1864.03.19

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 240.

Τῆς 19 Μαρτίου 1864.

(Πέμπτη.)

Ὥρα 1 Μ. Μ. Μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν τοῦ ὀνομαστικοῦ καταλόγου εὑρεθείσης πλήρους τῆς Συνελεύσεως, ἀνεγνώσθησαν τὰ πρακτικὰ τῆς προτεραίας συνεδριάσεως.

Κατέχει τὴν θέσιν τοῦ Προέδρου ὁ ἀντιπρόεδρος Κ. Δημητριάδης.

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχει τις τῶν Κ. πληρεξουσίων παρατήρησιν κατὰ τῶν πρακτικῶν;

§2ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰδοποιῶ τὴν Συνέλευσιν ὅτι ἡ πρυτανεία τοῦ Πανεπιστημίου ἔστειλεν ἀντίτυπα 230 τῆς λογοδοσίας τῆς Ἀκαδημαϊκῆς διαχειρίσεως τοῦ 62–63 διὰ νὰ διανεμηθοῦν. Θὰ ἐξακολουθήσῃ σήμερον ἡ συζήτησις τοῦ προϋπολογισμοῦ τῆς Σχολῆς τῆς Τίρυνθος, ἀλλὰ προτήτερον θ’ ἀναγνωσθῇ μία πρότασις τοῦ Κ. Μίληση. Ἡ ἐν Ἀθήναις Βʹ. τῶν Ἑλλήνων Συνέλευσις. Ψηφίζει. Ἄρθρ. 1) Αἱ περὶ πενήτων διατάξεις τῶν ἄρθρων 22–225 τῆς Πολ. Δικονομίας καὶ αἱ μετὰ τούτων συναφεῖς διατάξεις τοῦ περὶ χαρτοσήμου Ν. καταργοῦνται. Ἄρθρ. 2) Τὸ τέλος τοῦ χαρτοσήμου ἐπὶ τῶν δικογράφων, τῶν δικαστικῶν ἐκθέσεων καὶ ἀποφάσεων, καὶ ἐν γένει τῶν δικαστικῶν πράξεων καταβιβάζεται εἰς τὸ ἥμισυ τοῦ νενομισμένου. Ὁ πληρεξ. Ἑρμιονίδος Γ. Μίλησης Καταλαμβάνει τὴν ἕδραν τοῦ Προέδρου ὁ Πρόεδρος Κ. Κ. Μεσσηνέζης.

§4ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πότε ἡ ἀνάπτυξις Κ. πληρεξούσιοι;

§5Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Προτείνω τὸ κατεπεῖγον.

§6ΜΙΛΗΣΗΣ. Τὴν ἀνάπτυξιν θὰ κάμω τὴν προσεχῆ δευτέραν· παρακαλῶ μόνον τὸν ἁρμόδιον ὑπουργὸν νὰ ὑποβάλῃ εἰς τὴν Συνέλευσιν κατάλογον τῶν κατὰ τὸ ἔτος 1863 ἐκκρεμῶν δικῶν ἐνώπιον ὅλων τῶν δικαστηρίων, καὶ σημείωσιν ἀκριβῆ εἰς πόσας τῶν δικῶν τούτων ἔχαιρον οἱ διάδικοι τὰ δικαιώματα τῶν πενήτων, καὶ πόσαι εἶναι ἐπὶ χαρτοσήμου. Ἐκ τούτου θὰ πεισθῇ ἡ Συνέλευσις ὅτι ἡ πρότασις αὐτὴ μολονότι φαίνεται ὅτι καταβιβάζει τοὺς φόρους, τοὺς αὐξάνει μάλιστα.

§7ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Συνέλευσις παραδέχεται νὰ γίνῃ ἡ ἀνάπτυξις τὴν προσεχῆ δευτέραν;

§8ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§9ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι πληρεξούσιοι, γνωρίζετε ὅτι ἡ Ἐθνοσυνέλευσις διώρισε μίαν ἐπιτροπὴν, εἰς τὴν ὁποίαν ἀνέθεσε τὴν ἐξέλεγξιν τῶν δαπανῶν τῶν γενομένων κατὰ τὸ διάστημα τῆς ἐπαναστάσεως· πληροφοροῦμαι ἀπὸ τὸ ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν, ὅτι ἐπειδὴ ἡ ἐπιτροπὴ ἥτις δὲν ἀπεπεράτωσε τὸ ἔργον της, δὲν δύναται νὰ καταστρώσῃ τοὺς λογαριασμοὺς τοῦ ἔτους 63 καὶ μένουσιν ἅπαντες οἱ σχηματιζόμενοι λογαριασμοὶ ἐκκρεμεῖς, παρακαλῶ τὴν εἰρημένην ἐπιτροπὴν νὰ συνέλθῃ αὔριον περὶ τὴν 11 ὥραν. Ὁ Κ. Πρόεδρος τῆς ἐπιτροπῆς μοὶ ἐγνωστοποίησεν ὅτι κατέστρωσε τοὺς λογαριασμοὺς, καὶ ὅτι εἶναι ἕτοιμος νὰ ὑποβάλῃ εἰς τὴν ἐπιτροπὴν ἓν ἔργον τετελεσμένον, συνεπείᾳ τούτου ἐπαναλαμβάνω ὅτι παρακαλῶ τὴν ἐπιτροπὴν νὰ συνέλθῃ αὔριον περὶ τὴν 11 ὥραν. Ὑπάρχει ἐκκρεμὴς ἐνώπιον τῆς Συνελεύσεως, κηρυχθεῖσα κατεπείγουσα, μία πρότασις ἀφορῶσα τὴν μετάθεσιν κεφαλαίων. Ἡ πρότασις αὕτη, νομίζω, ὅτι δὲν εἶναι ἐπιδεκτικὴ ἀντιῤῥήσεως· πρόκειται περὶ μεταθέσεως κεφαλαίου ἐπὶ τοῦ εἰδικοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν τῆς χρήσεως τοῦ 63, καὶ ἔχει ὡς ἀκολούθως. Ἐπὶ τοῦ εἰδικοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν ὑπουργείου τῆς χρήσεως 1863 χορηγεῖται ἀναπληρωτικὴ πίστωσις ἐκ δραχμῶν τεσσάρων χιλιάδων ἑπτακοσίων τεσσαράκοντα ἐννέα καὶ λεπτὰ τριάκοντα δύο ἀριθ. 4749: 32/00 καταλογιζομένη ὡς ἐφεξῆς·

Δυνάμει τοῦ ἀπὸ 2 Ἀπριλίου 1863 θεσπίσματος τῆς προσωρινῆς Κυβερνήσεως ἐκδοθέντος ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ νόμου ΣΚΑʹ. τῆς 24 Ἰανουαρίου 1853 περὶ συντάξεως τῶν χηρῶν καὶ ὀρφανῶν ἀξιωματικῶν τῆς φάλαγγος ἀπενεμήθη εἰς τὴν χήραν καὶ τὰ ὀρφανὰ τοῦ ἀξιωματικοῦ τῆς φάλαγγος Ἰω. Πετιμέζη μηνιαία σύνταξις ἐκ δραχμῶν 44 33/00 ἀρχομένη ἀπὸ τῆς ἐκδόσεως τοῦ μνησθέντος νόμου.

§10ΠΟΛΛΟΙ. Δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις.

§11ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Ἡ πρότασις αὕτη ὑπεβλήθη, νομίζω, ἀπὸ τὸν πρώην ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν Κ. Κουμουνδοῦρον, ὑπεβλήθη μὲ ἄλλας προτάσεις ὁμοίας φύσεως, τουτέστι πληρωμῆς ἐξόδων κεκλεισμένων χρήσεων.

§12ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὄχι συγχρόνως, ἰδιαιτέρως ἑκάστη.

§13ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Κατόπιν ὁ Κ. Χρηστίδης ἔφερεν ἐξαιρετικῶς νέαν πρότασιν. Δὲν ἐννοῶ πρῶτον τὴν ἐξαίρεσιν αὐτὴν, ἐνῷ ὑπάρχουν τόσαι ἐκκρεμεῖς προτάσεις περὶ πληρωμῆς ἐξόδων κεκλεισμένων χρήσεων, νὰ ἔλθῃ ὁ Κ. Χρηστίδης ἐξαιρετικῶς καὶ νὰ τὴν φέρῃ παραλείπων ὅλας τὰς ἄλλας· ἐὰν τὸ ταμεῖον εὐπορῇ, καὶ ἑπομένως πρέπῃ νὰ πληρωθοῦν ὅλα τὰ ἔξοδα τῶν κεκλεισμένων χρήσεων, πρέπει νὰ ᾖναι γενικὸς, ἐὰν δὲν εὐπορῇ διὰ κανένα, πολὺ περισσότερον διὰ πρόσωπον, ὁποῖον ἐνδιαφέρεται μὲ τὸν Κ. Πετιμέζην. Τὸ ὑπουργεῖον εἰς τὸ πρόγραμμά του εἶπεν, ὅτι θὰ διοικήσῃ ἀμερολήπτως· αὐτὴ εἶναι ἡ ἀμεροληψία; (θόρυβος). Μὴ ταράττεσθε, Κύριοι. Δεύτερον ἐπιθυμῶ νὰ μάθω ἀπὸ τὸν Κ. Χρηστίδην, ποῖος ἦτον ὁ λόγος διὰ τὸν ὁποῖον ἐνῷ ἐδικαιοῦτο νὰ λάβῃ τὴν σύνταξιν ἡ χήρα Πετιμέζη ἀπὸ τὸ ἔτος 53 δὲν ἐχορηγήθη ἀπὸ ἐκείνης τῆς ἐποχῆς, ἀλλ’ ἐχορηγήθη δυνάμει τοῦ θεσπίσματος τῆς προσωρινῆς Κυβερνήσεως τοῦ ἔτους 63. Ποῖος ἦτον ὁ λόγος ὁ ὁποῖος ἐμπόδισεν εἴτε τὸν Κ. Πετιμέζην, διότι εἶχε τὸ δικαίωμα νὰ ἐνάξῃ τὸ δημόσιον καὶ ἐνώπιον τῶν δικαστηρίων, εἴτε τὴν παρελθοῦσαν Κυβέρνησιν, ἡ ὁποία δὲν ἐχορήγησε τὴν σύνταξιν αὐτὴν, διότι ἔμαθον ὅτι ὁ Πετιμέζης ὡς ἀξιωματικὸς τῆς φάλαγγος εἶχε λάβει γραμμάτιον, καὶ ὅταν τις λάβῃ γραμμάτιον δὲν ἔχει δικαίωμα συντάξεως. Δὲν ἠξεύρω τὶ συνέβη, ὥστε ἐνῷ ἔλαβε τὸ γραμμάτιον σήμερον νὰ δίδεται καὶ σύνταξις. Εἰς τὴν οὐσίαν δὲν διϊσχυρίζομαι πολὺ, διότι ἐπιθυμῶ πρῶτον νὰ μάθω τὸν λόγον, διατὶ δὲν ἐδόθη τότε· ἀλλ’ εἶναι δύο διακεκριμμένα ζητήματα, πρῶτον διατὶ νὰ γίνῃ αὐτὴ ἡ ἐξαίρεσις, καὶ ν’ ἀφήσωμεν τὰς ἄλλας προτάσεις ἐκκρεμεῖς, καὶ δεύτερον ἐὰν ἡ Συνέλευσις παρεδέχθη κατ’ ἐξαίρεσιν νὰ συζητηθῇ. Ἐπιθυμῶ εἰς τὴν οὐσίαν τῆς ὑποθέσεως ν’ ἀκούσω τὸν Κ. Χρηστίδην, διατὶ δὲν ἐδόθη ἀπὸ ἐκείνης τῆς ἐποχῆς.

§14ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Γνωστοποιῶ εἰς τὴν Συνέλευσιν ὅτι ἡ πρότασις αὕτη πραγματικῶς ὑπῆρχεν ἐκκρεμὴς πρὸ πολλοῦ ἐνώπιον τῆς Συνελεύσεως, ἐπειδὴ ὅμως ἔπρεπε νὰ παραπεμφθῇ εἰς τὰ τμήματα, ἔμεινεν ἐκκρεμής. Κατὰ τὸ διάστημα τῆς ὑπουργείας τοῦ Κ. Δρόσου, πολλάκις ἐγὼ εἶπον εἰς τὸν Κ. Πετιμέζην, ὅτι ἐὰν ὁ Κ. ὑπουργὸς τὴν ὑποβάλλῃ ἐκ νέου ἐνώπιον τῆς Συνελεύσεως, πιστεύω ὅτι θὰ τὴν κηρύξῃ ἡ Συνέλευσις κατεπείγουσαν, καὶ τότε συζητεῖται εὐθὺς, χωρὶς νὰ σταλῇ εἰς τὰ τμήματα· ἀλλ’ ἐπειδὴ εἶχε χαθῆ τὸ πρωτότυπον, δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ τὸ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν ὁ Κ. Δρόσος. Τελευταῖον, μετὰ τὴν πτῶσιν τοῦ Κ. Δρόσου, εὑρέθη τὸ ἔγγραφον αὐτὸ εἰς τὰ ἰδιαίτερά μου ἔγγραφα. Τὸ εἶχον λάβει διὰ νὰ τὸ δώσω εἰς τὸν Κ. Δρόσον, καὶ νὰ τὸν ἐρωτήσω ἐὰν ἀσπάζεται τὴν πίστωσιν, καὶ θέλει νὰ τὴν ὑποστηρίξῃ. Τότε τὸ παρέδωκα εἰς τὸν δικαιοῦχον καὶ τὸν παρεκάλεσα νὰ ἐρωτήσῃ τὸν Κ. Χρηστίδην ἐὰν θέλῃ νὰ ὑποστηρίξῃ τὴν πρότασιν. Ὑπεβλήθη κατὰ συνέπεια ἡ προκειμένη πρότασις ἥτις ἐκηρύχθη κατεπείγουσα· ἐπειδὴ δὲ ἐπληροφορήθην ὅτι δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις, διὰ τοῦτο τὴν ὑπέβαλον. Καθόσον δὲ ἀφορᾷ τὰς ὁμοειδεῖς προτάσεις, αἱ ὁποῖαι ὑπεβλήθησαν κατὰ τὸ διάστημα τῆς ἐπαναστάσεως, αὗται ὑπεβλήθησαν εἰς τὰ τμήματα, καὶ ἡ ἐξελεγκτικὴ ἐπιτροπὴ ὑπέβαλεν ἔκθεσιν κατὰ τῆς ὁποίας γίνονται ἀντιῤῥήσεις, ἑπομένως δὲν δύναμαι νὰ τὴν ὑποβάλλω εἰς τὴν Συνέλευσιν, διότι τότε ἤθελεν ἀποσπασθῆ ἀπὸ τοῦ προϋπολογισμοῦ. Ἐὰν ὑπάρχουσιν ἀντιῤῥήσεις καὶ κατὰ τῆς προκειμένης πιστώσεως, τότε θὰ παρακαλέσω τὴν Συνέλευσιν νὰ μὴ τὴν λάβῃ ὑπ’ ὄψιν, καὶ νὰ προβῶμεν εἰς τὸν προϋπολογισμόν.

§15ΚΑΛΟΣ. Ἡ προκειμένη πρότασις ἤθελε ληφθῆ παρὰ τῆς ἐπιτροπῆς ὑπ’ ὄψιν, ἐὰν ὑπῆρχε τὸ πρωτότυπον, ἀλλ’ ἐπειδὴ δὲν ὑπῆρχεν ἔκαμε τὴν παρατήρησιν ὅτι εἶναι ἀνάγκη ν’ ἀνανεωθῇ ἐκ μέρους τοῦ ὑπουργοῦ, ἀνενεώθη σήμερον, καὶ δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις. Φρονῶ ὅτι ἡ παραδοχὴ αὐτῆς οὐδόλως παραβλάπτει τὰ συμφέροντα τοῦ δημοσίου, καὶ οὐδόλως ἔχει σκοπὸν νὰ περιποιήσῃ πρόσωπα.

§16ΤΣΕΛΙΟΣ. Τὸ ποσὸν αὐτὸ δὲν θὰ τὸ λάβῃ ὁ Κ. Πετιμεζῆς· θὰ συμψηφισθῇ ἀπέναντι τοῦ γραμματίου.

§17ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ ἀπορῶ ἀφ’ οὗ εἰσήχθη αὐτὴ ἡ πρότασις, διατί νὰ μὴ τὴν ἀποφασίσωμεν, δὲν πρόκειται σήμερον νὰ διαθέσωμεν χρήματα. Ἡ χήρα καὶ τὰ ὀρφανὰ τοῦ μακαρίτου Πετιμεζῆ ὑπέβαλον αἴτησιν εἰς τὴν προσωρινὴν Κυβέρνησιν, διὰ τῆς ὁποίας εἶπον ὅτι ἠδικήθησαν, διότι δὲν τοῖς ἐχορηγήθη σύνταξις. Ἡ προσωρινὴ Κυβέρνησις ἔκαμε θέσπισμα, διὰ τοῦ ὁποίου ἀνεγνώρισε τὴν ἀπαίτησιν. Ἤδη ζητεῖται πίστωσις, ὥστε αὐτὴ ἡ πρότασις εἶναι ὅλως ἀνεξάρτητος, καὶ ἡ Συνέλευσις δύναται νὰ τὴν παραδεχθῇ ἄνευ ἀντιῤῥήσεως.

§18ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Παρατηρήσατε ὅτι ἡ ἁπλουστάτη κατὰ τὴν κρίσιν σας πρότασις, κατ’ ἐμὲ, εἶναι σπουδαιοτάτη, διότι πρόκειται νὰ καθιερώσωμεν μίαν ἀρχὴν, ἡ ὁποία δὲν παρεδέχθη ἀπὸ τὸν νόμον, τοὐτέστιν ἐὰν ἔχουν τὸ δικαίωμα οἱ φαλαγγῖται, οἱ ὁποῖοι ἔλαβον ἅπαξ τὸ γραμμάτιον καὶ παρῃτήθησαν τοῦ δικαιώματος τῆς συντάξεως, ἐὰν ἔχουν τὸ δικαίωμα ἐπιστρέφοντες τὰ γραμμάτια, νὰ ἔχουν δικαίωμα συντάξεως.

§19ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Συνέλευσις παραδέχεται νὰ προβῶμεν εἰς τὸν προϋπολογισμόν;

§20ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§21ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τοῦτο παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσι (ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι). Παρεδέχθη. Κύριοι εὑρισκόμεθα εἰς τὸ ἕκτον κεφάλαιον «γεωργία καὶ βιομηχανία.» Ἔχει τὸν λόγον ὁ Κ. Πύρλας.

§22ΠΥΡΛΑΣ. Ἐκ τῆς χθεσινῆς συζητήσεως περὶ τῆς γεωργικῆς σχολῆς Τυρίνθου (θόρυβος).

§23ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ νὰ ἐπέλθῃ ἡσυχία ἵνα τελειώσωμεν τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν σήμερον Ἡ ὑπηρεσία ἔχει ἀπόλυτον ἀνάγκην τῆς ἀποπερατώσεως αὐτοῦ, ἐντὸς τῆς ἡμέρας.

§24ΠΥΡΛΑΣ. Ἐκ τῆς χθεσινῆς συζητήσεως προκύπτουν τρεῖς προτάσεις. Μία ὅτι ἡ γεωργικὴ σχολὴ Τιρύνθου πρέπει νὰ διατηρηθῇ ὅπως ἔχει, ἡ ἄλλη ὅτι πρέπει νὰ μεταβληθῇ εἰς πρακτικὴν σχολὴν καὶ τρίτη εἶναι ὅτι πρέπει νὰ τεθῇ ὑπὸ ἐνοικίασιν. Διὰ νὰ ἀποφανθῇ τις περὶ ἑκάστης τούτων εἶν’ ἀνάγκη νὰ γνωσθῇ ὁ σκοπὸς τῆς συστάσεως αὐτῆς τῆς σχολῆς. Ἡ σχολὴ αὕτη ὡς εἶναι γνωστὸν ἐσυστήθη τὸ πρῶτον ἀπὸ τὸν Καποδίστριαν μὲ τὴν ἰδέαν νὰ χρησιμεύσῃ ὡς ὑπόδειγμα τῆς γαιοπονίας διὰ τοὺς κατοίκους τῶν ἐπαρχιῶν, δηλαδὴ νὰ ὑπάρχῃ ὑπόδειγμα τῆς εὐρωπαϊκῆς καλλιεργείας ὡς πρὸς τὰς γαίας, τὴν κηπουρικὴν καὶ τὴν ἐν γένει γαιοπονίαν. Ὁ τότε καθιδρυτὴς τοῦ καταστήματος τούτου παρέδωκε τὴν διεύθυνσιν εἴς τινα γεωλόγον τὸν Παλαιολόγον, ὁ ὁποῖος συνέγραψε καὶ ἐδημοσίευσε δαπάνῃ τῆς Κυβερνήσεως μίαν Γεωργικὴν ἔκθεσιν. Ὁ διευθυντὴς οὗτις τοῦ ἀγροκηπίου πραγματικῶς συνετέλεσε πολὺ εἰς τὸ νὰ τὸ τακτοποιήσῃ καὶ νὰ τὸ καταστήσῃ ἓν ὑπόδειγμα τῆς εὐρωπαϊκῆς γαιοπονίας. Οὗτος διέδωκε πρώτην φορὰν τὴν καλλιέργειαν τῶν γαιωμήλων ἡ ὁποία ἤδη ὑπάρχει κατὰ μέγα μέρος καλῶς ἐκτελουμένη εἰς τὰς ἐπαρχίας. Οὗτος διέδωκε διάφορα φυτὰ τοῦ καλλωπισμοῦ, τὰ ὁποῖα ἦσαν ὅλως διόλου ἄγνωστα, διάφορα καρποφόρα δένδρα, καὶ διάφορα εἴδη μωρεῶν, τὰ ὁποῖα δὲν ἐγνωρίζοντο ἕως τότε. Μετὰ τὸν θάνατον τοῦ Καποδιστρίου τὸ ἀγροκήπιον ἐγκατελείφθη καὶ διετηρεῖτο ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν ἐνοικιαζόμενον μέχρις οὗ ἐπὶ Κωλέττη ἦλθεν ὁ Πρώϊος εἰς τὸν ὁποῖον ἀνετέθη τὸ ἀγροκήπιον αὐτό. Οὗτος πραγματικῶς ἐπροσπάθησε καὶ ἀπεκατέστησε τὸ κατάστημα ἄξιον τοῦ προορισμοῦ του. Ὁ Πρώϊος ἔφερε διάφορα φυτά, ἔκαμε ἓν δενδροκομεῖον ἀρκετὰ εὐρύχωρον, διευκόλυνε τὴν πώλησιν τῶν φυτῶν, ἔφερε διάφορα ὄσπρια, ἅτινα ἦσαν ἄγνωστα ἕως τότε καὶ πραγματικῶς πολλοὶ κτηματίαι προσήρχοντο καὶ ἠγόραζον καὶ πολλὰ τούτων διεδόθησαν εἰς τὰς ἐπαρχίας. Ὁ Κ. Κριεζῆς μάλιστα κατ’ αὐτὴν τὴν ἐποχὴν ἦτο νομάρχης τῆς Ἀργολίδος καὶ ἀρκετὰ συνετέλεσε. Κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην τὸ κατάστημα πραγματικῶς ἔφερε πολλὰς ὠφελείας εἰς τὰς ἐπαρχίας· διότι οὐ μόνον φυτὰ καὶ καρποὺς παρέσχεν, ἀλλὰ καὶ πολλὰ εἴδη κτηνῶν, διότι ἡ Κυβέρνησις εἶχε φροντίσει νὰ φέρῃ διάφορα πτηνὰ οἰκόσιτα, καὶ διάφορα κτήνη, ἐκ τῶν ὁποίων διεδόθησαν πολλὰ εἰς τὰς ἐπαρχίας.

§25ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ. Δὲν ἔφερε καρπούς.

§26ΠΥΡΛΑΣ. Θὰ σᾶς ἀποδείξω ὅτι ἔφερε καρποὺς μεγίστους (θόρυβος).

§27ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡσυχία Κύριοι.

§28ΠΥΡΛΑΣ. Κύριοι, τὸ κατάστημα τοῦτο τὸ θεωρῶ λίαν ἐπωφελὲς διὰ τὰς ἐπαρχίας. Δὲν παραδέχομαι τὴν γνώμην νὰ ἐνοικιασθῇ, διότι ἀπεδείχθη ἕως τώρα, ὅτι ὅσα κτήματα δημόσια ἐνοικιάσθησαν, ὅλα κατεστράφησαν καὶ δὲν ἐξεπλήρωσαν τὸν σκοπὸν διὰ τὸν ὁποῖον ἐνοικιάσθησαν· ἑπομένως θεωρῶ ὅλως ἀσύμφορον διὰ τὴν κοινὴν ὠφέλειαν τὴν ἐνοικίασιν· οὐχ ἧττον ὅμως δὲν θεωρῶ καλὸν νὰ μεταβληθῶσιν ὅλως διόλου εἰς ἁπλοῦν πρακτικὸν σχολεῖον, νὰ μὴ γίνωνται παραδόσεις ἐκτεταμέναι, πρέπει νὰ ὑπάρχῃ εἷς διευθύνων καὶ εἷς ὑποδιευθύνων, οἱ ὁποῖοι νὰ ὑποδεικνύουν κἂν εἰς τοὺς μεταβαίνοντας πρὸς παραλαβὴν δένδρων, σπόρων ἢ ἄλλων πραγμάτων γαιοπονικῶν τὴν χρῆσιν αὐτῶν, π. χ. εἰς ποίαν γῆν καὶ πῶς θὰ φυτεύεται κάθε δένδρον καὶ φυτὸν, καὶ πῶς θὰ καλλιεργῆται αὐτό· ὑποστηρίζω λοιπὸν τὴν γνώμην, ὅτι τὸ κατάστημα αὐτὸ πρέπει νὰ διατηρηθῇ ἐπὶ τοῦ παρόντος ὅπως ἔχει, τῇ διαφορᾷ ὅμως νὰ κατασταθῇ κατόπιν μᾶλλον πρακτικὸν παρὰ θεωρητικόν.

§29ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχει τὸν λόγον ὁ Κ. Γ. Πετιμεζᾶς.

§30Γ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Κύριε Πρόεδρε! Ἐκ τῆς πρὸ πολλοῦ ὑποβληθείσης προτάσεώς μου, ἡ ὁποία παρακαλῶ καὶ πάλιν νὰ εὐαρεστηθῆτε νὰ διατάξητε ν’ ἀναγνωσθῇ....

§31ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὴν ἀνέγνωσα χθές.

§32ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Παρατηρεῖτε, ὅτι εἶναι ὅλως ὁμοία μὲ τὴν πρότασιν τῆς ἐπιτροπῆς καὶ τὴν ἐκφρασθεῖσαν ἰδέαν τοῦ Κ. Πύρλα. Ἐπιμένω εἰς τὴν πρότασίν μου καθόσον εἶναι πρακτικὴ, μολοντοῦτο παρατηρῶ ὅτι ὑπάρχει 4 ἄρθρον ἐν τῇ προτάσει μου, τὸ ὁποῖον δὲν ἔχει πρακτικὴν σημασίαν· ἴσως ὅταν ἀφαιρεθῇ τὸ 4 ἄρθρον φρονῶ ὅτι ἡ πρότασίς μου εἶναι ὁμοία μὲ τὴν πρότασιν τῆς ἐπιτροπῆς καὶ τὴν πρότασιν τὴν ὁποίαν ὁ ἁρμόδιος ὑπουργὸς ὑπέβαλε. Παρακαλῶ νὰ διατάξητε ν’ ἀναγνωσθῇ ἐκ νέου, ἀφαιροῦντες τὸ τελευταῖον ἄρθρον.

§33ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὴν ἀναγινώσκω Κ. πληρεξούσιε.

ΠΡΟΤΑΣΙΣ.

Τὸ κτῆμα, τὸ προσηρτημένον εἰς τὴν Γεωργικὴν Σχολὴν Τίρυνθος ἐκμισθοῦται πολυετῶς εἰς ἑταιρίαν, ὑποχρεωμένην 1) Νὰ διοικῇ τὸ κτῆμα τοῦτο δι’ ἀγρονόμου ἐπιστήμονος. 2) Ὁ ἀγρονόμος οὗτος ὑποχρεοῦται νὰ ἐφαρμόζῃ ἐπὶ τοῦ κτήματος τέλειον ἐπιστημονικὸν καὶ βελτιωτικὸν σχέδιον καλλιεργείας. 3) Οἱ μαθηταὶ τῆς Σχολῆς δύνανται ἀκωλύτως νὰ γυμνάζωνται ἐν τῷ κτήματι εἰς τὰς πρακτικὰς γεωργικὰς ἐργασίας. Ἀθῆναι, τὴν 17 Μαρτίου 1864. Οἱ πληρεξούσιοι Γ. Α. Πετιμεζᾶς. Σ. Χ. Στεφανόπουλος, Ν. Ι. Σισίνης.

§34ΣΠ. ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν δύναταί τις νὰ ἀρνηθῇ ὅτι τὸ ἐν Τίρυνθι Γεωργικὸν Σχολεῖον ἔφερε καρπούς. Ἀλλ’ ἰσχυριζόμεθα, ὡς καὶ ἡ ἐπιτροπὴ ἰσχυρίσθη, ὅτι δὲν ἔφερε καρποὺς ἀναλόγως τῶν δαπανῶν. Αὐτὸ τὸ κατάστημα, ὡς σᾶς εἶπεν ὁ Κ. Πύρλας, εἶναι συστημένον ἀπὸ τὴν ἐποχὴν τοῦ Κυβερνήτου. Εἰς τοῦτο ἐδαπανήθησαν μέχρι τοῦδε ὑπὲρ τὰ 2 ἑκατομμύρια.

§35ΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἔχει εἰσοδήματα αὐτὸ τὸ κατάστημα;

§36ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔχει, ἀλλὰ τί πρὸς τοῦτο; Δὲν πρόκειται νῦν περὶ ὑλικῆς ὠφελείας, ἀλλὰ περὶ τῆς προόδου τῆς γεωργίας, περὶ τῆς εἰσαχθείσης νέας οἰκονομικωτέρας καὶ μεθοδικωτέρας καλλιεργείας. Ὑπὸ τὴν ἔποψιν λοιπὸν ταύτην ἐξετάζοντες τὰς παραχθείσας ὠφελείας ὑπὸ τοῦ ἐν Τίρυνθι γεωργικοῦ καταστήματος, ἰσχυριζόμεθα μετὰ πεποιθήσεως, ὅτι καί τοι ἐπὶ τριακονταετίαν ὑφιστάμενον δὲν προσήγαγε καρποὺς ἀναλόγους τῶν δαπανῶν. Καὶ ἠξεύρετε διατί; διότι τὸ κατάστημα αὐτὸ περιωρίσθη μόνον εἰς θεωρητικὰς διδασκαλίας. Χθὲς Κύριοι, ἠκούσατε τὸν Κύριον ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν λέγοντα, ὅτι ὑπάρχουσι δύο εἰδῶν καταστήματα γεωργικὰ, τὰ πρακτικὰ ἤτοι τὰ ἀγροκήπια, καὶ τὰ ἀνώτερα γεωργικὰ εἰς τὰ ὁποῖα διδάσκονται τὸ πλεῖστον θεωρητικῶς τὰ ἀφορῶντα τὴν γεωργίαν. Οἱ προσερχόμενοι εἰς τὰ τελευταῖα ἀπαιτεῖται νὰ ᾖναι δεόντως προπαρασκευασμένοι, ἤτοι νὰ ἔχωσι πρὸς τοῖς ἄλλοις γνώσεις ἀριθμητικῆς, φυσικῆς, χημείας κτλ. Εἰς τὴν Ἑλλάδα οὐδεὶς τοιοῦτος προσῆλθε εἰς τὸ γεωργικὸν σχολεῖον Τίρυνθος μέχρι τοῦδε ἀπὸ τῆς συστάσεώς του. Δύναμαι μάλιστα νὰ εἴπω, ὅτι πολλάκις τὸ κατάστημα τοῦτο εἶχε τὴν ἀτυχίαν νὰ στερῆται καὶ μαθητῶν. Ἠκούσατε τὸν ἔντιμον πληρεξούσιον Ναυπλίας, εἰπόντα ὑμῖν, ὅτι προσεκάλεσεν ἡ Κυβέρνησις τοὺς δήμους νὰ ἀποστείλωσι μαθητὰς, ἀλλ’ οὗτοι δὲν ἔστειλαν, σᾶς προσθέτω δὲ καὶ ἐγὼ, ὅτι καὶ ἄν τις τῶν δήμων ἔστειλε τοιούτους, ἀπέστειλεν ὅλως ἀπροπαρασκευάστους νὰ ἀκούσωσι θεωρητικὰ μαθήματα. Ἕνεκα τούτου ἡ συντήρησις σχολείων θεωρητικῶν ἐν Ἑλλάδι δὲν δύναται ἐπὶ τοῦ παρόντος νὰ ᾖναι ἐπωφελής· ἓν πρακτικὸν σχολεῖον, νομίζω, ὅτι θὰ ᾖναι ἐπωφελέστερον, διότι κυρίως τὰ πράγματα εἶναι καταληπτά· τὰ δὲ ἀποτελέσματα αὐτῶν διδάσκουσι καὶ πείθουσι περὶ τοῦ ὠφελίμου, καὶ ἑπομένως συντελοῦσι μεγάλως εἰς τὴν διάδοσιν τῆς καλλιτέρας μεθόδου τῆς γεωργίας. Διὰ νὰ ἔχωσι ὅμως καὶ τὰ πρακτικὰ σχολεῖα ἀποτελέσματα, πρέπει νὰ ᾖναι πλησιέστερα εἰς τὰ γεωργικὰ μέρη, ἵνα καὶ τὴν ἐργασίαν καὶ τὰ ἀποτελέσματα ταύτης καθορῶντες οἱ γεωργοὶ παραδειγματίζωνται. Διὰ τοῦτο ἡ ἐπιτροπή σας προτείνει ὅπως διὰ τῶν δαπανῶν αὐτῶν πρὸς τὴν συντήρησιν τῆς ἐν Τίρυνθι γεωργικῆς σχολῆς, αἱ ὁποῖαι δὲν ᾖναι ἀποτελεσματικαὶ, συστηθῶσι πρακτικὰ σχολεῖα εἰς τὰ μέρη ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα εἶναι κατάλληλα πρὸς ἐκτέλεσιν γεωργικῶν ἐργασιῶν, καὶ ἑπομένως πρὸς διάδοσιν τοιούτων πρακτικῶν γνώσεων. Τὰ θεωρητικὰ σχολεῖα, Κύριοι, ἰδίως ὑποθέτουν νέους, οἱ ὁποῖοι ἐξερχόμενοι τούτων θέλουσιν ὑπάγει νὰ προσκολληθῶσι εἰς μεγάλους κτηματίας, καὶ οἱ ὁποῖοι θέλουν ἐφαρμόσει ὅσα ἔμαθον εἰς μεγάλην ἔκτασιν γαιῶν, ἐνῷ εἰς τὴν Ἑλλάδα οὔτε τοιοῦτοι μεγαλοκτηματίαι οὔτε ἀνάλογα κεφάλαια ἐπὶ τοῦ παρόντος ὑπάρχουσι, ἵνα οἱ ἐξερχόμενοι τοῦ σχολείου τῆς Τιρύνθου δυνηθῶσι νὰ ἐφαρμόσωσιν ὅσα, εἰ καὶ ἀτελῶς, ἔμαθον θεωρητικῶς· τοὐναντίον δ’ ἀναντίῤῥητον εἶναι, ὅτι ἐπανερχόμενός τις ἐκ τοῦ πρακτικοῦ σχολείου εἰς τὴν ἑστίαν του δύναται πρακτικῶς νὰ κάμῃ, ὅ,τι διὰ τῆς πράξεως ἔμαθεν, καὶ διὰ τῶν εὐαρέστων ἀποτελεσμάτων νὰ παρακινήσῃ καὶ τοὺς συμπολίτας του εἰς τὴν μίμησιν. Ἀλλ’ εἶναι σήμερον καιρὸς νὰ συζητήσωμεν περὶ τῶν πρακτικῶν σχολείων, δηλ. πῶς πρέπει νὰ σχηματισθῇ καὶ συντηρηθῇ ἡ θεωρητικὴ γεωργικὴ σχολὴ τῆς Τίρυνθος μετατρεπομένη εἰς πρακτικήν; τοῦτο Κύριοι, ἀπαιτεῖ χρόνον, διότι ἀπαιτεῖ τὴν κατάρτισιν ἑνὸς νόμου, δι’ οὗ θέλει κανονισθῆ ὁ ὀργανισμὸς τοῦ σχολείου π. χ. Ποῖαι αἱ σχέσεις των πρὸς τὸ Κράτος, πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, τίνα δικαιώματα θέλει ἔχει, ποῖαι αἱ ὑποχρεώσεις τοῦ ἑνὸς ἢ τοῦ ἄλλου, ποῖαι αἱ πρὸς τὴν σχολὴν σχέσεις τῶν μαθητευομένων, καὶ ποῖαι αἱ τότε τῆς σχολῆς πρὸς τούτους. Εἶναι ἀνάγκη νὰ ληφθῶσιν ὑπ’ ὄψιν τοσαῦται περιστάσεις, ὥστε δὲν δυνάμεθα τώρα ἐσπευσμένως νὰ συζητήσωμεν τὸ ἀντικείμενον τοῦτο τὸ ὁποῖον εἶναι σπουδαῖον. Ἕνεκα τούτου ἡ πλειοψηφία τῆς ἐπιτροπῆς σᾶς παρετήρησεν, ὅτι θεωρεῖ τὴν ἀνάγκην νὰ καταργηθῇ ἀπὸ τοῦδε τὸ ἐν Τίρυνθι θεωρητικὸν γεωργικὸν σχολεῖον ὡς μὴ προαγαγὸν καρποὺς ἀναλόγους τῶν δαπανῶν, νὰ συστηθῶσι δὲ διὰ τοῦ ἐν τῷ προϋπολογισμῷ ὑπολογιζομένου ποσοῦ εἰς συντήρησιν τῆς σχολῆς ταύτης, πρακτικὰ σχολεῖα εἰς κατάλληλα μέρη, ἡ δὲ μειοψηφία παραδεχομένη τὴν ἀρχὴν τῆς συστάσεως πρακτικῶν γεωργικῶν σχολείων, παρετήρησεν ὅτι ἐπειδὴ εἶναι ἀπὸ πολλοῦ συστημένη ἡ ἐν Τίρυνθι γεωργικὴ σχολὴ δὲν εἶναι καλὸν νὰ καταργηθῇ μέχρις ὅτου ἡ Κυβέρνησις συστήσῃ τὰ πρακτικὰ σχολεῖα. Ἐναπόκειται δὲ εἰς τὴν Ἐθνοσυνέλευσιν νὰ παραδεχθῇ ὁποτέραν τῶν γνωμῶν τούτων ἐγκρίνει.

§37ΖΑΪΜΗΣ. Ἡ πρότασις, ἣν ὑπέβαλεν ὁ ἔντιμος Κύριος Πετιμεζᾶς εἶναι πρακτικὴ καὶ πολὺ σπουδαία, καὶ κατὰ μέγα μέρος συμφωνεῖ μὲ τὰς ἰδέας τὰς ὁποίας ἔλαβον χθὲς τὴν τιμὴν νὰ ἐκθέσω ἐνώπιον τῆς Συνελεύσεως. Νομίζω, ὅτι τὸ ἀντικείμενον τοῦτο εἶναι ἐπὶ τοσοῦτον σπουδαῖον, ὥστε δὲν δύναται σήμερον νὰ συζητηθῇ καὶ νὰ ψηφισθῇ ἡ πρότασις αὕτη καὶ καταστῇ νόμο τοῦ Κράτους. Εἶναι ἀνάγκη νὰ ὑποβληθῇ εἰς ἐξέτασιν καὶ τότε νὰ ἔλθῃ ἔργον τελειώτερον ἐνώπιον τῆς Συνελεύσεως· δι’ αὐτοὺς τοὺς λόγους νομίζω, ὅτι δυνάμεθα ν’ ἀναβάλωμεν τὴν συζήτησιν τῆς προτάσεως τοῦ Κυρίου Πετιμεζᾶ ἅμα μετὰ τὸν προϋπολογισμόν· ἀλλ’ ἀφ’ ἑτέρου δὲν νομίζω πρέπον νὰ καταργηθῇ τὸ ποσὸν τὸ χορηγούμενον διὰ τὴν γεωργικὴν σχολήν, οὔτε τοιαύτη ἦτο ἡ ἰδέα τῆς ἐπιτροπῆς. Ταύτης ἡ ἰδέα ἦτο νὰ συστήσῃ εἰς τὴν Συνέλευσιν, καὶ ἡ Συνέλευσις εἰς τὴν Κυβέρνησιν τὴν πρόνοιαν περὶ συστάσεως πρακτικῶν γεωργικῶν σχολείων. Νομίζω λοιπόν, ὅτι ἡ Συνέλευσις δύναται νὰ διατηρήσῃ τὸ ποσὸν τοῦ προϋπολογισμοῦ, τὸ ὁποῖον ἐνεγράφη διὰ τὴν σχολὴν τῆς Τύρινθος, μέχρι τῆς 1 Ἀπριλίου, ἢ καὶ διά τινα χρόνον περισσότερον ἂν ἐγκρίνῃ, καθόσον φοβοῦμαι, ὅτι μέχρι τῆς πρώτης Ἀπριλίου δὲν θὰ εἴμεθα εἰς κατάστασιν οὐδὲ νὰ καταρτίσωμεν ἓν νομοσχέδιον περὶ πρακτικῶν σχολῶν, οὐδὲ νὰ τὸ ἐφαρμόσωμεν. Νομίζω διὰ τοῦτο, ὅτι εἶναι καλὸν νὰ μείνῃ τὸ ποσὸν αὐτὸ καὶ ὅταν ἔλθωμεν εἰς τὴν συζήτησιν τῆς προτάσεως τοῦ Κ. Πετιμεζᾶ ἂν ἀποδεχθῶμεν τὸ σύστημα αὐτό, τότε ἡ δαπάνη, ἡ ὁποία θὰ ἦναι προσδιωρισμένη εἰς τὸν προϋπολογισμὸν διὰ τὴν σχολὴν τῆς Τύρινθος θέλει χρησιμεύσει εἰς τὴν δαπάνην τῶν ἀγροκηπίων.

§38ΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Πολλαὶ ἰδέαι περὶ τοῦ ἀγροκηπίου ἐπροτάθησαν ἐνταῦθα, ἀλλὰ τὸ κατ’ ἐμὲ ὅ,τι ἐπεθύμουν εἶναι, ἡ Συνέλευσις νὰ ἐπιφέρῃ τὴν γνώμην αὐτῆς ἐν γνώσει τῶν πραγμάτων. Ἐῤῥέθησαν ῥηταὶ αἰτιάσεις ἐπιβαρύνουσαι τὴν κατάστασιν τῆς σχολῆς αὐτῆς, ἐῤῥέθη, ὅτι ἐδαπανήθησαν ἑκατομμύρια καὶ ἴσως ἀφῆκαν οὐχὶ καλὴν τὴν ἐντύπωσιν· ἀλλὰ διαβεβαιῶ ὑμᾶς, ὅτι τὸ κατάστημα αὐτὸ δὲν ἐδαπάνησε τόσα, τὰ δὲ δαπανηθέντα ἐξίσωσεν ἐκ τῶν ἰδίων εἰσοδημάτων. Ἡ περιφέρεια, ἥτις εἶναι ὡρισμένη διὰ τὴν σχολὴν αὐτὴν εἶχεν 1800 στρέμματα· ἡ δὲ ἔκτασις αὕτη περιλαμβάνει τὸ κατάστημα, τὸν κῆπον καὶ κτήματα ὁποῖα εἶναι ὁ σταφιδών, ὁ ἀμπελὼν περιλαμβάνει γαίας ἐπιδεκτικὰς καλλιεργείας σίτου, κριθῆς καὶ ἄλλων προϊόντων, καὶ γαίας, αἵτινες ἀνεπίδεκτοι πρὸς καλλιέργειαν εἰσὶν, διότι πρὸς τὸ παρὸν φαίνεται, ὅτι ἐπηρεάζει τὸ μέρος αὐτὸ ἡ θάλασσα, ὅ,τι καλλιεργεῖται σήμερον, εἶναι τὸ ὅλον 1200 στρέμματα· ἐξ αὐτῆς τῆς περιφερείας τὸ σχολεῖον κατὰ τὰ τελευταῖα πέντε ἔτη, ὄχι μόνον δὲν ἐπεβάρυνε τὸ δημόσιον, ἀλλὰ παρήγαγε καὶ περίσσευμά τι. Μέχρι τοῦ 1845 ὅτε εἶχον ληφθῆ περὶ τῆς σχολῆς μέτρα τινὰ ἐδαπανῶντο 30–36 χιλιάδες δραχμαί, ἡ δὲ πρόσοδος τῆς σχολῆς ἔφθανε μέχρι τῶν 28,000 τοὐτέστιν ἦτο εἰς παθητικὴν κατάστασιν, ἀλλ’ ἀπὸ τῆς ἐποχῆς ἐκείνης πάντοτε τὸ σχολεῖον, δύναμαι νὰ τὸ βεβαιώσω, συνετηρεῖτο ἐκ τῶν ἰδίων εἰσοδημάτων. Ἐῤῥέθη προσέτι ἐνταῦθα, ὅτι ἡ σχολὴ δὲν ἀνταπεκρίθη εἰς τὸν σκοπὸν, δι’ ὃν συνεστήθη καὶ ὅτι ἡ θεωρητικὴ διδασκαλία ἀπέβη ἄγονος. Ἂν μείνωμεν εἰς τὴν ἰδέαν, ὅτι ὑπάρχει μόνον ὑψηλὴ θεωρητικὴ διδασκαλία εἰς τὴν σχολὴν ταύτην, δυνάμεθα νὰ συμπεράνωμεν ἴσως εὐλόγως, ὅτι εἶναι ἄγονος, διότι οἱ νέοι ἐξερχόμενοι ἐκ τῆς σχολῆς δὲν εὑρίσκουσι μεγαλοκτήμονας νὰ ἐφαρμόσωσι τὰς ἰδέας των, ἀλλὰ δὲν εἶναι τοιαύτη ἡ κατάστασις τῆς σχολῆς. Ἐν αὐτῇ ἀκούουσιν οἱ μαθητευόμενοι στοιχειώδη τινὰ μαθήματα, δὶς τῆς ἑβδομάδος, ὡς φυσικὴν, χημείαν καὶ μαθηματικὰ, κατὰ δὲ τὰς ἐπιλοίπους ἡμέρας ἐργάζονται εἰς τοὺς ἀγρούς. Αὐτοὶ οἱ ἴδιοι ὁδηγοῦν τὸ ἄροτρον, καὶ ἐνασχολοῦνται μετὰ τὰ μαθήματά των εἰς ὅλην τὴν πεδιάδα, εἰς τὴν φυτείαν καὶ εἰς δενδροκομικὰς ἐργασίας, αὐτοὶ οἱ ἴδιοι ἀνοίγοντες τοὺς λάκκους, αὐτοὶ οἱ ἴδιοι ἐφαρμόζουσι τὰς μηχανὰς τὸν σπορέα, τὴν θεριστικὴν, τὴν ἁλωνιστικήν. Βλέπετε λοιπὸν, ὅτι αὐτοὶ οἱ ἴδιοι ἐργάζονται εἰς τὰς πρακτικὰς ἐργασίας, πρὸς δὲ μανθάνουν καὶ τὴν θεωρητικὴν διδασκαλίαν κατὰ τοσοῦτον, καθ’ ὅσον εἶναι ἀναπόφευκτον εἰς τὸ ἔργον εἰς τὸ ὁποῖον ἐπιδίδονται. Κρίνετε λοιπὸν ἐκ τούτου ἂν ἡ σχολὴ δὲν ἀνταπεκρίθη ἀπ’ ἀρχῆς εἰς τὸν σκοπὸν, τὸν ὁποῖον προέθετο καὶ ἂν δὲν ᾖναι κατάστημα χρήσιμον, ὥστε νὰ διατηρῆται, ὡς ἔχει.

§39ΑΝΤ. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Ἐκ τῶν λεχθέντων, Κύριοι, φρονῶ ὅτι κατεδείχθη ἡ ἀνάγκη τῆς ὑπάρξεως τοῦ ἐν Τίρυνθι Γεωργικοῦ σχολείου· ἀλλὰ συγχρόνως καὶ ἡ περιττότης θεωρητικῆς διδασκαλίας. Κατὰ συνέπειαν φρονῶ καὶ προτείνω εἰς τὴν Συνέλευσιν ὅτι τὸ μὲν γεωργικὸν σχολεῖον πρέπει νὰ ὑπάρξῃ ὅπως καὶ μέχρι τοῦδε, μὲ τὴν διαφορὰν ὅτι ἡ θεωρητικὴ ἐκπαίδευσις πρέπει νὰ παύσῃ ἀπὸ ά Ἀπριλίου. Διότι εἰς τὴν θεωρητικὴν ἐκπαίδευσιν τὸ δημόσιον δαπανᾷ πολλὰ χρήματα. Λέγω λοιπὸν ἡ Συνέλευσις νὰ μὴ προβῇ εἰς ὡρισμένην ἐλάττωσιν, ἀλλὰ ν’ ἀφήσῃ εἰς τὸν ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν τὸν καιρὸν καὶ τὸ δικαίωμα ἀκολούθως νὰ ἐνεργήσῃ περὶ συστάσεως δύω ἄλλων πρακτικῶν σχολῶν εἰς δύω ἄλλας πόλεις τοῦ Κράτους. Ἐκ τούτου ἀφ’ ἑνὸς μὲν ὁ Κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, ἐν περιπτώσει καθ’ ἣν ἡ Συνέλευσις ἀποδεχθῇ τὴν πρότασίν μου, θὰ ἀναγκασθῇ τὸ ταχύτερον, μόλον ὅτι δὲν ἔχω τὴν ἐλαχίστην ἀμφιβολίαν περὶ τῆς διαθέσεως τοῦ Κυρίου ὑπουργοῦ, λέγω ὅμως ὅτι ἐπειδὴ ἡ θεωρητικὴ ἐκπαίδευσις συνεπάγεται ἔξοδα τὰ ὁποῖα εἶναι περιττά, νὰ καταργηθῇ ἀπὸ ά. Ἀπριλίου, νὰ μένῃ δὲ τὸ ποσὸν εἰς τὴν διάθεσιν τοῦ Κυρίου ὑπουργοῦ ὥστε, ὅταν προβῇ εἰς τὴν σύστασιν τῶν δύω ἑτέρων πρακτικῶν σχολείων, νὰ ἐξοδεύσῃ ἀπὸ τὴν σημειωμένην δαπάνην.

§40ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι ὅτι ἡ Συνέλευσις ἐφωτίσθη, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Συνέλευσις ἐφωτίσθη. Ὡς πρὸς τὸ ά. ἄρθρον τοῦ Ϛʹ. Κεφαλαίου προσωπικὸν τοῦ ἐν Ἀθήναις δενδροκομείου ἐλάττωσις δὲν προτείνεται· ἄρα ἐγκρίνεται. Ἐγένετο μόνον ἡ σύστασις ἐκ μέρους τῆς ἐπιτροπῆς τοῦ νὰ ὑποβιβασθῇ ἡ τιμὴ τῶν δένδρων. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν σύστασιν αὐτὴν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Συνέλευσις παρεδέχθη. Ὡς πρὸς τὸ δεύτερον ἄρθρον, ἔξοδα τοῦ δενδροκομείου, ἐλάττωσις δὲν προτείνεται, ἄρα ἐγκρίνεται. — ὡς πρὸς τὸ γʹ. Προσωπικὸν τοῦ ἐν Τίρυνθι Γεωργικοῦ σχολείου. Ὡς πρὸς αὐτὸ προκύπτουσιν ἐκ τῆς συζητήσεως αἱ ἑξῆς προτάσεις· ά) ἡ πρότασις τῆς ἐπιτροπῆς νὰ καταργηθῇ ἡ θεωρητικὴ διδασκαλία ἐν τῷ σχολείῳ τούτῳ, νὰ μένῃ δὲ τὸ ποσὸν εἰς τὸν προϋπολογισμὸν ὥστε νὰ διατεθῇ ἐκ μέρους τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν ὅταν ἐπιψηφισθῇ νόμος περὶ πρακτικῶν γεωργικῶν σχολείων.

§41ΓΛΑΡΑΚΗΣ. Δὲν δυνάμεθα νὰ παραδεχθῶμεν αὐτὴν τὴν πίστωσιν πρὶν συστηθῶσι τὰ σχολεῖα. Ἀφοῦ ἐξέφρασεν ἡ Συνέλευσις τὴν ἰδέαν τοῦ νὰ συστηθῶσι τὰ σχολεῖα τὰ πρακτικὰ, πρέπει νὰ περιορισθῇ ἡ πίστωσις μόνον ὡς πρὸς τὴν σχολὴν τῆς Τιρύνθου, μετὰ ταῦτα δὲ ὅταν ἔλθῃ ὁ νόμος περὶ συστάσεως τῶν ἄλλων σχολείων τότε δύναται νὰ ζητήσῃ τὴν πίστωσιν.

§42ΖΑΪΜΗΣ (ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Δὲν εἶναι αὐτὴ ἡ πρότασίς μου. Δὲν εἶπον τοῦτο, εἶπον, ὅτι, διὰ νὰ συστηθῇ τὸ πρακτικὸν σχολεῖον, βεβαίως πρέπει νὰ γίνῃ νόμος, ἄλλως δὲν δύναται ἡ Κυβέρνησις νὰ συστήσῃ πρακτικὰ σχολεῖα μόνη της, πρέπει νὰ φέρῃ ἐνώπιον τῆς Συνελεύσεως νομοσχέδιον. Φρονῶ λοιπὸν, ὅτι, μέχρις ὅτου ἔλθει τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ, δὲν θεωρῶ συμφέρον νὰ ἀφαιρεθῇ ἡ δαπάνη ἀπὸ τοῦ προϋπολογισμοῦ μέχρι τῆς ἐποχῆς ἐκείνης νομίζω ἀσύμφορον νὰ καταργηθῇ ἡ σχολὴ αὕτη, ἂν δὲ ἡ Συνέλευσις δεχθῇ τοῦτο δύναται νὰ δεχθῇ τὴν ἀκόλουθον πρότασιν· «τὸ ἐν τῷ προϋπολογισμῷ ποσὸν νὰ τὸ διαιρέσῃ εἰς δύο ἄρθρα· πρῶτον ἄρθρον· συντήρησις τῆς ἐν Τύρινθι γεωργικῆς σχολῆς δι’ ἓξ μῆνας εἰς τὸ ὁποῖον νὰ χορηγηθῇ τὸ ἥμισυ τῆς δαπάνης, δεύτερον ἄρθρον τὸ ὁποῖον νὰ περιλαμβάνῃ τὸ ἥμισυ τῆς δαπάνης ὑπὸ τὸν τίτλον πρακτικαὶ γεωργικαὶ σχολαί· διότι κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον, Κύριοι, ἔχομεν διάστημα τριῶν μηνῶν ἐντὸς τοῦ ὁποίου δυνάμεθα νὰ καταρτήσωμεν σχέδιον περὶ συστάσεως γεωργικοῦ σχολείου, τὸ ὁποῖον δὲν δύναται νὰ γείνῃ οὔτε σήμερον οὔτε αὔριον· δὲν κρίνω δὲ καλὸν νὰ καταστρέψωμεν τὸ ὑπάρχον χωρὶς νὰ ἔχωμεν ἕτερον τὸ ὁποῖον νὰ ἀντικαταστήσῃ αὐτό.

§43ΑΝΤ. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Ὑμεῖς ζητεῖτε τὸ ἥμισυ τῆς δαπάνης καὶ ἐγὼ ζητῶ τὴν κατάργησιν ὅλων τῶν μισθωμάτων τὰ ὁποῖα δίδει ἡ Κυβέρνησις εἰς τὴν θεωρητικὴν διδασκαλίαν αὐτοῦ τοῦ καταστήματος, ζητῶ δὲ τὴν κατάργησιν τοῦ μισθοῦ ἀπὸ τῆς 1 Ἀπριλίου, διότι ἔχω τὴν πεποίθησιν ὅτι αἱ θεωρητικαὶ διδασκαλίαι δὲν ἐπιφέρουν ἀποτέλεσμα, εἶναι ἄγονοι, ἑπομένως θεωρῶ κατάλληλον τὴν ἀπάλειψιν τῆς δαπάνης ἀπὸ 1 Ἀπριλίου. Κατ’ ἐμὲ, ἀφίνω μετὰ πλήρους ἐμπιστοσύνης ὁλόκληρον τὸ ποσὸν εἰς τὴν διάθεσιν τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν διὰ τὴν σύστασιν τοῦ γεωργικοῦ σχολείου, ἀλλὰ τοὺς μισθοὺς τῶν θεωρητικῶν διδασκάλων ζητῶ νὰ καταργήσητε.

§44ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀπωτέρω πρότασις εἶναι ἡ τοῦ Κ. Μαυρομιχάλη. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ νὰ καταργηθῇ ἡ θεωρητικὴ διδασκαλία καὶ ἡ σχετικὴ δαπάνη ἀπὸ 1 Ἀπριλίου, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Παρεδέχθη. Τὸ ποσὸν θὰ μείνῃ, εἶναι σύμφωνος ἡ Συνέλευσις· «ἔξοδα τοῦ γεωργικοῦ σχολείου» ὡς πρὸς αὐτὸ ἐλάττωσις δὲν προτείνεται, ἄρα ἐγκρίνεται. Ἄρθρον 5. «Προσωπικὸν τοῦ σχολείου τῶν τεχνῶν·» ὡς πρὸς τοῦτο......

§45ΟΡΦΑΝΙΔΗΣ. Εἰς τὴν κατάργησιν τῶν μισθῶν τῶν διδασκάλων τῆς θεωρητικῆς διδασκαλίας τοῦ γεωργικοῦ σχολείου συμπεριλαμβάνεται καὶ ὁ μισθὸς τοῦ διευθυντοῦ;

§46ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι, ὄχι.

§47ΠΡΟΕΔΡΟΣ. «Προσωπικὸν τοῦ σχολείου τῶν τεχνῶν.» Εἰς αὐτὸ προτείνει ἡ ἐπιτροπὴ τὴν προσθήκην ἑνὸς καθηγητοῦ τῆς στενογραφίας, ὁ Κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ὑποστηρίζει τὴν πρότασιν;

§48ΖΑΪΜΗΣ (ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἡ ἐπιτροπὴ παμψηφεὶ συνεφώνησεν εἰς τὸ νὰ προστεθῇ εἷς διδάσκαλος τῆς στενογραφίας, καὶ εἷς τῆς μουσικῆς, εἰς τὸ σχολεῖον τῶν τεχνῶν, δὲν ἔχω ν’ ἀντιτάξω τι κατὰ τῆς γνώμης τῆς ἐπιτροπῆς, καθόσον αἱ ἕδραι μάλιστα αὗται προϋπῆρχον· θεωρῶ δὲ ἀναγκαιοτάτην τὴν ἕδραν τῆς στενογραφίας εἰς τὸ σχολεῖον αὐτό· ἂν ἡ Συνέλευσις ἀποδεχθῇ τὴν πρότασιν τῆς ἐπιτροπῆς πρέπει νὰ ὁρισθῇ ποσὸν 1800 δραχ. διὰ τὸν διδάσκαλον τῆς στενογραφίας ἀπὸ 1 Ἀπριλίου δηλ. 200 κατὰ μῆνα, διότι τόσον ἐλάμβανε καὶ πρὶν, 100 δὲ δραχ. κατὰ μῆνα διὰ τὸν διδάσκαλον τῆς μουσικῆς.

§49ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν τοῦ Κυρίου ὑπουργοῦ τοῦ νὰ προστεθῶσιν 1800 δραχμαὶ διὰ τὸν καθηγητὴν τῆς στενογραφίας καὶ 900 διὰ τὸν διδάσκαλον τῆς μουσικῆς, δηλ. τὸ ὅλον 2700, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Παρεδέχθη. — Ὡς πρὸς τὸ ζʹ. ἄρθρον τοῦ ϛʹ. κεφαλαίου, ἡ ἐπιτροπὴ προτείνει νὰ περιορισθῇ τὸ ποσὸν ἀπὸ 6,000 εἰς 4,000 δραχ.

§50ΖΑΪΜΗΣ. Ἀποδέχομαι τὰς ἐλαττώσεις τὰς ὁποίας προτείνει ἡ ἐπιτροπὴ ὅλας. Ὀφείλω ὅμως νὰ κάμω μίαν παρατήρησιν εἰς τὴν Συνέλευσιν, καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τοὺς νέους τοὺς ἀποστελλομένους εἰς τὴν Εὐρώπην· ἐκ τοῦ ἄρθρου τούτου τοῦ ὑπὸ συζήτησιν κεφαλαίου ἡ ἐπιτροπὴ προτείνει τὴν ἐλάττωσιν 10,000 δραχ. ἐν πρώτοις παρατηρῶ ὅτι ἐγὼ δὲν προτίθεμαι νὰ ἀποστείλω οὐδένα εἰς τὴν Εὐρώπην· προσθέτω δὲ ὅτι εἶμαι καθ’ ὅλα σύμφωνος ὡς πρὸς τὰς παρατηρήσεις τὰς ὁποίας ἡ ἐπιτροπὴ ὑποβάλλει ὡς πρὸς τὴν ἀποστολὴν τῶν νέων αὐτῶν, τοὐτέστι θεωρῶ λίαν ἀναγκαίαν τὴν εἰς τὴν Κυβέρνησιν σύστασιν ἐκ μέρους τῆς Συνελεύσεως τῶν ἀκολούθων. ά.) Οἱ ὑπότροφοι νὰ ἀποστέλλωνται διὰ συναγωνισμοῦ, β) νὰ ἀνακληθῶσιν οἱ ἐλλείψαντες νὰ ἀποστείλωσι κανονικὰς ἀποδείξεις περὶ τῆς προόδου των εἰς τὰς τέχνας πρὸς ἐκμάθησιν τῶν ὁποίων ἀπεστάλησαν, καὶ γ) νὰ μὴ συνεισφέρῃ οὐδὲν ὑπουργεῖον εἰς τὴν ἀποστολὴν ὑποτρόφων ἄλλων ὑπουργείων. Τὰς παρατηρήσεις ταύτας θεωρῶ ἀναγκαίας νὰ συστήσητε εἰς τὴν Κυβέρνησιν. Μεταξὺ πολλῶν νέων ἀποσταλέντων εἰς τὴν Εὐρώπην πρὸς ἐκμάθησιν τεχνῶν ἐμεσολάβησαν συμβόλαια· δὲν ἔλαβον τὸν καιρὸν, οὐδὲ μοὶ ἦτο δυνατὸν νὰ ἐξετάσω τὰ συμβόλαια τὰ ὁποῖα ἔλαβον χώραν μεταξὺ τῶν νέων τούτων καὶ τῆς Κυβερνήσεως. Ἐννοεῖται ὅτι ἐὰν ὑπῆρξαν συμβόλαια, καὶ ἂν οἱ ἀποσταλέντες ὑπότροφοι διετήρησαν τοὺς ὅρους τοὺς ὁποίους ἀνεδέχθησαν νὰ ἐκπληρώσωσι διὰ τῶν συμβολαίων τούτων, ἡ ἀνάκλησις αὐτῶν δύναται νὰ δώσῃ ἀφορμὴν εἰς δίκας κατὰ τοῦ δημοσίου· δὲν εἶμαι ὅμως βέβαιος περὶ τούτου. Ἂν ὅμως λάβω πληροφορίας θὰ εὑρεθῶ εἰς τὴν εὐχάριστον θέσιν νὰ ἀνακαλέσω πολλοὺς διότι δὲν ἐξεπλήρωσαν ἴσως τοὺς ὅρους τοὺς ὁποίους ὑπεσχέθησαν νὰ ἐκπληρώσωσι. Μόλα ταῦτα διὰ πᾶν ἐνδεχόμενον νομίζω καλὸν νὰ διατηρηθῇ τὸ ποσὸν τῶν 10,000 δραχ. Ὑπόσχομαι δὲ εἰς τὴν Συνέλευσιν ὅτι ἀμέσως θέλω ἐπιληφθῆ τοῦ ἀντικειμένου τούτου· ἄλλως δὲ, ἂν ἡ Συνέλευσις κρίνῃ ἀναγκαῖον νὰ ἀφαιρεθῶσιν, εἰς ἐμὲ εἶναι ἀδιάφορον.

§51ΑΝΤ. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Λυποῦμαι, Κύριοι, διότι δὲν εἶμαι ἐντελῶς σύμφωνος μὲ τὸν Κ. ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, καθόσον ἀφορᾷ τὴν ἀπάλειψιν τῆς δαπάνης, τὴν ὁποίαν ἡ ἐπιτροπή σας ὥρισε, τοσοῦτο μᾶλλον, καθόσον αἱ τελευταῖαι πληροφορίαι περὶ τῆς ἐκπαιδεύσεως τῶν ἀποσταλέντων ἀπὸ τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν νέων, καὶ τὰς ὁποίας θὰ ὑποβάλλω ἐνώπιον ὑμῶν, μοὶ δίδουν βεβαιότητα ὅτι οἱ κύριοι οὗτοι πρέπει νὰ ἀνακληθῶσι τὸ ταχύτερον· διότι ἂν καὶ δὲν γνωρίζω τοὺς ὅρους καὶ τὰ συμβόλαια, τὰ ὁποῖα συνῆψαν μὲ τὸ δημόσιον διὰ τὴν ἀποστολήν των, ἐκ μιᾶς σημειώσεως, τὴν ὁποίαν ἔλαβον ἀπὸ ἕνα ὑπάλληλον τοῦ ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν, δύναμαι νὰ σᾶς βεβαιώσω, ὅτι ἐκ τῶν νέων τῶν εὑρισκομένων εἰς τὴν Εὐρώπην, 4 διατρέχουν τὸ πέμπτον ἔτος τῆς σπουδῆς των εἰς Παρισίους, καὶ μολαταῦτα δὲν κατώρθωσαν ἀκόμη νὰ εἰσέλθωσιν εἰς τὸ σχολεῖον. Γνωρίζετε, Κύριοι, ὅτι οἱ ἀποσταλέντες· καὶ πιστεύω, ὅτι ὁ Κύριος ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν δὲν θέλει μὲ ἀναγκάσει νὰ ὀνομάσω τὰ πρόσωπα, ἔχουν ἀνάγκην μιᾶς μικρᾶς διαμονῆς, ἵνα εἰσέλθωσιν εἰς τὰ καταστήματα τῶν τεχνῶν, τῶν ὁποίων πρόκειται νὰ ἐκπαιδευθῶσι τὰς τέχνας· ἀλλ’ ἡ διαμονὴ αὕτη πρέπει νὰ ᾖναι τὸ πολὺ 6 μηνῶν, ἢ ἑνὸς ἔτους. Ὑπάρχουν ἄνθρωποι 6 ἔτη διαμένοντες, καὶ μὴ δυνηθέντες νὰ εἰσέλθωσιν εἰς τὸ σχολεῖον. Εἷς ἐξ αὐτῶν εἰσῆλθε κατὰ τὸ τρέχον ἔτος· ἂν πρόκειται δὲ νὰ διανύσῃ τὰ σχολαστικὰ ἔτη τῆς σχολῆς αὐτῆς, ὀφείλει νὰ διαμείνῃ πέντε ἔτη· προσθέσατε 6, τὰ ὁποῖα ἔχει κάμει, καὶ 5, τὰ ὁποῖα θέλει διανύσει, καθ’ ἣν περίπτωσιν προβιβάζεται κατ’ ἔτος, γίνονται 11. Ἕκαστος ἐξ αὐτῶν λαμβάνει 260 δραχμὰς κατὰ μῆνα, ὥστε καθ’ ὅλον τὸ διάστημα ἀπαιτοῦνται πλέον τῶν 30 χιλιάδων δραχμῶν. Ὁ Κύριος ὑπουργὸς πραγματικῶς ὑπεσχέθη εἰς τὴν Συνέλευσιν, ὅτι ἄνευ διαγωνισμοῦ δὲν πρόκειται νὰ στείλῃ τοιούτους, καὶ παρακαλῶ νὰ συστήσῃ ἡ Συνέλευσις εἰς τὸν Κύριον ὑπουργόν, ἐπειδὴ δὲν πιστεύω ποτὲ, ὅτι τὸ δημόσιον συνῆψε συμβόλαια τοιαῦτα, τὰ ὁποῖα νὰ δίδουν τὸ δικαίωμα εἰς αὐτοὺς νὰ κάθηνται ἐπ’ ἀορίστῳ, ὡς δῆθεν προκαταρκτικῶς ἐκπαιδευόμενοι ἐπὶ ἔτη ὁλόκληρα, χωρὶς νὰ εἰσέλθωσιν εἰς σχολεῖον, δι’ αὐτὸ, ἐπειδὴ οἱ πλεῖστοι ἐξ αὐτῶν, ἐξαιρέσει δύω τοιούτων, οἱ ὁποῖοι ἀπεστάλησαν δικαίως εἰς τὴν Εὐρώπην, διότι ὑπέστησαν διαγωνισμόν, εἰς τὸν ὁποῖον εὐδοκίμησαν, λέγω, ἂν ὁ Κύριος ὑπουργὸς, εἰς τὰς διαβεβαιώσεις τοῦ ὁποίου ἔχω πλήρη ἐμπιστοσύνην, ἐπεξεργασθῇ τὰ συμβόλαια, καὶ ἴδῃ, ὅτι οἱ ὅροι δὲν ἐξεπληρώθησαν νὰ συστηθῇ ὁριστικῶς νὰ ἀνακληθῶσιν ἀμέσως, τοσοῦτον μᾶλλον, καθόσον εἷς ἐξ αὐτῶν, ὀνόματι Φαλιέρος, ὅστις πρὸ 7 ἐτῶν ἦτον εἰς τὴν Εὐρώπην ὑπὸ ὅρους ὑποχρεωτικοὺς, ἐπανῆλθεν ἀναλφάβητος. Τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν ἐζήτησε νὰ τῷ κάμῃ μικράς τινας ἀπαιτήσεις, νὰ τὸν καταμηνύσῃ, καὶ νὰ ἐξασφαλίσῃ ἐν γένει τὰ ἔξοδα· αὐτὸς ἰδὼν τὴν ἀνάγκην, ἐσηκώθη καὶ ἐπῆγεν εἰς τὴν Ἀλεξάνδρειαν, ὡς ἤκουσα. Τοιοῦτοι ὑπάρχουσι τέσσαρες ἀκόμη, τῶν ὁποίων τὰ ὀνόματα, ὡς γνωστὰ, δὲν τὰ ἀναφέρω.

§52ΖΑΪΜΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Κύριοι, δὲν ἔχω κἀμμίαν δυσκολίαν ν’ ἀποδεχθῶ τὴν ἐλάττωσιν, ἀλλ’ ὑπέβαλα ἁπλῶς μίαν παρατήρησιν διὰ νὰ προφυλάξω τὸ δημόσιον ἀπὸ πᾶν ἐνδεχόμενον. Οἱ νέοι οὗτοι, πληροφοροῦμαι, ὅτι τινὲς σταλέντες ἐσχάτως ὑπὸ τῆς προσωρινῆς Κυβερνήσεως, δὲν εἰσῆλθε κᾀνεὶς εἰς τὸ σχολεῖον. Βλέπετε, ὅτι εὐκολύνεται πολὺ αὐτὸ τὸ ζήτημα τῶν ὑποτρόφων, ὥστε δὲν ἔχω καμμίαν δυσκολίαν νὰ δεχθῶ αὐτὴν τὴν ἐλάττωσιν.

§53ΠΥΡΛΑΣ. Δύω λέξεις Κ. Πρόεδρε.

§54ΠΟΛΛΟΙ. Ἐφωτίσθημεν.

§55ΠΥΡΛΑΣ. Ἐγὼ σᾶς προτείνω μίαν ἄλλην γνώμην, ἀφ’ οὗ τόσα ποσὰ οἰκονομήθησαν ἐκ τῶν ὑποτρόφων τῆς βιομηχανίας. Λίαν κοινωφελὲς εἶναι διὰ τὴν βελτίωσιν τῶν τεχνῶν τῶν ἐν ταῖς ἐπαρχίαις, νὰ μισθοδοτηθῇ ἕνας τεχνίτης, ὅστις νὰ μεταβῇ καὶ διδάξῃ τὰς σιδηρουργικὰς τέχνας εἰς τὴν Τρίπολιν, ἐπὶ ἓν ἔτος τοὐλάχιστον, μὲ μισθὸν 200 δραχ. κατὰ μῆνα.

§56ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Προτοῦ ἀποφασισθῇ τὸ ποσὸν τῶν ὑποτρόφων, παρακαλῶ τὸν Κ. ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ μᾶς ἀπαντήσῃ ἐπὶ τοῦ ἑξῆς θέματος· ἄλλοτε ὑπεβλήθησαν εἰς τὴν Συνέλευσιν κατὰ τὴν αἴτησίν της οἱ κατάλογοι τῶν ὑποτρόφων τῶν σπουδαζόντων εἰς διάφορα τῆς Εὐρώπης μέρη, καθὼς ἐπίσης καί τινων ἐνταῦθα διαμενόντων. Παρετήρησα καθ’ ὅσον ἐνθυμοῦμαι εἰς τοὺς καταλόγους τούτους ἓν εἶδος ὑποτρόφων, τὸ ὁποῖον χαρακτηρίζεται τοιουτοτρόπως «ὑπότροφοι διὰ μέλλοντα νὰ προσδιορισθῶσι μαθήματα.»

§57ΠΟΛΛΟΙ. Θὰ τοὺς παύσωμεν ὅλους.

§58ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν ἡ Συνέλευσις ἐφωτίσθη;

§59ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§60ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέτω τὸ ζήτημα. Ἡ ἐπιτροπὴ κάμνει τὰς ἑξῆς συστάσεις· ά) ν’ ἀποστέλλωνται οἱ ὑπότροφοι διὰ διαγωνισμοῦ· β) ν’ ἀποστείλωσι κανονικὰς ἀποδείξεις περὶ τῆς προόδου των εἰς τὰς τέχνας, πρὸς ἐκμάθησιν τῶν ὁποίων ἀπεστάλησαν, καὶ γʹ.) νὰ μὴ συνεισφέρῃ οὐδὲν ὑπουργεῖον εἰς τὴν ἀποστολὴν ὑποτρόφων ἄλλων ὑπουργείων. Οἱ παραδεχόμενοι τὰς συστάσεις αὐτὰς νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Παρεδέχθη. Κατὰ δεύτερον λόγον ἡ ἐπιτροπὴ προτείνει τὸ ποσὸν τῶν 6 χιλιάδων δραχ. νὰ περιωρισθῇ εἰς 4. Τὸ ποσὸν τῶν 3 χιλιάδ. περιορίζηται εἰς 2. Οἱ παραδεχόμενοι τὰς ἐλαττώσεις αὐτὰς νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Παρεδέχθη. Μεταβαίνομεν εἰς τὸ 8 ἄρθρον. Ἐμψύχωσις βιομηχανίας. Ἡ ἐπιτροπὴ ἐπ’ αὐτοῦ κάμνει τὰς ἑξῆς ἐλαττώσεις.

§61ΠΥΡΛΑΣ. Ἐνταῦθα, Κύριε Πρόεδρε, ἀνάγνω τὴν πρότασίν μου.

§62ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νὰ περιορισθῇ τὸ ποσὸν τῶν 20 χιλιάδων εἰς 5 χιλιάδας. Τὸ ποσὸν τοῦ βʹ. §. ἐκ 3 χιλ. εἰς 1,000. Τὸ ποσὸν τῶν 3 χιλ. τοῦ δʹ. §. εἰς 1,000. Προτείνει τὴν ἀπάλειψιν ὁλοκλήρου τοῦ 7 §. ἐκ δραχμῶν 15,000. Οἱ παραδεχόμενοι τὰς ἐλαττώσεις αὐτὰς νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). παρεδέχθη. Ἡ ἐπιτροπὴ προτείνει ἓν ποσὸν ἐκ τῶν ἐλαττώσεων αὐτῶν, τὰς ὁποίας παρεδέχθητε, νὰ προσδιορισθῇ δι’ ἐπιχορήγησιν τοῦ θεάτρου.

§63ΥΠΟΥΡΓ. ΕΣΩΤΕΡ. Ἐὰν ἡ Συνέλευσις ἐγκρίνῃ τὴν πρότασιν τοῦ Κ. Πύρλα, ν’ ἀποσταλῇ εἷς σιδηρουργὸς εἰς Τρίπολιν, ὅπου πραγματικῶς ἡ σιδηρουργία προοδεύει πολὺ, καὶ ἐπασχολεῖ πλῆθος ἀνθρώπων ἐργατῶν, καὶ μέγα μέρος τῆς Πελοποννήσου πορίζεται ἐκ Τριπόλεως τὰ σιδηρικὰ, ἐὰν λέγω ἡ Συνέλευσις ἐγκρίνῃ νὰ χορηγηθοῦν 150 ἢ καὶ 200 δραχμαὶ, πρέπει τὸ ποσὸν αὐτὸ νὰ προστεθῇ ἐδῶ.

§64ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§65ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὴν πρότασιν τῆς ἐπιτροπῆς ὡς πρὸς τὸ θέατρον τὴν παραδέχεται ἡ Συνέλευσις;

§66ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§67ΕΤΕΡΟΙ. Ὄχι.

§68ΓΛΑΡΑΚΗΣ. Κύριοι, εἶμαι ἐντελῶς ὑπὲρ τῆς βιομηχανίας, καὶ νομίζω ὅτι καθόσον εἶναι δυνατὸν, ἓν ἔθνος πρέπει νὰ τὴν συνδράμῃ δι’ ὑποτρόφων καὶ δι’ ὅλων αὐτῶν τῶν μέσων, ἀλλὰ νομίζω, ὅτι δὲν πρέπει νὰ γίνεται καὶ σπατάλη. Ἐν Σύρῳ ἐγκατεστάθη ἤδη ἀπό τινος καιροῦ ἓν μέγα σιδηρουργεῖον, κατ’ εὐρωπαϊκὸν τρόπον ἐντελέστατον, εἰς τὸ ὁποῖον εἶναι διάφοροι μαθητευόμενοι Ἕλληνες, οἱ ὁποῖοι καταρτίζονται θαυμάσια. Ἐντὸς 3 ἢ 4 ἐτῶν θὰ ᾖναι θαυμάσιοι σιδηρουργοί. Ὥστε ἡ ἀποστολὴ εἰς Εὐρώπην, πρὸς τοιαύτην ἐκπαίδευσιν, κατ’ ἐμὲ, δὲν εἶναι ἢ σπατάλη.

§69ΚΑΛΟΣ. Ὁ Κύριος Πύρλας δὲν ἐπρότεινε νὰ προσδιορισθῇ ποσὸν διὰ νὰ σταλῇ εἰς τὴν Εὐρώπην, εἷς πρὸς ἐκπαίδευσιν τῆς σιδηρουργικῆς, ἀλλ’ ἵνα φροντίσῃ ἡ Κυβέρνησις νὰ μεταβῇ εἷς τοιοῦτος τεχνίτης εἰς Τρίπολιν. Κύριοι, ὅστις διέλθει τὴν πόλιν τῆς Τριπόλεως θέλει ἰδεῖ, ὅτι κατασκευάζονται πολλὰ σιδηρικὰ οὐ μόνον διὰ τὴν ἐλευθέραν, ἀλλὰ καὶ διὰ τὴν δούλην Ἑλλάδα· ταῦτα δὲν εἶναι ὡς δεῖ κατειργασμένα. Διὰ τί λοιπὸν νὰ λαμβάνωμεν ἐκ τῆς Εὐρώπης τὰς κλειδαριᾶς καὶ ἄλλα σιδηρικὰ τῶν οἰκοδομῶν; Ὁπουδήποτε καὶ ἂν σταλῇ τις πρὸς ἐκπαίδευσιν εἴτε εἰς τὴν Εὐρώπην, εἴτε εἰς τὴν ἐλευθέραν Ἑλλάδα, δὲν θὰ μεταβῇ κατόπιν εἰς Τρίπολιν νὰ διδάξῃ. Εἶναι ἀνάγκη λοιπὸν νὰ φροντίσῃ ἡ Κυβέρνησις νὰ σταλῇ ἐκεῖ εἷς τοιοῦτος τεχνίτης· ἑπομένως εἶναι ὠφέλιμον τὸ ποσὸν, ὅπερ ἐζήτησεν ὁ ὑπουργὸς, νὰ τὸ χορηγήσωμεν.

§70ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀρκεῖται ἡ Συνέλευσις εἰς τὰ λεχθέντα;

§71ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§72ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐρωτῶ λοιπὸν κατὰ πρῶτον τὴν Συνέλευσιν, ἂν παραδέχηται τὴν πρότασιν τοῦ Κυρίου ὑπουργοῦ, ἵνα προστεθῇ δι’ ἐνέα μῆνας ἓν ποσὸν ἐκ δραχμῶν 150 κατὰ μῆνα δι’ ἕνα σιδηρουργὸν, ὅστις θὰ μεταβῇ εἰς Τρίπολιν διὰ νὰ διδάξῃ τὴν τέχνην τῆς σιδηρουργίας. Οἱ παραδεχόμενοι τοῦτο νὰ σηκωθῶσιν· (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Παρεδέχθη. Ὡς πρὸς τὸ θέατρον ἔχει τὸν λόγον ὁ Κύριος Καλός.

§73ΚΑΛΟΣ. Οὐχὶ μόνον διότι κατὰ τὸ παρελθὸν ἐπαρουσιάσθη ἡ ἀνάγκη, καὶ σεῖς αὐτοὶ ἐψηφίσατε τὸν νόμον περὶ θεάτρου, ἀλλὰ καὶ διότι ἡ ἐπιτροπὴ συσκεφθεῖσα ὡριμώτερον περὶ ἀνάγκης ὑπάρξεως μελοδράματος ἐν Ἀθήναις, γνωμοδοτεῖ νὰ προστεθοῦν πρὸς τὸν σκοπὸν τοῦτον εἴκοσι πέντε χιλιάδες δραχμῶν, προτείνω τὴν ἀποδοχὴν τῆς γνώμης της. Ὁ ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν πιστεύω, ὅτι ἄσμενος ἀποδέχεται τὸ ποσὸν τοῦτο, διότι δὲν δυνάμεθα ἡμεῖς, ἔχοντες προορισμὸν ἀνώτερον, νὰ μένωμεν ὀπίσω τοῦ πολιτισμοῦ τῆς Εὐρώπης. Ἔχομεν ἀνάγκην ἵνα ἑλκύωμεν εἰς τὴν πρωτεύουσαν, ὅπου ὁ γλυκὺς αὐτῆς οὐρανὸς καλεῖ τοὺς ξένους; νὰ ἔχωμεν θέατρον (θόρυβος, ἀποδοκιμασίαι)· δὲν δυνάμεθα νὰ ἐπιτύχωμεν τὴν διαμονὴν ξένων ἐν Ἀθήναις, χωρὶς νὰ παρέχωμεν καὶ τὰ μέσα τῆς εὐζωΐας. Ἓν μέσον τοιοῦτον εἶναι καὶ τὸ θέατρον, διότι μεταξὺ μας ἔχοντες τὰ αὐτὰ ἤθη καὶ ἔθιμα, δυνάμεθα κάλλιστα νὰ συνδιαιτώμεθα· ἀλλ’ ὁ ξένος, ὅστις ἐρχόμενος ἐνταῦθα δαπανᾷ πολλὰ, ἔχει ἀνάγκην διασκεδάσεων, καὶ ἔχετε ὠφέλειαν μεγάλην, διότι αὐτὸς δαπανᾷ ἐνταῦθα. Διὰ τοῦτο φρονῶ, ὅτι πρέπει νὰ παραχωρηθῇ τὸ ποσὸν τοῦτο, ἀλλ’ ἐπειδὴ ἔχομεν ἀνάγκην νὰ ἐμψυχώσωμεν καὶ τὸ Ἑλληνικὸν θέατρον, πιστεύω, ὅτι ὁ Κύριος ὑπουργὸς ἄσμενος θὰ δεχθῇ νὰ προστεθοῦν 5 χιλ. δραχμῶν ὅπως χορηγῶνται αὗται εἰς τὸ Ἑλληνικὸν θέατρον.

§74ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Πρότασις δαπάνης δὲν δύναται νὰ γίνῃ ἀπὸ πληρεξούσιον.

§75ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Κύριος ὑπουργὸς τί λέγει;

§76ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΤΩΝ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ. Ἐντὸς τῆς ἐπιτροπῆς ἔμεινε συζήτησις περὶ τοῦ θεάτρου· δὲν ἀρνοῦμαι, ὅτι ἀνήκω εἰς τὴν πλειοψηφίαν τῆς ἐπιτροπῆς, ἥτις ἐπρότεινε τὴν προσθήκην. Δὲν πρόκειται ἁπλῶς διὰ τὸ θέατρον. Μία πρωτεύουσα ἔχει ἀνάγκην πολλῶν μέσων διὰ νὰ συντηρῇ τοὺς ξένους. Ἡ δαπάνη λοιπὸν τοῦ θεάτρου δὲν δύναται ἁπλῶς νὰ θεωρηθῇ ὡς μία δαπάνη διασκεδάσεως, ἀλλ’ εἶναι ἀληθῶς παραγωγικὴ διὰ τὸν ἁπλούστατον λόγον, ὅτι οἱ ξένοι, οἱ ὁποῖοι περιοδεύουν εἰς ὅλα τὰ μέρη, δὲν προσέρχονται εἰς τόπους, οἱ ὁποῖοι δὲν τοῖς παρουσιάζουν μέσα διασκεδάσεως. Αἱ Ἀθῆναι εὑρίσκονται εἰς τὴν Ἀνατολήν. Εἶναι γνωστόν, ὅτι ἄπειροι περιηγηταὶ ἐπισκέπτονται κατ’ ἔτος τὴν Ἀνατολήν· ὅταν τοὺς δώσητε μέσα τινὰ διασκεδάσεως ἀντὶ νὰ μεταβαίνωσιν εἰς τὴν Σμύρνην καὶ Κωνσταντινούπολιν, ἐστὲ βέβαιοι, ὅτι θὰ μεταβαίνουν εἰς Ἀθήνας, καὶ, ὡς πολὺ καλῶς σᾶς παρετήρησεν ὁ Κ. Καλὸς, ἡ προσέλευσις ξένων εἰς ἕνα τόπον εἶναι μέγα εὐτύχημα, διότι οἱ ξένοι αὐτοὶ ἀφίνουν χρήματα· ὑπ’ αὐτὴν τὴν ἔποψιν ἐθεώρησεν ἡ πλειονοψηφία τῆς ἐπιτροπῆς τὸ σύστημα τοῦ Θεάτρου.

§77Κ. ΔΥΟΒΟΥΝΙΩΤΗΣ. Δὲν ἔρχομαι ν’ ἀντικρούσω τὴν πρότασιν τοῦ Κ. Καλοῦ καὶ τοῦ Κ. ὑπουργοῦ διὰ θορύβων καὶ φωνασκιῶν, διότι νομίζω, ὅτι ὁ λόγος πρέπει ᾖναι ἐλεύθερος εἰς πᾶσαν πρότασιν ὅσον δήποτε ἀνωφελὴς καὶ ἂν φαίνεται, δὲν πρέπει ν’ ἀποῤῥίπτεται ἀσυζητητεί. Ἑπομένως πρέπει νὰ συζητῆται πᾶσα πρότασις καὶ διὰ τοῦ ὀρθοῦ λόγου ν’ ἀποκλείεται ὑπὸ τῶν πλειόνων. Κύριοι, τὰ θέατρα τῷ ὄντι θὰ ἦσαν ἐπωφελῆ, ἐὰν ἦσαν ὅμοια πρὸς ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ὑπῆρχον εἰς τὴν ἀρχαίαν Ἑλλάδα, ἀλλὰ τὰ σημερινὰ δὲν εἶναι τοιαῦτα. Λοιπὸν ὡς θέατρα διὰ σκοποὺς ἐθνικοὺς δὲν ἠμποροῦμεν νὰ παραδεχθῶμεν τὰ σημερινὰ τῆς Εὐρώπης. Εἰς τὴν ἀρχαίαν Ἑλλάδα εἰς τὰ θέατρα παρίσταντο αἱ μεγάλαι πράξεις τῶν προπατόρων ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι εὑρίσκοντο εἰς τὸ θέατρον. Ὁ Ἀθηναῖος ἔβλεπεν εἰς τὸ θέατρον παριστανομένην τὴν μάχην τοῦ Μαραθῶνος, τὰς μεγάλας πράξεις τὰς ὁποίας οἱ προπάτορές του διεπράξαντο. Ὁ Ἀθηναῖος βλέπων ἀπὸ τοῦ θεάτρου τὸν κόλπον τῆς Σαλαμῖνος, καὶ ὀσφραινόμενος τὴν αὔραν τοῦ Μαραθῶνος, ἐννοεῖται, ὅτι ὑψοῦτο καὶ ὑπερηφανεύετο, διότι ἦτον Ἀθηναῖος. Ἀλλὰ σήμερον εἰς τὸ θέατρον δὲν παρίσταται εἰμὴ ὁ ἔρως, καὶ πᾶσαι αἱ ἐρωτοτροπίαι καὶ πᾶσα διαφθορά· ὥστε τὰ θέατρα δὲν εἶναι πρόξενα κανενὸς καλοῦ, ἀλλ’ ἐξεναντίας πρόξενα διαφθορᾶς καὶ ἠθικῆς βλάβης, ἑπομένως πρέπει ν’ ἀποκρουσθῶσιν. Λοιπὸν οὔτε ὁ Κ. ὑπουργὸς, οὔτε κανεὶς ἐκ τῶν ὑποστηριζόντων τὸ θέατρον, δύνανται νὰ μᾶς εἴπουν ὅτι τὰ θέατρα ἔχουν σκοπὸν ἐθνικόν. Ἀλλ’ ἔρχομαι καὶ εἰς τὸν σκοπὸν τοῦ πολιτισμοῦ τὸν ὁποῖον ἔθιξεν ὁ Κ. Καλὸς καὶ ὁ Κ. ὑπουργός· αἱ ἐθνικαὶ δαπάναι δύνανται νὰ διαιρεθῶσιν εἰς τρεῖς τάξεις, εἰς δαπάνας ἀναγκαίας, καὶ δαπάνας ὠφελίμους, καὶ εἰς δαπάνας στολισμοῦ ἢ πολυτελείας· ἀναγκαία δὲν εἶναι ἡ πρὸς διατήρησιν θεάτρου δαπάνη, ὠφέλιμος δὲν εἶναι· ἄρα δὲν εἶναι εἰμὴ δαπάνη πολυτελείας. Ἡ Κυβέρνησις πρέπει νὰ ἐξοδεύσῃ πρῶτον εἰς τὰς ἀναγκαίας, δεύτερον εἰς τὰς ὠφελίμους, καὶ ἂν περισσεύουν κεφάλαια, τότε νὰ ἔλθῃ εἰς τὰς δαπάνας τῆς πολυτελείας· ποῖαι ὠφέλειαι πηγάζουν ἐκ τοῦ θεάτρου; Ὁ Κ. Καλὸς λέγει, ὅτι δὲν εἴμεθα πολιτισμένοι, ἐὰν δὲν ἔχωμεν θέατρον· ὁ προορισμός μας τῷ ὄντι εἶναι ἀνώτερος, διότι ἐὰν ἦτο νὰ συνερχώμεθα ἐδῶ καὶ νὰ φωνάζωμεν, θὰ ἦτο γελοῖος· ἀλλ’ ὁ προορισμὸς διὰ τοῦ θεάτρου θέλει ἐπιτευχθῇ; οὐχὶ βέβαια. Ὁ Κ. ὑπουργὸς εἶπεν, ὅτι ἔρχονται ξένοι εἰς τὰς Ἀθήνας, ὅτι τὸ θέατρον εἶναι παραγωγικὸν πλούτου, ἐνῷ ἐξ ἐναντίας οἱ ξένοι λαμβάνουν τὰ χρήματα καὶ φεύγουν· ἡ ἑταιρία τοῦ θεάτρου θὰ λάβῃ τὰ χρήματα, τὰ ὁποῖα θὰ εἰσπράξῃ· θὰ πωλήσουν οἱ μαθηταὶ τὰ βιβλία των διὰ νὰ ὑπάγουν εἰς τὸ θέατρον, θὰ τὰ πάρῃ ἡ ἑταιρία καὶ θὰ φύγῃ· δὲν εἶναι λοιπὸν ἡ πηγὴ τοῦ πλούτου τὸ θέατρον. Οἱ ξένοι ἔρχονται εἰς τὴν Ἑλλάδα διὰ νὰ ἴδωσι τὴν Ἑλλάδα καὶ οὐχὶ τὸ θέατρον· ἂν ἔρχωνται διὰ τὸ θέατρον καλλίτερον νὰ μὴν ἔρχωνται. Λέγουν, ὅτι οἱ ξένοι θέλουν νὰ διασκεδάσουν, καὶ ὅταν ᾖναι θέατρον θὰ εὑρίσκουν διασκέδασιν. Ἀπορῶ πῶς ὁ Κ. Ζαΐμης, ὅστις εἶδε τὴν Εὐρώπην ἰσχυρίζεται ἰσχυρισμὸν τοιοῦτον· ὁ ξένος, ὅστις ἔρχεται ἀπὸ τὸ Λονδῖνον, ἀπὸ τοὺς Παρισίους κτλ. ἔρχεται διὰ νὰ ἴδῃ τὸ θέατρον τῆς Ἑλλάδος; Ὅστις ἠξιώθη νὰ ἴδῃ θέατρον εἰς τὸ Λονδῖνον καὶ εἰς ἄλλας Εὐρωπαϊκὰς χώρας εἶναι ἀδύνατον νὰ εὐχαριστηθῇ βλέπων τὸ ἐλεεινὸν θέατρον τῆς Ἑλλάδος. Ἐπὶ τέλους παρατηρῶ, ὅτι τὸ ποσὸν αὐτὸ δὲν ἐξαρκεῖ διὰ νὰ φέρωμεν θέατρον ὅπως πρέπει.

§78ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι, ὅτι ἡ Συνέλευσις ἐφωτίσθη, νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἐφωτίσθη. Κύριοι, προτείνεται νὰ προστεθοῦν 25,000 δραχμαὶ διὰ τὸ θέατρον ἐν γένει.

§79ΣΑΡΙΠΟΛΟΣ. Λέγει δι’ Ἰταλικὰ μελοδράματα, καὶ οὐχὶ διὰ θέατρον ἐν γένει· ἐὰν ἦτον ὑπὲρ τοῦ Ἑλληνικοῦ θεάτρου, μάλιστα.

§80ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν προσθήκην τῶν 25,000 δραχμῶν, νὰ ἐγερθῶσι (ἀνίστανται πολλοί). Ἀμφίβολον τὸ ἀποτέλεσμα.

§81ΠΛΑΣΤΗΡΑΣ ΚΑΙ ΕΤΕΡΟΙ. Δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως. (ἐγείρονται ὑπὲρ τοὺς 20).

§82ΠΟΛΛΟΙ. Ἐὰν ἦτο διὰ τὸ Ἑλληνικὸν, μάλιστα.

§83ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ νὰ προστεθῇ ποσὸν 25,000 δραχμῶν διὰ μελόδραμα Ἰταλικὸν λέγουσι ναὶ, οἱ μὴ παραδεχόμενοι λέγουσιν ὄχι.

§84ΠΟΛΛΟΙ. Καὶ διὰ τὸ Ἑλληνικὸν (θόρυβος).

§85ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Κύριος Ὑπουργὸς, λέγει, ὅτι τὸ ποσὸν πρέπει νὰ ἦναι ἐν γένει δι’ ἐθνικὸν καὶ ἰταλικόν. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν τοῦ Ὑπουργοῦ λέγουν ναὶ, οἱ μὴ παραδεχόμενοι λέγουν ὄχι.

§86ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Μὴ προκαλεῖτε ὀνομαστικὴν κλῆσιν, διότι παραδεχόμεθα.

§87ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παραδέχεσθε;

§88ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα (θόρυβος).

§89ΠΛΑΣΤΗΡΑΣ. Ποῖος παραδέχεται, ἡμεῖς δὲν παραδεχόμεθα (θόρυβος).

§90ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡσυχία, Κύριοι. Παρακαλῶ καθίσατε. Ἡ πρότασις τοῦ Κ. Ὑπουργοῦ εἶναι, νὰ προσδιορισθῇ ποσὸν 25,000 δραχμῶν δι’ ἐθνικὸν θέατρον καὶ μελόδραμα ἰταλικόν.

§91ΡΟΝΤΗΡΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, νὰ χωρισθῇ τὸ ζήτημα (θόρυβος).

§92ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κατὰ τὸν κανονισμὸν ὁσάκις προτείνεται ὁ διαχωρισμὸς τῶν ζητημάτων διαχωρίζονται. Οἱ Κύριοι λέγουν· χορηγοῦμεν πίστωσιν δι’ ἐθνικὸν θέατρον, δὲν χορηγοῦμεν διὰ μελόδραμα. Θέλετε τοὐλάχιστον νὰ γείνῃ δι’ ἀναστάσεως ἡ ψηφοφορία;

§93ΤΙΝΕΣ. Ὄχι! (θόρυβος).

§94ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι! Σᾶς παρακαλῶ νὰ μὴ γίνηται τοσοῦτος θόρυβος· δὲν ἠμπορῶ νὰ ἐννοήσω, τὶ θέλει ἡ πλειονοψηφία.

§95ΜΙΛΗΣΗΣ. Κ. Πρόεδρε! εἴπετε, ὅτι πρέπει νὰ χωρισθῇ αὐτὸ τὸ ζήτημα καὶ ἐμνημονεύσατε διατάξεώς τινος τοῦ κανονισμοῦ. Λυποῦμαι, διότι εὑρίσκομαι εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ σᾶς ὑπομνήσω μίαν ἄλλην διάταξιν τοῦ κανονισμοῦ, ἡ ὁποία λέγει, ὅτι, ὅταν ἀρχίζῃ ἡ ψηφοφορία, δὲν χωρίζονται πλέον τὰ ζητήματα. Ἐνθυμεῖσθε βεβαίως, Κ. Πρόεδρε, μὲ ὅλον τὸν θόρυβον, ὁ ὁποῖος κατὰ δυστυχίαν ἔλαβε χώραν, ὅτι μᾶς προσεκαλέσατε ν’ ἀποφανθῶμεν δι’ ἀναστάσεως, ἀφοῦ ἐθέσατε ἤδη τὸ ζήτημα, καὶ ἐπὶ τῆς θέσεως αὐτοῦ οὐδεὶς ἔλαβε τὸν λόγον, ὅτι ἠρωτήσατε, λέγω, τὴν Συνέλευσιν, ὅτι ἐσηκώθησαν οἱ περισσότεροι, καὶ ὅτι μάλιστα ἐκηρύξατε τὸ ἀποτέλεσμα.

§96ΤΙΝΕΣ. Ὄχι (θόρυβος).

§97ΜΙΛΗΣΗΣ. Ἐπιτρέψατέ μοι λοιπὸν ν’ ἀπορήσω, Κ. Πρόεδρε, πῶς ἐνθυμήθητε μετὰ τὴν γενομένην ψηφοφορίαν τὴν διάταξιν τοῦ κανονισμοῦ, τὴν ὁρίζουσαν, ὅτι χωρίζονται τὰ ζητήματα. Εἶσθε σύμφωνος, νομίζω, Κ. Πρόεδρε, ὅτι πρέπει πρὸ πάντων νὰ σεβώμεθα τὸν ἑαυτόν μας· διὰ τοῦτο λέγω, ὅτι πρέπει ἢ νὰ ἐμμείνητε εἰς τὸ ἀποτέλεσμα τῆς ψηφοφορίας, ἢ τὸ πολὺ νὰ ζητήσητε τὴν ὀνομαστικὴν κλῆσιν ἐπὶ τοῦ ζητήματος, ὅπως ἐτέθη.

§98ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχει τὸν λόγον ὁ Κ. Ῥοντήρης.

§99ΡΟΝΤΙΡΗΣ. Ὁ Κ. Μίλησης ὑποθέτει πάντας ἡμᾶς ἀπόντας· ἐτόλμησε νὰ διϊσχυρισθῇ, ὅτι ἐτέθη τὸ θέμα οὕτως, ἐθνικὸν καὶ ἰταλικὸν θέατρον, καὶ τὸ θέμα τοῦτο παρεδέχθη ἡ Συνέλευσις. Ἔχω μάρτυρας ὅλους ὑμᾶς, ὅτι θέμα τοιοῦτον δὲν παρεδέχθη. Τὸ θέμα τὸ πρῶτον ἦτο δι’ ἰταλικὸν θέατρον. Εἶναι ψευδέστατον...

§100ΜΙΛΗΣΗΣ. Ὁ Κ. Ῥοντήρης ἐλησμόνησε τὴν κοινοβουλευτικὴν γλῶσσαν.

§101ΡΟΝΤΙΡΗΣ. Εἶπεν ὁ Πρόεδρος οἱ παραδεχόμενοι 25,000 δραχμῶν δι’ ἰταλικὸν θέατρον· ἐφωνάζομεν ὅλοι, ὅτι θέλομεν δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως· ἔκτοτε ὑπῆρξε θόρυβος. Ἔπειτα εἶπεν οἱ παραδεχόμενοι 25,000 δραχμῶν δι’ ἰταλικὸν καὶ ἐθνικὸν καὶ πάλιν ἐταράχθημεν καὶ εἴπομεν· δὲν μᾶς συμφέρει, καὶ μετὰ πολλὰ τέλος πάντων ἦλθον καὶ ὑπέβαλον εἰς τὸν Κ. Πρόεδρον, ὅτι ἀγαπῶ τὸ θέατρον τὸ ἰταλικὸν πολὺ, ἀλλ’ ἀγαπῶ νὰ ἐξοδεύω μόνος μου, ὅταν πρόκειται νὰ διασκεδάσω.

§102ΤΙΝΕΣ. Αὐτὰ εἶναι ἐπὶ τῆς οὐσίας.

§103ΡΟΝΤΙΡΗΣ. Λέγω λοιπὸν, ὅτι, ὅταν ἐρωτηθοῦν οἱ θέλοντες νὰ δοθῇ πίστωσις 25,000 δραχμῶν δι’ ἐθνικὸν καὶ ἰταλικὸν θέατρον τί νὰ ψηφοφορήσω; Θέλω τὸ ἓν, καὶ δὲν θέλω τὸ ἄλλο. Διὰ νὰ μὴ χάσω τὴν ψῆφόν μου ἐγὼ καὶ πολλοὶ ἄλλοι, διότι δὲν εἶμαι μόνος μου, εἶπον νὰ διακριθῇ τὸ ζήτημα.

§104ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ νὰ ἐξηγηθῶ. Ἐγὼ πραγματικῶς κατὰ πρῶτον ἠρώτησα, ἐὰν ἡ Συνέλευσις παραδέχεται τὰς 25,000 δραχμῶν, διὰ τὸ ἰταλικὸν μελόδραμα, ἐνόμισα δὲ ὅτι δὲν διεκρίθη πλειοψηφία καὶ δὲν ἀπήγγειλα τὸ ἀποτέλεσμα, ἔγεινε θόρυβος. Ὁ Κ. Ὑπουργὸς τὴν στιγμὴν ἐκείνην εἶπεν, ὅτι παραδέχεται τὸ ποσὸν διὰ τὸ ἐθνικὸν καὶ ἰταλικὸν μελόδραμα, τότε ἔθεσα τὸ ζήτημα, διεκρίθη πραγματικῶς ἡ πλειονοψηφία, ἀλλ’ ἐπειδὴ ἐγείροντο φωναὶ, ἐπιμένουσαι εἰς τὸ ὅτι ἔπρεπε νὰ γείνῃ ψηφοφορία δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως, καὶ λέγουσαι, ὅτι δὲν παραδέχονται τὸ ζήτημα οὕτω πως τεθὲν, δὲν ἀπήγγειλα τὸ ἀποτέλεσμα· ὁ Κ. ὑπουργὸς ἔχει νὰ ὁμιλήσῃ ὡς πρὸς τὴν θέσιν τοῦ ζητήματος;

§105ΖΑΪΜΗΣ. Ἐγὼ, Κύριοι, ὁμιλήσας περὶ θεάτρου, δὲν ὡμίλησα μόνον περὶ μελοδραματικοῦ θεάτρου, ὡμίλησα ἐν γένει, καθὼς ἐνθυμεῖσθε, περὶ τῆς δαπάνης διὰ τὸ θέατρον, ἠννόουν δὲ καὶ συμπεριέλαβον εἰς τὰς λέξεις αὐτὰς τόσον τὸ ἑλληνικὸν θέατρον, καθὼς καὶ τὸ ἰταλικὸν, ἠσπάσθην δὲ τὴν γνώμην τῆς ἐπιτροπῆς, ἡ ὁποία προτείνει 25,000 δραχμῶν, τὴν ἠσπάσθη ὑπὸ τὸν ὅρον τοῦ νὰ χορηγηθῇ πίστωσις, διὰ θέατρον ἐν γένει· αὐτὴ ἡ πρότασις ἐψηφοφορήθη. Τώρα εἴτε δὲν διεκρίθη τὸ ἀποτέλεσμα, ἢ διότι διϊσχυρίζοντο, ὅτι δὲν διεκρίθη τὸ βέβαιον εἶναι, ὅτι τώρα πρέπει νὰ ἐπαναλειφθῇ ἡ ψηφοφορία ἐπὶ τῆς προτάσεως αὐτῆς.

§106ΣΑΡΙΠΟΛΟΣ. Πρέπει νὰ διαχωρισθῇ· διότι καὶ ἐγὼ θέλω ψηφίσει ὑπὲρ τοῦ ἑλληνικοῦ θεάτρου, θέλω δὲ καταψηφίσει τῆς ὑπὲρ τοῦ ἰταλικοῦ πιστώσεως· διότι ὑπερήδομαι μὲν ἀκούων καλὴν μουσικὴν, διὰ τὸ μικρὸν ὅμως τῆς ἐπιχορηγήσεως ἡμῶν ἔρχονται ἐδῶ οἱ ἀθλιώτατοι καὶ φαυλότατοι τῶν ἀοιδιῶν τῆς Ἰταλίας, ὁποίαν δὲ μουσικὴν φέρουσιν! ἂν ἦτο δυνατὸν νὰ δώσωμεν ἓν ποσὸν 70–100 χιλιάδας δραχμῶν τότε ἴσως ἠθέλομεν ἔχει μέτριόν τι μελόδραμα ἰταλικόν.

§107ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχει τὸν λόγον ὁ Κ. Κουμουνδοῦρος.

§108ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἡ συζήτησις εἶναι ματαία, ὑπάρχουν ἐκκρεμεῖς τρεῖς προτάσεις· ἰταλικὸν θέατρον, ἰταλικὸν καὶ ἑλληνικὸν θέατρον, ἑλληνικὸν θέατρον. Τώρα σᾶς λέγουν νὰ ψηφοφορηθῇ χωριστὰ ἕκαστον ζήτημα· Ἄλλως ἡμεῖς παραιτούμεθα ἀπὸ τὴν πρότασιν τοῦ ἰταλικοῦ θεάτρου καὶ θέλομεν νὰ ψηφοφορηθῇ μόνη ἡ πρότασις ἰταλικοῦ καὶ ἑλληνικοῦ θεάτρου (θόρυβος).

§109ΡΕΒΕΛΑΚΗΣ. Κ. Πρόεδρε, πρέπει νὰ ἐπαναλάβητε τὴν ψηφοφορίαν· (θόρυβος).

§110ΒΑΛΤΙΝΟΣ. Κ. Πρόεδρε, καὶ ἄλλοτε, ἦλθον τοιαῦται θορυβώδεις συζητήσει ἐπὶ τῆς θέσεως ζητημάτων, καὶ ἐζητήθη ἡ ψῆφος τῆς Συνελεύσεως, ἂν πρέπει νὰ χωρισθοῦν ἢ ἡνωμένα νὰ ψηφισθοῦν, ἐρωτήσατε λοιπὸν καὶ τώρα τὴν Συνέλευσιν.

§111ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀκούσατε τὸν κανονισμόν, Κύριοι, «ἐπὶ τῶν συνθέτων ζητημάτων, ἡ διαίρεσις ἀπαγγέλλεται παρὰ τοῦ προέδρου, ὅταν ζητηθῇ παρ’ ἑνὸς πληρεξουσίου, ἀμφιβολίας δὲ οὔσης περὶ τοῦ συνθέτου αὐτοῦ ἀποφασίζει ἡ Συνέλευσις.» Παρακαλῶ, Κύριοι, πληρεξούσιοι, θὰ ἐρωτήσω πρῶτον ἐὰν χορηγεῖτε μίαν πίστωσιν; (θόρυβος).

§112ΑΘ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Δὲν ἠμπορεῖτε νὰ θέσετε αὐτὸ τὸ ζήτημα, πρέπει νὰ προκαλέσετε τὴν ἀπόφασιν τῆς Συνελεύσεως, νὰ ἐξηγηθῇ, ἐὰν ἐθέσατε καλῶς ὅπως ἐθέσατε τὸ ζήτημα (θόρυβος). Τί φωνάζετε, ἐλᾶτε εἰς τὸ βῆμα νὰ μὲ ἀντικρούσητε. —Ἐὰν ἐπροκαλέσατε ψηφοφορίαν, ἀφοῦ ἅπαξ ἐπροκαλέσατε, δὲν δύνασθε ἤδη νὰ τὸ διαιρέσητε.

§113ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ἐρωτήσω τὴν Συνέλευσιν. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν διαίρεσιν τοῦ ζητήματος παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι)· παρεδέχθη. (θόρυβος). Λοιπὸν, Κύριοι, θὰ ὑποβάλλω τρία ζητήματα, πρῶτον, ἐὰν ἡ Συνέλευσις παραδέχεται πίστωσιν διὰ θέατρον· δεύτερον, ἐὰν ἡ πίστωσις αὕτη θὰ δοθῇ εἰς θέατρον ἑλληνικὸν ἢ εἰς θέατρον ἰταλικὸν (θόρυβος).

§114ΜΕΛΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι πληρεξούσιοι, ὕστερον ἀπὸ τὴν γενομένην συζήτησιν, ὕστερον ἀφ’ ὅσα παρεστάθησαν περὶ τῆς ἀνάγκης νὰ ὑπάρχῃ θέατρον (θόρυβος).

§115ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρεδέχθη ἡ διαίρεσις. Λοιπὸν θὰ ἐρωτήσω, πρῶτον, ἐὰν παραδέχεσθε πίστωσιν δι’ ἑλληνικὸν θέατρον.

§116ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Τὴν συνέπειαν τῆς ψηφοφορίας αὐτῆς νὰ μὲ εἰπῆτε· ὑποθέτω, ὅτι εἴπομεν δίδομεν πίστωσιν διὰ τὸ ἑλληνικὸν ἢ ἰταλικὸν Θέατρον, ἐὰν παραδεχθῶμεν ὑποθέτω διὰ τὸ ἰταλικὸν, ἀποκλείεται τὸ ἑλληνικόν; διότι ἡμεῖς θέλομεν καὶ τὰ δύο.

§117ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ἐρωτήσω καὶ διὰ τὸ ἄλλο. Οἱ παραδεχόμενοι πίστωσιν δι’ ἐθνικὸν θέατρον νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι) παρεδέχθη.

§118ΠΟΛΛΟΙ. Δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως τὸ ἄλλο.

§119ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι πίστωσιν διὰ τὸ ἰταλικὸν θέατρον λέγουν ναὶ, οἱ μὴ παραδεχόμενοι ὄχι. Γίνεται ἡ ψηφοφορία δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως.

§120ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Καθήσατε, Κύριοι πληρεξούσιοι, ἐὰν δὲν καθήσητε, δὲν θὰ σᾶς γνωστοποιήσω τὸ ἀποτέλεσμα τῆς ψηφοφορίας, διὰ τὸ ὁποῖον θὰ ἦσθε πολλὰ περίεργοι (γέλως). Ἐψηφοφόρησαν ἐν ὅλῳ 171, 118 εἶπον ναὶ, 52 εἶπον ὄχι, εἷς ἠρνήθη ψῆφον. Ἄρα παρεδέχθη ἡ Συνέλευσις, ὅτι δίδεται πίστωσις καὶ δι’ ἰταλικὸν Θέατρον. Ἄρα, Κύριοι, αἱ 25,000 δραχμῶν θὰ ἦναι καὶ διὰ τὸ Ἑλληνικὸν καὶ διὰ τὸ ἰταλικόν.

§121ΤΙΝΕΣ. Ὄχι (θόρυβος).

§122ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι νὰ ἦναι ἡ πίστωσις τῶν 25,000 διὰ τὸ Ἑλληνικὸν καὶ Ἰταλικὸν, νὰ σηκωθῶσιν. (ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι). Παρεδέχθη. Λοιπὸν ἐνεκρίθη μὲ τὰς ψηφισθείσας μεταβολὰς τὸ 8. ἄρθρον τοῦ ΣΤʹ. κεφαλαίου. Ἄρθρον 9. «ἐθνικὴ τράπεζα». Ἐγκρίνεται· ἐνεκρίθη τοιουτοτρόπως ὅλον τὸ ϛʹ. κεφάλαιον μὲ τὰς παραδεχθείσας μεταβολάς.

§123ΤΙΝΕΣ. Αὔριον.

§124ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Καθήσατε, Κύριοι, νὰ τελειώσωμεν ἀπόψε τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν. Κεφάλαιον ζʹ. «ταχυδρομικὴ συγκοινωνία. Προσωπικόν της γενικῆς διευθύνσεως τῶν ταχυδρομείων». Ὡς πρὸς αὐτὸ ἐλάττωσις δὲν προτείνεται, ἄρα ἐγκρίνεται. Ἄρθρον 2. «ἔξοδα ὑπηρεσίας τῆς γενικῆς διευθύνσεως». Ὡς πρὸς αὐτὸ προτείνει ἡ ἐπιτροπὴ ἐπὶ τοῦ ά. ἐδαφίου ἐλάττωσιν 500 δραχμῶν· δεύτερον ἐπὶ τοῦ βʹ. ἐδαφίου ἐλάττωσιν ἐπίσης 500 δραχμῶν. Εἰς τὸ ἄρθρον γʹ. ἐδάφιον 6. προτείνεται ἡ ἐλάττωσις 960 δραχμῶν. Μέχρις ἐδῶ τὰ παραδέχεται ἡ Συνέλευσις;

§125ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§126ΖΑΪΜΗΣ. Κατὰ τὴν ἔκθεσιν τῆς ἐπιτροπῆς ἐλαττοῦται τὸ ποσὸν, τὸ ὁποῖον χρησιμεύει εἰς ἐνοίκιον καὶ γραφικὴν ὕλην τοῦ διευθυντοῦ τοῦ ἐν Πειραιεῖ ταχυδρομείου, διότι ἡ ἐπιτροπὴ ἐθεώρησε πραγματικῶς, ὅτι τὸ ποσὸν τῶν 1920 δραχμῶν εἶναι ὑπέρογκον, ἀλλὰ κατὰ τὰς πληροφορίας, τὰς ὁποίας ἔλαβον, εἶναι συμβόλαιον μεταξὺ τοῦ δημοσίου καὶ τοῦ ἰδιοκτήτου, κατὰ τὸ ὁποῖον πληρόνονται δι’ ἐνοίκιον 1440 δραχμαί. Ἑπομένως μᾶς μένουν 480 διὰ γραφικὴν ὕλην, τὸ ὁποῖον δὲν εἶναι πολὺ διὰ τὸ ταχυδρομεῖον Πειραιῶς, ὥστε παρακαλῶ τὴν Συνέλευσιν νὰ διατηρήσῃ τὸ ποσὸν τοῦτο ἀλλὰ θέλω ἐκδώσει ἀμέσως διαταγὰς εἰς τὸν ὑποδιευθυντὴν ὥστε ἅμα λήξῃ ἡ προθεσμία τῆς ἐνοικιάσεως νὰ τὸ ἀφήσῃ.

§127ΚΑΛΟΣ. Δὲν ἠμπορεῖτε νὰ εὕρεται καλλιτέραν οἰκίαν;

§128ΖΑΪΜΗΣ. Θέλω προσπαθήσει, ἀλλὰ τώρα πρέπει νὰ παραδεχθῇ τὸ ἐνοίκιον.

§129ΕΥΘΥΜΙΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ ἐπιτροπὴ, ἡ ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ, ὡρμήθη ἐξ ἐσφαλμένων κρίσεων, ὑποθέτω, εἰς τὴν ἀπόφασιν τοῦ νὰ καταλύσῃ τὸν βοηθὸν τοῦ ἐπιστάτου τοῦ ταχυδρομείου Ναυπλίου· ὅτι δὲ εἶναι ἐσφαλμέναι αἱ κρίσεις, ἐξάγεται ἐκ τούτου, καθόσον λέγει, ὅτι ἐνῷ τὸ ταχυδρομεῖον τοῦ Ἄργους ἔχει περισσοτέραν ἐργασίαν δὲν ἔχει, παρὰ ἕνα μόνον ἐπιστάτην, τὸ δὲ ταχυδρομεῖον τοῦ Ναυπλίου δὲν δύναται νὰ ἔχῃ βεβαίως περισσοτέρους, ἀλλὰ τὸ ταχυδρομεῖον τοῦ Ἄργους δὲν ἔχει κἀμμίαν ἄλλην ἐργασίαν, παρὰ ὁσάκις ἔρχεται ὁ ταχυδρομικὸς σάκκος ἐξ Ἀθηνῶν νὰ λαμβάνῃ τοὺς φακέλους καὶ νὰ τοὺς στέλῃ εἰς τὰς λοιπὰς ἐπαρχίας. Σᾶς λέγω Κύριοι ὅτι τὸ ταχυδρομεῖον τοῦ Ναυπλίου ἔχει πλείστας ὅσας ἐργασίας, διότι τὸ πλεῖστον μέρος τῶν κατοίκων εἶναι τῆς ἐμπορικῆς τάξεως, καὶ ἔχουν ἀλληλογραφίας μὲ τὸ ἐσωτερικὸν καὶ ἐξωτερικὸν τῆς Ἑλλάδος. Ἐκτὸς δὲ τούτου εἰς τὸ Ναύπλιον συγκεντροῦνται ὅλαι αἱ ἀρχαὶ καὶ ἔχουν πλείστας ὅσας ἀλληλογραφίας μὲ τὰς ἄλλας ἀρχὰς, ἰδίως δὲ μὲ τὴν κεντρικήν. Βοηθὸς δὲν ὑπῆρχε πρὸ τινων ἐτῶν· ἀλλ’ οἱ κάτοικοι, τοῦ Ναυπλίου ὑπέβαλον αἴτησιν εἰς τὴν Κυβέρνησιν, διότι πολλάκις ὁ ἐπιστάτης δὲν εἶχε τὴν ἀπαιτουμένην εὐκολίαν ὡς ἐκ τῆς πολλῆς ὑπηρεσίας νὰ διανείμῃ τὰς ἐπιστολὰς καὶ οὕτω πολλάκις ὑφίσταντο οἱ κάτοικοι ζημίας ὡς μὴ δυνάμενοι νὰ ἀπαντήσωσιν ἐγκαίρως εἰς τοὺς ἀνταποκριτάς των. Συνεπείᾳ τῆς αἰτήσεως αὐτῆς ἡ τότε Κυβέρνησις διώρισεν καὶ ἕνα βοηθὸν, οὗτος ὡς παρατηρεῖτε εἶναι λίαν ἀναγκαῖος ἰδίως καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὴν τάξιν τῶν ἐμπόρων. Ἡ Συνέλευσις εἶδα ὅτι ἔχει διάθεσιν νὰ δαπανήσῃ ὄχι ὀλίγα ὅπως διευκολύνῃ τοὺς ἐμπόρους τῆς πρωτευούσης, δὲν πιστεύω λοιπὸν ὅτι θέλει φεισθῆ ἑνὸς τόσου μικροῦ ποσοῦ ἵνα εὐκολύνῃ τοὺς ἐμπόρους τοῦ Ναυπλίου. Προτείνω λοιπὸν νὰ μείνῃ ὁ μισθὸς τοῦ ἐπιστάτου.

§130ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐρωτῶ τὴν Συνέλευσιν, ὡς πρὸς τὸ ά. καὶ βʹ. ἐδάφιον ἡ ἐπιτροπὴ προτείνει τὴν ἐλάττωσιν κατὰ 500 δραχ. ἑνὸς ἑκάστου αὐτῶν τῶν ἐδαφίων. Οἱ παραδεχόμενοι τοῦτο παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Παρεδέχθη. Ἄρθρον Γʹ. ἐν τῷ § Ϛʹ. ἡ ἐπιτροπὴ προτείνει τὴν ἐλάττωσιν 720 διὰ μισθὸν τοῦ βοηθοῦ τοῦ ταχυδρομικοῦ ἐπιστάτου τῆς Ναυπλίας. Οἱ παραδεχόμενοι τοῦτο παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται ὀλίγοι). Δὲν παρεδέχθη. Ἄρθρον Δʹ. ἡ ἐπιτροπὴ προτείνει τὴν ἐλάττωσιν κατὰ 960 δραχ. διὰ τὸ ὑπολογιζόμενον ποσὸν ἐκ δραχ. 1920 εἰς γραφικὴν ὕλην καὶ ἐνοίκιον τοῦ ὑποδιευθυντοῦ τοῦ ἐν Πειραιεῖ ταχυδρομείου.

§131ΤΙΝΕΣ ΠΛΗΡΕΞ. Ὑπάρχει συμβόλαιον.

§132ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἐλάττωσιν ταύτην παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἀπεῤῥίφθη. Μένει λοιπὸν ὡς εἶχε διότι ὑπάρχει συμβόλαιον. Ἄρθρον Εʹ. ἔχει τὸν λόγον ὁ Κ. Καλός.

§133ΚΑΛΟΣ. Ἡ ἐπιτροπὴ σᾶς προτείνει τὴν κατάργησιν τῶν ταχυδρομικῶν ἐπιστατῶν ἐν Ἰβραΐλᾳ Γαλαζίῳ Ἰωαννίνοις καὶ Θεσσαλονίκῃ· οὐχὶ μόνον εἰς τὰ μέρη ταῦτα, ἀλλὰ καθ’ ὅλην τὴν Ἀνατολὴν ἄλλη δύναμις, Κύριοι, ἡ Αὐστριακὴ, ἡ ὁποία δὲν ἔχει τόσα πολλὰ συμφέροντα ἐν τῇ Ἀνατολῇ ὡς ἡμεῖς, ἔχει Ταχυδρομεῖα καὶ διὰ τὴν εὐκολίαν τοῦ ἐμπορίου καὶ διὰ πολιτικοὺς σκοπούς. Ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις ὤφειλεν ὄχι μόνον ἐκεῖ νὰ ἔχῃ ταχυδρομεῖα, ἀλλὰ καὶ ἀλλαχοῦ, ἔνθα προσορμίζωνται ἀτμόπλοια, τὰ μέσα ὅμως δὲν τὸ ἐπιτρέπουσιν. Ἂν εἰς τὰ μέρη ταῦτα καταργηθῶσιν οἱ ταχυδρομικοὶ ὑπάλληλοι, θὰ ἀναγκάσωμεν τοὺς προξένους νὰ ἐκτελῶσι ταχοδρομικὰ καθήκοντα. Τοῦτο Κύριοι εἶνε ἀναξιοπρεπὲς καὶ καταβιβάζει τὴν θέσιν τῶν προξενικῶν ἀρχῶν· εἶνε προτιμώτερον νὰ καταργήσετε τὸ ταχυδρομεῖον τῶν Ἰωαννίνων τῆς Θεσσαλονίκης τῆς Βραΐλας καὶ τοῦ Γαλαζίου παρὰ νὰ εἴπετε εἰς τὸν πρόξενον ἢ τὸν Γραμματέα αὐτοῦ γίνου διανομεὺς ἐφημερίδων καὶ ἐπιστολῶν. Ἡ δαπάνη δὲ ἡ ὁποῖα χορηγεῖται εἶνε μικρὰ ἀπέναντι τῆς ἠθικῆς καὶ ὑλικῆς ὠφελείας, λέγω καὶ ὑλικῆς διότι τὰ ταχυδρομεῖα ταῦτα ἐκ τῶν εἰσπράξεων αὐτῶν ἀπαντῶσι τὰ ἔξοδα. Διὰ τοὺς λόγους τούτους προτείνω νὰ μείνῃ ὅπως ἔχει ὁ προϋπολογισμός. Μάθετε ὅτι σήμερον εἰς μὲν τὴν Θεσσαλονίκην δὲν ὑπάρχει Γραμματεὺς, εἰς δὲ τὰ Ἰωάννινα ὁ Γραμματεὺς ἐκτελεῖ καθήκοντα προξένου. Πῶς; θέλετε οὗτοι νὰ μένωσι διαρκῶς εἰς τὰ γραφεῖά των νὰ δέχωνται καὶ νὰ δίδωσιν ἐπιστολάς; Μὴ τὸ πράξετε.

§134ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν τῆς Ἐπιτροπῆς καθ’ ὅσον ἀποβλέπει τὰ ἐδάφια η. θ. ι. καὶ ιά. παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἀπεῤῥίφθη. — Οὕτως ἐξηντλήσαμεν ὅλα τὰ ἐδάφια τοῦ 7. Κεφαλαίου. — Μεταβαίνομεν εἰς τὸ 8 Κεφάλαιον. — Τηλεγραφικὴ συγκοινωνία· εἰς τοῦτο δὲν προτείνεται οὐδεμία ἐλάττωσις.

§135ΚΑΛΜΟΥΧΟΣ. Κύριοι, πρὸ δύω ἐτῶν εἶχε συστηθῆ εἰς Ἄργος Τηλεγραφεῖον τὸ ὁποῖον πρὸ τριῶν μηνῶν περίπου κατηργήθη. Ἐπειδὴ τὰ ἔξοδα του τηλεγραφείου τούτου καλύπτουν τὰ ἔσοδα, ὡς καὶ ὁ Κύριος ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν δύναται νὰ σᾶς βεβαιώσῃ τοῦτο, φρονῶ, ὅτι δὲν εἶναι δίκαιον, ἀφοῦ διέρχηται ἡ τηλεγραφικὴ γραμμὴ ἐντὸς τοῦ Ἄργους, νὰ μὴν ὑπάρχῃ τηλεγραφεῖον εἰς Ἄργος, τὸ ὁποῖον κατοικεῖται ἀπὸ 12,000 ψυχῶν, καὶ εἰς τὸ ὁποῖον ἀπὸ καιροῦ εἰς καιρὸν διαμένει ὁτὲ μικρὰ καὶ ἄλλοτε μεγάλη στρατιωτικὴ δύναμις, ἐνῷ τὸ δημόσιον δὲν θέλει ἐξοδεύσει τίποτε πρὸς συντήρησιν αὐτοῦ. Κατὰ συνέπειαν θέλω παρακαλέσει τὴν Συνέλευσιν νὰ ἀφαιρεθῇ ἐκ τοῦ ἄρθρου 6 τοῦ Κεφαλαίου τούτου, λέγοντος «Σύστασις νέων τηλεγραφικῶν γραμμῶν» εἰς κατασκευὴν νέων ἐναερίων τηλεγραφικῶν γραμμῶν καὶ σύστασις τηλεγραφείων ἕνεκα τούτου, νὰ ἀφαιρεθῇ προτείνω τὸ ἕνεκα τούτου, διότι ὑποτίθεται ὅτι θὰ γείνῃ νέα τηλεγραφικὴ γραμμὴ ἐνῷ ἀπὸ τὸ Ἄργος διαβαίνει ἤδη τοιαύτη· ἢ νὰ συστηθῇ εἰς τὴν Κυβέρνησιν ἡ σύστασις τοῦ τηλεγραφείου τούτου.

§136ΖΑΪΜΗΣ. Ἡ συγκοινωνία διὰ τηλεγράφων βεβαίως πρέπει νὰ ἐκτανθῇ εἰς ὅλα τὰ μέρη τοῦ κράτους ἐφ’ ὅσον τὰ μέσα μᾶς τὸ συγχωροῦσιν. Τὸ δημόσιον πρέπει νὰ ὑποφέρῃ θυσίας τινὰς ἵνα εὐκολύνῃ τὴν συγκοινωνίαν. Μέχρι τοῦδε ἀπεδείχθη, ὅτι ὁ τηλέγραφος εὐκόλυνε τὴν συγκοινωνίαν καὶ δαπάνας μεγάλας δὲν ἐπέφερε εἰς τὸ δημόσιον. Ἐκ τῆς ἰδέας αὐτῆς κινουμένη ἡ προηγουμένη Κυβέρνησις κατεχώρησεν εἰς τὸν προϋπολογισμὸν διὰ σύστασιν νέων ἐναερίων τηλεγραφικῶν γραμμῶν 40,000 δραχ. Μετ’ ὀλίγον ἐλπίζω νὰ συνενωθῇ ἡ Ἑλλὰς μετὰ τῆς Εὐρώπης, δι’ ἐναερίου Τηλεγράφου, καὶ οὕτω νὰ ἐλαφρυνθῶμεν ἀπὸ τὰς δαπάνας, τὰς ὁποίας καθ’ ἑκάστην ἐπέφερεν τὸ καλώδιον τὸ ὑποβρύχιον. Ἡ ἐδική μας γραμμὴ ἐτελείωσε μέχρι Σούρπης· ὑπολείπεται ἡ ὀθωμανικὴ κυβέρνησις, νὰ κατασκευάσῃ τὴν γραμμήν της τὴν τηλεγραφικὴν μέχρι τῶν ὁρίων της· δυστυχῶς μέχρι τοῦδε, μετὰ ἐπανειλημμένας ὑποσχέσεις τὰς ὁποίας μᾶς ἔδωσε δὲν κατώρθωσε τοῦτο· ἐλπίζω, ὅτι μετ’ ὀλίγον θέλει κατορθωθῆ καὶ τοῦτο. Τὸ κονδύλιον τοῦτο τῶν 40,000 δραχ. θέλει χρησιμεύσει εἰς νέας τηλεγραφικὰς γραμμάς. Ἡ πρότασις τοῦ Κ. Καλμούχου περὶ συστάσεως τηλεγραφείου εἰς Ἄργος μοὶ φαίνεται δικαιολογημένη, διότι φρονῶ, ὅθεν διέρχεται ὁ τηλέγραφος πρέπει νὰ ὑπάρχῃ τηλεγραφικὴ συγκοινωνία καὶ ἂν πρόκειται τὸ δημόσιον νὰ ὑποφέρῃ μικρὰν δαπάνην· ἂν ἡ Συνέλευσις συμμερισθῇ τὴν γνώμην αὐτὴν τότε δὲν ἔχω ἀνάγκην ν’ αὐξήσω τὸν προϋπολογισμὸν ἀλλ’ ἐκ τοῦ ἄρθρου 6 δύναμαι νὰ συστήσω τὸ τηλεγραφεῖον τοῦ Ἄργους, πρέπει ὅμως διὰ τοῦτο νὰ ἀφαιρεθῶσιν αἱ λέξεις ἕνεκα τούτου διότι ἂν παρατηρήσητε εἰς τὴν Σελίδα 170 τοῦ προϋπολογισμοῦ τὸ ἄρθρον 6 ἐπιγράφεται. «Εἰς κατασκευὴν νέων ἐναερίων τηλεγραφικῶν γραμμῶν καὶ σύστασιν τηλεγραφείων ἕνεκα τούτου......» διότι ἐνόσῳ ὑπάρχει τὸ ἕνεκα τούτου δὲν δύναμαι νὰ πράξω τίποτε.

§137ΚΑΦΕΝΤΖΟΓΛΟΥΣ. Εἶναι ἀνάγκη καὶ εἰς τὴν Χαλκίδα.

§138ΖΑΪΜΗΣ. Ἡ Χαλκὶς δύναται εὐκόλως νὰ συνδεθῇ μετὰ τῆς πρωτευούσης. Ἂν λοιπὸν ἡ Συνέλευσις παραδέχεται τὴν δικαίαν πρότασιν τοῦ πληρεξουσίου Ἄργους πρέπει νὰ συναινέσῃ ν’ ἀπαλειφθῇ τὸ ἕνεκα τούτου.

§139ΚΑΛΑΜΙΔΑΣ. Ἤθελον παρακαλέσει τὴν Κυβέρνησιν ὥστε νὰ συστηθῇ τηλεγραφεῖον εἰς Σούρπην, εἰς τὸ χωρίον ἐκεῖνο, οὐχὶ δι’ ἄλλον λόγον, ἀλλὰ διὰ τὴν δημοσίαν ἀσφάλειαν, ἐπειδὴ εἰς ἐκεῖνα τὰ μέρη ἐπιπολάζει ἡ ληστεία, δύναται ἐγκαίρως εἰδοποιουμένη ἡ Κυβέρνησις νὰ λαμβάνῃ ὅλα τὰ δραστήρια μέτρα πρὸς καταδίωξιν.

§140ΖΑΪΜΗΣ. Δὲν δύναμαι κατὰ τὸ παρὸν νὰ ἀπαντήσω. Πρὶν ἢ τεθῇ εἰς ἐνέργειαν ἡ τηλεγραφικὴ γραμμὴ, πρῶτον θά ἐμφιλοχωρήσῃ μία συνθήκη μεταξὺ τῆς Τουρκίας καὶ Ἑλλάδος, περὶ τῆς ἐναερίου τηλεγραφικῆς γραμμῆς, τότε δὲ θὰ ληφθῇ πρόνοια καὶ περὶ συστάσεως τηλεγραφικῆς γραμμῆς, ὥστε σήμερον δὲν δύναμαι ν’ ἀπαντήσω.

§141ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν τοῦ Κυρίου ὑπουργοῦ τοῦ ν’ ἀφαιρεθῇ τὸ ἕνεκα τούτου νὰ ἐγερθῶσιν.

§142ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞ. Δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις.

§143ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρα παραδέχεται· οὕτω ἐνεκρίθη καὶ τὸ κεφάλαιον 8. Μεταβαίνομεν εἰς τὸ 9 «Δημόσια ἔργα».

§144ΣΟΥΪΔΑΣ. Μίαν παρατήρησιν ἔχω νὰ κάμω, εἶναι μικρὰ καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὸ ἐνοίκιον τῆς διευθύνσεως τοῦ γραφείου τοῦ μηχανικοῦ· ὅλοι γνωρίζετε, ὅτι ὑπάρχουν πολλὰ δημόσια ἔργα, ἐκτὸς τοῦ σχεδίου τῆς πόλεως, ἐπὶ τοῦ νομοῦ ὁλοκλήρου, ὁ νομὸς αὐτὸς ἔχει καὶ ἄλλα σπουδαῖα ἔργα· ἑπομένως ὅλοι γνωρίζετε καὶ τὸ κατάστημα τοῦ ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν, καὶ τὸ μέρος εἰς τὸ ὁποῖον μένει, ἠξεύρετε ὅτι εἶναι 3 δωμάτια. Ἡ διεύθυνσις τοῦ μηχανικοῦ ἔχει πολλὰ σπουδαῖα ἔργα, καὶ ἐργαλεῖα χρήσιμα καὶ ὑπαλληλίαν μεγάλην, ἑπομένως εἶναι ἐκ τῶν ὧν οὐκ ἄνευ νὰ ὑπάρχῃ ξεχωριστὸν γραφεῖον διὰ τὴν διεύθυνσιν τοῦ μηχανικοῦ, διότι ἄλλως θὰ παραλύσῃ ἡ ὑπηρεσία, ἐκτὸς δὲ τούτου ὑπάρχει συμβόλαιον δι’ ἓν ἔτος, καὶ κατὰ συνέπειαν θὰ ἀναγκασθῇ ὁ διευθυντὴς νὰ πληρώσῃ τὸ ποσόν. Αὐτὴν τὴν μικρὰν παρατήρησιν ἔχω νὰ κάμω, κατὰ τὰ ἄλλα εἶμαι σύμφωνος.

§145ΖΑΪΜΗΣ. Δὲν κάμνω λόγον περὶ τοῦ ἐνοικίου, διότι ἅπαξ εἶδον ὅτι εἶναι ἡ διάθεσις τῆς Συνελεύσεως, ὅτι δὲν δυνάμεθα ν’ ἀνατρέψωμεν τὰ ἐνοίκια τὰ διὰ συμβολαίου· τὸ κατάστημα εἶναι ἐνοικιασμένον δι’ ἓν ἔτος, ἑπομένως ἡ ἐλάττωσις δὲν δύναται νὰ γίνῃ ἢ τὸ προσεχὲς ἔτος, θέλομεν λάβει μέτρα καὶ θέλω εἰδοποιήσει τὴν διεύθυνσιν τοῦ μηχανικοῦ ὅτι εἰς τὸ μέλον δὲν δύναται νὰ ἔχῃ ἰδιαίτερον κατάστημα, ἐλπίζω, ὅτι ἐντὸς τοῦ καταστήματος τοῦ ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν δύναται νὰ ὑπάρχῃ τὸ γραφεῖόν του. Παραδέχομαι ὅλας τὰς ἐλαττώσεις ἐκ τοῦ ἐνοικίου καὶ ἐκ τῆς συνεπείας τῆς ὑπάρξεως γραφείου τοῦ μηχανικοῦ.

§146ΚΟΛΙΑΤΣΟΣ. Ἡ ἐπιτροπὴ προτείνει τὴν κατάργησιν μιᾶς θέσεως τοῦ ἐπιτηρητοῦ ἐπὶ τῶν ἀνεγειρομένων, ἢ ἐπισκευαζομένων οἰκοδομῶν. Γνωρίζετε, Κύριοι, ὅτι καὶ ἀστυνομικοὺς ἐπιτηρητὰς ἔχομεν, καὶ σχέδιον τῆς πόλεως, καὶ μηχανικὸν τῆς πόλεως, μολαταῦτα ἡ πόλις εὑρίσκεται σήμερον ἐκτισμένη ἄνευ σχεδίου, ἢ παρὰ τὸ σχέδιον, καὶ τοῦτο οὐχὶ διότι ὁ μηχανικὸς ἔπταιε, ἀλλὰ διότι εἷς μηχανικὸς δὲν δύναται βεβαίως νὰ ἐπιτηρῇ ὅλας τὰς οἰκίας τὰς ἀνεγειρομένας, ἢ ἐπισκευαζομένας. Ἡ ἐπιτροπὴ σᾶς λέγει, ὅτι τὸ ἔργον τοῦτο δύναται νὰ τὸ πράττουν οἱ ἀστυνομικοὶ ὑπάλληλοι, ἀλλ’ οὗτοι δὲν εἶναι ἱκανοὶ, οὔτε ἔχουν ἐπιστημονικὰς γνώσεις, ἵνα γνωρίζωσιν ἂν μία οἰκοδομὴ κατεσκευάσθη ἐπὶ τῆς γραμμῆς, ἢ κατὰ τοὺς κανόνας τοὺς ὁριζομένους ὑπὸ τοῦ νόμου, διὰ τοῦτο θεωρῶ ἀναγκαίαν τὴν ὕπαρξιν αὐτοῦ τοῦ ἐπιστάτου, ὁ ὁποῖος ὡς εἰδικὸς ἄνθρωπος δύναται νὰ γνωρίζῃ πάντα ταῦτα, διότι ἄλλως θὰ ἔχωμεν τὰ ἀτοπήματα τὰ ὁποῖα συμβαίνουν καθεκάστην. Προτείνω λοιπὸν τὴν ἐξάλειψιν τοῦ κονδυλίου τούτου.

§147ΑΝΤ. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Εἶναι ἀληθὲς ὅτι ἐπιτροπὴ εἰς τὴν ἐξέλεγξιν τοῦ προϋπολογισμοῦ ἐπὶ τοῦ ἐδαφίου τούτου δὲν ἦτο ἀρκετὰ εἰδικὴ, διὰ νὰ προβῇ μετὰ πεποιθήσεως εἰς τὴν ἐλάττωσιν τοῦ κονδυλίου τούτου. Πρὸς τοῦτο ἐθεώρησεν ἀναγκαῖον νὰ προσκαλέσῃ εἰδικὸν ἄνθρωπον διὰ νὰ φωτίσῃ τὴν ἐπιτροπὴν πρὸς τὴν ἐξέλεγξιν τῶν εἰδικῶν κεφαλαίων, ἓν ἐκ τῶν ὁποίων ἦτο καὶ τὸ 9ον· ἂν δὲν μὲ ἀπατᾷ ἡ μνήμη ὁ διευθύνων τὸ τμῆμα τῶν δημοσίων ἔργων ἐρωτηθεὶς χωρὶς νὰ γίνῃ παντάπασιν λόγος περὶ προσώπου, ἂν αὐτὴ ἡ ἐργασία ἡ ὁποία ἐνηργεῖτο μέχρι τοῦδε εἰδικῶς ἀπὸ αὐτὸν τὸν ἐπιστάτην τὸν λεγόμενον τοῦ σχεδίου ἦτο πραγματικῶς σπουδαία ὑπηρεσία. Αὐτὸς ὡς ἄνθρωπος ἔχων εἰδικὰς γνώσεις ἐπὶ τοῦ κλάδου τούτου τῆς ὑπηρεσίας μᾶς ἔπεισεν, ὅτι, καὶ ἂν καταργηθῇ ἡ θέσις αὕτη, ἡ ὑπηρεσία δὲν δύναται νὰ προσκόψῃ, καθόσον ὁσάκις πρόκειται νὰ ἀνεγερθῇ οἰκία τις θὰ προσκαλέσῃ ἄνθρωπον ἁρμόδιον καὶ μηχανικὸν, ὁ ὁποῖος θὰ τοῦ διορίσῃ τὴν γραμμήν. Κατὰ συνέπειαν ἐπὶ τῶν θετικῶν αὐτῶν πληροφοριῶν τὰς ὁποίας ἐλάβομεν ἀπὸ εἰδικὸν ἄνθρωπον ἀπεφάνθημεν ὑπὲρ τῆς ἀπαλείψεως τῆς θέσεως αὐτῆς· καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὴν παρατήρησιν τὴν ὁποίαν ἔκαμεν ὁ Κύριος Σούτσας πληροφορῶ τὴν Συνέλευσιν ὅτι ὁ Κ. ὑπουργὸς δὲν ἔχει καλὰς πληροφορίας καὶ ἀκριβεῖς καὶ ἂν ἐξετάσῃ θὰ εὑρεθῶμεν σύμφωνοι. Φρονῶ πρὸ πάντων ὅτι ἡ Συνέλευσις ἀπεδέχθη ὡς ἀρχὴν νὰ ἀφίνῃ τὰ ἐνοίκια τὰ ὁποῖα ὑφίστανται εἰς συμβόλαιον, διότι καὶ ἂν ἡμεῖς τὰ καταργήσωμεν ὁ νόμος δίδει δικαίωμα εἰς πληρωμήν· λέγω ὅτι τὸ ἐν λόγῳ ἐνοίκιον δὲν εἶναι πράγματι, διότι ὁ ἀξιωματικὸς τοῦ μηχανικοῦ ὁ ἐπιτετραμμένος τὸ σχέδιον τῆς πόλεως ἐργάζεται εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν, ἔχει ἐκεῖ μίαν γωνίαν εἰς ἓν δωμάτιον· πρό τινος καιροῦ ἐθεωρήθη ἀναγκαῖον νὰ μεταφερθῇ εἰς τὸ γραφεῖον καὶ μετεφέρθη οὐχὶ εἰς εἰδικὸν κατάστημα, ἀλλ’ εἰς κατάστημα δημόσιον εἰς τὸ γραφεῖον τῆς διευθύνσεως τοῦ μηχανικοῦ. Ὁ προϊστάμενος τῆς διευθύνσεως ἔχει ἀπὸ τὸ ὑπουργεῖον ὅλα τὰ γραφικὰ ἔξοδα, εἰς αὐτὸ τὸ κατάστημα πηγαίνει καὶ σήμερον ὁ ἀξιωματικὸς τοῦ Μηχανικοῦ καὶ ἐργάζεται, ὥστε δὲν ὑπάρχει νέα ἀνάγκη, εἶναι τὸ αὐτὸ ἐνοίκιον τὸ ὁποῖον πληρώνει τὸ δημόσιον διὰ τὸν διευθυντὴν τοῦ μηχανικοῦ, χρησιμεῦον καὶ διὰ τὸν ἀξιωματικὸν τοῦ μηχανικοῦ τοῦ ὁποίου ὡς ἐπὶ τὸ πολὺ ἡ ἐργασία εἶναι εἰς τὴν πόλιν, κατὰ συνέπειαν ὁ Κύριος ὑπουργὸς ἂν ἐξετάσῃ θέλει ἰδῆ ὅτι ταῦτα πάντα εἶναι ἀληθῆ· ἀλλ’ ἂν δὲν ᾖναι, ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ εἴπῃ ὅτι ἐπὶ τοιούτων ἀναγκῶν δὲν δύναται νὰ γείνῃ ἐλάττωσις. Ἐπὶ τοῦ προκειμένου τὸ γραφεῖον τοῦ μηχανικοῦ μετὰ τῆς θερμάνσεως καὶ λοιπῶν εἶναι τὸ αὐτὸ μὲ τὸ γραφεῖον τῆς διευθύνσεως τοῦ μηχανικοῦ, διὰ τὸ ὁποῖον πληρώνει ἡ Κυβέρνησις ἀπὸ τὸ ὑπουργεῖον τῶν στρατιωτικῶν. Ἐπιμένω λοιπὸν εἰς τὴν πρότασιν τῆς ἐπιτροπῆς.

§148ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι ὅτι ἡ Συνέλευσις ἐφωτίσθη παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι)· ἡ Συνέλευσις ἐφωτίσθη. Ὡς πρὸς τὸ πρῶτον ἄρθρον τοῦ 9ου Κεφαλαίου, ἡ ἐπιτροπὴ προτείνει τὴν ἐλάττωσιν 1920 δραχμῶν διὰ μισθὸν ὑπολοχαγοῦ ἢ ἀνθυπασπιστοῦ διαχειριζομένου τὴν ἀποθήκην τῶν ἐργαλείων, καὶ ὑλικὸν τῆς ἰχνογραφίας καὶ τὴν διατήρησιν τῶν διαγραμμάτων. Ὡσαύτως ἡ ἐπιτροπὴ προτείνει ἐλάττωσιν εἰς τὸ 2 ἄρθρον 400 δραχμῶν. Ἄρα ἐγκρίνονται;

§149ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞ. Μάλιστα.

§150ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὡς πρὸς τὸ 3 ἄρθρον ἐδάφιον βʹ. γείνεται ἐλάττωσις 2168 ἐγκρίνεται;

§151ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§152ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Κύριος Λόντος ἐζήτησε τὸν λόγον ὡς πρὸς τὸ 6 ἄρθρον. «Ἐπισκευὴ δημοσίων ὁδῶν καὶ γεφυρῶν.»

§153Α. ΛΟΝΤΟΣ. Μίαν παράκλησιν ζητῶ τὴν ἄδειαν νὰ ὑποβάλω εἰς τὴν Συνέλευσιν. Ζητεῖται πίστωσις δραχμῶν περίπου 200 χιλ. διὰ κατασκευὴν ὁδῶν καὶ γεφυρῶν κατὰ τὸν νόμον τοῦ 1857· ὅτε ἐψηφίσθη ὁ νόμος ἐκεῖνος ἀπετέλουν μέλος τῆς τότε Βουλῆς, καὶ ἐζήτησα νὰ προσδιορισθῇ ἓν μικρὸν ποσὸν δι’ ἕνα δρόμον, ὅστις ἑνώνει τὴν πρωτεύουσαν τῶν Πατρῶν μὲ τὰς ἐπαρχίας τῆς Ἠλείας, τῆς Καρυταίνης καὶ τῶν Καλαβρύτων, ἡ πρότασίς μου τότε ἐθεωρήθη μὲν εὔλογος, ἀλλ’ ἀπεφασίσθη νὰ ληφθῇ περὶ τοῦ αἰτηθέντος πρόνοια τὸ ἑπόμενον ἔτος· τὸ ἑπόμενον ἔτος δὲν ἤμην εἰς τὴν Βουλὴν, καὶ δὲν ἠδυνήθην νὰ ὑποστηρίξω τὴν πρότασίν μου. Ὁ δρόμος οὗτος εἶναι ἡ κυριωτέρα ὁδὸς, ἡ ἑνώνουσα ἐπαναλαμβάνω τὴν πόλιν τῶν Πατρῶν μετὰ τῶν ἐπαρχιῶν τῆς Καρυταίνης καὶ τῶν Καλαβρύτων. Ὑπάρχει δὲ ἐκεῖ σημεῖον τῆς ὁδοῦ αὐτῆς, τὸ ὁποῖον μὲ ὅλας τὰς προσπαθείας τὰς ὁποίας κατέβαλον οἱ πέριξ δῆμοι διὰ νὰ τὸ ἐξομαλύνωσι καὶ τὸ καταστήσωσιν ἀπέβη ἀδύνατον. Ὁ δῆμος Πατρῶν ἐδαπάνησε καὶ εἶναι πρόθυμος νὰ δαπανήσῃ πολλά, ἀλλὰ τὸ ἔργον ἐν τούτοις δὲν εἶναι εὔκολον νὰ περαιωθῇ. Διὰ τοῦτο, ἐπειδὴ τὸ ἔργον εἶναι ἀναγκαιότατον νὰ προβῇ, καὶ δὲν δύναται ἄνευ καταβολῆς μιᾶς δαπάνης τοὐλάχιστον 60,000 δραχμῶν νὰ γείνῃ, ἤθελα νὰ ἱκετεύσω τὴν Συνέλευσιν ἐκ τοῦ ποσοῦ τῶν 60,000 δραχμῶν νὰ δώσητε πίστωσιν εἰς τὸ ὑπουργεῖον 25,000 διὰ νὰ δαπανηθῇ εἰς τὴν κατασκευὴν τῆς ὁδοῦ αὐτῆς τῆς καλουμένης Κουμπάρας.

§154Θ. ΖΑΪΜΗΣ (ὑπουργ. τῶν Ἐσωτερ.). Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 6, τὸ ὁποῖον περιλαμβάνει 150,000 δραχμὰς δὲν δύναμαι νὰ ἐξοδεύσω διὰ τὴν κατασκευὴν τῆς ὁδοῦ τῶν Κουμπάρων, διότι αἱ 150,000 εἶναι προωρισμέναι διὰ τὴν κατασκευὴν τῶν ὁδῶν, αἱ ὁποῖαι, δυνάμει Νόμου τοῦ 1857, ἐκηρύχθησαν ἐθνικαί. Κατὰ τὸν νόμον περὶ ὁδοποιίας, εἰς τὴν κατασκευὴν τῶν ἐθνικῶν ὁδῶν ὑποχρεοῦται ἡ Κυβέρνησις νὰ δαπανήσῃ δι’ ὅλα τὰ τεχνικὰ ἔργα, τὰ δὲ λοιπὰ ἐνεργοῦνται διὰ προσωπικῆς ἐργασίας· ἀλλὰ δὲν ἔχει οὕτως ὡς πρὸς τὰς ἄλλας ὁδούς διὰ νὰ ἀναδεχθῇ ἡ Κυβέρνησις τὴν κατασκευὴν τεχνικῶν ἔργων, πρέπει νὰ προηγηθῇ νόμος κηρύσσων ὡρισμένην τινὰ ὁδὸν ὡς ἐθνικήν· ἑπομένως ἐκ τοῦ κεφαλαίου τούτου, δὲν ἠμπορῶ σύμφωνα μὲ τὸν νόμον νὰ δαπανήσω εἰς τὴν κατασκευὴν τῆς ὁδοῦ αὐτῆς. Ὑπάρχει ὅμως ὀλίγον κατωτέρω ἄλλο κεφάλαιον προσδιορισμένον διὰ τὰς βοηθείας· ἐὰν ἡ Συνέλευσις ἐγκρίνῃ τὴν πολλὰ δικαιολογημένην πρότασιν τοῦ Κ. Λόντου, πρέπει νὰ καταχωρήσῃ τὸ ποσὸν τοῦτο εἰς τὸ κατωτέρω κεφάλαιον ὑπὸ τὸν τίτλον βοήθεια εἰς τὴν ἐπαρχίαν Πατρῶν.

§155Κ. ΔΥΟΒΟΥΝΙΩΤΗΣ. Ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ Κράτους εἶναι, Κύριοι, ὁ πίναξ εἰς τὸν ὁποῖον ἡ Κυβέρνησις σημειώνει τὰς δαπάνας, τὰς ὁποίας προϋπολογίζει νὰ κάμῃ, καὶ τὰς προσόδους, τὰς ὁποίας θὰ ἔχῃ τὸ κράτος. Ὅθεν μία καλὴ Κυβέρνησις, καθὼς ἕνας καλὸς οἰκογενειάρχης, δὲν θὰ φροντίσῃ πῶς νὰ διανείμῃ τὸ ποσὸν, τὸ ὁποῖον εἰσπράττει, ἀλλὰ καὶ πῶς νὰ παραγάγῃ κάτι τι περισσότερον ἀπὸ τὸ ὁποῖον παρήγαγον αἱ πέρυσιν καὶ καθεξῆς. Ἐν τούτοις κατὰ δυστυχίαν εἰς τὸν προϋπολογισμὸν ἡ μόνη φροντὶς ἐγένετο πῶς νὰ διαθέσῃ τοὺς πόρους τοῦ κράτους, οὐχὶ πῶς ν’ αὐξήσωσιν αὐτούς. Δὲν θέλω νὰ σᾶς ἀπασχολήσω, διότι σᾶς ἀδικῶ, ἂν θέλω νὰ σᾶς πείσω, ὅτι τὰ μέσα τῆς συγκοινωνίας εἶναι τὰ συντελεστικώτερα εἰς τὴν πρόοδον καὶ εὐημερίαν τῶν ἐθνῶν. Κύριοι, ὑπάρχουσιν εἰς τὴν Ἑλλάδα ὁδοί, αἱ ὁποῖαι, ἂν γείνουν, θὰ δώσουν τὴν μεγαλειτέραν ὤθησιν εἰς τὴν βιομηχανίαν, καὶ ἑπομένως θ’ αὐξήσουν τοὺς πόρους ἰδιοκτητῶν καὶ τοῦ ἔθνους· μεταξὺ τῶν ὁδῶν αὐτῶν ὑπάρχουν αἱ ὁδοὶ, τὰς ὁποίας ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἔχει σημειώσει, δηλ. ἡ ἀπὸ Χαλκίδος εἰς Θήβας, ἡ ἀπὸ Θηβῶν εἰς Λεβαδείαν καὶ ἡ ἀπὸ Λεβαδείας εἰς Ἀντίκυραν· ἐν τούτοις τὸ ποσὸν, τὸ ὁποῖον τὸ ὑπουργεῖον ζητεῖ διὰ τοῦ προϋπολογισμοῦ, δηλ. 150,000 αὐτὸ εἶναι ἀδύνατον νὰ ἐπαρκέσῃ διὰ νὰ γείνουν τοιαῦται ὁδοί, διότι μόνον ἡ ἀπὸ Θηβῶν εἰς Λεβαδείαν ὁδὸς ἀπαιτεῖ 300,000 δραχμάς.

§156ΠΟΛΛΟΙ. Ἀλλ’ αὐτὴ εἶναι ἡ δαπάνη τοῦ 64 μόνον.

§157ΔΥΟΒΟΥΝΙΩΤΗΣ. Ἐν τούτοις ἡ ὁδὸς αὕτη κατεπείγει καὶ πρέπει νὰ γίνῃ αὐτὸ τὸ ἔτος· ἀλλ’ ὁ Κ. Ὑπουργὸς σημειώνει καὶ ἄλλας ὁδοὺς, τὴν ὁδὸν ἀπὸ Σπάρτης εἰς Γύθειον, ἀπὸ Τριπόλεως εἰς Μεγαλόπολιν, καὶ ἀπὸ Καλαμῶν εἰς Μεσσήνην καὶ καθεξῆς, αἱ ὁποῖαι εἶναι ἀπαραίτητοι. Νομίζω, ὅτι εἶναι ἔργον πατριωτικὸν καὶ ἐθνικῆς γνώμης νὰ ψηφίσωμεν ἓν μεγαλείτερον ποσὸν διὰ τὰς ὁδοὺς αὐτάς. Ἐγὼ νομίζω, ὅτι διὰ νὰ αὐξήσωμεν τοὺς πόρους τοῦ κράτους καὶ φέρωμεν μέσα συγκοινωνίας, εἶναι προτιμώτερον νὰ κάμωμεν παρὰ πᾶν ἄλλο ὁδοὺς, καὶ ἂν θέλετε, ἂν τὸ ἔθνος χρεωστῇ 316,000,000 εἶναι προτιμώτερον νὰ χρεωστῇ περισσότερα διὰ νὰ ἔχῃ ὁδοὺς, διότι τὸ ἐπωφελέστερον πρᾶγμα εἰς τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ δώσῃ προσοχὴν ἡ Κυβέρνησις εἶναι οἱ ὁδοί· ὥστε προτείνω νὰ δοθοῦν 500,000 δραχμαὶ διὰ τὰς ῥηθείσας ὁδούς.

§158ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Ὁ Κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν μ’ ἐπρόλαβεν εἰς τὴν πρότασιν τὴν ὁποίαν ἔκαμεν ὁ Κ. Λόντος, εἰπὼν ὅτι δὲν δυνάμεθα νὰ δαπανήσωμεν διὰ κατασκευὴν ὁδῶν πρὶν χαρακτηρισθοῦν ἐθνικαί· διότι τότε μόνον τὸ δημόσιον δαπανᾷ· νόμος δὲν ὑπάρχει περὶ τούτου.

§159Α. Χ. ΛΟΝΤΟΣ. Ὁ νόμος ἐκεῖνος προσδιώρισε τότε τὰς ὁδοὺς καὶ τὰς ἐχαρακτήρισε, διότι ἐπρόκειτο νὰ γείνῃ δαπάνη· ἡ δαπάνη ὅμως ἐγένετο διότι πολλαὶ ἐξ ἐκείνων τῶν ὁδῶν κατεσκευάσθησαν. Τώρα ζητεῖται ἓν ποσὸν 150,000 χιλ. δραχ. ἐγὼ φρονῶ ὅτι τὸ ποσὸν αὐτὸ εἶναι ἴσως ἐπαρκὲς διὰ τὴν ἐπισκευὴν τῶν ὁδῶν καὶ διὰ τὴν τακτοποίησιν τῶν νέων ὁδῶν περὶ ὧν ἔκαμε λόγον ὁ πληρεξούσιος λεβαδείας. Λέγω λοιπὸν νὰ χορηγηθῇ ἐκ τοῦ ποσοῦ αὐτοῦ εἰς τὴν ἐπαρχίαν Πατρῶν 25,000 δραχμαὶ δι’ ἐθνικὴν ὁδὸν χαρακτηρισμένην.

§160ΠΟΛΛΟΙ. Δὲν εἶναι νόμος.

§161ΚΑΛΟΣ. Ὁ Κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν θεωρεῖ ἀναγκαίαν τὴν χορήγησιν τοῦ ποσοῦ τούτου, ἀλλὰ τὸ θέτει εἰς τὰ βοηθήματα. Ἐγὼ φρονῶ, ἀφοῦ ἡ ὁδὸς ὑπάρχει, καὶ πρέπει νὰ ὑπάρξουν ὅλα τὰ μέσα τῆς συγκοινωνίας, ὅτι εἶναι δίκαιον νὰ ψηφισθῇ ἡ ποσότης αὐτὴ τῶν 25,000, ἀδιάφορον ἂν ἐχαρακτηρίσθη ὡς δημοσία ἀπὸ τὸν νόμον ἢ ὄχι.

§162ΒΑΛΑΣΣΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν συμφωνῶ, Κύριοι, μὲ τὸν προλαλήσαντα, καὶ παρακαλῶ τὴν Συνέλευσιν νὰ μὴ δεχθῇ νὰ ψηφίσῃ τὸ ποσὸν τοῦτο ὑπὲρ τῆς νέας ὁδοῦ, διότι ἀπὸ τὸν νόμον τοῦ 1857 αἱ δημόσιοι ὁδοὶ αἱ ἐθνικαὶ ὄχι μόνον δὲν ἐτελείωσαν, ἀλλὰ καὶ κινδυνεύουν νὰ χαθοῦν πολλὰ κεφάλαια κατατεθέντα δι’ αὐτὰς τὰς ὁδούς. Ἀπὸ τὰ 1858 ἤρχισεν ἡ ὁδὸς τοῦ Γυθείου εἰς Σπάρτην καὶ ἐν τούτοις δὲν ἐτελείωσε, καὶ μένουν τὰ ἔργα ἡμιτελῆ, μένουν γέφυραι ἡμικατασκευασμέναι, μένουν προχώματα ἕτοιμα νὰ καταστραφοῦν. Ἐὰν λοιπὸν προσδιορίσωμεν κεφάλαια διὰ ἄλλα ἔργα νέα, θὰ καταστραφῶσι καὶ ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἤρχισαν καὶ διὰ τὰ ὁποῖα ἐξωδεύσαμεν τόσα χρήματα. Δὲν εἶναι λοιπὸν τώρα ἐποχὴ νὰ ἐξοδεύσωμεν, ἀφοῦ δὲν εἴμεθα εἰς κατάστασιν· θὰ ἦτο καλὸν νὰ τελειώσωμεν τὰ ἤδη ἀρξάμενα ἔργα καὶ εἰς τοῦτο πρέπει νὰ ἐπιστήσωμεν τὴν προσοχήν μας· ἀλλ’ ἀφοῦ δὲν ἔχομεν πρέπει νὰ ἐξοδεύσωμεν εἰς νέα, καὶ νὰ ἀφήσωμεν τὰ ἔργα ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἠρχίσαμεν; Εἶναι ἀδύνατον νομίζω τοῦτο. Διὰ τοῦτο παρακαλῶ καὶ συνιστῶ εἰς τὸν Κύριον ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν τὴν ὁδὸν ἀπὸ Σπάρτης εἰς Γύθειον νὰ βελτιώσῃ.

§163ΠΟΛΛΟΙ. Ἀρκετά.

§164ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι, ὅτι ἡ Συνέλευσις ἐφωτίσθη, νὰ σηκωθῶσιν· (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἐφωτίσθη. Ἐπὶ τοῦ 6 ἄρθρου ἡ ἐπιτροπὴ προτείνει ἐλάττωσιν 6000. Ἐγκρίνεται. Ἐπὶ τοῦ 7 ἄρθρου ἠκούσατε τὴν πρότασιν, ἥτις ἔγινε, δηλ. τοῦ Κυρίου Λόντου. Οἱ παραδεχόμενοι αὐτὴν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν· (ἀνίστανται ὀλίγιστοι). Ἀπεῤῥίφθη. Ἄρθρον 8. «Ἀποξήρανσις ἑλῶν καὶ τελμάτων.» Ἄρθρον 9. «Ἀνέγερσις φάρων.» Ἄρθρον 10. «Κάθαρσις λιμένων.» Ἐπ’ αὐτῶν παρατηρήσεις τῆς ἐπιτροπῆς δὲν ὑπάρχουσιν, ἄρα ἐγκρίνονται.

§165ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§166ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 11. «Σχέδια πόλεων.» Θὰ ἐρωτήσω τὴν Συνέλευσιν, ἂν παραδέχηται τὴν γνώμην τῆς ἐπιτροπῆς, νὰ ἐλαττωθῇ τὸ ἄρθρον αὐτὸ κατὰ 880 δραχμάς. Οἱ παραδεχόμενοι τοῦτο νὰ ἐγερθῶσιν· (ἀνίστανται οἱ περισσότεροι). Παρεδέχθη. Μεταβαίνομεν εἰς τὸ 10 Κεφάλαιον.

§167ΠΟΛΛΟΙ. Ἔχομεν πολλοὶ ζητήσει τὸν λόγον, Κύριε Πρόεδρε· καὶ ἑπομένως παρακαλοῦμεν αὔριον.

§168ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διαλύεται ἡ συνεδρίασις· (ὥρα 6 παρὰ ¼

Μ. Μ.).

Ὁ Πρόεδρος

Ι. Λ. ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ.

Οἱ Γραμματεῖς