1864.08.22

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 304.

Τῆς 22 Αὐγούστου 1864.

(Σάββατον).

Ὥρα 10½ π. μ.

Ἀναγνωσθέντος τοῦ ὀνομαστικοῦ καταλόγου καὶ τῆς Συνελεύσεως πλήρους γενομένης, ἀνεγνώσθησαν τὰ πρακτικὰ τῆς προτεραίας.

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις κατὰ τῶν πρακτικῶν;

§2ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι, ὄχι.

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐνεκρίθησαν. Ὑποβάλλεται πρότασις τοῦ Κ. Ζώτου, ἀφορῶσα τὸ Σύνταγμα. Θέλει τυπωθῆ, διανεμηθῆ καὶ συζητηθῆ μὲ τὸ σχετικὸν ἄρθρον. Ἑτέρα πρότασις τοῦ Κ. Ἀντωνιάδου περὶ τοῦ ὅτι εἶναι δεκτὸς ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ πᾶς ἀλλοδαπὸς, προκειμένου περὶ τεχνιτῶν, ἐπιστημονικῶν καὶ φιλολογικῶν. Ἕτεραι δὲ τοῦ αὐτοῦ εἶναι. Συνέχεια εἰς τὸ ἄρθρ. 19 τοῦ σχεδίου τοῦ Συντάγματος. Οἵτινες ὅμως (οἱ Ὑπουργοὶ) εἶναι προσωπικῶς ὑπεύθυνοι, ὡς καὶ πᾶς ἄλλος δημόσιος λειτουργὸς διὰ τὰς πολιτικὰς ἀποζημιώσεις τὰς προκυπτούσας ἐκ τῆς παραβάσεως ἢ παραλείψεως τῶν δημοσίων αὐτῶν καθηκόντων· μόνον δὲ ἐπιβοηθητικῶς συντρέχει τὸ δημόσιον εἰς τὴν ἀποζημίωσιν. Ἰδιαίτερον ἐδάφ. τοῦ αὐτοῦ ἄρθρου. Παράνομος διαταγὴ ἀνωτέρου πρὸς κατώτερον λειτουργὸν δὲν ἀπαλλάττει τὸν ἐκτελεστὴν αὐτῆς τῆς εὐθύνης». Ἐπειδὴ οἱ γενικοὶ θεσμοὶ δὲν δύνανται νὰ καρποφορήσωσι καὶ νὰ ἑδραιωθῶσι δεόντως ἄνευ τοπικῶν θεσμῶν, θεωρῶ ἀναγκαῖον νὰ καθιερωθῶσι διὰ τοῦ συντάγματος αἱ ἑξῆς ἀρχαὶ ἐγγραφόμεναι ἀμέσως μετὰ τὸ τέλος τοῦ Κεφ. «περὶ ἀτομικῶν δικαιωμάτων». «Ὁ Ἕλλην ἔχει δικαιώματα καὶ καθήκοντα νὰ ἐκπληρώσῃ καὶ ὑπὸ τὰς ἑξῆς σχέσεις· α) Ὡς μέλος ἐφημερίας, νὰ ἐκλέγῃ τὸν ἐφημέριόν του καὶ τὸ ἐκκλησιαστικὸν συμβούλιον τῆς ἐνορίας καὶ νὰ συνεισφέρῃ εἰς τὴν διατήρησιν τοῦ ἐφημερίου καὶ τοῦ Ναοῦ· β) Ὡς μέλος παρεδρείου, νὰ ἐκλέγῃ τὸν πάρεδρόν του καὶ νὰ συνεισφέρῃ εἰς περίθαλψιν ἀνικάνων πενήτων τοῦ παρεδρείου καὶ εἰς τὴν σύστασιν καὶ διατήρησιν παρεδρικῶν σχολείων καὶ εἰς πᾶσαν ἄλλην καθαρῶς παρεδρικὴν δαπάνην· γ) Ὡς μέλος δήμου, νὰ ἐκλέγῃ τοὺς δημοτ. συμβούλους, τὸν Δήμαρχον καὶ τοὺς δημαρχ. Παρέδρους, καὶ νὰ συνεισφέρῃ εἰς τὰς καθαρῶς δημοτ. δαπάνας· δ) Ὡς μέλος ἐπαρχίας, νὰ ἐκλέγῃ τὸ ἐπαρχιακὸν συμβούλιον καὶ νὰ συνεισφέρῃ εἰς ὅλας τὰς δαπάνας τὰς καθαρῶς ἐπαρχιακάς.

Ὁ πληρεξούσιος Κρητῶν

ΣΠ. ΑΝΤΩΝΙΑΔΗΣ.

Θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. Κύριοι πληρεξούσιοι, παρεκλήθην ἀπὸ τὸν Κ. ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης νὰ ὑποβάλω εἰς τὴν Συνέλευσιν καὶ νὰ τὴν παρακαλέσω νὰ ἐπιψηφίσῃ πρότασιν περὶ ἀναπληρωτικῆς πιστώσεως, πρὸ καιροῦ ὑποβληθεῖσαν εἰς τὴν Συνέλευσιν καὶ ἀφορῶσαν τοὺς ὑποδίκους. Ἐπειδὴ ἡ πρότασις ὑπαγορεύεται καὶ ἀπὸ τὴν φιλανθρωπίαν, καὶ ἐπειδὴ, πιστεύω, δὲν δύναται νὰ ὑπάρξῃ ἀντίῤῥησις, καθ’ ὅσον ἀποβλέπει τοιαύτην πρότασιν, νὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ τὴν ἀναγνώσω, καὶ νὰ ἐπικαλεσθῶ τὴν ψήφισίν της.

§4ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἰδοὺ τί λέγει. Αἰτιολογικὴ ἔκθεσις ἀναπληρωτικῆς πιστώσεως ἐπὶ τοῦ κατὰ τὸ τρέχον ἔτος προϋπολογισμοῦ τῶν ἐξόδων τοῦ ὑπουργείου τῆς Δικαιοσύνης. Πρὸς τὴν ἐν Ἀθήναις Βʹ. τῶν Ἑλλήνων Ἐθνικὴν Συνέλευσιν. Τὸ διὰ τοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν κατὰ τὸ τρέχον ἔτος ἐξόδων τοῦ καθ’ ἡμᾶς ὑπουργείου ψηφισθὲν δι’ ἔξοδα διατροφῆς ὑποδίκων ἐκ δραχ. 80,000 ποσὸν εἶναι ἐγγὺς νὰ ἐξαντληθῇ, διότι ἐδαπανήθησαν ἕως τέλους τοῦ παρελθόντος μηνὸς Μαΐου δραχ. 69,800, ἐπειδὴ αἱ φυλακαὶ εἶναι πλήρεις ὑποδίκων διατρεφομένων ὑπὸ τοῦ δημοσίου ὡς ἀπόρων, τῶν πλείστων ἐκ τοῦ π. ε. συνειλημμένων διὰ τὰ κατὰ τὸ διάστημα τῆς μεσοβασιλείας διαπραχθέντα ἐγκλήματα· παρουσιάζεται ἄρα ἀνάγκη ἀναπόφευκτος καὶ κατεπείγουσα ἀναπληρωματικῆς πιστώσεως ἐκ δραχμῶν τοὐλάχιστον 50 χιλιάδων, διὰ τὰ ἕως τέλους τοῦ ἔτους τοιαῦτα ἔξοδα. Ἀναλόγως τοῦ δαπανηθέντος ἤδη ποσοῦ ἀπῃτεῖτο ποσὸν πολλῷ ἀνώτερον ἕως τέλους τοῦ ἔτους, ἀλλ’ ἐπειδὴ τά τε Πλημμελειοδικεῖα καὶ τὰ ἑκάστοτε συνιστάμενα κακουργιοδικεῖα, δικάζοντα ὁλονὲν, ἐλαττοῦσι τὸν ἀριθμὸν τῶν ὑποδίκων, θὰ ᾖναι κατὰ πολὺ ἠλαττωμένα περαιτέρω καὶ τὰ πρὸς διατροφὴν κλ. ἔξοδα αὐτῶν. Παρακαλῶ ἑπομένως τὴν Συνέλευσιν νὰ εὐαρεστηθῇ νὰ ψηφίσῃ κατεπειγόντως τὴν διὰ τῆς παρούσης ζητουμένην πίστωσιν ἐκ δραχ. 50 χιλιάδων, ἵνα μὴ ἐν ἐναντίᾳ περιπτώσει παύσωσιν οἱ χορηγοῦντες τὸν ἄρτον κλ. τρόφιμα, ὡς μὴ πληρονόμενοι, ὅτε ἡ Κυβέρνησις θὰ εὑρεθῇ εἰς ἀμηχανίαν τὶ νὰ πράξῃ. Ἐν Ἀθήναις, τῇ 6 Ἰουλίου 1864.

Ὁ ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης

Ι. ΠΑΠΑΖΑΦΕΙΡΟΠΟΥΛΟΣ.

Ἡ ἐν Ἀθήναις Βʹ. τῶν Ἑλλήνων Συνέλευσις. Ψηφίζει. Ἄρθρον μοναδικόν. Χορηγεῖται ἀναπληρωματικὴ πίστωσις ἐκ δραχ. πεντήκοντα χιλιάδων, ἀριθ. 50,000 ἐπὶ τοῦ Κεφ. 3 ἄρθρ. 4. «Διατροφὴ ὑποδίκων» τοῦ εἰδικοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ ὑπουργείου τῆς Δικαιοσύνης τῆς χρήσεως τοῦ ἐνεστῶτος ἔτους. Ἐν Ἀθήναις τῇ 6 Ἰουνίου 1864.

Ὁ Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης

Ι. ΠΑΠΑΖΑΦΕΙΡΟΠΟΥΛΟΣ.

Οἱ παραδεχόμενοι αὐτὴν νὰ ἐγερθῶσιν, (ἀνίστανται σχεδὸν ὅλοι). Παρεδέχθη. Μεταβαίνομεν εἰς τὸ πρῶτον ἀντικείμενον τῆς ἡμερησίας διατάξεως, τουτέστι τὴν ἐξακολούθησιν τῆς συζητήσεως ἐπὶ τῆς συστάσεως τῆς Τραπέζης τοῦ Κ. Βαλταζῆ.

§6ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Προηγεῖται ἡ πρότασις τοῦ Κ. Ἰακωβάτου.

§7ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ἠμπορῶ νὰ διακόψω τὴν συζήτησιν.

§8Γ. ΙΑΚΩΒΑΤΟΣ. Ἀπεφασίσθη τὸ κατεπεῖγον· ἡ πρότασις ἐτυπώθη καὶ διενεμήθη· πρόκειται περὶ οἰκονομίας 600,000 δραχμῶν κατ’ ἔτος.

§9ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλει ἡ Συνέλευσις νὰ διακοπῇ ἡ συζήτησις;

§10ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι, Ὄχι.

§11ΕΤΕΡΟΙ. Μάλιστα.

§12ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Σᾶς παρακαλῶ νὰ λάβωμεν γνῶσιν, διότι δὲν γνωρίζομεν τίποτε.

§13ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Ἐτυπώθη καὶ διενεμήθη.

§14ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Σᾶς λέγω εἰλικρινῶς, δὲν ἠξεύρω τίποτε.

§15ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλετε νὰ ἐρωτήσω; Οἱ παραδεχόμενοι νὰ ἐξακολουθήσῃ ἡ συζήτησις περὶ τῆς κτηματικῆς τραπέζης νὰ ἐγερθῶσι. (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Παρεδέχθη. — Ὁ Κ. Ὑπουργὸς τῶν ἐσωτερικῶν ἔχει τὸν λόγον διὰ νὰ ὑποβάλῃ μίαν πρότασιν, καθ’ ὅσον ἀποβλέπει τὴν Τράπεζαν τοῦ Βαλτατζῆ.

§16ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ (Ὑπουρ. Ἐσωτ.). Σᾶς ὑποβάλλω, Κύριοι, καθὼς βλέπετε, καὶ ἑτέρας τροπολογίας, ὥστε ἔχομεν ἤδη τρεῖς, ὄχι διότι εἶμαι ἀνακόλουθος, ὡς εὐηρεστήθησαν νὰ μᾶς εἴπωσιν, ἀλλὰ διότι θέλω ν’ ἀποφύγω τὰς δυσκολίας, αἱ ὁποῖαι πανταχόθεν παρουσιάσθησαν, σκοποῦσαι νὰ ἐμποδίσωσι τὴν σύστασιν τῆς Τραπέζης αὐτῆς, καὶ διότι ἐπιμένω εὐχόμενος, καὶ προσπαθῶν ὅλαις δυνάμεσι νὰ κατορθώσω νὰ συστηθῇ καὶ αὕτη ἡ Τράπεζα τοῦ Βαλταζῆ, ἥτις, κατὰ τὴν πεποίθησίν μου, θὰ προξενήσῃ σπουδαῖα καὶ μεγάλα καλὰ εἰς τὸν τόπον· ἔπειτα θὰ συντείνῃ, ὥστε νὰ ἐπισωρευθοῦν κεφάλαια, νὰ ἐλαττωθῶσιν οἱ τόκοι καὶ νὰ ἀναπτυχθῇ ὁ συναγωνισμὸς, ὅστις θὰ ἐκτείνῃ τὴν ἐργασίαν τοῦ δανείζειν εἰς πολλὰ μέρη, τὰ ὁποῖα πιέζονται τώρα ἀπὸ τὴν τοκογλυφίαν· ἀντιτάσσω τὰ φάρμακα ἀναλόγως τῆς νόσου. Ἡ πορεία μου ὡς γνωρίζετε εἶναι πλήρης ἀκανθῶν καὶ τριβόλων, διότι πολλαπλαῖ παρουσιάζονται αἱ δυσκολίαι. Πρώτην δυσκολίαν ἔχομεν τὸ προνόμιον τὸ ὑπάρχον, τὸ ὁποῖον μᾶς σταίνει φραγμὸν, μᾶς ὁρίζει ἕως ποῦ δυνάμεθα νὰ προχωρήσωμεν καὶ μᾶς σταματᾷ ἐν τῷ μέσῳ τῆς πορείας μας· δευτέρα δυσκολία, τὸ δικαίωμα τῆς ἐν Ἑπτανήσῳ τραπέζης, τὸ ὁποῖον μετετράπη ἤδη καὶ αὐτὸ σχεδὸν εἰς προνόμιον. Εἰς τὴν Ἑπτάνησον, καθὼς ἠξεύρετε, ὑπάρχει ἓν δικαίωμα δυνάμει ἑνὸς νόμου· κατ’ αὐτὸν ἐπιτρέπεται σύστασις τραπεζῶν, ὅταν παρουσιάζωνται ἄνθρωποι ἢ ἑταιρία, ἔχοντες τὰ προσόντα, τὰ ὁποῖα ὁ νόμος οὗτος κανονίζει· τὸ δικαίωμα αὐτὸ παρουσιάσθη σήμερον ὡς προνόμιον. Ἰδοὺ δὲ ὁ συλλογισμὸς των· ὑπάρχει, λέγουσιν, Ἰονικὴ τράπεζα δυνάμει νόμου, ὅστις κανονίζει τὴν διάρκειαν τοῦ βίου τῆς τραπέζης ἐν Ἑπτανήσῳ καὶ τὴν ἀναλογίαν τοῦ κεφαλαίου πρὸς τὰ ἐκδιδόμενα γραμμάτια· διὰ νὰ μὴ μᾶς βλάψητε δὲν ἀρκεῖ νὰ μὴ μᾶς ἀφαιρέσητε δικαιώματα, ἀλλὰ νὰ μὴ παραχωρήσητε εἰς ἄλλους πλείονα τῶν ὅσων ἐγὼ ἀπολαμβάνω καὶ περισσοτέρας εὐκολίας, καὶ ἂν πράξητε τοῦτο, διαμαρτύρομαι, καὶ ἡ διαμαρτύρησις ἦλθεν οὐχὶ ἰδιωτικὴ μόνον. Εἶναι Κύριοι, τὸ δικαίωμα αὐτὸ, ἡ πρότασις αὐτὴ, ἰσχυρὰ, σπουδαία, ἀληθής; Δὲν θέλω νὰ τὸ ἐξετάσω, διότι, ἐὰν εἰσέλθωμεν εἰς αὐτὸν τὸν ἀγῶνα, ἐὰν θελήσωμεν νὰ διαλύσωμεν αὐτὴν τὴν ἀμφισβήτησιν δικαστικῶς, ἢ διπλωματικῶς κτλ. ἡ νέα τράπεζα ἀποτυγχάνει, διότι οὐδεὶς θέλει ἀποφασίσει νὰ φέρῃ ἐδῶ τὰ κεφάλαιά του ἐπὶ ἀντικειμένου καὶ ἐργασίας ἀμφισβητουμένης, τόσον σπουδαίας καὶ σοβαρᾶς, οὔτε θέλει δέσει τὰς χεῖράς του περιμένων τὴν λύσιν τῆς ἀμφισβητήσεως· ἄλλως ἀρξαμένης ἅπαξ τῆς ἀμφισβητήσεως, Κύριοι, δὲν εἴμεθα ἡμεῖς μόνοι, οἵτινες θὰ τὴν λύσωμεν, ὅταν θέλωμεν. Λοιπὸν, Κύριοι, χωρὶς νὰ εἰσέλθωμεν εἰς ἀμφισβητήσεις τοιαύτας καὶ ἐπιχειρήσωμεν νὰ πολεμήσωμεν τὰς ἐνστάσεις ταύτας, ἢ νὰ ὑπερασπισθῶμεν τὰ δίκαιά μας, διότι, ἐπαναλαμβάνω, τοῦτο ἤθελε μᾶς φέρει εἰς τὴν ἀποτυχίαν, καὶ εἰς δυσκολίας διὰ τὸ μέλλον, ἀπεφάσισα νὰ πράξω ὅ,τι ἔκαμε μίαν ἡμέραν ὁ Μωάμεθ, ὅστις, ἐπειδὴ τὸ ὄρος δὲν μετέβαινε πρὸς αὐτὸν, ὅπως τὸ διέταξεν, μετέβη αὐτὸς πρὸς τὸ ὄρος, καὶ οὕτως ἐξετέλεσε τὸ θαῦμα, τὸ ὁποῖον ἀπῄτουν οἱ πιστοί. Λοιπὸν καὶ ἡμεῖς, ἐπειδὴ δὲν ἠμποροῦμεν νὰ ὑπάγωμεν μὲ τοὺς νόμους μας εἰς τὴν Ἑπτάνησον, νὰ φέρωμεν πρὸς ἡμᾶς τὴν Ἑπτάνησον μὲ τοὺς νόμους της, ἤτοι νὰ ὑπαχθῶμεν εἰς τοὺς νόμους τῆς Ἑπτανήσου. Ὡς πρὸς τὸ ἀντικείμενον αὐτὸ ἡ Ἰονικὴ τράπεζα λέγει, ἂν παραχωρήσωμεν δικαιώματα διαφορετικὰ εἰς τὴν Τράπεζαν τοῦ Βαλτατζῆ, προσβάλλουν τὰ δικαιώματα αὐτῆς. Ποῖα δὲ εἶναι αὐτὰ τὰ δικαιώματα καὶ πλεονεκτήματα, τὰ ὁποῖα ὑπερασπίζεται ἡ Ἰονικὴ Τράπεζα, καὶ τὰ ὁποῖα θέλει νὰ τηρηθῶσι καὶ εἰς τὴν νέαν Τράπεζαν ἀπαράλλακτα; Τὸ βλέπετε, Κύριοι, εἰς αὐτὸ τὸ ἔντυπον, τὸ ὁποῖον ἔχομεν ἀνὰ χεῖρας· κατ’ αὐτὸ, ἐὰν παραχωρήσωμεν εἰς τὴν νέαν Τράπεζαν ζωὴν πλέον τῶν 20 ἐτῶν, βλάπτομεν τὴν Ἰονικὴν Τράπεζαν, καθὼς καὶ ἐὰν παράσχωμεν εὐκολίας περισσοτέρας ὡς πρὸς τὴν ἀναλογίαν τῶν τραπεζικῶν γραμματίων πρὸς τὸ κεφάλαιον. Ἐὰν παραχωρήσωμεν τὸ δικαίωμα νὰ τριπλασιάσῃ διὰ τῶν γραμματίων τὸ κεφάλαιόν της ἡ νέα τράπεζα, ἐνῷ ἐγὼ τὸ διπλασιάζω μόνον, λέγει ἡ Ἰονικὴ Τράπεζα, μὲ βλάπτετε, διότι παραχωρεῖτε εἰς αὐτὴν περισσοτέρας εὐκολίας κέρδους καὶ ὠφέλειαν καὶ δὲν ἠμπορῶ νὰ συναγωνισθῶ· κατὰ συνέπειαν διαμαρτύρομαι, καὶ σᾶς κηρύττω ὑπευθύνους διὰ τὰς συνεπείας· καὶ τοῦτο, ἐπαναλαμβάνω, δὲν λέγεται ἰδιωτικῶς. Εἰς αὐτὰ ἀπαντῶ διὰ τῆς τροπολογίας, τὴν ὁποίαν ὑπέβαλον σήμερον· εἰς τὴν Ἑπτάνησον συνιστᾶται νέα Τράπεζα μὲ τὰ ἴδια δικαιώματα, καὶ προνόμια, τὰ ὁποῖα ἔχει ἡ ὑπάρχουσα, οὕτω θέτομεν τὴν νέαν τράπεζαν εἰς τὸ αὐτὸ ἐπίπεδον· διότι καὶ αὐτὴ θέλει συστηθῆ κατὰ τὸν ἐν Ἑπτανήσῳ νόμον· κατὰ τὴν νέαν τροπὴν τῶν πραγμάτων ἀντὶ μιᾶς προεξοφλητικῆς τραπέζης ἑδρευούσης ἐν Ἑπτανήσῳ δι’ ὅλην τὴν Ἑλλάδα, θέλομεν ἔχει δύο, μίαν εἰς τὴν Ἑπτάνησον, μὲ τὰ ὑποκαταστήματά της συσταινόμενα κατὰ τοὺς νόμους τῆς Ἑπτανήσου, καὶ μίαν τράπεζαν εἰς τὴν Ἑλλάδα ἔχουσαν τὰ αὐτὰ δικαιώματα μὲ τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν ἐκτὸς τοῦ ἀποκλειστικοῦ προνομίου τῆς ἐκδόσεως γραμματίων· θέλομεν λοιπὸν ἔχει δύο προεξοφλητικὰς τραπέζας, τὴν μὲν εἰς τὴν Ἑπτάνησον, συστηθησομένην κατὰ τὸν νόμον τῆς Ἑπτανήσου καὶ ἀπολαμβάνουσαν ἴδια δικαιώματα καὶ πλεονεκτήματα καὶ εὐκολίας, τὰς ὁποίας ἔχει ἡ ἤδη Ἰονικὴ τράπεζα, καὶ οὐδὲν πλέον.

§17ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Μὲ τὸ ἴδιον προνόμιον;

§18ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Τὴν μὲν εἰς τὴν Ἑπτάνησον, τὴν δὲ εἰς τὴν Ἑλλάδα κατὰ τὸν περὶ τραπέζης νόμον, ἀκριβῶς κατ’ αὐτόν. Οὕτω τὸ παράπονον ἐκλείπει, δὲν ἠμποροῦν νὰ μᾶς εἴπουν, εἴτε ὅτι δίδομεν περισσοτέρας εὐκολίας εἰς τὴν νέαν τράπεζαν, εἴτε ὡς πρὸς τὴν κυκλοφορίαν τῶν γραμματίων, εἴτε ὡς πρὸς ἄλλο τι, ὥστε αὐτὴν τὴν δυσκολίαν τὴν ὑπερεπηδήσαμεν· ἔχω δὲ πολλὰς ἐλπίδας· καὶ πρέπει νὰ μάθητε ἀκριβῶς τί τρέχει· ἔχω πιθανότητα μέχρι βεβαιότητος σχεδὸν, ὅτι θέλει δεχθῆ αὐτὴν τὴν τροποποίησιν ὁ Βαλτατζῆς, διότι ἄλλως δὲν δύναται νὰ γίνῃ· ἀλλὰ διὰ τοῦτο ἀποφασίσατε, δεχθῆτε τὴν σύμβασιν διὰ νὰ τὴν παρουσιάσω εἰς τὸν Κ. Βαλτατζῆν, καὶ νὰ ζητήσωμεν ν’ ἀποφανθῇ ῥητῶς, συντόμως καὶ ἄνευ ἐπιφυλάξεως. Ὁ Κ. Βαλτατζῆς ῥητῶς δὲν δέχεται νὰ ἀποστερῆται, ἐν ᾧ χρόνῳ ἡμεῖς δώσωμεν εἰς τὴν ὑπάρχουσαν τράπεζαν καὶ εἰς οἱανδήποτε ἄλλην ἐν Ἑπτανήσῳ τὰ δικαιώματα, τὰ ὁποῖα ἔχει ἐδῶ ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα, δηλαδὴ δὲν δέχεται νὰ συστηθῇ ἄλλη τράπεζα μὲ περισσότερα δικαιώματα πλέον τῶν χορηγουμένων παρὰ τοῦ νόμου τοῦ ἐν Ἑπτανήσῳ ἰσχύοντος· ἤτοι θέλει νὰ συστήσῃ ἐν Ἑπτανήσῳ ὁ Βαλτατζῆς τράπεζαν κατὰ τὸν ἰσχύοντα ἐκεῖ νόμον· ἔχω πιθανότητα μέχρι βεβαιότητος, ὅτι τὸ δέχεται. Λοιπὸν, Κύριοι, δεχόμενοι τὴν τροπολογίαν, τὴν ὁποίαν σᾶς παρουσιάζω, ἔχετε σχεδὸν βέβαιον, ὅτι θέλομεν ἔχει τὴν Τράπεζαν, περὶ ἧς πρόκειται, χωρὶς νὰ ἔχωμεν κἀμμίαν δυσκολίαν καὶ παράπονον ἐκ μέρους ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι τελευταῖον ἐξηγέρθησαν. Ἀλλὰ, Κύριοι, δὲν πρόκειται μόνον περὶ Τραπέζης προεξοφλητικῆς ἐν Ἑπτανήσῳ συστηθησομένης, ἀλλὰ καὶ ἐνεργούσης ἐν Ἑλλάδι· θέλετε ἴδει, ὅτι πιεζόμενοι ἀπὸ τὰς δυσκολίας ταύτας, μετ’ εὐχαριστήσεως εἰσάγομεν τὸ σύστημα τῆς ἐλευθερίας καὶ τοῦ πολλαπλασιασμοῦ τῶν Τραπεζῶν, ἄνευ προνομίων· κατὰ τὸ κείμενον τῆς συμβάσεως ἐπρόκειτο ἡ Ἰονικὴ προεξοφλητικὴ Τράπεζα νὰ συστήσῃ ὑποκαταστήματα ἐν Ἑλλάδι καὶ νὰ κυκλοφορῇ γραμμάτια· καὶ εἰς τὴν ἀρχὴν εἴχομεν, ἔνθα ἡ τράπεζα ἡ Ἐθνικὴ δὲν ἔχει ἀποκλειστικὸν προνόμιον, ὡς ἐκ τῆς μὴ συστάσεως ὑποκαταστημάτων. Ἐπειδὴ ὅμως ἡ Τράπεζα ἡ ἐν Ἑπτανήσῳ, ὅπως συνιστᾶται ἤδη, δὲν δύναται ν’ ἀπολαύῃ τὰ δικαιώματα, τὰ ὁποῖα ἀπαιτεῖ ὁ Βαλτατζῆς, καὶ τὰ ὁποῖα εἶναι παραχωρημένα εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν, καὶ ἰδίως τὰ ἀφορῶντα τὴν διάρκειαν τοῦ βίου καὶ τὴν ἀναλογίαν τῶν κεφαλαίων πρὸς τὰ γραμμάτια, συνιστῶμεν λοιπὸν ἀντ’ αὐτῆς δευτέραν Τράπεζαν κεντρικὴν, αὐθύπαρκτον, προεξοφλητικὴν, ἔχουσαν τὴν ἕδραν της εἰς μίαν τῶν ἐπαρχιῶν, εἰς τὴν ὁποίαν δὲν ἔχει ἀποκλειστικὸν προνόμιον ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα, καὶ ἀντὶ οὕτω μιᾶς Τραπέζης προεξοφλητικῆς ἔχομεν δύω μὲ ὑποκαταστήματα, μίαν τῆς Ἑπτανήσου, συγκροτηθησομένην κατὰ τὸν Νόμον τῆς Ἑπτανήσου, καὶ ἑτέραν εἰς τὴν Ἑλλάδα ἔχουσαν τὸ δικαίωμα, καὶ προνόμια, τὰ ὁποῖα ἐμπεριέχονται ἔκτοτε εἰς τὴν σύμβασιν, τὴν ὁποίαν πρὸ πολλοῦ ὑπεβάλομεν, ἐνώπιόν σας, καὶ ἐπὶ τῆς ὁποίας παρακαλεῖσθε νὰ ἐκφέρητε ἀπόφασιν χωρὶς κἀμμίαν μεταβολὴν· τὰ προνόμια δὲ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης μένουν ἀνέπαφα, ὅπως οἱ νόμοι τὰ καθιέρωσαν. Πρὸς συμπλήρωσιν τῆς τροπολογίας αὐτῆς ἐθέσαμεν τὴν διάταξιν, ὅτι μετὰ τὴν λῆξιν τῆς προθεσμίας, τοῦ χρόνου τῆς Ἰονικῆς Τραπέζης, ἠμπορεῖ αὐτὴ ν’ ἀνανεωθῇ. Κατὰ τοῦτο, Κύριοι, οὐδὲν ἄλλο ἔχω νὰ προσθέσω· σᾶς παρακαλῶ μόνον νὰ ἐπιψηφίσητε τὸν Νόμον μὲ τὰς τροπολογίας, τὰς ὁποίας σᾶς ὑποβάλλω, καὶ ἐντὸς τῶν ὁποίων ἐμπεριέχεται καὶ ἡ ἀπάλειψις τοῦ ἄρθρου 22 ἀπὸ τοῦ παραγράφου 2 μέχρι τέλους, διὰ νὰ δυνηθῶμεν νὰ ἴδωμεν συστημένην καὶ τὴν Τράπεζαν αὐτήν.

§19ΠΟΛΛΟΙ. Ἐφωτίσθημεν.

§20ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις;

§21ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι, ὄχι.

§22ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι νὰ παύσῃ ἡ συζήτησις, νὰ ἐγερθοῦν. (ἀνίστανται οἱ περισσότεροι). Ἐφωτίσθη.

§23Β. ΑΝΝΙΝΟΣ. Ἔχομεν ζητήσει τὸν λόγον, Κύριε Πρόεδρε.

§24ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ἐξαρτᾶται ἀπὸ ἐμέ.

§25ΠΟΛΛΟΙ. Ἔκλεισε πλέον ἡ συζήτησις.

§26ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὅταν ἡ Συνέλευσις δὲν θέλῃ, τί νὰ κάμω; — Ἔχομεν διαφόρους τροπολογίας, ἀφορώσας τὴν σύμβασιν.

§27Β. ΑΝΝΙΝΟΣ. Ἀλλὰ πρέπει νὰ ὁμιλήσω.

§28ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλετε νὰ ἐρωτήσω πάλιν τὴν Συνέλευσιν;

§29ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι, ὄχι· πῶς εἶναι δυνατόν;

§30ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν θέλω νὰ παραπονοῦνται, ἐπειδὴ πρόκειται περὶ ἐλευθερίας τοῦ λόγου.

§31ΤΙΝΕΣ. Παραπονοῦνται ἀδίκως.

§32Β. ΑΝΝΙΝΟΣ. Ὀφείλω νὰ ὑπερασπισθῶ τὰ συμφέροντα τῆς πατρίδος μου.

§33ΠΟΛΛΟΙ. Ἐτελείωσε πλέον.

§34ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀφοῦ, Κύριε Ἄννινε, βλέπετε, ὅτι ὁλόκληρος ἡ Συνέλευσις ἔχει σχηματίσει τὴν πεποίθησίν της εἰς αὐτὸ τὸ ἀντικείμενον, νὰ θέλητε νὰ ὁμιλήσητε ὑμεῖς, εἶναι ἓν πρᾶγμα, τὸ ὁποῖον δὲν ἠμπορεῖ νὰ ἔχῃ κἀνὲν πρακτικὸν ἀποτέλεσμα.

§35ΑΝΝΙΝΟΣ. Οὐδεὶς ὡμίλησε περὶ τῆς Ἑπτανησιακῆς Τραπέζης· ἀφήσατέ με νὰ ὁμιλήσω.

§36ΠΟΛΛΟΙ. Μὰ, Κύριε Πρόεδρε, ἔκλεισε πλέον ἡ συζήτησις.

§37ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐνθυμεῖσθε, Κύριοι, ὅτι ἡ Συνέλευσις ἔλυσε προχθὲς 2 ζητήματα, ἀπέῤῥιψε τὴν πρότασιν τοῦ Κ. Καλλιγᾶ, περὶ παραπομπῆς τῆς προτάσεως εἰς τὰ Τμήματα, καὶ δεύτερον παρεδέχθη τὴν ἀρχήν· ἀπολείπεται ἤδη ν’ ἀποφανθῶμεν ἐπὶ τῶν διαφόρων τροπολογιῶν, αἱ ὁποῖαι ὑπεβλήθησαν κατὰ τὴν προηγουμένην συζήτησιν καὶ σήμερον ἀκόμη. Ἐπιμένετε οἱ ἄλλοι εἰς τὰς τροπολογίας; Ὁ Κ. Κεχαγιᾶς; ὁ Κ. Βαλσαμάκης; νομίζω, εἶναι περιττὸν, ὅταν δὲν ὑποστηρίζωνται, νὰ ψηφοφορηθῶσιν.

§38ΚΟΚΚΙΝΟΣ ΚΑΙ ΕΤΕΡΟΙ. Τὸ σύνολον, Κύριε Πρόεδρε, νὰ ψηφοφορηθῇ.

§39ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει καὶ μία τροπολογία τοῦ Κ. Ἰακωβάτου, ὅστις ἐπιμένει· θὰ ἐρωτήσω ἂν ὑποστηρίζηται· ἔχει ὡς ἑξῆς. Ἡ διάρκεια τῆς ἑταιρίας τῆς κτηματικῆς πίστεως ὁρίζεται ἐν μὲν τῷ πρώην Ἑλληνικῷ Κράτει ἐφ’ ὅσον καὶ τὸ ὑπόλοιπον τῆς διαρκείας τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης, ἐν δὲ τῷ πρώην Ἰονίῳ Κράτει ἐφ’ ὅσον καὶ τὸ ὑπόλοιπον τῆς διαρκείας τῆς Ἰονικῆς Τραπέζης.

Ὁ πληρεξούσιος

ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΤΥΠΑΛΔΟΣ.

§40ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶναι 10 οἱ ὑποστηρίζοντες αὐτήν; (οὐδεὶς ἐγείρεται).

§41ΠΑΝΤΟΛΕΩΝ. Δὲν χρειάζονται 10 εἰς τὰς τροπολογίας.

§42ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν τοῦ Κυρίου Ἰακωβάτου νὰ ἐγερθῶσιν, (ἐγείρονται ὀλίγιστοι). Ἀπεῤῥίφθη.

§43ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Πρόκειται ἡ Συνέλευσις νὰ ψηφίσῃ σύμβασιν μεταξὺ τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ τοῦ Κ. Βαλτατζῆ. Ὁ ὑπουργὸς, ἐννοεῖται, προκειμένου λόγου περὶ συμβάσεως, εἰς πᾶσαν τροπολογίαν, γινομένην μάλιστα ἀπὸ ἓν συμβαλλόμενον μέρος, πολὺ περισσότερον ἀπὸ τὸν ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, ἕπεται, ὅτι εἶναι σύμφωνος μὲ τὸν συμβαλλόμενον τὸν Κύριον Βαλτατζῆν· διότι τί μᾶς εἶπεν; Ἐλπίζει ὁ Κύριος Βαλτατζῆς νὰ δεχθῇ. Λοιπὸν τίποτε δὲν κάμνετε· βλέπετε, ὅτι ὁ Κύριος Βαλτατζῆς ὑποβάλλεται εἰς τὴν ὑποχρέωσιν τῆς καταθέσεως 100,000 δραχμῶν ἐπὶ τῷ ὅρῳ, ὅτι, ἂν δὲν ἐκπληρώσῃ τοὺς ὅρους, ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ὁποίων συνήφθη ἡ σύμβασις, νὰ καταπίπτῃ ἡ ποινικὴ ῥήτρα καὶ νὰ γίνηται ἔκπτωτος τοῦ προνομίου καὶ διὰ τὴν μίαν καὶ διὰ τὴν ἄλλην Τράπεζαν. Τώρα, ἂν ὁ ὑπουργὸς ἔρχηται καὶ προτείνῃ μίαν τροπολογίαν ἐν ἀγνοίᾳ, ἄνευ τῆς θελήσεως τοῦ Κ. Βαλτατζῆ, τὶ παράδοξον νὰ ἔχῃ τὴν ἀξίωσιν, ὅτι, ἂν ὁ Κ. Βαλτατζῆς δὲν ἐκπληρώσῃ τὰς ὑποχρεώσεις του, αἱ 100,000 δραχμαὶ νὰ πέσουν εἰς ὠφέλειαν τοῦ Κ. Βαλτατζῆ· νομίζω, ὅτι ὁ Κύριος Βαλτατζῆς ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει δὲν ὑποβάλλεται εἰς τὴν ὑποχρέωσιν τῆς παραδοχῆς.

§44ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Πᾶσα ἀντίῤῥησις καὶ μεταβολὴ θέλει ἔχει τὸ ἀποτέλεσμα τοῦ ν’ ἀποτύχῃ ἐντελῶς.

§45ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Ὑποστηρίζω τὴν ἰδίαν σας τροπολογίαν, ἀλλὰ θέλω νὰ ᾖναι συμβόλαιον, ἄλλως δὲν γίνεται τίποτε.

§46ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μεταβαίνομεν εἰς τὰς τροπολογίας· ὑποστηρίζεται ἡ τροπολογία τοῦ Κ. Καλλιγᾶ;

§47ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι, ὄχι.

§48ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ τοῦ Κ. Βαλσαμάκη;

§49ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι, ὄχι.

§50ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν ὑποβάλλω εἰς ψηφοφορίαν τὴν τελευταίαν τροπολογίαν τοῦ Κυρίου ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, τὴν ὁποίαν ἀναγινώσκω.

§51ΠΟΛΛΟΙ. Τὸ σύνολον, Κύριε Πρόεδρε.

§52ΒΑΛΣΑΜΑΚΗΣ. Ἐὰν ἡ πρότασις, ὡς εἶχε προταθῆ παρὰ τοῦ Κυρίου ὑπουργοῦ, ἤθελε παραδεχθῇ ἅμα ἦλθεν ἐνώπιον τῆς Συνελεύσεως, ὡς εἶχεν ἐκφρασθῆ παρὰ πολλῶν, βεβαίως δὲν ἤθελε φθάσει εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο· παρετηρήσατε δὲ, ὅτι ἐπὶ τῆς συζητήσεως ἔγειναν μεταῤῥυθμίσεις σοβαραὶ, ἀφορῶσαι τὰς Τραπέζας, καὶ ἄλλαι οὐσιωδέστεραι διὰ τῆς διαγραφῆς διαφόρων ἄρθρων, ἄνευ τῶν ὁποίων ἡ Τράπεζα τοῦ Κυρίου Βαλτατζῆ δὲν ἤθελεν εὐδοκιμήσει· δὲν εἶναι λοιπὸν περιττὴ ἡ συζήτησις· αἱ τροπολογίαι ἔγειναν, ἀλλὰ δὲν ἀνεπτύχθησαν. Ἴσως πολλαὶ ἐξ αὐτῶν τῶν τροπολογιῶν ἠδύναντο νὰ παραδεχθοῦν παρὰ τοῦ Κ. Βαλτατζῆ, διότι δὲν ἀφορῶσι μόνον τὸ συμφέρον τῶν δανειζομένων, ἀλλὰ καὶ αὐτῆς τῆς ἰδίας Τραπέζης.

§53ΠΟΛΛΟΙ. Ἀρκετά.

§54ΠΑΝΤΟΛΕΩΝ. Κύριε Πρόεδρε, ζητῶ τὸν λόγον (θόρυβος).

§55ΠΟΛΛΟΙ. Κάτω, κάτω.

§56ΠΑΝΤΟΛΕΩΝ. Ν’ ἀναγνώσητε τὴν τροπολογίαν μου.

§57ΛΑΠΑΣ. Τί μᾶς φέρεις προσκόμματα ἐδῶ; ἔχομεν ἀνάγκην ἀπὸ παράδες· κατέβα κάτω· (θόρυβος).

§58ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει καὶ τροπολογία τοῦ Κ. Πανταλέοντος. Ὑποστηρίζεται;

§59ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι, ὄχι.

§60ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὰς τροπολογίας νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται ὀλίγιστοι). Ἀπεῤῥίφθη. Κύριοι, θέτω τὸ κύριον ζήτημα. Οἱ παραδεχόμενοι τὰς τροπολογίας τὰς ὑποβληθείσας ἀπὸ τὸν ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν σήμερον, ἐκεῖνοι παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι). Παρεδέχθη.

§61ΠΟΛΛΟΙ. Τὸ σύνολον.

§62ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ σύνολον καὶ τὸ ψήφισμα τῆς κυρώσεως παρακαλοῦνται νὰ σηκωθῶσιν· (ἐγείρονται σχεδὸν πάντες). Παρεδέχθη. (χειροκροτήματα καὶ ἐπευφημίαι). Ἡσυχία, Κύριοι. Ἔχει τὸν λόγον ὁ Κ. ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς ἡμερησίας διατάξεως.

§63ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ (ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Μετὰ τὴν ἀπόφασιν τῆς Συνελεύσεως, καὶ ἀπὸ τὸ ἴδιον πνεῦμα ὁρμωμένη ἡ Συνέλευσις, παρακαλῶ ν’ ἀποφασίσῃ ν’ ἀρχίσωμεν ἀμέσως τὴν συζήτησιν τῆς ἄλλης προτάσεως, τῆς ἀφορώσης τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν.

§64ΑΝΝΙΝΟΣ. Τὸν λόγον, Κ. Πρόεδρε, νὰ κάμω μίαν διαμαρτύρησιν (θόρυβος).

§65ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μὰ ἐτελείωσε· δὲν ἠμπορεῖτε νὰ τὸν λάβητε. Ὁ Κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν παρεκάλεσε τὴν Συνέλευσιν νὰ ἐπιληφθῇ ἀμέσως τῆς συζητήσεως τῆς προτάσεως τῆς ἀφορώσης τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν. Θὰ ἐρωτήσω τὴν Συνέλευσιν (θόρυβος). Παρακαλῶ, Κύριοι, κατὰ τὸν κανονισμὸν αἱ προτάσεις περὶ τροπολογίας τῆς ἡμερησίας διατάξεως γίνονται κατὰ πᾶσαν στιγμήν. Εἶναι ἀληθὲς, ὅτι ἡ Συνέλευσις ἀπεφάσισε κατὰ τὴν ἔναρξιν τῆς συνεδριάσεως, ἀμέσως μετὰ τὴν κτηματικὴν Τράπεζαν νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν ἡ πρότασις τοῦ Κ. Ἰακωβάτου· ἀλλὰ τώρα ἔρχεται μία νέα πρότασις, νὰ προηγηθῇ ἡ περὶ Ἐθνικῆς Τραπέζης.

§66ΣΤ. ΜΑΚΡΗΣ. Ἀφοῦ ἀπεφασίσαμεν νὰ συζητήσωμεν Τράπεζαν, ἡ ὁποία ἀκόμη δὲν ἐφάνη εἰς τὸ κοινὸν, πολὺ περισσότερον πρέπει νὰ συζητήσωμεν τὰ τῆς Τραπέζης αὐτῆς.

§67ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§68ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι ν’ ἀρχίσῃ ἡ συζήτησις τῆς προτάσεως τῆς ἀφορώσης τὴν Τράπεζαν τὴν Ἐθνικὴν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι). Παρεδέχθη. Ἀναγινώσκω τὴν πρότασιν.

§69ΛΕΙΒΑΔΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, δὲν ἠμπορῶ παρὰ νὰ διαμαρτυρηθῶ κατὰ τῆς ταχύτητος, μὲ τὴν ὁποίαν διεκπεραιοῦνται τὰ ζητήματα (θόρυβος).

§70ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ἔχετε τὸν λόγον.

§71ΛΕΙΒΑΔΑΣ. Νὰ σημειωθῇ εἰς τὰ πρακτικὰ ἡ διαμαρτύρησίς μου.

§72ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχει τὸν λόγον ὁ Κ. Καλὸς ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τῆς προτάσεως.

§73ΛΕΙΒΑΔΑΣ. Μᾶς ἔπνιξες· δεσποτισμὸν μεγάλον ἔχεις· μὴ γελᾷς, Κ. Πρόεδρε. (γέλωτες).

§74ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Σᾶς εὐχαριστῶ διὰ τὰς περιποιητικὰς ἐκφράσεις σας. Ἐπικαλοῦμαι τὴν προσοχήν σας, Κύριοι· ἔχει τὸν λόγον ὁ Κ. Καλός.

§75ΚΑΛΟΣ. Κύριοι, ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα τῆς Ἑλλάδος, δυνάμει τῶν νόμων τοῦ 1841 καὶ 42, ἔλαβε τὸ δικαίωμα τοῦ νὰ ἐκδίδῃ γραμμάτια μὲ ἀποκλειστικὸν προνόμιον· ὅτε ἐζήτησε τὴν ἀνανέωσιν τοῦ προνομίου αὐτοῦ, ἐζήτησε νὰ τῆς ἐπιτραπῇ καὶ τῆς ἐπετράπη διὰ τοῦ ἄρθρου ά. ὡς βλέπετε, ὅπως δι’ ἐκδόσεως ὁμολογιῶν, ἀποκτᾷ κεφάλαια μέχρις ὀκτὼ ἑκατομμυρίων ἐντὸς τῆς Ἑλλάδος καὶ ἐξωτερικῶς ἴσως, ἕνεκα τῆς φρονίμου καὶ συνετῆς διοικήσεώς της· τοῦτο εἶναι ἀλήθεια, τὴν ὁποίαν δὲν πρέπει νὰ παρατρέξωμεν. Ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα κατώρθωσε, διοικουμένη φρονιμώτατα καὶ ἐντιμώτατα νὰ ἀποκτήσῃ ὑπόληψιν, καὶ τοιουτοτρόπως λίαν εὐκόλως νὰ συγκεντρώσῃ εἰς τὰ ταμεῖά της πολλὰς καταθέσεις ἐντόκως καὶ ἀτόκως, τὰς ὁποίας καὶ χρησιμοποιεῖ. Ἡ τρίτη ἐργασία, τὴν ὁποίαν ἔχει εἶναι νὰ δανείζῃ μέρος τοῦ κεφαλαίου της, καὶ δανειζομένη ἔτι νὰ δανείζῃ ἐπὶ ὑποθήκῃ κτημάτων ἐπὶ ἀνοικτῷ λογαριασμῷ χρεωλυτικῶς καὶ εἰς ἁπλᾶ δάνεια ὑπὸ τὸν ὅρον, διὰ μὲν τοὺς ἀνοικτοὺς λογαριασμοὺς ὁ δανειζόμενος νὰ πληρόνῃ τόκον 8%, διὰ τὰ ἁπλᾶ δὲ δάνεια καὶ τὰ ἐπὶ χρεωλυσίῳ 7%. Ἐνταῦθα καταλαμβάνει τὴν ἕδραν τοῦ Προέδρου, ὡς γεροντότερος, ὁ Κ. Πυλαρινός. Ἰδοῦ, Κύριοι, ἐν ὀλίγοις τὸ ὅλον τῶν ἐργασιῶν τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης, εἰς τὴν ὁποίαν ἡμεῖς, Κύριοι, τὸ εἶπον καὶ ἄλλοτε, καὶ δὲν θέλω παύσει νὰ τὸ ἐπαναλάβω, εἰς τὴν ὁποίαν ἡμεῖς χρεωστοῦμεν πολὺ, διότι εἰς τὰς δυσκόλους περιστάσεις μας, ὅταν περιεκυκλούμεθα ἀπὸ ἀνάγκας πολλὰ σπουδαίας ἡ Ἐθν. Τράπεζα δὲν ἐδίστασε νὰ προσφέρῃ ἅπασαν τὴν συνδρομήν της, καὶ μᾶς ἐξήγαγε, πρέπει νὰ τὸ ὁμολογήσωμεν, ἀπὸ πολλὰς δυσκολίας, ἀπὸ τὰς ὁποίας ἄνευ αὐτῆς δυσκόλως βεβαίως ἠθέλαμεν ἐξέλθει. Ἐὰν, Κύριοι, ἀρκοῦσι τὰ ὀλίγα αὐτὰ διὰ νὰ γείνῃ γνωστὸν, τὶ ὑπάρχει μέχρι τοῦδε, δὲν ἔχω παρὰ νὰ προσθέσω ὀλίγα μόνον διὰ νὰ ἀποδείξω τὶ προτίθεται νὰ γείνῃ. Πρῶτον, Κύριοι, ἡ Τράπεζα κατὰ τὸ καταστατικόν της ἐδικαιοῦτο ἢ ὑπεχρεοῦτο νὰ δανείζῃ ἐπὶ ὑποθήκῃ κτημάτων τὰ ⅔ τοῦ κεφαλαίου της, τὸ ὁποῖον ηὔξησε τελευταῖον μέχρι δώδεκα καὶ ἥμισυ ἑκατομμυρίων· τοῦτο, Κύριοι, εἶναι ὀλίγον, τὶ σημαίνουν 10 ἑκατομμύρια, τὰ ὁποῖα ἐδάνεισε, τὶ σημαίνουν 15 ἑκατομμύρια ἐπὶ μιᾶς ἀκινήτου περιουσίας ἐν Ἑλλάδι, συνισταμένης ἀπὸ πολλὰς ἑκατοστείας ἑκατομμυρίων, καὶ ἐχούσης ἀνάγκην πολλῶν ἑκατομμυρίων; 15 καὶ 20 ἑκατομμύρια εἶναι εὐτελὲς ποσὸν, ἔπρεπε λοιπὸν ἀνταποκρινόμενοι εἰς τὰς ἀνάγκας, καὶ τὰς ἀπαιτήσεις τῆς κοινωνίας νὰ προσπαθήσωμεν νὰ φέρωμεν τὴν δυνατὴν θεραπείαν. Συνεπείᾳ τῶν προσπαθειῶν αὐτῶν, διὰ τὰς ὁποίας πάντοτε καλλίστην ἀπηντήσαμεν προαίρεσιν ἐκ μέρους τῆς Τραπέζης, αὐτὴ ἡ ἀναλογία τοῦ κεφαλαίου πρὸς τὰ ἐνυπόθηκα δάνεια μετεβλήθη διὰ τοῦ νέου νόμου καὶ ἀνεβιβάσθη εἰς ⅔ καὶ ἤδη τὸ ποσὸν τὸ ὁποῖον πρέπει ν’ ἀπασχολῆται εἰς τὰ κτήματα ἀντὶ τῶν ⅔, ἀναβιβάζεται εἰς ⅘. Μία λοιπὸν βελτίωσις εἶναι αὐτή· ἀλλὰ δὲν ἤρκει τοῦτο, Κύριοι, διότι καὶ μολαταῦτα τὸ κεφάλαιον τῆς τραπέζης ὑπάρχει ὀλίγον καὶ δὲν ἐπαρκεῖ διόλου εἰς τὰς ἀνάγκας, αἵτινες εἶναι πολλαὶ, καὶ ἐπιθυμῶ καθὼς ἐπιθυμεῖτε ὅλοι νὰ αὐξήσῃ ἡ εἰσαγωγὴ τῶν κεφαλαίων εἰς τὴν Ἑλλάδα. Κατόπιν δι’ ἄλλου νόμου τοῦ 1861 ἔλαβε τὸ δικαίωμα νὰ συνομολογήσῃ δάνειον δι’ ὁμολογιῶν 30 ἑκατομ. ὑπὸ τοὺς ὅρους αὐτοὺς ἀνέλαβε καὶ τὴν ὑποχρέωσιν νὰ καταβιβάσῃ τὸν τόκον εἰς 7%. Ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα ἀπὸ τοῦ 59 –62, ὅτε τὰ πράγματα τῆς Ἑλλάδος ἔλαβον ἀλλοίαν φάσιν, καὶ ἀπὸ ἡμέρας εἰς ἡμέραν σχεδὸν προεμηνύετο ἔκρηξις πολιτικὴ, ἡ ὁποία κατὰ τὴν γνώμην πολλῶν τότε ἠδύνατο τὸ πᾶν νὰ ἀνατρέψῃ, καὶ ὄχι μόνον τὸν θρόνον τοῦ Ὄθωνος, βεβαίως εἰμπορεῖ νὰ εἴπῃ τις, ὅτι κατὰ τὴν ἐποχὴν ταύτην δὲν ἠδύνατο νὰ κάμῃ τίποτε, ἀπὸ τοῦ 1863 ὅμως καὶ ἐντεῦθεν, διατί δὲν ἐπραγματοποίησε τὰ δικαιώματα, τὰ ὁποῖα εἶχεν ἀποκτήσει; σήμερον ὅτε ἐπαρουσιάσθη ἡ πρότασις τοῦ Βαλτατζῆ, ἡ ὁποία ἀπὸ τῆς πρώτης ἡμέρας ἔφερεν μεταβολὴν εἰς τὴν κατάστασιν τὴν ὑλικὴν τοῦ τόπου, διότι καὶ ἡ μία Τράπεζα καὶ ἡ ἄλλη ἠναγκάσθησαν ἄκουσαι νὰ ἐλαττώσωσι τὸν τόκον, ἀπὸ ἐκείνης τῆς ἡμέρας συνέλαβε τὴν ἰδέαν πῶς νὰ ματαιώσῃ τὴν ἐπιτυχίαν τῆς Τραπέζης τοῦ Βαλτατζῆ. Λοιπὸν τί μηχανᾶται; Μηχανᾶται ν’ αὐξήσῃ τὰ κεφάλαιά της διὰ νέων ὁμολογιῶν μέχρι 50 ἑκατομμυρίων, καὶ σήμερον μέχρι 60 (θόρυβος).

§76ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νὰ ἐπέλθῃ ἡσυχία. Τὸ ζήτημα εἶναι σπουδαῖον καὶ ἄξιον τῆς προσοχῆς σας κατὰ συνέπειαν.

§77ΚΑΛΟΣ. Τώρα, Κύριοι, ἐὰν λάβητε ὑπ’ ὄψιν τὰς προτάσεις τοῦ Κ. Βαλτατζῆ πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, καὶ τῆς συζητήσεως ἐνώπιον τῆς ἐπιτροπῆς, τῆς ὁποίας μέρος ἀπετέλει καὶ ὁ πληρεξούσιος καὶ συγχρόνως ὑποδιευθυντὴς τῆς Τραπέζης Κ. Κεχαγιᾶς, θέλετε πεισθῆ, ὅτι, ἀφοῦ ἅπαξ ἡ ἐθνικὴ Τράπεζα δὲν ἐπραγματοποίησε τὰς διατάξεις τῶν νόμων αὐτῶν δὲν ἐδικαιοῦτο νὰ ζητήσῃ ἐπέκτασιν αὐτῶν· ἔπρεπε πρὶν ἡ Τράπεζα νὰ κάμῃ χρῆσιν τοῦ δικαιώματος, τὸ ὁποῖον εἶχε, καὶ ὅταν τὸ ποσὸν ἐδίδετο ὅλον εἰς τὴν γεωργίαν, νὰ ζητήσῃ νὰ ἐπεκταθῇ τὸ πρὸς ἔκδοσιν νέον ὁμολογιῶν δικαίωμα......

§78ΜΑΡΙΝΟΣ. Ζητῶ τὸν λόγον ὡς πρὸς τὴν τάξιν τοῦ ζητήματος, καὶ μὲ συγχωρεῖ ὁ Κ. Καλός.

§79ΚΑΛΟΣ. Μάλιστα!

§80ΜΑΡΙΝΟΣ. Ἐνταῦθα δὲν ἔχομεν πρὸ ὀφθαλμῶν, Κ. Πρόεδρε, εἰμὴ τὴν πρότασιν τοῦ Κ. Ὑπουργοῦ. Νομίζω, ὅτι ἡ φυσικὴ καὶ λογικὴ πορεία τῆς συζητήσεως εἶναι, πρὸ πάντων ὁ προτείνων νὰ δώσῃ ἀνάπτυξιν τῆς προτάσεως, διότι εἰς ἡμᾶς ἰδιαιτέρως τοὺς Ἐπτανησίους, ὅ,τι δήποτε καὶ ἂν λέγῃ ὁ Κ. Καλὸς πρὸς ἀντίκρουσιν ἴσως τῆς προτάσεως, εἶναι λόγοι μάταιοι· δὲν ἐννοοῦμεν τίποτε, ἀνάγκη λοιπὸν πρὸ πάντων ὁ Κ. Ὑπουργὸς νὰ δώσῃ ἀνάπτυξιν νὰ ἐννοήσωμεν τὸ θέμα.

§81ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα!

§82ΚΑΛΟΣ. Συμφωνῶ πληρέστατα.

§83ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ (ὑπουργ. ἐσωτ.). Δὲν ἐπιθυμεῖτε βεβαίως, Κύριοι, νὰ σᾶς εἴπω σήμερον παρὰ τί ἀπαιτοῦμεν διὰ τὰς νέας προτάσεως, τὴν ὁποίαν ὑπέβαλον εἰς τὴν Συνέλευσιν, διότι ὅ,τι ἔχομεν μέχρι τοῦδε, εἶναι γνωστὸν εἰς ὅλους.

§84ΜΑΡΙΝΟΣ. Ὄχι εἰς ὅλους.

§85ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἀμέσως Κ. Μαρῖνε· εἶπον εἰς ὅλους, ἀλλὰ δὲν ἐννοῶ καὶ τοὺς Ἐπτανησίους, οἱ ὁποῖοι δὲν ἦσαν εἰς θέσιν νὰ ἐξετάσουν τὰ εἰς τὴν Ἑλλάδα συμβαίνοντα μὲ ἀκρίβειαν· ὅ,τι ἔχομεν ἕως τώρα λοιπὸν εἶναι μία Ἐθνικὴ Τράπεζα, ἡ ὁποία ἔχει δύο ἐργασίας, ἢ κυρίως τρεῖς, πρῶτον, νὰ προεξοφλῇ ἐκδίδουσα γραμμάτια καὶ τηροῦσα τοὺς παραδεδεγμένους παντοῦ σχεδὸν ὅρους καὶ ἐγγυήσεις, πρὸς ἀσφάλειαν τῆς ἀκριβοῦς καὶ ἐγκαίρου πληρωμῆς καὶ ἐξαργυρώσεως τῶν γραμματίων, τὰ ὁποῖα ἐκδίδει· ἡ ἐργασία αὐτὴ καὶ αἱ ἀπαιτούμεναι ἐγγυήσεις εἰσὶ γνωσταὶ, καὶ διὰ τοῦτο νομίζω, ὅτι εἶναι περιττὸν νὰ προχωρήσω εἰς ἀνάπτυξιν περαιτέρω, εἶναι ἡ ἰδία ἐργασία, ἡ ὁποία εἰς ὅλας τὰς προεξοφλητικὰς τραπέζας γίνεται, καὶ αἱ γνωσταὶ ἐγγυήσεις, αἵτινες ἠμποροῦσι νὰ ἀσφαλίσωσι τὴν πραγματικότητα τῶν ὑποχρεώσεων, τὰς ὁποίας ὡς προεξοφλητικὴ Τράπεζα ἀναλαμβάνει. Δεύτερον καθῆκον, ἢ δευτέρα ἐργασία αὐτῆς τῆς Τραπέζης εἶναι τὸ νὰ δέχηται, καὶ τοῦτο εἶναι λίαν σπουδαῖον καὶ οὐσιῶδες, Κύριοι, ἢ μᾶλλον δύναται νὰ εἴπῃ τις, ὅτι αὐτὸ εἶναι τὸ κύριον ἔργον τῶν Τραπεζῶν, τοῦ νὰ δέχηται χρήματα ἐντόκως ἢ ἀτόκως ἐν παρακαταθήκῃ, καὶ νὰ τὰ κυκλοφορῇ. Αὐτὴ εἶναι ἡ δευτέρα ἐργασία, τὴν ὁποίαν ἐκπληροῖ ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα, καὶ τὴν ἐκπληροῖ πληρέστατα χάριν τῆς ἐμπιστοσύνης, τὴν ὁποίαν ἀπολαμβάνει, νὰ εὑρίσκῃ εὐθηνὰ καὶ ἄφθονα· καὶ κατὰ συνέπειαν ηὐξήσαμεν καὶ τὸ ποσὸν τῶν ὅσων ὀφείλει νὰ δανείζῃ καὶ δανείζηται εἰς τὰ κτήματα· ἡ τράπεζα λοιπὸν δύναται ἤδη νὰ αὐξήσῃ τὸ παθητικόν της, νὰ δανεισθῇ, πρὸς τὸν σκοπὸν τοῦ νὰ δανείζῃ κτηματίας καὶ κτήματα μέχρι τοῦ πενταπλασίου, ὑπὸ τὴν βελτίωσιν, Κύριοι, τὴν πολλὰ σπουδαίαν, τοῦ ὅτι εἰς τὸ ἑξῆς δὲν εἶναι ὑπόλογον καὶ ὑπέγγυον πρὸς πληρωμὴν αὐτοῦ τοῦ δανείου, τὸ ὁποῖον γίνεται χάριν τῶν κτημάτων, τὸ ὅλον τοῦ κεφαλαίου τῆς τραπέζης, ἀλλὰ τὸ κεφάλαιον τὸ προσδιωρισμένον διὰ τὰ δάνεια τὰ ἐπὶ ὑποθήκῃ, ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ὁποίου ἔγεινε καὶ αὐτὴ ἡ αὔξησις εἰς τὸ πενταπλάσιον, τὸ δὲ κεφάλαιον τὸ προσδιωρισμένον διὰ τὰς προεξοφλήσεις καὶ πρὸς ἐγγύησιν τῶν γραμματίων μένει χωριστόν· οὕτως αὐξάνουσιν αἱ ἐγγυήσεις. Ἐπιτρέπεται εἰς τὴν τράπεζαν λοιπὸν νὰ πενταπλασιάσῃ τὰ κεφάλαιά της τὰ προσδιωρισμένα διὰ νὰ δανείζῃ ἐπὶ ὑποθήκῃ, καὶ θέτει εἰς ἐγγύησιν τὴν ἀναλογίαν τῶν κεφαλαίων της τῶν πρὸς τὸν σκοπὸν αὐτὸν ὡρισμένων· ἀλλά, Κύριοι, καθὼς ἐβεβαιώθην, ἐπανελήφθη τοὐλάχιστον, πολλάκις χρήματα μὲ τόκον εὐθηνὸν, εἰς τὰς παρούσας περιστάσεις, ἡ τράπεζα ἦτον ἀδύνατον νὰ προμηθευθῇ, ὑμεῖς δὲ ἅπαντες καὶ ἐγὼ ἰδίως, σκοπὸν καὶ ἐπιθυμίαν ἔχω νὰ εὐκολύνω τὴν εἰσαγωγὴν τῶν χρημάτων, ἐλπίζων διὰ τοῦ πολαπλασιασμοῦ αὐτῶν, διὰ τῆς αὐξήσεως αὐτῶν νὰ ἐλαττωθῇ ὁ τόκος, ἄλλως, Κύριοι, τί παρετηρήσαμεν ἕως τώρα; τί ἐγίνετο ἕως τώρα; Ἡ τράπεζα κατὰ 3 τρόπους ὡς εἶπον, ἐδάνειζε τὰ κτήματα, ἢ χρεωλυτικῶς ἢ εἰς ἁπλᾶ δάνεια, ἢ εἰς ἀνοικτὸν λογαριασμόν. Διὰ μὲν τὰ ἁπλᾶ δάνεια ἐλάμβανεν 7%, ἀλλὰ τοιούτων δὲν ἔκαμε χρῆσιν παρὰ πολλὰ μικράν· τὰ εἰς ἀνοικτὸν λογαριασμὸν δάνεια πληρώνουν τόκον 8%· αὐτοῦ τοῦ εἴδους τῶν δανείων ἔγεινε μεγαλειτέρα χρῆσις. Δάνεια τοιαῦτα ἀναβαίνουν μοὶ φαίνεται μέχρι δέκα ἑκατομμυρίων, ἐνῷ τὰ ἄλλα ἀναβαίνουν μέχρι 5 μόλις ἑκατομμυρ. Λοιπὸν τὸ κέρδος τοῦ 1%, τὸ ὁποῖον εἴχομεν ἀπὸ τὴν ἐλάττωσιν τοῦ τόκου, ἀπέβλεπε μόνον τὸ ἥμισυ τῶν δανειζομένων εἰς τὰ κτήματα καὶ ὅμως αὐτὸς ὁ μικρὸς τόκος παρουσίαζε δυσκολίας τινὰς ὡς πρὸς τὴν εἰσαγωγὴν κεφαλαίων κατὰ τὰς πληροφορίας, τὰς ὁποίας ἐπαναλαμβάνουσι νὰ δίδωσι· λοιπὸν, ἀνεβιβάσθη ὁ τόκος καὶ δι’ αὐτὰ τὰ δάνεια τὰ ἐλάχιστα εἰς 8%, ἀλλὰ καὶ πάλιν διαφορὰ ὑπάρχει μεταξὺ τοῦ τόκου καὶ ἐκείνου, τὸν ὁποῖον πρόκειται νὰ λάβῃ ἡ τράπεζα Βαλτατζῆ, αὕτη λαμβάνει 8% καὶ ἓν δι’ ἔξοδον, ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ἀρχικοῦ δανείου. Ἡ ἐθνικὴ τράπεζα θέλει λαμβάνει ὁριστικῶς 8% ἑπομένως διαφορὰ ὑπὲρ τῆς τραπέζης 1½ ἴσως 8%. Ἀλλ’ ἐκτὸς τούτου μέχρι τοῦδε ὤφειλον οἱ δανειζόμενοι νὰ πληρώνουν καθ’ ἑξαμηνίαν, καὶ οἱ μὴ πληρόνοντες ὑπεβάλλοντο εἰς ἀνατοκισμόν. Ὁ μὴ πληρόνων τὸ χρέος ἐντὸς τῆς ἑξαμηνίας ὤφειλε νὰ πληρώσῃ καὶ τόκον τόκου διὰ τὴν δόσιν, τὴν ὁποίαν ὤφειλε νὰ πληρώσῃ, καὶ δὲν ἐπλήρωσεν· αὐτὸς ὁ ἀνατοκισμὸς τώρα λείπει, καὶ εἰς τὸ ἑξῆς ὁ ὀφειλέτης, πληρόνων ἐτησίως, ἀπαλλάττεται ἀπὸ τὸν ἀνατοκισμόν· ἑπομένως καὶ κατὰ τοῦτο ἠλαττώθη τὸ κακὸν, ἐὰν δύναται νὰ τὸ εἴπῃ τις κακὸν, τὸ ὁποῖον διὰ τῆς αὐξήσεως αὐτοῦ τοῦ τόκου προσγεννᾶται. Ἄλλως αὐτὴ ἡ μεταβολὴ φέρει λοιπὸν τὴν εὐκολίαν νὰ μὴ ὑποχρεοῦνται οἱ ὀφειλέται νὰ πληρώσουν καθ’ ἑξαμηνίαν, ἀλλὰ κατ’ ἔτος· κερδίζουν τὸν ἀνατοκισμὸν ἀφ’ ἑνὸς, ἔχουν καὶ τὰς εὐκολίας ἀφ’ ἑτέρου, τὰς ὁποίας θὰ ἔχουν πληρόνοντες εἰς τὸ ἑξῆς ὄχι καθ’ ἑξαμηνίαν, ἀλλὰ κατ’ ἔτος. Ἄλλη εὐκολία, Κύριοι, τὴν ὁποίαν αὐτὸ τὸ σχέδιον δίδει εἰς τὴν τράπεζαν, καὶ ἡ ὁποία θὰ συντελέσῃ εἰς τὴν ἀνάπτυξιν τῶν ἐργασιῶν τῆς τραπέζης τῆς κτηματικῆς πίστεως, ἢ τὸν πολλαπλασιασμὸν τῶν κτηματογράφων, εἶναι ἡ ἄδεια, ἡ ὁποία δίδεται εἰς τὴν ἐθνικὴν τράπεζαν, δυνάμει αὐτοῦ τοῦ νόμου, νὰ δανείζῃ ἐπὶ τῷ ἐνεχύρῳ τῶν κτηματογράφων αὐτῶν, καθὼς καὶ ἐπὶ μετοχῶν διαφόρων ἄλλων ἀνωνύμων ἑταιριῶν. Ἰδοὺ, Κύριοι, ἐκτὸς τῆς προσθήκης εἰς μερικὰ δάνεια τοῦ τόκου 1%, ἡ ὁποία ἐλαττοῦται κατὰ μέγα μέρος διὰ τῆς ἐλλείψεως τοῦ ἀνατοκισμοῦ, ἰδοὺ αἱ βελτιώσεις, τὰς ὁποίας διὰ τοῦ Νομοσχεδίου αὐτοῦ ἀναδέχεται ἡ Τράπεζα νὰ ἐπιφέρῃ εἰς τὰς ἐργασίας της, ὑποσχομένη νὰ πολλαπλασιάσῃ τὸ παθητικὸν ὑπὲρ τῶν κτημάτων, τὰ ὁποῖα ἀναδέχεται νὰ δανείσῃ κατὰ τὸ πενταπλάσιον, ἤτοι εἰς τεσσαράκοντα ἑκατομμυρίων· ἀναδέχεται συγχρόνως ἐντὸς δύο ἐτῶν νὰ αὐξήσῃ διὰ νέου δανείου τὰ πραγματικὰ πρὸς τὰ κτήματα δάνειά της εἰς 10 ἑκατομμύρια, ἐκτὸς ἐκείνων, τὰ ὁποῖα ἔχει νὰ δανείσῃ, καὶ τὰ ὁποῖα ὀφείλει ἐντὸς 10 ἐτῶν ἐπὶ ποινῇ ἀπωλείας τοῦ προνομίου νὰ δώσῃ δάνεια εἰς τὰ κτήματα. Νομίζω, Κύριοι, ὅτι εἰς τὴν παραδοχὴν τοιαύτης προτάσεως πρέπει νὰ δείξητε τὴν αὐτὴν προθυμίαν, τὴν ὁποίαν ἐδείξατε εἰς τὴν παραδοχὴν τῆς ἑτέρας, διότι αὐτὴ ἡ νέα τροπολογία ἔχει σκοπὸν νὰ εὐκολύνῃ τὴν γεωργίαν καὶ νὰ χορηγήσῃ κεφάλαια εἰς τὰ κτήματα.

§86ΒΑΛΤΙΝΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὅσοι θὰ πολεμήσουν τὴν τροπολογίαν αὐτὴν θὰ τὴν πολεμήσουν μὲ τὰ ἴδια ἐπιχειρήματα, μὲ τὰ ὁποῖα ἐπολέμησαν καὶ τὴν Τράπεζαν τοῦ Κυρίου Βαλτατζῆ.

§87ΠΟΛΛΟΙ. Ἐφωτίσθημεν.

§88ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι, ὅτι ἡ Συνέλευσις ἐφωτίσθη παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Συνέλευσις ἐφωτίσθη. Οἱ παραδεχόμενοι λοιπὸν τὴν πρότασιν τοῦ Κυρίου Βαλτινοῦ παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Συνέλευσις παρεδέχθη. (Ἐπανέρχεται εἰς τὴν ἕδραν του ὁ Κύριος Μεσσηνέζης).

§89ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μεταβαίνομεν εἰς τὴν συζήτησιν τῆς προτάσεως τοῦ Κυρ. Ἰακωβάτου.

§90ΓΕΩΡΓ. ΤΥΠ. ΙΑΚΩΒΑΤΟΣ. Ὑποβάλλω, Κύριοι, τὸ ἑξῆς ψήφισμα.

ΨΗΦΙΣΜΑ.

Ἡ ἐν Ἀθήναις Βʹ. Ἐθνικὴ τῶν Ἑλλήνων Συνέλευσις. Ψηφίζει. 1ον. Ἀπὸ τῆς 1 τοῦ προσεχοῦς μηνὸς Σεπτεμβρίου τοῦ 1864 οἱ μισθοὶ πάντων τῶν ἐν Ἑπτανήσῳ διοικητικῶν, δικαστικῶν καὶ οἰκονομικῶν ὑπαλλήλων κανονίζονται κατὰ τοὺς μισθοὺς τῶν ἐν τῇ λοιπῇ Ἑλλάδι ὁμοίων ὑπαλλήλων, καθιστάμενοι ἴσοι αὐτοῖς. 2ον. Οἱ ὑπουργοὶ τῆς Α. Μ. θέλουσι σπεύσει, ἕκαστος κατὰ τὸ οἰκεῖον μέρος, νὰ ἐφαρμόσωσιν ἀκριβῶς τὸ παρὸν ψήφισμα ὑπὸ ἰδίαν αὑτῶν εὐθύνην, καὶ νὰ καθυποβάλωσιν ὅσον τάχιστα εἰς τὴν Συνέλευσιν τὸ λεπτομερὲς ἐξαγόμενον τῶν γενομένων χρηματικῶν οἰκονομιῶν. Παριστάνω τὴν πρότασιν ταύτην ὡς οἰκονομικὴν καὶ ὡς πολιτικὴν, τείνουσαν πρὸς ἀφομοίωσιν τῆς Ἑπτανήσου πρὸς τὴν λοιπὴν Ἑλλάδα· ὅστις δὲ ἀντιστῇ πρὸς αὐτὴν θέλει κηρυχθῆ προδότης (ἀποδοκιμασία).

§91ΒΕΛΙΑΝΙΤΗΣ. Κύριοι, πληρεξούσιοι, δὲν κινδυνεύω βεβαίως νὰ κηρυχθῶ προδότης, ἂν ἔρχομαι οὐχὶ νὰ καταπολεμήσω τὴν οὐσίαν τῆς προτάσεως τοῦ Κυρίου Ἰακωβάτου, διότι ἡ πρότασις αὕτη τείνει νὰ ἐπιφέρῃ τὸ ἀποτέλεσμα ἐκεῖνο τῆς αὐτῆς προτάσεως, τὴν ὁποίαν ἔλαβον καὶ ἐγὼ τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω εἰς τὴν Συνέλευσιν, καὶ ἡ ὁποία ἐγένετο παραδεκτὴ, καὶ θὰ φανῶ, ἀνακόλουθος ἂν κατ’ οὐσίαν ἠδυνάμην τὴν στιγμὴν ταύτην νὰ τὴν καταπολεμήσω. Ἔρχομαι μόνον εἰς τὸ βῆμα, ἵνα ἀντιτείνω εἰς τὴν πρότασιν αὐτὴν, καθ’ ὅσον δὲν δύναται μονομερῶς νὰ γίνῃ παραδεκτὴ, χωρὶς ἡ Συνέλευσις αὐτὴ νὰ προέλθῃ εἰς μίαν ἀνακολουθίαν, ἡ ὁποία δὲν ἠξεύρω τῇ ἀληθείᾳ πῶς θὰ χαρακτηρισθῇ ἀπὸ τὸν Κ. Ἰακωβάτον. Ἐνθυμεῖται ἡ Συνέλευσις, ὅτι κατὰ τὴν προχθεσινὴν συνεδρίασιν ἐπανελήφθη παρὰ τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου ἡμῶν Κυρίου Μομφεράτου πρότασις, διὰ τῆς ὁποίας προσεκαλεῖτο ἡ Κυβέρνησις νὰ κηρύξῃ ἐφαρμοσίμους ὅλους τοὺς νόμους τοὺς νῦν ὑπάρχοντας ἐν τῇ Ἑλλάδι. Ὀρθῶς σκεπτομένη ὅμως ἡ Συνέλευσις, ὅτι ἡ πρότασις αὕτη δὲν δύναται ν’ ἀποσπασθῇ ἀπὸ τὴν γενικὴν πρότασιν, τὴν ὁποίαν ἐσυζητήσαμεν, καὶ ἐπὶ τῆς ὁποίας ἀπηγγέλθη ἀπόφασις, δυνάμει τῆς ὁποίας συνεστήσαμεν ἐπιτροπὴν πρὸς γενικὴν ἀφομοίωσιν τῶν νόμων, ἡ Συνέλευσις, λέγω, αὕτη ἀπήγγειλεν καὶ δευτέραν ἀπόφασιν, διὰ τῆς ὁποίας τὴν πρότασιν ταύτην παρέπεμψεν εἰς αὐτὴν τὴν ἐπιτροπήν. Ἔχομεν λοιπὸν ἐπὶ τοῦ προκειμένου δύω ἀποφάσεις ἐπισήμους μιᾶς καὶ τῆς αὐτῆς Συνελεύσεως, ἐν τῷ αὐτῷ μηνὶ, ἂν οὐχὶ ἐν τῇ αὐτῇ ἑβδομάδι, διὰ τῶν ὁποίων ἀπεφασίσθη, ὅτι συνιστᾶται ἐπιτροπὴ ἐξ 22 μελῶν. Ἔχομεν λοιπὸν μίαν πρώτην ἀπόφασιν διὰ τὴν Ἐπιτροπὴν αὐτὴν, ἥτις καταγίνεται ἵνα ἐπιφέρῃ τὴν ποθητὴν ἀφομοίωσιν ὅλων τῶν θεσμῶν τῶν δύω πρώην κεχωρισμένων ἐπικρατειῶν. Ἔχομεν δευτέραν ἀπόφασιν τῆς αὐτῆς Συνελεύσεως, διὰ τῆς ὁποίας ἐθεωρήθη, ὅτι δὲν ἠδύνατο ἡ Συνέλευσις κεχωρισμένως νὰ ἐπιληφθῇ τοῦ θέματος ἀνεξαρτήτως, τὸ ὁποῖον πραγματεύεται ἡ πρότασις τοῦ Κ. Μομφεράτου, καὶ ἡ ὁποία ἀποβλέπει εἰδικῶς τὴν ἀφομοίωσιν. Προτείνεται σήμερον τρίτη πρότασις, ἀντικείμενον ἔχουσα εἰδικὸν, ἀναγόμενον εἰς τὸ μέγα θέμα τῆς ἀφομοιώσεως, καὶ προσκαλεῖται ἡ Συνέλευσις ἵνα ἀποσπάσῃ ἀπὸ τὴν γενικὴν ἀφομοίωσιν τὸ μέρος τὸ ἀφορῶν τὸ μισθολόγιον, ἐν παρενθέσει ἐπὶ ποινῇ προδοσίας (θόρυβος). Τί προτείνει, Κύριοι, ν’ ἀποφασίσωμεν; «Ἀπὸ τῆς πρώτης τοῦ προσεχοῦς μηνὸς 8βρίου τοῦ 1864 οἱ μισθοὶ πάντων τῶν ἐν Ἑπτανήσῳ διοικητικῶν, δικαστικῶν καὶ οἰκονομικῶν ὑπαλλήλων, κανονίζονται κατὰ τοὺς μισθοὺς τῶν ἐν τῇ λοιπῇ Ἑλλάδι ὁμοίων ὑπαλλήλων». Καὶ σημειώσατε καλῶς τὸ «ὁμοίων», διότι ἐκ τούτου θέλω ἐξάξει ἰσχυρὰ ἐπιχειρήματα, ἵνα μὴ περιέλθῃ ἡ Συνέλευσις εἰς προφανὲς ἀτόπημα, ἐπιψηφίζουσα τὴν πρότασιν ταύτην. Διὰ τοῦ δευτέρου μέρους τῆς προτάσεως ἀνατίθεται ἡ ἐκτέλεσις τοῦ μεγάλου τούτου ἔργου, ποῦ, Κύριοι; εἰς τὴν Συνέλευσις; ὄχι, εἰς τοὺς ὑπουργούς. Οἱ ὑπουργοὶ, λέγει, τῆς Α. Μ. θέλουν σπεύσει ἕκαστος κατὰ τὸ οἰκεῖον μέρος νὰ ἐφαρμόσουν ἀκριβῶς τὸ παρὸν ψήφισμα ὑπὸ ἰδίαν αὐτῶν εὐθύνην κ. τ. λ.

§92ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Ἡ Συνέλευσις θὰ τὸ κάμῃ;

§93ΒΕΛΙΑΝΙΤΗΣ. Θέλω σᾶς εἰπεῖ, ὅτι δὲν ἀνάγεται εἰς τοὺς ὑπουργούς. Ἐν ἄλλαις λέξεσιν οἱ ὑπουργοὶ ἔχουσι κατὰ πρῶτον νὰ κανονίσωσι, ποῖαι θέσεις, ποῖοι ὑπάλληλοι δύνανται νὰ ἐξομοιωθῶσι ἐν Ἑπτανήσῳ καὶ ἐν Ἑλλάδι, ἵνα ἀκολούθως ἐπ’ αὐτῶν πραγματοποιήσωσι τὴν ἐξομοίωσιν τῶν μισθῶν. Κύριοι! σέβομαι, καὶ ἐσεβάσθην τὴν Κυβέρνησιν· ἀλλ’ ὁσάκις πρόκειται περὶ δικαιωμάτων, τὰ ὁποῖα δὲν ἔχει ἡ ἐκτελεστικὴ ἐξουσία, ἐγὼ οὐδόλως εἶμαι εὐδιάθετος νὰ τὰ πραγματοποιῇ· καὶ τοσοῦτον μᾶλλον, ὁσάκις πρόκειται περὶ Συνελεύσεως, τὴν ὁποίαν θεωρῶ ὡς τὴν κυριαρχίαν τοῦ ἔθνους. Δὲν δύναμαι νὰ ἐγκαταλείψω ἓν τῶν οὐσιωδεστέρων δικαιωμάτων, τὰ ὁποῖα ἀνάγονται ἀμέσως εἰς τὴν σφαῖραν τῆς ἐκτεταμένης δικαιοδοσίας τῆς Συνελεύσεως, ἵνα τὰ ἀφήσω ἕρμαιον εἰς τοὺς ὑπουργούς. Καὶ διατί, Κύριοι; διότι εἶναι προφανές, ὅτι ὡς ἐκ τοῦ διαφόρου δικαστικοῦ συστήματος καὶ οἰκονομικοῦ διοργανισμοῦ τῆς ὑπαλληλίας, ὡς ἐκ τοῦ διαφόρου ἐν γένει μηχανισμοῦ τῆς Ἑπτανήσου καὶ τῆς Ἑλλάδος, δὲν ὑπάρχει ἐκείνη ἡ ὁμοιότης, τὴν ὁποίαν εὐκόλως δύναται εἷς ὑπουργὸς νὰ κάμῃ· π. χ. ὁ ἔπαρχος Κερκύρας, ὁ ἔπαρχος ὁποιασδήποτε νήσου ἐξομοιοῦνται ἴσως μὲ τὸν ἔπαρχον, τὸν ὁποῖον ἔχομεν ἐνταῦθα, κατὰ τὸν διοικητικὸν ὀργανισμόν· ὁ ἔπαρχος ὅμως Κερκύρας εἶναι ὁ ἀρχηγὸς τῆς πολιτείας ἐκεῖ, ἐνῷ ἐδῶ δὲν ἔχει παρ’ ὀλίγα καθήκοντα. Διατρέχων τὸν προϋπολογισμὸν εἶδον, καθόσον δὲν ἔχω οὔτε εἰδικὰς γνώσεις, ὡς πρὸς τὸ ἀντικείμενον τοῦτο, διατρέχων τὸν προϋπολογισμὸν εἶδον, ὅτι τὰ εἰρηνοδικεῖα κατατάσσονται εἰς διαφόρους κλάσεις ἀναλόγως, τῶν ὁποίων εἶναι καὶ ἡ μισθοδοσία. Ἡμεῖς ὅμως ἔχομεν εἰς ἑκάστην νῆσον ἓν εἰρηνοδικεῖον· σᾶς παρακαλῶ νὰ μὲ εἰπῆτε, ἂν ὁ ὑπουργὸς θ’ ἀποφασίσῃ περὶ τοῦ προσδιορισμοῦ τούτου· οὕτω πως, ἂν ἀποφασίσῃ, θ’ ἀποφασίσῃ τὴν κατάργησιν τοῦ εἰρηνοδικείου.

§94ΙΑΚΩΒΑΤΟΣ. Ὄχι. (θόρυβος)

§95ΒΕΛΙΑΝΙΤΗΣ. Ἐκτὸς τῶν θέσεων ἐκείνων, αἱ ὁποῖαι δύνανται νὰ ἐξομοιωθῶσιν εἶναι καὶ θέσεις, αἱ ὁποῖαι ἐν Ἑπτανήσῳ δὲν δύνανται νὰ καταταχθῶσιν εἰς οὐδεμίαν τῶν κατηγοριῶν τῶν ὑπαρχουσῶν ἐν τῇ Ἑλλάδι.

§96Γ. ΙΑΚΩΒΑΤΟΣ. Αὐταὶ μένουν.

§97ΒΕΛΙΑΝΙΤΗΣ. Αὐταὶ μένουν μοὶ λέγετε· θὰ μείνῃ λοιπὸν καὶ τὸ ἀνώτατον συμβούλιον τῆς δικαιοσύνης; (θόρυβος). Ἐγὼ εἶμαι ὁ πρῶτος, ὅστις ἐζήτησα τὴν σύστασιν τῆς ἐπιτροπῆς, διὰ τὴν ἀφομοίωσιν· ἐνόμισαν δὲ ὅσοι τὴν ἐπαναλαμβάνουν, ὅτι φέρει δάφνας, καὶ θέλουν νὰ τὰς ἀφαιρέσουν ἀπὸ τὰς κεφαλὰς τῶν ἄλλων. Δὲν εἶναι δάφναι, Κύριοι, εἶναι ὑπηρεσία· ἐὰν ψηφίσητε, Κύριοι, τὴν πρότασιν ταύτην, θέλετε ἔχει μίαν τάξιν προνομιούχων ἐντὸς τοῦ κράτους ὡς πρὸς τοὺς μισθούς· διότι οἱ μισθοὶ τῆς Ἑπτανήσου εἶναι καὶ δυσανάλογοι διὰ μερικὰς θέσεις. Διὰ τὸν λόγον λοιπόν, Κύριοι, αὐτόν, ἡ ἐνέργεια ἀποκλειστικῶς ἀνήκει οὐχὶ εἰς τοὺς ὑπουργούς, ἀλλὰ εἰς τὴν Συνέλευσιν, καὶ τὸ περὶ μισθολογίας δὲν δύναται ν’ ἀποσπασθῇ ἀπὸ τὸ περὶ ἀφομοιώσεως ζήτημα, τὸ ὁποῖον ἀπαρτίζει τὴν βάσιν. Διὰ τοῦτο φρονῶ, ὅτι ἡ Συνέλευσις δὲν δύναται μονομερῶς, κεχωρισμένως νὰ ἐπιληφθῇ τοῦ ψηφίσματος τούτου, χωρὶς ἀμέσως διὰ τῆς παραδοχῆς νὰ φέρῃ μίαν γενικὴν ἀναστάτωσιν, καὶ εἰς ἀμηχανίαν αὐτὴν τὴν κυβέρνησιν, τὴν ὁποίαν προσκαλοῦμεν νὰ τὴν ἐκτελέσῃ.

§98ΣΟΛΩΜΟΣ. Αἱ οἰκονομίαι δὲν φέρουν ἀναστατώσεις.

§99ΒΕΛΙΑΝΙΤΗΣ. Εἶμαι φίλος περισσότερον τῆς οἰκονομίας, καὶ ἂν θέλητε προτείνω νὰ μὴ λάβῃ κἀνεὶς μισθόν· τὴν ὑποστηρίζετε; (θόρυβος).

§100ΙΑΚΩΒΑΤΟΣ. Ἐγὼ ἔδωσα πρῶτος τὸ παράδειγμα, καὶ δὲν ἐπῆρα μισθόν· (θόρυβος) ἡμεῖς εἴμεθα οἱ ἀγωνισταί.

§101ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Σᾶς λέγω, ὅτι αἱ ἐκφράσεις αἱ ὁποῖαι διεγείρουσι τὰ πάθη, ἀπαγορεύονται ἀπὸ τὸν κανονισμόν. (θόρυβος).

§102ΙΑΚΩΒΑΤΟΣ. Αἱ ἐκφράσεις εἶναι ἀόριστοι· (θόρυβος, ἀποδοκιμασίαι). Ὁ Ζερβός, ὁ Μομφεράτος, ὁ Λεβαδᾶς ἦσαν οἱ πατριῶται (θόρυβος). Οἱ φαῦλοι εἶναι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι προσεκολλήθησαν μὲ τοὺς Ἀγγλόφρονας (θόρυβος).

§103ΒΕΛΙΑΝΙΤΗΣ. Μὴ θορυβῆσθε, Κύριοι, ἂς ᾖναι γεγραμμέναι αἱ ὕβρεις. Δὲν ἠξεύρετε, Κύριε, ὅτι ἔχω μὲ ἀσπίδα πεφρουρημένην τὴν τιμήν μου, τὴν ὁποίαν δὲν δύνανται νὰ διαπεράσουν τὰ βέλη σου (θόρυβος καὶ σάλος μέγας). Δι’ αὐτὸ ἀγωνιζόμεθα, διὰ νὰ ἐπιφέρωμεν τὴν ἀφομοίωσιν τῆς Ἑπτανήσου μετὰ τῆς πρώην Ἑλλάδος καθ’ ὅλα καὶ δι’ ὅλα, ἀλλὰ νὰ τὴν φέρωμεν τακτικῶς καὶ ὁμαλῶς, ἵνα μὴ ἐπέλθῃ σύγχυσις, ἵνα μὴ ἀφήσωμεν τὰ σπουδαῖα ταῦτα ζητήματα εἰς τὴν αὐθαιρεσίαν ἑνὸς ὑπουργοῦ.

§104Χ. ΙΑΚΩΒΑΤΟΣ. Ἔχομεν ἡμεῖς ἐμπιστοσύνην εἰς τοὺς ὑπουργούς σας.

§105ΒΕΛΙΑΝΙΤΗΣ. Δὲν ἀφίνομεν τὰ δικαιώματα, τὰ ὁποῖα ἔχει ἡ Συνέλευσις, καὶ νὰ γίνῃ ἀνακόλουθος ἐνώπιον δύο ἀποφάσεων, τὰς ὁποίας ἐπανειλημμένως ἔκαμεν· ἑπομένως λέγω, ὅτι τὴν ἀρχὴν, τὴν ὁποίαν καθιερώνει ὁ Κ. Ἰακωβάτος, δὲν παραδέχομαι, προτείνω ὅμως νὰ μεταβιβασθῇ εἰς τὴν ἐπιτροπὴν τῆς ἀφομοιώσεως, ἵνα ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν.

§106ΠΟΛΛΟΙ. Ἐφωτίσθημεν. (ἐγείρονται πολλοὶ φωνάζοντες, «ἐφωτίσθημεν».

§107ΓΛΑΡΑΚΗΣ. Δὲν ἠκούσθη εἰς κἀνὲν μέρος τοῦ κόσμου νὰ ψηφίζουν ἄνευ συζητήσεως.

§108ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι οἱ φιλελεύθεροι!

§109Γ. ΙΑΚΩΒΑΤΟΣ. Ζητῶ τὸν λόγον, Κύριε Πρόεδρε, τελευταῖος.

§110ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει σειρὰ ἐγγραφῆς· αὐτὰ τὰ προνόμια δὲν τὰ ἐννοῶ.

§111ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι, ἀνεγίνωσκον ἄλλοτε τὰς ἐφημερίδας τῆς Ἑπτανήσου καὶ ἔβλεπον μὲ θαυμασμόν μου, ὅτι εἰς τὰς βουλὰς ἐκείνων ἐγένοντο συζητήσεις σπουδαῖαι, καὶ ἦτο πλήρης ἡ ἐλευθερία τοῦ λόγου. Λυποῦμαι σήμερον, διότι βλέπω ἐκ τῶν παρακαθημένων εἰς τὴν παροῦσαν Συνέλευσιν πολλοὺς, οἱ ὁποῖοι ἀπετέλουν μέρος τῶν βουλῶν ἐκείνων καὶ ἔρχονται νὰ πνίξουν τὸν λόγον....

§112Α. ΒΑΛΑΩΡΙΤΗΣ ΚΑΙ ΕΤΕΡΟΙ. Τὰς ὕβρεις!

§113ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Διότι δὲν τοὺς συμφέρει νὰ λεχθῶσιν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ἀλήθειαί τινες.— Ὑποστηρίζω πληρέστατα τὴν πρότασιν τοῦ Κυρίου Ἰακωβάτου, ἐκτὸς τῆς τελευταίας φράσεως, τὴν ὁποίαν δὲν ἀποδίδω εἰς ἄλλο, εἰμὴ εἰς τὸν ἄκρον αὐτοῦ πατριωτισμὸν· (ἀποδοκιμασίαι δεξιόθεν)· διότι εἶναι ὁ μόνος ἄνθρωπος μεταξὺ τῶν βουλευτῶν, οἵτινες ὑπεστήριξαν πάντοτε τὴν ἕνωσιν τῆς Ἑπτανήσου καὶ ἤδη ἐπιμένει ὑποστηρίζων ἐνθέρμως τὴν ταχεῖαν ἀφομοίωσιν.

§114ΒΑΛΑΩΡΙΤΗΣ ΚΑΙ ΕΤΕΡΟΙ. Πῶς τὸ λέγετε, μόνος; ποῦ ἦτο ὅταν ἔγεινεν ἡ ἕνωσις;

§115ΜΑΡΙΝΟΣ. Τὴν ἕνωσιν δὲν τὴν ὑποστηρίξαμεν καθήμενοι εἰς τὰ σπήτιά μας.

§116ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε, Χρηστόπουλε, σᾶς παρακαλῶ ἐπὶ τοῦ θέματος.

§117ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Θέλω λοιπὸν καὶ ἐγὼ ὅ,τι καὶ ὁ Κύριος Ἰακωβάτος, τουτέστι νὰ ἴδωμεν μίαν ὥραν ταχύτερον τὴν νομοθεσίαν τὴν Ἑλληνικὴν ἀντικαθιστῶσαν τὴν νομοθεσίαν, ἥτις διέπει σήμερον τὴν Ἑπτάνησον. Καὶ ἠξεύρετε διατί ἐμποδίζουσι τὸν λόγον; Διότι ὑπάρχουν ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι κατ’ οὐδὲν θέλουν τὴν ἀφομοίωσιν αὐτήν. Πρὸ ἑνὸς μηνὸς ἐγένετο πρότασις παρ’ ἑνὸς τῶν ἀξιοτίμων πληρεξουσίων τῆς Ἑπτανήσου, νὰ συστηθῇ μία ἐπιτροπὴ, ἥτις νὰ ἐργασθῇ ἐπὶ τῆς ἀφομοιώσεως τῆς νομοθεσίας. Αὐτὴ συνεστήθη, καὶ μεταξὺ τῶν μελῶν της ἔχω τὴν τιμὴν νὰ ἦμαι καὶ ἐγώ. Παρῆλθε, Κύριοι, εἷς μὴν, καὶ μόλις προχθὲς ὁ νῦν Πρόεδρος Κ. Μεσσηνέζης μᾶς ἐκάλεσε, καὶ μόλις συνῆλθον τὰ ⅔ τῆς ἐπιτροπῆς αὐτῆς.

§118Α. ΒΑΛΑΩΡΙΤΗΣ. Ἐγὼ δὲν εἶμαι μέλος τῆς ἐπιτροπῆς.

§119ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Εἰργάσθημεν ἐπί τινας ὥρας καὶ ἐπροτάθη καὶ ἐπροτιμήθη νὰ εἰσαχθῇ ἓν ψήφισμα εἰς τὴν Συνέλευσιν, διὰ τοῦ ὁποίου νὰ αἴρηται ἡ τελωνιακὴ γραμμὴ μεταξὺ Ἑλλάδος καὶ Ἑπτανήσου· τὴν πρότασιν ταύτην τὴν ἠσπάσθησαν οἱ συνάδελφοι Ἑπτανήσιοι ἀμέσως, ἂν καὶ φέρῃ μίαν ἐλάττωσιν τῶν ἐσόδων 500,000 δραχμῶν. Ὅταν ὅμως ἤλθωμεν νὰ ὑποστηρίξωμεν ὅτι πρέπει νὰ ὑποβληθῇ ἀμέσως γενικὴ πρότασις περὶ τῆς ἀφομοιώσεως τῆς νομοθεσίας, χρεωστῶ νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι εὕρομεν ἀντιῤῥήσεις καὶ δυσκολίας μεγάλας· καὶ ἠξεύρετε τί λέγουν; εἶναι ἀδύνατον νὰ γίνῃ ἀφομοίωσις. Καὶ πῶς, Κύριοι, κατὰ τὸ 33 ὅταν ἦλθεν ἡ Βαυαροκρατία καὶ εἰσήγαγεν εἰς τὸ κράτος ὅλως νέους νόμους, πῶς ἐφηρμόσθησαν ὅλοι αὐτοὶ οἱ νόμοι; Πολὺ περισσότερον, Κύριοι, εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ ἡ ἀφομοίωσις ἀμέσως εἰς τὴν Ἑπτάνησον περιέχουσαν ἄνδρας σπουδαίους καὶ νομομαθεῖς, οἱ ὁποῖοι ἀμέσως δύνανται νὰ ἀντιληφθῶσι τῆς Ἑλληνικῆς νομοθεσίας, τῆς ὁποίας πολλοὶ εἶναι κάτοχοι. Ἀλλὰ, λέγουν, ν’ ἀφήσωμεν εἰς τὰς Βουλάς· ὑποπτεύω, Κύριοι, ὅτι δι’ αὐτοῦ τοῦ τρόπου ἴσως ὑπάρχει ἡ ἰδέα, νὰ μεταχειρισθοῦν τὸ μέσον τῆς ἀφομοιώσεως ὡς μέσον ἐξασκήσεως ἐπιῤῥοῆς. (θόρυβος). Τὰ πράγματα θὰ τὸ ἀποδείξουν· θὰ ἴδωμεν ἂν αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι λέγουν δὲν θέλομεν τίποτε, ἔχουν πατριωτισμόν· καὶ μ’ ὅλα ταῦτα κατάλογοι καθ’ ἑκάστην δίδονται εἰς τὰ ὑπουργεῖα. Κύριοι, καὶ ἐγὼ ἤθελον εἶσθαι σύμφωνος νὰ σταλῇ αὐτὴ ἡ πρότασις τοῦ Κυρίου Ἰακωβάτου εἰς τὴν ἐπιτροπήν. Ἀλλ’ ἐπειδὴ ἔχω πεποίθησιν, ὅτι θὰ ναυαγήσῃ καὶ αὐτὴ καθὼς καὶ ἄλλαι, διὰ τοῦτο ἐπιμένω σήμερον νὰ ἐπιληφθῶμεν αὐτῆς ἀμέσως.

§120ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ. Διότι εἶσθε μέλος τῆς ἐπιτροπῆς καὶ δὲν πατᾶτε ποτέ.

§121ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Τί μᾶς εἶπεν ὁ Κ. Βελιανίτης, ὅστις, χρεωστῶ νὰ ὁμολογήσω, ὅτι εἶναι εἷς ἐκ τῶν ἐπισπευδόντων τὴν ἀφομοίωσιν; ὅτι πρέπει νὰ ἀποσταλῇ εἰς τὴν ἐπιτροπὴν, διότι ἔχομεν δύω τρεῖς ἀποφάσεις τῆς Συνελεύσεως, δι’ ὧν ὁμοίας φύσεως προτάσεις ἐστάλησαν εἰς τὴν ἐπιτροπήν· εἶναι ἀληθὲς, ἀλλὰ δὲν ἐνθυμεῖσθε, ὅτι ὑπάρχει καὶ μία ἄλλη πρότασις, ἥτις ἐγέννησε σκάνδαλον, τὴν ὁποίαν τινὲς τῶν Κυρίων συναδέλφων ἠθέλησαν νὰ ἀφαρπάσωσι τότε, καὶ χάρις εἰς τὴν σύνεσιν τοῦ Προέδρου, ὅστις διέκοψε τὴν συνεδρίασιν καὶ ἀνεβλήθη, τί ἐλέγετε τότε ἐνῷ ἡμεῖς ὑπεστηρίζομεν νὰ σταλῇ εἰς τὴν ἐπιτροπήν; Ἐπεμένατε ἀμέσως νὰ συζητηθῇ, διότι ταράσσεται ἡ Κέρκυρα ἐλέγατε. Ὅταν ἔφθασεν ἐκεῖ ἡ εἴδησις, ὅτι ὑπεστηρίχθη εἰς τὴν Συνέλευσιν νὰ καταστραφῶσιν τὰ ἐπὶ ἰδιοκτησίας τῶν πολιτῶν κεκτημένα δικαιώματα, τότε ἐταράχθη πραγματικῶς ἡ Κέρκυρα. Ἰδοὺ λοιπὸν, ὅτι ἔχομεν προηγούμενον παράδειγμα τὸ νὰ μὴ παραπεμφθῶσιν ὅλαι αἱ προτάσεις εἰς τὴν Ἐπιτροπήν. Ὡμίλησε περὶ οἰκονομίας ὁ Κ. Βελιανίτης, καὶ πραγματικῶς γίνεται μία μεγάλη οἰκονομία, καὶ ὑποστηρίζω νὰ ἔλθῃ αὐτὸς ὁ νόμος τὸ ταχύτερον, διότι θὰ ἔλθῃ οἰκονομία 600,000 δραχ. Ἀλλὰ λέγουν, δὲν θέλουν νὰ ἀφήσουν τὴν ἐκτέλεσιν τούτου εἰς τὴν Κυβέρνησιν, διότι ἔχουν δυσπιστίαν εἰς αὐτήν· ἡμεῖς ὅμως, οἱ ὁποῖοι δὲν εἴμεθα φίλοι της, δὲν δυσπιστοῦμεν· καὶ εἰς τὸ μέρος τοῦτο βλέπετε ποία διαφορὰ ὑπάρχει μεταξύ μας. Μᾶς λέγουσι πάντοτε, ὅτι εἶναι ἀνεξάρτητοι, ὅτι ὁρμῶνται ἀπὸ μίαν ἀρχὴν ὑψηλήν. Εἴμεθα φίλοι τῆς Κυβερνήσεως, λέγουν, ἀλλ’ ὅταν πρόκηται περὶ τῶν συμφερόντων τοῦ λαοῦ, δὲν ἐμπιστευόμεθα εἰς αὐτήν. Λοιπὸν Κύριοι, λέγω, ὅτι κἀμμία δυσκολία δὲν ὑπάρχει εἰς τὴν ἐφαρμογήν· πρόκειται περὶ οἰκονομίας 600,000 δραχμῶν· ὁ ὑπουργὸς τῶν οἰκονομικῶν εἶναι ἐδῶ καὶ ὁ κεντρικὸς ταμίας, καὶ ἂς ἐρωτηθῶσι πῶς εὑρίσκεται τὸ ταμεῖον εἰς τὴν Κέρκυραν ἡ Ἀγγλικὴ προστασία, ὁσάκις ἤρχετο εἰς κρίσιν τὸ ταμεῖον, κατεβίβαζε τοὺς μισθοὺς 10%.

§122ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞ. (τῶν ἐξ Ἑπτανήσου) Ποτέ.

§123ΒΑΛΑΩΡΙΤΗΣ. Ἅπαξ ἔγεινε κράτησις καὶ προσωρινή.

§124ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Σᾶς λέγω λοιπὸν, ὅτι εἶναι εὔκολον νὰ ἐφαρμοσθῇ αὐτὸς ὁ νόμος. Τί εἶναι ὁ ἔπαρχος τῆς Κερκύρας;

§125ΒΑΛΑΩΡΙΤΗΣ. Μὴ ἐκτίθησθε εἰς τὸ βῆμα λέγοντες πράγματα, τὰ ὁποῖα δὲν στέκονται.

§126ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁμολογῶ, Κύριοι, ὅτι θὰ ὑπάρξουν ἴσως μικραὶ δυσκολίαι εἰς τὴν ἐφαρμογὴν αὐτοῦ τοῦ νόμου, ἀλλ’ ὅταν ἀνατεθῇ εἰς τὴν Κυβέρνησιν, αὐτὴ εἶναι ἁρμοδία, ὅταν ἴδῃ, ὅτι ὁ ἔπαρχος ἀπαιτεῖται νὰ ᾖναι σπουδαῖον πρόσωπον νὰ προσδιορίσῃ ἓν ποσὸν ἀνώτερον.

§127ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργ. Οἰκονομ.). Ἐννοεῖται, ὅτι... (θόρυβος).

§128ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἂν τὸ ἐννοῇ. Ἰδοῦ πῶς ἐννοοῦμεν ἡμεῖς τὸ ψήφισμα, καὶ ἔτζι τὸ ἐννοεῖ καὶ ὁ Κ. Τυπάλδος. Ὁ εἰρηνοδίκης τῆς Κερκύρας θὰ λαμβάνῃ τὸν μισθὸν, τὸν ὁποῖον λαμβάνει ὁ τῶν Ἀθηνῶν. Ὁ Ἔπαρχος τῆς Ζακύνθου θὰ λαμβάνῃ ὅσον καὶ ὁ Ἔπαρχος τῆς Ἠλείας· ἡ αὐτὴ ἀναλογία νὰ ὑπάρξῃ δι’ ὅλους τοὺς ὑπαλλήλους.

§129ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ. Ὁ Ἔπαρχος Κερκύρας θὰ ἔχῃ τὰ αὐτὰ καθήκοντα μὲ τὸν τῆς Ἠλείας;

§130ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀλλὰ σταθῆτε, Κύριοι! Ἐγὼ ὑποστηρίζω, ὅτι ἡ Συνέλευσις ὀφείλει νὰ ἐπιληφθῇ αὐτοῦ τοῦ ζητήματος, διότι εἶναι ἀνάγκης κατεπειγούσης, διότι οἱ ὑποστηρίζοντες τὸ ἐναντίον δὲν θέλουν νὰ ἀφομοιωθῇ ἡ Ἑπτάνησος Καθόσον δ’ ἀφορᾷ τὸ μισθολόγιον, ἡ Κυβέρνησις, ἀφοῦ λάβῃ αὐτὸν τὸν νόμον, δύναται νὰ σκεφθῇ καὶ φέρῃ εἰς τὴν Συνέλ. ὅ,τι νομίσῃ κατάλληλον.

§131Α. ΒΑΛΑΩΡΙΤΗΣ. Ἐγὼ ὑποστηρίζω καθ’ ὅλα τὸ ψήφισμα τοῦ Κ. Ἰακωβάτου, ὑπὸ τὸν ὅρον, ἐν περιπτώσει, καθ’ ἣν ἡ Συνέλευσις θέλει νὰ ἐξακολουθήσῃ ἀμέσως, κἀνεὶς ἐκ τῶν Ἑπτανησίων δὲν θὰ λάβῃ τὸν λόγον, καὶ θ’ ἀφήσωμεν τὴν Συνέλευσιν νὰ δικάσῃ ὅπως θέλει· καὶ τοῦτο τὸ λέγω διὰ νὰ σᾶς ἀποδείξω, ὅτι δὲν δύνασθε νὰ ἦσθε εἰς κατάστασιν νὰ φέρητε ψῆφον ἐπὶ ἑνὸς ἀντικειμένου, τὸ ὁποῖον εἰς τὴν παροῦσαν περίπτωσιν μόνοι οἱ Ἑπταννήσιοι τὸ γινώσκουσι. (θόρυβος).

§132ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχει τὸν λόγον ὁ Κ. Λομβάρδος, κατὰ τὴν σειρὰν τῆς ἐγγραφῆς· θέλει νὰ ὁμιλήσῃ;

§133ΑΘ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Παραχωρεῖ εἰς ἐμέ.

§134ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀκούσατε τὴν πρότασιν τοῦ Κ. Πετσάλη· «Ἄρθρον 2 Ἡ ἀφομοίωσις, ἤτοι ὁ παραλληλισμὸς τῶν θέσεων, θέλει γίνει διὰ Β. Δ. ἰσχύοντος μέχρι τοῦ ὁριστικοῦ καὶ γενικοῦ περὶ τῆς καθόλου ἀφομοιώσεως νόμου.»

§135ΒΑΛΑΩΡΙΤΗΣ. Μάλιστα, τὸ παραδέχομαι νὰ γίνῃ ἓν Β. Δ. τὸ ὁποῖον νὰ ἀφομοιώσῃ τὰς θέσεις. (Ὁ Κ. Ἀθανάσ. Πετιμεζᾶς ἀναβαίνει ἐπὶ τοῦ βήματος).

§136ΠΟΛΛΟΙ. Εἶναι περιττόν.

§137Α. ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Εἴμεθα σύμφωνοι.

§138ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διακόπτω, Κύριοι, τὴν Συνεδρίασιν ἐπὶ 5 λεπ. διὰ νὰ συνεννοηθῆτε.

§139ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα. (ὥρα 1 καὶ ἓν τέταρτον). (Ὥρα 1 καὶ ¼)

§140ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπαναλαμβάνεται ἡ συνεδρίασις· καθήσατε, Κύριοι πληρεξούσιοι. Κατὰ τὴν σειρὰν τῆς ἐγγραφῆς ἔχει τὸν λόγον ὁ Κ. Λομβάρδος. Θέλει νὰ ὁμιλήσῃ;

§141ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Τέσσαρα λόγια μόνον. Δὲν θέλω, Κύριοι, νὰ θεωρήσω τὸ ζήτημα τοῦτο, ἤγουν δὲν θέλω νὰ πιστεύσω, ὅτι ὑπ’ ἄλλης ἰδέας ἐκινήθη εἰμὴ ὑπὸ τῆς ἰδέας τῆς ἀφομοιώσεως καὶ τῆς οἰκονομίας. Δὲν εἶμαι ὑποστηρικτὴς τῶν μισθῶν, ὡς ὑπάρχουσιν εἰς τὴν Ἑπτάνησον· αὐτοὺς ἐπολέμησα μετὰ τῶν πολιτικῶν μου φίλων κατὰ τὸ διάστημα 15 ἐτῶν, ὅπου ἔλαβον τὴν τιμὴν νὰ ἦμαι εἰς τὴν Βουλὴν τῆς Ἑπτανήσου. Ἡ Ἀγγλία διὰ νὰ ἠμπορῇ νὰ εὑρίσκῃ ὄργανα εἰς τὰς νήσους, δὲν ἠμπόρεσε νὰ τὸ κάμῃ παρὰ μὲ ὑπερόγκους μισθοὺς (Θόρυβος).

§142ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞ. Οὐχὶ ἡ Ἀγγλία· ἡ Προστασία.

§143ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Ὅταν ἤμεθα ὑπὸ τὴν Ἑπτανησιακὴν πολιτείαν ἐκάμνομεν αὐτὴν τὴν διάκρισιν, ὅτι ἄλλο Ἀγγλία, καὶ ἄλλο Προστασία· ἀλλ’ ἡ Ἀγγλία ἦτο ἡ Προστασία. Δὲν ἠμποροῦσε λοιπὸν νὰ εὕρῃ ὄργανα παρὰ μὲ μισθοὺς μεγάλους. Ὑπῆρξεν ἐποχὴ, καθ’ ἣν ὁ πρόεδρος τῆς Γερουσίας εἶχεν 20 τάλληρα τὴν ἡμέραν, εἶχε μίαν βαρέλαν λάδι τὴν ἑβδομάδα· εἶχε παλάτιον πρὸς κατοικίαν του· ἀφ’ ὅτου ἤρχισαν αἱ ἐλεύθεραι ἐκλογαὶ, αὐτοὶ οἱ μισθοὶ ἤρχισαν νὰ ἐλαττοῦνται, διότι τὸ προνόμιον, τὸ ὁποῖον εἶχεν ἡ Βουλὴ τῆς Ἑπτανήσου ἀπέναντι ἄλλων, ἦτον, ὅτι τὸ μισθολόγιον ἐξήρχετο ἀπὸ τὰς χεῖρας αὐτῆς. Οὔτε ἡ Γερουσία, οὔτε ὁ Ἁρμοστὴς ἐμεσολάβει. Ὅμως ὑπάρχουν καὶ σήμερον μερικοὶ μισθοὶ εἰς τὴν Ἑπτάνησον μεγάλοι, οἵτινες πρέπει νὰ ἐλαττωθοῦν. Εἶμαι σύμφωνος λοιπὸν μὲ τὴν πρότασιν τοῦ Κ. Ἰακωβάτου ἐν ἀρχῇ. Αὐτὸ ὅμως τὸ κακὸν τῶν μεγάλων μισθῶν τῆς Ἑπτανήσου, τὸ ὁποῖον ἔκαμεν ὥστε χαρακτῆρές τινες νὰ ὑποδουλωθοῦν κατέναντι τῆς ξενοκρατείας, ἔφερεν ὅμως ἓν καλόν· οἱ μεγάλοι μισθοὶ ἔκαμαν, ὥστε νὰ λάβωμεν ὡς ἐπὶ τὸ πολὺ τιμίαν ὑπαλληλίαν. Ὁ ὑπάλληλος, ὅστις πληρόνεται καλὰ, φοβεῖται μήπως ἀνακαλυφθῇ καταχραστὴς καὶ χάσῃ τὴν θέσιν του. Πρόκειται τώρα μὲ μίαν πρότασιν νὰ καταβιβάσωμεν διὰ μιᾶς τοὺς μισθοὺς τῆς Ἑπτανήσου, καὶ νὰ τοὺς ἀφομοιώσωμεν μετ’ ἐκείνων τοῦ πρώην Βασιλείου τῆς Ἑλλάδος. Εἶναι ἀποδεδειγμένον, ὅτι οἱ μισθοὶ καθὼς ὑπάρχουν σήμερον εἰς τὸ Βασίλειον τῆς Ἑλλάδος εἶναι δίκαιοι; Εἶναι τοιοῦτοι, ὥστε νὰ ἐξασφαλίσουν ἔντιμον ἐξάσκησιν ὑπηρεσίας; Νομίζω, ὅτι δύναται νὰ τὸ ἀμφισβητήσῃ τις, κατὰ τὰς φωνὰς τοὐλάχιστον, αἱ ὁποῖαι πανταχόθεν ἐγείρονται, ὅτι οἱ μισθοὶ οὗτοι δὲν ἀρκοῦν εἰς τοὺς ὑπαλλήλους διὰ νὰ ζήσουν. Εἶμαι λοιπὸν ὑπὲρ τῆς ἐλαττώσεως τῶν μισθῶν εἰς τὴν Ἑπτάνησον, ἀλλ’ ὑπὲρ τῆς αὐξήσεως τῶν μισθῶν εἰς τὸ πρώην Βασίλειον.

§144ΤΙΝΕΣ. Δὲν εἶναι χρήματα ἐδῶ.

§145ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Καὶ ἐπειδὴ δὲν εἶναι χρήματα ἐδῶ, διὰ τοῦτο πρέπει νὰ τὰ ἁρπάσωμεν ἐκείνων ἐκεῖ πέρα; Εἶμαι ὑπὲρ τῆς αὐξήσεως τῶν μισθῶν εἰς τὸ πρώην Βασίλειον (δὲν θέλω νὰ κρύπτω τίποτε ἀπὸ ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα στοχάζομαι), εἶμαι ὑπὲρ τῆς αὐξήσεως τῶν μισθῶν οὐ μόνον τῶν πολιτικῶν ὑπαλλήλων, ἀλλὰ καὶ τῆς χωροφυλακῆς καὶ τοῦ στρατοῦ· δὲν νομίζω, ὅτι ἐξασφαλίζεται ἡ βαρεῖα ὑπηρεσία μὲ τοὺς μισθοὺς, οἱ ὁποῖοι ὑπάρχουν σήμερον, διότι δὲν ἠμποροῦν μὲ τούτους νὰ ἀγοράσουν οὔτε τὸν ἄρτον. Προτείνω λοιπὸν εἰς ἀντικατάστασιν τοῦ μισθολογίου τῆς Ἑπτανήσου ἓν μισθολόγιον, τὸ ὁποῖον νὰ ὑποστηρίζῃ τὴν ὕπαρξιν τοῦ ὑπαλλήλου.

§146ΙΑΚΩΒΑΤΟΣ. Ἤγουν νὰ περιμένωμεν τὸ τέλος τοῦ κόσμου.

§147ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Ὄχι νὰ περιμένωμεν τὸ τέλος τοῦ κόσμου, Κ. Ἰακωβάτε, ἀλλ’ ἐὰν πρόκηται νὰ διορθώσωμεν καὶ νὰ θέσωμεν εἰς τὸ κακὸν ἓν ἄλλο καλλίτερον, μάλιστα· ἐὰν ὅμως μοῦ προτείνητε εἰς τὸ κακὸν νὰ θέσω ἄλλο κακὸν, τότε τί κάμνομεν;

§148ΙΑΚΩΒΑΤΟΣ. Ἀκριβῶς τοῦτο ζητῶ. Νὰ θέσω εἰς τὸ κακὸν ἄλλο κακὸν διὰ νὰ ἐπέλθῃ τὸ χειρότερον.

§149ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Καὶ τότε τὸ πνεῦμά σας, ὡς τὸ φαῦλον ἐκεῖνο πνεῦμα τοῦ Μίλτωνος, θέλει περιφέρεται ἐπὶ τοῦ χάους, καὶ θέλει ἀγάλλεται εἰς τὴν καταστροφὴν, τὴν ὁποίαν ἐπροξένησε (Θόρυβος). Ἀλλὰ δεδόσθω, ὅτι ἤθελε κάμωμεν σήμερον αὐτὴν τὴν ἐλάττωσιν, ὅτι ἤθελεν ἰσοπεδώσωμεν τοὺς μισθοὺς τῶν Ἑπτανησίων μὲ τοὺς μισθοὺς τοὺς ἐνταῦθα· ἐπέρχεται ἡ οἰκονομία, τὴν ὁποίαν φαίνεσθε ἐπιδιώκοντες; Μάθετε, ὅτι ἐν συνόλῳ τὰ τέσσαρα πέμπτα, ἢ τοὐλάχιστον τὰ τρία τέταρτα τῶν σημερινῶν ὑπαλλήλων τῆς Ἑπτανήσου ἔχουν δικαίωμα συντάξεως βαρείας, διότι οἱ Ἄγγλοι ἐφρόντισαν καὶ κατὰ τοῦτο, νὰ ἀσφαλίσουν δηλονότι εἰς τὰς οἰκογενείας τῶν ὀργάνων των μετὰ τὸ τέλος τῆς ὑπηρεσίας μίαν σύνταξιν βαρεῖαν.

§150ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Οἱ Ἄγγλοι ὄχι, ἀλλ’ ὁ νόμος τὸ λέγει.

§151ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Τὸν νόμον τὸν ἔκαμον οἱ Ἄγγλοι. Ἐὰν λοιπὸν σήμερον ἀφαιρέσητε ἀπὸ τὸν ὑπάλληλον, ὅστις ἔχει καθ’ ὑπόθεσιν 80 τάλληρα κατὰ μῆνα, καὶ ὅστις ἔχει σύνταξιν κεκτημένην 55 ἢ 60, ἐὰν τοῦ ἀφαιρέσητε τὸν μισθὸν, πρέπει νὰ χάσῃ τὸν νοῦν του διὰ νὰ μείνῃ ὑπηρετῶν μὲ ὀλιγώτερα ἀπὸ ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἠμπορεῖ νὰ λάβῃ ὡς συνταξιοῦχος· θέλει παραιτηθῆ καὶ τότε θέλετε ἔχει ἓν μισθολόγιον συνταξιούχων καὶ ἓν τῶν ὑπαλλήλων, τοὺς ὁποίους θὰ διορίσητε εἰς τὰς θέσεις. Δὲν πρόκειται λοιπὸν περὶ οἰκονομίας.

§152ΣΤΑΜΟΣ ΜΑΚΡΗΣ. Μὲ συγχωρεῖτε μίαν λέξιν; Νομίζω, ὅτι κατ’ αὐτὰς ἐπαύθησαν πολλοὶ καὶ διορίζονται νέοι.

§153ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Διωρίσθησαν μάλιστα.

§154Σ. ΜΑΚΡΗΣ. Λοιπὸν τοιουτοτρόπως, καὶ οἱ μὲν λαμβάνουν τὴν σύνταξίν των τὴν μεγάλην καὶ οἱ ἐπερχόμενοι ἀρχίζουν μὲ μεγάλας μισθοδοσίας καὶ δικαιώματα.

§155ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Ὁ ἔπαρχος ἐξαιρεῖται τοῦ νὰ ἔχῃ δικαίωμα συντάξεως· Θ’ ἀφομοιώσητε τοὺς μισθοὺς πρὶν γνωρίσητε αὐτὰς τὰς θέσεις, πρὶν ἔλθῃ ὁ διοικητικὸς ὀργανισμός; Εἰρηνοδίκην ἠκούσατε εἰς τὴν Ἑπτάνησον, εἰρηνοδίκην ἔχει τὸ πρώην Βασίλειον· εἶναι ταὐτόσημα καὶ τὰ δύω; Ὁ εἰρηνοδίκης ἐν Ἑπτανήσῳ δικάζει ἐπὶ πολὺ μεγαλειτέρων ὑποθέσεων καὶ ποσοτήτων, ἀπὸ ἐκείνας, τὰς ὁποίας δικάζει ἐν τῇ πρώην Ἑλλάδι. Οἱ εἰρηνοδίκαι καὶ δικασταὶ ἐν Ἑπτανήσῳ ἐκλέγονται μεταξὺ τῶν εὐϋποληπτοτέρων δικηγόρων· ποῖος δικηγόρος, ὁ ὁποῖος κερδίζει τὰ 70 ἢ 80 καὶ περισσότερα τάλληρα κατὰ μῆνα, θὰ δεχθῇ τὴν θέσιν τοῦ εἰρηνοδίκου μὲ δραχμὰς 150; — Πόσας λαμβάνει;

§156ΤΙΝΕΣ. 80.

§157ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. 80! Μὲ 80 δραχμὰς κατὰ μῆνα;—Οἱ ὑπάλληλοι, Κύριοι, ἐν Ἑπτανήσῳ δὲν χαίρουν μεγάλην δημοτικότητα, καὶ ἕνας πέλεκυς φερόμενος σήμερον κατὰ τῆς κεφαλῆς τῶν ὑπαλλήλων, εἶναι βεβαίως ἕνας πέλεκυς, ὅστις θέλει ἀνοίξει δρόμον δημοτικότητος. Τὸ χέρι, τὸ ὁποῖον παρουσιάζεται διὰ νὰ σταματήσῃ αὐτὸν τὸν πέλεκυν, δὲν θὰ ἔχῃ δημοτικότητα ἐκεῖ· διότι οἱ ὑπάλληλοι ἐν Ἑπτανήσῳ θεωροῦνται ὡς τὰ ὄργανα τῆς ξενοκρατείας, ἡ ὁποία μᾶς ἐπίεσε τόσα ἔτη. Μολοντοῦτο μάθετε, ὅτι ἐὰν ἐπέλθῃ τὸ ψήφισμα τοῦτο, καὶ ἡ Ἑπτάνησος ἴδῃ ἐνώπιόν της εἰρηνοδίκας μὲ 80 δραχμὰς, δικαστὰς τῶν πρωτοδικείων μὲ 120 ἢ μὲ 130....

§158ΤΙΝΕΣ. 300 (θόρυβος).

§159ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Ἂς ᾖναι 300, 50 τάλληρα, ἐνῷ οἱ πρωτοδίκαι ἐκεῖ ἔχουν πόσα, Κύριοι δικηγόροι;

§160ΤΙΝΕΣ. 100.

§161ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. 100 τάλληρα κατὰ μῆνα, ἤγουν 600 δραχμὰς, μείνατε βέβαιοι, ὅτι ἡ Ἑπτάνησος θὰ πιάσῃ τὴν κεφαλήν της, ἀπωλέσθη ἡ διανομὴ τῆς δικαιοσύνης. Τοιαύτην ἐντύπωσιν θὰ κάμῃ ἐκεῖ. (θόρυβος ἀριστερά.)

§162ΜΟΜΦΕΡΑΤΟΣ. Ἡ Ἑπτάνησος τὸ φωνάζει, τὸ λέγει. Θέλεις νὰ σοὶ κάμω μίαν τάξιν ἀριστοκρατίας ἢ τάξιν κηφήνων; (θόρυβος).

§163ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡσυχάσατε, Κύριοι.

§164ΜΟΜΦΕΡΑΤΟΣ. Εἶπεν, ὅτι ἐκφράζει τὴν γνώμην τῆς Ἑπτανήσου, ἐνῷ ἡ Ἑπτάνησος ὁλόκληρος φωνάζει.

§165ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Καλλίτερον, ἐὰν μὲ διακόπτητε, μοὶ δίδετε αἰτίαν νὰ σᾶς ἀπαντῶ· ὅμως ὅταν προφέρωνται ἐκφράσεις οὐχὶ βουλευτικαὶ, ἀπάντησιν δὲν σᾶς δίδω· ἐγὼ σᾶς εἶπον τοιαύτην ἐντύπωσιν θὰ κάμῃ τώρα.

§166ΣΟΛΩΜΟΣ. Τὸ φωνάζουν τώρα (θόρυβος).

§167ΒΑΛΤΙΝΟΣ. Κ. Λομβάρδε, μὲ συγχωρεῖτε. Ὅπως ὁμιλεῖτε μεταξὺ σας σεῖς οἱ ἐξ Ἑπτανήσου, ἡμεῖς, οἱ ὁποῖοι δὲν γνωρίζομεν τὰς διαφορὰς τῶν πολιτικῶν σας ἀρχῶν, πιστεύσατέ μοι, εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ πιστεύσωμεν μίαν ἰδέαν, ἡ ὁποία λέγεται, ὅτι ἀναχωροῦντες ἀπὸ τὴν ἰδέαν τῆς εὐδαιμονίας τῆς ἰδιαιτέρας σας πατρίδος ὑμεῖς καὶ ἄλλοι, δὲν θέλετε τὴν ἀφομοίωσιν, ἐὰν δὲν κατορθωθῇ νὰ ἀναβιβασθῇ εἰς τὴν αὐτὴν εὐδαιμονίαν καὶ ἡ λοιπὴ Ἑλλὰς, πρᾶγμα, τὸ ὁποῖον δὲν θὰ κατορθωθῇ (θόρυβος).

§168ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡσυχία, Κύριοι.

§169ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Εἴδετε μὲ πόσην ὑπομονὴν ἤκουσα τὰς διακοπὰς, αἱ ὁποῖαι μοὶ ἐγένοντο ἐν παραβιάσει τοῦ κανονισμοῦ Τῇ βάσει τοῦ κανονισμοῦ θὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ μὲ ἀκούσητε καὶ ἐμὲ εἰς ἀπάντησιν τοῦ Κ. Βαλτινοῦ. Ἠμπορεῖ, Κ. Βαλτινὲ, νὰ ὑπῆρξε σχέδιον, τὸ ὁποῖον νὰ ἔτεινε νὰ ἐμποδίσῃ τὴν πραγματικὴν ἕνωσιν τῆς Ἑπτανήσου μετὰ τῆς πρώην Ἑλλάδος. Καὶ χωρὶς τοῦ νὰ εἴπω, ὅτι ἠμπορεῖ νὰ ὑπῆρξε σχέδιον, τὸ εἴδετε, ὅτι ὑπῆρξε, καὶ ὅτι ἐπροσπάθησαν μὲ κάθε μέσον νὰ πραγματοποιηθῇ· εἴδετε, ὅτι ὑπῆρξε σχέδιον, νὰ ἐπικυρωθῇ ὑπὸ τῆς διπλωματίας ἕνωσις, ἕνωσις ὅμως ὁμοσπονδιακὴ, τὸ νὰ συνενωθῶσιν δηλαδὴ αἱ δύο ἐπικράτειαι μὲ ἕνωσιν προσωπικὴν τοῦ Βασιλέως, καὶ ὄχι μὲ ἕνωσιν πραγματικήν. Εἰς τὴν ἐποχὴν ἐκείνην, καὶ, ἀξιότιμε Κ. Βαλτινὲ, δὲν ὑπαινίττομαι κἀνένα ἐντὸς τῆς συνελεύσεως ταύτης, ἀλλ’ εἰς τὴν ἐποχὴν ἐκείνην αὐτοὶ, οἱ ὁποῖοι ἐν μέρει παρίστανται ὡς οἱ πολέμιοι τοῦ σχεδίου τῆς ὁμοσπονδίας, ἦσαν κεκλεισμένοι εἰς τὰ σπήτιά των, καὶ περιεγέλων τὴν ἕνωσιν· ἢ κλεισμένοι εἰς τὰ φρούριά των καὶ μᾶς ἐσατύριζον, ἐνῷ ἡμεῖς ἠγωνιζόμεθα διὰ νὰ καταστρέψωμεν τὰ ἐπάρατα καὶ καταχθόνια σχέδια (θόρυβος).

§170ΜΟΜΦΕΡΑΤΟΣ. Ψεῦδος λέγετε, Κ. Λομβάρδε. (θόρυβος).

§171ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Οὕτως ἐννοοῦν τὴν ἐλευθερίαν τοῦ λόγου οἱ δημοκράται, καθὼς βλέπετε. Δὲν ἀνέφερον ὅμως οὔτε Μομφεῤῥάτον, οὔτε Ἰακωβᾶτον. Διὰ τί τὸ πέρνετε ἐπάνω σας; Τὰ ἄτομά σας ἠμπορεῖτε νὰ τὰ φαντάζησθε ὅσον θέλετε μεγάλα, ἐνώπιόν μου δὲν παρίσταται παρὰ ἡ ἰδέα· οὔτε καταβιβάζω τὸν στοχασμόν μου μέχρι τῶν ἀτόμων σας. Εἰς ἐκείνην τὴν ἐποχὴν, Κύριοι, κατὰ τὴν ὁποίαν τὸ σχέδιον τῆς ὁμοσπονδίας ἐπαρουσιάσθη ἐνώπιόν μας, καὶ ἐπαρουσιάσθη εἰς τοὺς ὀφθαλμούς μας καθαρὸν, δὲν ὑπαινίττομαι, ἐπαναλέγω, κἀνέναν ἐντὸς τῆς συνελεύσεως ταύτης, ἐσπεύσαμεν ὄχι μόνον ἐν Ἑπτανήσῳ νὰ ἐνεργήσωμεν, ἐσπεύσαμεν νὰ γράψωμεν, καὶ ἐδῶ προσέξατε τί τεκταίνεται.

§172ΙΑΚΩΒΑΤΟΣ. Εἶναι δημοκοπία.

§173ΤΙΝΕΣ. Ἐπὶ τοῦ θέματος, καὶ μὴ ἐρεθίζεσθε.

§174ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Ἐγὼ δὲν ἐρεθίζομαι, καὶ εἶμαι εἰς τὸ θέμα. — Εἰς ἐκείνην τὴν ἐποχὴν, λέγω, κατὰ τὴν ὁποίαν τὰ σχέδια τῆς ὁμοσπονδίας......

§175ΤΙΝΕΣ. (ἀριστερόθεν). Πάλιν.

§176ΠΟΛΛΟΙ. (Δεξιόθεν). Μὴ διακόπτετε.

§177ΑΘ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἀποκρίνεται εἰς τὴν ἐρώτησιν τὴν ὁποίαν τοῦ ἔκαμον.

§178ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἠκούσατε τὴν ἐρώτησιν τοῦ Κ. Βαλτινοῦ, καὶ δὲν θέλετε νὰ ἀκούσητε καὶ τὴν ἀπάντησιν;

§179ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Εἰς ἐκείνην τὴν ἐποχὴν, κατὰ τὴν ὁποίαν ἡ ὁμοσπονδία μᾶς ἐπροτείνετο ἀπὸ τὸ μέρος μιᾶς τῶν μεγαλειτέρων δυνάμεων τῆς Εὐρώπης, ἐὰν ἠθέλαμεν νὰ βαστάξωμεν τὴν πατρίδα μας χωρισμένην καὶ νὰ εἴπωμεν δὲν ἐννοοῦμεν τὴν ἕνωσιν ἀπόλυτον, ἕως ὅτου καὶ ἡ Ἑλλὰς δὲν φθάσῃ εἰς τὸν βαθμὸν τῆς εὐδαιμονίας, εἰς τὴν ὁποίαν εὑρίσκεται καὶ ἡ Ἑπτάνησος, ἠθέλαμεν τὸ εἴπει καὶ ἠθέλαμεν τὸ ἔχει (θόρυβος ἀριστερά).

§180ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Ἐὰν ἀναγνώσητε ὅλα τὰ διπλωματικὰ ἔγγραφα τοῦ ὑπουργείου Βούλγαρη, τοῦ διαπραγματευθέντος τὴν ἕνωσιν τῆς Ἑπτανήσου θέλετε ἴδει, ὅτι ἡ ἕνωσις ἐζητήθη τελεία, καὶ πραγματική· ὥστε οὔτε ἐκ τῶν Ἑπτανησίων ὑπῆρξεν ἰδέα ἐναντία, οὔτε ἐκ τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως.

§181ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡσυχία, σᾶς παρακαλῶ, ἑκατέρωθεν.

§182ΒΑΣΣΟΣ. Καὶ ἂν ἄλλην ἕνωσιν ἐψηφίζατε δὲν σᾶς ἠθέλαμεν.

§183ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Καὶ ὁ Βασιλεὺς δὲν κατέβαινεν, ἐὰν ἡ βουλὴ τῆς Ἑπτανήσου δὲν ἐψήφιζε τὴν ἕνωσιν.

§184ΣΟΛΩΜΟΣ. Καὶ πῶς ἠμποροῦσε νὰ κάμῃ ἀλλέως, παρὰ νὰ τὴν ψηφίσῃ; (θόρυβος).

§185ΒΑΣΣΟΣ. Κ. Πρόεδρε, σᾶς παρακαλῶ νὰ μὲ σημειώσητε.

§186ΣΟΛΩΜΟΣ. Ἐὰν ἡ Βουλή.....

§187ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Καθήσατε· σᾶς ἀνακαλῶ εἰς τὴν τάξιν· ἀφήσατε τὴν ἐλευθερίαν τοῦ λόγου.

§188ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Σᾶς λέγουν, ὅτι ὑπάρχουν μεταξὺ ἡμῶν ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι δὲν θέλουν νὰ γείνῃ ἕνωσις, ἕως ὅτου ἡ Ἑλλὰς δὲν φθάσῃ εἰς τὴν εὐδαιμονίαν, εἰς τὴν ὁποίαν εἶναι ἡ Ἑπτάνησος· δὲν θέλετε νὰ σᾶς τὸ ἀποδείξωμεν, ὅτι δὲν εἶναι οὕτω;

§189ΙΑΚΩΒΑΤΟΣ. Δόσατε τὰς ἀποδείξεις τώρα πραγματικάς.

§190ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Ἐὰν ἐπρόκειτο νὰ δώσω τὰς ἀποδείξεις εἰς τὸν Κ. Ἰακωβάτον, δὲν ἤθελον τὸ κάμει ποτέ. Τέλος πάντων, Κύριοι, θέλω παύσει, δὲν θέλω καὶ ἐγὼ νὰ προχωρήσω περισσότερον. Διακόπτω τὸν λόγον μου, μολονότι ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου ἔχω νὰ ὁμιλήσω ἀρκετά· ἐλπίζω, ὅτι ὁ Κ. Βαλτινός...

§191ΑΘ. ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Εἴπατέ τα.

§192ΤΙΝΕΣ. Μὰ δὲν τὸν ἀφίνετε.

§193ΑΘ. ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Ἐπὶ τοῦ θέματος ἔχετε ἄλλα ἐπιχειρήματα;

§194ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Μὰ μὲ διακόπτετε.

§195ΒΑΛΤΙΝΟΣ. Εἶναι ἐπιχειρήματα ἐπὶ τοῦ θέματος διὰ νὰ ἀποδείξῃ, ὅτι ἡ ἀντιλογία δὲν προέρχεται ἀπ’ αὐτὸ τὸ πνεῦμα,

§196ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Ἠδυνάμεθα νὰ κάμωμεν, ἂν ὄχι ἄλλο, τοὐλάχιστον μίαν ἐπιφύλαξιν καθόσον ἀπέβλεπε τὰ δάνεια· καὶ τὴν ὑποπτεύεσθε. Ὁ Πρόξενος τῆς Ἑλλάδος εἰς Κέρκυραν ἐτηλεγράφησεν ἀμέσως, ὅτι οὐδεμία ἐγίνετο ἐπιφύλαξις· καὶ δὲν τὸ ἐκάμαμεν οὐδεμίαν, εἴπομεν πλήρη, ἀπόλυτον, τελείαν ἕνωσιν, τελείαν συγχώνευσιν.

§197ΙΑΚΩΒΑΤΟΣ. Καὶ ἂς καταστραφῶμεν.

§198ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μὴ διακόπτετε, Κ. Ἰακωβάτε, αἰωνίως.

§199ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Μάλιστα, αὐτὸ εἴπομεν, καὶ αὐτὸ ὑπεστηρίξαμεν· καὶ Κ. Ἰακωβάτε, σᾶς τὸ εἶπα καὶ ἄλλοτε, ὅτι ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον καυχῶμαι εἶναι, ὅτι οἱ πολιτικοί μου ἀντίπαλοι οὔτε κατώρθωσαν, οὔτε θὰ κατορθώσουν νὰ μὲ καταδείξουν τὴν παραμικρὰν ἀντίφασιν μὲ τὸν ἑαυτόν μου, μὲ τὰ προηγούμενά μου.

§200ΙΑΚΩΒΑΤΟΣ. Ὅταν ἐλέγατε, ὅτι ὁ Βασιλεὺς εἶναι χωροφύλαξ τῆς Ἀγγλίας; (θόρυβος μέγας).

§201ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Εἶσαι ψεύστης, καὶ εἶμαι ἕτοιμος νὰ σοῦ τὸ ἀποδείξω.

§202ΙΑΚΩΒΑΤΟΣ. Ἐρωτήσατε καὶ τὸν Κ. Ἰάλεμον· (ὤ! ὤ! δεξιόθεν). Διαπληκτισμοὶ μεταξὺ Βρατσάνου, Ἰακωβάτου καὶ Γλαράκη (θόρυβος μέγας).

§203ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νὰ ἐπέλθῃ ἡσυχία, νὰ ἐξακολουθήσῃ ὁ ἀγορεύων· καθήσατε, Κύριοι, σᾶς παρακαλῶ.

§204ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Παύω, Κύριοι, δὲν προχωρῶ περισσότερον· ἐλπίζω, ὅτι ὁ Κ. Βαλτινὸς ἔπαυσεν ἀπὸ τοὺς δισταγμούς του. Ἐὰν δὲν ἠμπόρεσα νὰ τὸν ἱκανοποιήσω καθ’ ὁλοκληρίαν, θὰ αἰσθανθῇ, ὅτι ἐγὼ δὲν εἶμαι ὁ αἴτιος διὰ τοῦτο. Ἀλλὰ μίαν μόνον παρατήρησιν ἐπιτρέψατέ μοι νὰ σᾶς κάμω, καὶ σᾶς τὴν κάμνω, πιστεύσατέ μοι, μὲ τρέμουσαν καρδίαν. Πᾶν ἄλλο ἠδυνάμεθα νὰ προϋπολογίσωμεν, ὄχι ὅμως, ὅτι ἠθέλομεν λάβει τοιαύτην ὑποδοχὴν ἐντὸς τοῦ βουλευτηρίου, οἵαν ἐλάβαμεν καὶ λαμβάνομεν (θόρυβος ἀριστερά).

§205ΠΟΛΛΟΙ. Ἡσυχία!

§206ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Τὸ αἴτιον θὰ ᾖναι ἴσως, καὶ χωρὶς τοῦ ἴσως, ἰδικόν μας· τὸ αἴτιον θὰ ᾖναι ἰδικόν μας. Βλέπομεν νὰ ἐξακολουθῇ τώρα τόσας ἡμέρας· θὰ ἀπομείνωμεν δι’ ὀλίγον ἀκόμη. Ἐὰν ὅμως ἐξακολουθήσωμεν νὰ βλέπωμεν ὅτι ἡ παρουσία μας εἶναι ἐκείνη (θόρυβος).

§207ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§208ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Ἅμα ἐννοήσωμεν, ὅτι ἕνεκα ἀντιδράσεως καθ’ ἡμῶν ἐμποδίζονται τὰ ἔργα τῆς Συνελεύσεως, μείνετε βέβαιοι, Κύριοι, ὅτι ποσῶς δὲν θὰ διστάσωμεν, καθὼς σύσσωμοι ἐδῶ εἰσήλθομεν, οὕτω σύσσωμοι νὰ ἐξέλθωμεν (θόρυβος).

§209ΠΟΛΛΟΙ. Ἐφωτίσθημεν. Ὁ Κ. Ἰακωβάτος ἀναβαίνει τὸ βῆμα.

§210ΠΟΛΛΟΙ. (δεξιόθεν) Κάτω, κάτω.

§211ΕΤΕΡΟΙ. (ἀριστερόθεν) Ὄχι, ἐπάνω (θόρυβος μέγας).

§212ΒΑΣΤΑΣ. Μὰ δὲν ἔχει τὸν λόγον.

§213ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κατὰ τὸν κανονισμὸν, καὶ κατὰ τὴν πρακτικὴν τῆς Συνελεύσεως, ὁσάκις φέρεται ζήτημα νὰ ἐρωτηθῇ ἂν ἐφωτίσθη ἡ Συνέλευσις, τὸ προεδρεῖον ὀφείλει νὰ τὸ θέση.

§214ΓΡΗΓΟΡΙΑΔΗΣ. Δὲν ἠθέλαμεν ζητήσει ἐπιμόνως διὰ νὰ λάβῃ τὸν λόγον ὁ Κ. Ἰακωβάτος, ἐὰν ὁ Κ. Λομβάρδος εἰς τὴν τελευταίαν του ὁμιλίαν δὲν ὡμιλοῦσε μὲ τρόπον ἀπειλητικόν. (θόρυβος δεξιόθεν).

§215ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡσυχία, Κύριοι, θέτω τὸ ζήτημα· οἱ παραδεχόμενοι, ὅτι ἡ Συνέλευσις ἐφωτίσθη, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι) ἐφωτίσθη. Κύριοι, κατὰ τὴν τάξιν θὰ θέσω πρῶτον εἰς ψηφοφορίαν τὴν ἔνστασιν τῆς ἀναβολῆς.

§216ΠΟΛΛΟΙ. Δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως.

§217ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶσθε εἴκοσι; (ἐγείρονται πολλοί).

§218ΒΑΛΤΙΝΟΣ. Ὄχι ἀναβολὴ, παραπομπή.

§219ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μὰ ἐννοεῖται.

§220ΖΕΡΒΑΣ. Ποῖος ἔκαμε τὴν πρότασιν αὐτήν;

§221ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὴν ἔκαμεν ὁ Κ. Βελιανίτης, πρὸς τὸν σκοπὸν νὰ παραπεμφθῇ εἰς τὴν ἐπιτροπὴν τῆς ἀφομοιώσεως. Λοιπὸν οἱ παραδεχόμενοι λέγουν ναί ....

§222ΔΑΓΡΕΣ. Πρόκειται νὰ τεθῇ τὸ θέμα εἰς ψηφοφορίαν· ἐγὼ εἶμαι ὑπὲρ τῆς ἀναβολῆς, ἀλλ’ ὑπὸ τὸν ὅρον τοῦ νὰ σταλῇ εἰς τὴν ἐπιτροπὴν ἐπὶ τῆς ἀφομοιώσεως, ἡ ὁποία ὀφείλει ἐντὸς 15 τὸ πολὺ ἡμερῶν νὰ φέρῃ τὴν γνώμην της (θόρυβος).

§223ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι λέγουν ναὶ, οἱ μὴ ὄχι. Ἐνταῦθα γίνεται ἡ ψηφοφορία δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως.

§224ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐψηφοφόρησαν ἐν ὅλῳ 268. 151 ἐψήφισαν ὑπὲρ τοῦ ναὶ, 116 ὑπὲρ τοῦ ὄχι, εἷς ἠρνήθη ψῆφον· ἄρα ἐγένετο δεκτὴ ἡ πρότασις περὶ ἀναβολῆς καὶ παραπομπῆς.

§225ΣΟΛΩΜΟΣ. Πολὺ κακὴν ἐντύπωσιν θὰ κάμῃ εἰς τὴν Ἑπτάνησον (θόρυβος).

§226ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Κ. ὑπουργὸς ἐζήτησε τὸν λόγον διὰ μίαν πρότασιν ἐπὶ τῆς ἡμερησίας διατάξεως.

§227ΤΙΝΕΣ. (Ἀριστερόθεν) Αὔριον.

§228ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι· τώρα.

§229ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Καθήσατε, Κύριοι, τὸ ἔργον εἶναι σπουδαῖον.

§230ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. (ὑπουργὸς ἐξωτερικῶν). Καθ’ ἃς λαμβάνω καθ’ ἑκάστην πληροφορίας, ἡ προξενικὴ ὑπηρεσία δὲν εὑρίσκεται εἰς πολλὰ ἀκμαίαν κατάστασιν, ἕνεκα τῆς ἀνεπαρκείας τοῦ εἰς αὐτὴν ἐπησχολημένου προσωπικοῦ. Ἐπεθύμουν λοιπὸν νὰ παρακαλέσω τὴν Συνέλευσιν, ἐπειδὴ τοῦτο ἐπηρεάζει οὐσιωδῶς τὰ συμφέροντα τῶν ἐν τῇ ἀλλοδαπῇ Ἑλλήνων, ἐπεθύμουν νὰ παρακαλέσω τὴν Συνέλευσιν ἐὰν δὲν ἔχῃ τι μᾶλλον κατεπεῖγον νὰ ἐνασχοληθῇ περὶ τὴν συζήτησιν τῆς πιστώσεως τῶν Προξενείων.

§231ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§232ΧΡΗΣΤΙΔΗΣ. Κύριοι, νομίζω, ὅτι ἡ Συνέλευσις ἤθελε πράξει ἔργον σπουδαῖον, ἐὰν δὲν ἐτροποποίει κατὰ πᾶσαν σχεδὸν Συνεδρίασιν πρὶν ἀρχίσῃ ἡ συζήτησις τὰ ἀντικείμενα τῆς ἡμερησίας διατάξεως, διότι τοιουτοτρόπως δὲν εἶναι κανεὶς προητοιμασμένος νὰ ὁμιλήσῃ· διότι εἶναι πολλὰ καὶ ποικίλα τὰ ζητήματα, καὶ ὅταν ἔρχωνται ἀνωμάλως, εἶναι ἀδύνατον νὰ ὁμιλήσῃ τις μὲ ἐμβρίθειαν. Σᾶς βεβαιῶ, ὅτι σπουδαιοτάτας παρατηρήσεις εἶχον προχθὲς νὰ φέρω περὶ τῆς Τραπέζης τῆς Ἐθνικῆς, τὰς ὁποίας ὅμως δὲν ἠμπόρεσα ν’ ἀναπτύξω, διότι δὲν μὲ ἄφησαν, δὲν ἦτο ὥρα, διότι εἶχον τὸν λόγον ἐπὶ τῆς Τραπέζης τῆς κτηματικῆς. Κύριοι, δὲν εἶχον πρόθεσιν νὰ ὁμιλήσω σήμερον περὶ Τραπέζης (θόρυβος). Ἔκαμα μόνον μίαν, ὄχι παρέκβασιν, ἀλλ’ ἓν προοίμιον διὰ νὰ παραστήσω, ὅτι οὔτε τὸ περὶ προξενικῶν ἐξόδων ζήτημα δὲν φέρεται εἰς τὴν συζήτησιν κατὰ σειράν· εἶπον καὶ ἐπαναλαμβάνω νὰ εἴπω, ὅτι δὲν πρέπει νὰ τροποποιῆται ἀκαίρως ἡ ἡμερησία διάταξις. Κύριοι, τὸ ζήτημα τῆς πιστώσεως δὲν εἶναι ἁπλοῦν, ὅπως παρουσιάζεται· τὸ ζήτημα τῆς πιστώσεως εἶναι ζήτημα προϋπολογισμοῦ, εἶναι ζήτημα δημοσίας τάξεως, εἶναι ζήτημα οἰκονομίας· ὁ προϋπολογισμός, καθὼς γνωρίζετε, εἶναι τὸ κάτοπτρον τῆς Ἐθνικῆς δραστηριότητος, ἐκεῖ εὑρίσκει ἕκαστος τὴν ἐνασχόλησιν τοῦ λαοῦ, τὴν τάσιν, τὴν ὑλικὴν, τὴν ἠθικὴν καὶ τὴν πολιτικὴν τοῦ Κράτους· δὲν θέλω σήμερον νὰ σᾶς ἀπασχολήσω περὶ τοῦ προορισμοῦ τοῦ προϋπολογισμοῦ ὑπὸ τὴν ἔποψιν τὴν οἰκονομικὴν, διότι εἶναι ζήτημα, τὸ ὁποῖον ἐν καιρῷ θὰ λυθῇ· ὑπὸ μίαν μόνον ἔποψιν θέλω νὰ σᾶς κάμω προσεκτικοὺς, καὶ ἡ ἔποψις αὕτη εἶναι πολιτικὴ, πολιτικωτάτη, συνταγματικωτάτη, καὶ ἀφορᾷ πολὺ τὴν Ἐθνικὴν Συνέλευσιν. Ὁ προϋπολογισμὸς, Κύριοι, εἶναι καὶ ἓν εἶδος compromis, συνυποσχετικοῦ, τὸ ὁποῖον συντάσσεται, συνομολογεῖται μεταξὺ τῆς ἐκτελεστικῆς ἐξουσίας καὶ τῆς νομοθετικῆς, ἤ τῆς ἀντιπροσωπικῆς· διὰ νὰ συνταχθῇ ἢ ἐπιψηφισθῇ εἷς προϋπολογισμὸς, Κύριοι, προϋποτίθεται μία ἀμοιβαία συγκατάβασις· ἡ ἐκτελεστικὴ ἐξουσία ζητεῖ δαπάνας καὶ ἡ νομοθετικὴ, ἢ μᾶλλον ἡ ἀντιπροσωπεύουσα τὸν λαὸν, παρεμβάλλει τὰς ἰδικάς της. Ἑκάστη ἐξουσία θέλει νὰ ἐξασκῇ τὴν νόμιμον ἐπιῤῥοήν της ἐπὶ τῆς δαπάνης τοῦ Κράτους· ἀλλὰ Κύριοι, τί συμβαίνει; ἑκάστη ἐξουσία προσπαθεῖ ὅσον ἔνεστι ν’ ἀποκτήσῃ περισσοτέραν ἐπιῤῥοὴν ἐπὶ τῶν πραγμάτων τῆς πολιτείας, ἐπὶ τοῦ λαοῦ· ἡ ἐκτελεστικὴ ἐξουσία προσπαθεῖ πάντοτε, ὁσάκις μάλιστα εἶναι τοιαύτη, ὁποίαν εἴδομεν καὶ βλέπομεν εἰς ὅλα τὰ μέρη τοῦ κόσμου, προσπαθεῖ, λέγω, νὰ ἐλαττώσῃ τὴν ἐπιῤῥοὴν τῶν ἀντιπροσώπων τοῦ ἔθνους, μεταβάλλουσα τὴν χρῆσιν τῶν κεφαλαίων, τὰ ὁποῖα αὐταὶ ὑπαγορεύουν. Πρὶν ἢ δεχθῇ, σᾶς εἶπον καὶ ἐπαναλαμβάνω, μία βουλὴ τὰς προτάσεις τῆς ἐκτελεστικῆς ἐξουσίας, καθόσον ἀφορᾷ τὰς δαπάνας, συμφωνεῖ καὶ βάλλει τὰς ἰδικάς της· ἔχομεν μίαν ἱστορίαν, ἡ ὁποία ἐστάθη λυπηρά· ἡ προσπάθεια τῆς ἐκτελεστικῆς ἐξουσίας παρ’ ἡμῖν ἐστάθη πάντοτε τοιαύτη, καὶ ἐὰν ἐξετάσητε τοὺς προϋπολογισμοὺς καὶ ἀπολογισμοὺς τῆς Ἑλλάδος, θέλετε εὑρεῖ πάντοτε ψηφίσματα τῶν βουλῶν, εἰς τοιαύτας πιστώσεις, αἱ ὁποῖαι κατέστρεψαν κατ’ οὐσίαν τὸν προϋπολογισμόν· ἑκάστοτε ἐπαρουσιάσθησαν ὑπουργοὶ καὶ εἶπον· ἀπαιτεῖται μία νέα δαπάνη, μία προσωπικὴ δαπάνη, καὶ θέλω τὸ δεῖνα ἄρθρον νὰ τὸ μεταφέρω εἰς τὸ ἄλλο ἄρθρον, καὶ πάντοτε σχεδὸν αὐτὸ τὸ ἄρθρον ἀπέβλεπε δαπάνην, τὴν ὁποίαν εἶχον ὑπαγορεύσει οἱ ἀντιπρόσωποι τοῦ Ἔθνους.

§233ΔΑΓΡΕΣ. Καὶ τὰς ἔφερον εἰς τὸ τέλος τῶν συνόδων.

§234ΧΡΗΣΤΙΔΗΣ. Καὶ τὸ χειρότερον, Κύριοι, ὅπως ἄριστα μοὶ ὑπενθύμισεν ὁ ἔντιμος ἀντιπρόσωπος Μεσσηνίας, ὅλαι αὐταὶ αἱ πιστώσεις ἤρχοντο τὴν τελευταίαν ἡμέραν τῆς συνόδου, καὶ πότε; ἀφοῦ περιώρισαν τὴν διάρκειαν τῶν συνόδων εἰς 6 μόνον μῆνας, τὴν 30 Ἀπριλίου ἐτελείωνεν ἡ προθεσμία, καὶ αἱ πιστώσεις ἤρχοντο τὴν 29 καὶ πολλάκις τῇ 30 ἕως τὰ ἐξημερώματα, καὶ ἔπρεπεν αὐθωρεὶ νὰ ψηφίσωμεν τὰς πιστώσεις. Καὶ τὶ ἐντεῦθεν συνέβη, Κύριοι; Αὐτὴ ἡ πάλη, ἀφότου ἤρχισεν, ἐπροχώρησε, καὶ ἀπὸ τὴν μίαν διεύθυνσιν, ἀπὸ μίαν τάσιν μετέβη εἰς ἄλλην, καὶ ἐπῆλθεν ὁ κατακλυσμὸς, τὸν ὁποῖον γνωρίζετε. Τὴν κατάστασιν ταύτην τῶν πραγμάτων ἠθέλησεν ἡ ἐθνικὴ συνέλευσις νὰ προλάβῃ, χαράττουσα ἕνα προϋπολογισμὸν, ὁ ὁποῖος ἤθελε χρησιμεύσει ὡς ὑπογραμμὸς τῆς μελλούσης πορείας τῶν Κυβερνήσεων. Ἀλλὰ δὲν ἠδυνάμεθα, Κύριοι, νὰ φθάσωμεν εἰς αὐτὸν τὸν σκοπὸν, διότι ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ 1864, τὸν ὁποῖον ἐψήφισεν ἡ Συνέλευσις, ἦτον προϋπολογισμὸς διαβατικὸς, προϋπολογισμὸς, τὸν ὁποῖον ὑπηγόρευσαν αἱ δυσχερεῖς περιστάσεις, καὶ ἡ Κυβέρνησις ἡ ὁποία ἐπρότεινε, καὶ ἡ Συνέλευσις, ἡ ὁποία τὸν ἐψήφισε, δὲν ἠδύναντο εἰμὴ νὰ λάβουν ὑπ’ ὄψιν τὴν κατάστασιν τῶν πραγμάτων· ἐπεφυλάχθη ὅμως ἡ συνέλευσις νὰ ἐπιβάλῃ τὴν σφραγῖδά της εἰς ἕνα προϋπολογισμὸν, καὶ αὐτὸς θὰ ᾖναι, πιστεύω, ὁ τοῦ 1865. Ἐν τούτοις, διὰ πᾶν ἐνδεχόμενον ἡ Συνέλευσις, ἢ μᾶλλον ἡ ἐπιτροπὴ τῆς Συνελεύσεως, ἐχάραξέ τινας ἀρχὰς εἰς τὴν ἔκθεσιν, μὲ τὴν ὁποίαν συνώδευσε τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ 1864, καὶ εἰς αὐτὴν τὴν ἔκθεσίν της εἶπε, καὶ τὸ εἶπεν ὄχι ἄνευ λόγου, ἀλλ’ ἀφοῦ ἐσκέφθη ὡρίμως, καὶ ἐσκέφθη ἔχουσα ὑπ’ ὄψιν ὄχι θεωρίας, ἀλλὰ μεγάλα συμβάντα· εἶπε λοιπὸν νὰ ψηφίσῃ ἡ Συνέλευσις ὥστε ποτὲ τὰ ποσὰ ἑνὸς ἄρθρ. ἑνὸς κεφαλαίου νὰ μὴ χρησιμεύσουν εἰς χρῆσιν τῆς ὑπηρεσίας ἑτέρου ἄρθρου, καὶ ὁ σκοπὸς ἦτο νὰ παύσῃ ἡ Κυβέρνησις τοῦ νὰ κάμῃ χρῆσιν τῶν κεφαλαίων ἑνὸς ἄλλου ἄρθρου διὰ νὰ μὴν οὐδετερώνῃ τοιουτοτρόπως τοιαύτας δαπάνας· ἐννοεῖται δὲ, ὅτι δὲν δυνάμεθα διοικητικῶς νὰ κάμωμεν χρῆσιν τοιούτου μέτρου, καὶ ὅτι ἡ ἀπαγόρευσις τῆς συνελεύσεως ἀπέβλεπε τὸ νὰ μὴ γίνηται μεταφορὰ τῶν ἄρθρων διὰ νόμου· καὶ λέγων νὰ κάμωμεν χρῆσιν, διὰ τοῦ νόμου ἐννοῶ· αὐτὸ ἠννόησεν ἡ ἐπιτροπὴ, ὡς τὸ λέγει ῥητῶς εἰς τὴν ἔκθεσίν της. Καὶ μολαταῦτα, Κύριοι, ἡ Συνέλευσις μὲ ὅλας τὰς δυσχερείας τῆς ἐποχῆς, μὲ ὅλας τὰς δυσκολίας, ἀπὸ τὰς ὁποίας περιεστοιχίζετο, ἐπέφερεν ἐλαττώσεις· εἶπεν, ὅτι θέλει νὰ περιορίσῃ τὰς δαπάνας, ὅτι θέλει νὰ δώσῃ ἓν ὑπόδειγμα, διότι ἐνδεχόμενον νὰ μὴ φθάσῃ νὰ τελειώσῃ τὸ ἔργον, νὰ κάμῃ ἄλλον προϋπολογισμὸν καὶ νὰ ἐπιφέρῃ ἄλλας ἐλαττώσεις εἰς διαφόρους κλάδους τῆς ὑπηρεσίας. Ἠκούσατε ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, ὅτι εὑρέθησάν τινες, οἱ ὁποῖοι ἐπολέμησαν τὰς ἐλαττώσεις, ὡς ἐλαττώσεις ἀνεφίκτους, καὶ ὅμως, Κύριοι, εἰς τὴν ἐφαρμογὴν ἐφηρμόσθησαν· ἠξεύρετε, ὅτι ἔγεινε μεγάλος ἀνταγωνισμὸς, καθόσον ἀφῄρεσαν μερικὰς θέσεις προσωπικὰς, καὶ ὅμως αὐτὸ τὸ προσωπικὸν ἐπαύθη καὶ ἡ ὑπηρεσία ἔμεινε. Τὸ ζήτημα λοιπὸν εἶναι, θὰ ἐμμένῃ ἡ Συνέλευσις εἰς τὸν δρόμον τῶν οἰκονομιῶν; θὰ ἐγκαρτερήσῃ εἰς αὐτὸν μὲ ὅλας τὰς φωνὰς, αἵτινες πανταχόθεν ἐγείρονται; Ναὶ ἢ ὄχι; Κύριοι, αὐτὴν τὴν ἀπόφασιν θεσιθῆραι περιμένουν διὰ νὰ προσκολληθοῦν εἰς τὸ πτῶμα καὶ νὰ τρέφωνται χωρὶς νὰ ἔχουν τὴν δέουσαν ἱκανότητα. Ἀνυψόνονται φωναί· μὴ σᾶς πειράζῃ· πονοῦν οἱ ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι χάνουν μίαν πρόσοδον, καθὼς πρὸ ὀλίγου τινὲς τῶν συναδέλφων Ἑπτανησίων κατεξανέστησαν, διότι ἐνόμιζον, ὅτι οἱ διδόμενοι μισθοὶ εἰς τὴν Ἑπτάνησον εἶναι ἀνάγκη νὰ μένουν· ἀλλὰ θὰ ὑπάγῃ καὶ εἰρηνοδίκης εἰς τὴν Ἑπτάνησον μὲ ἑκατὸν εἴκοσι δραχμὰς, καὶ θὰ ᾖναι εὐχαριστημένος· ἡ συνήθεια ἡ μεγάλη, ἡ πολλὴ, εἶναι ἐκείνη, ἡ ὁποία ἔκαμεν αὐτοὺς τοὺς σπαραγμοὺς, ὅτι συνέβη μία φορὰ ἀπόφασις νὰ ἐξέλθουν ἀπὸ αὐτὴν τὴν σειράν. Ἀλλὰ, Κύριοι, αἱ ἀνάγκαι τῆς Ἑπτανήσου, θὰ μοὶ ἀντιτάξῃ ὁ Ὑπουργὸς, δὲν ἐλήφθησαν ὑπ’ ὄψιν εἰς τὸν προϋπολογισμὸν, τὸν ὁποῖον ἐκάμομεν, διότι δὲν ἦσαν ἐδῶ τότε οἱ Ἑπτανήσιοι· λοιπὸν θέλετε ν’ ἀφήσωμεν αὐτὴν τὴν ὑπηρεσίαν ἀθεράπευτον, ἄνευ ἱκανοποιήσεως; θέλετε αὐτὸ τὸ πλῆθος τῶν Ἑπτανησίων, οἱ ὁποῖοι περιεφέροντο εἰς τὸν ἔξω κόσμον νὰ τοὺς ἀφήσωμεν ἀπροστατεύτους; δὲν ἐπαρκεῖ τὸ προσωπικὸν, τὸ ἀρνεῖσθε; Κύριοι, ὅλη ἡ Ἑλλὰς ἦτον εἰς τὴν Τουρκίαν πρότερον, καὶ ὅμως τὸ προσωπικὸν ἐπαρκοῦσεν· ἦτο μάλιστα πολυπληθέστερον ἀφ’ ὅ,τι ἔπρεπε νὰ ᾖναι· εἶμαι ἐν γνώσει, διότι ἤμην πρέσβυς εἰς τὴν Κωνσταντινούπολιν κατὰ τὰ 40 καὶ 41, τότε ἦτον ἡ μεγαλειτέρα κίνησις τῆς ναυτιλίας τῆς Ἑλληνικῆς· εἴχομεν χίλια τετρακόσια πεντήκοντα πρώτης τάξεως πλοῖα, τὰ ὁποῖα ἀνέπλεον καὶ κατέπλεον, καὶ ὅμως δὲν ἐχρησίμευαν περισσότροι ὑπάλληλοι· εἴχομεν, Κύριοι, ὅλον τὸ Αἰγαῖον πέλαγος, ὄχι μόνον ἄνδρας ἀλλὰ καὶ γυναῖκας καὶ τὰ νήπια αὐτὰ εἰς τὴν Κωνσταντινούπολιν, εἴχομεν τὴν Εὐρυτανίαν καὶ τὸ Κράβαρι, εἴχομεν ἄλλα χωρία, πολὺν κόσμον. Ποία αὔξησις πληθυσμοῦ νομίζετε, ὅτι ἐγένετο σήμερον; Πέντε, δέκα χιλιάδες; Δὲν εἶναι τίποτε! Λέγω λοιπὸν, ὅτι τὸ προσωπικὸν ὑπάρχει, καὶ διατί ὑπάρχει; διότι ὑπάρχει ὅλον τὸ ἐπιτελεῖον· ὑπάρχει ὁ Πρόξενος, (θόρυβος) μὴ στενοχωρεῖσθε, Κύριοι, ὑπάρχει ὁ Γενικὸς γραμματεὺς, ὑπάρχει ὁ γραμματεὺς, ὑπάρχει ὁ γιασαξῆς, ὁ διευθυντὴς κτλ. Διὰ νὰ ἐννοήσητε, Κύριοι, ὅτι τὸ νομοσχέδιον δὲν ἀντιπροσωπεύει τὴν ἀνάγκην, περὶ ἧς ὁ λόγος, τὴν κατεπείγουσαν ἀνάγκην, διότι ἄλλον λόγον δὲν εἶχε παρὰ τὴν κατεπείγουσαν ἀνάγκην, ἐρωτῶ νὰ μοῦ εἴπητε, Κύριε ὑπουργὲ, διὰ ποῖον λόγον τὸν Ὑποπρόξενον τὸν ἐκάμετε Πρόξενον....

§235ΘΕΟΔ. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. Τῆς Χίου, εἶναι λάθος τυπογραφικόν.

§236ΧΡΗΣΤΙΔΗΣ. Ἂς εἶναι· ἦτον μία ἀνάγκη κατεπείγουσα νὰ ζητηθῇ ἡ πίστωσις, νὰ προβιβάσωμεν τὸν Ὑποπρόξενον εἰς Πρόξενον; Μοὶ λέγετε, καὶ ἀναγνωρίζω, ὅτι εἶναι μία ἀνάγκη ἠθικὴ, τὸ παραδέχομαι διὰ μίαν στιγμὴν, ἀλλ’ ἦτον ἀνάγκη ἐδῶ νὰ εἰσαχθῇ αὐτὴ ἡ θέσις σήμερον; παντάπασιν. Ἀλλὰ δέχομαι διὰ μίαν στιγμὴν, ὅτι ὑπάρχει μία ἀνάγκη, ἕνεκα τῆς αὐξήσεως τοῦ πληθυσμοῦ, ἕνεκα τῆς αὐξήσεως τῶν Ἑλλήνων ὑπηκόων ὡς ἐκ τῆς προσθήκης τῆς Ἑπτανήσου· ὅταν ὅμως ὅλα τὰ ἐπιτελεῖα ὑπάρχουσιν εἰς τὴν θέσιν των, ποία ἄλλη ἀνάγκη ὑπάρχει εἰμὴ νὰ προστεθῇ βοηθητικὸν προσωπικόν; Μάλιστα, Κύριε! θέλετε 5,000 θέλετε 10,000, θέλετε 30,000; εἶναι ἀνάγκη; Μάλιστα, ἀλλά....

§237ΣΟΛΩΜΟΣ. Ἐὰν μοὶ ἐπιτρέπετε νὰ σᾶς εἴπω κάτι τι χάριν τῆς ἀληθείας.

§238ΧΡΗΣΤΙΔΗΣ. Ἀργότερα. Κύριοι, ὄχι, οὔτε ἕνας ὀβολὸς, οὔτε μία δεκάρα δὲν πρέπει νὰ ἐγγραφῇ εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ κράτους, ἄνευ ἀπαραιτήτου ἀναγνωρισμένης ἀνάγκης, καὶ πολὺ ὀλιγώτερον, Κύριοι, ὅταν πρόκηται περὶ θέσεων· πᾶσα θέσις εἶναι μία πληγὴ, καὶ δὲν πρέπει νὰ ἀνοίξωμεν πληγὰς, ἂν προηγουμένως δὲν ἀποδειχθῇ ἡ ἀνάγκη, ἡ ἀπαραίτητος ἀνάγκη. Ὅ,τι ἐγγράφεται εἰς τὸν προϋπολογισμὸν, Κύριοι, δὲν ἐξαλείφεται πλέον εὐκόλως, ἐξακολουθεῖ αἰωνίως· ἅμα, ὅπου ἐγράφη εἰς τὸν προϋπολογισμὸν μία θέσις, αὐτὴ ἡ θέσις ἀμέσως περικυκλοῦται ἀπὸ 50 ἀπαιτητὰς, δὲν ἠμπορεῖ νὰ φέρῃ κατ’ αὐτῆς τὴν χεῖρά του ὁ ὑπουργὸς χωρὶς νὰ ἐπίκεινται ἐπὶ τῆς κεφαλῆς του 50 ῥόπαλα· καὶ πᾶς ὑπουργὸς δὲν προβαίνει εὐκόλως νὰ καταστρέφῃ κεκτημένα δικαιώματα· ἔπρεπε νὰ ἔλθῃ αὐτὴ ἡ Συνέλευσις νὰ ἀποφασίσῃ. Κύριοι, διὰ ν’ ἀποφασίσω, ὅτε προχθὲς ἤμην εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν, εἰς μίαν ἡμέραν νὰ σβύσω δεκαεννέα ὑπάρξεις, πιστεύσατε, ὅτι τὸ ἔκαμον, διότι ἦτο ἀπόφασις τῆς Συνελεύσεως· ἐὰν ἡ πρωτοβουλία ἔμενεν εἰς ἐμὲ, ποτὲ δὲν ἤθελον τὸ κάμει. Μὴ ἐγγράψητε εἰς τὸν προϋπολογισμὸν δαπάνην· ἐγγραφεῖσαν ἅπαξ, δὲν δύνασθε νὰ τὴν καταργήσητε. Κύριοι, ἔχομεν νέαν Βασιλείαν, νέαν πορείαν πρέπει νὰ διαγράψωμεν· ἂς μὴ συνειθίσωμεν τὸν νέον Βασιλέα ν’ ἀρχίσῃ μὲ τὰς πιστώσεις καὶ τὰς δαπάνας Πρὸ ὀλίγου, ὅταν ὁ ὑπουργὸς, ἀνέβη τὸ βῆμα, ἐνθυμεῖσθε, τὸν ἐρώτησαν· Κύριε ὑπουργὲ, εἶναι ἀπαραίτητος αὐτὴ ἡ ἀνάγκη; Τί σᾶς ἀπήντησεν· ὕψωσε τοὺς ὤμους του. Ὁ ὑπουργὸς, Κύριοι, δὲν εἶναι εἰς θέσιν νὰ ἔλθῃ νὰ σᾶς εἴπῃ, θετικῶς ἐζήτησα καὶ εὗρον, ὅτι εἶναι ἀδύνατον ἄνευ αὐτῶν τῶν θέσεων νὰ σταθῇ ἡ ὑπηρεσία ἐπὶ ποδὸς, εἶναι ἀδύνατον νὰ προχωρήσῃ, νὰ προβῇ ἐπὶ τὰ πρόσω, ἄνευ τῆς δαπάνης αὐτῆς, καὶ τότε μόνον πείθεται ἡ Βουλὴ, τὸ νομοθετικὸν σῶμα, καὶ ἀποφασίζει· μολονότι, Κύριοι, καὶ ὅταν ὑπάρχῃ πραγματικὴ ἀνάγκη, πολλάκις μία Κυβέρνησις ὄχι δαπανηρὰ, ἀλλὰ οἰκονόμος, ἀναγκάζεται καὶ κάμνει διπλῆν ἐργασίαν καὶ οἰκονομεῖ τὰς δαπάνας. Τί πιστεύετε, Κύριοι; ὑπάρχουν ἀνώτεροι ὑπάλληλοι, οἱ ὁποῖοι δὲν ὑπηρετοῦν, οἱ ὁποῖοι δὲν ἐκπληροῦν τὸ καθῆκόν τους. Ἐν πάσῃ σᾶς λέγω εἰλικρινείᾳ, ἐὰν ἀφαιρέσητε τὸν μισθὸν, τὸν ὁποῖον λαμβάνουν ἀνώτεροι ὑπάλληλοι, μὴ ὑπηρετοῦντες, ἠμπορούσατε διὰ τοῦ μισθοῦ τούτων νὰ προσκαλέσητε εἰς τὰ ὑπουργεῖα καὶ εἰς ἄλλας ὑπηρεσίας δεκαπλασίους ὑπαλλήλους ὑπηρετοῦντας μὲ περισσότερον ζῆλον. Εἶναι μία κατάστασις πραγμάτων, Κύριοι, πιστεύσατέ μοι, εἰς τὴν ὁποίαν δὲν πρέπει νὰ προσθέσητε οὔτε ὀβολὸν, τὴν παραμικρὰν θέσιν, πρὶν ἢ κάμητε ἀκριβῆ ἐξέτασιν τῶν ὑπαρχόντων ὑπαλλήλων, πρὶν ἢ τοὺς ἐξετάσητε καὶ τοὺς ἀναγνωρίσητε ὡς νομίμους, καὶ δικαίως κατέχοντας τὰς θέσεις. Ἰδοὺ, Κύριοι, ἡ Ἑπτάνησος. Τί ἐπράξαμεν πρὸς τὴν Ἑπτάνησον; Ἡμεῖς καυχώμεθα, ὅτι εἴμεθα ἡ μητέρα, ὅτι εἴμεθα τὸ κέντρον τῆς Ἑλληνικῆς φυλῆς, καὶ ἔχομεν δίκαιον, Κύριοι, μὲ ὅλας τὰς ἀρνήσεις τοῦ Κ. Ἰακωβάτου, καὶ δὲν ἠξεύρω τίνος ἄλλου, ὅστις εἶπεν, ὅτι τὸ κέντρον τοῦ ἑλληνισμοῦ δὲν εἶναι ἐν Ἀθήναις, ἀλλ’ ἐν Κωνσταντινουπόλει. Τὰ κέντρα, Κύριοι, δὲν σχηματίζονται διὰ τῆς ἱστορίας, οὔτε διὰ τῆς παραδόσεως, ἀλλὰ διὰ τῶν συμβάτων. Ναὶ, εἰς πολλὰ μέρη ἐξεῤῥάγη ἡ ἐπανάστασις, ἀλλὰ ποῦ συνηθροίσθησαν οἱ ἐχθροί; ποῦ ἐξηντλήθη ὁ Ἰβραΐμης; ποῦ κατεστράφη ὁ Δράμαλης; ἐδῶ, Κύριοι, ubi Caesaribi Roma, ὅπου ὁ ἑλληνισμὸς ἐκεῖ καὶ τὸ κέντρον. Εἶναι μήτηρ ἡ Ἑλλάς; πρέπει τότε νὰ γνωρίζῃ τίνι τρόπῳ συγχωνεύονται οἱ ἄλλοι λαοὶ μετ’ αὐτῆς. Πρὶν ἔλθουν ἐδῶ οἱ Ἑπτανήσιοι, ἔπρεπε νὰ τοὺς συγχωνεύσωμεν. Ἠξεύρετε ποία εἶναι ἡ συγχώνευσις; ὑπάρχει ἓν μέγιστον ἀδίκημα διὰ τὴν Ἑπτάνησον, τὸ ὁποῖον ἔπρεπε νὰ παύσῃ ἀφ’ ἧς στιγμῆς ἑνώθη μετὰ τῆς Ἑλλάδος· αὔριον ἐκεῖνοι θὰ ἐξάξουν τὴν σταφίδα των καὶ εἶναι ὑπόχρεοι νὰ πληρώσουν 19½ τοῖς ἑκατόν, ἐν ᾧ ἡμεῖς μόνον 9 πληρόνομεν· τὸ ἔλαιον ἐπίσης· ἔπρεπεν ἀμέσως νὰ τοὺς ἐξισώσωμεν κατὰ τοὺς φόρους μὲ ἡμᾶς· θὰ εἴπητε, ὅτι λείπουν ἐκεῖ μερικοὶ ἄλλοι φόροι, ἀλλ’ οὗτοι συγκριτικῶς εἶναι μηδέν.

§239ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Διατί δὲν φέρετε τὴν πρότασιν; Τὴν ὑποστηρίζομεν ἡμεῖς.

§240ΧΡΗΣΤΙΔΗΣ. Ἀλλὰ, Κύριοι, δὲν ἔχομεν ἕνα προϋπολογισμὸν, ὅστις νὰ μᾶς τὸ συγχωρῇ· διότι δαπανῶμεν «ἐφ’ ἃ μὴ δεῖ» καὶ εἴμεθα ὀλίγον φειδωλοὶ «ἐφ’ ἃ δεῖ». Κύριοι, δὲν πρόκειται περὶ αὐτοῦ τοῦ μικροῦ διὰ τοὺς ἄλλους πράγματος, τὸ ὁποῖον εἰς τὰς ὄψεις μου εἶναι μέγιστον· ὁμιλῶ εἰς μίαν Συνέλευσιν, ἥτις ὀφείλει, καὶ θέλει, εἶμαι βέβαιος, νὰ ἀποφασίσῃ νὰ βάλῃ τὴν σφραγῖδα της εἰς ὅλα τὰ μεγάλα ἔργα πρὸς ὁδηγίαν τῶν βουλῶν, αἱ ὁποῖαι θὰ μᾶς διαδεχθοῦν κατόπιν· ὀφείλει ναὶ νὰ ὑποδείξῃ εἰς τὰς βουλὰς, αἱ ὁποῖαι ἔρχονται, ποία εἶναι ἡ ἐπιθυμία τοῦ ἔθνους. Τὸ ἔθνος ἐπιθυμεῖ νὰ γίνηται οἰκονομία εἰς τὰς δαπάνας του, καὶ νὰ ἐπαρκῇ εἰς ὅλας τὰς δαπάνας του, ὅσαι εἶναι ἐθνικαὶ, καὶ αἱ τοιαῦται δαπάναι του εἶναι μεγάλαι· Κύριοι, μὴν ἐλπίσητε ἀπὸ τὰς μελλούσας Βουλὰς, ἐὰν ὑμεῖς δὲν ἀποφασίσητε, ἐὰν δὲν ἐπιμένητε εἰς ἓν σύστημα οἰκονομίας αὐστηρᾶς. Παρατηρήσατε, Κύριοι, μόλις οἱ ὑπουργοὶ ἐπίστευσαν ὅτι ἔχουν μίαν καλὴν πλειονοψηφίαν ἐδῶ, καὶ ἤρχισαν νὰ φέρουν πιστώσεις, καὶ αὔριον θὰ ἔλθῃ μία μεγαλειτέρα πίστωσις. Ὁ Κύριος Καλλιγᾶς ἔφερε τὴν αὐτὴν πρότασιν προτήτερα, ἀλλὰ ἀφοῦ εἶδε τὴν διάθεσιν τῆς Συνελεύσεως, ἀφ’ οὗ εἶδε τί ἔπαθεν εἷς τῶν συναδέλφων του, δὲν ἐπανῆλθε. Καὶ τί νομίζετε, Κύριοι, μὲ ὅλας ἐκείνας τὰς οἰκονομίας, τὰς ὁποίας ἐπεφέραμεν εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ 1861, ποία εἶναι αὐτὴ ἡ οἰκονομία; δέκα ὀκτὼ θέσεις ἀφῃρέσαμεν, καὶ τί μᾶς προτείνουν τώρα; 39· καὶ ἡ προσθήκη τῆς Ἑπτανήσου πιστεύετε ὅτι ἀναγκάζει αὐτὴν τὴν αὔξησιν τοῦ προσωπικοῦ; Ἐγὼ δὲν τὸ φρονῶ· ἔχουν ὅλα τὰ ὑπουργεῖα τοὺς ἀναγκαίους ὑπαλλήλους· εἶναι ἡ κακὴ ἕξις· ἔχασεν ὁ πρόξενος τὸν βοηθόν του, τὸν δεύτερον Γιαταξῆν, τὸν δεύτερον κλητῆρα, καὶ ζητοῦν νὰ τοὺς ἀντικαταστήσουν. Λοιπὸν ἐπιμένω, ὅτι αὐταὶ αἱ ἀνάγκαι δὲν εἶναι κατεπείγουσαι· ἂν ὑπάρχῃ κᾀμμία ἀνάγκη, αὐτὴ εἶναι βέβαια τοῦ βοηθητικοῦ προσωπικοῦ, διότι, ἐπαναλαμβάνω, τὸ ἐπιτελεῖον εἶναι εἰς τὴν θέσιν του. Διὰ νὰ μὴ παραπονεθῇ τὸ ὑπουργεῖον, ὅτι θέλομεν νὰ ἐμποδίσωμεν τὰ μέσα τοῦ νὰ ἐπαρκέσῃ εἰς τὰς ἀνάγκας τῆς ὑπηρεσίας, προτείνω, Κύριοι, ἀντὶ νὰ ἐγκρίνωμεν τὰς θέσεις, νὰ ἐγκρίνωμεν ἓν χρηματικὸν ποσὸν, τὸ ὁποῖον νὰ μεταχειρισθῇ εἰς βοηθητικὸν προσωπικὸν, καὶ ὅταν τὸ ὑπουργεῖον φωτισθῇ περὶ τῆς ἀνάγκης τοῦ ἑνὸς ἢ τῶν δύω νέων ὑπαλλήλων, τότε ἔρχεται καὶ φέρει νομοσχέδια· δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ τὸ φέρῃ σήμερον· ἂς τὸ φέρῃ μετὰ 6 μῆνας, μετὰ ἕνα χρόνον. Καὶ, Κύριοι, διὰ νὰ δημιουργήσωμεν νέας θέσεις δὲν ἠμπορεῖ τοῦτο νὰ ᾖναι ἀντικείμενον μιᾶς πιστώσεως χρηματικῆς. Εἰς ποῖον μέρος τοῦ κόσμου δημιουργοῦν 39 θέσεις μὲ ἓν ἔγγραφον πιστώσεως; Πρέπει νὰ ἔλθῃ, Κύριοι, ὀργανικὸς νόμος, ὅστις νὰ μᾶς πείσῃ, ὅτι ὑπάρχει ἀνάγκη ἑνὸς προξένου, ἑνὸς γραμματέως, ὅτι πρέπει νὰ ἀποζημιωθῇ αὐτὸς ἢ ἐκεῖνος, καὶ μία συναρμολογία ὅλων ὁμοῦ τῶν θέσεων καὶ τῶν ἀναγκῶν ἐν γένει τῆς ὑπηρεσίας ὑποβαλλομένη εἰς τὸ σῶμα, ἠμπορεῖ νὰ πείσῃ, ἂν αὐταὶ ᾖναι ἀναγκαῖαι καὶ κατὰ πόσον· σήμερον ὅμως μὲ μίαν πίστωσιν νὰ δημιουργήσωμεν θέσεις, πράττομεν ἓν μέγα σφάλμα· μὲ πιστώσεις δὲν δημιουργοῦνται, ἐπαναλαμβάνω, θέσεις· ἀπαιτεῖται ἕνας νόμος νὰ ἐγκρίνῃ τὰς θέσεις, καὶ ἕνας ἄλλος νὰ ἐγκρίνῃ τὴν πίστωσιν. Προτείνω ἑπομένως νὰ ἐγκρίνητε μίαν πίστωσιν, οἱανδήποτε θέλει ὁ ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν, 15, 20, χιλ. τὰς ὁποίας νὰ μεταχειρισθῇ εἰς βοηθητικὸν προσωπικὸν, χωρὶς νὰ εἴπωμεν, ὅτι δημιουργοῦμεν εἴτε γραμματεῖς εἴτε κλητῆρας, καὶ μετὰ ταῦτα ἂς φέρῃ ὀργανικὸν νόμον, καὶ ἐπὶ τοῦ ὀργανικοῦ νόμου ἂς σκεφθῶμεν καὶ ἂς ἀποφασίσωμεν.

§241ΑΘ. ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Τὸ ἀντικείμενον, Κύριε Πρόεδρε, εἶναι λίαν σπουδαῖον· ἀλλ’ ἐπειδὴ παρῆλθεν ἡ ὥρα πλέον, νὰ ἀναβληθῇ.

§242ΠΟΛΛΟΙ. Ἄς ὁμιλήσῃ καὶ ὁ Ὑπουργός.

§243Θ. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Ὑπουργ. Ἐξωτερ.). Θὰ ὑποθέσητε ἴσως οἱ πλεῖστοι, ὅτι προτίθεμαι νὰ ὁμιλήσω καὶ νὰ μεταχειρισθῶ ἐπιχειρήματα, διὰ νὰ ἀναιρέσω τὸ συμπέρασμα τοῦ Κ. Χρηστίδου· ἐὰν τοιαύτην τινὰ ὑπόθεσιν ἐκάμετε, σᾶς βεβαιῶ ὅτι ἡ ὑπόθεσις αὕτη δὲν εἶναι ἀληθής. Διαφέρω βεβαίως κατὰ τὰ ἐπιχειρήματα, τὰ ὁποῖα μετεχειρίσθη ὁ Κ. Χρηστίδης, διαφέρω μαζί του, ἀλλὰ ὡς πρὸς τὸ συμπέρασμά του δὲν ἔχω καμμίαν δυσκολίαν νὰ τὸ παραδεχθῶ. Ὁ Κ. Χρηστίδης εἶχεν ἰδίως ἀνάγκην νὰ σᾶς ἐξηγήσῃ δύο τινά· ά) τὴν ἀνάγκην τὴν ἀναπόφευκτον τοῦ νὰ τεθῇ εἷς φραγμὸς ἀνυπέρβλητος, ὅστις νὰ ἐμποδίσῃ πᾶσαν μετάθεσιν πιστώσεως ἀπὸ ἄρθρου εἰς ἄρθρον. Ἐὰν ἀνέγνωσε τὸ ἔργον ἐκεῖνο τῆς ἐπιτροπῆς τοῦ προϋπολογισμοῦ, ὑποθέτω πῶς νὰ ᾖναι ἔργον του, ἐὰν ἀνέγνωσεν ἀκόμη τοιαύτας ἐκθέσεις, καὶ σᾶς παρέστητε ποῖος κίνδυνος ἀπειλεῖ τὰ κοινὰ συμφέροντα, ἐγὼ δὲν διαφωνῶ μαζί του, καὶ ἀπορῶ διατὶ σᾶς ἔκαμε τὴν παρατήρησιν ταύτην, ἐνῷ δὲν ἐπρόκειτο περὶ τούτου. Ὁ Κ. Χρηστίδης σᾶς εἶπε καὶ ἄλλο τι, ὅτι περιορισθῆτε πάντοτε εἰς τὸν προϋπολογισμὸν, τὸν ὁποῖον ἐψηφίσατε· μὴ ψηφίζετε πιστώσεις. Δὲν ἔρχομαι νὰ ἐξετάσω τὸν Κ. Χρηστίδην· ὁ Κ. Χρηστίδης ὑπῆρξεν ὑπουργὸς εἰς διαφόρους περιστάσεις· ἀλλ’ εἰς ἓν παρελθὸν, κατὰ τὸ ὁποῖον διετέλεσε πολλάκις ὑπουργὸς, ἐγὼ δὲν γνωρίζω τίποτε, διότι οὔτε ὑπουργὸς, ἤμην, οὔτε μέλος τοῦ κοινοβουλίου· εἰς τὴν τελευταίαν περίοδον ὅμως, καθ’ ἣν εἶχον τὴν τιμὴν νὰ γείνω ὑπουργὸς μὲ τὸν Κ. Χρηστίδην, σᾶς βεβαιῶ, ὅτι δὲν ἔφερε κἀμμίαν πίστωσιν, ἐξ ἐναντίας δὲ ἐνίσχυσε νὰ μὴ παραβαίνωνται τὰ ἀνυπέρβλητα ὅρια τοῦ προϋπολογισμοῦ, τὰ ὁποῖα ἐχαράξατε. Ὑποθέτω, Κύριοι, πῶς δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ σᾶς ὁμιλήσω περὶ τοῦ κέντρου τοῦ Ἑλληνισμοῦ, περὶ τῆς Ἑλληνικῆς ἐπαναστάσεως, ἀπέναντι τοῦ Κ. Χρηστίδου, ἀνδρὸς, ὅστις συνέπραξε, δὲν ἠξεύρω ἂν διαφωνῇ μὲ τὸν Κ. Τρικούπην· ἴσως δὲν θὰ ἦτο ἀντικείμενον τῆς συζητήσεως ἡμῶν σήμερον. Ὁ Κ. Χρηστίδης σᾶς εἶπεν, ὅτι δὲν ἔχει πεποίθησιν, ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ προστεθῶσι θέσεις τινὲς εἰς τὴν προξενικὴν ὑπηρεσίαν, διότι νομίζει, ὅτι δύναται νὰ θεραπεύσῃ τὰς ἀνάγκας της διὰ τοῦ ὑπάρχοντος προσωπικοῦ· διότι κατὰ τὸ 40 ἢ 41 ἦτο πρέσβυς ἐν Κωνσταντινουπόλει, καὶ τὸ προσωπικὸν, τὸ ὁποῖον ὑπῆρχεν, ἐπήρκει εἰς τὰς ἀνάγκας τῆς ὑπηρεσίας. Λυποῦμαι, ὅτι δὲν ἠμπορῶ νὰ συμφωνήσω μὲ τὸν Κύρ. Χρηστίδην, καὶ διότι εὑρίσκομαι εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ παρατηρήσω; ὅτι συμβαίνει πολλάκις εἰς τὰς σκέψεις τοῦ ἀνδρὸς νὰ στέκηται τοσοῦτον προσκολλημένος εἰς ἓν σημεῖον καὶ νὰ μὴ θέλῃ νὰ ἀπομακρυνθῇ διὰ νὰ ἐννοήσῃ τὰς μεταβολὰς, τὰς ὁποίας ὁ χρόνος καὶ ἡ ἀνάπτυξις τῶν πραγμάτων ἐπάγει μὲ τὴν ἀνάπτυξιν τοῦ χρόνου· δὲν ἠξεύρω ὅμως ἂν καὶ σεῖς συμφωνῆτε μὲ τὸν Κ. Χρηστίδην. Ἐγὼ βεβαίως δὲν εἶδον τὴν Κωνσταντινούπολιν, καὶ δὲν γνωρίζω τὴν κατάστασιν τῶν πραγμάτων· πολλοὶ ὅμως ἐξ ὑμῶν τὴν εἴδετε καὶ ἴσως ἔχετε πληρεστέρας γνώσεις παρ’ ἐμὲ, ἀλλὰ νομίζω, ἐξ ὧν ἔχω πληροφοριῶν, ὅτι οὐδὲ ἡ ναυτιλία ἡ Ἑλληνικὴ, οὐδὲ τὰ ἐμπορικὰ συμφέροντα τῆς Ἑλλάδος ἐσταμάτησαν εἰς τὰ 1840 καὶ 41. Ὑπῆρχε βεβαίως, Κύριοι, μία ἐποχὴ καθ’ ἣν ἡ ἀπόφασις ἑνὸς προξένου, ὅστις δὲν ἐγνώριζεν οὐδὲ τὸ ἄλφα τῆς Νομικῆς ἐπιστήμης, ἐπέβαλλε δικαστικὰς ἀποφάσεις καὶ ἐδαπανῶντο 150 τάλληρα. Τὴν ἐποχὴν ταύτην ἐπιθυμῶ νὰ μὴ τὴν ἐπαναφέρωμεν. Καὶ ἴσως, Κύριοι, ἐὰν αἱ ἀνυπέρβλητοι ἀνάγκαι τοῦ δημοσίου δὲν μοὶ ἦταν πάντοτε παροῦσαι, ἴσως ἤθελον θεωρήσει ὡς ἀναγκαίαν τὴν ἐπέκτασιν τοῦ μέτρου ἐκείνου, τὸ ὁποῖον μία ἄλλη ἐποχὴ μεταγενεστέρα τοῦ 41 ἔλαβε διὰ τὰ Προξενικὰ ἐν γένει ἐν Κωνσταντινουπόλει. Ἀλλ’ ὁ Κ. Χρηστίδης ἀμφιβάλλει, ἐὰν αἱ ἀνάγκαι αὗται ᾖναι πραγματικαὶ, ἐὰν πρέπῃ νὰ προστεθῶσιν αὐταὶ αἱ θέσεις, καὶ σᾶς προτείνει νὰ δώσητε εἰς τὴν ἐξουσίαν ἓν ποσὸν χρηματικὸν κατ’ ἀποκοπὴν, καὶ νὰ φροντίσῃ αὕτη περὶ τῆς θεραπείας τῶν ἀναγκῶν τούτων· τὸ μέτρον αὐτὸ τῇ ἀληθείᾳ εἶχε προτείνει καὶ ὁ προκάτοχός μου Κύριος Καλλιγᾶς· ἐγὼ δὲ ὅταν εἰσήγαγον τὴν πίστωσιν μετέβαλλον τὴν πρότασιν τοῦ Κ. Καλλιγᾶ, διότι ἐθεώρησα, ὅτι δὲν ἔπρεπε νὰ προβάλλω μίαν τόσον μεγάλην ἐμπιστοσύνην ἐκ μέρους τοῦ νομοθετικοῦ σώματος, τὴν ὁποίαν σᾶς βεβαιῶ, ὅτι οἱ ὅμοιοί μου δὲν ἠδύναντο νὰ φέρωσι, διότι ἀπέναντι τῆς ἐμπιστοσύνης αὐτῆς τῆς μεγάλης ἤθελεν ὑπάρχει ἡ εὐθύνη ἡ ἐδική μου, καὶ δὲν ἐνόμισα τοὺς ὤμους μου ἱκανούς. Ἀλλ’ ἐὰν ἡ Συνέλευσις θέλῃ νὰ μὲ τιμήσῃ, δέχομαι τὸ ποσὸν κατ’ ἀποκοπήν. Ὁ Κ. Χρηστίδης ὡμίλησε καὶ περὶ τῆς ἀρχῆς· ἠθέλησε νὰ εἰσδύσῃ εἰς λεπτομερείας τινὰς τοῦ ὑποβαλλομένου νομοσχεδίου, ἰδίως ἐνεθυμήθη μίαν μεταβολὴν, ἥτις γίνεται ἑνὸς Προξενείου. Ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ Κράτους, ὅστις πρέπει πάντοτε νὰ ᾖναι, καὶ συμφωνῶ πληρέστατα καὶ μὲ τὸν Κ. Χρηστίδην καὶ μὲ πάντας τοὺς ἄλλους, οἱ ὁποῖοι ἔχουσι τὴν αὐτὴν γνώμην, ὅστις πρέπει νὰ ᾖναι ἀπάνθισμα τῶν ἄλλων νόμων, δύναται νὰ παράσχῃ εἰς τὴν νομοτελεστικὴν ἐξουσίαν ὅλα, ὅσα ἡ ἀκριβὴς ἐκτέλεσις τῶν νόμων ἐπιτρέπει. Ὑπάρχει νόμος ἐν τῇ Πολιτείᾳ, καθ’ ὃν ἐν Γαλαζίῳ συνιστᾶται Προξενεῖον, συγκείμενον ἀπὸ τὸν Πρόξενον, τὸν Γραμματέα καὶ ἄλλο τι προσωπικόν. Ὁ προϋπολογισμὸς εἶπεν, ὅτι δὲν ἐννοῶ νὰ διατηρήσω Προξενεῖον, ἀλλὰ νὰ γίνῃ ὑποπροξενεῖον, τὸ ὁποῖον νὰ μὴν ἔχῃ κανένα ἄλλον ὑπάλληλον. Διὰ τῆς πιστώσεως (ἐπειδὴ ἥψατο ὁ Κ. Χρηστίδης τῆς λεπτομερείας ταύτης, διὰ τοῦτο λέγω τοῦτο) ἐπροτάθη νὰ παραχωρηθῶσιν ὅλα τὰ μέσα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἀπαιτοῦνται διὰ νὰ ἐκπληρωθῇ ὁ νόμος, δι’ οὗ δὲν νομοθετεῖται ἡ σύστασις Προξενείου ἐν Γαλαζίῳ, διὰ νὰ ἐκτελεσθῇ ὁ νόμος, ὅστις ἐξεδόθη ὑπὸ τῆς Προσωρινῆς Κυβερνήσεως· ἀλλ’ εἶναι ἀνάγκη νὰ μείνῃ Προξενεῖον τοῦ Γαλαζίου ἢ νὰ καταργηθῇ διὰ νὰ ἔχωμεν περισσοτέραν οἰκονομίαν; Σεῖς τὸ γνωρίζετε· ὅτι μόνον ἠμπορῶ νὰ σᾶς βεβαιώσω ἐκ τοῦ ὀλίγου χρόνου, καθ’ ὃν διέβην ἀπὸ τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν, εἶναι, ὅτι ἐν Γαλαζίῳ ὑπάρχουσι καὶ συζητοῦνται ἑκάστοτε σπουδαιότατα ἐμπορικὰ συμφέροντα τῆς Ἑλλάδος καὶ σπουδαιότατα συμφέροντα τοῦ ἑλληνισμοῦ, ὅτι ἐν Γαλαζίῳ πολλάκις ἐγένοντο ἐνέργειαι καὶ ἐργασίαι, αἱ ὁποῖαι ὑπερβαίνουν ἴσως καὶ τὸ μέτρον τῆς ζημίας, τὸ ὁποῖον ἐπάγει ἡ ἀποτυχία ἐμπορικῶν συμφερόντων. Ἑπομένως ἀπόκειται εἰς τὴν Συνέλευσιν, ἂν θέλῃ, νὰ παραδεχθῇ τὴν πρότασιν τοῦ Κ. Χρηστίδου, τὴν ὁποίαν δὲν ἔχω καμμίαν δυσκολίαν νὰ δεχθῶ ἢ τὴν ἐδικήν μου.

§244ΒΑΣΣΟΣ. Συνεπὴς, Κύριοι, εἰς ὅ,τι ὑπεστήριξα ἄλλοτε ἐνώπιον τῆς Συνελεύσεως, ὁπόταν ἐσυζητεῖτο ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ Κράτους, ἔρχομαι καὶ πάλιν νὰ λαλήσω ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ θέματος, εἰς τὴν αὐτὴν στηριζόμενος βάσιν. Εἶπον, Κύριοι, τότε, ὅτι πᾶσα δαπάνη, τὴν ὁποίαν τὸ κράτος κάμνει δι’ ὁποιανδήποτε ὑπηρεσίαν ἐκτὸς τῆς ἀναγκαιότητος τῆς δαπάνης ταύτης, τὴν ὁποίαν ὀφείλει νὰ ἐξετάζῃ, καὶ τὰ ἀποτελέσματα, ἅτινα φέρει ἡ δαπάνη αὕτη, λέγω, προσέτι, ὅτι ὀφείλει νὰ ἐξετάζῃ, ἐὰν ὁ σκοπὸς τῆς δαπάνης ταύτης ἀνταποκρίνηται εἰς τὰς θυσίας τῆς πολιτείας. Εἶπον ἀκόμη, Κύριοι, ὅτι καθόσον ἀφορᾷ τὸ ζήτημα τοῦ προξενικοῦ κλάδου, τὰς δαπάνας, αἵτινες γίνονται δι’ αὐτὸν, εἶπον, ὅτι ἡ Ἑλλὰς δὲν πρέπει νὰ δυσκολευθῇ, καὶ τὰ μέτρα αὐτὰ ἐὰν ᾖναι ἀνάγκη νὰ πολλαπλασιάσῃ διὰ νὰ ἐξοδεύσῃ πρὸς διατήρησιν καὶ πρὸς βελτίωσιν τοῦ προξενικοῦ κλάδου· καὶ τοῦτο, Κύριοι, διότι γνωρίζω καὶ συναισθάνομαι ὅτι ἡ Ἑλλὰς ἔχει μεγάλα συμφέροντα, ὅτι ἡ Ἑλλὰς ἔχει ἐντολὴν τῆς ὁποίας, κατ’ ἐμὲ κριτὴν, ἡ πραγματοποίησις εἶναι ἡ βελτίωσις τοῦ προξενικοῦ κλάδου· μέχρις οὗ δὲν βλέπω πραγματοποιούμενον τὸν σκοπὸν τοῦτον, δὲν δύναμαι παρὰ νὰ ἦμαι φειδωλὸς, παρὰ νὰ καταψηφίζω ἐναντίον τῶν πιστώσεων. Εἶπα καὶ τότε, καὶ ἐπαναλαμβάνω, ὅτι προξενικὸν κλάδον δὲν ἔχομεν. Ὁ προξενικὸς κλάδος δὲν ἀνταποκρίνεται εἰς τὴν ἀποστολήν του· τὸ κράτος δαπανᾷ δι’ αὐτὸν, χωρὶς νὰ ἐκπληροῖ τὴν ἐντολήν του. Ἴσως τυπικαί τινες διατάξεις τηροῦνται, ἴσως αἱ ὑποθέσεις αἱ μεταξὺ τῶν ὑπηκόων Ἑλλήνων κατά τι προστατεύονται, ἀλλὰ κατ’ ἐμὲ δὲν εἶναι αὐτὴ ἡ ἐντολὴ, δὲν δαπανᾷ τὸ κράτος δι’ αὐτὸ καὶ μόνον. Εἶπον καὶ ἐπαναλαμβάνω, ὅτι πρὸ πάντων ἐν τῇ Ἀνατολῇ, ἐννοεῖται Κύριοι, ὅτι κάθε καλὸν δύναται νὰ ἔχῃ καὶ τὰς ἐξαιρέσεις του, ὅτι ὅσους Προξένους ἔχετε εἰς τὴν Ἀνατολὴν, τόσους τυράννους ἔχετε εἰς τὴν ἐμπορίαν καὶ τὴν ναυτιλίαν, ἀντὶ νὰ προστατεύωσι τὸ ἐμπόριον καὶ τὴν ναυτιλίαν, προσπαθοῦν νὰ θησαυρίζουν· ἄνθρωποι ἐμπορευόμενοι καὶ ναυτιλλόμενοι ὑπέστησαν καὶ ὑφίστανται καθ’ ἑκάστην τὰς σκληρὰς συνεπείας τοιαύτης καταστάσεως. Ἀλλὰ, Κύριοι, τοῦτο ἴσως δὲν εἶναι μέγα κακόν, μολονότι εἶναι μέγα διὰ τοὺς πάσχοντας· ποία εἶναι ἡ διαγωγὴ τῶν ἀνθρώπων τούτων εἰς τὴν Ἀνατολὴν ὡς πρὸς τὰ συμφέροντα τῆς Ἑλλάδος; καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὰ συμφέροντα τοῦ Ἑλληνισμοῦ εἰς τὴν Ἀνατολὴν, κατὰ πόσον προστατεύονται ἀπὸ τὸν κλάδον τοῦτον τῆς πολιτείας, εἶναι ἀδιαφιλονείκητον, διότι ἐάν τις θελήσῃ νὰ τὸ διαφιλονεικήσῃ δυνάμεθα ν’ ἀντιτάξωμεν γεγονότα καὶ πράγματα. Οἱ πρόξενοι, Κύριοι, εἰς τὴν Ἀνατολὴν, εἰς τὴν δούλην Ἑλλάδα, τί νομίζετε, ὅτι πράττουσι; Νομίζετε, ὅτι προστατεύουν τὸν Ἑλληνισμόν; Ὅτι τὸ στοιχεῖον ἐκεῖνο, εἰς τὸ ὁποῖον στηρίζεται ἡ τύχη τῆς Ἑλλάδος, νομίζετε, ὅτι προστατεύεται κατά τι ἐκ μέρους τοῦ κλάδου τούτου; οὐδαμῶς. Ἐξεναντίας ὁσάκις τὰ συμφέροντα αὐτῶν συνταυτίζονται μὲ τοὺς κατακτητὰς τοῦ τόπου ἐκείνου, εἶναι ἕτοιμοι νὰ ὑποκύψουν διὰ τὰ συμφέροντά των. Ἀπόδειξις εἶναι ἡ πρόοδος τῆς προπαγάνδας εἰς τὴν ἀνατολήν.

§245ΜΠΕΝΑΚΗΣ. Περὶ πιστώσεως ὁμιλοῦμεν τώρα;

§246ΒΑΣΣΟΣ. Πρὸ ὀλίγων χρόνων, Κύριοι, δὲν ἠδύνατο οὔτε ἡ προπαγάνδα, οὔτε ὁ πανσλαυϊσμὸς νὰ ἔχῃ στοιχεῖα, νὰ ἔχῃ τὴν παραμικρὰν ἐπιῤῥοὴν ἐν τῇ Ἀνατολῇ, καὶ σήμερον μὲ λύπην μου δύναμαι νὰ σᾶς βεβαιώσω, ὅτι μέχρι τῆς Θεσσαλίας ἔφθασε καὶ ἡ προπαγάνδα καὶ ὁ πανσλαυϊσμός. Ἀλλὰ, Κύριοι, τί νομίζετε, ὅτι θέλω νὰ εἴπω; Θέλω ν’ ἀποκρούσω ἢ ν’ ἀντιταχθῶ κατὰ τῆς πιστώσεως τῆς ζητουμένης ἀπὸ τὸν ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν; τὸ κάμνω ἀπὸ πνεῦμα ἀντιπολιτεύσεως; ὄχι· διότι νομίζω, καὶ ἔχω πλήρη πεποίθησιν, ὅτι οὐδέποτε Ἕλλην, ὁσάκις πρόκειται περὶ τοιούτων μεγάλων συμφερόντων δὲν δύναται νὰ καταβῇ εἰς τὰ ζητήματα τῆς ἀντιπολιτεύσεως, εἰς τὰ ζητήματα τὰ τόσον μικρὰ, ἀπέναντι τῶν γενικῶν συμφερόντων. Δικαιοῦμαι λοιπὸν νὰ ἐλπίσω καὶ ἐγὼ ἀπὸ σᾶς νὰ ἔχητε τοιαύτην γνώμην περὶ ἐμοῦ.

§247ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§248ΒΑΣΣΟΣ. Διὰ τοῦτο, Κύριοι, χωρὶς νὰ ἐκφέρω γνώμην, χωρὶς ν’ ἀποκρούσω τὴν πίστωσιν τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν, θὰ παρακαλέσω τὴν Συνέλευσιν νὰ συστήσῃ εἰς τὴν Κυβέρνησιν τὴν ἀναδιοργάνωσιν τοῦ προξενικοῦ κλάδου, νὰ τὴν συστήσῃ σπουδαίως διὰ νὰ μὴ προδίδωνται τὰ συμφέροντα τῆς Ἑλλάδος τὰ μεγαλείτερα διὰ τοῦ προξενικοῦ κλάδου.

§249ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§250ΒΑΣΣΟΣ. Τοῦτο μόνον παρακαλῶ τὴν Συνέλευσιν, καὶ θὰ κάμω πρότασιν εἰδικὴν ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ ἀντικειμένου, διὰ νὰ δυνηθῇ νὰ ἐπέλθῃ ἓν ἀποτέλεσμα εἰς τὴν κακὴν ταύτην κατάστασιν.

§251ΠΟΛΛΟΙ. Πολὺ καλὰ, ἐφωτίσθημεν. Ἐνταῦθα ἀναχωροῦν πολλοὶ ἐκ τῆς ἀριστερᾶς πτέρυγος.

§252ΤΙΝΕΣ. Δὲν εἴμεθα πλήρεις.

§253ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀφοῦ γίνεται ἀντίῤῥησις, ἐὰν θὰ γίνῃ ψηφοφορία περὶ τοῦ ἂν ἐφωτίσθημεν ἢ ὄχι, θὰ γίνῃ δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως.

§254ΣΑΡΙΠΟΛΟΣ. Ἂς καθήσουν· φωνάζουν, ὅτι δὲν εἴμεθα πλήρεις καὶ ἀναχωροῦν.

§255ΤΙΝΕΣ (ἀριστερόθεν). Δὲν εἴμεθα πλήρεις.

§256ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μὰ δὲν ἠμπορῶ νὰ διαλύσω τὴν συνεδρίασιν· τὸ μόνον, τὸ ὁποῖον ἔχετε τὸ δικαίωμα νὰ κάμητε, εἶναι νὰ ζητήσητε ψηφοφορίαν δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως. Οἱ παραδεχόμενοι, ὅτι ἐφωτίσθησαν λέγουν ναὶ (θόρυβος).

§257ΔΡΟΣΟΣ. Κύριοι, ἔχω νὰ φέρω σπουδαίας παρατηρήσεις ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου, διότι εἰς αὐτὸ ὑπάρχουν λάθη πραγματικά· ἑπομένως σᾶς παρακαλῶ νὰ μὴ ἀποφανθῆτε, ὅτι ἐφωτίσθητε.

§258ΠΟΛΛΟΙ. Ἂς ἐξακολουθήσῃ.

§259ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁρίστε.

§260ΣΟΥΪΔΑΣ. Μὰ, Κύριε Πρόεδρε, ἐνθυμηθῆτε, ὅτι σᾶς ἔχω καὶ ἐγὼ ζητήσει τὸν λόγον.

§261ΠΟΛΛΟΙ. Ἀφήσατε νὰ κάμῃ μερικὰς παρατηρήσεις ὁ Κ. Δρόσος.

§262ΔΡΟΣΟΣ. Κύριοι, τὸ προκείμενον νομοσχέδιον εἰσήχθη ἀπὸ πρόσωπον ἀναρμόδιον, ἀπὸ πρόσωπον, τὸ ὁποῖον δὲν ἔχει δικαίωμα νὰ εἰσάγῃ τοιαῦτα νομοσχέδια, ἀπὸ τὸν πληρεξούσιον ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν.

§263ΚΟΚΚΙΝΟΣ. Κ. Πρόεδρε, τὸν λόγον.

§264ΔΡΟΣΟΣ. Ἐνῷ ἔπρεπε νὰ εἰσαχθῇ ἀπὸ τὸν πληρεξούσιον ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, ὡς εἰσήχθη καὶ τὸ ἕτερον νομοσχέδιον περὶ πιστώσεως, διὰ τὴν διατήρησιν τοῦ Ἀτμοδρόμωνος. Ὁ νόμος περὶ δημοσίου λογιστικοῦ ἐν τοῖς ἄρθροις 5 καὶ 7 ὁρίζει ῥητῶς, ὅτι ὁ προϋπολογισμὸς καὶ τὰ νομοσχέδια περὶ πιστώσεων εἰσάγονται ἀπὸ τὸν ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν· καὶ ὁ ὁρισμὸς αὐτὸς δὲν εἶναι μήτε περιττὸς, μήτε ἄσκοπος, ἀπ’ ἐναντίας εἶναι ὠφέλιμος καὶ ἀναγκαῖος, διότι παρέχει ἐγγυήσεις τάξεως, ἀκριβείας, ἐλέγχου. Δὲν δύναται λοιπὸν νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν καὶ νὰ συζητηθῇ τὸ οὕτω παρανόμως εἰσαχθὲν νομοσχέδιον, καθὼς δὲν δύναται νὰ ληφθῇ καὶ νὰ συζητηθῇ πρότασις πληρεξουσίου, ἀφορῶσα αὔξησιν ἐξόδων· διότι ὁ πληρεξούσιος δὲν ἔχει δικαίωμα νὰ κάμνῃ τοιαύτας προτάσεις. Διὰ νὰ ληφθῇ λοιπὸν ὑπ’ ὄψιν καὶ νὰ συζητηθῇ, πρέπει νὰ εἰσαχθῇ παρὰ τοῦ ἁρμοδίου ὑπουργοῦ. Ὁ ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν πιστεύω δὲν ἔχει ἐναντίαν γνώμην, ἀλλὰ διέφυγε τὴν ὀξυδέρκειάν του τὸ παράτυπον καὶ παράνομον τῆς εἰσαγωγῆς τοῦ νομοσχεδίου τούτου. Ἐὰν ὁ ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν παραδέχηται, τότε ἠμποροῦμεν νὰ προβῶμεν εἰς τὴν συζήτησιν.

§265ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Ὑπουρ. Ἐξωτερικῶν). Τὸ νομοσχέδιον εἰσήχθη ἐν γνώσει τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, καὶ ἀπορῶ, μάλιστα τόσον πεπεισμένος εἶμαι, ὥστε νομίζω, ὅτι εἰς τὸ χειρόγραφον θὰ ᾖναι καὶ ἡ ὑπογραφὴ τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, καὶ ἴσως παρελείφθη εἰς τὴν τύπωσιν.

§266ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Φέρετε τὸ πρωτότυπον (πρὸς τοὺς ὑπαλλήλους).

§267ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουρ. Οἰκονομικῶν). Τὸ υἱοθετῶ.

§268ΔΡΟΣΟΣ. Τότε λοιπὸν ἡ ἔνστασις αὕτη αἴρεται. — Τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ ἀνατρέπει ἐκ βάθρων τὰς οἰκονομίας, τὰς ὁποίας ἡ ἐπιτροπὴ τοῦ προϋπολογισμοῦ ἐπρότεινε καὶ ἐσύστησε καὶ ἡ Συνέλευσις ἐν πνεύματι οἰκονομίας παρεδέχθη. Ἐὰν αἱ οἰκονομίαι αὗται, ἐὰν ἡ αὔξησις τῆς ὑπηρεσίας τῶν προξενείων ἐκ τῆς ἑνώσεως τῆς Ἑπτανήσου κατέστησαν ἀνεπαρκὲς τὸ προσωπικὸν τῆς ἐν Κωνσταντινουπόλει πρεσβείας, τοῦ γραφείου τῆς διερμηνείας, τοῦ Ἐμπορικοῦ γραφείου καὶ τῶν ἄλλων ἐν Τουρκίᾳ προξενείων καὶ ὑποπροξενείων, καὶ ἐκ τούτου κινδυνεύουν τὰ συμφέροντα τῶν ἐν τῇ ἀλλοδαπῇ Ἑλλήνων, ἡ Συνέλευσις ὀφείλει νὰ μὴ ἀφήσῃ εἰς παραλυσίαν αὐτὰς τὰς ἀρχὰς, καὶ ἐκτεθειμένα τὰ συμφέροντα τῶν Ἑλλήνων, ἀλλ’ ἀφ’ ἑτέρου ἐπιτρέπουσα αὔξησιν ἐξόδων, πρέπει νὰ ἔχῃ ὑπ’ ὄψιν πάντοτε, ὅτι ἡ οἰκονομική μας κατάστασις ἀπαιτεῖ οἰκονομίαν αὐστηρὰν, αὐστηροτάτην. Τὸ νομοσχέδιον προβαίνει τολμηρότερον, δημιουργεῖ νέας θέσεις, αἱ ὁποῖαι δὲν συμπεριλαμβάνονται οὔτε εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τὸν παρουσιασθέντα ἀπὸ τὸν Ὑπουργὸν, οὔτε εἰς τοὺς ὀργανικοὺς νόμους. Αἱ θέσεις αὗται εἶναι αἱ ἑξῆς, ἡ θέσις ἑνὸς ἀκολούθου εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν· ὁ νόμος τοῦ 58 ἔχει τέσσαρας ἀκολούθους, ἐνταῦθα προστίθεται πέμπτος· εἰς τὸ Γραφεῖον τῆς διερμηνείας ἑνὸς Διερμηνέως, ἑνὸς Γιασαξῆ, κλητήρων, καὶ καθεξῆς ἄλλας εἰς ἄλλα μέρη, τὰς ὁποίας παραλείπω διὰ νὰ μὴν ἀπασχολῶ τὴν Συνέλευσιν. Πάντες ἀναγνωρίζομεν καὶ ὁμολογοῦμεν, ὅτι ὁ προϋπολογισμὸς δὲν εἶναι ὀργανικὸς νόμος, εἶναι ἀπόῤῥοια τῶν ὀργανικῶν νόμων, ὅτι εἶναι ἄτοπον διὰ τοῦ προϋπολογισμοῦ νὰ δημιουργῶνται νέαι θέσεις, νὰ διοργανίζηται ἡ ὑπηρεσία· καὶ ἂν δὲν ᾖναι ὀρθὸν, δὲν εἶναι πρέπον τοῦτο, κατὰ μείζονα λόγον δὲν πρέπει νὰ πράττωνται ταῦτα διὰ τῶν πιστώσεων. Τὰ τοιαῦτα φέρουν εἰς μεγίστην ἀνωμαλίαν καὶ εἰς ἄκραν ἀταξίαν. Ὑπάρχουν πραγματικαὶ, ἀπολύτως κατεπείγουσαι ἀνάγκαι νὰ αὐξηθῇ τὸ προσωπικὸν τῶν ἀρχῶν, περὶ ὧν ὁ λόγος; Εἶναι γνωστὴ ἡ ἔκτασις τῆς ἀνάγκης αὐτῆς; Ἂς παρουσιάσουν ὀργανικὸν νόμον, διὰ νὰ αὐξηθῶσιν αἱ θέσεις, νὰ χορηγηθῶσι τὰ ἀναγκαῖα ὄργανα εἰς τὴν ὑπηρεσίαν· δὲν εἶναι ἀκριβῶς γνωστὴ ἡ ἀνάγκη, καὶ ἡ ἔκτασις αὐτῆς; καὶ δὲν εἶναι, διότι τὸ ὁμολογεῖ ὁ ἴδιος Ὑπουργός. Τότε ἂς ὑπολογίσωσιν, ἀλλ’ ἂς ὑπολογίσωσι μετὰ φειδοῦς, ποία δαπάνη ἀπαιτεῖται διὰ νὰ θεραπευθῇ ἡ ἀνάγκη διὰ τῆς προσλήψεως ἐκτάκτου βοηθητικοῦ προσωπικοῦ, καὶ ἂς συζητηθῇ ἔκτακτος πίστωσις, συμφώνως μὲ τὸν νόμον, καθὼς ἐζήτησε καὶ ὁ προκάτοχος Ὑπουρ. Κ. Καλλιγᾶς. Κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον καὶ ἡ ἀνάγκη θεραπεύεται, καὶ καιρὸς δίδεται εἰς μελέτην καὶ ἐξακρίβωσιν τῆς πραγματικῆς ἀνάγκης. Ἀλλὰ, Κύριοι, εἶναι ἀπολύτου, εἶναι κατεπειγούσης ἀνάγκης ὁ προβιβασμὸς Ὑποπροξενείου εἰς Προξενεῖον, ἡ νομοθέτησις ἀκολούθων εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν ἐξωτερικῶν, εἰς τὴν διερμηνείαν, καὶ ἄλλαι θέσεις ἀλλαχοῦ; Ἐὰν τοιαύτας προτάσεις ἀρχίσωμεν νὰ δεχώμεθα εὐκόλως καὶ ἀνεξετάστως, ἠξεύρετε ποῦ θέλομεν φθάσει διὰ τῶν πιστώσεων; καὶ ἡ πίστωσις ἡ προκειμένη εἶναι μικρὰ, ἀλλὰ καθὼς πληροφοροῦμαι, θὰ ἔλθωσι μετ’ ὀλίγον πιστώσεις μεγάλαι, ἑκατομμυριοῦχοι. Διὰ τῶν πιστώσεων, τοῦ ὀλεθρίου αὐτοῦ συστήματος, θέλομεν καταστρέψει πᾶσαν οἰκονομίαν ἐπιτευχθεῖσαν κατὰ τὸ παρελθὸν καὶ κατὰ τὸ ἐνεστὼς ἔτος, θέλομεν αὐξήσει τὰ ἔξοδα εἰς ποσὸν, τὸ ὁποῖον τὰ ἔσοδα δὲν θὰ φθάσουν, καὶ τότε θὰ ἔχωμεν ἀνάγκην νέων πόρων ἢ νέου δανείου, διὰ νὰ καλύψωμεν τὸ ἔλλειμμα.

§269ΤΙΝΕΣ. Ἐφωτίσθημεν.

§270ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μὰ δὲν ἠμπορεῖτε νὰ διακόψητε τὸν λόγον.

§271ΔΡΟΣΟΣ. Εἰς τὸν πίνακα τὸν προσηρτημένον εἰς τὸ νομοσχέδιον ὑπάρχουν ποσὰ ἀνήκοντα εἰς τὸν πρώην ἐν Κερκύρᾳ γενικὸν πρόξενον, εἰς τὸν γραμματέα αὐτοῦ, εἰς τὸν πρώην ἐν Ζακύνθῳ ὑποπρόξενον, δι’ ὅσον καιρὸν ἔμεινεν εἰς τὴν θέσιν ταύτην, πλέον τοῦ ὑπολογισθέντος ἐν τῷ προϋπολογισμῷ, δὲν ἠξεύρω μόνον, ἐὰν ὁ γραμματεὺς τοῦ προξενείου ἔμενε μέχρι τῆς 15 Αὐγούστου.

§272ΧΡΗΣΤΙΔΗΣ. Αὐτὰ εἶναι τῆς ὑπηρεσίας.

§273ΔΡΟΣΟΣ. Τὰ ποσὰ αὐτὰ εἶναι ἀναμφισβήτητα, ἀλλ’ ὁ ὑπουργὸς ἐλησμόνησε νὰ ἀφαιρέσῃ τὴν ἐλάττωσιν τῶν μισθῶν· διὰ τῆς ἐλαττώσεως αὐτῆς τὸ ποσὸν περιορίζεται ἀπὸ 3125 εἰς 2840 δραχ.

§274ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (ὑπουργός). Ὁλόκληρον τὴν πίστωσιν τοῦ προξένου τῆς Κερκύρας, δὲν ἦτο δυνατὸν ὁ ταμίας νὰ πληρώσῃ, χωρὶς νὰ ἐφαρμόσῃ τὴν κράτησιν.

§275ΔΡΟΣΟΣ. Διὰ τὸ ποσὸν αὐτὸ πρέπει νὰ δοθῇ ἀναπληρωματικὴ πίστωσις, διὰ δὲ τὰς ἄλλας ἀνάγκας τὰς ἐκτάκτους, πρέπει νὰ δοθῇ ἔκτακτος πίστωσις, συμφώνως μὲ τὸ 8 ἄρθρον τοῦ νόμου περὶ δημοσίου λογιστικοῦ.

§276ΧΡΗΣΤΙΔΗΣ. Τὸ 18.

§277ΔΡΟΣΟΣ. Ἡ πίστωσις αὕτη ὅμως πρέπει νὰ περιορισθῇ εἰς 4 μῆνας, διότι ὁ 5 μὴν ὁ Αὔγουστος προέβη καὶ θὰ παρέλθῃ μέχρις ὅτου ἐπιψηφισθῇ καὶ τεθῇ εἰς ἐνέργειαν ὁ νόμος. Διὰ τὰς ἐκτάκτους αὐτὰς καὶ κατεπειγούσας ἀνάγκας, νομίζω, ὅτι ἀρκεῖ τὸ ποσὸν 15,516 δραχμῶν. Τὸ ποσὸν αὐτὸ διανέμω εἰς τὰς διαφόρους ἀρχὰς κατὰ τὴν αὐτὴν ἀναλογίαν, τὴν ὁποίαν ἐτήρησα καὶ τὸ ὑπουργεῖον.

§278ΤΙΝΕΣ. Μὰ ἐφωτίσθημεν, δὲν ἠμποροῦμεν πλέον.

§279ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡσυχία, Κύριοι, δὲν ἠμπορῶ νὰ διακόψω τὸν λόγον του, εἶναι ἐπὶ τοῦ θέματος, πρέπει νὰ τελειώσῃ.

§280ΔΡΟΣΟΣ. Ἐνταῦθα παρατηρῶ, ὅτι εἶναι πραγματικὸν λάθος διὰ τὸν ὑποπρόξενον τοῦ Γαλαζίου· ὑπάρχουν εἰς τὴν πίστωσιν 4,000 δραχμῶν, διότι ὑπελογίσθη ὁ μισθός του πρὸς 800 δραχμὰς κατὰ μῆνα, ἐνῷ εἰς τὸν προϋπολογισμὸν εἶναι 500, καὶ μόνον 300 ἔπρεπε νὰ προστεθῶσι.

§281ΣΑΡΙΠΟΛΟΣ. Νὰ τὸ δεχθῶμεν ἐπιφυλαττομένου παντὸς λάθους (γέλως).

§282ΔΡΟΣΟΣ. Μετὰ τὰς ἀφαιρέσεις αὐτὰς τὸ ποσὸν, κατὰ τὴν ἀπαίτησιν τοῦ ὑπουργοῦ, περιορίζεται εἰς 21480 δραχμὰς· ἀλλὰ καὶ ἐνταῦθα δὲν ἔγεινεν ἡ ἐλάττωσις τῶν μισθῶν· γενομένης τῆς ἐλαττώσεως ταύτης, μένουν 20,048. Μεταξὺ τοῦ ποσοῦ τούτου, καὶ τοῦ ποσοῦ, τὸ ὁποῖον προτείνει, ὑπάρχει μία διαφορὰ ἐκ δραχμῶν 4,532, ἀλλ’ ἡ οὐσιωδεστέρα διαφορὰ εἶναι, ὅτι τὰ προτεινόμενα παρ’ ἐμοῦ εἶναι σύμφωνα μὲ τὸ σύστημα τοῦ δημοσίου λογιστικοῦ, εἶναι σύμφωνα μὲ τὴν τάξιν, καὶ τὰ συμφέροντα τοῦ Κράτους, καὶ καταλληλότερα εἰς τὴν ὑπηρεσίαν. Κύριοι, μίαν παρατήρησιν ἀκόμη θὰ κάμω. Διὰ τοῦ νομοσχεδίου ὁ ὑπουργὸς ζητεῖ χρηματικὴν πίστωσιν· ἀλλὰ χρηματικὴν πίστωσιν ἡμεῖς δὲν ἔχομεν· ὑπάρχουν τακτικαὶ πιστώσεις, καὶ αὐταὶ εἶναι αἱ διὰ τοῦ προϋπολογισμοῦ χορηγούμεναι· ὑπάρχουν ἀναπληρωματικαὶ πιστώσεις αἱ χορηγούμεναι, ὅταν αἱ τακτικαὶ δὲν ἐπαρκοῦν· ὑπάρχουν ἔκτακτοι, δι’ ἐκτάκτους καὶ κατεπειγούσας ἀνάγκας, μὴ προβλεφθείσας ἀπὸ τὸν προϋπολογισμὸν, καὶ συμπληρωματικαὶ αἱ χορηγούμεναι διὰ τοῦ περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπολογισμοῦ νόμου, διὰ τὰ ἀναγνωρισμένα καὶ καθαρισμένα ὑπόλοιπα πληρωτέα· χρηματικὴ ὅμως πίστωσις δὲν ὑπάρχει. Περαίνων λοιπὸν, λέγω, ὅτι εἶναι ἄτοπον νὰ δημιουργῶνται θέσεις διὰ τῶν πιστώσεων, ὅτι πρέπει νὰ δοθῇ πίστωσις ἀναπληρωματικὴ 2840 δραχμῶν διὰ τοὺς πρώην ἐν Ἑπτανήσῳ προξενικοὺς ὑπαλλήλους, καὶ ἔκτακτος πίστωσις ἐκ δραχμῶν 15516 διὰ τὰς ἄλλας ἐκτάκτους ἀνάγκας.

§283ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Συνέλευσις θεωρεῖ περαιωμένην τὴν συζήτησιν;

§284ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§285ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλετε τώρα νὰ γίνῃ ψηφοφορία δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως; ἐπιμένετε;

§286ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§287ΒΑΣΣΟΣ. Τὴν πρότασίν μου παρακαλῶ.

§288ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα. Ὑποβάλλονται αἱ ἑξῆς προτάσεις, τοῦ Κ. Βάσσου. Οἱ παραδεχόμενοι αὐτὴν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι). Παρεδέχθη.

§289ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει πρότασις τοῦ Κ. Δρόσου.

§290ΧΡΗΣΤΙΔΗΣ. Ὑπάρχει, Κύριε Πρόεδρε, καὶ ἡ ἰδική μου.

§291ΔΡΟΣΟΣ. Ἐπιμένει ὁ Κ. ὑπουργὸς νὰ δοθῇ πίστωσις διὰ τὸν Αὔγουστον;

§292ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (ὑπουργὸς Ἐξωτερικῶν). Πίστωσις δὲν θέλει δοθῆ, εἰμὴ διὰ τὰ ποσὰ τὰ διορισθέντα· θέλουν δὲ ὁρισθῆ ἀφοῦ ὁ νόμος κυρωθῇ καὶ δημοσιευθῇ· ἑπομένως ὑπολογίσατε τὴν πίστωσιν, θέλετε ἀπὸ τὰς 24, θέλετε ἀπὸ τὰς 27 Αὐγούστου· ἡ πρᾶξις εἶναι καθαρῶς λογιστική. Νὰ ἦσθε βέβαιοι δὲ, ὅτι δὲν θὰ διατεθῇ ἓν λεπτὸν περισσότερον τῆς ἀνάγκης, ἡ ὁποία παρουσιάζεται.

§293ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑποβάλλω λοιπὸν εἰς ψηφοφορίαν, τὴν πρότασιν τοῦ Κ. Δρόσου, ἔχουσαν ὡς ἑξῆς· «Νὰ δοθῶσιν ἔκτακτοι πιστώσεις διὰ τὸ προσωπικὸν, τὸ ὁποῖον εἶναι ἐγγεγραμμένον ἐνταῦθα εἰς τὴν πρότασιν, ἐπὶ μῆνας τέσσαρας.» Οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν ταύτην παρακαλοῦνται νὰ σηκωθῶσιν· (ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἀπεῤῥίφθη. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν τοῦ Κ. Χρηστίδου νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἀπεῤῥίφθη. Οἱ παραδεχόμενοι λοιπὸν τὴν πίστωσιν νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Παρεδέχθη. Διαλύεται ἡ συνεδρίασις. Ὥρα 4 καὶ ¼.

Ὁ Πρόεδρος

Ι. Λ. ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ.

Οἱ γραμματεῖς Σ. Λογιωτατίδης.