1864.09.26

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 328.

Τῆς 26 Σεπτεμβρίου 1864.

(Σάββατον.)

Ὥρα 9 Π. Μ. Μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν τοῦ ὀνομαστικοῦ καταλόγου, εὑρεθείσης πλήρους τῆς Συνελεύσεως, ἀνεγνώσθησαν τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως.

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις κατὰ τῶν πρακτικῶν;

§2ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι, ὄχι.

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑποβάλλεται ἔκθεσις τῆς εἰσηγητικῆς ἐπιτροπῆς τῶν τμημάτων ἐπὶ τῆς προτάσεως τῆς ἀφορώσης τοὺς ἀπομάχους.

§4ΠΟΛΛΟΙ. Νὰ τυπωθῇ.

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλει τυπωθῆ λοιπὸν καὶ τεθῆ εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. Ὑποβάλλεται τροπολογία ἐπὶ τῶν προτάσεων τοῦ Κ. Κεχαγιᾶ καὶ Καλοῦ ὑπὸ τοῦ Κ. Μίληση. Προτείνω τὴν ἑξῆς τροπολογίαν ἐπὶ τῶν προτάσεων τῶν Κ. Κεχαγιᾶ καὶ Καλοῦ. Ἡ ἐν Ἀθήναις Βʹ. Ἐθνικὴ τῶν Ἑλλήνων Συνέλευσις Ψηφίζει. Ἄρθρον 1. Ἀπὸ τῆς 1 Ἰουλίου 1865 τὸ βραδύτερον ἐφαρμόζονται ἐν Ἑπτανήσῳ ἅπαντες οἱ Ἑλληνικοὶ νόμοι, οἵ τε νῦν καθεστῶτες καὶ οἱ μέχρι τῆς ἡμέρας ἐκείνης ψηφισθησόμενοι. Ἄρθρον 2. Ἀναστέλλεται ἐν Ἑπτανήσῳ μέχρι τῆς λήξεως τῆς ά. Βουλευτικῆς Συνόδου ἡ ἰσχὺς τοῦ περὶ φορολογίας τῶν δημητριακῶν καρπῶν νόμου, ἐκτὸς ἐὰν ἐν τῷ μεταξὺ ψηφισθῇ ὑπὸ τῆς Συνελεύσεως νόμος περὶ μεταβολῆς καὶ ἴσης διανομῆς τῆς φορολογίας. Ἐὰν κατὰ τὴν διάρκειαν τῆς Συνόδου δὲν ψηφιφορηθῇ τοιοῦτος νόμος, θέλει ἰσχύει τότε καὶ ἐν Ἑπτανήσῳ ὁ περὶ τῆς φορολογίας ταύτης Ἑλληνικὸς νόμος. Ἄρθρον 3. Ἀπὸ τῆς ἐν τῷ ἄρθρῳ 1 ἐποχῆς ἀκυροῦνται πάντες οἱ ἐν Ἑπτανήσῳ ἰσχύοντες νόμοι, ἐκτὸς ά.) τοῦ Ἰονίου ἀστικοῦ Κώδηκος καὶ τῶν λοιπῶν ἐν ἰσχύϊ οὐσιαστικῶν ἀστυκῶν νόμων· βʹ.) τῶν νόμων, δι’ ὧν ἐχορηγήθησαν εἰς ἑταιρίας εἰδικὰ δικαιώματα ἢ προνόμια· γʹ.) τῶν νόμων περὶ ὁδοποιΐας, σωφρονιστικῶν φυλακῶν, φρενοκομείων, πτωχοκομείων, ἐνεχυροδανειστηρίων καὶ ὀρφανοτροφείων· δʹ.) τῶν περὶ κατακυρώσεως τῶν ἀκινήτων συνεπείᾳ ἀναγκαστικοῦ πλειστηριασμοῦ διατάξεων τῶν Ἰονίων νόμων, καθόσον ἀφορᾷ ὑποχρεώσεις συνομολογηθείσας ἤδη, ἢ συνομολογηθησομένας μέχρι τῆς 1 Ἰουλίου 1865. Ἄρθρον 4. Αἱ περὶ προσωπικῆς κρατήσεως διατάξεις τοῦ Ἰονίου ἀστικοῦ Κώδικος καταργοῦνται, καὶ ἰσχύουσιν αἱ σχετικαὶ περὶ τούτου διατάξεις τῆς Ἑλληνικῆς πολιτικῆς Δικονομίας. Ἀναστέλλονται δὲ διὰ τὴν νῆσον Κερκύρας αἱ περὶ ἐπανελεύσεως τῶν ἐμφυτευτικῶν καὶ ἀγροληπτικῶν κτημάτων διατάξεις τοῦ αὐτοῦ Κώδικος μέχρι τῆς ἐκδόσεως εἰδικοῦ περὶ τούτου νόμου. Ὁ πληρεξούσιος Ἑρμιονίδος.

Γ. ΜΙΛΗΣΗΣ.

§6ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑποβάλλεται τροπολογία ἐπὶ τῶν αὐτῶν προτάσεων ὑπὸ τοῦ Κ. Βαλσαμάκη. Ἡ Β. ἐν Ἀθήναις Ἐθνικὴ τῶν Ἑλλήνων Συνέλευσις. Ψηφίζει. Ἄρθρον 1. Ἀπὸ τῆς 1 Μαρτίου 1865 τὸ βραδύτερον ἐφαρμόζονται ἐν Ἑπτανήσῳ ἅπαντες οἱ ἐν τῷ Κράτει καθεστῶτες νόμοι. Ἄρθρον 2. Εἰς τὴν πρώτην βουλευτικὴν σύνοδον θέλει ψηφισθῆ φορολογικὸν σύστημα ἐπὶ βάσεως ὡς πρὸς τὴν εἴσπραξιν ἧττον ἐπαχθοῦς, μέχρι τότε δὲ θέλει ἰσχύει ἐν Ἑπτανήσῳ τὸ ἤδη ὑπάρχον. Ἄρθρον 3. Μέχρις ὅτου δὲν καθιερωθῇ Ἀστικὸς Κώδηξ δι’ ἅπαν τὸ Κράτος θέλει ἰσχύει ἐν Ἑπτανήσῳ ὁ ἤδη ἐν ἰσχύϊ. Ἄρθρον 4. Μέχρις ὅτου ψηφισθῇ νέος καταστατικὸς νόμος κανονίζων τὰ τῆς ἐκλογῆς τῶν Ἀρχιερέων, θέλει ἰσχύει ἐν Ἑπτανήσῳ ὁ ἤδη ἐνυπάρχων, ἐπικυρουμένης τῆς ἐκλογῆς παρὰ τῆς Συνόδου. Ἄρθρον 5. Ἡ ἐφαρμογὴ τοῦ διοικητικοῦ συστήματος καὶ ἡ διαίρεσις τῆς χώρας εἰς δήμους θέλει ἐκτελεσθῆ ἐντὸς τοῦ ἐλευσομένου Ὀκτωβρίου. Ἄρθρον 6. Διὰ Βασιλικῶν διαταγμάτων θέλουσι κανονισθῆ τὰ δέοντα πρὸς ἐφαρμογὴν καὶ λειτουργίαν τῆς ἄνωθεν νομοθεσίας.

ΝΙΚΟΛΑΟΣ ΒΑΛΣΑΜΑΚΗΣ.

§7ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑποβάλλεται τροπολογία ὑπὸ τοῦ Κ. Σ. Μεταξᾶ. Εἰς τὰς ἐξαιρέσεις τοῦ Κ. Κεχαγιᾶ προσθέτει καὶ τὸν Ἐκκλησιαστικὸν ὀργανισμόν. Ὑπάρχει καὶ ἑτέρα τοῦ ἰδίου.

ΨΗΦΙΣΜΑ.

Ἡ Ἑλληνικὴ Νομοθεσία θεωρεῖται ἀπὸ τοῦδε ὡς ἐφαρμοσθησομένη καὶ εἰς τὰς ἀρτίως εἰς τὴν Ἑλληνικὴν Ἐπικράτειαν προσαρτηθείσας Νήσους τοῦ Ἰονίου. Ἐξαιρεῖται. 1) Τὸ ἐν Ἑπτανήσῳ τὰ τῆς ἐκκλησίας διέπον σύστημα, καὶ τοῦτο ἀχρισότου ἐκδοθῇ νέον καταστατικὸν, ὅπερ θέλει ἐφαρμοσθῆ καθ’ ἅπασαν τὴν ἐπικράτειαν ἀνεξαιρέτως. 2) Ὁ ἀστικὸς τῆς Ἑπτανήσου Κώδηξ, μέχρις οὗ καταρτισθῇ, συζητηθῆ, ψηφισθῆ καὶ κυρωθῆ ὁ ἤδη ἐπεξεργαζόμενος Ἀστικὸς Κώδηξ, ὅστις θέλει ἐφαρμοσθῆ ἐπίσης καθ’ ὅλον τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος. 3) Τὸ εἰς τὰς Ἰονίους Νήσους ἐπικρατοῦν σύστημα τῶν ἐμμέσων φόρων, ἕως οὗ ληφθῇ πρόνοια περὶ νέου φορολογικοῦ συστήματος. 4) Οἱ ἐν Ἑπτανήσῳ ἰσχύοντες Νόμοι περὶ συντάξεων, οἱ νόμοι, δι’ ὧν ἐχορηγήθησαν εἰς ἑταιρίας εἰδικὰ δικαιώματα καὶ προνόμια· οἱ νόμοι περὶ ὁδοποιίας· οἱ νόμοι περὶ σωφρονιστικῶν φυλακῶν, περὶ φρενοκομείου καὶ πτωχοκομείου, καὶ περὶ νομισματικοῦ συστήματος.

Σ. Α. ΜΕΤΑΞΑΣ.

§8ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι, σᾶς παρακαλῶ θερμῶς σήμερον νὰ ἀφήσητε πᾶσαν διατάραξιν τῆς συζητήσεως, διότι ἡ βάσις τῆς ἐλευθερίας εἶναι ἡ ἐλευθερία τοῦ λόγου. Ἀποτεινόμενος εἰς τὸ ἀκροατήριον, παρατηρῶ, ὅτι δὲν ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ ἐπεμβαίνῃ εἰς τὴν συζήτησιν τῆς Συνελεύσεως, πρέπει νὰ ἀπέχῃ πάσης ἐπιδοκιμασίας καὶ ἀποδοκιμασίας. Πάντοτε τὸν πολίτην Ἕλληνα πρέπει νὰ κοσμῇ ὁ σεβασμὸς τῶν Νόμων.

§9ΔΑΓΡΕΣ. Κύριε Πρόεδρε, προχθὲς ἀνεβλήθη ἡ ἀνάπτυξις τῆς προτάσεώς μου περὶ φυτειῶν, ἂν δὲν θέλῃ ἡ Συνέλευσις νὰ τὴν ἀναπτύξω σήμερον, θέλει μοῦ δώσει τὴν ἄδειαν νὰ τὴν ἀναπτύξω κατὰ τὴν προσεχῆ συνεδρίασιν.

§10ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Κ. Καλλιγᾶς ἔχει τὸν λόγον.

§11ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Ἀνεδέχθην, Κύριοι, ν’ ἀποδείξω, ὅτι κατ’ οὐσίαν δὲν ὑπάρχει μεταξὺ ἡμῶν διαφορὰ, ὅτι ἅπαντες ἐπιθυμοῦμεν τὴν ἀφομοίωσιν, καὶ προβαίνω εἰς τὸ νὰ ἐξετάσω κατὰ τί διαφωνοῦμεν, τουτέστι κατὰ τὰ μέσα, κατὰ τὸν τρόπον μόνον τῆς ἐφαρμογῆς τῆς ἀφομοιώσεως, καὶ σᾶς φέρω εἰς ἔνδειξιν τὴν πληθὺν τῶν προτάσεων, εἰς ἃς καὶ σήμερον προστίθενται νέαι. Ἰσχυρίσθην, ὅτι οἱ Ἑπτανήσιοι βδελύττονται καὶ ἀποστρέφονται τὸ παρ’ αὐτοῖς διοικητικὸν σύστημα, καὶ πρώτην ἐντολὴν ἔχουν νὰ καταργήσουν αὐτὸ, νὰ τὸ ἀντικαταστήσουν δι’ ἄλλου· ἐὰν δὲ μεταξὺ ἡμῶν ὡς πρὸς τὸ διοικητικὸν σύστημα ὑπάρχει ἡ ἐλαχίστη διχογνωμία, ἡ διχογνωμία αὕτη περιστρέφεται οὐχὶ ἂν μέλλωμεν νὰ ἐφαρμόσωμεν τὸ ἡμέτερον διοικητικὸν σύστημα ἐν Ἑπτανήσῳ, ἀλλὰ ἐὰν κατὰ τὴν περίστασιν ταύτην δυνάμεθα νὰ ἐπιφέρωμεν μεταῤῥυθμίσεις καὶ εἰς τὸ ἡμέτερον διοικητικὸν σύστημα. Δὲν ἐννόησα λοιπὸν διὰ ποίαν αἰτίαν ἐκακίσατε τὴν γενομένην παρὰ τῆς ἐπιτροπῆς τῆς ἀφομοιώσεως ἔκθεσιν, κατὰ τῆς ὁποίας ἐξανίστανται πολλοὶ, ἀλλὰ καὶ πρὸς ὑποστήριξιν αὐτῆς σᾶς λέγω, ὅτι τὸ νομαρχιακὸν σύστημα οὐδέποτε ἐφηρμόσθη ἐν Ἑλλάδι, ἐφηρμόσθη μόνον κατ’ ὄνομα, ἀλλὰ πράγματι οὐδὲν διαφέρει τὸ παρ’ ἡμῖν νομαρχικὸν σύστημα τῆς κατὰ διοικήσεις διαιρέσεως. Ἀντιλέγουν τινὲς καὶ ἐξεφράσθησαν ἐναντίον τῆς γνώμης ταύτης πικρῶς· ὁ ἔντιμος πληρεξούσιος Ξηροχωρίου ἐζήτησε νὰ παρατηρήσῃ εἰς τὴν Συνέλευσιν, ὅτι καὶ τὸ διοικητικὸν σύστημα εἶναι μᾶλλον συγκεντρωτικὸν· ζητῶ ὅμως τὴν ἄδειαν δι’ ὀλίγων λέξεων νὰ καταδείξω, ὅτι κατ’ οὐδὲν διαφέρει καὶ ὅτι, ὁποία καὶ ἂν ὑπάρχῃ διαφορὰ, δὲν ἔχομεν τὸ Νομαρχιακὸν σύστημα, τὸ ὁποῖον δὲν συνίσταται εἰς τὸ ὄνομα ἢ εἰς τὴν ἔκτασιν τῆς περιφερείας, ἥτις ὑπόκειται εἰς τὴν δικαιοδοσίαν τοῦ ὀργάνου τῆς ἐκτελεστικῆς ἐξουσίας. Ἡ ἔκτασις οὐδὲν ἄλλο δεικνύει, εἰμὴ ὅτι ἡ περιφέρεια εἶναι μᾶλλον ἢ ἧττον μεγάλη· ἂν θέλωμεν νὰ μάθωμεν ὅμως πότε ὑπάρχει, δὲν πρέπει νὰ ἀποβλέψωμεν εἰς τὸ ὄνομα Νομαρχίας ἢ Διοικήσεως, ἀλλὰ νὰ ἀποβλέψωμεν εἰς τὰ καθήκοντα, τὰ ὁποῖα περὶ αὐτῶν διαγράφει ὁ Νόμος. Μήπως τὰ καθήκοντα ὅσα ὁ Νόμος διαγράφει περὶ Νομαρχῶν δὲν δυνάμεθα νὰ διαγράψωμεν καὶ περὶ διοικητῶν, καὶ τότε ποῦ ἡ διαφορὰ μεταξὺ τῶν δύω συστημάτων; Ἡ πραγματικὴ διαφορὰ συνίσταται εἰς τὸ ὅτι, ὅπου ὑπάρχει τῳόντι Νομαρχιακὸν σύστημα, ὁ Νομάρχης πολλὰς ὑποθέσεις δὲν δύναται ν’ ἀποφασίσῃ μόνος ὡς ἐκτελεστικὴ ἀρχὴ, ἀλλὰ διὰ ν’ ἀποφασίσῃ περιστοιχίζεται ὑπὸ συμβουλίου Νομαρχιακοῦ, τὸ ὁποῖον εἶναι τὸ πρῶτον γνώρισμα τοῦ Νομαρχιακοῦ συστήματος· καὶ τοιοῦτον σύστημα εἰσέτι δὲν εἰσήχθη εἰς τὴν Ἑλλάδα· ἐν ὅσῳ δὲ δὲν εἰσαχθῇ τοιοῦτον σύστημα, δικαιοῦμαι νὰ εἴπω ὅτι ἔχομεν μόνον τὸ ὄνομα τοῦ Νομαρχιακοῦ συστήματος, δὲν ἔχομεν ὅμως τὸ πρᾶγμα, δηλαδὴ ὅ,τι διακρίνει τὸ Νομαρχιακὸν σύστημα. Δεύτερον ἔρχεται τὸ Γενικὸν συμβούλιον τοῦ Νομοῦ, οὐχὶ τὸ μόνιμον συμβούλιον, τὸ ὁποῖον παρὰ τῷ Νομάρχῃ ἑδρεύει καὶ τὸ ὁποῖον ἀποφασίζει τὰς πλείστας ἀμφισβητήσεις μετ’ αὐτοῦ, ἀλλὰ τὸ γενικὸν συμβούλιον τοῦ Νομοῦ, ὅπερ ἐκλεγόμενον παρὰ τῶν ἐν τῷ Νομῷ πολιτῶν συνέρχεται διὰ νὰ συσκεφθῇ περὶ τῶν κοινῶν καὶ γενικῶν συμφερόντων τῆς περιφερείας ταύτης, περὶ συμφερόντων, τὰ ὁποῖα περιορίζονται μὲν εἰς μόνον αὐτὸν τὸν Νομὸν, ἀλλὰ συσχετίζονται μετὰ τῆς ὅλης διοικήσεως τοῦ Κράτους. Ἐν ὅσῳ λοιπὸν ἐν Ἑλλάδι δὲν ἔχετε οὔτε συμβούλιον Νομαρχιακὸν οὔτε γενικὸν συμβούλιον τοῦ Νομοῦ, σᾶς ἐρωτῶ, ἠμπορεῖτε νὰ ὀνομάσητε αὐτὸ τὸ σύστημα, τὸ ὁποῖον ἔχετε, Νομαρχιακόν; Ὅ,τι ἔχετε εἶναι ὑπὸ ἄλλο ὄνομα τὸ σύστημα τῶν διοικήσεων, καὶ τότε οὐδὲν ἄλλο σύστημα πραγματικῶς ὑπάρχει παρὰ τὸ ζήτημα τῆς διαιρέσεως καὶ διαγραφῆς τῶν περιφερειῶν. Μὴ ἀπατώμεθα ἀπὸ κενὰς λέξεις, ἂν θέλωμεν σπουδαίαν καὶ ἐμβριθῆ συζήτησιν περὶ τοῦ ἡμετέρου Νομαρχιακοῦ, ἢ διοικητικοῦ συστήματος, ὅπως θέλετε νὰ τὸ ὀνομάσωμεν. Ὡμιλήσατε περὶ τῶν Ἀστυνομικῶν διατάξεων εἰς τὴν Ἑπτάνησον, ἀλλὰ δὲν εἴπατε ποῖος ἐπιθυμεῖ τῶν Ἀστυνομικῶν αὐτῶν διατάξεων τὴν διατήρησιν. Ἀπ’ ἀρχῆς τῆς συστάσεως τῆς προστασίας ἠκούσατε ἕνα τῶν Ἰονίων νὰ σᾶς εἴπῃ, ὅτι ἐπιθυμεῖ τὴν διατήρησιν αὐτῶν τῶν Ἀστυνομικῶν διατάξεων; Τῆς ὑψηλῆς Ἀστυνομίας ποῖος δὲν θέλει τὴν κατάργησιν, προτιμῶν τὴν ἐφαρμογὴν τῶν Ἑλληνικῶν Νόμων, ἢ ποῖος θέλει τὴν διατήρησιν τῆς ὑψηλῆς Ἀστυνομίας; Ἂς ἐξετάσωμεν τὰ πράγματα κατ’ οὐσίαν, ἂς ἐξετάσωμεν τὸ ζήτημα ἂν ᾖναι τῳόντι τοιοῦτον, ὥστε διὰ τῆς λύσεως αὐτοῦ ἱκανοποιοῦνται αἱ ἀνάγκαι καὶ αἱ εὐχαὶ τοῦ ἔθνους! Ποῦ εὑρίσκω τὸ ἐλάττωμα; τὸ εὑρίσκω εἰς ὅλην τὴν σειρὰν τῶν προτάσεων, αἱ ὁποῖαι ὑπεβλήθησαν ἐνώπιον τῆς Συνελεύσεως πρὸς παραδοχὴν ἀπολύτου συστήματος· ἅπασα ἡ Ἑλλην. Νομοθεσία ἀπὸ τῆς δεῖνος ἢ δεῖνος ἐποχῆς ἐφαρμόζεται ἐν Ἑπτανήσῳ· σᾶς ἐρωτῶ αὐτὴν τὴν στιγμὴν, καθ’ ἣν μέλλετε νὰ δώσητε τὴν ψῆφόν σας, γνωρίζετε ποία εἶναι ἅπασα ἡ Ἑλληνικὴ Νομοθεσία; εἶσθε εἰς κατάστασιν νὰ εἴπητε, ποῖοι νόμοι μεταφέρονται εἰς τὴν Ἑπτάνησον; Οὐδεὶς, μοὶ φαίνεται, εἶναι εἰς κατάστασιν νὰ τὸ εἴπῃ. Ἔχομεν σειρὰν Νόμων μεγάλην καὶ κατ’ ἔτος πολλαπλασιάζομεν αὐτοὺς τοὺς θεσμούς· πῶς δυνάμεθα νὰ μεταφέρωμεν ὅλους τοὺς Νόμους τούτους εἰς τὴν Ἑπτάνησον· οὐδεὶς μοὶ φαίνεται ὅτι εἶναι εἰς κατάστασιν νὰ γνωρίζῃ, τί πράττει. Διατὶ δὲν ἐννοοῦμεν, ὅτι ὑπάρχει σωρεία μεγάλη καὶ ἄπειρος Νόμων, ἐκ τῶν ὁποίων πολλοὶ οὐδεμίαν ἐφαρμογὴν δύνανται νὰ ἔχουν ἐν Ἑπτανήσῳ; Τοιαῦται εἶναι σχεδὸν ὅλαι αἱ προτάσεις καὶ θέλω σᾶς δείξει τινὰ ἀποτελέσματα, ἂν δὲν ὁρίσετε, ποῖοι νόμοι μέλλουν νὰ ἐφαρμοσθοῦν εἰς τὴν Ἑπτάνησον. Διὰ τοιούτων προτάσεων ζητοῦν πρᾶγμα, τὸ ὁποῖον εἶναι θαυματούργημα, ὁποῖον ὑπόσχονται θαυματοποιοί· μόνον ὁ παντοδύναμος δύναται νὰ εἴπῃ· «γεννηθήτω φῶς καὶ ἐγένετο φῶς· γεννηθήτω ἀφομοίωσις, καὶ ἐγένετο ἀφομοίωσις·» αἱ ἀνθρώπινοι δυνάμεις εἶναι σχετικαὶ, ὁ ἄνθρωπος πρέπει νὰ προχωρῇ ἐν γνώσει καὶ συνειδήσει ἀναμετρῶν τὰ ἀποτελέσματα· ἂν ἐφαρμόσητε τὴν Πολιτικὴν Δικονομίαν ἐν Ἑπτανήσῳ, δύναμαι νὰ σᾶς εἴπω τὰ ἀποτελέσματα, ὅπως δύναται πᾶς νομικὸς νὰ σᾶς εἴπῃ τὰ ἀποτελέσματα, καὶ νὰ δώσῃ τὴν ψῆφόν του ἐν γνώσει μάλιστα. Τὸ αὐτὸ δυνάμεθα νὰ εἴπωμεν καὶ περὶ τοῦ ποινικοῦ Νόμου καὶ περὶ ὅλων τῶν ἄλλων Νομοθετημάτων, τὰ ὁποῖα ἀποτελοῦν εἰδικὰ συστήματα· ἀλλ’ ὅταν μοὶ λέγητε ἅπασα ἡ Ἑλληνικὴ Νομοθεσία μοὶ λέγετε περὶ Ὠκεανοῦ. Δύνασθε π. χ. νὰ μεταφέρετε τὴν φορολογικὴν Νομοθεσίαν; αὐτὴν τὴν παρατήρησιν τὴν ἀποτείνω πρός τινα, ὁ ὁποῖος ὑπέβαλε πρότασιν εἰς τὴν Συνέλευσιν δεχόμενος εἰδικάς τινας ἐξαιρέσεις. Αὐτὸς εἶναι ὁ ἔντιμος πληρεξούσιος Παρνασίδος Κ. Κεχαγιᾶς· ὁ Κ. Κεχαγιᾶς εἰς τὰς ἐξαιρέσεις, τὰς ὁποίας ἠθέλησε νὰ καθιερώσῃ εἰς τὴν πρότασίν του, ἐλησμόνησε σπουδαιοτάτην ἐξαίρεσιν, οὐχὶ περὶ Τραπέζης, ἀλλὰ περὶ πράγματος, τὸ ὁποῖον αὐτὸς ὑπέβαλεν εἰς τὴν Συνέλευσιν, περὶ νομίσματος· προτείνει ὁ ἴδιος τὴν μεταῤῥύθμισιν τοῦ ἡμετέρου νομισματικοῦ συστήματος καὶ θέτει ἐποχὴν, ἀπὸ τῆς ὁποίας τὸ νέον νόμισμα μέλλει νὰ ἔλθῃ εἰς κυκλοφορίαν· βλέπετε λοιπὸν καὶ ἡμεῖς αὐτοὶ μετὰ πόσης φειδοῦς προβαίνομεν περὶ ἡμῶν αὐτῶν. Δὲν λέγομεν διὰ μιᾶς, «γεννηθήτω νέον νόμισμα».

§12ΤΙΝΕΣ. Δὲν τὸ παραδεχόμεθα.

§13ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Τὸ λέγω ἐπὶ τῇ ὑποθέσει, ὅτι θέλετε νὰ τὸ παραδεχθῆτε, διότι κατὰ τὴν ἡμέραν, καθ’ ἣν ἐγένετο ἡ πρότασις, ἤκουσα ἀνευφημίας, καὶ ἤθελον τινὲς αὐθωρεὶ ν’ ἀποφασισθῇ. Βλέπετε λοιπὸν, ὅτι καὶ ἡμεῖς αὐτοὶ ἀφίνομεν διάστημα χρόνου διὰ τὴν εἰσαγωγὴν τοῦ νομίσματος· ὑποθέσατε τώρα, ὅτι κατὰ τὰς διαφόρους προτάσεις, αἱ ὁποῖαι ὑπάρχουν, λέγομεν, «ἅπασα ἡ Ἑλληνικὴ νομοθεσία ἐφαρμόζεται εἰς τὴν Ἑπτάσον ἀπὸ τῆς δεῖνος ἐποχῆς»· εἴτε ἀπὸ τῆς πρώτης εἴτε ἀπὸ τῆς δεκάτης πέμπτης τοῦ δεῖνος μηνός. Ὁ νόμος λοιπὸν τοῦ 1833 τοῦ Ἑλληνικοῦ νομίσματος ἀμέσως ἐφαρμόζεται εἰς τὴν Ἑπτάνησον. Σᾶς ἐρωτῶ, εἶναι δυνατὸν νὰ ἐφαρμοσθῇ ἀμέσως, καταργουμένου τοῦ νομισματικοῦ συστήματος ἐν ἀκαρεῖ, εἶναι δυνατὸν νὰ μὴ διαταραχθοῦν ὅλαι αἱ κοινωνικαὶ σχέσεις; καὶ ἔπειτα προσέξετε ἀμέσως εἰς τὸ ἀποτέλεσμα. Μετ’ ὀλίγον θέλει ἔλθει ὁ ἕτερος νόμος, τὸν ὁποῖον θέλει ψηφίσει ἡ Συνέλευσις, κατὰ τὴν πρότασιν τοῦ Κ. Κεχαγιᾶ, τοῦ νὰ τεθῇ νέον νόμισμα εἰς κυκλοφορίαν, ὥστε μέλλει νὰ διέλθῃ ἡ Ἑπτάνησος δύω κρίσεις νομισματικὰς, διατί; διότι δὲν ὑπάρχει πρότασις ἀκριβῶς ἐπὶ τίσι γίνεται ἡ ἀφομοίωσις, ἀλλὰ πάντα φύρδην μίγδην ἅπασα ἡ Ἑλληνικὴ νομοθεσία. Διὰ νὰ καταστῇ χρήσιμος ἡ εἰσαγωγὴ τῆς Ἑλληνικῆς νομοθεσίας, πρέπει νὰ ὁρίσητε τοὺς νόμους, τοὺς ὁποίους εἰσάγετε, καὶ νὰ εἴπητε· «ἡ πολιτικὴ δικονομία μεθ’ ὅλων τῶν σχετικῶν νόμων ἐμβαίνει εἰς ἐνέργειαν, ὁ δεῖνα νόμος», ἀλλ’ ὄχι ἅπασα ἡ Ἑλληνικὴ νομοθεσία, ἡ ὁποία σύγκειται ἐκ 31 τόμων, μεταφέρεται εἰς τὴν Ἑπτάνησον· ἐξ ἄλλου μέρους βεβαίως καταργεῖτε ἅπασαν τὴν Ἑπτανησιακὴν νομοθεσίαν· καὶ ποῖος, σᾶς ἐρωτῶ, γνωρίζει τί καταργεῖ; δύνασθε νὰ μὲ εἴπητε ἐκεῖνο ἢ ἐκεῖνο; ὄχι, δὲν εἶσθε εἰς κατάστασιν. Ὅλαι αὗται αἱ προτάσεις λοιπὸν ἁμαρτάνουν κατὰ τοῦτο, ὅτι δὲν ὑπάρχει ὡρισμένως τί καταργεῖται καὶ τί ἀντικαθίσταται, δὲν ὁρίζεται εἰς τί συνίσταται ἡ ἀφομοίωσις· ἀφαιρεῖτε ἐκ τῶν Ἰονίων νήσων εἰς μίαν στιγμὴν τὴν νομοθεσίαν αὐτῶν, ὅπως ἀφαιρεῖτε τὸν χιτῶνά σας, καὶ λέγετε ἀπὸ αὐτῆς τῆς στιγμῆς πρέπει νὰ ὑποστῇ μεταμόρφωσιν, ὁποίαν περιγράφει ὁ Ὀβίδιος. Θέλετε μὲ συγχωρήσει νὰ θεωρῶ τὰ τοιαῦτα ὡς μὴ λογικά· τὸ λογικὸν εἶναι ὅταν προβαίνωμεν βαθμηδὸν καὶ ἐν γνώσει προσδιορίζοντες ποίαν νομοθεσίαν καταργοῦμεν καὶ ποίαν ἀντικαθιστῶμεν· καὶ δεύτερον, ὅταν ἐξετάσωμεν συγχρόνως, ἂν δυνάμεθα καὶ ἡμεῖς νὰ παραδεχθῶμεν βελτιώσεις, αἱ ὁποῖαι δύνανται νὰ ψηφισθοῦν ἐν βραχεῖ παρὰ τῆς Συνελεύσεως ἢ ἂν πρέπῃ νὰ παραπέμψωμεν τὸ ἔργον τοῦτο εἰς μεταγενεστέραν Βουλήν. Εἴδατε χθές, ὅτι παρεδέχθημεν ὅλοι μετ’ ἐνθουσιασμοῦ θεσμὸν τῆς Ἑπτανήσου, τὸν θεσμὸν τοῦ ἐκλογικοῦ συστήματος καὶ τοῦ τρόπου τῆς ψηφοφορίας· μήπως νομίζετε, ὅτι δὲν ὑπάρχει σύστημα ἐν Ἑπτανήσῳ, τὸ ὁποῖον εἶναι ἄξιον τῆς αὐτῆς τιμῆς, τῆς ὁποίας ἔτυχε καὶ τὸ σύστημα τῆς ψηφοφορίας; Ἤκουσα, Κύριοι, δύω εὐγλώττους ῥήτορας ἐντεῦθεν, πρῶτον τὸν πληρεξούσιον Ξηροχωρίου Κ. Πετσάλην, καὶ δεύτερον τὸν Κ. Κυπαρίσσην, οἱ ὁποῖοι ἔκαμον ἀνάπτυξιν μεγάλην συγκριτικῆς νομοθεσίας. Ἐθαύμασα, Κύριοι, διὰ τὴν ἀνάπτυξιν ταύτην, διότι καὶ ἐγὼ ἤκουσα μαθήματα συγκριτικῆς νομοθεσίας. Δὲν ἐγνώριζα ὅμως ἂν γίνεται ἀνάπτυξις συγκριτικῆς νομοθεσίας ἐν ἀγνοίᾳ τοῦ συγκρινομένου, καὶ λέγω ἐν ἀγνοίᾳ, διότι οὔτε ὁ Κ. Κυπαρίσσης γνωρίζει τὴν σήμερον ἐν Ἑπτανήσῳ ἰσχύουσαν νομοθεσίαν, οὔτε ὁ Κ. Πετσάλης. Οὗτοι γνωρίζουν τί ἴσχυε πρὸ 15 ἐτῶν ἢ πρὸ 20 ἐτῶν· ἀλλὰ ποίαν ἀνάπτυξιν ἔλαβεν ἡ νομοθεσία ἐν Ἑπτανήσῳ ἔκτοτε οὐδεὶς γινώσκει, οὔτε ἐγὼ εἶμαι εἰς κατάστασιν νὰ σᾶς εἴπω, οὔτε ν’ ἀκολουθήσω δύναμαι τοὺς ἀγορεύοντας· ἀλλ’ αὐτὸ τὸ ζήτημα, πῶς νομίζετε, ὅτι θέλομεν τὸ λύσει; συγκρίνοντες τάχα τὴν μίαν νομοθεσίαν πρὸς τὴν ἄλλην; καὶ ἔχετε τὴν ὑπομονὴν ν’ ἀκούσητε ἐντεῦθεν ποία εἶναι ἡ καλητέρα καὶ ποία εἶναι ἡ χειροτέρα νομοθεσία; Τοιοῦτόν τι βεβαίως δὲν δοκιμάζω. Ἐνθυμοῦμαι τώρα ῥητὸν τοῦ πατρὸς τῆς ἱστορίας τοῦ Ἡροδότου, ὅστις λέγει· ἂν ἐξετάσῃς ἕκαστον λαὸν, ἢ τοὺς σοφοὺς ἑκάστου ἔθνους περὶ νομοθεσίας, θέλεις ἀκούσει, ὅτι ἕκαστος αὐτῶν θέλει ἐπαινέσει τὴν ἰδίαν νομοθεσίαν ὡς τελειοτέραν, καὶ ἡμεῖς καὶ ὑμεῖς, Κύριοι, πάσχομεν ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ὁ πατὴρ τῆς ἱστορίας Ἡρόδοτος παρετήρησεν. Αὐτὴν τὴν στιγμὴν ἐπαινοῦμεν τὴν νομοθεσίαν μας ὡς τελειοτέραν καὶ ἤκουσα ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ἐπαίνους, τοὺς ὁποίους δὲν ἤλπιζον, δὲν ἐπίστευον ν’ ἀκούσω παρὰ τοῦ ἐντίμου πληρεξουσίου Μεσολογγίου τοῦ Κ. Δεληγεώργη ἐγκωμιάσαντος τὰ μέλη τῆς ἀντιβασιλείας. Βεβαίως δὲν ἐπίστευον ν’ ἀποδώσῃ εἰς αὐτὰ ἐκεῖνον τὸν νοῦν, τὸν ὁποῖον δὲν εἶχον, διότι οὐδεὶς ἐκ τῶν νομοθετῶν αὐτῶν εἶναι πρωτότυπος, ὅλοι εἶναι ἀντιγραφεῖς, καὶ δὲν ἤκουσα ποτὲ ἐπαινουμένους τοὺς ἀντιγραφεῖς. Ἐθαύμασα τοὺς ἐπαίνους του εἰς τὸν Μάουρερον καὶ ἐνθυμοῦμαι, ὅτι ἐστάλη καὶ μετάλλιον εἰς αὐτὸν, εἰς τὸ ὁποῖον δὲν ἔλαβον μέρος· διότι τὸ μετάλλιον αὐτὸ ἔφερε τὴν ἐπιγραφὴν, ὅτι ἤνοιξε τὸν ναὸν τῆς δικαιοσύνης ἐν Ἑλλάδι. Δὲν ἠδυνάμην ἐν συνειδήσει νὰ ὑπογράψω, ὅτι ὁ Μαουρέρος ἤνοιξε τὸν ναὸν τῆς δικαιοσύνης, αὐτὸς, ὅστις πρῶτος τὸν ἐβεβήλωσε, ζητήσας διὰ τῆς λόγχης τὰς κεφαλὰς τοῦ Κολοκοτρώνη καὶ τοῦ Πλαπούτα (ἀνησυχίαι). Ἀλλὰ, Κύριοι, σᾶς ἀφίνω τὸν ἔπαινον, τὸν ὁποῖον κάμνετε τοῦ Μαουρέρου, σᾶς ἀφίνω νὰ ἐπαινέσητε καὶ τὰ ἄλλα μέλη τῆς ἀντιβασιλείας ὅσον θέλετε, περιορίζομαι δὲ εἰς τὴν ἰδέαν μου, ὅτι εὑρίσκομαι εἰς παντελῆ ἄγνοιαν, ἐν τῷ σκότει, ὡς πρὸς τὴν Ἑπτανησιακὴν νομοθεσίαν, καὶ λέγω καὶ ἐγὼ καθ’ Ἡρόδοτον, ὅτι προτιμοτέρα ἡ Ἑλληνικὴ, καὶ ἀκολουθῶ τὸν χείμαῤῥον, διότι ἡμεῖς εἴμεθα ἐν πλειοψηφίᾳ, καὶ δὲν βλέπω, διατὶ νὰ ἐνδώσωμεν, ἀλλὰ τοὐλάχιστον δὲν ὁρίζομεν τί καταργοῦμεν καὶ τί ἀντικαθιστῶμεν; Ἂς ἀπαρκεσθῶμεν κατὰ τὸ παρὸν νὰ εἰσαχθοῦν αὐτὰ τὰ συστήματα τῶν νόμων, τὰ ὁποῖα εἴχαμεν, τὰ ὁποῖα ὅμως εἶναι ὡρισμένα· καὶ ἂν θέλωμεν νὰ προσθέσωμεν ἄλλο τι, νὰ τὸ ἀφίσωμεν καὶ αὐτό· ἐὰν ὅμως τῷ ὄντι ὑπάρχει τὶ περιττὸν ἐκεῖ, ἂς ἀφίσωμεν τὸν καιρὸν, ἴσως ἐν τῇ πρώτῃ προσεχῇ Βουλῇ δυνηθοῦν νὰ ὑψώσουν φωνὴν, καὶ ἔχουν πάντοτε καιρὸν νὰ ζητήσουν τὴν μεταῤῥύθμισιν ἐκείνην καὶ τῆς ἡμετέρας νομοθεσίας, τὴν ὁποίαν νομίζουν, ὅτι δύνανται νὰ μᾶς ἀποδείξουν ὡς ἐσφαλμένην. Μοὶ φαίνεται, ὅτι ὅσα ἤκουσα καὶ ὅσα ὀλίγον εἶδον περὶ Εἰρηνοδικῶν ἐν Ἑπτανήσῳ εἶναι πολὺ ἀνώτερα ἐκείνων, τὰ ὁποῖα ἡμεῖς ἔχομεν καὶ πολὺ καταλληλότερα πρὸς θεραπείαν τῶν ἀναγκῶν τοῦ λαοῦ. Ἀλλὰ καὶ αὐτὰ τὰ θυσιάζω, ἀφοῦ δὲν ἔχομεν τὴν ὑπομονὴν νὰ τὰ συζητήσωμεν· ἂς προβῶμεν, ἀλλὰ μέχρι τινὸς, ἂς θέσωμεν τὸ ὅριον, ἂς γνωρίζωμεν τοὐλάχιστον ποῦ ἐθέσαμεν αὐτό. Καὶ, ὅταν πρόκηται περὶ τοῦ πολιτικοῦ Νόμου, δύναταί τις νὰ ἔχῃ πολλὰς ἀμφιβολίας, τὰς ὁποίας οὐδεὶς διέλυσεν ἐνταῦθα· ἡμεῖς ποῖον πολιτικὸν νόμον ἔχομεν; ὅ,τι περιέχει ὁ Ἀρμενόπουλος, τοῦ ὁποίου προηγοῦνται τὰ ἔθιμα· ὅταν προηγοῦνται τὰ ἔθιμα, ἐρωτῶ, μεθαύριον εἰσαγομένης καὶ αὐτῆς τῆς νομοθεσίας εἰς τὴν Ἑπτάνησον, οἱ Ἑπτανήσιοι δὲν θέλουν εἰπεῖ, τοὐλάχιστον, ὅτι ἀποδοτέα εἶναι ἡ τιμὴ γραπτοῦ ἐθίμου εἰς τὸν πολιτικὸν αὐτῶν νόμον; καὶ ἂν ἀποδίδητε τὴν τιμὴν γραπτοῦ ἐθίμου, δὲν προηγεῖται ὅλον τοῦ πολιτικοῦ Νόμου; Βλέπετε, ὅτι τὸ ζήτημα εἰς οὐδὲν πρακτικὸν ἀπολήγει. Ἀλλ’ ἐξητάσητε πῶς ἠμπορεῖτε διὰ μιᾶς φράσεως νὰ εἰσαγάγητε τὸν νόμον τῶν ὑποθηκῶν; Σήμερον, αὐτὴν τὴν στιγμὴν, κατὰ τὸ 1864, πράττετε ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον οὐδέποτε ἐγένετο ἐν Ἑλλάδι. Ἐπαινεῖτε τὴν Ἀντιβασιλείαν, ἀλλ’ αὕτη κατὰ τὸ 1834 τὸν Ἰανουάριον μέχρι Μαρτίου κατήρτισε τὴν νομοθεσίαν, ἀλλ’ ἐν τοσούτῳ ἐν ἀκαρεῖ δὲν εἶπεν, ὅτι θέλει ἐφαρμοσθῇ ἐν Ἑλλάδι. Ἀφῆκε πρῶτον νὰ ἐγκαθιδρυθοῦν τὰ δικαστήρια καὶ νὰ δοθῇ καιρὸς εἰς τὴν κοινωνίαν, εἰς τοὺς πολίτας, νὰ γνωρίσουν τὰ νομοθετήματα, καὶ τότε ἐπέτρεψεν ἰσχὺν, δηλαδὴ τὴν 25 Μαρτίου 1835. Σεῖς ὅμως θέλετε νὰ θέσητε εἰς ἐνέργειαν τὸν νόμον περὶ ὑποθηκῶν καὶ τὸν νόμον περὶ μεταγραφῆς παραχρῆμα. Ἀλλ’ ἐρωτῶ, εἶναι δυνατὸν νὰ ἐφαρμοσθῇ ἐν ἀκαρεῖ; Ποῖα τὰ ἀποτελέσματα, ἐν ὀλίγοις δύναμαι νὰ σᾶς εἴπω, ἀφοῦ σᾶς ἐξηγήσω τὶ προηγουμένως ἀπαιτεῖται. Πρέπει νὰ διαιρέσητε τὰς περιφερείας τῶν Εἰρηνοδικείων καὶ ὑποθηκοφυλάκων· ἔστω ἐν ἀκαρεῖ τὰς διῃρέσατε· δεύτερον, πρέπει ν’ ἀποστείλητε βιβλία εἰς τοὺς ὑποθηκοφύλακας· ἔστω τ’ ἀπεστείλατε καὶ ἠνεῴχθησαν τὰ βιβλία. Αὐτὴν τὴν στιγμὴν, ὅτε ἠνεῴχθησαν τὰ βιβλία, σᾶς ἐρωτῶ· ποῖος θὰ ἐγγράψῃ; ὅστις φθάσει; λοιπὸν ὅσοι δὲν ἐνέγραψαν κατεστράφησαν; τὰ δικαιώματα τῶν ὀρφανῶν; τῶν προικῶν; τὰ κεκτημένα δικαιώματα τῆς ὑποθήκης, αὐτὰ ὅλα θέλουν γίνει ὁλοκαύτωμα; διότι ἅμα ἐφαρμοσθῇ ὁ περὶ ὑποθηκῶν νόμος, ἀμέσως ἕκαστος ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ ἐγγράψῃ τὴν ὑποθήκην του, καὶ κατὰ τὴν χρονολογίαν τῆς ἐγγραφῆς ἰσχύει καὶ ἡ προτεραιότης. Τί πρέπει λοιπὸν νὰ πράξητε; Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἔγεινε καὶ ἐν Ἑλλάδι· πρέπει νὰ συντάξητε νόμον διαβατικόν· ἤκουσα μίαν φωνὴν ἐνῷ ἔλεγον ταῦτα, ὑπομιμνήσκουσαν, ἂς ἐφαρμοσθῇ ὁ διαβατικὸς νόμος, τὸν ὁποῖον εἴχομεν ἡμεῖς, ὅταν ἐκάμαμεν τὸν νόμον τῶν ὑποθηκῶν· ἀλλὰ νομίζετε ὅτι ὁ διαβατικὸς νόμος τῆς Ἑλλάδος ἠμπορεῖ νὰ ἐφαρμοσθῇ εἰς τὴν Ἑπτάνησον ἀπαραλλάκτως; βεβαίως ὄχι. Πρέπει λοιπὸν νὰ συντάξητε διαβατικὸν Νόμον σχετικῶς πρὸς τὴν κατάστασιν, ἥτις ὑπάρχει ἐν Ἑπτανήσῳ, νὰ δώσητε καιρὸν, ὡρισμένην προθεσμίαν, δύω, ἓξ, δέκα μηνῶν, ὅσην θέλετε, ὥστε ἕκαστος, ὅστις δικαιοῦται, νὰ βεβαιώσῃ τὸ δικαίωμά του, καὶ καὶ μετὰ ταῦτα ἔρχεται ἡ ἰσχὺς τοῦ περὶ ὑποθηκῶν Νόμου, ὅτε ἕκαστος κατὰ τὴν τάξιν καὶ τὴν χρονολογίαν τῆς ἐγγραφῆς ἀπολαμβάνει ἀσφάλειαν. Τὸ αὐτὸ ζήτημα δὲν ὑπάρχει τάχα καὶ ὡς πρὸς τὸν Νόμον τῆς μεταγραφῆς; Δύνασθε λοιπὸν κάλλιστα νὰ ὑποστηρίξητε σύστημα, τὸ ὁποῖον ἐπίσης φθάνει εἰς τὴν ἀφομοίωσιν, σύστημα, τὸ ὁποῖον ἴσως ἀπαιτεῖ χρόνον συζητήσεως μικρότερον, τὸν ὁποῖον, νομίζω, ὅτι ἔχετε νὰ δαπανήσητε. Νομίζετε ὅτι δὲν εἶναι ἄξιον τὸ ζήτημα νὰ τῷ ἀποδώσητε τοὐλάχιστον τρεῖς ἢ τέσσαρες συνεδριάσεις διὰ νὰ δεχθῆτε σύστημα, τὸ ὁποῖον οὐδένα θέλει καταθλίψει; διότι πᾶσα μεταβολὴ νομοθεσίας φέρει ἀποτελέσματα, τὰ ὁποῖα διαταράττουν, ἀλλ’ ὄχι μέχρι θεμελίων, δὲν ἀνατρέπουν, δὲν καταστρέφουν δικαιώματα, ὅταν ὁ νομοθέτης λαμβάνῃ πρόνοιαν, καὶ τοιαύτην χρεωστεῖτε διὰ νὰ μὴ ἔχετε τὴν τύψιν τοῦ συνειδότος μίαν ἡμέραν, ὅτι ἐπράξατε ἐν ἀγνοίᾳ τοσαῦτα δυστυχήματα διὰ τοῦ ὁποίου ἐψηφίσατε τοὺς Ἑλληνικοὺς Νόμους ἐν Ἑπτανήσῳ. Θέλετε ἀδικώτερον Νόμον παρὰ τὸν περὶ σχεδίου τῶν πόλεων; αὐτὸς ὁ νόμος, ἅμα εἴπητε, ὅτι ἅπασα ἡ Ἑλληνικὴ νομοθεσία ἐφαρμόζεται καὶ ἐν Ἑπτανήσῳ, θέλει ἐφαρμοσθῆ καὶ ἐκεῖ. Αὐτὸς ὁ νόμος ἐδόθη ἅπαξ διὰ τὰς Ἀθήνας, ἀλλὰ διὰ μεταγενεστέρου Νόμου ἐξετάθη πανταχοῦ τῆς Ἑλλάδος.

§14ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Εἰς ποίαν πόλιν ἐφηρμόσθη;

§15ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Εἰς τὴν Σύρον, εἰς τὴν Λαμίαν, εἰς τὴν Τρίπολιν, εἰς τὰς Πάτρας. Λοιπὸν ἐφαρμόζεται καὶ εἰς τὴν Ἑπτάνησον· καὶ ἐκεῖ, ἂν θέλετε, ὑπάρχουν πολλαὶ πόλεις, αἱ ὁποῖαι εἶναι εὔμορφοι, καὶ δικαίως τότε δύναται ὁ Νομάρχης, ὅστις θέλει νὰ φιλοτιμηθῇ καὶ δείξῃ ὅτι δὲν εἶναι εἰς μάτην Νομάρχης, νὰ ἐπιληφθῇ ἀμέσως αὐτῶν τῶν ἔργων.

§16ΣΠ. ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ. Διὰ νὰ γίνῃ αὐτὸ θὰ περάσῃ ἓν ἔτος......

§17ΠΟΛΛΟΙ. Μὴ διακόπτητε.

§18ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Ἐγὼ ἐννόησα πολὺ καλὰ τὴν διακοπὴν τοῦ Κ. Ἀντωνοπούλου, ἰδοὺ τὶ λέγει ἀκριβῶς· ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐγίνετο μέχρι τοῦδε, καὶ ὅτε αὐτὸς ἦτο γενικὸς Γραμματεὺς, ἡ ἐνταφίασις τῶν σχεδίων εἰς τ’ ἀρχεῖα τοῦ ὑπουργείου· λοιπὸν, λέγει, ἀρνεῖται νὰ τὸ ἐγκρίνῃ ὁ ὑπουργὸς, καὶ οὕτως ἐννοεῖ ὅτι θέλουν ἰσχύει οἱ Νόμοι, ὥστε, ὁσάκις ὁ ὑπουργὸς δύναται, ν’ ἀρνῆται τὴν ἔγκρισιν καὶ ἐκτέλεσιν. Ἐὰν, Κύριοι, σοβαρῶς θέλωμεν νὰ λύσωμεν τὸ ζήτημα, λέγω, ὅτι πρέπει νὰ ὁρίσωμεν τοὺς Νόμους, τοὺς ὁποίους θέλομεν νὰ ἐφαρμόσωμεν ἐν Ἑπτανήσῳ. Πρέπει νὰ προσδιορίσωμεν ἕνα ἕκαστον αὐτῶν, καὶ αὐτοὺς μόνους τοὺς Νόμους νὰ ἐφαρμόσωμεν, ἀλλὰ καὶ ἂν εὑρίσκωμεν δυσκολίαν εἰς τὴν ἄμεσον ἐφαρμογὴν, πρέπει πολυτρόπως νὰ νομοθετήσωμεν καὶ περὶ τῶν διαβατικῶν νόμων, δι’ ὧν πρέπει νὰ προπαρασκευάσωμεν τὴν ἐφαρμογήν. Πρέπει λοιπὸν νὰ θέσωμεν κατὰ μέρος ὅλας αὐτὰς τὰς ἀπολύτους προτάσεις, αἱ ὁποῖαι λέγουν, ὅτι ἅπασα ἡ Ἑλληνικὴ Νομοθεσία ἐφαρμόζεται ἐν Ἑπτανήσῳ, καὶ αἱ ὁποῖαι, εἶμαι βέβαιος, ὅτι ἔγειναν χωρὶς ποσῶς νὰ ὑπάρχῃ κἂν ἡ ἔννοια παρ’ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι τὰς ἐπρότειναν, τί μέλλουν νὰ ἐφαρμόσουν εἰς τὴν Ἑπτάνησον. Ἀμφιβάλλω ἂν εἶχε κατὰ νοῦν ἕκαστος αὐτῶν ἄλλο, εἰμὴ ὡρισμένως τὸν ποινικὸν νόμον, τὴν πολιτικὴν δικονομίαν καὶ καθεξῆς. Ἀμφιβάλλω ὅμως ἂν εἶχε κατὰ νοῦν ὅλους τοὺς νόμους τοῦ 1833, καὶ ἐπεθύμουν ν’ ἀκούσω τὴν συζήτησιν νὰ προβῇ, ν’ ἀκούσω ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ὑπέβαλον τοιαύτας προτάσεις, νὰ μᾶς βεβαιώσουν ἂν εἶχον τῷ ὄντι κατὰ νοῦν ἀορίστως τὸ σύνολον ἢ ὡρισμένην Νομοθεσίαν.

§19ΚΑΛΟΣ. Γενικὴν Νομοθεσίαν εἴχομεν.

§20ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Ἐννοεῖτε ὅλους τοὺς νόμους ἀπὸ τοῦ 1833;

§21ΚΑΛΟΣ. Μάλιστα.

§22ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Ὑποθέτω βέβαια, ὅτι ὁ ἔντιμος Κύριος Καλὸς τῷ ὄντι εἶχεν αὐτὸ κατὰ νοῦν, ἀφοῦ τὸ λέγει, καὶ δι’ αὐτὸν δὲν μὲ φαίνεται παράδοξον, διότι κατ’ αὐτὸν δὲν ἤκουσα ζήτημα δύσκολον, ὅλα εἶναι πολὺ εὔκολα, καὶ νομίζει, ὅτι ἐκτὸς αὐτῶν τῶν μεγάλων νομοθετημάτων, τὰ ὁποῖα ἔχομεν, ὅλοι οἱ ἄλλοι νόμοι παρῆλθον, ὡς πρόσκαιροι, καὶ ἑπομένως εἶναι συνεπὴς πρὸς τὸ σύστημά του. Τὸ μόνον, τὸ ὁποῖον ἔκαμε δυσκολίαν εἰς τὸν νοῦν τοῦ Κ. Καλοῦ, εἶναι κἄτι τι περὶ δικονομίας.

§23ΚΑΛΟΣ. Ἔγεινεν ἐξαίρεσις πρὸς χάριν ὑμῶν, ἀλλὰ καὶ πάλιν τὴν ἀνακαλῶ.

§24ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Βλέπετε; δὲν τὸ ἔκαμε καὶ αὐτὸ ἀπὸ πεποίθησιν καὶ ἑπομένως τὸ ἀνακαλεῖ. Νομίζω λοιπὸν, Κύριοι, ὅτι θέλομεν φανῆ ἐμβριθέστεροι καὶ δικαιότεροι, θέλομεν φανῆ, ὅτι πράττομεν ἐν γνώσει καὶ οὐχὶ ὡς ἔτυχεν, ἂν προσδιορίσωμεν τὰ Νομοθετήματα, τὰ ὁποῖα θέλομεν νὰ ἐφαρμόσωμεν ἐν Ἑπτανήσῳ, καὶ προσδιορίζοντες αὐτὰ θέλομεν ἡμεῖς οἱ ἴδιοι συνομολογήσει ἐὰν ὑπάρχῃ δυσκολία τις εἰς τὴν ἄμεσον ἐφαρμογὴν, καὶ ποῖος νόμος δύναται νὰ ἐφαρμοσθῇ πρὸ τοῦ ἄλλου. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον συνεκίνησε πολλοὺς καὶ τὸ ὁποῖον ἔφερον ὡς μέγιστον ὅπλον, εἶναι ἡ ἐξομοίωσις τοῦ φορολογικοῦ συστήματος. Εἶπον, «πῶς δύνανται νὰ ὑπάρχουν δύω φορολογικὰ συστήματα; ἰδοὺ πάλιν ἡ Ὁμοσπονδία. Πῶς δύναται νὰ δεχθῇ ἡ Συνέλευσις τὴν ἀρχὴν τῆς ἀνισότητος; Τὰ πάντα ἴσα». Ποῖος ζητεῖ ν’ ἀντιπράξῃ εἰς τὴν ἀρχὴν τῆς ἰσότητος; ἀλλὰ τὸ μέγα ἐρώτημα εἶναι. Πρόκειται νὰ ἐφαρμόσητε ἐν Ἑπτανήσῳ τὴν ἀρχὴν τῆς ἰσότητος; Ἔχετε σεῖς τὴν ἀρχὴν τῆς ἰσότητος; Τὸ φορολογικόν σας σύστημα στηρίζεται ἐπὶ τῆς ἰσότητος; Δὲν συνεζητήσατε ἐδῶ πράγματα, τὰ ὁποῖα δὲν θέλω νὰ ἐπαναλάβω, κατὰ τὰ ὁποῖα ὅλοι ὡμολογήσαμεν, ὅτι τὸ σύστημα τὸ φορολογικὸν, ὁποῖον ὑπάρχει σύστημα παρ’ ἡμῖν, εἶναι ἐκ διαμέτρου ἐναντίον εἰς τὴν ἰσότητα; Ἓν στρέμμα, τὸ ὁποῖον παράγει 1000 λίτρας σταφίδος πληρώνει τὸν ἴσον φόρον ἐκείνῳ, τὸ ὁποῖον παράγει μόνον 200;

§25ΤΙΝΕΣ. Τὸ εἰσόδημα πληρώνει.

§26ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Καὶ ἓν στρέμμα, τὸ ὁποῖον παράγει δὲν ἠξεύρω πόσα κοιλὰ σῖτον, ἂς ὑποθέσωμεν πέντε, πληρώνει τὸν αὐτὸν φόρον ἐκείνου τοῦ στρέμματος, τὸ ὁποῖον παράγει ἓν κοιλὸν μόνον; Ἔχομεν λοιπὸν καὶ ἡμεῖς καὶ ἐκεῖνοι τὴν ἀνισότητα ταύτην, ἥτις ὑπάρχει εἰς ἡμᾶς, ἂς τὴν λάβουν καὶ ἐκεῖνοι, ἂς ἐπεκτείνωμεν τὴν ἀνισότητα. Δὲν ἔρχεσθε λοιπὸν νὰ ὑπερασπισθῆτε τὴν ἀρχὴν τῆς ἰσότητος, ἀλλὰ τῆς ἀνισότητος. Ἐὰν, Κύριοι, ἐδῶ λέγετε, ὅτι ἀναλογικῶς ἴσα πληρώνουν, διότι κἄποιον ἤκουσα νὰ λέγῃ περὶ εἰσοδήματος, ἐγὼ δὲν γνωρίζω κανένα νὰ πληρώνῃ κατ’ εἰσόδημα. Ἐὰν νομίζητε, ὅτι διὰ τῆς ἀναλογίας ἐξομαλύνεται αὐτὴ ἡ ἀνισότης, ἀλλὰ τότε τάχα ἀναλογικῶς δὲν ἐξομαλύνεται καὶ ὅπως σᾶς εἶπεν ὁ Κ. Κεχαγιᾶς; Τότε δὲν ἔρχεσθε εἰς τὸ αὐτὸ ἀποτέλεσμα εἴτε διὰ τοῦ ἑνὸς εἴτε διὰ τοῦ ἄλλου; δὲν εἶναι λοιπὸν ἀληθὲς ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον λέγετε ἀνισότητα. Ἀλλὰ δύω τινὰ δύναμαι νὰ προσθέσω εἰς ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα εἶπεν ὁ πληρεξούσιος Παρνασίδος, διότι δὲν εἶχα σκοπὸν νὰ ἐπαναλάβω ὅσα εὐγλώτως εἶπεν. Ποῖος πληρώνει ἐν Ἑλλάδι τὸν ἔγγειον φόρον; ὁ ἰδιοκτήτης ἢ ὁ ἐπίμορτος γεωργός; ὁ ἐπίμορτος γεωργὸς, ὁ δὲ ἰδιοκτήτης λαμβάνει εἰσόδημα καθαρὸν φόρον. Ἐν Ἑπτανήσῳ ὅταν μεταφέρητε αὐτὸ τὸ σύστημα, ποῖος θέλει πληρώσει τὸν ἔγγειον φόρον; εἰς ποῖον θέλετε τὸν ἐπιβάλλει; εἰς τὸν καρπούμενον ἢ εἰς τὸν ἰδιοκτήτην; Πῶς δύνασθε νὰ τὸν ἐπιβάλητε εἰς τὸν ἰδιοκτήτην ὅστις κατὰ συμβόλαια, τὰ ὁποῖα ὑπάρχουν ἐκεῖ, ἔχει νὰ λάβῃ ὡρισμένως τί δὲν ἠξεύρω; τὸ ποσοστὸν τοῦ εἰσοδήματος, τὸ ἥμισυ, τὸ τρίτον; ποῖον φορολογεῖ ὁ ἔγγειος φόρος τὸν καρπωτήν......

§27ΤΙΝΕΣ (ἀριστερόθεν). Τί εἶναι αὐτά; (θόρυβος).

§28ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΡΑΚΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὕστερον ἀπὸ τοιαύτας καὶ τοσαύτας συζητήσεις, διὰ τῶν ὁποίων συνταράττομεν τὰ πάντα, εἶναι καιρὸς νὰ ἐρωτήσητε τὴν Συνέλευσιν ἐὰν ἐφωτίσθη καὶ νὰ θέσητε τὸ ζήτημα εἰς ψηφοφορίαν (εὖγε)!

§29ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Συλλαμβάνει, λέγουσι, τὸ προϊὸν, ἀλλὰ τί συμβαίνει; ἐδῷ ὑπάρχουν πολλοὶ ἰδιοκτῆται, ἀλλ’ εἶναι διαφόρου εἴδους. Ὁ ἰδιοκτήτης ὅστις καλλιεργεῖ δι’ ἑαυτὸν τὸ κτῆμά του αὐτὸς βέβαια πληρώνει καὶ τὸν φόρον του καὶ ὄχι ὁ γεωργός Ἀλλὰ πρέπει νὰ λάβητε ὑπ’ ὄψιν τὴν σύγχυσιν, ἥτις ὑπάρχει ἐν Ἑπτανήσῳ, ὅτι ὁ ἰδιοκτήτης δὲν γνωρίζει τίποτε περὶ δαπάνης εἰς τὴν καλλιέργειαν, δὲν ἔχει νὰ ἐξετάσῃ ἂν ἡ δαπάνη αὕτη εἶναι μεγάλη ἢ μικρά. Αὐτὸς ἔχει μόνον νὰ λάβῃ ἐκ τοῦ ἀκαθαρίστου εἰσοδήματος τὸ ⅓, τὸ ½, ὅσον ἔχει νὰ λάβῃ. Αὐτὸς λοιπὸν δὲν ἔχει νὰ ἐξετάσῃ ἂν προσετέθη σήμερον φόρος εἰς αὐτὴν τὴν δαπάνην.

§30ΛΕΙΒΑΔΑΣ. Πληρώνει τὸν φόρον......

§31ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡσυχία, ἂν θέλητε νὰ τελειώσωμεν.

§32ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Σᾶς λέγω λοιπὸν καὶ ἐν Ἑλλάδι, ὅταν λάβητε αὐτὰς τὰς εἰδικὰς συμφωνίας, κατὰ τὰς ὁποίας παραχωρεῖτε, εἰς ἕνα γεωργὸν τὴν καλλιέργειαν τῆς γῆς, εἴτε τοῦ δίδετε τὸν σπόρον εἴτε ὄχι καὶ συμφωνεῖτε μετὰ τοῦ γεωργοῦ νὰ σᾶς δώσῃ τόσον τὸ στρέμμα, σᾶς ἐρωτῶ ποῖος πληρώνει τὸν φόρον, ὁ ἰδιοκτήτης ἢ ὁ γεωργός;

§33ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Εἰς ὀλίγους συμβαίνει αὐτὸ, Κύριε Καλλιγᾶ.

§34ΖΕΡΒΑΣ. ....... (θόρυβος).

§35ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μὴν εἶσθε τόσον ἀνυπόμονοι, κατόπιν λαμβάνετε τὸν λόγον.

§36ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Ἐγὼ, Κύριοι, εὔχομαι νὰ μ’ ἀποδείξετε, ὅτι ἔχω λάθος· μετ’ ὀλίγον ἔρχεται ἄλλος εἰς τὸ βῆμα, ἂς λάβῃ τὸν λόγον, ἂς δείξῃ ὅτι σφάλλω, ὅτι εἰς τὴν Ἑλλάδα ὁ γεωργὸς ποτὲ δὲν πληρώνει τὸν φόρον καὶ τότε βέβαια αὐτὸ τὸ ἐπιχείρημά μου ἐκλείπει· ἀλλ’ ἐὰν δὲν ἐπιτύχῃ νὰ τὸ ἀποδείξῃ, σᾶς ἐρωτῶ, ποίαν κατάστασιν θέλετε μεταφέρει εἰς τὴν Ἑπτάνησον, ἀμέσως ἐφαρμόζοντες τὸ φορολογικὸν σύστημα, χωρὶς νὰ προβλέψητε προηγουμένως περὶ τοῦ τρόπου τῆς ἐφαρμογῆς, ὥστε νὰ μὴ ἐπιβαρύνητε περισσότερον τὸν γεωργὸν, χάριν τῆς λεγομένης ἰσότητος, ἀντὶ ν’ ἀνακουφίσητε τὴν τύχην του; Ἔπειτα, Κύριοι, αὐτὴ ἡ μεταβολὴ τοῦ φορολογικοῦ συστήματος, ἡ εἰσαγωγὴ μετὰ τοσαύτης ταχύτητος καὶ σπουδῆς, μετὰ τοσαύτης ἀνυπομονησίας, εἶναι κατάλληλος εἰς ἐποχὴν, ὅταν δὲν δυνάμεθα ἀκόμη νὰ φέρωμεν εἰς ἰσοῤῥοπίαν τὰ ἔσοδα καὶ τὰ ἔξοδα; περὶ τούτου τοῦ πράγματος ἐντελῶς ἀμελοῦμεν. Ἐὰν σήμερον ἔχωμεν ἔλλειμμα σπουδαῖον, τὸ ὁποῖον δὲν φαίνεται ἐν βραχεῖ δυνάμενον νὰ ἐκλείψῃ, διατί εἰς τὸ ἔλλειμμα τοῦτο νὰ προσθέσωμεν καὶ ἔλλειμμα μεγαλήτερον; ἀντί, λαμβάνοντες τὰς Ἰονίους Νήσους σήμερον, νὰ καταστήσωμεν ἰσοῤῥοπίαν ἐσόδων καὶ ἐξόδων διὰ τοῦ περισσεύματος αὐτῶν, θέλετε νὰ τοὺς ἀφομοιώσωμεν αὐτοὺς κατὰ τὸ σύστημα τοῦ ἐλλείμματος; Δὲν μοῦ φαίνεται, Κύριοι, ὅτι τὸ ζήτημα εἶναι τοιοῦτον, ὥστε νὰ δυνηθῇ νὰ λυθῇ διὰ μιᾶς φράσεως καὶ λέξεως. Δὲν μοὶ φαίνεται, ὅτι ἡ Συνέλευσις ἔχει τὴν πανδυναμίαν νὰ εἴπῃ «γεννηθήτω ἀφομοίωσις, καὶ ἐγένετο ἀφομοίωσις». Πιστεύω ὅτι τὸ ἔργον της θέλει εἶσθαι σοβαρώτερον, ὅτι τὸ ἔργον της δὲν θέλει ὑποστῇ μέμψιν, δὲν θέλει καταφανῆ ἄδικον καὶ ἀτελὲς, ἐὰν προβῇ συστηματικῶς νὰ λάβῃ κατὰ σειρὰν τὰ νομοθετήματα καὶ κατὰ σειρὰν νὰ ψηφίζῃ καὶ καθ’ ἕκαστον νομοθέτημα ἐπιφέρῃ τὰς τροποποιήσεις ἐκείνας, τὰς ὁποίας νομίζει ἀναγκαίας.

§37ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχει τὸν λόγον ὁ Κ. Χριστόπουλος.

§38ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Παραχωρῶ εἰς τὸν Κ. Ζερβόν.

§39Θ. ΖΕΡΒΟΣ. Κύριοι πληρεξούσιοι, ἐπὶ τοῦ σπουδαίου τῆς ἀφομοιώσεως ἀντικειμένου ἀναλαμβάνων τὸν λόγον ἐγὼ ὁ ἐλάχιστος τῶν Κερκυραίων πληρεξούσιος, δὲν δύναμαι νὰ καταβῶ ἐκ τοῦ βήματος τούτου, ἐὰν πρῶτον δὲν ὑποστηρίξω εἰς ὑμᾶς, ὅτι οἱ ἐκθειαζόμενοι Ἰονικοὶ κώδικες δὲν εἶναι κώδηκες σωτήριοι, ἀλλ’ εἶναι κώδηκες καταστρεπτικοὶ τοῦ λαοῦ καὶ τῆς ἐργατικῆς τάξεως· 50 ἐτῶν ἀγγλικὴ κυβέρνησις, ἢ μᾶλλον εἰπεῖν Ἀγγλοϊόνιος Κυβέρνησις, ἔθεσεν εἰς ἐνέργειαν τοὺς Ἰονικοὺς Κώδηκας, οἵτινες κατέστησαν εἵλωτας ὅλην τὴν ἐνεργητικὴν τάξιν τοῦ λαοῦ, ἀποκαταστήσαντες μίαν τάξιν προνομιοῦχον, ῥίψασαν ὅλας τὰς εἰσφορὰς καὶ ὅλην τὴν φορολογίαν εἰς τὴν τάξιν τοῦ λαοῦ σύμφωνα μὲ τὸ συμφέρον της. Τριῶν εἰδῶν δάνεια καθιεροῦσιν οἱ πολιτικοὶ τῶν Ἑπτανησίων κώδηκες, πολιτικὰ, ἐμπορικὰ καὶ προνομιακά. Πολιτικὰ, ὅταν οἱ ἄρχοντες ἢ οἱ προνομιοῦχοι δανείζωνται ἀπὸ τὰς τάξεις τοῦ λαοῦ, παίρνουν τοῦ ῥάπτου τὸ φόρεμα, τοῦ ὑποδηματοποιοῦ τὰ ὑποδήματα, τοῦ κρεοπώλου τὸ κρέας, τοῦ παντοπώλου τὰ πάντα. Αὐτὸ λέγεται δάνειον πολιτικὸν, τουτέστι δὲν ἠμπορεῖ νὰ πληρωθῇ, ἐκτὸς ἐὰν πρὶν δὲν τοῦ πάρῃ σημάδι.

§40ΤΙΝΕΣ. Τί θὰ εἰπῇ σημάδι;

§41ΣΕΡΒΟΣ. Δηλαδὴ κατάσχεσιν τῆς κινητῆς αὐτοῦ περιουσίας. Ὅσα ἤδη λαμβάνει πρὸς ὄφελός του ὁ πολίτης, ὁ τιμαριοῦχος, ὁ προνομιοῦχος, ὁ ἄρχοντας, αὐτὰ ὀνομάζονται προνόμια. Δὲν ἔχει δικαίωμα μόνον νὰ τοῦ κατασχέσῃ, ἀλλὰ νὰ τὸν θέσῃ εἰς τὴν φυλακὴν ἓξ τάλληρα κάθε ἡμέραν, τουτέστι ἐὰν ἔχῃ κτήματα ἀγροτικὰ ἐλαιόδενδρα, ἀμπελῶνας καὶ χωράφια, ὅλοι οἱ ἄνθρωποι ὁποῦ παραιτοῦσι ταῦτα τὰ τρία αὐτὰ ὀνομάζονται προνομιακά. Ὅσα ἔχει νὰ λάβῃ ὁ πολίτης ὁποιασδήποτε τάξεως, ἢ ἐκεῖνος ποῦ ζητεῖ νὰ ζήσῃ ἀπὸ τὰς ἐμμίσθους θέσεις τῆς Κυβερνήσεως, ἢ ὁ προνομιοῦχος ἢ ὁ τιμαριοῦχος, αὐτὰ ὀνομάζονται δάνεια προνομιακὰ, ὅσα ὅμως ἔχει νὰ δώσῃ ὀνομάζονται πολιτικά· ἀφοῦ ἁρπάσει ἀπὸ ὅλας τὰς τάξεις τῆς κοινωνίας καὶ καταστήσει τὰ δάνεια εἰς βάρος του ὅλα πολιτικὰ, δὲν τὸν ἐνοιάζει τίποτε, εἰς τὴν φυλακὴν δὲν ἐμβαίνει· πηγαίνει εἰς τὸ εἰρηνοδικεῖον καὶ βγάνει ἔνταλμα ὁ καλότυχος προνομιοῦχος, προνομιακὸν, τὸ βάλλει εἰς τὴν τσέπην του, καββαλικεύει τὸν ὄνον ἢ τὸν ἵππον του καὶ πηγαίνει νὰ φορολογήσῃ τοὺς χωρικοὺς, πέρνει καὶ ἕνα Σατράπην χωροφύλακα τῆς παλαιᾶς ἀστυνομίας, πηγαίνει ἀμέσως καὶ καταδυναστεύει ὅλον τὸν λαόν· ὅσοι τοῦ χρεωστοῦσι καὶ δίκαια καὶ ἄδικα, ὅσα εἶναι γραμμένα εἰς ἕνα βιβλίον, τὸ ὁποῖον τὸ ὀνομάζουσιν ἀναγραφὴν, χωρὶς συμβόλαιον, χωρὶς ὑποχρέωσιν, παρὰ μόνον καὶ μόνον ἓν ἔθιμον, ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον εἶναι καθιερωμένον εἰς ἡμᾶς. Τὸ δέκατον εἶναι καθιερωμένον εἰς τὴν Κέρκυραν, τὸ δέκατον, τὸ ὁποῖον λαμβάνει ἡ Κυβέρνησις, τὸ καθιέρωσεν ἡ προνομιοῦχος τάξις, τουτέστι τιμάρια, φέουδα καὶ βαρωνάτα, ὅλα λοιπὸν ταῦτα...

§42ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Ἔχετε καὶ σεῖς τὸ δέκατον;

§43ΖΕΡΒΑΣ. Τὸ εἴχομεν, ἐννοεῖται, καὶ μᾶς τὸ κατέκτησαν οἱ προνομιοῦχοι, ὅ,τι ἐδίδομεν τῆς Κυβερνήσεως, τὸ ἐπῆραν ἐκεῖνοι. Λοιπὸν μὲ τοῦτο τὸ μέσον ὅλαι αἱ τρεῖς τάξεις τῆς κοινωνίας εἶναι ἐξ ἴσου βεβαρυμέναι· καὶ εἰς τὴν ληψοδοσίαν καὶ εἰς τὸ φορολογικὸν σύστημα. Τὸ ἄλλο ἔνταλμα εἶναι τὸ ἐμπορικόν· καὶ περὶ τούτου δὲν κάμνω λόγον, εἶναι δίκαιον, εἶναι δικαιότατον. Πρῶτον δὲν ὁμιλῶ ὡς πληρεξούσιος τῆς Ἑπτανήσου, ἀλλ’ ὁμιλῶ ὡς πληρεξούσιος τῶν Κερκυραίων, ταύτην μόνον τὴν ἐξαίρεσιν κάμνω. Τί θέλουν λοιπὸν νὰ ἐκθειάσουν τοῦτον τὸν πολιτικὸν κώδηκα, ὅστις δὲν εἶναι ἄλλο, παρὰ ἡ Μισνὰ καὶ ἡ Γεμάρα τοῦ Ταλμοῦθ; εἰς ποῖον ἄλλο ἔθνος ὁ πολίτης κάθηται εἰς τὴν οἰκίαν του καὶ δὲν γυρεύει ἄλλο παρὰ νὰ λάβῃ μισθὸν, δι’ οὗ νὰ ζωοτρέφεται ἐπὶ τοῦ ὤμου τοῦ λαοῦ, νὰ ἀφίνῃ τὰ κτήματά του ἀγεώργητα, λογγιασμένα τὰ ἐλαιόδενδρά του, καρποὺς νὰ μὴ δύνανται νὰ φέρωσι, καὶ ἔπειτα νὰ βάνῃ ἢ τὸν ποιμένα ἢ τὸν δοῦλόν του νὰ καίῃ καὶ νὰ ᾖναι ὑποχρεωμένη ἡ κοινότης νὰ τὸν πληρώνῃ; εἰς ποῖον νόμον τοῦ κόσμου ἠκούσθη αὐτό; Ὅλοι διεφθάρησαν, ἔντιμοι πληρεξούσιοι, εἰς τὰς ἐμμίσθους θέσεις τῆς Κυβερνήσεως, καὶ ἐγκατέλειψαν τὰς ἰδιοκτησίας των ἄνευ καλλιεργείας, ἄνευ οὐδεμιᾶς γεωργίας. Ὅσοι λοιπὸν κατήντησαν νὰ λάβωσι κτηματικὰς καταστάσεις, δὲν ἐπεδόθησαν εἰς ἄλλο, παρὰ νὰ κατασκευάσουν κτήματα, τὰ ὁποῖα δὲν φέρουν ποτὲ φόρον εἰς τὴν Κυβέρνησιν, τουτέστι δὲν φορολογοῦνται· ἐκεῖ ἄφησαν τὴν κατάστασίν των, τὰ δὲ ἀγροτικὰ κτήματα τὰ ἐγκατέλειψαν ἀπελπισίαν καὶ δὲν προσμένουν ἄλλο, παρὰ πότε νὰ ἴδωσι τὸν γεωργὸν νὰ τοῦ κάμωσι κακοκαλλιέργειαν ἢ ἀγεωργησίαν, αὐτὴ εἶναι ὅλη τους ἡ ἐπιμέλεια. Ἐπὶ τοῦ φορολογικοῦ λοιπὸν συστήματος δὲν φορολογοῦνται ἐξ ἴσου ὅλαι αἱ τάξεις τῆς Κερκύρας. Εἶναι μέγιστος ὁ φόρος ἐπὶ τοῦ ἐλαίου, εἶναι μέγιστος ὁ φόρος καὶ ἐπὶ τῆς σταφίδος εἰς τὰ ἄλλα νησία, διότι οἱ Κερκυραῖοι δὲν ἔχουν σταφίδα. Ὅλαι αἱ οἰκίαι τῆς πόλεως καὶ τῆς ἐξοχῆς, καὶ ἰδίως τῆς πόλεως, ὅπου ἐνοικιάζονται, ὅλαι εἶναι ἀφορολόγητοι· θὰ σᾶς καθυποβάλλω ἐν συντόμῳ μίαν μεγάλην μερίδα τῆς Κερκυραϊκῆς κοινωνίας, ἡ ὁποία εἶναι ὑπέρπλουτος, καὶ εἶναι ὅλη ἀφορολόγητος.

§44ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞ. Αὐτὰ εἶναι περιττά.

§45ΣΕΡΒΟΣ. Περιττὰ εἶναι;

§46ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§47ΣΕΡΒΟΣ. Οἱ Ἰσραηλῖται, Κύριοι, ἔχουν ὅλα τὰ μέρη τῆς Ἑβραϊκῆς λεγομένης συνοικίας, καὶ ὅλαι αἱ οἰκίαι ἀπὸ 4 πατώματα καὶ ἐπάνω, εἶναι ἀφορολόγητοι. Ὁ Πὴλ, ἕνας Ἄγγλος ἔμπορος, εἰσπράττει 1200 δραχμὰς κατὰ μῆνα καὶ δὲν πληρώνει ἕνα ὀβολὸν εἰς τὴν Κυβέρνησιν. Ὁ Τέλλερ, ὁ Πὴλ, ὁ Φραγκίσκος, ὁ Γιουζέπης, οἱ Κ. Βαλαωρῖται, ὅπου ἔχουν τὰ κτήματά τους εἰς τὴν Κέρκυραν, ὅλα εἰς οἰκίας ἀπὸ 4 πάτους ἡ κάθε μία· (ἱλαρότης) ὁ Παιδίας ἑκατοστάδες τάλληρα κατὰ μῆνα εἰσπράττει, καὶ δὲν πληρώνει τίποτε. Ποῖοι, Κύριοι, φορολογοῦνται εἰς τὸ ἐνεστὼς σύστημα; φορολογοῦνται ὅλοι οἱ κτηματίαι τῆς ἐξοχῆς καὶ τῆς πόλεως, ἐκεῖνοι ὅπου ἔχουν ἐλαιόδενδρα· τὸ ἔλαιον εἶναι ὁ μόνος φόρος, ὁ ὁποῖος ἐπιβαρύνει μόνον τοὺς χωρικούς.

§48ΤΙΝΕΣ. Καὶ ἡ σταφὶς εἰς τὰς ἄλλας νήσους.

§49ΣΕΡΒΟΣ. Τὸν φόρον τοῦ ἐλαίου δυνάμεθα καὶ ἡμεῖς νὰ τὸν παραδεχθῶμεν ἐκ τοῦ συστήματος τῆς Ἑλλάδος, καὶ ἐν γένει ὅλους τοὺς φόρους τοὺς ἐνυπάρχοντας, ἀλλ’ ὄχι εἰς τὸν ἀγρὸν, ὄχι εἰς τὸ ἐλαιοτριβεῖον· 1101 ἐλαιοτριβεῖα ὑπάρχουν ἐν Κερκύρᾳ· εἰς ὅλα ταῦτα διὰ νὰ εἰσπράξῃ ἡ Κυβέρνησις τὸ λάδι, νὰ ἔχῃ φύλακας, νὰ ἔχῃ εἰσπράκτορας, νὰ ἔχῃ μισθωτοὺς, δύναταί ποτε νὰ εἰσπράξῃ τὸν φόρον ὁποῦ τῆς πρέπει; θὰ ἔχῃ ἐνοικιαστὰς, αὐτοὶ θὰ φάγουν, θὰ κερδίσουν, αὐτοὶ θὰ ἔχουν κλειδιὰ νὰ κλειδώνουν τὰ βαρέλια, λοιπὸν δὲ συμφέρει· ὁ φόρος Κύριοι, ἐπὶ τῆς ἐξαγωγῆς εἶναι ὁ μόνος φόρος, ὁ ὁποῖος δύναται νὰ ὠφελήσῃ καὶ τὴν Κυβέρνησιν καὶ ἡμᾶς. Μὲ ποῖον τρόπον λοιπὸν, Κύριοι, πρέπει νὰ εἰσαχθῇ ὁ φόρος ὁ ἐπὶ τῶν ἀγρῶν, ἐπὶ τῶν δημητριακῶν καρπῶν; Ποῦ δυνάμεθα λοιπὸν ἡμεῖς νὰ πληρώσωμεν τὸ δέκατον τοῦ ἄρχοντος, τὸ τέταρτον τῆς βαρωνίας, καὶ τὸ πέμπτον τῆς Κυβερνήσεως; Τί θὰ γίνῃ διὰ τὸν γεωργὸν ὅπως δυνηθῇ νὰ πληρώνῃ τὸν φόρον ἐπὶ τοῦ ἐλαίου εἰς τὸ ἐλαιοτριβεῖον, ὅπου στέκει ὁ ἄρχοντας μὲ τὸ ἀσκὶ, ὁ φεουδάτωρ μὲ τὸ γαλόνι, ὁ μισθωτὸς τῆς Κυβερνήσεως μὲ κλεισμένο τὸ βαρέλι; ποῦ θὰ διανείμωμεν λοιπὸν ἡμεῖς τὸ ἔλαιον; (εὖγε! εὖγε!) Δι’ ὅλα λοιπὸν, Κύριοι, εἶναι δίκαιον νὰ εἰσαχθῇ ὁ φορολογικὸς τρόπος τοῦ ἐλαίου ἐπὶ τῆς ἐξαγωγῆς, καὶ νὰ καταταχθοῦν αἱ οἰκίαι εἰς τὸν φόρον τὸν καθιερούμενον ἀπὸ τὴν Ἑλληνικὴν Νομοθεσίαν. Ὅσαι οἰκίαι τοὐλάχιστον ἐνοικιάζονται, ἔχουν ἐνοίκια, ὅλαι αὗται αἱ μεγάλαι οἰκίαι νὰ πληρώνωσι φόρον.

§50ΤΙΝΕΣ. Ὅλαι, ὅλαι.

§51ΣΕΡΒΟΣ. Δὲν εἴμεθα, Κύριοι, εἰς ἐκείνην τὴν θέσιν, τὴν ὁποίαν κακῶς ἐχαρακτήρισαν τινὲς λέγοντες, ὅτι δὲν θέλουν οἱ Ἑπτανήσιοι νὰ πληρώσωσι φόρους· ὄχι, Κύριοι, θέλομεν, καὶ δὲν θέλομεν μόνον φόρον χρημάτων καὶ εἰδῶν, ἀλλὰ θέλομεν καὶ τὸν φόρον, τὸν ὁποῖον ὀνομάζετε ὑμεῖς ἐπὶ τοῦ αἵματος. Δὲν ἐπεριμείναμεν οἱ Κερκυραῖοι νὰ μᾶς ἐπιβάλετε φόνον τοῦ αἵματος. Μόνοι ἡμεῖς, Κύριοι, αὐτοθέλητοι, ὅλοι αὐτοθέλητοι, συνεισφέραμεν τὸ αἷμα μας εἰς ὑπεράσπισιν τῆς πατρίδος (εὖγε! εὖγε!) Δὲν ἐδέχθημεν τὴν ἕνωσιν τῆς ἐλευθερωμένης Ἑλλάδος μὲ συνθήκην τὴν ἐδεχθήκαμεν αὐτὴν ἄνευ ὅρων. Δὲν ἐκάμαμεν οὐδεμίαν συνθήκην, δὲν εὐχαριστηθήκαμεν εἰς τὰ λαμπρὰ βασιλικὰ παλάτια τοῦ Φαραὼ, ἀλλ’ ἠθελήσαμεν νὰ φάγωμεν τὸ κριθαρένιο ψωμὶ μὲ τοὺς ἀδελφούς μας τοὺς Ἕλληνας (εὖγε! εὖγε! χειροκροτήματα ἐκ τοῦ ἀκροατηρίου). Δὲν εἶπα τίποτε, εἶμαι ἁπλοῦς χωρικὸς καὶ δὲν ἠξεύρω νὰ τὰ εἰπῶ (εὖγε! εὖγε! χειροκροτήματα ῥαγδαῖα ἐκ τοῦ ἀκροατηρίου). Δὲν ἀγαπῶμεν λοιπὸν, Κύριοι, νὰ φορολογῶνται αἱ πτωχαὶ τάξεις τῆς κοινωνίας, ἀλλὰ θέλομεν ὅλοι ἐξ ἴσου, οἱ πλούσιοι πλούσια, οἱ μέτριοι μέτρια· οἱ πένητες τὸ πενιχρὸν τῆς χήρας λεπτὸν, ὅλοι ἐξ ἴσου. Καὶ μὴ στοχασθῆτε, Κύριοι, ὅτι ἡμεῖς ὁποῦ ἤλθαμεν ἐδῶ ἐκ τῆς Κερκύρας δὲν ἔχομεν νὰ πληρώσωμεν φόρους· δὲν φθάνουν 400 τάλληρα εἰς ἕκαστον, μόνον διὰ τὴν ἐξαγωγὴν τοῦ ἐλαίου. Λοιπὸν δὲν εἶναι ἀληθὲς ὅτι ἡμεῖς δὲν ἔχομεν νὰ πληρώσωμεν φόρους.

§52ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Κανεὶς δὲν τὸ εἶπεν.

§53ΣΕΡΒΟΣ. Ἐὰν καθιερωθῇ τὸ ἐνεστὼς σύστημα, 3,000,000 δραχμῶν εἰσπράττει ἡ Κυβέρνησις ἀπὸ μόνον τὸν φόρον τοῦ ἐλαίου· ἰσοδυναμεῖ μία νῆσος μὲ τὸ τρίτον τοῦ Ἑλληνικοῦ Βασιλείου, μὲ τὸ τέταρτον, ξέρω γὼ πόσον; Δὲν δυνάμεθα λοιπὸν, Κύριοι, νὰ παραδεχθῶμεν πλέον τοὺς Ἰονίους πολιτικοὺς Κώδηκας, διότι εἶναι κώδικες ἀριστοκρατικοὶ, εἶναι κώδικες καταστρεπτικοὶ, εἶναι κώδικες ὅπου ἐπιβαρύνουν τὴν ἐργατικὴν τάξιν, τὴν τάξιν τοῦ λαοῦ. Ὅλαι αἱ ζημίαι αἱ προερχόμεναι ἐξ ἀγνώστου, ὅλαι εἶναι εἰς τὴν πλάτην μας. Ἐκεῖ βλέπεις καρότσαι.

§54ΤΙΝΕΣ. Ἐδῶ εἶναι παράπονα.

§55ΣΕΡΒΟΣ. Ποῖος τὸ λέγει; αἱ ζημίαι τῶν πυρκαϊῶν εἶναι ἐδῶ βάρος τῶν κοινοτήτων;

§56ΤΙΝΕΣ. Ὄχι.

§57ΣΕΡΒΟΣ. Αἱ ἐξ ἀγνώστου προερχόμεναι ζημίαι εἶναι εἰς βάρος σας;

§58ΤΙΝΕΣ. Ὄχι.

§59ΣΕΡΒΟΣ. Πόσους κόπους, Κύριοι, κατεβάλομεν ἡμεῖς ἐν ταῖς ἐπαρχίαις πρὸ 10, πρὸ 15 ἐτῶν! Πῶς κατεστήσαμεν ἐν τῇ νήσῳ Κερκύρας τὸ σπουδαῖον ἀντικείμενον τῆς δασοφυλακῆς ἢ ἀγροφυλακῆς; Πόσαι ζημίαι πόσαι διαφοραὶ προέρχονται εἰς τὰ κτήματά μας, ἕνεκα αὐτοῦ τοῦ ἀπαισίου, ὅπου αὐτὰ δὲν ἠθέλησαν αἱ Ἰόνιαι Βουλαὶ νὰ παραδεχθῶσιν; ἀναφορὰς, ἱκεσίας δὲν ἐλείψαμεν ποτὲ νὰ στείλωμεν, ἀλλ’ οὐδέποτε ἠθέλησαν νὰ τὸ τελειώσουν. Τὶ νὰ εἴπωμεν, Κύριοι, περὶ τῆς κτηματικῆς τραπέζης, εἰς τὴν ὁποίαν πολλάκις αἱ Ἰόνιοι Βουλαὶ ἐνησχολήθησαν καὶ οὐδέποτε ἠθέλησαν νὰ ἀποπερατώσουν;

§60ΤΙΝΕΣ. Ἡ Γερουσία δὲν ἤθελε.

§61ΣΕΡΒΟΣ. Ξέρω ’γώ; Ἡ προστασία, ἡ Βουλὴ, ἡ Γερουσία αὐτοὶ μαζὺ τὰ εἶχαν. (Ἱλαρότης). Πῶς σᾶς φαίνεται, Κύριοι, ἐκείνη ἡ δέσμευσις τῆς ἰδιοκτησίας· διότι τὸ κτῆμά μου ὑπάρχει λόγῳ ὑποχρεωμένον εἰς τὸν τιμαριοῦχον, ἓν δέκατον, ἓν τέταρτον ἢ ὄγδοον, ὅπως ὁ διάβολος αὐτὸς τὸ συνέταξε (γέλως). Δὲν δύνασαι, Κύριε, νὰ τὸ ἀπαλλοτριώσῃς, ἐὰν δὲν πάρῃς τὴν ἄδειαν. Μὰ εἶναι εἰς τὴν Βενετίαν ὁ συγκύριος, ἀδιάφορον· δὲν ἠμπορεῖ νὰ τὸ πωλήσῃ, ἐὰν δὲν πάρῃ τὴν ἄδειαν. Πεινᾶς; πεινοῦν τὰ παιδιά σου; .... Σκάσε. Δὲν ἠμπορεῖς νὰ τὸ πωλήσῃς. Ὄχι, δὲν ἠμπορεῖς νὰ τὸ πωλήσῃς, δὲν ἠμπορεῖ νὰ τὸ μοιράσῃ ὁ ἀδελφὸς μὲ τὸν ἀδελφόν· λόγου χάριν ὁ ἀδελφός μου ἦτον ἄσωτος καὶ τὰ ἐπώλησεν, ἐγὼ τὰ διετήρησα, ἐγὼ θὰ πληρώσω καὶ διὰ τὸ ἕτερον καὶ ἂς ἦναι πωλημένον. Ποῖος λοιπὸν δύναται νὰ παραδεχθῇ αὐτὴν τὴν Νομολογίαν; ὅλος αὐτὸς ὁ θεοκατάρατος κώδηξ εἶναι εἰς βάρος τοῦ λαοῦ, ὅλος εἰς βάρος τῆς ἐργατικῆς τάξεως. Πολλάκις ὁ Κ. Καλλιγᾶς τὸν ἐξεθείασε, ἐξεθείασε καὶ τὰ ὑψηλὰ δένδρα τῶν Κερκυραίων, καὶ εἶπε δὲν θέλουν νὰ τὰ σκάψουν· καὶ ἂς μὴ ἠξεύρῃ πότε τὰ σκάπτουν, πότε τὰ καλλιεργοῦν (χειροκροτήματα ἐκ τοῦ ἀκροατηρίου).

§62ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἂς παύσουν παρακαλῶ τὰ χειροκροτήματα ἀπὸ τὸ ἀκροατήριον.

§63ΣΕΡΒΟΣ. Ἠθέλησε νὰ μᾶς διδάξῃ τὸν τρόπον τῆς γεωργίας, διὰ νὰ μᾶς ἀποκαλέσῃ καὶ ὅλους ἀκαμάτους, τὰ ὑπεφέραμεν ὅλα· ὁ Κύριος Καλλιγᾶς μᾶς εἶπε πῶς εἴμεθα καὶ ἄεργοι, καὶ ἡμεῖς τὸ ὑπεφέραμεν. Διὰ τί; διὰ νὰ σιωπήσωμεν. Δὲν εἴμεθα, Κύριοί μου, ἀργοὶ καὶ ἀκαμάταις, πρέπει νὰ ἔλθητε νὰ ἰδῆτε τὴν κατάστασιν καὶ νὰ ἔλθητε εἰς τὴν θέσιν μας διὰ νὰ θεωρήσητε τὰ βάρη μας. Δὲν εἶναι κανένας λαὸς τοσοῦτον βεβαρυμένος ὅσον ἡμεῖς· νὰ ἀκούσητε τὰ βάρη καὶ νὰ θαυμάσητε. Ἓν κτῆμα, ἓν καὶ μόνον κτῆμα ἔχει 15 συγκυρίους, ὄχι μόνον ἕνα ἢ δύω, ἀλλὰ δεκαπέντε· ἕνα εἰς τὴν Βενετίαν, ἄλλον εἰς τὴν Γερμανίαν, καὶ ἓν μόνον ἑξηκοστὸν ἔχει ὁ χωρικὸς ἀπὸ ἕνα κτῆμα καὶ δὲν ἔχει δικαίωμα οὔτε νὰ τὸ ἀπαλλοτριώσῃ, οὔτε νὰ τὸ ἀγοράσῃ· ἑξηκοστὸν ἐκείνου, δέκατον τοῦ ἄλλου, τρίτον τοῦ ἄλλου, εἰκοστὸν τοῦ ἄλλου, ἀποκατασταίνει τὸν γεωργὸν νὰ βαρεθῇ καὶ νὰ τὸ ἐγκαταλείψῃ νὰ μὴ τὸ γεωργήσῃ ἐξ ὁλοκλήρου. Πῶς δύναται λοιπὸν νὰ ὑπάρχῃ; Διὰ τοῦτο λοιπὸν καὶ ἡμεῖς ἐπροτείναμεν τὰς τροπολογίας ἐπὶ τῶν διαφόρων τούτων ἀντικειμένων, καὶ μετ’ ὀλίγον ἡ Συνέλευσις θὰ ἐνασχοληθῇ ἐπὶ τοῦ ζητήματος τῆς ἀφομοιώσεως. Ἦλθον, Κύριοι, νὰ παραδεχθῶ τὴν πρότασιν τοῦ Κ. Δεληγεώργη (χειροκροτήματα ἐκ τοῦ ἀκροατηρίου).

§64ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡσυχία εἰς τὸ ἀκροατήριον· νὰ παύσῃ ἡ πίεσις τοῦ ἀκροατηρίου, ἠμπορεῖ νὰ ἔχῃ κακὰς συνεπείας τὸ τοιοῦτον, Κύριοι.

§65ΣΕΡΒΟΣ. Μὲ τὴν ἐξαίρεσιν ὁ φόρος τοῦ ἐλαίου καὶ τῆς σταφίδος νὰ θεωρῆται εἰς τὴν ἐξαγωγὴν, καὶ τὰ ἐνυπάρχοντα δάνεια νὰ πληρωθῶσι μὲ τοὺς νόμους ὅπου ἔγειναν.

§66ΤΙΝΕΣ. Ποῖα δάνεια;

§67ΣΕΡΒΟΣ. Τὰ καθιερούμενα ὕστερον· μὲ τοὺς νόμους ὅπου γίνουν μὲ ἐκείνους νὰ πληρωθοῦν.

§68ΔΑΓΡΕΣ. Ἐννοεῖτε τὸ καταναλισκόμενον εἰς τὸν τόπον νὰ μὴ πληρώνῃ;

§69ΣΕΡΒΟΣ. Ὄχι. Ἤθελα σᾶς ἀναγνώσει, Κύριοι, νὰ ἰδῆτε ὅτι οἱ Τοῦρκοι ἦσαν ἠπιώτεροι τῶν Κερκυραίων, ὅταν ἔδιδον τὰ κτήματά τους· καὶ ἰδοὺ ὁ νόμος, ἀλλὰ δὲν τὸν ἀναγινώσκω· ἤθελον σᾶς ἀποδείξει, τὶ ζημίαν φέρει εἰς τὴν κοινωνίαν αὐτὴ ἡ τάξις καὶ τὶ ὠφέλειαν ἔχει ἡ ἐργατικὴ τάξις. Εἶσθε κύριοι καὶ γνωρίζετε καὶ εἰς τὴν ἐθνικήν μας ἀποκατάστασιν ποῖοι συνετέλεσαν· ἀλλ’ ἐπὶ τοῦ Κερκυραϊκοῦ ζητήματος ἐπιφυλάττομαι νὰ τὸ ἀποδείξω.

§70ΠΟΛΛΟΙ. Ἐφωτίσθημεν.

§71ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Καθήσατε, Κύριοι, νὰ ἐρωτήσω τὴν Συνέλευσιν.

§72ΣΟΛΩΜΟΣ. Δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως.

§73ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§74ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ τακτικοὶ Γραμματεῖς τῆς Συνελεύσεως νὰ καταλάβουν τὰς θέσεις των, καὶ ἐν ἐλλείψει αὐτῶν οἱ νεώτεροι. Λοιπὸν θέτω τὸ ζήτημα. Οἱ παραδεχόμενοι ὅτι ἡ Συνέλευσις ἐφωτίσθη, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται πολλοί),

§75ΣΠ. ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ. Δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως.

§76ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ γραφεῖον ἀμφιβάλλει.

§77ΠΟΛΛΟΙ. Δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως.

§78ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πολὺ καλά. Λοιπὸν οἱ παραδεχόμενοι, ὅτι ἡ Συνέλευσις ἐφωτίσθη λέγουν ναί. Οἱ μὴ παραδεχόμενοι τοῦτο λέγουν ὄχι.

§79ΔΑΓΡΕΣ. Ἐπειδὴ ὁ Κύριος Ζερβὸς περιεστράφη εἰς τὰ συμφέροντα τῆς ἐπαρχίας του, θέλει ἕνας ἄλλος νὰ ὁμιλήσῃ ἐπὶ μιᾶς ἄλλης νήσου (θόρυβος ἀριστερόθεν).

§80ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν τὸ δέχομαι. Νὰ προσέλθουν δύω ψηφολέκται, παρακαλῶ.

§81ΠΟΛΛΟΙ (δεξιόθεν). Ἐφωτίσθημεν καὶ ἡμεῖς δι’ ἀναστάσεως.

§82ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ σᾶς ἐρωτήσω πάλιν. Οἱ παραδεχόμενοι ὅτι ἐφωτίσθησαν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Συνέλευσις ἐφωτίσθη. (Ἐπευφημίαι εἰς τὸ ἀκροατήριον). Ἡσυχία εἰς τὸ ἀκροατήριον! Παρατηρῶ καὶ πάλιν εἰς τὸ ἀκροατήριον, ὅτι δὲν πρέπει νὰ ἐπεμβαίνῃ εἰς τὰς συζητήσεις καὶ ἀποφάσεις τῆς Συνελεύσεως (θόρυβος). Τὴν πίεσιν τοῦ ἀκροατηρίου δὲν ἀνέχομαι. Μὴ μὲ φέρετε εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ διακόψω τὴν συνεδρίασιν (θόρυβος).

§83ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ (ὑπουργ. Ἐσωτερ. ἐκ τῆς ἕδρας του). Ἂν παίζωμεν ἐνταῦθα, ἄλλο πρᾶγμα, ἂν ὅμως πρόκειται νὰ συζητήσωμεν καὶ συζητήσωμεν ἐλευθέρως, οἱ θόρυβοι τοῦ ἀκροατηρίου πρέπει νὰ λείψουν (θόρυβος. Εἰς τὸ γενικὸν ἀκροατήριον ἐγείρεται φιλονεικία καὶ ταραχὴ μεγάλη).

§84ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ φρούραρχος καὶ ὑποφρούραρχος νὰ παρατηρήσουν τι συμβαίνει εἰς τὸ ἀκροατήριον. Βλέπετε λοιπὸν, Κύριοι, τὰς λυπηρὰς σκηνὰς, αἵτινες προέρχονται ἐκ τῆς παραβιάσεως τοῦ κανονισμοῦ. (Πρὸς τὸ ἀκροατήριον). Δὲν θέλω ἐπιτρέψει οὔτε ἐπιδοκιμασίας οὔτε ἀποδοκιμασίας διὰ δευτέραν φορὰν!. Δὲν εἴμεθα γυναῖκες, ἵνα νομίζετε, ὅτι διὰ τῆς πιέσεως θὰ μᾶς ἀναγκάσητε νὰ κάμωμεν, ὅ,τι θέλετε! (θόρυβος).

§85ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ (ὑπουργ. Ἐσωτερ. ἐκ τῆς ἕδρας του). Παρατηρήσατε, κύριε Πρόεδρε, ὅτι ἕως τώρα αἱ ἀπειλαὶ, αἱ λέξεις δὲν ἔφερον κανὲν ἀποτέλεσμα, διότι αἱ ἀπειλαὶ δὲν συνοδεύονται ἀπὸ πράγματα, ἀλλ’ ἐξακολουθοῦμεν μόνον ὑπὸ μίαν ἀναρχικὴν κατάστασιν, ἕνεκα τοῦ ἀκροατηρίου. Θέλετε ὥστε ἡ Συνέλευσις (διότι, ἂν ἦτο ἐκτὸς τῆς Συνελεύσεως, ἤμην καὶ ὑπεύθυνος καὶ ἐγνώριζον τί ἤθελον κάμει) νὰ ἐξακολουθήσῃ ἐργαζομένη ὑπὸ μίαν τοιαύτην ἀναρχικὴν κατάστασιν;

§86ΠΟΛΛΟΙ (ἐξ ἀριστερῶν). Ὄχι, ὄχι.

§87ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ὅταν λέγετε ὄχι, πρέπει νὰ ἐπιμείνετε, ὡς ἄνθρωποι προσκληθέντες νὰ ὑπηρετήσητε τὴν πατρίδα, καὶ πρέπει νὰ ἐκφέρητε ἀπόφασιν, διὰ τῆς ὁποίας, ἂν τὸ ἀκροατήριον ἐξακολουθήσῃ οὕτω πως διάγον, νὰ κενωθῇ. Τότε, κύριοι ἐννοῶ, ὅτι ἐνταῦθα σπουδαίως συζητοῦμεν, ὡς ἄνθρωποι ἀξιοπρεπεῖς καὶ νομοθέται ἐργαζόμενοι· διότι ὅταν τοὺς λέγετε μόνον νὰ ἡσυχάσουν καὶ δὲν προβαίνετε εἰς ἀπόφασιν, ἠξεύρετε τί κάμνετε; ἐμψυχοῦτε μόνον τοὺς ἀτακτοῦντας, ὅπως ἀτακτῶσι περισσότερον. Νομίζω λοιπὸν, ὅτι, ἵνα ἐργασθῶμεν ἐνταῦθα σπουδαίως, πρέπει νὰ ἀπομακρύνωμεν πᾶσαν πίεσιν καὶ πρέπει νὰ λάβωμεν μέτρα, ὅπως οἱ ἀκροαταὶ παύσωσι ἀπὸ τοῦ νὰ παρενοχλῶσιν ἡμᾶς.

§88ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Κύριος φρούραρχος παρακαλεῖται ν’ ἀποβάλῃ τοὺς ἀτακτοῦντας. Μετὰ τὰς παρατεταμένας καὶ εὐρείας συζητήσεις, μετὰ τὰς πολλὰς καὶ ποικίλας τροπολογίας, αἱ ὁποῖαι ὑπεβλήθησαν εἰς τὸ προεδρεῖον, δὲν βλέπω παρὰ δύω μέσα ἵνα φθάσωμεν εἰς τὸ ἀποτέλεσμα· ἢ νὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ θέσω ζητήματα γενικὰ ἢ νὰ προβῶμεν εἰς τὰς διαφόρους τροπολογίας...

§89ΜΙΛΗΣΗΣ. Ἡ ἰδική μου τροπολογία, ἣν εἶχον τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλλω σήμερον, φέρει εἰς τὸ τέλος μίαν διάταξιν, ἡ ὁποία λύει ὅλας τὰς δυσκολίας, περὶ ὧν ὡμίλησεν ὁ Κ. Ζερβός. Παρακαλῶ νὰ μοὶ δοθῇ ὁ λόγος νὰ τὴν ἀναπτύξω.

§90ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔκλεισεν ἡ συζήτησις. Κύριοι, νομίζω, ὅτι ἂν θελήσωμεν κατὰ γενικὰς ἀρχὰς νὰ κατατάξωμεν τὰς διαφόρους τροπολογίας θέλομεν φθάσει εὐκολώτερον εἰς ἓν ἀποτέλεσμα.

§91ΜΑΡΙΝΟΣ. Ἐνθυμηθῆτε, κύριε Πρόεδρε, ὅτι μέχρι τοῦδε ἡ συζήτησις περιεστράφη εἰς τὸ περὶ τῆς τάξεως τῆς συζητήσεως, οὐχὶ ἐπὶ τῆς οὐσίας· (ἐξ ἀριστερῶν ἆ, ἆ, ἆ, ἆ).

§92ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κρέμαται ἀπὸ τὴν Συνέλευσιν ν’ ἀποφασίσῃ ἂν μετὰ τὴν εὐρεῖαν συζήτησιν, ἣν ἠνέχθη ἐπὶ τόσας ἡμέρας, εἶναι ἀνάγκη νὰ γίνῃ μία ἰδιαιτέρα ψηφοφορία περὶ τῆς τάξεως τῆς συζητήσεως.

§93ΤΙΝΕΣ ΠΛΗΡΕΞ. Ἐξηγηθῆτε σαφέστερον.

§94ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὅταν ἤρχισεν ἡ συζήτησις, παρετηρήθη ἀπὸ πολλῶν τῶν κυρίων πληρεξουσίων, ὅτι πρέπει οἱ ἐπιλαμβανόμενοι τῆς συζητήσεως ὁποιασδήποτε ἐκ τῶν προτάσεων, αἱ ὁποῖαι ὑπεβλήθησαν, καὶ τότε ἦσαν ἡ τοῦ Κυρίου Κωνσταντᾶ καὶ ἡ πρότασις τοῦ κυρίου Θεοχάρη καὶ τοῦ κυρίου Καλοῦ, ἀφ’ ἑτέρου δὲ αἱ τῆς ἐπιτροπῆς ἐπὶ τῆς ἀφομοιώσεως, ἔπρεπε νὰ ἐξετάσωσι ἂν ἡ συζήτησις ἔπρεπε νὰ περιστραφῇ ἐπὶ μόνων τῶν προτάσεων τῶν κυρίων Θεοχάρη, Κωνσταντᾶ καὶ Καλοῦ, ἢ ἔπρεπε νὰ ἐπεκτανθῇ καὶ ἐπὶ τῶν προτάσεων τῆς ἐπιτροπῆς ἐπὶ τῆς ἀφομοιώσεως, καὶ πραγματικῶς ἐπὶ πολὺν χρόνον ἡ συζήτησις περιεστράφη εἰς αὐτὸ τὸ ζήτημα τῆς τάξεως, κατόπιν ὅμως ἐδόθη μεγάλη ἐπέκτασις εἰς τὴν συζήτησιν, καὶ ἀνεπτύχθησαν ἐν ἐκτάσει ὅλαι αἱ γενικαὶ περὶ ἀφομοιώσεως προτάσεις. Μολοντοῦτο ἂν ἡ Συνέλευσις δὲν θεωρῇ ἀρκοῦσαν τὴν γενομένην συζήτησιν, καθόσον ἀποβλέπει τὰ γενικὰ ζητήματα, τότε βεβαίως δυνάμεθα νὰ λύσωμεν τὸ ζήτημα τῆς τάξεως καὶ κατόπιν νὰ προβῶμεν εἰς τὴν ὅλην συζήτησιν, καθόσον ἀποβλέπει τὰς προτάσεις, αἱ ὁποῖαι ὑπεβλήθησαν.

§95ΚΑΛΟΣ. Ἡ τάξις τῆς συζητήσεως δὲν εἶναι αὕτη· διότι μετὰ τὴν παρατήρησιν, τὴν ὁποίαν ὁ Κ. Κουμουνδοῦρος ἔκαμεν, ἡ συζήτησις ἐκείνη ἐξετάθη ἐφ’ ὅλων τῶν ζητημάτων καὶ ἐξετάθη μάλιστα ὑπὲρ τὸ δέον· αἱ προτάσεις τῆς ἐπιτροπῆς εἶναι ἄσχετοι, θὰ συζητηθῶσι κατόπιν εἴτε ὡς τροπολογίαι τῶν κειμένων νόμων, εἴτε ὡς προτάσεις κύριαι. Πρῶτον λοιπὸν ζήτημα, τὸ ὁποῖον θὰ θέσητε εἰς ψηφοφορίαν, εἶναι ἡ ἀρχὴ τῆς ἀφομοιώσεως.

§96ΒΕΛΙΑΝΙΤΗΣ. Μετὰ τὴν ψηφοφορίαν ἀποκλείονται τὰ νομοσχέδια τῆς ἐπιτροπῆς;

§97ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι, ὄχι.

§98ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Νομίζω, Κύριε Πρόεδρε, ὅτι πρέπει νὰ ψηφίσωμεν πρῶτον τὴν ἀρχὴν τῆς ἀφομοιώσεως, εἰς τὴν ὁποίαν εἴμεθα ὅλοι σύμφωνοι, ὄχι φοβηθέντες, διότι νομίζω, ὅτι, ὅστις φοβεῖται τὸν ἄλλον, εἶναι περιφρονητέος· ἀφοῦ δὲ τελειώσει ἡ ἀρχὴ τῆς ἀφομοιώσεως, τότε ἐρχόμεθα εἰς τὴν ψηφοφορίαν τῶν ἄλλων προτάσεων.

§99ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἰδοὺ πῶς ἐννοοῦμεν ἡμεῖς τὸ ζήτημα, ὅτι θὰ ψηφοφορήσωμεν πρῶτον τὴν ἀρχήν· ἡ ἀρχὴ εἶναι ὅλως ἀνεξάρτητος τῶν ἄλλων ζητημάτων.

§100ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κατὰ τὴν κρίσιν μου, τρία εἶναι τὰ γενικὰ ζητήματα, τὰ ὁποῖα ὀφείλει κατὰ πρῶτον ἡ Συνέλευσις νὰ λύσῃ, πρὶν ἢ ἀποφανθῇ, ἂν πρέπῃ ἢ ὄχι νὰ προβῇ εἰς περαιτέρω συζήτησιν. Τὰ ζητήματα ταῦτα εἶναι τὰ ἑξῆς· πρῶτον ἡ ἀρχὴ τῆς ἀφομοιώσεως, ὅτι μία καὶ ἡ αὐτὴ νομοθεσία θέλει διέπει τοὺς δύο λαούς· δεύτερον, ἀπὸ ποίας ἐποχῆς πρέπει ἡ Ἑλληνικὴ νομοθεσία νὰ ἐφαρμοσθῇ εἰς τὴν Ἑπτάνησον· τρίτον, παραδέχεται ἡ Συνέλευσις τὴν ἀρχὴν τῶν ἐξαιρέσεων; ἂν ἡ Συνέλευσις λύσῃ καταφατικῶς τὸ πρῶτον, θὰ μεταβῶμεν εἰς τὸ δεύτερον· ἂν λύσῃ καταφατικῶς τὸ δεύτερον, τότε ἐρχόμεθα εἰς τὸ τρίτον, τοῦ ὁποίου ψηφίζομεν μόνον τὴν ἀρχὴν, διότι μετὰ ταῦτα ἐπέρχεται ἀνάγκη συζητήσεως.

§101ΓΛΑΡΑΚΗΣ. Μοὶ φαίνεται, Κύριε Πρόεδρε, ὅτι παρελείψατε τὸ ἑξῆς· ἂν αἱ ἐξαιρέσεις θὰ στηρίζωνται εἰς τὴν ἰσότητα ἢ ὄχι.

§102ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ περὶ ἰσότητος ὑπάρχει εἰς τὸ Σύνταγμα. Οἱ παραδεχόμενοι λοιπὸν, ὅτι μία καὶ ἡ αὐτὴ νομοθεσία θὰ διέπῃ Ἑλλάδα καὶ Ἑπτάνησον, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (ἐγείρονται πάντες)... Ἡ Συνέλευσις τὸ παρεδέχθη παμψηφεί. (ἐπευφημίαι εἰς τὸ ἀκροατήριον). Καθ’ ὅσον ἀποβλέπει τὸν χρόνον τῆς ἐφαρμογῆς ἔχομεν τὰς ἑξῆς προτάσεις· πρῶτον τοῦ Κ. Καλοῦ ἀπὸ 1ης Ἰανουαρίου 1865, μετ’ αὐτῆς συμφωνεῖ καὶ ὁ Κ. Κωνσταντᾶς· δευτέρα τοῦ Κ. Δεληγιώργη ἀπὸ τῆς ἐγκαθιδρύσεως τοῦ Συντάγματος· τρίτη τοῦ Κ. Κεχαγιᾶ, ἀπὸ πρώτης Ἰουλίου 1865.

§103ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Παρακαλῶ, Κύριε Πρόεδρε, νὰ εἴπω ὀλίγα τινὰ ὑπὲρ τοῦ συμφέροντος τοῦ δημοσίου, ἂν παραδεχθῶμεν ὡς χρόνον τῆς ἐφαρμογῆς τῆς νομοθεσίας καὶ ἰδίως τῆς οἰκονομικῆς τὸν Ἰούλιον, τὸ ἔλαιον, τὸ ὁποῖον θὰ δώσῃ τόσην πρόσοδον, τὸ ἔλαιον, τὸ ὁποῖον εἰσάγεται μέχρις τοῦ Αὐγούστου τοῦ ἐρχομένου ἔτους καὶ τὸ ὁποῖον ἤδη δὲν δύναται νὰ βεβαιωθῇ ἄλλως παρὰ εἰς τὴν ἐξαγωγὴν, διότι δὲν δυνάμεθα οὔτε νὰ τὸ ἐνοικιάσωμεν οὔτε νὰ ἐπιστατήσωμεν· τὴν πρόσοδον τοῦ ἐλαίου αὐτοῦ, ἂν ἐφαρμοσθῇ ὁ νόμος τῆς ἡμετέρας φορολογίας, τὴν χάνωμεν, διὰ το το παρακαλῶ, ὡς πρὸς τὴν φορολογίαν ἐν γένει, Κύριε Πρόεδρε, ἡ ὁποία καὶ ἂν ἐφαρμόσωμεν τοὺς νόμους μας δὲν ἠμπορεῖ νὰ ἐφαρμοσθῇ πρὶν τοῦ ἐρχομένου Αὐγούστου, δὲν πρέπει νὰ παραδεχθῶμεν τὴν προθεσμίαν, τὴν ὁποίαν ἔθεσεν ὁ Κ. Κεχαγιᾶς, διότι σπουδαῖα συμφέροντα κινδυνεύουσι.

§104ΠΑΠΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ φορολογικὸς νόμος προβλέπει.

§105ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Προβλέπει διὰ τὸ μέλλον, διὰ τοῦτο λέγω, ὅτι πρέπει νὰ ἐξακολουθήσῃ ἡ ἰσχὺς τοῦ ὑπάρχοντος ἤδη φορολογικοῦ συστήματος ἐν Ἑπτανήσῳ, μέχρις οὗ ἐξαντληθῇ αὐτὴ ἡ πρόσοδος διὰ τὸ τρέχον ἔτος.

§106Θ. ΖΕΡΒΟΣ. Στεκᾶτε νὰ τὸ ξεκαθαρίσω· ὅσον λάδι βγαίνει ἀπ’ ἐδῶ ἕως τὸ Γεννάρι πληρώνεται μὲ τὸ 19½%, ὅσο λάδι ἀπ’ ἐκεῖ καὶ πέρα μὲ τὸ 10%.

§107ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΕΣΩΤΕΡ. Διότι ἡμεῖς δὲν βεβαιώνομεν οὔτε εἰσπράττομεν τὸ ἔλαιον κατὰ τὴν ἐξαγωγὴν (θόρυβος), λοιπὸν ἐὰν ἐξέλθῃ μέχρι τοῦ Ἰανουαρίου μέγα ποσὸν αὐτὸ δὲν θὰ φορολογηθῇ καὶ θὰ ζημιωθῶμεν ἑκατομμύρια, διὰ τοῦτο νομίζω, ὅτι ἡ προθεσμία διὰ τοὺς φόρους νὰ ᾖναι μεγαλητέρα.

§108ΠΟΛΛΟΙ (ἀριστερόθεν). Εἰς τὰς ἐξαιρέσεις.

§109ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΕΣΩΤΕΡ. Ἐὰν δὲν ᾖναι καιρὸς τώρα καὶ εἰμπορεῖ νὰ ἔλθῃ εἰς τὰς ἐξαιρέσεις...

§110ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα μάλιστα.

§111ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΕΣΩΤΕΡ. Κύριε Πρόεδρε, ἔχω ἀνάγκην καὶ παρακαλῶ τὴν Συνέλευσιν. Ἡ λύσις τοῦ ζητήματος εἶναι σήμερον, ἀλλὰ πρέπει νὰ λυθῇ ὅσον τὸ δυνατὸν καλῶς. Λοιπόν· ἐὰν, Κύριοι, ἔχωμεν στάδιον εἰς τὰς ἐξαιρέσεις νὰ προσδιορίσωμεν ἰδιαιτέρως τὰς προθεσμίας δι’ ἕκαστον εἶδος νομοθετήματος, ἀποσύρομαι, ἐπιφυλαττόμενος νὰ ὁμιλήσω τότε.

§112ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§113ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶναι ὁ Κ. Καλός.

§114ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΕΣΩΤΕΡ. Προκειμένου νὰ ψηφίσωμεν τὰς ἐξαιρέσεις, ἔχομεν τὸ δικαίωμα νὰ θέσωμεν καὶ ὅριον π. χ. μέχρι τῆς ά. Ἰανουαρίου τὸ δεῖνα, μέχρι ά. Μαρτίου τὸ δεῖνα. Ἐὰν ἐπιφυλάττηται εἰς αὐτὰ ἡ Συνέλευσις....

§115ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα, Μάλιστα.

§116ΚΑΛΟΣ. Τὸ ζήτημα τὸ οἰκονομικὸν, Κ. Πρόεδρε, ἐνδιαφέρει ἐξ ἴσου ἅπαντας καὶ τοὺς πρώην ἐλευθέρους Ἕλληνας καὶ τοὺς τῶν Ἰονίων νήσων· ἐννοῶ καὶ ἐγὼ ὅπως καὶ ὁ Κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅτι δὲν πρέπει νὰ σπεύσωμεν τὴν ἐφαρμογὴν τῶν Οἰκ. νόμων, ὅταν βλέπωμεν, ὅτι ἐκ τῆς σπουδῆς αὐτῆς δύναται νὰ ἐπενεχθῇ βλάβη τις. Ἀλλὰ, Κύριοι, τὸ σπουδαιότερον πάντων εἶναι ἡ πολιτικὴ καὶ δικαστικὴ ἀφομοίωσις. Αὕτη δὲν δύναται νὰ παραταθῇ πέραν τῆς ά. Ἰανουαρίου, ἀλλὰ ἄλλαι διατάξεις οἰκονομικαὶ ἂς παραταθῶσι μέχρι τοῦ Μαρτίου καὶ Μαΐου καὶ Ἰουνίου καὶ πέραν ἀκόμη, εἶναι ἀδιάφορον, ἀλλὰ νὰ τεθῇ ὅριον, πέραν τοῦ ὁποίου νὰ μὴ δύναται νὰ παραταθῇ.

§117ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Κ. Δεληγεώργης ἔχει νὰ παρατηρήσῃ τι;

§118ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Σᾶς ἐζήτησα τὸν λόγον, Κ. Πρόεδρε, νὰ εἴπω δύο λέξεις. Ἐπειδὴ εἴπατε, ὅτι ὑπάρχουσι τόσαι προτάσεις αἱ ὁποῖαι προσδιορίζουσι τὴν ἔναρξιν τῆς ἐπεκτάσεως τῶν νομοθετημάτων, καὶ ὅτι ἦτο καλὸν ν’ ἀποσύρω τὴν ἰδικήν μου, χρεωστῶ νὰ κάμω μίαν ἐξήγησιν, ὅτι θέλω εἰς τὴν διάταξιν νὰ προβλέψωμεν μίαν ἀνάγκην, ἄνευ τῆς θεραπείας τῆς ὁποίας εἶναι ἀδύνατον τὸ Σύνταγμα νὰ ἐγκαθιδρυθῇ εἰς τὴν Ἑπτάνησον. Νομίζω, ὅτι τὸ Σύνταγμα δὲν δύναται νὰ ἐγκαθιδρυθῇ εἰς τὴν Ἑπτάνησον, ἐὰν δὲν ἔχῃ νομοθεσίαν συμβιβαζομένην μὲ τοὺς συνταγματικοὺς θεσμούς. Τὴν σήμερον ὑπάρχει μεσοβασιλεία ψηφισμένη· μετὰ τὴν ἐγκαθίδρυσιν τοῦ Συντάγματος δὲν θ’ ἀναγνωρίζουν οἱ Ἑπτανήσιοι, ἂν θὰ ἐξακολουθήσῃ ἡ μεσοβασιλεία; (θόρυβος). Θέλω καὶ αὐτὴν τὴν ἀνάγκην νὰ προβλέψωμεν, θὰ ἐξακολουθήσῃ ἡ μεσοβασιλεία; ἐγὼ νομίζω ὅτι δὲν δύναται Σύνταγμα νὰ ἐγκαθιδρυθῇ εἰς τὴν Ἑπτάνησον, χωρὶς νὰ παύσῃ ἡ σημερινὴ κατάστασις (θόρυβος). Συγχρόνως ὅμως ἐπ’ αὐτῆς τῆς προτάσεώς μου δὲν ἐννοῶ, ἐὰν ὑπάρχουν σπουδαῖοι λόγοι νὰ φέρω εἰς στενοχωρίαν διόλου τὰ πράγματα, διότι ἡ Συνέλευσις ἠμπορεῖ ν’ ἀποφασίσῃ ὥστε ἡ ἐγκαθίδρυσις τοῦ Συντάγματος νὰ γείνῃ τὴν δεῖνα ἡμέραν. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον δὲν ἠμπορῶ νὰ ἐννοήσω, εἶναι τοῦτο, νὰ ὑπάρχῃ δηλ. Σύνταγμα νέον εἰς τὴν Ἑπτάνησον καὶ ἐντοσούτῳ νὰ ᾖναι μεσοβασιλεία· καὶ τοῦτο δὲν εἶναι θεωρία, τὸ εἴδετε πράγματι εἰς τὰς καρδίας καὶ τὸ πνεῦμα τοῦ λαοῦ. Ὅσον δ’ ἀφορᾷ τὰς παρατηρήσεις τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν ὡς πρὸς τὸ οἰκονομικὸν ζήτημα, ἐννοεῖται ὅτι, τὸ οἰκονομικὸν ζήτημα εἶναι εἰδικὸν, καὶ τοιαῦται ἰδέαι παρουσιάζονται εἰς τὴν φορολογίαν καθ’ ἡμέραν. Προχθὲς ἔλαβον μέρος εἰς τὸ συμβούλιον ὅπου ἐπρόκειτο περὶ φορολογίας τῶν βρωσίμων ἐλαιῶν, αἱ ὁποῖαι ἐνοικιάζονται καὶ κατὰ τὴν ἐξαγωγὴν διὰ ξηρᾶς ἢ θαλάσσης ἡ Κυβέρνησις εἰσπράττει τὸν φόρον. Τώρα αὐταὶ ἐνοικιάζονται, καὶ πολλάκις ἐξάγονται· μετὰ τὸ νέον ἐνοίκιον ποῖος θὰ φορολογήσῃ; ὁ νέος ἢ ὁ παλαιὸς ἐνοικιαστής; τὸ ἴδιον εἶναι καὶ ἐδῶ, ἡ παλαιὰ ἢ νέα νομοθεσία θὰ ἰσχύσῃ; ὥστε ὡς πρὸς ταῦτα θὰ παρουσιασθῇ τὸ ζήτημα εἰδικῶς καὶ θὰ φερθῶμεν πρὸς τὸ συμφέρον τῆς ὑπηρεσίας καὶ τοῦ Κράτους.

§119ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ. Ὅλα αὐτὰ τὰ ζητήματα ἀνάγονται εἰς τὸ τρίτον ζήτημα· τὸ πρῶτον ἦτον ἡ γενικὴ ἀρχὴ, τὸ βʹ. εἶναι ὁ χρόνος, τὸ γʹ. ποίας ἐξαιρέσεις θὰ ἔχωμεν. (θόρυβος).

§120ΥΠΟΥΡ. ΕΣΩΤΕΡΙΚ. Προκαλέσατε τὴν ἀπόφασιν τῆς Συνελεύσεως, καὶ ἐὰν ἤδη μᾶς δίδῃ τὸ δικαίωμα ν’ ἀναπτύξωμεν τὸ ζήτημα τότε, καλῶς, διότι ἔχω καὶ ἄλλας παρατηρήσεις.

§121ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα, Μάλιστα.

§122ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Κ. Κεχαγιᾶς;

§123ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Ἂς προηγηθῇ αὐτὸ, τὸ ὁποῖον εἶπεν ὁ ὑπουργὸς, δηλαδὴ ἡ ἀπόφασις τῆς Συνελεύσεως (θόρυβος). Ὅταν ἔταξα εἰς τὴν πρότασίν μου τὴν ά. Ἰουλίου 1865 τὸ βραδύτερον, εἶχον ὑπ’ ὄψιν αὐτὸ τὸ συμφέρον τοῦ δημοσίου καὶ τὰς δυσκολίας, αἱ ὁποῖαι θὰ παρουσιασθοῦν πρὸ πάντων εἰς τὴν διάθεσιν τῶν φόρων· ἐπειδὴ ὅμως βλέπετε, ὅτι ἡ Συνέλευσις φαίνεται προδιατεθειμένη ὡς πρὸς τὴν φορολογίαν νὰ δώσῃ μεγαλητέραν προθεσμίαν ἀπ’ ἐκείνην, τὴν ὁποίαν ἔταξα ἐγὼ, συγχωνεύω τὴν πρότασίν μου μὲ τὴν τοῦ Κ. Καλοῦ, καθόσον ἀφορᾶ τὴν λοιπὴν νομοθεσίαν, ὅταν δὲ ἔλθωμεν εἰς τὸ περὶ φορολογίας ζήτημα, τότε θέλω ὁμιλήσει. Ἐπομένως δὲν ἔχετε ἀφορμὴν νὰ θέσητε εἰς ψηφοφορίαν (θόρυβος).

§124ΜΙΛΗΣΗΣ. Παρακαλῶ, Κύριε Πρόεδρε, εἰς τὸ γʹ. ζήτημα θὰ λυθῇ αὐτό;

§125ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα, Μάλιστα.

§126ΜΑΡΙΝΟΣ. Τὴν ἀρχὴν τῆς ἀφομοιώσεως τὴν θεωρῶ κατὰ τὴν ἔννοιαν.............. (Θόρυβος). Κύριε Πρόεδρε, ἀναφέρομαι εἰς τὰς ἰδέας, τὰς ὁποίας ἐξέθηκα καὶ ἐν τῇ ἀγορεύσει μου, καὶ ἑπομένως φίλος τῆς ἀφομοιώσεως ἐν ἀρχῇ, ἐννοῶ συνάμα τὴν ἐφαρμογὴν αὐτῶν κατὰ τὸ σύστημα ὅπως ἐξήγησα διὰ τῆς προσφάτου ἀγορεύσεώς μου· λοιπὸν καθόσον ἀφορᾶ τὰ καθέκαστα, τὸν χρόνον καὶ ὅ,τιδήποτε ἄλλο δυνάμενον ἰδιαιτέρως ν’ ἀποβλέπῃ τοὺς διαφόρους κλάδους τῆς Νομοθεσίας, περὶ τῶν ὁποίων ἡ Συνέλευσις θ’ ἀπασχοληθῇ, ἐπιφυλάσσομαι τότε νὰ ἐκθέσω τὰς ἰδέας μου.

§127ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§128ΜΑΡΙΝΟΣ. Ὡς πρὸς δὲ τὸν χρόνον τῆς ἀφομοιώσεως· ἐπειδὴ ἡ Συνέλευσις μέλλει νὰ προβῇ ἵνα περὶ διαφόρων καθέκαστα ἐνασχοληθῇ, ὁ ὁρισμὸς ἑνὸς χρόνου περὶ τῆς ἐνεργοποιήσεως πάσης τῆς Νομοθεσίας δὲν ἤθελεν εἶσθαι μέτρον συνετὸν, ἀλλ’ ἐναπόκειται εἰς τὴν Συνέλευσιν (θόρυβος) ἐπὶ ἑνὸς ἑκάστου κλάδου νὰ ὁρίσῃ τὸν χρόνον τῆς ἐνεργοποιήσεως κατὰ τὰς σχετικὰς περιστάσεις.

§129ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Κ. Μίλησις ἐπιμένει εἰς τὴν ά Ἰουλίου;

§130ΜΙΛΗΣΗΣ. Σᾶς εἶπον, Κύριε Πρόεδρε, ἀφοῦ ἔλθωμεν εἰς τὰς ἐξαιρέσεις, τότε ἐπιφυλάττομαι.

§131ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Κ. Βαλσαμάκης προτείνει τὴν ά. Μαρτίου 1865. Ἀποσύρει τὴν πρότασίν του;

§132ΤΙΝΕΣ. Μάλιστα, μάλιστα.

§133ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν τότε ἔχομεν τὴν ά. Ἰανουαρίου 1865. Οἱ παραδεχόμενοι ὅτι ἡ ά Ἰανουαρίου 1865 θὰ ᾖναι ἡ ἡμέρα τῆς ἐφαρμογῆς τῆς Ἑλληνικῆς Νομοθεσίας εἰς τὴν Ἑπτάνησον νὰ ἐγερθῶσιν (ἀνίστανται σχεδὸν ὅλοι). Παρεδέχθη· (θόρυβος). Ἰδοὺ τὸ θέμα, τὸ ὁποῖον ἠρώτησα.

§134ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Μοὶ φαίνεται, ὅτι ἐκάματε ἓν λάθος (θόρυβος).

§135ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρεδέχθη ἡ Συνέλευσις τὴν 1 Ἰανουαρίου 1855 (θόρυβος διάφοροι συνομιλίαι). Ἰδοὺ ποῖον εἶναι τὸ θέμα, τὸ ὁποῖον ἔθεσα. Οἱ παραδεχόμενοι, ὅτι ἡ 1 Ἰανουαρίου 1865 θὰ ᾖναι ἡ ἡμέρα τῆς ἐφαρμογῆς τῆς Ἑλληνικῆς νομοθεσίας εἰς τὴν Ἑπτάνησον νὰ σηκωθοῦν, καὶ τοὺς παρακαλῶ νὰ ἐγερθῶσι. (Ἐγείρονται σχεδὸν ὅλοι). Παρεδέχθη. (χειροκροτήματα ῥαγδαῖα ἐκ τοῦ ἀκροατηρίου).

§136ΠΟΛΛΟΙ (ἐξ ὧν διεκρίθησαν οἱ ἑξῆς). Πήλληκας, Σ. Α. Μεταξᾶς, Δ. Μεταξᾶς, Σέρβος, Ταβουλιάρης, Λομβάρδος, Νομικὸς, Δρακούλης καὶ Δομενεγίνης διαφωνοῦμεν ὡς πρὸς τὸν χρόνον τῆς ἐφαρμογῆς.

§137ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τώρα θὰ ἐρωτήσω τὴν Συνέλευσιν ἂν παραδέχηται τὴν ἀρχὴν τῶν ἐξαιρέσεων (θόρυβος).

§138ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Εἶναι ἄτοπον, ἀφοῦ δέκα ἡμέρας ἐνησχολήθημεν εἰς τὸ ζήτημα τοῦτο, τώρα νὰ βιασθῶμεν. Λέγετε, Κ. Πρόεδρε, ὅτι θὰ ἐρωτήσητε τὴν Συνέλευσιν περὶ τῶν ἐξαιρέσεων. Θέλουν σηκωθῆ οἱ μὲν, θέλουν καθήσει οἱ δὲ.

§139ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὄχι τῶν ἐξαιρέσεων, ἀλλὰ τὴν ἀρχὴν τῶν ἐξαιρέσεων.

§140ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Τί ἐννοεῖτε ἀρχὴν τῶν ἐξαιρέσεων; Ἠξεύρομεν ὅτι ἀπεφασίσθη ά) μία νομοθεσία θὰ διέπῃ Ἑπτάνησον καὶ Ἑλλάδα· βʹ) ἡ Ἑλληνικὴ νομοθεσία θὰ ἔχῃ κῦρος εἰς τὴν Ἑπτάνησον ἀπὸ 1 Ἰανουαρίου. Τώρα αἱ ἐξαιρέσεις ὡς πρὸς τί περιστρέφονται; ὡς πρὸς τὴν ἔναρξιν;

§141ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὄχι· ἔπρεπε νὰ προσέξητε, Κ. Δεληγεώργη, ὅταν ἀνέφερα εἰς τὴν Συνέλευσιν τὰ γενικὰ θέματα· εἶπον ὅτι τρία εἶναι αὐτά· ά) ἡ ἀρχὴ τῆς ἀφομοιώσεως, βʹ) ὁ χρόνος τῆς ἐνάρξεως τῆς ἀφομοιώσεως, γʹ) ἡ ἀρχὴ τῶν ἐξαιρέσεων.

§142Δ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Τὴν ἀρχὴν τῶν ἐξαιρέσεων παρεδέχθη ἡ Συνέλευσις ἅμα ἀνεγνώρισε τὴν ἐπιφύλαξιν τοῦ Κ. ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν. Ἄρα δὲν δύνασθε, Κ. Πρόεδρε, νὰ ἐρωτήσητε τὴν Συνέλευσιν ἐπὶ τοῦ τρίτου ζητήματος, διότι ἤδη εἶνε καθιερωμένον.

§143ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ἐρωτήσω πάντοτε.

§144ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Αἱ καθιερούμεναι ἀρχαὶ δὲν παραδέχονται σιωπηλῶς.

§145ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν, Κύριοι, οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν τῶν ἐξαιρέσεων νὰ ἐγερθῶσιν· (Ἐγείρονται σχεδὸν ὅλοι). Παρεδέχθη. Θέλετε νὰ κάμωμεν διακοπὴν 10 λεπτῶν;

§146ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα. Διαλύεται ἡ συνεδρίασις (ὥρα 4 παρὰ 25 λεπτά).

Ὁ Πρόεδρος

Ι. Λ. ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ.

Οἱ Γραμματεῖς Σ. Λογιωτατίδης, Α. Ζατουνίτης.