικῶν σᾶς εἶπεν, ὅτι προσέξατε, μὴ τρέχετε, διότι ἐὰν βαδίσητε ταχέως, θέλετε βλάψει πολὺ τὰ συμφέροντα τοῦ δημοσίου· ἔχετε ὑπ’ ὄψιν τὸν ἑλληνικὸν φόρον· θέλετε φέρει μεγάλην ζημίαν εἰς τὸ δημόσιον καταργοῦντες τὴν ὑπάρχουσαν νομοθεσίαν ἐν Ἑπτανήσῳ περὶ τῆς φορολογίας τοῦ ἐλαίου, καὶ ἑπομένως πρὶν ἢ προέλθητε εἰς ἀπόφασιν περὶ τῆς ἀφομοιώσεως, ἐπιθυμῶ νὰ ὁμιλήσω περὶ τούτου.» Ταῦτα εἶπεν ὁ ὑπουργὸς τῶν ἐσωτερικῶν, ἡ δὲ Συνέλευσις ἀπήντησε τότε, ὅτι δύναται νὰ ἐπιφυλαχθῇ νὰ ὁμιλήσῃ μετὰ ταῦτα. Καὶ πραγματικῶς, ὅταν ἐτελείωσε τὸ ζήτημα τῆς ἀφομοιώσεως, ὅταν ἐψηφίσθη ὁ χρόνος, κατὰ τὸν ὁποῖον ἔμελλε νὰ ἔμβῃ εἰς ἐνέργειαν, ἦλθεν ὁ ὑπουργὸς τῶν ἐσωτερικῶν νὰ ἀναπτύξῃ μόνον αὐτὸ τὸ ἀντικείμενον.

§18ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ ΚΑΙ ΠΟΛΛΟΙ ΕΤΕΡΟΙ. Ὄχι.

§19ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ. Τί εἶπεν ἡ Συνέλευσις; Κύριε, δύνασθε μετὰ ταῦτα νὰ συζητήσητε τὸ ζήτημα αὐτὸ, καὶ μάλιστα ἐπὶ τοῦ ἐλαίου ἐπὶ τοῦ ὁποίου ἰδίως ἐπεστήθη ἡ μεγαλειτέρα προσοχὴ τῆς Συνελεύσεως. Καὶ ἄλλως, Κύριοι, ποίαν ἐξαίρεσιν εἶχον πλέον νὰ εἴπουν; Ἦτο ὁ λόγος περὶ τροποποιήσεως τῆς Νομοθεσίας, αὐτὸ δὲν ἀνῆκε πλέον εἰς τὰς ἐξαιρέσεις· εἶναι μία νομοθεσία ἡ ὁποία θὰ ἐφαρμοσθῇ καὶ ἐδῶ καὶ εἰς τὴν Ἑπτάνησον. Ἤθελησαν μόνον νὰ παρατείνουν· διότι, ἐὰν θελήσητε ἀπὸ τοῦδε νὰ ἐφαρμόσητε τὴν Ἑλληνικήν σας φορολογίαν εἰς τὴν Ἑπτάνησον, ἀντὶ νὰ ὠφεληθῆτε θέλετε βλάψει, ἑπομένως ἡ ἐξέτασις δὲν περιστρέφεται, παρὰ μόνον εἰς τὸ ἀντικείμενον τὸ ψηφισθησόμενον.

§20ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ (ὑπουργὸς ἐσωτερικῶν). Κύριοι, ἐγὼ διαφωνῶ, καὶ αὔριον, ὅταν ἐλπίζω νὰ τελειώσῃ αὐτὸ τὸ ζήτημα, θέλω ἐξηγήσει εἰς τί διαφωνῶ, καὶ ποῖα μέρη τῆς νομοθεσίας, νομίζω, ὅτι δὲν ἠμποροῦν νὰ ἐφαρμοσθοῦν ἀμέσως. Λοιπὸν ὅταν χθὲς ἐπεψηφίσθη παμψηφεὶ τὸ ζήτημα τῆς ἀφομοιώσεως, καὶ ἦλθε τὸ ζήτημα τοῦ χρόνου, ἐγὼ εἶχον αὐτὴν τὴν ἰδέαν· πρὶν ἐπιψηφισθῇ τὸ ζήτημα τοῦ χρόνου ἔλαβον τὸν λόγον, σκοπεύων νὰ προτείνω, ὅτι μερικοὶ νόμοι, οἱ δεῖνα καὶ δεῖνα, νομίζω πῶς δὲν εἶναι καλὸν νὰ ἐφαρμοσθῶσιν ἀπὸ τὴν ά. Ἰανουαρίου, καὶ ἤρχισα λαλῶν περὶ τοῦ ἐλαίου, καὶ ἤθελον ἐξακολουθήσει. Ὁ Κ. Καλλιφρονᾶς, Χρηστόπουλος, Θεοχάρης, Καλὸς, μοὶ εἶπον, ὅτι τώρα δὲν εἶναι καιρός· ἔρχεται ἡ ἀρχὴ τῶν ἐξαιρέσεων κατόπιν, καὶ ἐκεῖ θὰ ἴδωμεν τί θὰ ἀποφασίσωμεν. Σήμερον ἀποφασίζομεν ἀπὸ ποίας στιγμῆς ἡ Ἑλληνικὴ νομοθεσία ἔχει πλήρη ἐφαρμογὴν καὶ εἰς τὴν Ἑπτάνησον, ἐξαιροῦνται αἱ δεῖναι περιστάσεις, τὰς ὁποίας θὰ κανονίσωμεν. Λοιπὸν αὐτὸ ἔμεινε, Κύριοι, νὰ συζητηθῇ καὶ νὰ ἀποφασισθῇ.

§21ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Παρεδέχθη ἡ ἀρχὴ ἀπολύτως τῶν ἐξαιρέσεων καὶ οὕτω θὰ τεθῇ.

§22ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Πολὺ πλανᾶσθε. Ἡ ἀρχὴ, Κύριε Πρόεδρε, τοῦ προσδιορισμοῦ τοῦ χρόνου, δὲν ἤθελε παραδεχθῆ, οὔτε ἤθελε ὑποστηριχθῆ, ἐὰν δὲν συνωδεύετο, ὅτι συγχρόνως ἔπρεπε νὰ καθιερωθῶσι καὶ ἐξαιρέσεις.

§23ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα (θόρυβος ἐξ ἀριστερῶν).

§24ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἐννοούσαμεν, Κύριοι, καὶ ἐννοοῦμεν, καὶ οὕτω τὰ ἐννοήσατε καὶ σεῖς, ὅτι θὰ ἐπέλθῃ ἓν ψήφισμα, τὸ ὁποῖον θέλει εἶσθαι πλῆρες τότε μόνον καὶ θέλει ἐκτελεσθῆ, ὅταν αὐτὸ τὸ ψήφισμα φέρῃ ἀφομοίωσιν γενικὴν διὰ τὸν νόμον δεῖνα, ὑποθέτω τὸ σωφρονιστήριον· τότε ἡ ἀφομοίωσις ἀρχίζει ἀντὶ ἀπὸ 1 Ἰανουαρίου, ἀπὸ 1 Μαρτίου, ἀπὸ 1 Ἀπριλίου. Καὶ ὅτι, Κύριοι, αὐτὴ ἦτο ἡ ἔννοια καὶ αὐτῶν, οἱ ὁποῖοι ἴσως σήμερον μετενόησαν, φέρω ὡς ἀπόδειξιν τὴν ὁμιλίαν τοῦ ἰδίου Δεληγεώργη. Εἶπε· «Κύριοι, τί ζητοῦν; ζητοῦν ἀπὸ αὐτὸν τὸν νόμον νὰ ἀφαιρέσουν μερικὰς προθεσμίας· δὲν εἴμεθα διαφωνοῦντες». Λοιπὸν καὶ ὁ Κ. Δεληγεώργης ἀκόμη ἐννοοῦσεν, ὅτι αὐτὸς ὁ νόμος ἐμπεριέχει καὶ τὰς ἐξαιρέσεις ἀναντιῤῥήτως, διότι ἤθελεν εἶσθαι μωρία νὰ παραδεχθῶμεν τὸ ἐναντίον. Τί θὰ εἰπῇ, ὅτι παραδεχόμεθα ἀφομοίωσιν ἀμέσως καὶ κατόπιν νὰ τροποποιήσωμεν; ὄχι, Κύριοι, προκαλῶ νὰ ἀναγνώσητε ὅλας τὰς τροπολογίας, αἱ ὁποῖαι παρουσιάσθησαν, ὑπάρχει καμμία τροπολογία, ἡ ὁποία δὲν καθιεροῖ τὴν ἀρχὴν τῶν ἐξαιρέσεων; Λοιπὸν ἡ ἀπόφασις, ἡ ὁποία ἐλήφθη καὶ ἐπρόκειτο νὰ ληφθῇ, ἦτο, ὅτι ἀναγνωρίζομεν ὡς ἔναρξιν τῆς ἀφομοιώσεως τὸν Ἰανουάριον, ὑπὸ τὰς ἐξαιρέσεις, τὰς ὁποίας συγχρόνως θέλομεν ψηφίσει. Δι’ αὐτὸ νομίζω, ὅτι τὰ πρακτικὰ ἔχουν λίαν καλῶς.

§25ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§26ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπαναφέρω εἰς τὴν μνήμην τῆς Συνελεύσεως, ὅτι, ὅταν ἐπρόκειτο νὰ θέσω τὰ ζητήματα, ἐξηγήθην ῥητῶς, εἶπον, ὅτι παραδεχομένου καὶ τοῦ τρίτου ζητήματος, τουτέστι τῆς ἀρχῆς τῶν ἐξαιρέσεων, ἕπεται ἀναγκαίως μία μικρὰ συζήτησις, ὡς πρὸς τὰς προταθείσας ἐξαιρέσεις, καὶ δὲν ἠδυνάμην νὰ μὴ κάμω τὴν τοιαύτην ἐξήγησιν, ἀφοῦ εἶχον ἀνὰ χεῖράς μου προτάσεις προερχομένας ἀπὸ διαφόρους πληρεξουσίους, προτάσεις, αἱ ὁποῖαι περιεῖχον, ἡ μὲν τὴν ἐξαίρεσιν, ὡς πρὸς τὸ φορολογικὸν σύστημα, αἱ ἄλλαι, ὡς πρὸς τὸν κώδηκα, αἱ ἄλλαι ὡς πρὸς τὸ φρενοκομεῖον, αἱ ἄλλαι, ὡς πρὸς τὸ δεῖνα καὶ δεῖνα ἀντικείμενον. Διὰ τί, Κύριοι, ἐπροκάλεσα ψηφοφορίαν, ὡς πρὸς τὴν ἀρχὴν τῆς ἐξαιρέσεως; διότι εἶπον, ὅτι πρὶν ἢ προκαλέσω ψηφοφορίαν τῆς Συνελεύσεως περὶ τοῦ, ἐὰν παραδέχηται, ἢ ὄχι, ἐξαιρέσεις, ἔπρεπε νὰ τὴν ἐρωτήσω ἐὰν παραδέχεται τὴν ἀρχὴν τῶν ἐξαιρέσεων. Ἀφοῦ δὲ παραδεχθῇ τὴν ἀρχὴν ταύτην, ἕπεται ἀναγκαίως, ὅτι θὰ ψηφοφορήσῃ ἐπὶ τῶν ἐξαιρέσεων ἐκείνων, αἱ ὁποῖαι ἐπροτάθησαν. Τί σᾶς εἶπον δὲ πρὶν ἐγκαταλείψω τὴν θέσιν; Μόλις ἀπήγγειλα τὸ ἀποτέλεσμα, ὡς πρὸς τὸ τρίτον ζήτημα, ὁ Κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν κατέλαβε τὸ βῆμα διὰ νὰ ἐξηγηθῇ ἐπὶ τῶν ἐξαιρέσεων· τότε προὐκάλεσα μίαν διακοπὴν τῆς συνεδριάσεως, διότι εἶδον, ὅτι ἡ Συνέλευσις ἀμέσως ᾐσθάνθη τὴν ἀνάγκην νὰ ἔλθῃ εἰς μίαν συνεννόησιν καθ’ ὅσον ἀποβλέπει τὰς ἐξαιρέσεις, ἀλλὰ πρὶν ἢ ἐγκαταλείψω τὴν θέσιν μου σᾶς εἶπον, Κύριοι, ἐπειδὴ πρόκειται νὰ ἀποφανθῆτε ἐπὶ τῶν ἐξαιρέσεων, καὶ ἐπειδὴ δὲν ἔχομεν τὸν καιρὸν νὰ προβῶμεν εἰς μίαν ἀπόφασιν, δι’ αὐτὸ εἶναι καλὸν νὰ διαλυθῇ ἡ συνεδρίασις, διὰ νὰ λάβητε τὸν καιρὸν κατὰ τὴν αὔριον καὶ μεθαύριον νὰ συνεννοηθῆτε περὶ τῶν ἐξαιρέσεων.

§27ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι, ἐπειδὴ ὁ Κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν μὲ ἀνέφερε, χρεωστῶ νὰ εἴπω εἰς τὴν Συνέλευσιν, ὅτι πραγματικῶς, ὅτε ὁ Κ. Κουμουνδοῦρος ἀπὸ τῆς θέσεώς του ἔκαμε λόγον περὶ τῶν ἐξαιρέσεων καὶ ἰδίως περὶ τοῦ φορολογικοῦ συστήματος ἐγὼ καί τινες ἄλλοι εἴπομεν, ὅτι δὲν ἔχομεν ἀντιῤῥήσεις καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὰς ἐξαιρέσεις, ἀλλὰ τὰς ἐξαιρέσεις ἐκείνας τὰς στηριζομένας ἐπὶ τῆς ἰσότητος ἀμφοτέρων τῶν λαῶν· διότι ἡ πάλη ὅλη δὲν ἦτο νομίζω, ἐὰν πρέπει νὰ γίνῃ πάντοτε ἐφαρμογὴ τῆς νομοθεσίας καὶ ἀπὸ ποῖον χρόνον, ἀλλ’ ἐὰν αἱ ἐξαιρέσεις τὰς ὁποίας ζητοῦν τινες πρέπει νὰ στηρίζωνται εἰς τὴν ἰσότητα ἀμφοτέρων τῶν λαῶν ἢ νὰ ὑπάρχουν ἰδιαίτερα προνόμια διὰ τοὺς Ἑπτανησίους· τώρα περὶ τούτου δὲν ὑπῆρξε φιλονεικία, καὶ ἐγὼ λέγω, ὅτι προκειμένου λόγου νὰ ψηφίσῃ ἡ Συνέλευσις ἐξαιρέσεις, ἐγὼ εἶμαι ὑπὲρ τῶν ἐξαιρέσεων ἐκείνων τῶν στηριζομένων πάντοτε εἰς τὴν ἰσότητα (θόρυβος).

§28ΚΟΣΟΝΑΚΟΣ. Θέλετε νὰ παρέλθῃ καὶ αὕτη ἡ ἡμέρα.... (θόρυβος).

§29ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Παρατηρῶ εἰς τὸν φίλον μου τὸν Κ. Κοσσονάκον, ὅτι ματαίως φωνάζει· δὲν ἔχει δίκαιον, διότι ἐγὼ τὸν διαβεβαιῶ, ὅτι ἀπὸ τῆς προχθές, τὸ Σάββατον ἴσως, ἡ θέσις, τὴν ὁποίαν ἤθελον νὰ δώσουν τινὲς εἰς τὴν ἀντιπολίτευσιν ἤλλαξε καὶ μετέβη εἰς ἄλλους. Ἐγὼ λέγω, καὶ τὸ λέγω ἐξ ὀνόματος ὅλης τῆς ἀντιπολιτεύσεως, ὅτι ἐπιθυμοῦμεν μίαν ὥραν ἀρχήτερα νὰ τελειώσῃ ἡ Συνέλευσις καὶ νὰ μεταβῶμεν εἰς τὰς ἐπαρχίας μας.

§30ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§31ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Θέλομεν ὅμως καὶ πιστεύω, ὅτι καὶ σεῖς τὸ θέλετε, καὶ εἴμεθα σύμφωνοι νὰ συζητήσωμεν εἰς τὸ τέλος τοὺς ἐκλογικοὺς νόμους, νὰ συζητήσωμεν τοὺς νόμους ἀφοσιώσεως (γέλωτες) ἔκαμα λάθος, Κύριοι, μὲ συγχωρεῖτε, ἠξεύρετε διατί; διότι βλέπω ἀφοσιωμένους εἰς τὴν ἀφομοίωσιν (θόρυβος)· δὲν ὑπάρχει ἀμφισβήτησις μεταξύ μας, καθόσον ἀφορᾷ καὶ τὴν ἀρχὴν τῆς ἀφομοιώσεως καὶ τὸν χρόνον· ὅλη ἡ πάλη ἦλθε καθόσον ἀφορᾷ τὰς ἐξαιρέσεις, καὶ δι’ αὐτὸ λέγω, καὶ πιστεύω, πολλοὶ τῶν φίλων μας, ὅτι δὲν εἴμεθα ἐναντίοι νὰ δεχθῶμεν ἐξαιρέσεις τινάς, πάντοτε ὅμως στηριζομένας εἰς τὴν ἰσότητα, ἀλλ’ αἱ ἐξαιρέσεις αὗται νὰ συζητηθῶσι. Τώρα, Κύριοι, νὰ πιστεύσω ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον χθὲς εἶπεν εἷς τῶν Κ. Ἑπτανησίων, καὶ τὸ εἶπε καὶ ὁ Κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅτι τὸ ψήφισμα θὰ γίνῃ μὲ τὰς ἐξαιρέσεις, καὶ δὲν θὰ ἐφαρμοσθῇ παρ’ ὅταν δεχθῶσιν αἱ ἐξαιρέσεις! ἡμεῖς ὅμως ἐννοοῦμεν, παραδεχθέντες τὰς τρεῖς ἀρχὰς, θέλομεν τὰς διατυπώσει εἰς ψήφισμα, καὶ κατόπιν, ὅσας ἐξαιρέσεις θέλετε, φέρετέ τας νὰ τὰς συζητήσωμεν.

§32ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπειδὴ δὲ τοῦτο εἶναι ἀντικείμενον συζητήσεως, καὶ σήμερον διὰ νὰ εὐχαριστήσω τὸν Κύριον Κοσσονάκον, δὲν πρέπει νὰ ἔλθωμεν εἰς τὸ ζήτημα τοῦτο, διότι σήμερον πρόκειται περὶ τοῦ Συντάγματος, αὔριον δυνάμεθα νὰ τὸ συζητήσωμεν.

§33ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι, ὅτι τὰ πρακτικὰ ἔχουσι καλῶς, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι).

§34ΠΟΛΛΟΙ (συγχρόνως ἐξ ἀριστερῶν). Ὄχι, ὄχι (θόρυβος). Πρέπει νὰ μείνουν ἐκκρεμῆ.

§35ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν δυνάμεθα χωρὶς νὰ παραδεχθῶμεν τὰ πρακτικά....(θόρυβος).

§36ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Ἀνανεόνω τὴν πρότασιν τοῦ Κυρίου Καλοῦ ἐκ νέου μὲ τὴν ὑπογραφήν μου, παρακαλῶ νὰ τὴν ὑποβάλητε εἰς τὴν Συνέλευσιν.

§37ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡσυχία, Κύριοι· τὰ πρακτικὰ παρεδέχθησαν.

§38ΜΑΚΡΗΣ. Νὰ δοθῇ διασάφησις· παραδέχεσθε ὅτι αὔριον θὰ γίνῃ τακτικὴ συζήτησις;

§39ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τίς δύναται νὰ ἀρνηθῇ τοῦτο;

§40ΜΙΛΗΣΗΣ. Ἂν οἱ Κύριοι φρονοῦν, ὅτι δύναται νὰ διατυπωθῇ ἴδιον ψήφισμα, ἐν ᾧ νὰ καθιεροῦται ἡ γενικὴ ἀρχὴ τῆς ἀφομοιώσεως, δύνανται αὔριον νὰ ὑποβάλουν ἰδίαν πρότασιν, σήμερον πρόκειται μόνον νὰ ἴδωμεν ἂν τὰ πρακτικὰ ἔχωσι καλῶς.

§41ΓΛΑΡΑΚΗΣ. Ἡμεῖς διατεινόμεθα, ὅτι εἰς τὰς προχθεσινὰς συζητήσεις ἐξηγεῖται.... (θόρυβος).

§42Γ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Σήμερον εἶναι ἡμέρα τοῦ Συντάγματος.... ἐῤῥέθη, ὅτι ἡμεῖς παρεμποδίζομεν τὴν συνεδρίασιν, τὴν πρόοδον τῆς συζητήσεως τοῦ Συντάγματος. Ἐπειδὴ εἶναι ἀμφισβήτησις ὡς πρὸς τὰ πρακτικά, αὔριον εἶναι ἡ ἡμέρα τῆς ἀφομοιώσεως, καὶ ἐπειδὴ πρόκειται περὶ τῆς ἀφομοιώσεως.... (θόρυβος)

§43ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπεκυρώθησαν τὰ πρακτικά.

§44ΓΟΥΛΕΜΑΣ (καὶ ἄλλοι πολλοὶ ἐξ ἀριστερῶν). Ὄχι, ὄχι.

§45ΜΑΥΡΟΜΑΡΑΣ. Θὰ φέρωμεν ὀπίσω τὴν ἀρχὴν τῆς ἀφομοιώσεως.

§46ΣΤ. ΜΑΚΡΗΣ. Διαμαρτυρόμεθα.

§47ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μεταβαίνομεν εἰς τὸ ἀντικείμενον τῆς ἡμερησίας διατάξεως. Ὑποβάλλεται τροπολογία ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 72, ὑπὸ τοῦ Κ. Καλοῦ. «Ὁ ἀριθμὸς τῶν Βουλευτῶν ἑκάστης ἐπαρχίας προσδιορίζεται ἀναλόγως τοῦ πληθυσμοῦ αὐτῆς, οὐδέποτε ὅμως ὁ ἀριθμὸς τοῦ ὅλου τῶν Βουλευτῶν δύναται νὰ ᾖναι ἐλάσσων τῶν ὀγδοήκοντα.»

§48ΑΓΓΕΛΙΝΙΔΗΣ. Δὲν ἐτελείωσε τὸ περὶ πρακτικῶν.

§49ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡσυχία, Κύριοι. Δὲν ἐννοῶ τὴν αἰτίαν τοῦ θορύβου.

§50Σ. ΜΑΚΡΗΣ. Τὴν ἐννοεῖτε πολὺ καλά.

§51ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πάρετε τὰ στενογραφημένα πρακτικὰ ἵνα ἴδητε, ὅτι ῥητῶς εἶναι ὅτι θὰ γείνῃ συζήτησις.

§52ΜΑΚΡΗΣ. Σᾶς παρακαλῶ νὰ μὲ ἀκούσητε. Ὅταν ἐθέσατε τὸ ζήτημα ἂν ἐγκρίνωνται τὰ πρακτικὰ ἢ ὄχι, πρὶν ν’ ἀπαγγείλητε ἀποτέλεσμα ἠγέρθημεν κατὰ τῆς θέσεως τοῦ ζητήματος· πότε ἀπηγγείλατε λοιπὸν ἀποτέλεσμα; μὴν ἐπιβαρύνετε τὴν θέσιν σας, Κύριε Πρόεδρε, (ἐκ δεξιῶν ὤ! ὤ! ὤ!) τὸ ἀποτέλεσμα τῆς χθεσινῆς διαλύσεως τῆς Συνεδριάσεως, τολμῶ νὰ εἴπω, ὅτι δὲν εἶναι τόσον εἰλικρινές.

§53ΠΟΛΛΟΙ (ἐξ ἀριστερῶν). Δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως νὰ ἴδωμεν ἂν ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ ἢ ὄχι.

§54ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑποβάλλεται πρότασις τοῦ Κυρίου Σαράβα. Ἡ Βουλὴ ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ κατηγορῇ τοὺς ὑπουργοὺς ἐνώπιον τοῦ Ἀρείου Πάγου, ὅστις δικάζει αὐτοὺς, συγκροτούμενος ἐξ ὅλων τῶν τακτικῶν αὐτοῦ μελῶν καὶ τῶν Προέδρων τῶν Ἐφετείων τοῦ Κράτους. Εἰδικὸς νόμος θέλει ὁρίσει τὰ περὶ εὐθύνης ὑπουργῶν, τὰς ἐπιβλητέας ποινὰς καὶ τὴν διαδικασίαν. Ἑτέρα τοῦ Κ. Κυπαρίσση «Διὰ νὰ ἐκλεχθῇ τις Βουλευτὴς ἀπαιτεῖται μόνον νὰ ᾖναι πολίτης Ἕλλην ἐγκατεστημένος ἐν Ἑλλάδι, ἀπολαμβάνων τὰ πολιτικὰ καὶ ἀστικὰ αὐτοῦ δικαιώματα, καὶ ἔχων συμπεπληρωμένον τὸ 30 ἔτος τῆς ἡλικίας του. Ἄλλο προσὸν δὲν δύναται ν’ ἀπαιτηθῇ διὰ νόμου.»

§55ΔΟΣΙΟΣ. Εἴμεθα ἑξήκοντα, πῶς ἀναγινώσκετε προτάσεις; ἡ Συνέλευσις δὲν εἶναι πλήρης. Ἀναγινώσκεται ἑτέρα πρότασις.

ΤΡΟΠΟΛΟΓΙΑ

Ἐπὶ τοῦ 73 ἄρθρου τοῦ Συντάγματος. Πᾶς στρατιωτικὸς δικαιοῦται νὰ παρασταθῇ εἰς τὸν ἐκλογικὸν βουλευτικὸν ἀγῶνα ὡς ὑποψήφιος, ἅμα δηλώσῃ τοῦτο εἰς τὴν ἀμέσως προϊσταμένην του ἀρχὴν πρὸ δύο μηνῶν ὑποχρεουμένην νὰ τῷ χορηγήσῃ ἄδειαν. Ὁ ἀξιωματικός, ὁ ἐκλεχθεὶς βουλευτής, θεωρεῖται παρὰ τοῦ σώματός του ὡς ἀπεσπασμένος εἰς ἔκτακτον ὑπηρεσίαν. Οἱ πληρεξούσιοι, Δ. Γρίβας, Πρ. Μαμούρης, Χ. Ε. Κατσικογιάννης, Γ. Χαντσερῆς, Α. Βάστας, Ζατουνίτης, Δ. Κ. Κανάρης, Α. Ἴσκος.

§56ΜΑΥΡΟΜΑΡΑΣ. Νὰ σημειωθῇ εἰς τὰ πρακτικά, ὅτι ἡ Συνέλευσις δὲν εἶναι πλήρης.

§57ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὅταν θὰ γίνῃ ψηφοφορία, τότε τὴν κάμνομεν δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως.

§58ΜΑΥΡΟΜΑΡΑΣ ΚΑΙ ΤΡΙΓΚΕΤΑΣ (καὶ ἕτεροι ἐξ ἀριστερῶν). Ἀφοῦ σᾶς λέγομεν, ὅτι δὲν εἴμεθα πλήρεις, δὲν δύνασθε νὰ προχωρήσητε.

§59ΒΡΑΤΣΑΝΟΣ. Νὰ σημειωθῇ εἰς τὰ πρακτικά, ἡ μειονοψηφία μὴ δυνηθεῖσα νὰ ἐπιβάλῃ τὴν γνώμην της εἰς τὴν πλειοψηφίαν, ἀπεχώρησε, μὴ θέλουσα νὰ γίνῃ συνεδρίασις.

§60ΖΕΡΒΑΣ. Νὰ σημειωθῇ εἰς τὰ πρακτικά, ὅτι ἡ πλειονοψηφία θέλουσα νὰ καταπιέσῃ τὴν μειονοψηφίαν, τὴν ἠνάγκασε ν’ ἀποχωρήσῃ.

§61ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι, μεταβαίνομεν εἰς τὸ ἀντικείμενον τῆς ἡμερησίας διατάξεως, καὶ ἐπειδὴ γίνεται ἡ ἔνστασις ὅτι δὲν εἴμεθα πλήρεις θέλομεν ψηφοφορήσει, ὅταν πρόκειται νὰ κάμωμεν ἀπόφασιν δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως.

§62ΤΙΝΕΣ. Ἡ Συνέλευσις εἶναι πλήρης, δὲν εἰμποροῦν νὰ φύγουν, εἶναι εἰς τὰ δωμάτια, διότι βρέχει.

§63ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 68 τοῦ Συντάγματος. «Οἱ Βουλευταὶ ἀντιπροσωπεύουσι τὸ Ἔθνος καὶ οὐχὶ μόνον τὴν ἐπαρχίαν ὑπὸ τῆς ὁποίας ἐκλέγονται.» Θέλομεν λοιπὸν ψηφίσει τὸ ἄρθρον δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως, ἵνα ἴδωμεν, ἂν εἴμεθα πλήρεις ἢ ὄχι. Γίνεται ἡ ψηφοφορία δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως, ἐκφωνουμένου τοῦ ὀνόματος τοῦ Κ. Ἀνδρέα Ζέρβα εἶπεν· «Νὰ σημειωθῇ εἰς τὰ πρακτικά, ὅτι, ἐνῷ ἡ Συνέλευσις δὲν ἦτο πλήρης ἐθέσατε τὸ ἄρθρον αὐτὸ εἰς ψηφοφορίαν».

§64ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν εἴμεθα πλήρεις. Διαλύεται ἡ Συνεδρίασις. Ὥρα 3 παρὰ ¼.

Ὁ Προεδρεύων Ἀντιπρόεδρος

ΕΥ. ΑΝΤΥΠΑΣ.

Οἱ Γραμματεῖς Λ. Ζατουνίτης, Ν. Κατσικαπῆς.