1864.07.22~283

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 283.

Τῆς 22 Ἰουλίου 1864.

(Τετάρτη.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι πληρεξούσιοι! Ἐπεραίωσα τὴν ἐντολὴν, τὴν ὁποίαν μοὶ ἀνεθέσατε· ὑπὸ τὴν προεδρείαν μου οἱ ἀξιότιμοι ἀντιπρόσωποι τῆς Ἑπτανήσου ἐξήλεγξαν τὰς ἐκλογὰς αὐτῶν. Κατὰ τὴν ἐξέλεγξιν τῶν ἐκλογῶν ἐνόμισα πρέπον νὰ παρίδω τὴν γνώμην μου περὶ τῆς ἐννοίας τοῦ νόμου ὡς πρὸς τὸ ζήτημα, ἂν κατὰ τοὺς τύπους τοὺς διαλαμβανομένους εἰς τὸν ἡμέτερον κανονισμὸν, ἢ κατὰ τοὺς τύπους τοὺς διαλαμβανομένους εἰς τὸν νόμον τὸν Ἰονικὸν πρέπῃ νὰ γίνῃ ἡ ἐξέλεγξις. Ἐνέδωκα δὲ εἰς τὴν ἐπιθυμίαν τῶν ἀξιοτίμων ἀντιπροσώπων τῆς Ἑπτανήσου ὡς ἐκ πολλῶν ἀφορμῶν γνωρίζων κάλλιστα, ὅτι ἡ Συνέλευσις, καὶ ἂν ἐνέκρινε τὴν γνώμην μου ὡς ὀρθὴν, πάλιν ἤθελεν ἐνδώσει εἰς τὴν ὁμοθύμως σχεδὸν ἐκφρασθεῖσαν παρὰ τῶν Κυρίων ἀντιπροσώπων τῆς Ἑπτανήσου ἐπιθυμίαν, διότι οἱ ἀντιπρόσωποι οὗτοι ἀντιπροσωπεύουσιν ἀδελφὴν πεφιλημένην. Θέλω σᾶς ἀναγνώσει τὰ ὀνόματα τῶν Κ.Κ. πληρεξουσίων. (Ἀναγινώσκει τὰ ὀνόματα αὐτῶν). Εὐτυχήσας, Κύριοι, νὰ προεδρεύσω τῶν πρώτων συνεδριάσεων τῶν ἀντιπροσώπων τῆς ἐλευθέρας Ἑπτανήσου καὶ νὰ παρασταθῶ κατὰ τὴν μεγάλην πολιτικὴν δίκην τῆς ἐξελέγξεως τῶν ἐκλογῶν, κατὰ τὴν ὁποίαν ἀνακρίνονται τὰ δημόσια ἤθη καὶ ἡ πολιτικὴ ἀνατροφὴ τοῦ λαοῦ, ἐκφράζω πανδήμως τὸν θαυμασμόν μου ὑπὲρ τοῦ Ἰονικοῦ λαοῦ διὰ τὸ ἄπειρον σέβας, ὅπερ κατὰ τὰς ἐκλογὰς ἀπέδειξε πρὸς τοὺς Νόμους ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἀσφαλίζουσι τὴν ἐλευθερίαν ἐν ταῖς ἐκλογαῖς, αἵτινες εἶναι, ὡς γνωρίζετε, τὸ μέγιστον καὶ συγχρόνως τὸ δυσκολώτατον ἔργον τῶν ἐλευθέρων λαῶν. Παρεκτὸς τῆς ἐντυπώσεως ταύτης χρεωστῶ κατὰ καθῆκον ἠθικὸν καὶ μετ’ εὐχαριστήσεως μεγίστης ν’ ἀναγγείλω πρὸς ὑμᾶς, ὅτι ὁ Ἰονικὸς λαὸς προικίζει τὴν ἐθν. Συνέλευσιν μὲ ῥήτορας δεινοὺς διά τε τὴν εὐγλωττίαν καὶ τὴν πολυμάθειαν αὐτῶν· ὅτι προικίζει τὴν Συνέλευσιν μὲ ἀντιπροσώπους, ἔχοντας ἐξαίρετον κοινοβουλευτικὴν συμπεριφορὰν, κεκοσμημένους μὲ τὰς ἀρετὰς τῆς παῤῥησίας καὶ τῆς τόλμης, αἵτινες εἶναι τόσον ἀναγκαῖοι καὶ τοσοῦτον, εἶμαι βέβαιος, θέλουσιν ὠφελήσει τὴν πατρίδα, ὅταν μετ’ οὐ πολὺ αὕτη μᾶς ὑποβάλῃ τὰ μεγάλα ἐκεῖνα ζητήματα, τὰ ὁποῖα τοῖς πᾶσιν εἶναι γνωστά. Ἀξιότιμοι συνάδελφοι! Τέλος πάντων ἡ βούλησις τῆς Θείας προνοίας ἐπληρώθη. Ἡ Ἑπτάνησος ἀνήκει πλέον εἰς ἑαυτήν· ἡ Ἑλλὰς ὑπερέβη τὰ ὅρια, τὰ ὁποῖα περὶ αὐτὴν ἔθεσεν ἄδικος διπλωματία, πρὸ καιροῦ εὐτυχῶς γεγηρακυῖα. Ἡ Ἑλλὰς τῶν Ἑλλήνων καὶ τῶν Ἰονίων ἂς ἴδῃ ἐκ τῆς ἑνώσεως, ἡ ὁποία τελεῖται σήμερον, ὁποῖα μεγάλα ἔργα δύναται νὰ κατορθώσῃ ὁ πατριωτισμός. Εἴθε δὲ ποτὲ νὰ μὴ ἐξαλειφθῇ ἐκ τῆς καρδίας ἀμφοτέρων τῶν λαῶν τὸ αἴσθημα τοῦ σεβασμοῦ πρὸς τὰς μεγάλας ἀρετὰς τῶν ἀνδρῶν ἐκείνων, οἵτινες ὡδήγησαν αὐτοὺς εἰς τὴν νέαν ταύτην μεταβολὴν τῆς τύχης τοῦ Ἑλληνισμοῦ! Διὰ τοῦ πατριωτισμοῦ τῶν τέκνων αὐτῆς ἡ μικρὰ ἡμῶν Ἑλλάς, δορυφόρους ἔχουσα δύω γίγαντας, τὸν Χριστιανισμὸν καὶ τὸν Πολιτισμὸν, θέλει δυνηθῆ νὰ κατάσχῃ τὸ πρὸ τῶν ὀφθαλμῶν αὐτῆς κείμενον μέλλον, ὅπερ διὰ τὸ μέγεθος αὐτοῦ καὶ διὰ τὴν ἀσθένειαν τῆς ἡμετέρας Ἐπικρατείας φαίνεται σήμερον ἀκατάσχετον. Ὅθεν ἂς ἀναπέμψωμεν πρὸς τὸν Ὕψιστον εὐχὰς, ὅπως κρατύνῃ ἐν τῇ καρδίᾳ ἡμῶν τὴν παντοδύναμον ταύτην τοῦ πατριωτισμοῦ ἀρετὴν καὶ ὅπως ἐκτείνῃ ἐπὶ τὸν νεαρὸν Βασιλέα τῶν Ἑλλήνων Γεώργιον τὴν θείαν αὐτοῦ ἀντίληψιν καὶ καταστήσῃ αὐτὸν ἄξιον Ἡγεμόνα ἔθνους ἐνδόξου. Ζήτω ἡ ἕνωσις! Ζήτω τὸ Ἔθνος! Ζήτω ὁ Βασιλεὺς Γεώργιος! (Ἐγείρονται ἅπαντες οἱ πληρεξούσιοι ζητωκραυγοῦντες κατὰ τὰς ἐπιφωνήσεις τοῦ Προέδρου καὶ ὑπὲρ τοῦ Προέδρου τῆς Συνελεύσεως. Χειροκροτήματα ῥαγδαῖα καὶ ζητωκραυγαὶ ἐκ τοῦ ἀκροατηρίου). Προσελθὼν ὁ Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης ἀνέγνω τὰς καταλλήλους εὐχάς.

§2ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κατὰ 2 τρόπους δύναται νὰ γείνῃ ὁ ὅρκος, εἴτε νὰ προσέρχωνται ἀνὰ τρεῖς καὶ νὰ ὁρκίζωνται, ἢ νὰ ἀναγνωσθῇ ὁ ὅρκος, καὶ πᾶς ἐξ ὑμῶν ἀκούων τὸ ὄνομά του, νὰ ἀνατείνῃ τὴν χεῖρά του, ἐκφωνῶν τὸ ὀμνύω.

§3ΠΟΛΛΟΙ. Νὰ ἀκούσωμεν τὸν ὅρκον.

§4ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἰδού. «Ὀμνύω εἰς τὸ ὄνομα τῆς ὁμοουσίου καὶ ἀδιαιρέτου Τριάδος νὰ ἐκπληρώσω πρὸς τὸ συμφέρον τῆς Πατρίδος τὴν ἐμπιστευθεῖσάν μοι παρὰ τοῦ λαοῦ ἐντολήν.» Ἀναγινώσκοντος τοῦ Σ. Μητροπολίτου τὸν ὅρκον, ὁρκίζονται οἱ ΚΚ. πληρεξούσιοι τῆς Ἑπτανήσου, ἐπαναλαμβάνοντες αὐτόν. Μετὰ δὲ ταῦτα προσέρχονται, ἀσπαζόμενοι τὸ ἱερὸν Εὐαγγέλιον, καὶ ὑπογράφοντες ἕκαστος τὸ ἐπὶ τούτῳ συντεταγμένον πρωτόκολλον ὁρκωμοσίας.

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔπρεπε πρὶν νὰ γίνῃ ἡ ἔγκρισις τῶν πρακτικῶν παρὰ τῶν ἀντιπροσώπων τῆς Ἑπτανήσου τοῦ πρακτικοῦ τοῦ ἀφορῶντος τὴν ἐκλογὴν Παξῶν. Λοιπὸν ἀναφερόμενος εἰς αὐτοὺς θέλω ἀναγνώσει τὸ πρακτικὸν τοῦτο, καὶ ἂν δὲν ὑπάρχῃ ἀντίῤῥησις νὰ θεωρηθῇ κεκυρωμένον. Ἀναγινώσκεται τὸ πρακτικόν.

§6ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις;

§7ΠΟΛΛΟΙ. (Ἐκ τῶν πληρεξ. της Ἑπτανήσου) Ὄχι, ὄχι.

§8ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὥστε θεωροῦνται ἐγκεκριμένα τὰ πρακτικά. Ἐπίσης ἀναφερόμενος εἰς τοὺς Κ. πληρεξουσίους, λέγω, ὅτι τινὰ μέλη τῆς Συνελεύσεως ζητοῦν τὴν ἔγκρισιν τῶν πρακτικῶν τῆς πρώτης Συνεδριάσεως, καθ’ ἣν προσῆλθον οἱ Κύριοι πληρεξούσιοι τῆς Ἑπτανήσου. Ἀναγινώσκονται καὶ ταῦτα.

§9ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις;

§10ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§11ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρα ἐγκρίνονται. Θέμα συζητήσεως σήμερον δὲν ὑπάρχει, μολαταῦτα ἐζήτησαν τὸν λόγον ὁ Κ. Λούζης καὶ Μακρῆς. Ὁ Κ. Σχινᾶς παρεχώρησε τὴν θέσιν του εἰς τὸν Βαλαωρίτην διὰ νὰ ἀγορεύσῃ κατόπιν.

§12ΒΡΑΤΣΑΝΟΣ. Παρακαλῶ τὸ προεδρεῖον ποῖος εἶναι ὁ μόνιμος ἀριθμὸς πρὸς συνεδρίασιν.;

§13ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ κανονίζομεν κατόπιν.

§14ΤΙΝΕΣ. Κατὰ τὸν κανονισμὸν, τὸ ἥμισυ πλέον ἑνός (καὶ ἕτεροι πληρεξούσιοι τῆς Ἑπτανήσου ζητοῦσι τὸν λόγον.)

§15ΣΟΛΩΜΟΣ. Πιστεύω, ὅτι εἶναι καλὸν, ὅστις ζητεῖ τὸν λόγον, νὰ τὸν ζητῇ παῤῥησίᾳ· ἂν γίνῃ δεκτὴ αὕτη ἡ πρότασις, τότε ζητῶ ἐγὼ τὸν λόγον.

§16ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κανὼν αὐτὸς θὰ ἰσχύῃ εἰς τὸ μέλλον.

§17ΣΟΛΩΜΟΣ. Ἂν γίνῃ δεκτὴ ἡ πρότασίς μου, θὰ εἴπῃ ὅτι μένῃ κενὸν εἰς τὸ μέλλον νὰ ζητήσῃ τὸν λόγον ὅποιος θέλει.

§18ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τοῦτο γίνεται ἀδιαφόρως.

§19ΤΙΝΕΣ. Ἐνῷ ὁμιλεῖ ἄλλος, προτιμῶσι νὰ μὴ τὸν διακόψωσι καὶ προσέρχονται εἰς τὸ βῆμα.

§20ΣΟΛΩΜΟΣ. Ὅπως θέλετε.

§21Δ. ΜΑΚΡΗΣ. Καὶ ἐγὼ ζητῶ τὸν λόγον.

§22ΣΑΡΙΠΟΛΟΣ. Καὶ ἐγώ.

§23Δ. ΜΑΚΡΗΣ. Ἐγὼ νομίζω, ὅτι πρῶτος ἐζήτησα τὸν λόγον, μολαταῦτα ἀδιάφορον, παραχωρῶ τὴν θέσιν μου.

§24ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Εἴπατε, Κύριε Πρόεδρε, ὅτι σήμερον θέμα συζητήσεως δὲν ὑπάρχει· ἐζήτησαν ἔπειτα τὸν λόγον τρεῖς ἔντιμοι πληρεξούσιοι οἱ Λούζης, Σχινᾶς καὶ ὁ Κ. Βαλαωρίτης. Ἐὰν ὁ πρῶτος ἀγορεύσας θέσῃ θέμα εἰς συζήτησιν, καὶ ζητήσωσιν ἄλλοι τὸν λόγον νὰ τὸν ἀντικρούσωσιν, νομίζω, ὅτι προηγοῦνται ὅλων τῶν ἄλλων, οἱ ὁποῖοι ἐζήτησαν τὸν λόγον διὰ πράγματα, τὰ ὁποῖα ἴσως δὲν γνωρίζομεν.

§25ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δίδω τὸν λόγον, ἀφοῦ προηγουμένως ἐδήλωσα, ὅτι θέμα δὲν ὑπάρχει πρὸς συζήτησιν. Ἐννοῶ ὅτι οἱ μέλλοντες νὰ ἀγορεύσωσι θέλουσι ἀναφέρεσθαι εἰς τὴν σημερινὴν τελετὴν τῆς ἑνώσεως, καθ’ ἣν ἀπεπερατώθη ἐντελῶς ἡ ἕνωσις.

§26ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα μάλιστα.

§27ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πιστεύω ὅτι τὸ θέμα δὲν θέλει ἔχει καμμίαν ἀντίῤῥησιν.

§28ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§29ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχει τὸν λόγον ὁ Κ. Λούζης.

§30ΛΟΥΖΗΣ. Κατὰ τὴν ἀκροτάτην ταύτην τοῦ Ἑλληνισμοῦ στιγμὴν, καθ’ ἣν διαῤῥήγνυται ἓν τῶν μεσοτοίχων, τὰ ὁποῖα κρατοῦσι κεχωρισμένην τὴν ἄλλοτε λαμπρὰν καὶ ἔνδοξον, νῦν δὲ πολυπαθῆ ἡμῶν φυλὴν, στρέφω ὁλόγυρα τοὺς ὀφθαλμούς μου, ἀλλὰ δὲν βλέπω μεταξὺ ἡμῶν ἐκεῖνον, ὅστις ἔσκαψε τὴν πρώτην ὑπόνομον. Ἡ Κεφαλληνία, τὴν ὁποίαν εὐστόχως καὶ δικαίως ἐκάλεσαν τινὲς μεγαλόσχημον, ἡ Κεφαλληνία ἐξελέξατο πληρεξούσιόν της τὸν Ἡλ. Ζερβὸν Ἰακωβάτον. Δὲν ἔχω, Κύριοι, λόγους. Ἡ φαντασία δὲν μὲ πηδαλιουχεῖ, ὅπως εἴπω τὰ προσήκοντα περὶ τοῦ ἀνδρὸς τούτου· ὑμεῖς πιστεύω, ὅτι τὸν γινώσκετε ὅλοι· τὸν γινώσκει ἡ Ἑπτάνησος, τὸν γινώσκει τὸ πανελλήνιον. Ἡ Κεφαλληνία, ἀπέναντι τῶν πολλῶν καὶ μεγάλων ἀποποιήσεών του ἕνεκα τῶν ἐντόνων διαμαρτυρήσεών του, ἐπέμεινεν, ὅπως τὸν ἀποστείλῃ εἰς τὸν περίβολον τοῦτον· ἀλλ’ αὐτὸς ὡς βράχος ἐπιμένει εἰσέτι ἄκαμπτος, καὶ εἰς τὰ ἔγγραφα τῆς ἐκλογῆς Κεφαλληνίας ὑπάρχει ἡ παραίτησίς του, περὶ τῆς ὁποίας εἰσέτι δὲν ἐγένετο μνεία· τὴν διεβίβασεν ἐνταῦθα διὰ τοῦ ἐπάρχου. Παραιτεῖται λοιπὸν ὁ Ἠλίας Ζερβὸς Ἰακωβάτος καὶ μὲ αὐτὸν παραιτεῖται ὁ Ἰωσὴφ ὁ Μομφεράτος, ἕτερος συνεργάτης εἰς τὸ σκάψιμον τῶν ὑπονόμων. Θὰ ἀνεχθῇ ἡ σεβαστὴ αὕτη ὁμήγυρις, ἡ ἐκπροσωποῦσα σήμερον τὸ ἔθνος, ἡ προστατεύουσα τοὺς ἀγωνιστὰς, ἡ ἐνθαῤῥύνουσα τοὺς ἀγωνιζομένους, θ’ ἀνεχθῇ, ὥστε νὰ γίνῃ δεκτὴ ἡ παραίτησίς των;

§31ΠΑΝΤΕΣ ΣΧΕΔΟΝ ΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Ὄχι, ὄχι.

§32ΛΟΥΖΗΣ. Ἔστω εὐλογημένον τὸ ὄνομα τῆς θείας Προνοίας, ὅτι μᾶς ἔφερεν εἰς τὴν ὥραν ταύτην! Ἂς καθιερωθῇ, Κύριοι, ἡ στιγμὴ μὲ τὴν γενναίαν ταύτην πρᾶξιν τοῦ ἔθνους, διότι τὸ ἔθνος ἐνταῦθα ἀποφαίνεται.

§33ΠΑΝΤΕΣ ΣΧΕΔΟΝ ΟΙ ΠΛΗΡΕΞ. Μάλιστα, μάλιστα.

§34ΛΟΥΖΗΣ. Καὶ προτείνω καὶ παρακαλῶ....

§35ΠΑΝΤΕΣ ΣΧΕΔΟΝ ΟΙ ΠΛΗΡΕΞ. Καὶ οἱ δύω καὶ οἱ δύω.

§36ΛΟΥΖΗΣ. Καὶ παρακαλῶ, ὥστε τὸ ἔντιμον προεδρεῖον νὰ ἐπισπεύσῃ πρὸς τοὺς δύω τούτους ἄνδρας, νὰ ἐκφράσῃ τὴν ἐπιθυμίαν τοῦ ἔθνους.

§37ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§38ΛΟΥΖΗΣ. Νὰ μὴ μᾶς στερήσωσι τῶν φώτων των, τῆς πείρας των, νὰ ἔλθουν ἐνταῦθα νὰ συμμεθέξουν, Κύριοι, τῆς μεγάλης εὐθύνης μας ἀπέναντι τῆς πατρίδος, ἀπέναντι τῆς ἱστορίας, ἀπέναντι τοῦ κόσμου, ἀπέναντι τῆς αἰωνιότητος (χειροκροτήματα ῥαγδαῖα).

§39ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶναι σύμφωνος ἡ Συνέλευσις;

§40ΠΑΝΤΕΣ ΣΧΕΔΟΝ ΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα! ἀπαράδεκτος ἡ παραίτησις καὶ τῶν δύω, τοῦ τε Ζερβοῦ καὶ τοῦ Μομφεράτου.

§41ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μὴ βλέπων ἀντίῤῥησιν δὲν ζητῶ ψηφοφορίαν.

§42ΠΟΛΛΟΙ. Βέβαια.

§43ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐζήτησε τὸν λόγον δεύτερος ὁ Κ. Σχινᾶς.

§44ΣΧΙΝΑΣ. Ὁμολογῶ, Κύριοι, ὅτι, ἀφοῦ ἤκουσα ἐπὶ τρεῖς ἤδη ἡμέρας τὰς ἀγορεύσεις τῶν ἀδελφῶν Ἑπτανησίων, ἀναβαίνω ἀτολμότερος εἰς τὸ βῆμα· αἴτια δὲ τούτου πρῶτον ἡ διαφορὰ τῆς ἡλικίας, ἥτις ὑποβιβάζει ὁπωσοῦν τὴν θερμότητα τοῦ λόγου· δεύτερον αὐτὸ τὸ θέμα τοῦ λόγου μου, ὅλως ἀντίθετον πρὸς τὸ ἀγωνιστικόν. Ἀλλ’ ὅμως ἐπιτρέψατέ μοι νὰ εἴπω ὀλίγας λέξεις εἰς τὰ ἐγκαίνια τῆς σήμερον τελεσθείσης πραγματικῆς ἑνώσεως ἐκείνων τε καὶ ἡμῶν. Καὶ πρῶτον, εὐχαριστοῦμεν γονυκλιτῶς τὸν Ὕψιστον πατέρα, τὸν πατέρα τῶν πατέρων ἡμῶν, τὸν δοτῆρα παντὸς ἀγαθοῦ, ὅτι μᾶς ἠξίωσε ν’ ἀπολαύσωμεν σήμερον συγκαθημένους μεθ’ ἡμῶν εἰς τὸ Πάτριον τοῦτο Συνέδριον τοὺς ἀδελφοὺς Ἑπτανησίους. Χαίρετε ἀδελφοί! καλῶς ἤλθετε! — «Τερπνὸν καὶ καλὸν, εἶπεν ὁ μέγας προφήτης, τὸ κατοικεῖν ἀδελφοὺς ἐπὶ τῷ αὐτῷ», ὅμοιον μὲ τὸ μύρον τὸ ἐπιχρίον τὸν ἱερέα, ὅμοιον μὲ τὴν δρόσον Ἀερμὼν τὴν καταβαίνουσαν ἐπὶ τὰ ὄρη Σιών». Πόσον μεγάλη, πόσον ἱερὰ, πόσον προνοιακὴ καὶ φιλτάτη ὑπάρχει ἡ ἡμέρα αὕτη! «Αὕτη ἡ ἡμέρα, ἣν ἐποίησεν ὁ Κύριος! ἡμέρα πεπληρωμένων πόθων καὶ δικαιουμένων ἐλπίδων!» Εὐλογημένον τὸ πνεῦμα τοῦ Θεοῦ, τὸ ἐπιφαινόμενον διὰ τοσούτων αἰώνων ἐπάνω τῆς σκοτεινῆς ἀβύσσου τῶν κοσμικῶν περιστάσεων, καὶ σήμερον ἀνατέλλον διὰ μιᾶς ἐπὶ τὴν Ἑλλάδα τὸ φῶς τῆς δημιουργίας προχωρούσης εἰς κατασκευὴν καὶ συναύξησιν! Ναὶ, ὀφείλομεν πάντες ν’ ἀτενίσωμεν εἰς τὸ ἔργον τοῦ Πνεύματος τοῦ Θεοῦ κατὰ τὴν ἡμέραν ταύτην. Σεῖς, ἀδελφοὶ Ἑπτανήσιοι, ἀποκοπέντες βιαίως πρὸ τοσούτων αἰώνων ἀπὸ τοῦ σώματος τῆς μητρὸς Ἑλλάδος, καὶ πολλῶν δεσποτῶν ἀλλοφύλων, ἀλλογλώσσων καὶ ἀλλοθρήσκων πεῖραν λαβόντες, διεσώσατε ὅμως τὴν ζωὴν τῆς ἐθνότητος, τὴν γλῶσσαν, τὴν θρησκείαν, τὰς ἱστορικὰς παραδόσεις, τοὺς πατρίους πόθους μέχρι τῶν καιρῶν, καθ’ οὓς πρῶτον μὲν συνεδράμετε λεοντόθυμοι εἰς τὸ ἔργον τὸ μέγα τῆς ἐπαναστάσεως τοῦ Ἔθνους, ἔπειτα δ’ ἐσαλπίσατε κραταιοφώνως τὸ κήρυγμα τῆς ἑνώσεως, καὶ κατεθριαμβεύσατε ὅλων τῶν ἐνστάσεων, ὅλων τῶν προφάσεων τῶν δυναστευόντων ἐπὶ τῆς γῆς. Διὰ τοῦτο ἀγάλλονται καὶ σᾶς εὐλογοῦν τὰ δίκαια πνεύματα τῶν ἐν ταῖς ἡμετέραις νήσοις τριῶν ἁγίων φρουράρχων τῆς ὀρθοδοξίας. Παρηγοροῦνται ψυχαὶ ἡμετέρων αὐτοκρατόρων, καὶ σαλεύει εὔελπις ἡ ἡρωϊκὴ κόνις Κωνσταντίνου τοῦ Παλαιολόγου· σκιρτῶσι δὲ καὶ αἱ σοφαὶ καὶ φιλάδελφοι ψυχαὶ τοῦ Εὐγενίου, τοῦ Θεοτόκη, τοῦ Μηνιάτου, τοῦ Καποδιστρίου καὶ τῶν ὁμοίων ἐνδόξων τέκνων τῆς Ἑπτανήσου. Καὶ βέβαια ἂν αὗται δὲν διέμενον ἐν τόπῳ θαυμαστῆς ἀναπαύσεως, ἤθελον, ἤθελον (δὶς) ἐπιθυμήσει νὰ εὑρεθῶσι σήμερον ἐπὶ τῆς γῆς! Ἀλλ’ ἐν ᾧ ἡ ἡμέρα αὕτη εἶναι ἡμέρα χαρᾶς καὶ ἐλπίδος, εἶναι συγχρόνως καὶ ἡμέρα σκέψεως καὶ μελέτης· διότι ἄνευ σκέψεως καὶ μελέτης καὶ ἐργασίας ἐλπίδες μεγάλαι δὲν πραγματοποιοῦνται, ἔστωσαν καὶ δικαιόταται, καθὼς οὐδὲ ἄνευ ὁμονοίας ἐθνικὴ ἐργασία πεφροντισμένη καὶ ἐπίσκοπος δύναται νὰ ὑπάρξῃ. Ὁ Θεὸς θέλει ὅ,τι ἐπιθυμεῖ ἡ Ἑλλὰς, καθὸ δίκαιον· θέλει ὅμως, νομίζω, καὶ νὰ μεσολαβήσῃ χρόνος, ἡ δὲ Ἑλλὰς νὰ σπεύσῃ βεβαίως ἐργαζομένη μεθοδικῶς καὶ συντόμως ἐπὶ τὸ μέλλον. Εἰς τοῦτο λοιπὸν συλλέξατε, στηρίξατε τὸν νοῦν σας ὅσοι διψαλέως βλέπετε πρὸς τὸν δρόμον τὸν ἄγοντα εἰς τὴν ὁλικὴν συσσωμάτωσιν τοῦ ἔθνους· ὁ μὴ ὢν ἱκανὸς εἰς ὀλίγα, εἶναι ἀνίκανος εἰς τὰ μεγάλα· διὰ τοῦτο εἶπεν ὁ θεὸς πρὸς τὸν ἄξιον δοῦλον «Εὖγε, δοῦλε ἀγαθὲ καὶ πιστὲ, ἐπὶ ὀλίγα εἶς πιστὸς, ἐπὶ πολλῶν σε καταστήσω.» «Ἐπὶ πολλῶν σε καταστήσω», λέγει ἡ θεία φωνὴ καὶ πρὸς τὴν μικρὰν σήμερον ἐλευθέραν Ἑλλάδα, θὰ σὲ ἀποκαταστήσω, θὰ σὲ μεγαλώσω καὶ θὰ δοξάσω πάλιν ἐπὶ τῆς τοῦ κόσμου σκηνῆς, ἂν διὰ τῶν πληρεξουσίων σου συντάξῃς τὴν πολιτείαν σου ὀρθῶς, καὶ στήσῃς βασιλείαν, ἰσχυρὰν μὲν διὰ νὰ πράττῃ τὸ καλὸν, ἀνίσχυρον δὲ διὰ τὸ κακὸν, ἐὰν συζεύξῃς τὴν ἀστικὴν καὶ πολιτικὴν ἐλευθερίαν μετὰ τῆς καρποφόρου εὐνομίας καὶ τάξεως, ἐὰν τὴν ἐκκλησίαν σου, διὰ τῆς ὁποίας τόσον μεγάλως σ’ εὐηργέτησα, διατηρῇς πρότυπον ἀποστολικῆς οἰκοδομῆς ἔμπροσθεν τῶν ἀνθρώπων, ἔμπροσθεν τῆς ἀνατολῆς καὶ τῆς δύσεως, καὶ ἔχῃς αὐτὴν ἠθοποιὸν διδάσκαλον ἀρχόντων καὶ ἀρχομένων, ἐὰν δι’ ἐμβριθοῦς διοικήσεως ἐμψυχώσῃς καὶ εὐκολύνῃς τὴν τοῦ ἔθνους φιλεργίαν, φροντίσῃς νὰ ἀποχρεωθῇς, καὶ συλλέξῃς τὰ πρὸς τὸ μέλλον ἐφόδια· ἐὰν ὀχυρώσῃς τὴν στρατιωτικήν σου συγκρότησιν καταλλήλως, καὶ μάλιστα τὴν ναυτικήν· ἐὰν τὴν δικαιοσύνην, ἥτις εἶναι τοῦ Θεοῦ, διανέμωσι τὰ δικαστήριά σου εὐκόλως καὶ ὀλιγοεξόδως εἰς τὸν Ἕλληνα· ἐὰν τέλος πάντων ὅλων τῶν ἔξω δυνάμεων, ἐν αἷς προέχουσιν αἱ τρεῖς εὐεργέτιδες, θεραπεύῃς τὴν εὔνοιαν μετὰ τοῦ δικαίου, ἄνευ προτιμήσεως ἢ ἐνδόσεως ὑποχειρίου.» (εὖγε, εὖγε). Ἐγὼ δὲ προσθέτω καὶ τὰ ἑξῆς. Ἡ Ἑλλὰς ἔχει κατὰ δυστυχίαν καὶ φυσικούς τινας καὶ πεπειραμένους ἐχθροὺς ἐκ λόγων εἴτε παρελθόντων, εἴτε ἐνεστώτων, εἴτε καὶ μελλόντων. Εἰς τὸ κεντρικὸν σκήνωμα τῶν ἐθνικῶν συμφερόντων καὶ παραδόσεων ἱστάμενοι ἄγρυπνοι οἱ πολιτικοὶ τῆς Ἑλλάδος ὀφείλουσι νὰ παρατηρῶσι καὶ διασκεδάζωσιν εὐφυῶς τὰς διαθέσεις καὶ ἐνεργείας ἐκείνων. Ὑπεδείχθησαν δὲ πρὸ πολλοῦ εἰς τὴν Ἑλλάδα καὶ οἱ φίλοι αὐτῆς, ἔθνη καὶ λαοὶ, τῶν ὁποίων τὴν οἰκειότητα καὶ ἀγάπην συμφέρει ἐπιμελῶς νὰ καλλιεργῇ. Ταῦτα εἶχον ἐπιθυμίαν, ὦ σεβαστοὶ ἀδελφοὶ, νὰ προσφωνήσω βραχυλόγως εἰς τὴν ἐθνικὴν ταύτην ὁμήγυριν συμπληρωμένην σήμερον διὰ τῆς προσθήκης τῶν πληρεξουσίων τῆς ἀδελφῆς Ἑπτανήσου. Μακάριος ἂν εἰσακουσθῶ· μακάριος ἐὰν μετὰ τὴν περιληπτικήν μου ταύτην διαθήκην, εὐπρόσδεκτον γενομένην, καὶ μετὰ τὴν ἀνάλογον σύμπραξίν μου, εὕρω ποτὲ τάφον, φέροντα ἐπιγεγραμμένον «ἱλασμὸν θεοῦ καὶ εὐλογίαν πατρίδος.» (χειροκροτήματα καὶ ἐπιδοκιμασίαι).

§45ΑΡΙΣΤ. ΒΑΛΑΩΡΙΤΗΣ. (σιγὴ βαθεῖα). Ἀδελφοὶ πληρεξούσιοι! Ὁ ὅρκος ἐδόθη! ἐδόθη εἰς τὰς χεῖρας τοῦ πρώην διακόνου τοῦ ἀειμνήστου Γερμανοῦ, σήμερον δὲ Μητροπολίτου Ἀθηνῶν. Ἄριστος οἰωνὸς, κύριοι· θαρσεῖτε! Ἡ Ἑλλὰς τῶν 1821 ἀναγεννᾶται καὶ συνταυτίζεται μετὰ τῆς Ἑλλάδος τῶν 1864. Οἱ πληρεξούσιοι τοῦ Ἰονίου λαοῦ παρίστανται σήμερον ἀπέναντι τῆς Ἑλληνικῆς ἐθνότητος, περιβεβλημένοι τὸν χιτῶνα νέου τινὸς καὶ ἱεροῦ βαπτίσματος, τὴν μυστηριώδη ἔννοιαν τοῦ ὁποίου ἕκαστος ἡμῶν ἐν κρυφῷ συναισθάνεται, ἕκαστος ἡμῶν ἐν κρυφῷ ἐννοεῖ. Τὸ χρῖσμα ἐτέθη ἤδη ἐπὶ τῶν μετώπων ἡμῶν. Θείᾳ συνάρσει ἀπαρτίζομεν καὶ ἡμεῖς μέρος τῆς ἐλευθέρας μερίδος τῆς Ἑλληνικῆς φυλῆς. Τὸ γεγονὸς τοῦτο, κύριοι, εἶναι ἆρα γε τοσοῦτον ἀσήμαντον, ὥστε νὰ τὸ διέλθωμεν ἐν σιγῇ; Εἶναι τοσοῦτον ἀδιάφορον, ὥστε νὰ τὸ ὑποσκελίσωμεν, κηδεύοντες αὐτὸ ἐντὸς τοῦ τάφου τῆς Ἱστορίας; Τὸ περὶ ἑνώσεως τῆς Ἑπτανήσου ψήφισμα τῆς ΙΓʹ. Ἰονίου Βουλῆς, εἶναι ἄρα γε πεπρωμένον νὰ φυλακισθῇ ἐντὸς τῶν χαρτοφυλακίων μας; ἢ ἀπεναντίας, ὀφείλομεν, κύριοι, ἡμεῖς οἱ Ἑπτανήσιοι σήμερον, ὅτε πρώτην φορὰν συναντώμεθα, νὰ ἐκθέσωμεν παῤῥησίᾳ τὸ φρόνημά μας, σήμερον, ὅτε ἄπειρα βλέμματα ἀτενίζουσι πρὸς ἡμᾶς, ὅτε ἄπειροι καρδίαι ταράσσονται ὑπὸ ἀνεκφράστου συγκινήσεως; οὐχὶ βεβαίως, κύριοι! Καὶ κατὰ καθῆκον καὶ κατὰ δικαίωμα πρέπει τώρα καὶ οὐχὶ βραδύτερον ἐκ τοῦ βουλευτηρίου τούτου ν’ ἀντηχήσῃ ἡ φωνὴ τῶν Ἰονίων πληρεξουσίων, ἐὰν ὄχι δι’ ἄλλο, κύριοι, τοὐλάχιστον, ἵνα μὴ πιστεύσῃ τις, ὅτι ὑπὸ μὲν τὴν πίεσιν τοῦ ξένου οὐδεμία δύναμις ἴσχυσέ ποτε, ἵνα φιμώσῃ τὸ στόμα μας, ὑπὸ δὲ τὸ κράτος ἐλευθέρου καὶ ἐθνικοῦ πολιτεύματος ἡ ψυχή μας ἐνεκρώθη καὶ αἱ ἀκτῖνες τοῦ βλέμματός μας δὲν δύνανται πλέον νὰ ὑπερβῶσι τὰ ὅρια, ἅπερ χριστιανικαὶ χεῖρες εὐηρεστήθησαν νὰ χαράξωσι, θέτουσαι αὐτὰ ὡς ἄλλον βρόχον πέριξ τοῦ λαιμοῦ τῆς Ἑλλάδος. Ἂν ἠγωνίσθημεν ὑπὲρ τῆς ἑνώσεως, ἂν μεμονωμένοι ἐπὶ τοσοῦτον χρόνον καὶ μετὰ παραδειγματικῆς καρτερίας, οὐδέποτε ἐπτοήθημεν μαχόμενοι κατὰ κραταιῶν ἀντιπάλων, ὢ, βεβαίως, κύριοι, δὲν θέλομεν διέλθει τὴν στιγμὴν ταύτην, χωρὶς νὰ διακηρύξωμεν παῤῥησίᾳ τὰς ἀρχὰς ἐκείνας, δι’ ὧν ἀνετράφημεν, αἵτινες ὑπῆρξαν ἡ μόνη παραμυθία μας, καὶ τὰς ὁποίας φέρομεν μεθ’ ἡμῶν, ἵνα τὰς σπείρωμεν καὶ ἐπὶ τῆς γῆς ταύτης καὶ τὰς περιποιηθῶμεν καὶ τὰς περιθάλψωμεν μέχρις οὗ ἰδῶμεν αὐτὰς πάλιν νὰ βλαστήσωσι. Ἀκούσατε λοιπὸν τῆς φωνῆς μου, καὶ δεχθῆτε μετ’ εὐμενείας τὴν ἔκθεσιν τῶν ἰδεῶν μου, ἀποδεικνύοντες διὰ τῆς ἀνοχῆς ὑμῶν, ὅτι τὸ βῆμα τοῦτο εἶναι τὸ ἱερὸν ἄσυλον τοῦ λόγου, εἶναι ἡ ἀκρόπολις τῆς συνειδήσεως, ὡς ἄλλοτε αἱ κορυφαὶ τῶν Ἀγράφων, τοῦ Ὀλύμπου ὑπῆρξαν τὸ ἄσυλον καὶ ἡ ἀκρόπολις τῶν ἐλπίδων τῆς Ἑλλάδος! Κύριοι πληρεξούσιοι! Σχεδὸν κατὰ τὴν ἐποχὴν ταύτην προσεκαλεῖτο πέρυσι ὁ Ἰόνιος λαὸς, ἵνα ὁριστικῶς ἀποφανθῇ περὶ τῆς ἐθνικῆς αὐτοῦ ἀποκαταστάσεως· καὶ σήμερον αὐτὸς ἐκεῖνος ὁ λαὸς προσέρχεται διὰ τῶν ἀντιπροσώπων αὐτοῦ, οὐχὶ πλέον ἵνα κλονίσῃ τὰ Κυκλώπεια θεμέλια ξενικῆς προστασίας, ἀλλ’ ἵνα καὶ οὗτος συντελέσῃ πρὸς ἀνέγερσιν τοῦ μεγάλου ἐθνικοῦ οἰκοδομήματος. Τὸ βουλευτήριον τῆς Ἑπτανήσου, ὡς λίαν καταλλήλως τὸ ἐχαρακτήρισεν ὁ προαγορεύσας συνάδελφός μου Κ. Λούζης, τὸ βουλευτήριον τῆς Ἑπτανήσου εἶχε πρό τινος καιροῦ μεταβληθῆ εἰς φοβερὰν ὑπόνομον, ὅθεν ἐξήρχοντο συνεχεῖς ἐκπυρσοκροτήσεις, καὶ μολοντοῦτο ἡμεῖς γηράσαντες ἐν τῇ μακρᾷ καὶ ὑποχθονίῳ ἐκείνῃ ἐργασίᾳ, ὁσάκις ἐπρόκειτο νὰ μεταβῶμεν εἰς Κέρκυραν νὰ ἐπαναλάβωμεν τὸ πολύμοχθον ἐπιχείρημα, ἔλαμπεν ἐπὶ τοῦ μετώπου μας ἡ χαρὰ, τὸ βλέμμα μας ἐσπινθηροβόλει, διεγέλα ἐπὶ τῶν χειλέων μας τὸ μειδίαμα, ὡσὰν μὴ ἐπρόκειτο περὶ ἀγῶνος δυσχεροῦς καὶ δριμυτάτου, ἀλλ’ ὡσὰν ἐπορευόμεθα εἰς δημοτικήν τινα πανήγυριν, ὅπου μᾶς ἐπρόσμεναν ἀλλαλαγμοὶ, καὶ ᾄσματα, καὶ εὐωχίαι καὶ χαραί. Εἰς τὴν χλεύην, εἰς τοὺς μυκτηρισμοὺς τῶν ἀντιπάλων ἀντετάττομεν τὴν ἰσχὺν τοῦ αἰσθήματος, πεποιθότες, ὅτι οὐδεμία ἀνθρωπίνη δύναμις ἤθελεν ἰσχύσει νὰ καταβάλῃ τὴν ἰδέαν, ὑπὲρ ἧς μαχόμεθα, καὶ πρὸς τιμὴν τῆς ὁποίας εἴχομεν ἀποφασίσει νὰ μὴ παραιτήσωμέν ποτε τὸ πεδίον τῆς μάχης. Σμῆνος κηφήνων μᾶς περιεκύκλωνε, ἑρπετὰ ἐπίφοβα ἔφραττον τὴν πορείαν μας, σειρῆνες μελίφθογγοι ἐπειρῶντο νὰ μᾶς δελεάσωσι. Ἀλλὰ τῇ ἀρωγῇ τοῦ Ὑψίστου ὑπερέβημεν τοὺς κινδύνους· ἀπεφύγαμεν τὰς παγίδας, καὶ ἰδοὺ λιμενιζόμεθα εἰς τοὺς κόλπους τῆς πολυπαθοῦς Μητρός μας, ἀσθμαίνοντες, κεκμηκότες, ἀλλὰ πρόθυμοι, ἂν ἡ χρεία τὸ καλέσῃ, νὰ παλαίσωμεν ὑπὲρ αὐτῆς, μέχρις οὗ ἀπομένῃ πνεῦμα ζωῆς εἰς τὰ στήθη μας, καὶ ῥανὶς αἵματος εἰς τὰς φλέβας μας, (εὖγε εὖγε· χειροκροτήματα ἐκ τοῦ ἀκροατηρίου). Πιστεύσατε, Κύριοι, εἰς τοὺς λόγους μου· ἡμεῖς αὐτοὶ, οἵτινες μέχρι πρὸ μικροῦ χαρίεις, εὔθυμοι, ἀντιπαρεταττόμεθα κατὰ τῶν ἀντιπάλων μας, ἡμεῖς αὐτοὶ, οἵτινες ὑπεβάλλομεν εἰς διηνεκῆ ἀνάκρισιν τὸν ξένον, καὶ μειδιῶντες ἐξεδίδομεν τὸ Βούλευμα τῆς καταδίκης, ἡμεῖς αὐτοὶ σήμερον ὑπὸ ἀνεκφράστου βαρυθυμίας κατεχόμεθα. Ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, ὡς ἀπὸ ἀκρωρείας τινὸς ῥίπτοντες τριγύρω τὸ βλέμμα, αἰσθανόμεθα ἐνδόμυχόν τινα τρόμον, τὰ κύματα ὠρυόμενα ἐξογκοῦνται μακρόθεν καὶ συνασπιζόμενα παρασκευάζονται νὰ πέσωσι κατὰ τῆς προκυμαίας. Τὸ στόμα τῆς ἀβύσσου χάσκει λαίμαργον καὶ ἀδηφάγον πρὸ τῶν ποδῶν μας. Φωνὴ βροντώδης ἀντηχεῖ πανταχόθεν, καὶ αὐτὴ ἐξέρχεται ἐκ τῶν σπλάγχνων τοῦ Ἑλληνικοῦ κόσμου, λέγοντος, ὦ προφθάσατε! προφθάσατε! ὁ ὄλεθρος ἐπίκειται.... ἡ ζωὴ φεύγει.... τὰ ἄκρα τοῦ σώματος κατελήφθησαν ὑπὸ τῆς νάρκης τοῦ θανάτου.... Προφθάσατε! προφθάσατε! σώσατε τὴν καρδίαν.

§46ΚΑΛΟΣ. Ζητῶ τὸν λόγον, Κύριε Πρόεδρε.

§47ΚΟΚΚΙΝΟΣ. Καὶ ἐγὼ μετ’ αὐτόν.

§48ΒΑΛΑΩΡΙΤΗΣ. Τὴν φωνὴν ταύτην παντοδύναμον, ἰσχυρὰν ἀκούω καὶ ἐγὼ τώρα ἱστάμενος ἐπὶ τῆς ἀκροσφαλοῦς ταύτης σανίδος, καὶ ἤδη αἰσθάνομαι, ὅτι ἡ γῆ κλονίζεται, καὶ ὅτι αἱ πρῶται πνοαὶ τῆς τρικυμίας ἀνορθοῦν τὰς τρίχας ἐπὶ τῆς κεφαλῆς μου, ἀλλὰ δὲν φοβοῦμαι! Μὰ τὸν Θεὸν, ὄχι δὲν φοβοῦμαι! ἐδῶ ἐπὶ τοῦ βράχου τούτου θέλουσι ναυαγήσει πᾶσαι αἱ ἐναντίαι δυνάμεις· πρὸ τῶν ποδῶν αὐτοῦ θέλουσι διασκορπισθῆ τὰ ζοφερὰ νέφη, καὶ θέλει λάμψει ἐπὶ τῆς κορυφῆς αὐτοῦ ἀγέρωχον καὶ φωτοβόλον τὸ μέτωπον τῆς Ἑλλάδος, διότι πέπρωται νὰ πίπτωσι σεσηπυῖαι αἱ χεῖρες, αἵτινες ἐπειράθησαν ἢ πειρῶνται νὰ σβέσωσι τὴν λυχνίαν, ἥτις κατὰ τὰς Ἀνατολικὰς ταύτας θαλάσσας φέγγει ἐν τῇ σκοτίᾳ ὡς ἄλλος φάρος πρὸς καθοδήγησιν ἐκείνων, οἵτινες πρὸ αἰώνων κλυδωνιζόμενοι στηρίζουσι τὰς ἐλπίδας των ἐπὶ τοῦ φωτός του. (Εὖγε! εὖγε! χειροκροτήματα ἐκ τοῦ ἀκροατηρίου). Δὲν φοβοῦμαι! τὸ ἔθνος ὑπάρχει. Ἂν ᾖναι ἀληθὲς, ὅτι ἡ ζωὴ συνέῤῥευσεν ἅπασα εἰς τὴν καρδίαν, ἔστω! Ἡμεῖς καρδίας ἔχομεν ἀνάγκην σήμερον, καὶ αὕτη πάλλει παντοδύναμος ὑπὸ τὸν θώρακα τοῦ Ἑλληνικοῦ στήθους. (Εὖγε, εὖγε). Ἀλλοίμονον εἰς ἐκεῖνον, ὅστις ἀποτολμήσει νὰ θέσῃ τὴν χεῖρα καὶ νὰ καταθλίψῃ τοὺς παλμοὺς ἐκείνους! Ἡ χεὶρ αὐτοῦ θέλει ἀποκοπῆ! (Εὖγε, εὖγε). Δὲν φοβοῦμαι! Ἡμεῖς δὲ φέρομεν μεθ’ ἡμῶν τὴν ἀκλόνητον ἀπόφασιν ἀντὶ πάσης θυσίας νὰ συνεργασθῶμεν ὑπὲρ τῆς κοινῆς σωτηρίας. Ἡ προσάρτησις τῆς Ἑπτανήσου δὲν ἐννοοῦμεν, Κύριοι, νὰ μείνῃ ἄγονος καὶ στεῖρα. Δὲν φέρομεν μεθ’ ἡμῶν, Κύριοι, ἐκ προμελέτης, οὔτε συμπαθείας, οὔτε ἀντιπαθείας κατὰ τῆς δεῖνα ἢ δεῖνα πολιτικῆς μερίδος. Ἐννοεῖται, Κύριοι, ὅτι δὲν δυνάμεθα νὰ ἐμπιστευθῶμεν τὴν διεύθυνσιν τοῦ ἐθνικοῦ σκάφους εἰς τὰς χεῖρας τοῦ τυχόντος. Ἀλλ’ οἱοσδήποτε εἶναι ὁ Κυβερνήτης, ἂς ἀποδείξῃ διὰ τῶν ἔργων του, ὅτι εἶναι κατάλληλος νὰ κυβερνήσῃ καὶ τότε ἡμεῖς εἴμεθα μετ’ αὐτοῦ (εὖγε, εὖγε, χειροκροτήματα ἐκ τοῦ ἀκροατηρίου). Ἑπομένως εἴμεθα ἕτοιμοι νὰ συνεργασθῶμεν ἀδελφικῶς μεθ’ οἱουδήποτε ἐξ ὑμῶν, καὶ δὲν θέλομεν βεβαίως ῥίψει ἡμεῖς ἐπὶ τοῦ αἱματοφύρτου τούτου ἐδάφους τὸν σπόρον τῆς ἔριδος! (εὖγε, εὖγε). Δὲν δυνάμεθα μόνον, Κύριοι, νὰ συνασπισθῶμεν μετ’ ἐκείνων, οἵτινες εἰς τὸ πτωχὸν πολιτικόν μας στάδιον ἄλλο δὲν βλέπουσιν, εἰμὴ ἀτομικὰ συμφέροντα (εὖγε, εὖγε, χειροκροτήματα ἐκ τοῦ ἀκροατηρίου) Δὲν δυνάμεθα νὰ συνεργασθῶμεν μετ’ ἐκείνων. Προσέξατε, Κύριοι, εἰς τοὺς λόγους μου! Σήμερον τελεῖται καὶ ἐν Ἑπτανήσῳ μεγάλη κοινωνικὴ ἐπανάστασις. Σήμερον πραγματοποιοῦνται γλυκύταται ἐλπίδες καὶ στεφανοῦνται πολυχρόνιοι ἀγῶνες. Ἡ ἔνδοξος μεταπολίτευσις τῆς 10 Ὀκτωβρίου (εὐχαρίστως δράττω τὴν εὐκαιρίαν ταύτην, ἵνα τὸ ὁμολογήσω δημοσίᾳ) μεγάλως συνετέλεσεν ὑπὲρ τῆς ἑνώσεως! (εὖγε, εὖγε). Ἀλλὰ ποία εἶναι ἡ ψυχικὴ κατάστασις ἡμῶν τῶν Ἑπτανησίων μετὰ τὴν καταστροφὴν τῆς προστασίας; Μόλις ἡ Ἐθνικὴ σημαία ὡράθη κυματίζουσα ἐπὶ τῶν φρουρίων μας, ἅπαντες προσήλθομεν ὑπὸ τὴν σκιὰν τῶν πτερύγων αὐτῆς, καὶ συγχωρήσαντες ἀλλήλοις τὰ παραπτώματα, ἐν μιᾷ ψυχῇ ἐδοξάσαμεν τὸν ὕψιστον καὶ μετὰ δακρύων χαρᾶς καὶ μετανοίας ἠσπάσθημεν τὸν ἀδελφικὸν ἀσπασμὸν, διεγράψαμεν τὰς ἀναμνήσεις τοῦ παρελθόντος, ἐπνίξαμεν τὰ πάθη, οὐδεὶς ἐξ ἡμῶν ἐτόλμησε νὰ διαιρέσῃ τὴν κοινωνίαν ἐκείνην εἰς ἑνωτικοὺς καὶ ἀνθενωτικοὺς, πάντες ἀποθέσαντες τὸν παλαιὸν χιτῶνα προσήλθομεν εἰς τὸν μυστικὸν δεῖπνον, ἵνα κοινωνήσωμεν τῆς μεγάλης χαρᾶς, καὶ νὰ συνεορτάσωμεν τὴν ἡμέραν τῶν πολιτικῶν γενεθλίων μας. Δὲν φέρομεν λοιπὸν, Κύριοι, μεθ’ ἡμῶν οὔτε προγραφὰς, οὔτε καταδίκας. Καὶ ὅμως εἴχομεν καὶ ἡμεῖς δίκαια παράπονα κατὰ πολυειδῶν καταχρήσεων, κατὰ πολυχρονίων διωγμῶν. Ἐλησμονήσαμεν τὰ πάντα, πεποιθότες, ὅτι οὐδεὶς ἡμῶν ἀναμάρτητος, καὶ ὅτι μόνη ἡ σύμπνοια καὶ ἡ ἀδελφικὴ ἑνότης δύνανται νὰ μᾶς σώσωσιν ἀπὸ τὸν ἐπικείμενον ὄλεθρον. Περὶ τὰς ἀρχὰς τῆς ἀειμνήστου ἐπαναστάσεως τοῦ 1821 ἐπρόκειτο περὶ ἐκπορθήσεως τοῦ φρουρίου τῆς Ἄρτας. Ὁ Ἑλληνικὸς στρατὸς διῃρημένος εἰς δύω μεγάλα σώματα, τὸ μὲν ὑπὸ τὴν ἀρχηγίαν τοῦ Γώγου, τὸ δὲ ὑπὸ τὴν ἀρχηγίαν τοῦ Μάρκου Βότσαρη, ἔμενεν ἀδρανής. Μεταξὺ τοῦ Γώγου καὶ Μάρκου ὑπῆρχε χάσμα μέγα, καὶ εἰς τὸν πυθμένα τοῦ χάσματος ἔῤῥεε τὸ αἷμα τοῦ Κίτσου. Κατὰ τὰ 1812 ὁ Γῶγος εἶχε δολοφονήσει τὸν πατέρα τοῦ ἐν Καρπενησίῳ ἐνδόξως ὑπὲρ πίστεως καὶ πατρίδος πεσόντος, καὶ μῖσος ἀδιάλλακτον ἐνεφώλευεν ἔκτοτε εἰς τὴν καρδίαν τοῦ Μάρκου· ἐντοσούτῳ, Κύριοι, ὁ ἐχθρὸς ὠφελούμενος ἀπὸ τὰς διαιρέσεις ταύτας ἐθρασύνετο, καὶ τὰ Ἑλληνικὰ πράγματα ἔτρεχον τὸν ἔσχατον κίνδυνον, καὶ αἱ πρῶται ἡμέραι τοῦ ἱεροῦ ἀγῶνος ἀπέβαινον στεῖραι. Τότε ὁ Μαυροκορδάτος προσκαλέσας τὸν Μάρκον προσέπεσεν εἰς τοὺς πόδας αὑτοῦ, τὸν παρεκάλεσε νὰ θυσιάσῃ ἐπὶ τοῦ βωμοῦ τῆς πατρίδος τὴν δικαίαν ὀργήν του· ὁ Μάρκος ἐδάκρυσε καὶ πορευθεὶς πρὸς τὸν Γῶγον ἔδραξε τὴν χεῖρα, ἐξ ἧς ὑπῆρχον καταφανεῖς αἱ κηλῖδες τοῦ πατρικοῦ αἵματος, τὴν ἔδραξε καὶ τὴν ἠσπάσθη! Αἰωνία ἡ μνήμη τοῦ ἥρωος ἐκείνου!

§49ΠΟΛΛΟΙ. Αἰωνία ἡ μνήμη του.

§50ΒΑΛΑΩΡΙΤΗΣ. Αἱ ἐπαναστάσεις ἐν τῷ βίῳ τῶν ἐθνῶν ὁμοιάζουσι πρός τινας ἀσθενείας, αἵτινες παρακολουθοῦσι τὴν ἀνάπτυξιν τοῦ ἀνθρώπου, ἴσως ἀναγκαῖαι, ἀλλὰ πάντοτε ἐπικίνδυνοι· πρέπει ν’ ἀναχαιτίζωνται ἐγκαίρως, ἄλλως μεταβάλλονται εἰς χρόνια πάθη. Ὁ Ἰόνιος λαὸς συναισθάνεται πληρέστατα τὴν ἀλήθειαν ταύτην, καὶ θεωρεῖ, ὅτι ἡ διάρκεια τοῦ ἐπαναστατικοῦ πνεύματος μετὰ τὴν παρέλευσιν τῆς ἐπαναστάσεως εἶναι ζύμη, ἐξ ἧς δύνανται νὰ προκύψωσι σοβαρὰ δυστυχήματα· τὸ δὲ Ἑλληνικὸν ἔθνος, Κύριοι, ἔχει ἀνάγκην ἀνέσεως· τὸ ὄνομα ἡμῶν κατήντησεν ἀντικείμενον ἐμπαιγμοῦ καὶ περιφρονήσεως· ἀπεκαλύψαμεν τὰς πληγάς μας, καὶ τώρα πρέπει ὅσον οἷόν τε τάχιον νὰ τὰς θεραπεύσωμεν. Ἡ δημοσία πίστις ἐξέλιπε! ἡ Ἑλλὰς θεωρεῖται χρεωκόπος! τὸ εὐμετάβλητον τῆς Κυβερνήσεως τηρεῖ τὸ κράτος εἰς διηνεκῆ κλονισμόν. Αἱ πεποιθήσεις ἐκλονίσθησαν, αἱ βάσεις τοῦ οἰκοδομήματος σαλεύουσι. Τοιαύτης καταστάσεως πραγμάτων τὴν διατήρησιν οὐ μόνον δὲν τὴν ἐπιθυμοῦμεν, ἀλλὰ παντὶ σθένει θέλομεν ἐργασθῆ πρὸς ἐπανέλευσιν τῆς τάξεως, πρὸς ἐνίσχυσιν τοῦ νόμου, πρὸς παγίωσιν τῆς πολιτείας. Τὸ κατ’ ἐμὲ, Κύριοι, φρονῶ, ὅτι ἂν ἕκαστος ἡμῶν δὲν θυσιάσῃ ὑπὲρ τοῦ κοινοῦ συμφέροντος τὰς ἰδιαιτέρας του ἀπαιτήσεις, ἂν δὲν ἐννοήσωμεν καλῶς, ὅτι ἡ ὕπαρξις τοῦ ἔθνους κρέμαται οὐχὶ ἐκ τῆς ἀνεγέρσεως, ἢ τῆς πτώσεως τῆς δεῖνα, ἢ δεῖνα πολιτικῆς μερίδος, ἀλλ’ ἐκ τῆς κανονικῆς διατάξεως καὶ τῆς ἁρμονικῆς ὀργανώσεως τῶν ἠθικῶν δυνάμεων τῆς Ἑλληνικῆς κοινωνίας, ἂν δὲν πεισθῶμεν, ὅτι ἀνεξαρτήτως τῶν συμπαθειῶν καὶ ἀντιπαθειῶν μας ὑπάρχει ἀνώτερόν τι ἠθικὸν, τὸ Ἑλληνικὸν ἔθνος, πρὸς τὸ ὁποῖον ὀφείλομεν μόνον ν’ ἀτενίζωμεν, ἂν δὲν ἀσχοληθῶμεν, ἄνευ προκαταλήψεως, οὐχὶ ἀποβλέποντες εἰς ἀφῃρημένας ἐπιστημονικὰς θεωρίας, ἀλλ’ εἰς τὰς πραγματικὰς ἀνάγκας τῆς Ἑλλάδος, εἰς τὴν ὅσον ἔνεστι ταχυτέραν κατάρτισιν τοῦ πολιτεύματος· τὸ κατ’ ἐμὲ, Κύριοι, λέγω τοῦτο πρὸς ἀπαλλαγὴν πάσης εὐθύνης ἐκ μέρους ἡμῶν, ὁ ὄλεθρος εἶναι ἀναπόφευκτος, (εὖγε, εὖγε). Νομοθετοῦντες σήμερον διὰ τὴν ἐλευθέραν Ἑλλάδα, ἂς μὴ λησμονήσωμεν, ὅτι νομοθετοῦμεν ἴσως καὶ διὰ τὴν δούλην Ἑλλάδα. Τουλάχιστον, Κύριοι, εἶναι ἀναγκαῖον νὰ γινώσκητε, ὅτι ἂν ὁ Ἰόνιος λαὸς μετὰ τοσαύτης ὑπομονῆς καὶ ἐπιμονῆς ἐνεκαρτέρησεν εἰς τὴν ἰδέαν τῆς ἐθνικῆς αὑτοῦ ἀποκαταστάσεως, εἶχε πρὸ ὀφθαλμῶν πάντοτε, ὅτι διὰ τῆς λύσεως τοῦ Ἑπτανησιακοῦ ζητήματος ἐδίδετο ἔναρξις εἰς τὴν λύσιν τοῦ μεγάλου Ἑλληνικοῦ ζητήματος· εἶναι ἀνάγκη νὰ γινώσκητε, ὅτι τὴν ἕνωσιν ἐζητοῦμεν ἀνέκαθεν, οὐχὶ πρὸς τὸν σκοπὸν νὰ προσαρτήσωμεν ἑπτὰ ξηροσκοπέλους εἰς τὴν ἤδη μικροτάτην Ἑλλάδα, ἀλλ’ ἵνα ὑποδείξωμεν εἰς τοὺς δεδουλωμένους ὁμοφύλους τὸν δρόμον τῆς γενικῆς σωτηρίας (εὖγε, εὖγε, χειροκροτήματα ἐκ τοῦ ἀκροατηρίου). Πρέπει νὰ γινώσκητε, ὅτι ἕκαστος ἡμῶν αἰσθάνεται σήμερον τὴν ἀνάγκην ν’ ἀναπαυθῇ, ἵνα μετ’ ὀλίγον ἐγερθῇ προθυμότερος καὶ λάβῃ πάλιν τὴν ῥάβδον του καὶ περιπατήσῃ (εὖγε, εὖγε, χειροκροτήματα ἐκ τοῦ ἀκροατηρίου). Ὦ! πολὺν χρόνον περιπατοῦμεν οἱ ἄθλιοι, ὁδεύοντες ἐν μέσῳ μυρίων ἀκανθῶν καὶ τριβόλων· αἱ πτέρναι μας κατεκόπησαν καὶ ἱδρὼς αἵματος ῥέει ἐπὶ τοῦ μετώπου μας, καὶ μόλον τοῦτο θέλομεν ἀκόμη νὰ βαδίσωμεν. Δὲν εἶναι ἀληθές, Κύριοι; (Φωναὶ πανταχόθεν, ναὶ, ναὶ). Καὶ θὰ βαδίσωμεν, ἀδελφοὶ προσφιλέστατοι, μὴ ἀμφιβάλλετε, ὅταν ἕκαστος ἡμῶν συναισθανθῇ τὰ καθήκοντά του, καὶ ἂν δὲν δειλιάσωμεν ἀναλογιζόμενοι τὰς δυσχερείας· θὰ βαδίσωμεν, ἀλλ’ ὑπὸ τὸν ὅρον νὰ μὴ καταναλίσκωμεν τὰς δυνάμεις μας ἐπὶ ματαίῳ· θὰ βαδίσωμεν, ἂν ἀποσβέσωμεν τὰ πάθη μας, ἂν καταπνίξωμεν τὰς φιλάρχους ὀρέξεις μας· θὰ βαδίσωμεν, ἂν ἔχωμεν πρὸ ὀφθαλμῶν, ὅτι ἕκαστος ἡμῶν δὲν εἶναι εἰμὴ σταγὼν ὕδατος ἀφανὴς καὶ μικροτάτη, ἂν δὲν συναισθανθῶμεν ἐνδομύχως, ὅτι αἱ ῥανίδες αὗται συνταυτιζόμεναι καὶ συνενούμεναι δύνανται νὰ καταρτίσωσι πάλιν τὸ περιφανὲς ἐκεῖνο Ἑλληνικὸν κῦμα, εἰς τὰ νάματα τοῦ ὁποίου ἄπειρα χείλη αὐχμηρὰ καὶ διψῶντα θέλουν νὰ δροσισθῶσι.... (εὖγε, εὖγε, χειροκροτήματα ἐκ τοῦ ἀκροατηρίου). Εἶναι κρῖμα, μὰ τὸν Θεόν, εἶναι ἀσυγχώρητον κρῖμα ν’ αὐτοχειριαζώμεθα· οὐδεὶς σήμερον μᾶς παρενοχλεῖ, οὐδεμία ἐξωτερικὴ ἐνέργεια μᾶς καταθλίβει, ἡ ψυχὴ τοῦ ἔθνους ἂς ἁπλώσῃ τὰς πτέρυγάς της, καὶ ἂς ἀντηχήσωσι πάλιν οἱ παλμοὶ τῆς Ἑλληνικῆς καρδίας. Ἤδη ἐγὼ τοὺς ἀκούω ἱστάμενος ἐνώπιον ὑμῶν, ἀκούω ὑπόκωφόν τινα ἦχον καὶ καταλαμβάνω πόθεν ἐξέρχεται, θὰ ᾖναι βεβαίως τὸ προανάκρουσμα τῆς βροντῆς, διότι εἶδον εἰς τὰ βλέμματά σας τὴν λάμψιν τῆς ἀστραπῆς. (εὖγε, εὖγε). Ἀναγινώσκω ἐπὶ τοῦ μετώπου σας τὴν ἀκράδαντον βούλησιν. Ἐγέρθητι λοιπὸν, λαὲ Ἑλληνικέ! συγχωνεύθητι μετὰ τοῦ Βασιλέως σου καὶ περιφρούρησον αὐτὸν, ἵνα μὴ ἐναντίαι δυνάμεις τὸν πολιορκήσωσιν! ἀνάθρεψον αὐτὸν διὰ τῆς ἀγάπης σου, ἔγχυσον εἰς τὰς φλέβας του τὴν πικρίαν τῶν παθημάτων σου καὶ τὸ γάλα τῶν ἐλπίδων σου, ἵνα ἀπὸ τοῦδε παραλάβῃς αὐτὸν συμμέτοχον τῆς χαρᾶς καὶ τῆς λύπης σου. (εὖγε, εὖγε). Τὸν αἴθριον οὐρανὸν τῆς νεότητός του ἂς μὴ τὸν ἐπισκιάσουν νέφη καὶ τρικυμίαι! ἂς μὴ παρεμποδίσωμεν τὴν ἀνάπτυξιν τοῦ τρυφεροῦ τούτου βλαστοῦ, ποτίζοντες αὐτὸν δάκρυα καὶ χολήν. (εὖγε, εὖγε, χειροκροτήματα ἐκ τοῦ ἀκροατηρίου). Δώσατε εἰς τὸ ἄνθος ἀέρα καὶ φῶς, ἐὰν θέλετε ν’ ἀναπτυχθῇ, ἂν θέλετε μίαν ἡμέραν νὰ ἴδωμεν αὐτὸ μετασχηματιζόμενον εἰς εὐθαλῆ καὶ ὑπερήφανον πλάτανον, ὑπὸ τὴν σκιὰν τοῦ ὁποίου καθήμενοι νὰ συναγαλλώμεθα καὶ νὰ συνεορτάζωμεν ἀνυμνοῦντες τὸν Θεὸν καὶ ψάλλοντες ἐθνικὰ ᾄσματα· (εὖγε, εὖγε, χειροκροτήματα ῥαγδαῖα καὶ γενικὴ συγκίνησις).

§51ΚΟΚΚΙΝΟΣ. Ζήτω ἡ ἑνότης· (φωναὶ πανταχόθεν, ζήτω, ζήτω).

§52ΒΕΛΙΑΝΙΤΗΣ. Τὸ πλεῖστον μέρος τῶν ἐξ Ἑπτανήσου πληρεξουσίων συμμερίζεται τὰς ἰδέας καὶ τὰ αἰσθήματα τοῦ προλαλήσαντος. Ἕνεκα τούτου παρουσιάζεται ἡ διαδήλωσις αὕτη.

§53ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μοὶ παρέδωκεν εἷς τῶν ἀξιοτίμων συναδέλφων ἔγγραφον μὲ ἐπιγραφὴν Διαδήλωσις· περιέχει δὲ τὰ ἑξῆς· Διαδήλωσις. «Οἱ ὑποφαινόμενοι πληρεξούσιοι διαδηλοῦν, ὅτι κατὰ τὴν διάρκειαν τῶν ἐργασιῶν τῆς παρούσης ἐθνοσυνελεύσεως δὲν θέλουσι δεχθῆ οὐδεμίαν κυβερνητικὴν θέσιν. Ἐν Ἀθήναις, τῇ 22 Ἰουλίου 1864.» Ἕπονται 66 ὑπογραφαί.» (Εὖγε). Χειροκροτήματα ἐκ τοῦ ἀκροατηρίου. Μοὶ ἐνεχειρίσθη ὡσαύτως ἐκ μέρους τοῦ πληρεξουσίου Γεωργίου Τυπάλδου Ἰακωβάτου ψήφισμα ἔχον ὡς ἑξῆς· Ἡ ἐν Ἀθήναις Βʹ. Ἐθνικὴ τῶν Ἑλλήνων Συνέλευσις. «Μελετῶσα εὐγνωμόνως τὸ τεράστιον ἔργον τῆς ἑνώσεως τῆς Ἑπτανήσου καὶ τῆς Ἑλλάδος καὶ κλίνουσα γόνυ καρδίας ἐνώπιον τῆς θείας Μεγαλειότης ἐπὶ τοιαύτῃ εὐεργεσίᾳ· Ὁμολογοῦσα ταύτην τὴν εἰρηνικὴν ἕνωσιν ἔργον πατριωτισμοῦ μὲν ἐθνικοῦ, πολιτικῆς δὲ σοφῆς καὶ δικαίας, συμφώνου πρὸς τὰς ἀρχὰς τῶν ἐθνοτήτων τῆς ἠθικῆς καὶ τῆς προόδου· Δικαιουμένη ἅμα νὰ θεωρῇ τὴν ἕνωσιν τῆς Ἑπτανήσου καὶ τῆς Ἑλλάδος ἀρχὴν τῆς ἰσοῤῥοπίας τῆς Ἀνατολῆς καὶ τῆς ἐντεῦθεν ἀσφαλείας τῆς Εὐρώπης· Προσδοκῶσα δὲ συνεπῆ εἰς τὸ ἀξιομνημόνευτον τοῦτο ἔργον τὴν πολιτικὴν τῶν εὐεργετίδων τῆς Ἑλλάδος δυνάμεων ἐπ’ ἀγαθῷ τῆς ἀνθρωπότητος· Ἀναπέμπει ταπεινῶς ὕμνους εὐχαριστίας Θεῷ τῷ Σωτῆρι. Χειροκροτεῖ τοὺς ἡρωϊκοὺς Ἑπτανησίους. Εὐγνωμονεῖ πάσαις ταῖς συνεργασαμέναις Δυνάμεσι, καὶ κηρύττει, ὅτι ἡ εὐχὴ καὶ ὁ πόθος τοῦ Πανελληνίου εἶναι ἡ διὰ συνθηκῶν εἰρηνικὴ ἕνωσις Κρήτης, Θεσσαλίας καὶ Ἠπείρου μετὰ τῆς Ἑλλάδος, ἐφ’ ᾧ ἀναθέτει τὰς ἐλπίδας αὐτῆς εἰς τὴν θείαν πρόνοιαν καὶ εἰς τὴν δικαίαν καὶ εὐμενῆ ἀπόφασιν τῶν δυνάμεων τῆς Εὐρώπης.» Ἐν Ἀθήναις, τῇ 20 Ἰουλίου 1864.

Ὁ πληρεξούσιος

Γ. ΤΥΠΑΛΔΟΣ.

Ἐπίσης μοὶ ἐδόθη πρότασις ἀφορῶσα τὴν ἡμερησίαν διάταξιν,

§54ΠΟΛΛΟΙ. Αὔριον, αὔριον.

§55ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἰδοὺ αὕτη «Προτείνομεν τὴν μεταῤῥύθμισιν τῆς ἡμερησίας διατάξεως, ὅπως προηγηθῇ πάσης ἄλλης ἐργασίας ἡ συζήτησις τοῦ πολιτεύματος».

ΔΡΟΣΟΣ, ΛΕΒΙΔΗΣ, ΚΑΝΑΒΟΣ.

Σᾶς ἀναγγέλλω, ὅτι εἶναι ἐγγεγραμμένοι 2 ἢ 3 ἢ 4, ὁ Κύριος Σαρίπολος εἶναι πρῶτος, μετὰ ταῦτα ὁ Κύριος Μακρῆς ὁ ἐξ Ἑπτανήσου, ὁ Κύριος Σολωμὸς, ὁ Κύριος Καλὸς, ὁ Κύριος Κόκκινος.

§56ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Μετὰ τὴν ὁμιλίαν τοῦ Κυρίου Βαλαωρίτου νὰ παύσῃ πᾶς ἕτερος λόγος (θόρυβος, ἐγείρονται πολλοὶ νὰ φύγουν).

§57ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Κύριος Σαρίπολος ἔχει τὸν λόγον.

§58ΠΟΛΛΟΙ. Αὔριον, αὔριον.

§59ΕΤΕΡΟΙ. Τὴν Παρασκευήν.

§60ΣΑΡΙΠΟΛΟΣ. Νομίζω, ὅτι ἔπρεπε ν’ ἀπαντήσῃ τις εἰς τὴν ὡραίαν ἀγόρευσιν τοῦ Κυρίου Βαλαωρίτου... (θόρυβος).

§61ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διαλύεται ἡ Συνεδρίασις. Ὥρα 1 λ. 10.

Ὁ Πρόεδρος

Ε. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ.

Οἱ γραμματεῖς Α. Νικολαΐδης, Α. Γαΐτας Φώσκαρδης, Ἐπ. Μεταξᾶς, Ι. Ξυδάκτυλος.