1864.02.27

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 227

(Ἔκτακτος).

Τῆς 27 Φεβρουαρίου 1864.

(Πέμπτη).

Ὥρα 1. Μ. Μ. Τοῦ ὀνομαστικοῦ καταλόγου ἐκφωνηθέντος, καὶ τῆς Συνελεύσεως πλήρους γενομένης, ἀνεγνώσθησαν τὰ πρακτικὰ τῆς προτεραίας.

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις κατὰ τῶν πρακτικῶν;

§2ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι, ὄχι.

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Συνέλευσις χάριν τῆς ἀποκρέω παραδέχεται νὰ μὴ γείνῃ συνεδρίασις τὸ Σάββατον καὶ τὴν Δευτέραν.

§4ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα! Μάλιστα! καὶ αὔριον.

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑποβάλλεται πρότασις των πληρεξουσίων Τζώρτζη καὶ Ζατουνίτη. Πρὸς τὴν ἐν Ἀθήναις ἐθνικὴν Συνέλευσιν. Εἰς τοὺς ἀξιωματικοὺς τῆς ξηρᾶς ἐπιτρέπεται ἓξ ἑβδομάδων ἀπουσία ἀπὸ τὰς τάξεις των, μὲ πλήρεις ἀποδοχὰς, χάριν τῆς ἐπιτηρήσεως τῶν οἰκογενειακῶν συμφερόντων των, τὰ ὁποῖα παραμελοῦν, περιφερόμενοι ὅπου τὸ καθῆκον τοὺς καλεῖ. Ἐνῷ ἡ εὐεργεσία αὕτη καὶ εἰς τοὺς διδασκάλους καὶ εἰς τοὺς δικαστὰς καὶ εἰς τοὺς ἀξιωματικοὺς τοῦ ναυτικοῦ διετηρήθη, διὰ τοὺς τῆς ξηρᾶς περιωρίσθη εἰς μόνας 15 ἡμέρας ὅσαι δὲν ἀρκοῦν οὔτε πρὸς μετάβασιν τοῦ ἀξιωματικοῦ ἀπὸ τῆς τάξεως εἰς τὴν ἑστίαν του· διὰ τοῦτο προτείνω νὰ ψηφισθῇ ὑπὲρ τῶν ἀξιωματικῶν τῆς ξηρᾶς ἐν γένει 6 ἑβδομάδων ἄδεια ἀπουσίας μὲ πλήρεις ἀποδοχὰς ἅπαξ τοῦ ἐνιαυτοῦ.

§6ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ ἀνάπτυξις μετὰ τὸν προϋπολογισμόν.

§7ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§8ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑποβάλλεται ἑτέρα πρότασις τοῦ Κ. Πύρλα. Ἡ ἐν Ἀθήναις Βʹ. τῶν Ἑλλήνων Συνέλευσις Ψηφίζει. Ὁ ἐπιβληθεὶς δασμὸς ἐπὶ τῶν ἐν Ναυπλίῳ τελωνιαζομένων ἐμπορευμάτων ἐπὶ 1/00 πρὸς κατασκευὴν προκυμαίας ὁρίζεται διὰ μόνον τὰ ἐκεῖ εἰσερχόμενα, καὶ καταναλισκόμενα, ὄχι δὲ καὶ διὰ τὰ διερχόμενα πρὸς κατανάλωσιν εἰς τὰς μεσογείους ἐπαρχίας τῆς Πελοποννήσου.

Π. ΠΥΡΛΑΣ.

Ἡ ἀνάπτυξις μετὰ τῶν προϋπολογισμόν.

§9ΠΟΛΛΟΙ. Μάλλιστα.

§10ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διὰ τὰς ἀνάγκας τῆς Συνελεύσεως ἔχω ἀνάγκην πιστώσεως 55,000 δραχμῶν. Ἡ Συνέλευσις τὴν ἐγκρίνει;

§11ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§12ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑποβάλλεται πρότασις τοῦ ὑπουργοῦ τῶν οἰκονομικῶν ἡ ἑξῆς. Ἡ ἐν Ἀθήναις Βʹ. τῶν Ἑλλήνων Συνέλευσις. Ψηφίζει. Εἰς λογαριασμὸν τοῦ ὑποβληθέντος γενικοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ ἔτους 1864 καὶ διὰ τὴν κατὰ τοὺς κειμένους Νόμους καὶ κανονισμοὺς πληρωμὴν τῶν ἐξόδων τοῦ μηνὸς Φεβρουαρίου ε. ε. χορηγεῖται πίστωσις δραχμῶν ἑνὸς ἑκατομμυρίου ὀκτακοσίων δέκα ἓξ χιλιάδων τετρακοσίων δέκα ἑπτὰ ἀριθ. 1,816,417, διανεμομένη εἰς τὰ ἑξῆς γενικὰ κεφάλαια.

Δ. ΔΡΟΣΟΣ.

§13ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κατὰ τὸν κανονισμὸν πᾶσα πρότασις, καὶ αὐτὴ ἡ κατεπείγουσα δὲν δύναται νὰ συζητηθῇ αὐθημερόν. Ἐπειδὴ ὅμως εἶναι ὑπ’ ὄψιν τῆς Συνελεύσεως ὁ προϋπολογισμὸς, ἡ Συνέλευσις δύναται νὰ ἐγκρίνῃ νὰ συζητήσῃ εὐθὺς τὴν πίστωσιν.

§14ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§15ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι αὐτὴν νὰ ἐγερθῶσι. (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι) παρεδέχθη. Νὰ σταλῶσι τὰ πρακτικά;

§16ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§17ΤΡΙΤΑΚΗΣ. Σήμερον, Κύριοι, ἐπληροφορήθην μετὰ θετικότητος, ὅτι τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν σκοπεύει νὰ προκαλέσῃ Β. Διάταγμα, διὰ τοῦ ὁποίου νὰ διαλύσῃ τὸ 9 Τάγμα, συνεπεία τινῶν συμβάντων. Τὸν σκοπὸν τὸν ἐπαινῶ· ἀλλὰ ἐγὼ εἶμαι αὐστηρότερος ἀπὸ τὸν ὑπουργόν. Τὸ νὰ διαλυθῇ τὸ σῶμα αὐτὸ, δὲν θὰ τιμωρηθοῦν παρὰ οἱ ἀξιωματικοί. Νομίζω, ὅτι ὁ σκοπὸς τοῦ ὑπουργείου εἶναι νὰ τιμωρήσῃ καθ’ ὁλοκληρίαν ὅλον τὸ Τάγμα, ἀπὸ τὸν ἀνώτερον ἀξιωματικὸν μέχρι τοῦ τελευταίου στρατιώτου. Βεβαιωθῆτε λοιπὸν ὅτι, ἂν διαλυθῇ τὸ Σῶμα, ἕκαστος στρατιώτης θὰ εὐχαριστηθῇ ἅμα τὸ ἀκούσῃ, διότι θέλει νὰ ὑπάγῃ νὰ ἡσυχάσῃ, καὶ μάλιστα πολλοὶ δεκανεῖς οἱ ὁποῖοι βλέπουν τὴν πρόοδον τὴν ὁποίαν ἔχουν θὰ εὐχαριστηθοῦν, καὶ δύναμαι νὰ σᾶς φέρω πολλὰ παραδείγματα· καθ’ ἑκάστην ζητοῦν πολλοὶ ἀδείας καὶ παρακαλοῦν μὲ διάφορα μέσα νὰ ἀπολυθοῦν τῆς ὑπηρεσίας. Λοιπὸν παρακαλῶ τὴν Συνέλευσιν, ὅπως συστήσῃ εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ἀντὶ νὰ διαλυθῇ τὸ σῶμα αὐτὸ, νὰ τιμωρήσῃ παραδειγματικῶς τοὺς πρωταιτίους τοὺς κινήσαντας αὐτὴν τὴν στάσιν. Διάλυσις δὲν εἶναι τιμωρία· διότι ἕκαστος στρατιώτης θέλει νὰ ὑπάγῃ εἰς τὰ ἴδια καὶ μάλιστα πολλοὶ περὶ τούτου παρακαλοῦν τὰς ἀρχάς· θέλω φέρει ὑπ’ ὄψιν σας ὡς πρὸς τοὺς ἀξιωματικοὺς, ὅ,τι αὐτοὶ ἀνέφερον καὶ εἶπον εἰς τὸ ὑπουργεῖον ἐπὶ Σμολένσκη ὅτι δὲν δύνανται νὰ ὑπηρετήσωσιν μετὰ τῶν ἀξιωματικῶν οἵτινες διωρίσθησαν παρ’ αὐτοῦ.

§18ΔΑΓΡΕΣ. Ἐρωτήσατε λοιπὸν περὶ τούτου.

§19ΤΡΙΤΑΚΗΣ. Ἐρωτῶ λοιπὸν τὴν Κυβέρνησιν ἂν πραγματικῶς οἱ ἀξιωματικοὶ αὐτοὶ ἀνέφερον κατὰ τῶν ἀξιωματικῶν τῶν διορισθέντων παράπονα.

§20ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ποίαν ἡμέραν ὁρίζει ἡ Συνέλευσις διὰ τὴν ἀπάντησιν τοῦ Ὑπουργοῦ.

§21ΤΙΝΕΣ. Τὴν Τρίτην.

§22ΣΑΡΙΠΟΛΟΣ. Κάμνω τὴν ἑξῆς παρατήρησιν εἰς τὸν Κ. Τριτάκην, ὅτι ὡς διετύπωσε τὴν πρότασίν του, εἶναι ἀπαράδεκτος, διότι ἠρώτησε περὶ ἰδέας μελετωμένης ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως. Ἡ ἐπερώτησις γείνεται ἀφοῦ τελεσθῇ ἡ πρᾶξις.

§23ΤΡΙΤΑΚΗΣ. Θέλω νὰ προλάβω, διότι τὸ Τάγμα αὐτὸ δὲν πταίει, ἄλλος εἶναι ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος τοὺς ἔκαμεν.

§24ΔΑΓΡΕΣ. Κοντὰ εἰς τὸν Κ. Τριτάκην ἐρωτῶ τὴν Κυβέρνησιν ἂν ἔλαβε τὸ μέτρον νὰ τιμωρήσῃ τὰ τάγματα τὰ ἀτακτήσαντα μὲ τὴν διάλυσιν ναὶ, ἢ ὄχι.

§25ΣΑΡΙΠΟΛΟΣ. Διατὶ ἡ Κυβέρνησις δὲν ἔλαβε τὸ μέτρον; Οὕτω πρέπει νὰ διατυπωθῇ.

§26ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὡς πρὸς τὴν ἐπερώτησιν τοῦ Κ. Τριτάκη.

§27ΤΙΝΕΣ. Μαζὺ καὶ τοῦ Κ. Δαγρέ.

§28ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ποίαν ἡμέραν ὁρίζει ἡ Συνέλευσις;

§29ΤΙΝΕΣ. Τὴν Τετάρτην.

§30ΕΤΕΡΟΙ. Μετὰ τὸν προϋπολογισμόν.

§31ΣΑΡΙΠΟΛΟΣ. Ὅταν προτείνηται ἡ ἔνστασις τοῦ ἀπαραδέκτου τίθεται αὐτὴ πρώτη εἰς ψηφοφορίαν.

§32ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ Κ. Σαρίπολος δὲν ἔχει δίκαιον διότι δὲν δύναται ἡ Συνέλευσις νὰ ἀποφανθῇ περὶ τοῦ παραδεκτοῦ, ἢ ὄχι τῆς ἐπερωτήσεως.

§33ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ μὲν προτείνουν τὴν Τετάρτην, οἱ δὲ μετὰ τὸν προϋπολογισμόν.

§34ΤΙΝΕΣ. Σήμερον.

§35ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν σήμερον νὰ ἐγερθῶσι· (ἐγείρονται οἱ ὀλιγώτεροι) ἀπεῤῥίφθη. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν Τετάρτην νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται οἱ ὀλιγώτεροι)· ἀπεῤῥίφθη. Οἱ παραδεχόμενοι μετὰ τὸν προϋπολογισμὸν νὰ ἐγερθῶσι· (παρεδέχθη).

§36ΤΙΝΕΣ. Ὄχι δὲν παρεδέχθη.

§37ΤΡΙΤΑΚΗΣ. Ὁ Κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἶναι παρών· διὰ τὶ δὲν λέγει 2 λέξεις;

§38ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐρωτῶ καὶ πάλιν οἱ παραδεχόμενοι μετὰ τὸν προϋπολογισμὸν νὰ ἐγερθῶσι· (ἐγείρονται οἱ ὀλιγώτεροι·) ἀπεῤῥίφθη· δηλ. νὰ μὴ δώσῃ ἀπάντησιν ὁ ὑπουργὸς ἐπὶ τοῦ παρόντος.

§39Γ. ΡΟΥΦΟΣ. Ἐκ πληροφοριῶν, τὰς ὁποίας ἔλαβον, ὁ ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν διώρισεν ἀστυνόμον Ὕδρας παρὰ τὴν πρότασιν τοῦ Δημάρχου ἐκείνου τοῦ μέρους. Προσκαλῶ λοιπὸν τὸν Κ. ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν τὴν ἐρχομένην Τετάρτην νὰ μᾶς εἴπῃ τοὺς λόγους οἱ ὁποῖοι ἐπροκάλεσαν τὴν παράβασιν τοῦ ῥητοῦ ἄρθρου τοῦ Νόμου.

§40Δ. ΒΟΥΛΓΑΡΗΣ (ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν.). Εἶπον πολλάκις, Κύριοι, ὅταν ἔγεινε λόγος περὶ ἐπερωτήσεων, ὅτι αἱ ἐπερωτήσεις πρέπει νὰ γίνωνται τότε, ὅταν ὑπάρχῃ πεπεισμένος ὁ ἐπερωτῶν, ὅτι θὰ εἰπῇ ἀλήθειαν καὶ πράγματα τὰ ὁποῖα θέλουσι ἔχει ὑπόστασιν, καὶ πολλάκις εἶπον ὅτι, ἂν αἱ ἐπερωτήσεις δὲν ᾖναι τοιαῦται, βλάπτουν τὴν ὑπηρεσίαν καὶ τὸν πολύτιμον καιρὸν τῆς Συνελεύσεως, ἐκτὸς τῶν σκανδάλων, τὰ ὁποῖα δὲν ἠξεύρω πῶς παρουσιάζει τὸ Σ. τοῦτο σῶμα ἀπέναντι καὶ τῆς κοινωνίας καὶ τοῦ κόσμου ὁλοκλήρου. Εἶπεν ὅτι εἰς τὴν Ὕδραν διωρίσθη ἀστυνόμος ἄνευ τῆς γνωμοδοτήσεως τοῦ Δημάρχου.

§41Γ. ΡΟΥΦΟΣ. Τῆς προτάσεως.

§42ΥΠΟΥΡΓ. ΕΣΩΤΕΡ. Ὁ δήμαρχος πραγματικῶς ἐπρότεινε ἕνα ἀστυνόμον, καὶ παρεκάλεσε τὸ ὑπουργεῖον νὰ τὸν διορίσῃ· τὸ ὑπουργεῖον δὲν εὗρεν ἀφορμὴν νὰ παύσῃ τὸν ὑπάρχοντα διὰ νὰ διορίσῃ ἐκεῖνον, διότι δὲν εὗρε λόγον εὐλογοφανῆ, καὶ ἐπειδὴ ἐνόμιζεν, ὅτι τὸ πρόσωπον τὸ προτεινόμενον εἰς ἀντικατάστασιν τοῦ ὑπάρχοντος εἶναι τοιοῦτον, τὸ ὁποῖον δὲν ἐγγυᾶται διὰ τὴν ἀσφάλειαν, διὰ τοῦτο ἐνόμισε καλὸν νὰ μὴ παραδεχθῇ τὴν πρότασιν τοῦ Δημάρχου.

§43ΡΟΥΦΟΣ. Τὴν Τετάρτην Κ. Πρόεδρε, νὰ ἀναπτύξωμεν τὴν ἐπερώτησιν.

§44ΤΡΙΤΑΚΗΣ. Ἂς μᾶς ἀπαντήσῃ ὁ Κ. πρωθυπουργὸς διὰ τὴν κατάργησιν τῶν ἀνθυπασπιστῶν.

§45ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἂς προβῶμεν εἰς τὸν προϋπολογισμόν.

§46ΤΡΙΤΑΚΗΣ. Ἔκαμα τόσας ἐπερωτήσεις καὶ ἡ Συνέλευσις ἀπεφάσισε, καὶ μόλα ταῦτα ὁ Κ. πρωθυπουργὸς περιφρονεῖ τὴν Συνέλευσιν.

§47ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁλόκληρος ἡ Συνέλευσις ἐξέφρασε τὴν εὐχὴν νὰ προβῶμεν εἰς τὸν προϋπολογισμόν, καὶ ν’ ἀφήσωμεν πᾶν ἄλλο ζήτημα.

§48ΤΡΙΤΑΚΗΣ. Διατὶ τὸ ὑπεκφεύγετε, Κ. Πρόεδρε;

§49ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν τὸ ὑπεκφεύγω· ἐπιθυμεῖ ἡ Συνέλευσις νὰ προβῶμεν εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ προϋπολογισμοῦ; οἱ παραδεχόμενοι νὰ σηκωθῶσιν (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι) παρεδέχθη. Ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ τῆς σχετικῆς ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ προτάσεως τοῦ Κ. Κουμουνδούρου τὴν ἀφορῶσαν τὰς συντάξεις ὁ Κ. Βαλτινός.

§50ΤΙΝΕΣ. Δὲν εἶναι ἐδῶ.

§51ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔρχεται ὁ Κ. Καλός.

§52ΚΑΛΟΣ. Κύριοι, μετὰ τὴν χθὲς λαβοῦσαν χώραν συζήτησιν, φρονῶ, ὅτι ἡ πρότασις ὅπως κατηρτίσθη ὑπὸ ἑνὸς τῶν μελῶν τῆς ἐπιτροπῆς, πρέπει νὰ παραπεμφθῇ εἰς ἄλλην συνεδρίασιν. Τὸ ζήτημα τὸ ὁποῖον παρεισάγει ἐνώπιον τῆς Συνελεύσεως τὸ ἄρθρον 3 ἔχει, ἂς μὲ συγχωρήσῃ ὁ προτείνας, μίαν ἀνηθικότητα.

§53ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞ. Τὴν ἀνεκάλεσε.

§54ΚΑΛΟΣ. Ἀλλ’ ἐν τούτοις ἄλλοι τὴν υἱοθέτησαν.

§55ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Δὲν τὴν ἀνεκάλεσαν.

§56ΚΑΛΟΣ. Λέγω, ὅτι οὐδέποτε εἶναι συγκεχωρημένον οὔτε εἰς τὴν Συνέλευσιν, οὔτε εἰς τὰ νομοθετικὰ σώματα, νὰ καταργοῦν προϋπαρχούσας διατάξεις νόμου, ἄνευ τινὸς νόμου, καὶ νὰ καταστρέφεται τὸ προδεδικασμένον, διότι κατὰ τὸν περὶ συντάξεων τῶν πολιτικῶν ὑπαλλήλων νόμον, ὑπάρχει ἓν γνωμοδοτικὸν συμβούλιον, καὶ κατόπιν ἐπέρχεται ἡ γνώμη τοῦ Κ. ὑπουργοῦ, καὶ μετὰ ταῦτα τὸ διάταγμα, τὸ ὁποῖον ἐπέχει τόπον ἀποφάσεως. Ὅπως δὲν δύναται νὰ καταστραφῇ τὸ δεδικασμένον οἱασδήποτε ἀποφάσεως, οὕτω καὶ τὸ δεδικασμένον διὰ μιᾶς πράξεως τῆς ἐκτελεστικῆς ἐξουσίας ἐπὶ προτάσεων γινομένων ἐνώπιον τῶν ἁρμοδίων ὑπαλλήλων. Κύριοι, ἐὰν ὁ Ὄθων ἢ ἡ παρελθοῦσα κυβέρνησις ἐν τῇ ἐξουσίᾳ αὑτῆς, δυνάμει νόμου ἐχορήγησε συντάξεις, δὲν ἔχετε τὸ δικαίωμα σεῖς, χωρὶς νὰ ἀνατρέξητε εἰς μίαν ἄλλην ἀρχήν. Ἡ πρότασις, καθὼς ἔχει τὸ ά. καὶ βʹ. μέρος, ἔχει συνεπείας νομίμους· ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ καταργῇ τὰς συντάξεις, ἀλλὰ δυνάμει νόμου, εἰς τὸν ὁποῖον νὰ συμπράξῃ καὶ ἄλλη ἐξουσία. Λέγω λοιπὸν, ὅτι ἢ ἀπαλείφεται παντάπασι τὸ ἄρθρον 3 καὶ δεχόμεθα τὰς διατάξεις 1. καὶ 2, διότι πρόκειται εἰς τὸ μέλλον νὰ ἐξασφαλίσουν τὰ δικαιώματα τοῦ δημοσίου, ἢ, ἂν ἐπιμένουν τινὲς εἰς τὴν συζήτησιν νὰ ἀναβληθῇ εἰς ἄλλην συνεδρίασιν.

§57ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νομίζω, ὅτι ἡ Συνέλευσις ἀρκεῖται εἰς τὰ λεχθέντα.

§58ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§59ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δύο προτάσεις γίνονται, καθόσον ἀφορᾷ τὸ ἄρθρον 3, ἡ μία νὰ ἀναβληθῇ ἡ συζήτησις καὶ ἐπιψήφισις ὁλοκλήρου τοῦ νομοσχεδίου, ἡ ἄλλη νὰ ἀπαλειφθῇ τὸ 3 ἄρθρον, καὶ νὰ μείνῃ ἡ πρότασις μὲ τὸ 1 καὶ 2 ἄρθρον, τὰ παραδεχθέντα.

§60ΜΙΛΗΣΗΣ. Κ. Πρόεδρε ὑπενθυμίζω εἰς τὴν Συνέλευσιν, ὅτι τὸ ά. ζήτημα ἐλύθη. Χθὲς ὁ Κ. ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης ἐπρότεινε τὴν ἀναβολὴν καὶ ἡ Συνέλευσις τὴν ἀπέῤῥιψεν, ἑπομένως δὲν δύνασθε τώρα νὰ προκαλέσητε ἀπόφασιν ἐπ’ αὐτοῦ.

§61ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑποστηρίζεται ἡ πρότασις τῆς ἀναβολῆς;

§62ΠΟΛΛΟΙ. Ἔπεσε χθές.

§63ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν, Κύριοι, ὑποστηρίζεται τὸ ἀπαράδεκτον τῆς ἀναβολῆς; Οἱ παραδεχόμενοι...

§64ΠΟΛΛΟΙ. Ὑπὸ ἄλλην ἔποψιν, Κ. Πρόεδρε, θέλετε νὰ ἐπαναφέρητε τὸ ζήτημα.

§65ΜΙΛΗΣΗΣ. Δὲν ἔχει παρὰ νὰ τεθῇ εἰς ψηφοφορίαν τὸ ζήτημα τὸ οὐσιαστικὸν, θέλει ἡ Συνέλευσις νὰ ὑποβάλλῃ εἰς τὸν ἔλεγχον τοῦ Συνεδρίου καὶ τὰς δοθείσας ἤδη συντάξεις; ἢ θέλει νὰ περιορισθῇ εἰς τὰς μελλούσας;

§66ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Καὶ ἄλλοτε ἡ Συνέλευσις, ἂν καὶ ἀπέῤῥιψε προτάσεις πρὸς ἀναβολὴν, μολοντοῦτο παρεδέχθη, ὅτι δύναται μετὰ τὴν ἀπόῤῥιψιν μιᾶς προτάσεως περὶ ἀναβολῆς, νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν ἑτέραν πρότασιν περὶ ἀναβολῆς· καὶ σᾶς φέρω τὸ ζήτημα περὶ συντάξεων. Εἶχε προταθῆ ἀναβολὴ, ἥτις ἀπεῤῥίφθη, κατόπιν ὁ Κύριος Β. Πετιμεζᾶς ἐπρότεινε τὴν ἀναβολὴν, ἔγεινε συζήτησις περὶ τοῦ παραδεκτοῦ ἢ μὴ, καὶ ἡ Συνέλευσις ἐθεώρησεν, ὅτι ἠδύνατο νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν ἡ πρότασις.

§67ΚΑΤΣΙΚΑΠΗΣ. Τότε προτείνω καὶ ἐγὼ νὰ ἀναβληθῇ ἡ συζήτησις τοῦ προϋπολογισμοῦ.

§68ΜΙΛΗΣΗΣ. Ποτὲ δὲν τίθεται εἰς ψηφοφορίαν πρότασις τείνουσα εἰς τὸ νὰ ἀποδείξῃ τὸ σῶμα, ὅτι δὲν σπουδάζει, καὶ ἥτις φέρει καθαρὰ εἰς τὸν παραλογισμόν.

§69ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Καὶ ἐγὼ ἤμην ἄλλοτε ὑπὲρ αὐτῆς τῆς γνώμης, ἀλλ’ ἡ Συνέλευσις παρεδέχθη τὸ ἐναντίον. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀναβολὴν νὰ σηκωθοῦν (ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἀπεῤῥίφθη. Τώρα, Κύριοι, προτείνεται ἡ ἀπάλειψις τοῦ 3 ἄρθρου. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀπάλειψιν τοῦ ἄρθρου τούτου νὰ ἐγερθῶσιν (ἀνίστανται οἱ περισσότεροι). Παρεδέχθη. Ὑποβάλλω εἰς ψηφοφορίαν τὸ σύνολον τῆς προτάσεως.

§70ΠΑΠΑΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Μὴ βιάζεσθε, Κ. Πρόεδρε, σᾶς ἔδωσα προτάσεις περὶ προσθήκης διατάξεων, αἱ ὁποῖαι δὲν ἐγγίζουν παντάπασιν τὰς ἐπιψηφισθείσας διατάξεις, ἀλλὰ συμπληρώνουν τὸ ἐλλειπές. Αὐτὸ φρονῶ ἐγὼ περὶ τῆς προτάσεώς μου· ἐὰν βέβαια ἠρχόμην νὰ ἀνατρέψω τὸ ἐπιψηφισθὲν, βεβαίως ἠμπορούσατε νὰ μὴ τὰς ὑποβάλητε, ἀλλὰ σᾶς λέγω, ὅτι αἱ προσθῆκαι, τὰς ὁποίας σᾶς ἔδωσα, δὲν προσβάλλουν καθόλου τὸ ἄρθρον.

§71ΤΙΝΕΣ. Ν’ ἀναγνωσθοῦν.

§72ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ τὴν Συνέλευσιν, ὁσάκις ὑποβάλλονται τροπολογίαι εἰς μίαν πρότασιν ὑπὸ συζήτησιν, αἱ τροπολογίαι αὗται νὰ ὑποβάλλωνται ἐγκαίρως, ὥστε νὰ μὴ ἀναβάλληται ἡ συζήτησις.

§73ΤΙΝΕΣ. Τί ἔγεινεν ἡ ψηφοφορία.

§74ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρεδέχθη ἡ ἀπάλειψις.

§75ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ ὑποβληθεῖσα πρότασις εἶναι σπουδαία, ἀλλὰ διὰ νὰ μὴ χρονοτριβῶμεν, ἂς τυπωθῇ.

§76ΜΙΛΗΣΗΣ. Ἡ ἀνάγνωσις τῆς προτάσεως προϋποθέτει, ὅτι θὰ συζητηθῇ, διότι δὲν ὑποθέτω, ὅτι ὁ φίλος μου Κ. Παπαδιαμαντόπουλος ἔχει τὴν ἰδέαν, ὅτι δὲν θὰ εὕρῃ ἀντίῤῥησιν· συζήτησις ὅμως δὲν ἠμπορεῖ νὰ γείνῃ· διότι ἡ Συνέλευσις ἀπεφάνθη, ὅτι δὲν θέλει πλέον συζήτησιν· ἑπομένως ἡ ἀνάγνωσις εἶναι περιττή. Οἱ θέλοντες, Κ. πρόεδρε, νὰ ὑποβάλλωσι τροπολογίας πρέπει νὰ παρίστανται ἐγκαίρως εἰς τὰς συζητήσεις τοῦ σώματος, καὶ νὰ τὰς ὑποβάλλουν, νὰ γνωρίζωμεν καὶ ἡμεῖς τί θέλουν, διὰ νὰ ἔχωμεν τὸν καιρὸν νὰ ἀπαντῶμεν.

§77ΠΑΠΑΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι! Σᾶς λέγω, ὅτι ἦλθον μὲ μίαν πρότασιν μετὰ τὴν ἐπιψήφισιν τῶν χθὲς ἐπιψηφισθέντων διατάξεων, διὰ νὰ συμπληρώσω, ὅ,τι τὸ ψήφισμα παραλείπει π.χ. ὁ Κ. Κουμουνδοῦρος λέγει, καὶ φαίνεται νεωτερίζων, ὅτι εἰς τὸ ἐλεγκτικὸν συνέδριον ἐπιτρέπεται νὰ διατάττῃ ἐξετάσεις, αἱ ὁποῖαι διετάττοντο ἀπὸ τὰ ὑπουργεῖα πρὸς ἐξέλεγξιν τῶν συντάξεων, ἐνώπιον τῶν ὁποίων προσήγοντο ἀποδείξεις γραπταί, πιστοποιητικὰ διαφόρων ἀρχηγῶν κατὰ τὸν ἱερὸν ἀγῶνα τοῦ 1821, καθὼς καὶ μαρτυρικὰ ἄλλα ἔνορκα ἢ ἄορκα. Τώρα ἔρχεται ὁ Κ. Κουμουνδοῦρος καὶ θέλει νὰ δώσῃ ἓν δικαίωμα εἰς τὸ ἐλεγκτικὸν συνέδριον, τὸ ὁποῖον δὲν εἶχε, δίδει δηλ. τὸ δικαίωμα νὰ διατάττῃ ἐξετάσεις· ποῖαι θὰ ᾖναι αἱ ἐξετάσεις; Ἐὰν θὰ ᾖναι ἐξετάσεις, ὁποίας προβλέπουσιν οἱ νόμοι περὶ συντάξεων ἢ τὰ διατάγματα τὰ ἐκδοθέντα πρὸς ἐκτέλεσιν τοῦ περὶ συντάξεων νόμου, τότε εἶναι περιττὸν νὰ εἴπωμεν, ὅτι δίδομεν τὸ δικαίωμα εἰς τὸ ἐλεγκτικὸν συνέδριον, ἀλλ’ ἤρκει νὰ εἴπωμεν, ὅτι θέλει ἀποφασίσει ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ἀποδείξεων περὶ τῶν ὁποίων προβλέπουν οἱ περὶ συντάξεων νόμοι καὶ τὰ Βασιλικὰ διατάγματα.

§78ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μὰ παρατείνετε τὴν συζήτησιν.

§79ΤΙΝΕΣ. Κύριε Πρόεδρε· ἐπαναφέρει τὰ χθὲς ἀποφασισθέντα (θόρυβος).

§80ΠΑΠΑΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἂν θέλετε ἀτελεῖς νόμους, ἄς ᾖναι. (θόρυβος).

§81ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ πρότασις θέλει τυπωθῆ καὶ ὑποβληθῇ εἰς ἄλλην συνεδρίασιν. Ὑποβάλλω εἰς ἐπιψήφισιν τῆς Συνελεύσεως τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ σύνολον, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι). Παρεδέχθη. Εἴμεθα εἰς τὸ 3 κεφάλαιον τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ ὑπουργείου τῶν οἰκονομικῶν. Συντάξεις.

Ἀντίῤῥησις δὲν δὲν ὑπάρχει· ἄρα ἐνεκρίθη. Μεταβαίνομεν εἰς τὸ μέρος βʹ. κεφάλαιον 4.

Βασιλικὴ χορηγία···························· 840000

Ἀντίῤῥησις δὲν ὑπάρχει· ἄρα ἐνεκρίθη. Μέρος γʹ.

Ἀποζημιώσεις βουλῶν························· 8520

Ἀντίῤῥησις δὲν ὑπάρχει· ἄρα ἐνεκρίθη καὶ αὐτό. Μέρος δʹ. Γενικὴ ὑπηρεσία.

Προεδρεία τοῦ ὑπουργικοῦ συμβουλίου········· 9024

Ἐπ’ αὐτοῦ ὑπάρχει ἀντίῤῥησις ἐκ μέρους τῆς ἐπιτροπῆς.

§82ΧΡΗΣΤΙΔΗΣ. Ἀντέλεξε τὸ ὑπουργεῖον κατὰ τῶν προτάσεων τῆς ἐπιτροπῆς;

§83ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Κ. ὑπουργὸς ἔχει τὸν λόγον.

§84ΔΡΟΣΟΣ (ὑπουρ. Οἰκονομ). Ἡ πλειοψηφία τῆς ἐπιτροπῆς προτείνει τὴν κατάργησιν τοῦ γραμματέως καὶ ἑνὸς κλητῆρος τοῦ ὑπουργ. συμβουλίου· ὁ γραμματεὺς τοῦ ὑπουργικοῦ συμβουλίου εἶναι ἀναγκαῖος, ἔχει ἀρκετὴν ὑπηρεσίαν. Ἡ πλειοψηφία τῆς ἐπιτροπῆς λέγει, ὅτι ἠμπορεῖ νὰ ἀνατεθῇ εἰς ἕνα ὑπάλληλον τοῦ ὑπουργείου τῶν ἐσωτερικῶν ἢ ἄλλου ὑπουργείου, ὅταν ὁ πρόεδρος ἀνήκει εἰς ἐκεῖνο, ἀλλὰ συγχρόνως ἡ ἐπιτροπὴ προτείνει καὶ τὴν ἐλάττωσιν τοῦ προσωπικοῦ τοῦ ὑπουργείου ἐκείνου, θέλει λοιπὸν νὰ φέρῃ ἐπαισθητὴν τὴν βλάβην εἰς τὴν ὑπηρεσίαν· ἡ δὲ κατάργησις τοῦ κλητῆρος μοὶ φαίνεται ἄτοπος. Θέλει ὁ πρόεδρος νὰ συγκαλέσῃ τὸ ὑπουργικὸν συμβούλιον· ἠμπορεῖ δι’ ἑνὸς κλητῆρος νὰ εἰδοποιήσῃ τοὺς ὑπουργούς; ὡς ἐκ τούτων νομίζω, ὅτι δὲν πρέπει νὰ γείνῃ δεκτὴ ἡ πρότασις περὶ καταργήσεως τοῦ γραμματέως, καὶ ἑνὸς κλητῆρος τοῦ ὑπουργικοῦ συμβουλίου.

§85ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Κ. Χρηστίδης ἔχει τὸν λόγον.

§86ΧΡΗΣΤΙΔΗΣ. Ἤλπιζον, ὅτι κανὲν πρόσκομμα δὲν ἤθελε παρεμβάλει τὸ ὑπουργεῖον εἰς τὰς ὀλίγας ἐλαττώσεις, τὰς ὁποίας ἔφερεν ἡ ἐπιτροπή. Κύριοι, ὅταν νὰ πράγματα λαλοῦν, οἱ λόγοι δὲν ἔχουν πλέον λόγον ὑπάρξεως. Στρέψατε τοὺς ὀφθαλμοὺς εἰς τοὺς πολιτικοὺς κύκλους, εἰς τοὺς ἐμπορικοὺς συλλόγους, εἰς τὸν τύπον, εἰς ὅλας τὰς τάξεις τῆς κοινωνίας, καὶ παντοῦ θέλετε ἀπαντήσει μίαν γνώμην, μίαν πεποίθησιν, μίαν ἀπαίτησιν, καὶ αὕτη εἶναι, ὅτι πρέπει νὰ εἰσέλθωμεν ἀποφασιστικῶς καὶ μὲ ἀπότομον τρόπον εἰς τὴν ὁδὸν τῆς ἐλαττώσεως τῶν δημοσίων ἐξόδων. Δὲν θέλω αὐτὴν τὴν στιγμὴν νὰ ἐξετάσω οὔτε αἰτίας, οὔτε πρόσωπα, οὔτε παρελθὸν, οὔτε παρόν. Ἀνακρίνω τὰ πράγματα, καὶ ἀκούω καὶ βλέπω δύο τινὰ, ὅτι ἡ κοινὴ γνώμη πανταχοῦ ἐξεφράσθη ὑπὲρ τῶν οἰκονομιῶν, καὶ ὅτι πραγματικῶς τὰ ἔξοδά μας ὑπερέβησαν τὰ ἔσοδά μας κατὰ μεγίστην ἀναλογίαν, ἤγουν ὅτι ἡ κοινὴ γνώμη εὑρίσκεται εἰς τὴν ἀλήθειαν. Τί ἀπαιτεῖται, τί ὀφείλομεν νὰ πράξωμεν ἤδη, ἐὰν θέλωμεν νὰ συμβαδίσωμεν μὲ τὸ φρόνημα τοῦ ἔθνους; Ἐὰν θέλωμεν νὰ ἐκπληρώσωμεν τὰς ἀπαιτήσεις τῆς ἐποχῆς, πρέπει νὰ θεραπεύσωμεν τὸ κακὸν, πρέπει νὰ φροντίσωμεν ἐκ παντὸς τρόπου νὰ ἐλαττώσωμεν τὰς δαπάνας μας, εἰς τρόπον, ὥστε νὰ κατασταθῇ τὸ ἰσοζύγιον μεταξὺ ἐσόδων καὶ ἐξόδων. Ἐὰν, Κύριοι, ἡ Ἐθνικὴ Συνέλευσις, τῆς ὁποίας ἡ ζωὴ εἶναι βραχεῖα, τῆς ὁποίας ἡ καταγωγὴ εἶναι ὅλως ἐθνικὴ καὶ ἐπαναστατικὴ, ἐὰν θέλετε, ἐὰν αὐτὴ ἡ Συνέλευσις δὲν ἐκπληρώσῃ τὸ καθῆκον τοῦτο, καὶ δὲν τὸ ἐκπληρώσῃ σήμερον, δυσκόλως θ’ ἀποφασίσῃ νὰ ἐκπληρώσῃ αὐτὸ τὸ καθῆκον αὔριον μία βουλὴ, τῆς ὁποίας ἡ καταγωγὴ θὰ ᾖναι βεβαίως διαφορετικὴ, ἡ ὁποία ἐπὶ μακρὸν χρόνον θὰ συζῇ, θὰ συγκυβερνᾷ μὲ τὴν Κυβέρνησιν, ἡ ὁποία θὰ ἐξέλθῃ ἐκ τῶν σπλάγχνων της. Τὰς ἐλαττώσεις, Κύριοι, ὀφείλομεν νὰ τὰς κάμωμεν, διὰ ν’ ἀνακουφίσωμεν τὰ δεινὰ τοῦ λαοῦ, καὶ δεύτερον διὰ νὰ διδάξωμεν τὴν Κυβέρνησιν τοῦ τόπου, ὅτι ὀφείλει ἐν παντὶ χρόνῳ νὰ μὴ δαπανᾷ, εἰμὴ ἐντὸς τῶν ὁρίων, ἐντὸς τῶν δυνάμεων τοῦ ἔθνους. Κύριοι, τὰς ἐλαττώσεις ταύτας ὀφείλομεν νὰ τὰς ἐπιφέρωμεν καὶ δι’ ἕνα ἄλλον λόγον πολὺ ἰσχυρὸν, λόγον, ὁ ὁποῖος ἀφορᾷ ἡμᾶς αὐτοὺς, τὴν Συνέλευσιν. Προχθὲς, Κύριοι, ἐψηφίσαμεν τὴν ἐλάττωσιν τῶν φόρων τοῦ πολυπαθοῦς γεωργοῦ, καὶ τὰ 10%, τὰ ὁποῖα ἀπὸ Μωϋσέως ἐπλήρωνε, τὰ περιωρίσαμεν εἰς 5 καὶ ἐπανηγυρίσαμεν τὴν ἡμέραν, καθ’ ἣν ὑπεγράψαμεν αὐτὸ τὸ ψήφισμα· καὶ δικαίως. Ἦτο δίκαιον ἐρωτῶ νὰ ἐπέλθῃ αὐτὴ ἡ ἀνακούφισις εἰς τὴν γεωργίαν, σπουδάζοντες ἢ παίζοντες, ἐλαττώσαμεν τοὺς φόρους; Καὶ ἐὰν οὐδεὶς δύναται νὰ διαφιλονεικήσῃ τὸ δίκαιον τοῦ πράγματος, ἐὰν ἐπιθυμοῦμεν αὐτὴ ἡ ἀνακούφισις νὰ παρακολουθήσῃ τὴν γεωργικὴν τάξιν εἰς αἰῶνα τὸν ἅπαντα, τότε, Κύριοι, πρέπει νὰ εἰσέλθωμεν ἀνδρικῶς, θαῤῥαλέως καὶ ἀποφασιστικῶς εἰς τὴν ὁδὸν τῶν ἐλαττώσεων τῶν δημοσίων ἐξόδων· διότι ἡ ἐλάττωσις τῶν δημοσίων ἐξόδων εἶναι ἡ ἐλάττωσις τῶν φόρων, τοὺς ὁποίους πληρόνει ὁ πολίτης· ἄλλως, Κύριοι, δὲν θὰ παρέλθῃ καιρὸς, καὶ τὰ 5 θὰ γείνουν 10 καὶ πλειότερα ἴσως, καὶ ὅλος ὁ κόσμος θὰ εἴπῃ, ὅτι δὲν ἐλαττώσαμεν τοὺς φόρους, ἀλλ’ ἁπλῶς καὶ καθαρῶς διὰ νὰ δημοκοπήσωμεν. Ὁ Κ. ὑπουργὸς τί σᾶς λέγει; μὴ κόπτετε αὐτό. Ποῖον, Κύριοι, εἶναι αὐτό; Γραμματεὺς τοῦ ὑπουργικοῦ συμβουλίου. Ὁ πρωθυπουργὸς εἶναι καὶ ὑπουργὸς ἑνὸς ὑπουργείου· 50 γραμματεῖς ἔχει εἰς τὴν διάθεσίν του· ἂς ἐκλέξῃ ἕνα· καμμίαν ἐργασίαν δὲν ἔχει ὁ γραμματεὺς τοῦ ὑπουργικοῦ συμβουλίου· στενοχωρούμεθα, λέγει ἀκόμη, νὰ μᾶς ἀφαιρέσητε καὶ ἕνα κλητῆρα· δύο κλητῆρας θέλομεν· ἀλλ’ ἔχει τὸ ὑπουργεῖον του τρεῖς καὶ ἄλλους 13 ὁ πρωθυπουργὸς ὡς ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν. Κύριοι! ἠκούσατε, τί σᾶς εἶπεν ὁ ὑπουργός· ἠκούσατε, τί ἐσκέφθη, τί ἔπραξεν ἡ ἐπιτροπὴ, τὴν ὁποίαν εἴχετε διορίσει! Μόλις συνήλθομεν, Κύριοι, εἰς ἓν, καὶ παρετηρήθη, ἀνεφάνη εἰς τὰς ὄψεις, εἰς τὰς φυσιογνωμίας ὅλων ζωηρῶς ἐγκεχαραγμένη μία ἰδέα, ἡ ἀνάγκη τῶν ἐλαττώσεων τῶν δημοσίων ἐξόδων, ἀπ’ ἀρχῆς μέχρι τέλους, Κύριοι, ἁρμονία μεγίστη ἐπεκράτησεν εἰς τὰς ἐργασίας τῆς ἐπιτροπῆς σας· διατὶ νομίζετε; διότι οὔτε ἴχνος φατριαστικοῦ πνεύματος δὲν ἀνεφάνη καθ’ ὅλην τὴν διάρκειαν τῶν σκέψεών μας· μόνον τὸ δημόσιον συμφέρον ἐπρυτάνευσεν, ἐπροέδρευσε, καὶ τοῦτο ἀποδεικνύει ἄλλην μίαν φορὰν μὲ τὸν πλέον ἐναργότερον τρόπον, ὅτι ἡ ἐλάττωσις τῶν ἐξόδων εἶναι κοινὸν συμφέρον, εἶναι ἀπαίτησις ὁλοκλήρου τῆς κοινωνίας. Δὲν πρέπει νὰ σᾶς κρύψω, ὅτι κατ’ ἀρχὰς ἀνεφάνη πνεῦμα οἰκονομίας, τὸ ὁποῖον ἤθελε νὰ προχωρήσῃ πολὺ μακρύτερον, ἀλλ’ ὅταν ἐμελετήσαμεν καλῶς καὶ τὰς περιστάσεις καὶ τὰς προτάσεις τῆς Κυβερνήσεως, ὅταν ἐπείσθημεν, ὅτι ὁ προϋπολογισμὸς δὲν εἶναι ἓν πρόγραμμα οὔτε πολιτικὸν, οὔτε διοικητικὸν, ἀλλὰ μία ἀνάγκη ἐπιβεβλημένη ἐκ τῶν περιστάσεων, Κύριοι, περιωρίσθημεν εἰς τὰς ὀλίγας ἐλαττώσεις, τὰς ὁποίας ἐφέραμεν ὑπ’ ὄψιν σας· τὰς μεγάλας ἐλαττώσεις, τὰς ἀποτελεσματικὰς εἶπεν ἡ ἐπιτροπὴ ἐγγράφως, σᾶς λέγω καὶ ἐγὼ ἐν ὀνόματι αὐτῆς, σᾶς λέγω ἀπὸ τοῦ βήματος, τὰς μεγάλας ἐλαττώσεις μόνη ἡ Κυβέρνησις δύναται ἐφαρμόζουσα τὸν προϋπολογισμὸν νὰ τὰς ἐκτελέσῃ. Δεχθῆτε λοιπὸν αὐτὰς τὰς ἐλαττώσεις, τὰς λίαν συγκαταβατικάς· ἀλλὰ σᾶς προσθέτω· μὴ ἀρκεσθῆτε εἰς ταύτας· συστήσατε εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ φροντίσῃ, ὅλαις δυνάμεσι προϊόντος τοῦ χρόνου, νὰ φέρῃ τὰς ἐλαττώσεις ἐκείνας, τὰς ὁποίας δύναται νὰ φέρῃ εἰς τρόπον, ὥστε τὰ ἔξοδα τοῦ Κράτους νὰ περιορισθῶσιν εἰς 20 τὸ πολὺ ἑκατομμύρια. Σᾶς εἶπε πρὸ ὀλίγου ὁ Κ. ὑπουργὸς, καὶ θὰ σᾶς εἴπῃ μετὰ ταῦτα, βλάπτεται ἡ ὑπηρεσία, ἐν μέρει ἐνδεχόμενον εἶναι νὰ λάβῃ μικρὰν στενοχωρίαν ὁ ὑπουργός· καὶ ποῖος, Κύριοι; ὁ ὑπουργὸς ὁ ὁποῖος εὑρεθῇ νὰ εἶναι πρωτόπειρος· σᾶς ἐγγυῶμαι ὅτι μ’ αὐτὰς τὰς ἐλαττώσεις ἡ ὑπηρεσία παντελῶς δὲν βλάπτεται. Ἄλλως τε, Κύριοι χρήματα δὲν ἔχομεν, καὶ ἐὰν ἐξακολουθῶμεν νὰ δαπανῶμεν, ὅπως μέχρι τοῦδε ἐδαπανήσαμεν, καὶ ἐὰν ἐξακολουθῶμεν νὰ δανειζώμεθα, ὅπως μέχρι τῆς σήμερον ἐδανείσθημεν, θὰ ἔλθῃ ἐποχὴ, εἰς τὴν ὁποίαν δὲν θὰ εὕρωμεν οὔτε δανειστὰς οὔτε δάνεια. Δὲν εἶναι λοιπὸν φρονήσεως ἔργον, νὰ περιορίσωμεν τὰς δαπάνας, νὰ στενοχωρηθῶμεν ὀλίγον, ἂν θέλετε, διὰ 4–5 ἔτη, καὶ μετ’ ὀλίγον νὰ ζήσωμεν ἐν ἀνέσει; Κύριοι! Δὲν ἔχω νὰ προσθέσω τίποτε περισσότερον· μίαν μόνον παρατήρησιν σᾶς κάμνω, ὅτι ἄνευ αὐστηρᾶς οἰκονομίας εἶναι ἀδύνατον νὰ διοργανισθῇ ἡ Ἑλλὰς εἰς τρόπον, ὥστε καὶ ἐσωτερικῶς καὶ τὸ παρὸν νὰ βελτιώσῃ, καὶ τὸ μέλλον νὰ ἐξασφαλίσωμεν. Ἡ Ἑλλὰς βεβαρυμένη ἀπὸ δάνεια, καὶ ἐὰν εὑρίσκῃ δανειστὰς, δὲν θὰ δυνηθῇ νὰ διατηρήσῃ ὅλην τὴν ἀνεξαρτησίαν της· βαθμηδὸν θὰ ὑποκύψῃ εἰς τὸ βάρος τῶν διαφόρων ὑποχρεώσεων· θὰ ὑποκύψῃ, θὰ διαφθαρῇ καὶ θὰ παρακμάσῃ, πρὶν ἀκόμη φθάσῃ εἰς τὴν ἀκμήν της, πρὶν ἢ ζήσῃ· ἑπομένως, Κύριοι, νὰ πράξετε, ὅ,τι ἐγκρίνετε· σᾶς εἶπεν ἐν ὀλίγοις ἡ ἐπιτροπὴ τοὺς λόγους· ἠκούσατε καὶ τὸν ὑπουργὸν λαλοῦντα πρὸ ὀλίγου· ἡ Συνέλευσις ἂς ἀποφασίσῃ· ἀλλ’ ἐὰν σταματήσετε εἰς τὰς παρατηρήσεις, τὰς ὁποίας οἱ ὑπουργοὶ συνειθίζουν νὰ φέρουν, πιστεύσατε, ὅτι καμμίαν ἐλάττωσιν δὲν θὰ κάμωμεν, καὶ θὰ καταλήξωμεν, Κύριοι, εἰς πλήρη χρεωκοπίαν· ἡ χρεωκοπία γνωρίζετε καλλίτερον ἐμοῦ, ὅτι εἶναι ὁ πολιτικὸς θάνατος καὶ τοῦ ἀνθρώπου καὶ τοῦ Κράτους, τὸ ὁποῖον περιπέσῃ εἰς αὐτὴν τὴν κατάστασιν. Διὰ τοῦτο θὰ μοὶ συγχωρήσητε νὰ τελειώσω καὶ νὰ προκαλέσω τὴν Συνέλευσιν νὰ μὴ δεχθῇ τὴν ἐξάλειψιν τῶν ἐλαττώσεων. (εὖγε!)

§87ΔΡΟΣΟΣ (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Κύριοι, ἡ ἀγόρευσις τοῦ Προέδρου τῆς ἐπιτροπῆς, μοὶ ἔκαμεν ἐντύπωσιν διὰ πολλοὺς λόγους, μοὶ ἔκαμεν ἐντύπωσιν διὰ τὴν μεταβολὴν τοῦ ἀνθρώπου. Ὁ Κύριος Χρηστίδης εἶναι εἷς ἐξ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἔλαβον μέρος εἰς τὴν διοργάνωσιν τοῦ Κράτους. Ἐνθυμοῦμαι, ὅτι διὰ νὰ κατορθώσῃ νὰ παραδεχθῶσιν αἱ Βουλαὶ ἕνα νόμον ὀργανικὸν ὁ ὁποῖος ἔφερε ἐπαύξησιν τῶν ἐξόδων ἔκαμε μίαν φουρνιὰν Γερουσιαστῶν (θόρυβος καὶ ψιθυρισμοὶ, πολλοὶ ζητοῦν τὸν λόγον).

§88ΚΑΛΟΣ. Ἀφήσατε τὸ παρελθὸν (θόρυβος).

§89ΔΡΟΣΟΣ. Τὸ παρὸν συγκρίνω μὲ τὸ παρελθόν. Ἡμεῖς, Κύριοι, δὲν ἐφέραμεν ὀργανισμοὺς, οἱ ὁποῖοι νὰ ἐπαυξήσουν τὰ ἔξοδα τοῦ Κράτους· ἡμεῖς ἐφέραμεν προϋπολογισμὸν, ὁ ὁποῖος εἶναι ἀπόῤῥοια τῶν ὀργανικῶν νόμων τοῦ Κράτους. Τὰς οἰκονομίας καὶ ἡμεῖς ζητοῦμεν καὶ πιστεύω, ὅτι δὲν θέλετε μᾶς κάμετε τὸ ἄδικον νὰ μᾶς ἀποδώσητε ὀλιγώτερον πατριωτισμὸν, ἀλλὰ χρεωστοῦμεν νὰ σᾶς εἴπωμεν τὴν ἀλήθειαν· δὲν θέλομεν νὰ ᾖναι εἰς ἀπάτην, οὔτε ἡ Συνέλευσις, οὔτε τὸ κοινόν. Σᾶς λέγομεν λοιπὸν ὅτι εἶναι ἀδύνατον νὰ κυβερνηθῇ ἡ Ἑλλὰς δαπανῶσα ὀλιγώτερα τῶν 23 ἑκατομμυρίων· δὲν θέλομεν νὰ σᾶς ἀφήσωμεν εἰς ἀπάτην, καὶ ὅστις θέλει νὰ σᾶς βεβαιώσῃ ὅτι ἡ Ἑλλὰς δύναται νὰ Κυβερνηθῇ δαπανῶσα ὀλιγώτερον εἶναι εἰς παχυτάτην ἄγνοιαν ἢ εἶναι ἠπατημένος, ἢ θέλει ν’ ἀπατήσῃ ὑμᾶς. Οἱ θέλοντες προϋπολογισμὸν ἐξόδων ἐλαττωμένων, θέλουσι νὰ φέρωσι τὸ σύστημα τῶν ἀναπληρωτικῶν πιστώσεων· θέλωσι νὰ μᾶς ἀπατήσωσι; θέλωσι νὰ μᾶς δείξωσιν ὅτι ζητοῦσιν οἰκονομίας ἐπιφυλαττόμενοι μετὰ ταῦτα νὰ παρουσιάσωσι τὴν ἀνάγκην, ζητοῦντες ἀναπληρωτικὰς πιστώσεις. Ὅλοι θέλομεν τὴν οἰκονομίαν ἀλλ’ ἐκείνην, ἡ ὁποία δὲν θέλει βλάψει τὴν δημόσιον ὑπηρεσίαν. Ἡ οἰκονομία ἐκείνη, ἡ ὁποία θὰ μᾶς φέρῃ ἐλάττωσιν 50–100 δραχ. καὶ ζημίαν ἑνὸς ἑκατομμυρίου εἶναι σπατάλη. Ὅταν προβῶμεν εἰς τὰ καθέκαστα, θέλετε ἰδεῖ ὅτι ἐκάμαμεν πολλὰς οἰκονομίας, ὁποίας οὐδὲν ἄλλο ὑπουργεῖον, ἀλλὰ δὲν θέλομεν νὰ καταστρέψωμεν τὴν ὑπηρεσίαν, δὲν θέλομεν ν’ ἀπατήσωμεν κανένα μὲ ψευδεῖς ἐλπίδας. Ὁ προαγορεύσας περιωρίσθη εἰς γενικὰς θεωρίας, αἱ ὁποῖαι βεβαίως δὲν ἦσαν σύμφωνοι μὲ τὴν μέχρι τοῦδε διαγωγήν του· εὔχομαι εἰς τὸ ἑξῆς ὅταν ἔλθῃ εἰς τὰ πράγματα νὰ διατηρήσῃ τὰς ἀρχὰς, τὰς ὁποίας διεκήρυξαν ἀπὸ τοῦ βήματος, ἀμφιβάλλω ὅμως πολύ. Ὅταν ἔλθωμεν εἰς τὰ καθέκαστα, θέλω φέρει τὰς παρατηρήσεις μου, ἐπὶ τῶν προτάσεων τῆς ἐπιτροπῆς.

§90ΧΡΗΣΤΙΔΗΣ. Λυποῦμαι Κύριοι! διότι εἶμαι ἠναγκασμένος νὰ ἀναβῶ καὶ πάλιν τὸ βῆμα καὶ νὰ ἔλθω εἰς ἀντεγκλήσεις, δὲν θέλω νὰ προσάψω τι.... Κύριοι! ὡμίλησα ἐν τῷ συμφέροντι τοῦ τόπου, τῆς πατρίδος, χωρὶς νὰ ἀρνηθῶ εἰς κανένα, οὔτε πατριωτισμὸν, οὔτε θέλησιν τοῦ νὰ πράξῃ τὸ καλὸν, ἀλλὰ δὲν ἀρκεῖ ὁ πατριωτισμὸς, οὔτε ἡ θέλησις, οὔτε αἱ ἀντεγκλήσεις διὰ νὰ πράξωμεν τὸ καλὸν, οἱ ἄνθρωποι πρέπει νὰ ᾖναι ἱκανοὶ νὰ τὸ πράξουν αὐτὸ (ἐπιδοκιμασίαι, γέλως) Κύριοι! ἠμπορεῖτε νὰ γελᾶτε ἀλλὰ δὲν πείθετε, πρέπει νὰ λαλήσητε, νὰ ὁμιλήσητε, νὰ πείσητε. Λοιπὸν ἦλθεν ὁ Κ. ὑπουργὸς εἰς ἓν παρελθὸν καὶ εἰς αὐτὸ τί εἶπε; Λέγει ὁ προαγορεύσας «ὡς ὑπουργὸς—δὲν ἠξεύρω εἰς ποίαν ἐποχὴν, πρὸ 15 ἐτῶν δὲν εἶχον τὰς ἀρχὰς τὰς ὁποίας ἔχω τώρα», ἀλλὰ δὲν σᾶς εἶπε ποῦ εἶναι αὗται αἱ ἀρχαὶ διαφορετικαί· λέγω εἰς τὸν Κ. προαγορεύσαντα ἐπειδὴ ὁμιλεῖ περὶ παρελθόντος τὸ ὁποῖον δὲν ἤθελον νὰ θίξω, εἶναι μάρτυρες ὅλοι οἱ λαβόντες μέρος εἰς τὰς συζητήσεις τῆς ἐπιτροπῆς, ὅτι περὶ παρελθόντος δὲν ἔγινε λόγος, περὶ παρόντος οὐδεὶς λόγος, ἀλλὰ περὶ πραγμάτων, περὶ καταστάσεως καὶ εἰς αὐτὴν τὴν κατάστασιν ἠθελήσαμεν νὰ συνεισφέρωμεν τὸν ὀβολόν μας. Ἐπειδὴ ὅμως διάφορα σᾶς λέγουν περὶ παρελθόντος, λέγω μὲ δύω λέξεις ὅτι εἰς αὐτὸ τὸ παρελθὸν ἐδιοίκησα μὲ 14,270,000 καὶ σᾶς παρακαλῶ νὰ μοὶ εἴπητε, ποία εἶναι αὐτὴ ἡ σπατάλη ὅταν ἐδιοίκησα αὐτὸ τὸ παρελθὸν πρὸ 10 ἐτῶν μὲ 14 ἑκατομμύρια.

§91ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΤΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ. Εἴχετε ὅμως 14 ἑκατομμύρια δημόσιον χρέος.

§92ΧΡΗΣΤΙΔΗΣ. Τὸ βέβαιον εἶναι, ὅτι ὁποιαδήποτε καὶ νὰ ἦσαν τὰ ἔσοδα καὶ τὰ ἔξοδα, ὄχι μόνον δὲν ἐβάλαμεν χεῖρα εἰς δάνειον, δὲν ηὔξησε τὸ χρέος τὸ δημόσιον, ἀλλὰ τὸ ἐλαττώσαμεν, εἰς τὰ 1848 (θόρυβος).

§93ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. (θόρυβος)......

§94ΧΡΗΣΤΙΔΗΣ. Μία φωνὴ ἐξῆλθε, ηὐξήσαμεν τὰ ἔξοδα, αἱ ἀνάγκαι ἐπολλαπλασιάσθησαν, ἀλλὰ δυστυχῶς δὲν μοὶ φέρουν μέτρον, ἐγὼ ἔχω ἓν μέτρον νὰ τοὺς φέρω. Εἰς τὸ 1848 γνωρίζετε ὅτι ἔγεινεν ἡ μεγάλη μεταβολὴ εἰς τὸν κόσμον τὸν οἰκονομικὸν, ὅτι ἔκτοτε ἤρχισε νὰ εἰσέρχωνται εἰς τὴν Εὐρώπην δισεκατομμύρια χρηματικοῦ, ὅλων τῶν ἐθνῶν αἱ πρόσοδοι ηὔξησαν καὶ ηὔξανον καθεκάστην, διότι ἔκτοτε ἐλογαρίασαν ὅτι εἰσέρχεται κατ’ ἔτος ἓν δισεκατομμύριον, καὶ ὅμως εὑρέθη ἓν ἔθνος ἀρκετὰ λιτὸν τὸ ὁποῖον δὲν ἠθέλησε νὰ αὐξήσῃ τὰ ἔξοδα ἐνῷ τὰ ἔσοδα ηὔξησαν ὅπως ὅλων τῶν ἐθνῶν. Αὐτὸ τὸ ἔθνος εἶναι τὸ Ὀλλανδικὸν, μέχρι τοῦ 1860 δὲν ηὔξησε οὔτε ἕνα κλητῆρα καὶ ὅμως ἐδιοικεῖτο, καὶ τί ἔκαμε; τὰ περισσεύματα τῶν ἐσόδων τὰ μετεχειρίζετο καὶ ἐπλήρωσε τὰ χρέη του, ἔκαμε δημόσια ἔργα, ἔκαμε χιλίας βελτιώσεις, καὶ ἔχει ἓν ἀποταμίευμα ἀρκετὰ μέγα. Περὶ τούτου ἐλάλησεν ὅλος ὁ εὐρωπαϊκὸς τύπος. Εἰς τὰ μεγάλα ἔθνη βεβαίως αὐταὶ αἱ οἰκονομίαι εἶναι δύσκολον, εἰς τὰ μικρὰ δὲ εἶναι εὐκολώτερον νὰ γείνουν, μ’ ὅλον τοῦτο ἐγὼ δὲν ἦλθον ἐδῶ νὰ κατηγορήσω κανένα, διότι ηὔξησαν αἱ δαπάναι, αὐτὴν τὴν κατηγορίαν τὴν ἔκαμον ἕνα καιρὸν λίαν ἐκτεταμένως, τὸ πρᾶγμα ἦλθεν ἕως ἐδῶ ὅπου εὑρίσκεται, καὶ βλέπω ὅτι τὰ ἔσοδα δὲν καλύπτουν τὰ ἔξοδα, ὅτι ἂν ἐξακολουθῶμεν νὰ δανειζώμεθα δὲν θὰ εὕρωμεν δάνεια καὶ δανειστάς. Παρατηρήσατε ὅτι μὲ αὐτὰ τὰ τελευταῖα δάνεια τὰ ὁποῖα ἐκάμαμεν, εἴχομεν ἀνάγκην νὰ πληρώσωμεν ἓν ἑκατομμύριον, ἓν εἰς τὰς δυνάμεις κάμνει δύο καὶ ἔχομεν ἄλλας ἀνάγκας, ἄλλο ἑκατομμύριον, γίνονται τρία, εἶναι ἀνάγκη Κύριοι! νὰ περιορίσωμεν τὰς δαπάνας. Ἀλλὰ μὴ τὰς περιορίσωμεν ὥστε πραγματικῶς νὰ βλαφθῇ ἡ ὑπηρεσία.

§95ΔΡΟΣΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Αὐτὸ εἶναι τὸ ζήτημα.

§96ΧΡΗΣΤΙΔΗΣ. Τότε ἔπρεπε νὰ σταθῆτε ἕως ἐδῶ, καὶ οὐχὶ νὰ ἀναμιγνύητε τὸν νόμον τοῦ 1832 (γέλως). Ἡ συζήτησις δὲν γίνεται οὕτως, νὰ ἔλθετε νὰ ἀποδείξητε ὅτι ἔχετε δίκαιον, νὰ ζητήσητε γραμματέα διὰ τὸ ὑπουργικὸν συμβούλιον. Ἔλαβον καὶ ἐγὼ τὴν τιμὴν νὰ ἦμαι ὑπουργὸς, ποτὲ δὲν εἴχαμεν ἀνάγκην γραμματέως, ποτὲ δὲν εἰσηγάγαμεν εἰς τὸ ὑπουργικὸν συμβούλιον ἕνα γραμματέα, ὁ νεώτερος ὑπουργὸς ἔκαμε τὰ χρέη τοῦ γραμματέως.

§97ΔΡΟΣΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ὁ Ἡλιόπουλος;

§98ΧΡΗΣΤΙΔΗΣ. Ἦτον ὁ Ἡλιόπουλος· ἴσως ἦτο ἡ ἐποχὴ καθ’ ἣν εἴχαμεν χρήματα καὶ ἐπληρώνομεν, ἡ σημερινὴ ἐποχὴ εἶναι ἄλλη πρέπει νὰ κάμωμεν ἐλαττώσεις ἀφεύκτως καὶ νὰ ἐλαττώσωμεν ἐκεῖ ὅπου δὲν βλάπτεται ἡ ὑπηρεσία. Σᾶς λέγω λοιπὸν, οὐχὶ μόνον δὲν εἶναι ἀναγκαῖος ὁ γραμματεὺς, ἀλλ’ εἶναι περιττὸς, περιττοὶ εἶναι δύο κλητῆρες εἰς τὸν πρόεδρον τοῦ ὑπουργικοῦ συμβουλίου, τί τοὺς χρειάζεται; Ὁ πρωθυπουργὸς εἶναι καὶ ὑπουργὸς, αὐτοὶ οἱ κλητῆρες, τοὺς ὁποίους ἔχει εἰς τὸ ὑπουργεῖον, τὸν παρακολουθοῦν ὅπου θέλει, ἐκτὸς τούτου ἔχει καὶ τὴν Ἀστυνομίαν ἡ ὁποία ἔχει, δόξα εἰς τὸν θεὸν, 200 κλητῆρας, δὲν εἶναι ἀνάγκη παντάπασιν. Ἡμεῖς λέγομεν, τὸν ἕνα κλητῆρα νὰ ἀποβάλωμεν διότι εἴχαμεν καὶ τὴν ἰδέαν ὅτι δὲν πρέπει νὰ στενοχωρήσωμεν τὴν κυβέρνησιν, καὶ ὅταν λέγω κυβέρνησιν δὲν ἐννοῶ τὴν παροῦσαν κυβέρνησιν, αὐτὸς ὁ προϋπολογισμὸς, ἀφορᾷ τὴν παροῦσαν κυβέρνησιν, ἀφορᾷ τὴν κυβέρνησιν τὴν παροῦσαν καὶ τὴν μέλλουσαν, κανεὶς δὲν ἠξεύρει ἂν θὰ διοικήσῃ μὲ αὐτὸν τὸν προϋπολογισμόν.

§99ΤΙΝΕΣ. Μὲ πιστώσεις.

§100ΧΡΗΣΤΙΔΗΣ. Λοιπὸν Κύριοι! δὲν ἠξεύρομεν ποῖος ἐζήτησε πιστώσεις, σᾶς λέγω ὅτι ὡς ὑπουργὸς πιστώσεις δὲν ἐζήτησα ποτὲ, ἐδῶ εἶναι ἀπολογισμοὶ, θὰ εὕρετε περισσεύματα καὶ οὐχὶ ἐλλείμματα. Εἰς τὰ 1851 ὑπῆρχον περισσεύματα πραγματικὰ 341,000 δραχμαὶ ἀφοῦ ἐκαλύφθησαν ὅλαι αἱ δαπάναι καὶ ἐπληρώθησαν 500,000 δραχ. εἰς τὸν Ἐϋνάρδον διὰ τὸ χρέος τοῦ 1847, εἰς τὰ 1852 ἐπερίσσευσαν 147,800 δρ., εἰς τὰ 1853 ἐπερίσσευσε χρηματικὸν 991,000· λοιπὸν μία Κυβέρνησις ἂν ἔχῃ καὶ τὸν Ἡλιόπουλον νὰ τῷ δίδει ἓν ψωμὶ νὰ φάγῃ, μία κυβέρνησις ἡ ὁποία ἀφίνει περίσσευμα, μοὶ φαίνεται, δὲν εἶναι τόσον ἐπιλήψιμος ὅσον εἶναι ἐπιλήψιμος μία ἄλλη νὰ δανείζηται ἵνα πληρώσῃ τὸν Ἡλιόπουλόν της (γέλως) καὶ νὰ πληρώσῃ τόκους ἐπὶ τόκων. Κύριοι! ἓν παρακαλῶ τοὺς Κυρίους ὑπουργοὺς καὶ τὴν Συνέλευσιν, τὰ ζητήματα αὐτὰ νὰ τὰ θεωρήσουν ἁπλᾶ, ἁπλούστατα οἰκονομικὰ, νὰ μὴ θεωρηθῇ κανὲν ζήτημα ὑπουργικὸν, διότι τότε Κύριοι δὲν θὰ κάμωμεν καμμίαν οἰκονομίαν, καὶ σᾶς λέγω, ὅτι μετ’ ὀλίγον πρέπει νὰ προμηθεύσητε νέον δάνειον εἰς τὸ ὑπουργεῖον, διότι αὐτὴν τὴν στιγμὴν ἔλαβε τὸ ὑπουργεῖον ἓν ἑκατομμύριον· διὰ τοῦτο νὰ θεωρήσωμεν αὐτὸ τὸ ζήτημα οἰκονομικόν, νὰ τὸ θεωρήσωμεν ὡς μόνον οἰκονομικὸν καὶ τοῦτο μόνον, διὰ νὰ ἀπαλλάξωμεν τὸν πολίτην ἀπὸ τοὺς φόρους, διότι ἡ ὑπέρβασις τῶν ἐξόδων θὰ εἴπῃ αὔξησις φόρων, ἄλλως δὲν τὸ ἐννοῶ τὸ πρᾶγμα. Τοῦτο μόνον λέγω, ἂν θέλῃ αὕτη ἡ Συνέλευσις νὰ ἀφίσῃ διαβαίνουσα ἴχνη ἀντιπροσώπων, οἱ ὁποῖοι ἐβουλεύθησαν ἀποτελεσματικῶς διὰ τὴν τύχην τοῦ ἔθνους, ἂς θελήσῃ νὰ δεχθῇ αὐτὰς τὰς οἰκονομίας.

§101ΒΟΥΛΓΑΡΗΣ. (ὑπουργὸς Ἐσωτερ.). Πιστεύω, Κύριοι, ὅτι ἡ ἐκτεταμένη συζήτησις, ἡ ὁποία ἐγένετο, δὲν εἶχεν ἀφορμὴν αὐτὴν τὴν μικρὰν ἐλάττωσιν, τὴν ὁποίαν ἕκαστος αἰσθάνεται ὅτι εἶναι βεβιασμένη, δηλ. περὶ δύω προσώπων εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ ὑπουργικοῦ συμβουλίου· ἐπειδὴ αὐτὴ ἐπροτάττετο μεταξὺ τῶν ἐξόδων τοῦ προϋπολογισμοῦ, φυσικῶς ἔδωσεν ἀφορμὴν εἰς αὐτὰς τὰς γενικὰς σκέψεις· οὐδεὶς ἀμφιβάλλει καὶ οὐδεὶς δύναται νὰ κατακρίνῃ τὰς σκέψεις αὐτάς, αἱ ὁποῖαι προεκλήθησαν ἀπὸ τὴν ἀνάγκην τοῦ νὰ φέρωμεν οἰκονομίας. Ἐπειδὴ δὲ εἰς τὰς γενικὰς θεωρίας, τὰς ὁποίας ὁ προαγορεύσας πληρεξούσιος Κ. Χριστίδης ἀνέφερεν, ἀπήντησεν ὁ Κύριος ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, δὲν ἔχω τίποτε περισσότερον νὰ εἴπω· ἀλλὰ μόνον εἰδικῶς διὰ τὴν ὑπηρεσίαν ἐπὶ τῆς ὁποίας ἡ ἐπιτροπὴ προτείνει ἐλάττωσιν, ὁμιλῶ· ἐννοῶ ὅτι αἱ οἰκονομίαι εἶναι δύω εἰδῶν, εἶναι οἰκονομίαι μὲ ἀπάλειψιν ὁλοκλήρου μιᾶς δαπάνης, εἶναι δὲ καὶ οἰκονομίαι μὲ ἐλάττωσιν αὐτῆς τῆς δαπάνης, ἀλλὰ πῶς ἐδικαιολόγησεν ὁ θέλων νὰ ὑποστηρίξῃ αὐτὴν τὴν οἰκονομίαν, αὐτὴν τὴν ἀπάλειψιν; Ἀφαιρεῖται ὅλως διόλου ἐνταῦθα μία δαπάνη ἀναγκαία. Ἐννοοῦσα τοῦτο, ἂν ὑπῆρχε προσωπικὸν εἰς ὑπηρεσίαν τινὰ 30 προσώπων νὰ ἐλαττώσωμεν 3–4–10. Ἀλλ’ ἐνταῦθα δὲν θέλουσι διόλου νὰ ἔχωμεν ὑπουργικὸν γραμματέα. Σᾶς ἐρωτῶ, ἂν ἦναι δυνατὸν νὰ ἔλθῃ ἕτερος ὑπάλληλος εἰς τὸ γραφεῖον τοῦ ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, ἀποσπώμενος ἀπὸ τὴν λοιπὴν ὑπηρεσίαν, εἰς τὴν ὁποίαν θὰ φέρετε βεβαίως ἐλαττώσεις ἐπὶ τοῦ προσωπικοῦ. Ὁ Κύριος προαγορεύσας προτείνει νὰ ἐκτελῇ τὴν γραφικὴν ὑπηρεσίαν τοῦ ὑπουργικοῦ συμβουλίου εἷς ὑπάλληλος ἄλλης ὑπηρεσίας, ἀφίνων ταύτην κολοβωμένην, δηλ. νὰ ἀφαιρέσῃ ἕνα εἰδικὸν ὑπάλληλον ἀπὸ ἐδῶ, διὰ νὰ τὸν προσθέσῃ ἀλλοῦ, καὶ δὲν ἠξεύρω ἂν ὁ ἴδιος προαγορεύσας δὲν θὰ πεισθῇ ἐπὶ τέλους καὶ ψηφοφορήσῃ ἐναντίον τῆς γνώμης, τὴν ὁποίαν ἔδωσε. Πιστεύω, ὅτι ὁ ἴδιος δὲν θὰ ἦναι εἰς κατάστασιν νὰ ἐπιμείνῃ εἰς ὅσα ἠλάττωσεν. Πῶς θέλετε ἕνας ὑπάλληλος ὁ ὁποῖος ἔχει βιβλίον πρακτικῶν, ἔχει διαφόρους ἀποφάσεις, διαφόρους ἐξετάσεις ἀναφορῶν καὶ ζητήματα σπουδαῖα, ἀνήκοντα εἰς τὸ ὑπουργικὸν συμβούλιον νὰ ἀπαλειφθῇ· πῶς θέλετε νὰ τηρῆται τὸ γραφεῖον ἐκεῖνο ἐνήμερον καθ’ ὅλα τὰ ἀντικείμενα; ἢ νομίζετε ὅτι πρέπει νὰ κάμῃ τὰ ἔργα αὐτὰ ὁ ὑπουργός; ὁ Κύριος προαγορεύσας εἶπεν, ὅτι ἐπὶ τῆς ὑπουργείας του ἕνας ὑπουργὸς ἐξετέλει τὸ ἔργον τοῦτο. Ἴσως τότε ἡ ὑπηρεσία ἦτο ὀλιγωτέρα, ἡ κατάστασις ἦτο ὁμαλή, καὶ ἑπομένως δὲν ὑπῆρχον πολλαὶ ὑπηρεσίαι. Δὲν ἠξεύρω ἂν σήμερον ἠμπορεῖ ν’ ἀφίνῃ τὴν ὑπηρεσίαν του ἕνας ὑπουργὸς καὶ νὰ ἐκτελῇ ἔργα γραμματέως. Τὸ νὰ θέλετε νὰ ἀπαλειφθῇ ἡ θέσις αὕτη τοῦ γραμματέως, εἶναι τὸ ἴδιον ὡς νὰ θέλετε νὰ μὴ γράφεται τίποτε ἐν τῷ ὑπουργικῷ συμβουλίῳ, δὲν τὸ ἐννοῶ τοῦτο. Ὁ ὑπουργὸς δὲν δύναται νὰ κάμῃ τὸ ἔργον αὐτό· ὁ ὑπάρχων γραμματεὺς πρόκειται νὰ ἀπαλειφθῇ καὶ νὰ τὸν ἀναπληρώσῃ ἕτερος ἐξ ἐκείνων, τοὺς ὁποίους θὰ ἀφήσετε συνεπείᾳ αὐστηρᾶς οἰκονομίας, ἔπειτα Κύριοι, ὁ ὑπάλληλος ἐκεῖνος, τὸν ὁποῖον θὰ προσλάβωμεν ἀπὸ τὴν ἄλλην ὑπηρεσίαν, διὰ νὰ ἐκτελέσῃ τὰ ἔργα τοῦ γραμματέως, δὲν ἠξεύρω ἂν θὰ δυνηθῇ νὰ ἐκτελέσῃ συγχρόνως τῆς εἰδικῆς αὑτοῦ ὑπηρεσίας — τὰ ἔργα του τὰ ἄλλα. Τὰ ἔργα τοῦ ὑπουργικοῦ συμβουλίου γίνονται πολλάκις καὶ ἐν καιρῷ νυκτὸς, πῶς λοιπὸν θὰ καταδικάσητε ἕνα ὑπάλληλον καὶ ν’ ἀναθέσητε εἰς αὐτὸν νὰ ἐργάζηται καὶ τὴν νύκτα ἐνῷ ἐργάζεται ὅλην τὴν ἡμέραν ἐν τῷ ὑπουργείῳ; ἔπειτα εἶναι δυνατὸν νὰ ἀνθέξῃ εἰς τὰ πρόσθετα ταῦτα ἔργα; Πιστεύω, ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ δὲν ἐσκέφθη ὀρθῶς, ἀλλ’ ἁπλῶς βαδίζουσα εἰς τὴν οἰκονομίαν, ἐνόμισεν ὅτι οἰκονομία εἶναι νὰ κόπτῃ ἀπ’ ἐδῶ καὶ νὰ προσθέτῃ ἐκεῖ. Ἔρχομαι ὡς πρὸς τὸν κλητῆρα. Εἶναι ἀδύνατον εἷς κλητὴρ νὰ ἐπαρκέσῃ εἰς τὸ νὰ καλῇ τὸ συμβούλιον εἰς πόλιν τόσον ἐκτεταμένην· ἂν αὐτὸς σταλῇ εἰς τὴν ὑπηρεσίαν καὶ ἐν τῷ μεταξὺ χρειασθῇ ἕτερος, πρέπει νὰ περιμένωμεν τὸν σταλέντα ἕως ὅτου ἔλθῃ, καὶ νὰ μὴ ἔχωμεν δεύτερον, ὁ ὁποῖος νὰ τὸν ἀναπληρώσῃ εἰς τὴν ἀπουσίαν του ταύτην, ἢ εἰς τὴν ἀσθένειάν του τυχόν; Βλέπετε λοιπὸν, ὅτι εἷς κλητὴρ εἶναι ἀδύνατον νὰ ἐπαρκέσῃ εἰς τὴν ὑπηρεσίαν. Δὲν καταλαμβάνω ποία λογικὴ ἐνταῦθα ὡδήγησε τὴν ἐπιτροπήν. Μᾶς λέγουσι, λάβετε ἀστυνομικοὺς κλητῆρας, δηλ. ν’ ἀφαιρέσωμεν αὐτοὺς ἀπὸ τὴν ὑπηρεσίαν καὶ ν’ ἀφήσωμεν ἐκεῖ ἕνα κενὸν, ἵνα ἀναπληρώσωμεν ἐδῶ ἕνα ἄλλο. Ἐννοῶ νὰ γίνουν προσθαφαιρέσεις ἐκεῖ ὅπου εἶναι εὔλογον· ὅπου ἔχομεν π. χ. 10 ὑπαλλήλους νὰ ἀφαιρέσητε τοὺς 2, τοὺς 3. Δὲν ἠξεύρω ἂν τὸ παραδεχθὲν αὐτὸ σύστημα τῆς ὑπηρεσίας εἶναι σύστημα, τὸ ὁποῖον συμβιβάζεται μὲ τὰς ἀνάγκας αὐτῆς.

§102Ρ. ΠΑΛΑΜΙΔΗΣ. Κύριοι δὲν ἔρχομαι νὰ ἀμφισβητήσω πεποιθήσεις καὶ διαγωγὴν παρελθοῦσαν, ἔρχομαι νὰ ἐκφράσω τὴν γνώμην μου ἀνεπηρεάστως ἐντὸς τοῦ κύκλου τῶν προτεινομένων οἰκονομιῶν. Ἐκτιμῶ καὶ τὰς ἰδέας τοῦ πρώτου λαλήσαντος Κυρίου Χρηστίδου, ὡς Προέδρου τῆς ἐπιτροπῆς ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ, καὶ τὰς τῶν μετὰ ταῦτα λαλησάντων κυρίων ὑπουργῶν. Ἕκαστος ἐρχόμενος ἐνταῦθα πρέπει νὰ σέβηται καὶ τοὺς ἄλλους ὡς τὸν ἑαυτόν του. Σήμερον εἶναι νὰ ἐξετάσωμεν ἂν τὰ ἔργα τῆς ἐπιτροπῆς εἶναι τοιαῦτα, σύμφωνα δηλαδὴ μὲ τὴν καλῶς ἐννοουμένην οἰκονομίαν, ὥστε νὰ τὰ ἐπικυρώσωμεν ἢ ὄχι· ἀνάγκη οἰκονομίας ἐπὶ τοῦ παρόντος εἶναι ἁπλουστέρα ἀφ’ ὅ,τι εἶπον οἱ προλαλήσαντες· ἀλλ’ ἡ οἰκονομία δὲν εἶναι ὅταν γίνεται μὲ βλάβην τῆς ὑπηρεσίας, διότι διὰ τῆς ὑπηρεσίας διατηρεῖται καὶ ἡ οἰκονομία· ὥστε τὸ νὰ ἔρχεται ἕκαστος ἐδῶ νὰ λέγῃ συνήθως τὴν τάδε ἢ τὴν τάδε ἰδέαν εἶναι περιττόν· οὐδεμία ἀμφισβήτησις δύναται νὰ γίνῃ ὅτι τὸ περὶ οἰκονομίας μέλημα εἶναι κοινὸν εἰς ὅλους τοὺς Κυρίους πληρεξουσίους, ἀλλὰ πρέπει νὰ ἐξετάσωμεν τὰ πράγματα ἂν φέρουν μίαν οἰκονομίαν ἢ βλάβην, καὶ τὴν οἰκονομίαν νὰ τὴν κάμωμεν χωρὶς βλάβην τῆς ὑπηρεσίας. Διὰ τοῦτο συντέμνω τὸν λόγον μου περιοριζόμενος ἐπὶ τοῦ προκειμένου· ἀφ’ ἧς στιγμῆς ἔλαβα τὴν τιμὴν νὰ γείνω καὶ ἐγὼ ὑπουργὸς, ἀπὸ τὸ 1813 δὲν ἔλειψε ποτὲ ἀπὸ τὸ ὑπουργικὸν συμβούλιον ἕνας Γραμματεύς· ἄλλως τε ἂν δὲν λανθάνωμαι ὑπῆρχεν ὁ τοιοῦτος καὶ ὡς Γραμματεὺς Γενικός. Τὸ ὑπουργικὸν Συμβούλιον εἶναι μία γενικὴ ἀρχὴ τοῦ ὑπουργείου· εἰς αὐτὸ ἀναφέρονται καὶ ἰδιῶται καὶ ἡ ὑπηρεσία καὶ ὅλα· αὐτὸ πρέπει νὰ ἔχῃ συνεδρίασιν χωριστὴν, εἰς τὰς πράξεις του φέρῃ ἀριθμὸν καὶ ἔχει καὶ πρωτόκολλον· ἂν ἄλλοτε ὁ νεώτερος τῶν ὑπουργῶν ἐβαστοῦσε ἐνίοτε τὸ πρακτικὸν ὡς ὑπὸ τοῦ ἀγορεύσαντος ἐῤῥέθη, ἀλλ’ ἀπεδείχθη ὅτι τοῦτο ἦτον ἐσφαλμένον (θόρυβος) διότι ἡ ἀπόφασις τοῦ ὑπουργικοῦ Συμβουλίου πρέπει νὰ ᾖναι ἀνεξάρτητος ἀπὸ τὰς χεῖρας τοῦ ἑνὸς ἢ τοῦ ἄλλου ὑπουργοῦ· πράγματι μίαν φορὰν ἐγὼ αὐτὸς κατὰ τὸ 1847 ἀπήντησα πρόσκομμα εἰς τὴν πορείαν τῶν καθηκόντων μου διὰ πρᾶξιν ἀφορῶσάν με, καὶ τὴν ὁποίαν παραλαβὼν ὁ ἐκθέσας αὐτὴν νεώτερος ὑπουργὸς ἀπέφυγεν ἀγνοῶ πῶς νὰ μὲ εὐκολύνῃ διὰ τῆς ἐγκαίρου παρακαταθέσεως αὐτῆς εἰς τὸ ἀρχεῖον τοῦ ὑπουργικοῦ συμβουλίου καὶ τῆς χρήσεως τῆς ἐν αὐτῇ ἰδίας μου γνώμης, ἐπὶ προφάσεσιν διαφόροις· ὅθεν, ἀνάγκη νὰ ὑπάρχῃ ἕνας γραμματεὺς, ὅστις νὰ ᾖναι ἱκανὸς καὶ ἐργοδιώκτης· δὲν εἶναι ἓν ἔξοδον τοῦ ὁποίου ἡ προσθήκη ἀνάγκη νὰ λείψῃ. Διὰ τὸν κλητῆρα εἶναι μικρότατον τὸ πρᾶγμα, διὰ νὰ μὴν εἴπω καὶ ἀνάξιον τῆς τοιαύτης συζητήσεως. Τὸ ὑπουργικὸν Συμβούλιον πρέπει νὰ ἔχῃ μίαν ὕπαρξιν ἰδιαιτέραν, καὶ αὐτὸ τὸ ἔξοδον δὲν εἶναι πολύ. Ἐπιφέρω τὴν γνώμην μου εἰς τοῦτο ἐλευθέρως, καὶ ἀδιάφορον ἂν ᾖναι πολλοὶ σύμφωνοι ἢ ὄχι· λέγω διὰ νὰ συζητήσωμεν τὸν προϋπολογισμὸν, πρέπει νὰ μὴ ᾖναι μία δεσποτικὴ θέλησις, εἴτε τοῦ ὑπουργοῦ εἴτε τῆς ἐπιτροπῆς ἐπὶ τῇ ἀπαιτήσει, τοῦτο ἐγκρίνω ἐγὼ ἢ ἐκεῖνο· καθεὶς πρέπει νὰ εἴπῃ τὴν γνώμην του, καὶ ἡ Συνέλευσις ὅ,τι θέλει, τοῦτο γίνεται.

§103ΠΟΛΛΟΙ. Ἐφωτίσθημεν.

§104ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Κ. Πρόεδρε, ἐδῶ εἶπον πολλὰ πράγματα περὶ τῆς διαχειρίσεως ἄλλων.

§105ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὴν γενικὴν συζήτησιν νὰ ἐπιφυλάξετε εἰς ἄλλο κεφάλαιον.

§106ΠΟΛΛΟΙ. Τὸ ἴδιον εἶναι.

§107ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Κ. Ἀθ. Πετιμεζᾶς εἶναι σύμφωνος;

§108ΑΘ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Παραχωρῶ εἰς τὸν Κ. Κουμουνδοῦρον.

§109ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Κύριοι! Εὑρίσκομαι εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ σᾶς εἴπω τινὰ, διότι πολλάκις ἐντὸς τῆς κοινωνίας καὶ τῆς Συνελεύσεως ἐῤῥέθησαν πράγματά τινα περὶ τοῦ οἰκονομικοῦ παρελθόντος, καὶ τὸ προσδιορίζω τοῦτο μέχρι τοῦ 1860. Συγχωρήσατέ μοι λοιπὸν νὰ σᾶς εἴπω τί ἦτο αὐτὸ τὸ οἰκονομικὸν παρελθόν. Τὸ κατ’ ἐμὲ τὴν οἰκονομίαν τὴν προσδιορίζω οὐχὶ εἰς τὰ ὀλίγα ἔξοδα, ἀλλ’ εἰς τὰ ἀναγκαῖα ἔξοδα· ἓν ἔθνος ἠμπορεῖ νὰ εἴπῃ, ὅτι διοικεῖται οἰκονομικῶς, ὅταν δὲν ἐξοδεύεται ἓν λεπτὸν περισσότερον τῶν ἀναγκαίων· ἂν αὐτὸ τὸ ἔθνος ἐξοδεύῃ ὀλίγα ἄλλα πεταμένα εἰς τὸν ἀέρα, αὐτὸ εἶναι σπαταλῶδες. Ἀπ’ αὐτὰς τὰς ἰδέας ἀναχωρῶν, ἐψήφισα ἐντὸς τῆς ἐπιτροπῆς ὑπὲρ ὅλων τῶν τροποποιήσεων, ἢ, καθὼς βλέπετε εἰς τὴν ἔκθεσιν. Κύριοι, ὅσον αὐξάνουν τὰ ἔσοδα κατ’ ἀναλογίαν αὐξάνουν καὶ τὰ ἔξοδα, καὶ εἶναι ἀδύνατον νὰ πραγματοποιήσητε τὴν εἴσπραξιν τῶν ἐσόδων αὐξανομένων, ἂν δὲν προσθέτητε καὶ μερικὰ ἔξοδα. Ἓν παράδειγμα θὰ σᾶς εἴπω· ἔχετε εἴσπραξιν χαρτοσήμου, διὰ τὸ ὁποῖον πληρώνετε ἓν ποσοστὸν εἰς τοὺς πωλοῦντας· ἐὰν τὸ χαρτόσημον αὐτὸ πωληθῇ ἕως ἓν ἑκατομμύριον, τότε ἀναντιῤῥήτως ἡ ἀναλογία τῶν ἐξόδων θὰ ᾖναι μικροτέρα, παρ’ ὅταν πωληθῇ ἕως δύο ἑκατομμύρια. Τοιουτοτρόπως, Κύριοι, τὰ ἔξοδα τοῦ παρελθόντος καὶ εἰς τὸ μέλλον θέλουν αὐξάνει, διότι εἶναι ἀπαίτησις τῆς ὑπηρεσίας, τῆς προόδου, τῆς αὐξήσεως τῶν ἐσόδων καὶ τῶν ἀναγκῶν· καὶ ἂν ἤξευρα σήμερον πὼς ἤθελε γείνει συζήτησις, ἤθελα σᾶς φέρει ἕνα λογαριασμὸν, νὰ σᾶς ἀποδείξω ὅτι τὰ τελευταῖα ἔτη, τὰ ὁποῖα περισσότερον ἐκατηγορήθησαν ὡς σκανδαλώδη, ἦσαν ἐπίσης οἰκονομικὰ, ὡς καὶ τὰ πρῶτα τὰ μέχρι τοῦ 56, καὶ ὅτι ἡ ἀναλογία τῶν ἐξόδων κατ’ αὐτὰ τὰ ἔτη δὲν ηὔξησε, παρὰ ἐπὶ τῇ ἰδίᾳ βάσει, καθ’ ἣν ηὔξανε καὶ τὰ παρελθόντα ἔτη. Ἀλλὰ, Κύριοι, τί ἦτο τὸ παρελθὸν οἰκονομικῶς; εἰς τὸ παρελθὸν τὸ μέχρι τοῦ 60 ἀπὸ τὸ 1856, χρεωστεῖτε τὸν ἀτμοδρόμονα, τὸν ὁποῖον σήμερον καταργεῖτε· καὶ ἠξεύρετε δὲ μετὰ ταῦτα τί σᾶς ἄφησε; 6,000,000 εἰς χρήματα· ἐπικαλοῦμαι τὴν μαρτυρίαν τοῦ Κ. ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, οἱ ἀπολογισμοί, ἀφοῦ ἐκαλύφθησαν ὅλα τὰ ἔξοδα ἄνευ νέων φόρων καὶ ἀφοῦ ἠλαττώθησαν καθ’ ἑκατομμύρια, ἄφησαν καὶ περίσσευμα ἓξ ἑκατομμυρίων.

§110ΔΡΟΣΟΣ (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Ἀκριβῶς δὲν ἠξεύρω, ἀλλ’ εἶναι ἀληθές.

§111ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἦτο λοιπὸν, Κύριοι, αὐτὸ τὸ παρελθὸν ἄξιον κρεμάλας, τὸ ὁποῖον ὅταν διὰ τῶν ἰδίων δυνάμεών του ἐκάλυψεν ὅλας τὰς ἀνάγκας, τὰς ἀπαιτήσεις τῆς κοινωνίας, ἄφινε διαδοχικῶς καὶ περίσσευμα; Ἐὰν, Κύριοι, οἱ διαχειρισθέντες τοιουτοτρόπως τὰ οἰκονομικὰ τῆς Ἑλλάδος ᾖναι ἔνοχοι, δέχομαι αὐτὴν τὴν ἐνοχὴν καὶ καταδίκην. Καὶ ἠξεύρετε αὐτὸ τὸ παρελθὸν τί ἔκαμε; ἐὰν ἔχετέ τι σπουδαῖον, εἶναι τοῦ παρελθόντος. Ἐὰν ἔχετε μίαν ἀτμοπλοϊκὴν ἑταιρίαν, ἕνα τηλέγραφον, ἐὰν ἔχετε μίαν γέφυραν τῆς Εὐβοίας εἶναι τοῦ παρελθόντος. Τὸ παρελθὸν κατεδικάσθη διὰ τὴν Κυβέρνησίν του, ἀλλ’ ἡ οἰκονομία του εἶναι κἄτι τι χωριστόν. Καὶ σᾶς λέγω ὅτι τὸ οἰκονομικὸν αὐτὸ παρελθὸν ἐνῷ τόσα σπουδαῖα πράγματα σᾶς ἄφησεν, ἔρχονται ὅλοι μὲ θάῤῥος ἀκατονόμαστον νὰ τὸ κατηγορήσουν, κατ’ ἀντιπαραβολὴν πρὸς τὸ παρόν. Ἀλλὰ ποῖον τὸ παρόν; Ἔχετε, Κύριοι ἕνα προϋπολογισμόν· κατὰ τί διαφέρει τοῦ παρελθόντος; ποίαν μεταβολὴν διοικητικὴν, κυβερνητικὴν εἰσήγαγε; αὐξάνει τὰ ἔξοδα, καὶ ἐνόσῳ μένετε εἰς τὰ ἴδια, δὲν ἔχετε τὸ δικαίωμα νὰ κατηγορήσητε ἕνα παρελθὸν, τὸ ὁποῖον ἦτο καλλίτερον ἀπὸ τὸ παρὸν οἰκονομικῶς. Νομίζω, Κύριοι, ὅτι διεσκέδασα ὅλας τὰς προλήψεις κατὰ τοῦ οἰκονομικοῦ τοῦ παρελθόντος, καὶ ἂν ὑπάρχῃ κᾀνεὶς ὁ ἀμφιβάλλων, τὸν παραπέμπω εἰς τὰ δημόσια βιβλία τοῦ ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν, ἐξ ὧν θέλει πεισθῇ, ὅτι ὅσα λέγονται κατ’ αὐτοῦ λέγονται διότι κακῶς ἐξετιμήθη μέχρι τοῦ 60.

§112ΚΕΧΑΓΙΑΣ. Τὸ δάνειον 1,200,000 δραχ. ἔγεινεν ἐπὶ Ὄθωνος (θόρυβος).

§113ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Παρὰ νὰ φωνάζετε, Κ. Κεχαγιᾶ, ἔπρεπε νὰ προσέξητε μέχρι τίνος περιώρισα τὸ παρελθόν.

§114ΖΑΤΟΥΝΙΤΗΣ. Καὶ ἡ Τράπεζα ἐσυστήθη ἐπὶ Ὄθωνος, Κ. Κεχαγιᾶ.

§115ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Καὶ ἠξεύρετε τίποτε; ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ 58, καθ’ ὃν τοσοῦτον ἐξωγκώθησαν τὰ ἔξοδα, ὡς ἐφώναζον, ἐτέθη ὡς ὑπογραμμὸς τοῦ παρόντος. Μεταβαίνω εἰς τὸ προκείμενον. Τὸ ζήτημα ὑπὲρ οὗ πρόκειται εἶναι σπουδαῖον ὑπὸ μίαν ἔποψιν. Σήμερον πρέπει νὰ σκεφθῆτε καὶ ν’ ἀποφασίσητε ἂν πρέπῃ νὰ προηγηθῶσιν αἱ οὐσιώδεις, αἱ ἀληθεῖς, αἱ πραγματικαὶ ἀνάγκαι τοῦ τόπου, καὶ ἂν πρέπῃ αὗται νὰ ἱκανοποιηθῶσιν ἢ νὰ θυσιασθῶσιν ἐνώπιον τῶν συμφερόντων μερικῶν ἀτόμων. Κύριοι, τὸν ἀτμοδρόμονα τὸν ἐθέσατε εἰς ἀργίαν· ὁ τόπος ἐκεῖνος, ὅστις καὶ τὸ παρελθὸν, τὸ ἀρχαῖον, καὶ τὸ τελευταῖον τὸ χρεωστεῖ εἰς τὴν θάλασσαν, ἀναγκάζεται σήμερον καὶ τὸ ἓν τοῦτο πλοῖον νὰ τὸ ἔχῃ εἰς ἀργίαν. Καὶ ἠναγκάσθημεν, Κύριοι, νὰ τὸ θέσωμεν εἰς ἀργίαν, καὶ νὰ συγχωνεύσωμεν ὑπουργεῖα, νὰ ὑποβληθῶμεν εἰς ἐλαττώσεις, καὶ πρὶν τοῦ παρόντος ὑπουργείου, ἐπὶ τῆς Κυβερνήσεως τοῦ Κ. Βάλβη, καὶ ἐκάμαμεν ὅλα αὐτὰ, διότι δὲν ἐπαρκοῦμεν εἰς τὰς ἀνάγκας μας, διότι εἴμεθα ὑπόχρεοι διὰ χρεῶν βαρυτάτων, δι’ ὧν κινδυνεύει ἡ πολιτικὴ ὕπαρξίς μας· δὲν ἠμποροῦμεν νὰ παρουσιασθῶμεν μὲ μέτωπον ὑψηλὸν, ὅταν οἱ δανεισταί μας μᾶς κηρύττωσιν οὐχὶ καλῆς πίστεως, διότι δὲν ἔχομεν, καὶ οὐχὶ δὲν θέλομεν νὰ πληρώσωμεν. Λοιπὸν αὗται αἱ ἀνάγκαι εἶναι σπατάλη εἰς τὸν τόπον, καὶ ἐνώπιον αὐτῶν πρέπει νὰ θυσιασθῇ πᾶσα συμπάθεια καὶ ἀντιπάθεια. Αὐτὰ, Κύριοι, ἔχοντες ὑπ’ ὄψιν ἐξετάσαμεν ἐντὸς τῆς ἐπιτροπῆς, ποῦ ἠμποροῦμεν τῳόντι νὰ κάμωμεν ἐλαττώσεις, ἔστω καὶ μὲ εὐτελεῖς τινὰς θυσίας καὶ στενοχωρίας τῆς ὑπηρεσίας, διὰ νὰ ἠμπορέσωμεν ν’ ἀνταποκριθῶμεν εἰς αὐτὰς τὰς ἀνάγκας. Πρόκειται λοιπὸν σήμερον νὰ σκεφθῆτε καὶ ν’ ἀποφασίσητε περὶ τῶν ἀναγκῶν τούτων, καὶ ἐνώπιον αὐτῶν ἀποβλέποντες, θέλετε θυσιάσει μερικὰς μικρὰς ἀνάγκας τῆς ὑπηρεσίας, ἢ ἐὰν θέλετε ἐξακολουθήσει σεβόμενοι αὐτὰς, θέλετε βλέπει θυσιαζόμενα τὰ μεγάλα τῆς πατρίδος συμφέροντα. Τέλος, Κύριοι, ἔρχεται τὸ ζήτημα τοῦ ὑπουργικοῦ γραμματέως. Τὸ κατ’ ἐμὲ, ἐστάθην τέσσαρα ἔτη ὑπουργὸς, ποτὲ δὲν τὸν ἐκαλέσαμεν, ὅταν συνεδριάζαμεν. Καὶ ποτὲ εἰς μίαν σπουδαίαν Κυβέρνησιν, ἥτις ἔχει νὰ διαπραγματευθῇ σπουδαίως τὰ συμφέροντα τῆς Ἐπικρατείας, ποτὲ εἷς μικρὸς ὑπάλληλος δὲν εἰσέρχεται εἰς τὰ συμβούλιά της. Ἰδοὺ τί ἐγίνετο τέσσαρα ἤδη ἔτη, καὶ ἡ ὑπηρεσία δὲν θὰ εἴπῃ κἀνεὶς, ὅτι ἐσκόνταψε περισσότερον ἢ σήμερον. Συνήρχετο τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον ἐντὸς τοῦ Συμβουλίου.

§116ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Εἰς τὸ Παλάτι.

§117ΖΑΤΟΥΝΙΤΗΣ. Εἰς τὸν Μενδρεσὲ ἠθέλατε, Κύριε Θεοχάρη;

§118ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Μάλιστα, Κύριε, εἰς τὸ Παλάτι· ἀλλὰ μαζὺ μὲ τὸν Κύριον Βούλγαρην, τὸν Πρόεδρόν μου τότε καὶ Πρόεδρον τῆς παρούσης Κυβερνήσεως. Ἔπρεπε νὰ τὸ εἴπουν τότε, ὅτε καὶ ἐτιμᾶτο ἡ τόλμη· τώρα ὅ,τι θέλει τις λέγει, τότε ὅμως πολλοὶ ἦσαν τρυπωμένοι καὶ φωνάζουν ἤδη. Μὴ ἀνακατεύετε, Κύριοι, αὐτὰ τὰ πράγματα, ἐγὼ διὰ τὸν ἑαυτόν μου εἶμαι ἕτοιμος διὰ νὰ ὑποστηρίξω ὅλας μου τὰς ἰδέας ἀπέναντι οἱουδήποτε.

§119ΖΩΤΟΣ. .... (θόρυβος).

§120ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ νὰ ἐπέλθῃ ἡσυχία.

§121ΔΑΓΡΕΣ. Ἐνθυμεῖσθε, Κύριε Ζῶτε, ὅταν ὑπήγαμεν εἰς τὸ Παλάτι μαζὺ, καὶ ὡμολογήσατε παῤῥησίᾳ, ὅτι ἐκεῖ εἴχατε κρεμασμένην τὴν κάπαν σας· (θόρυβος).

§122ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡσυχία, Κύριοι, μὴ διακόπτετε.

§123ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Λοιπὸν, ἰδοὺ τί ἐγίνετο εἰς τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον· συνήρχετο εἰς ἓν δωμάτιον καὶ συνεσκέπτετο, καὶ ἀπεφάσιζεν· ὁ γραμματεὺς ἐκάθητο εἰς ἕτερον δωμάτιον. Ὅταν δὲ ἐλαμβάνετο κᾀμμία ἀπόφασις, εἰδοποιεῖτο ὁ γραμματεὺς, καὶ συνέταττε τὸ πρακτικόν. Αὐτὴ ἦτο ἡ ὑπηρεσία τοῦ γραμματέως τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου τὸ νὰ μὴ παρίσταταί ποτε εἰς τὰ Συμβούλια. Ἀλλὰ, Κύριοι, σᾶς εἶπον, καὶ τὸ ἐθεώρησαν ὡς μέγα καὶ σπουδαῖον ἐπιχείρημα—νὰ τὸν λάβωμεν ἀπὸ τὴν μίαν ὑπηρεσίαν καὶ νὰ τὸν μεταφέρωμεν εἰς τὴν ἄλλην, εἶναι δύσκολον, διότι θὰ ἐργάζηται καὶ τὴν νύκτα. Δὲν ἠξεύρω, ἂν οἱ ὑπάλληλοι τῶν Ὑπουργείων κατεκόπησαν ἀπὸ τὴν ἐργασίαν. Ναὶ, Κύριε Ι. Δελιγιάννη, ἐλησμόνησα νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι ἠναγκάσθημεν νὰ ζητήσωμεν μίαν πίστωσιν διὰ νὰ πληρώσωμεν κλοπὰς τοῦ Ταμείου Κωνσταντινουπόλεως τῶν ὑπαλλήλων σας.

§124ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ τοὺς Κυρίους πληρεξουσίους, καὶ τοὺς ἀγορεύοντας, ν’ ἀποφεύγουν τὰς ἀντεγκλήσεις.

§125ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Λοιπὸν, Κύριοι, ἐπαναλαμβάνω νὰ εἴπω καὶ ἐγὼ, ὅ,τι καὶ ὁ Κύριος Χρηστίδης, ὅτι προέδρευσεν εἰς τὸ πνεῦμα τῆς ἐπιτροπῆς, ὅτι τὰ ζητήματα τὰ οἰκονομικὰ τὰ χωρίζομεν ὅλως διόλου ἀπὸ τὸ Ὑπουργεῖον, διότι θέλομεν ἕνας προϋπολογισμὸς νὰ γίνῃ, ὅπως νομίζει καλὸν ἡ Συνέλευσις. Ἡμεῖς δὲν ἔχομεν τὴν ἀπαίτησιν, ὅτι εἴμεθα ἀλάνθαστοι, ἀλλὰ θέλομεν νὰ γίνῃ ἕνας προϋπολογισμὸς ἀληθὴς οἰκονομικῶς, νὰ ἐξετασθῇ καὶ ἀποφασισθῇ· διότι, ὅταν ὁ προϋπολογισμὸς συζητηθῇ ἐκτὸς παντὸς χρηματισμοῦ, καὶ πρὸς μόνον τὸν σκοπὸν τῆς ὑπηρεσίας, καὶ τὸ συμφέρον τοῦ τόπου, τότε εἶμαι βέβαιος, ὅτι θὰ γίνῃ κἄτι τι ἀγαθὸν, ὠφέλιμον καὶ χρήσιμον εἰς τὸν τόπον. Ἂν ἀναμίξωμεν τὴν συζήτησιν μὲ τὰ πολιτικὰ ζητήματα, ἄνθρωποι εἴμεθα, ἔχομεν συμπαθείας καὶ ἀντιπαθείας, καὶ ἠμποροῦμεν ν’ ἀπομακρυνθῶμεν ἀπὸ τὴν ἀλήθειαν. Λοιπὸν λέγω, ὅτι μεταξὺ ἡμῶν λεγόντων ἐκ πείρας, ὅτι ὁ γραμματεὺς τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου εἶναι περιττὸς, καὶ ὅτι ἠμπορεῖ νὰ ἀναπληρωθῇ ἀπὸ ἕνα ὑπάλληλον, καὶ τοῦ Ὑπουργείου λέγοντος, ὅτι εἶναι ἀναγκαῖος, τὸ Ὑπουργεῖον δὲν φέρει περισσοτέρας ἀποδείξεις ἀφ’ ὅσας ἡμεῖς. Πῶς θὰ λυθῇ αὐτὸ τὸ ζήτημα; Τὸ Ὑπουργεῖον ἔχει ἓν ἐπιχείρημα, ὅτι ἡ ὑπηρεσία βλάπτεται· μένει εἰς σᾶς ν’ ἀποφασίσητε, ἂν τῳόντι ἔχῃ τόσον πολλὴν ἐργασίαν καὶ δὲν ἠμπορῇ ὁ ὑπάλληλος ν’ ἀποσπασθῇ μίαν στιγμήν. Ἀλλ’ ἐγὼ σᾶς λέγω, ὅτι αὐτὸς ὁ ὑπάλληλος θὰ ὑπάγῃ νὰ τσιγαρίσῃ. Πιστεύω λοιπὸν, Κύριοι, ὅτι θέλετε ἐπιτρέψει νὰ ἀπαλειφθῇ αὐτὸ τὸ πρόσωπον. Ὅταν ἔλθωμεν εἰς τὰς ἐλαττώσεις τῶν ἄλλων ὑπουργείων, θέλομεν ἐξετάσει ἰδιαιτέρως καὶ τὰς ἀνάγκας τῆς ὑπάρξεως αὐτῶν ἢ ὄχι. Ἀλλὰ σᾶς λέγω, ὅτι ἡ ἐλάττωσις τῶν προσώπων εἶναι ἀπολύτως ἀναγκαία, ὄχι μόνον ἕνεκα οἰκονομίας· εἶναι ἀναγκαία, ἐὰν θέλητε νὰ ἠθικοποιήσητε τὴν κοινωνίαν· διὰ τῆς αὐξήσεως τοῦ προσωπικοῦ κάμνομεν πολλοὺς ἀργούς. Εἶναι ἀναγκαία, ἂν θέλετε νὰ ἑδραιώσητε τὸ συνταγματικὸν σύστημα· διὰ τῆς αὐξήσεως τοῦ προσωπικοῦ, διὰ τῶν πολλῶν ὑπαλλήλων εἶναι εὐκολώτερα τὰ μέσα τῆς διαφθορᾶς, εἶναι εὐκολωτέρα ἡ πίεσις τῶν βουλευτῶν.

§126ΒΟΥΛΓΑΡΗΣ. Οἱ ἀποθηκάριοι ἦσαν ἀναγκαῖοι;

§127ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἦσαν· καὶ σὲ προκαλῶ, Κ. Πρωθυπουργὲ, νὰ φέρῃς τὰ ἀποτελέσματα τῆς καταργήσεως αὐτῶν· θέλω νά μοι ἀποδείξῃς, ὅτι ἐπέτυχεν ἐφέτος τὸ μέτρον τοῦτο καὶ τότε βλέπομεν (θόρυβος). Ἀλλὰ, Κύριοι, ἔχει δίκαιον ὁ Κ. Πρωθυπουργός· ἀλλ’ ἆρά γε, ὅταν τὸ μέτρον τῶν ἀποθηκαρίων ὑπῆρχεν, ἐπιστεύσαμεν ὅλοι, ὅτι ἦτο καλὸν, ἤδη ἐπείσθημεν περὶ τοῦ ἐναντίου, δὲν ἠμποροῦμεν νὰ τὸ εἴπωμεν, ὅτι εἶναι κακόν· διότι ἄλλοτε καὶ ὁ Κ. Πρωθυπουργὸς ὑπεστήριζεν ὑποψηφίους, ἠκολούθησεν ὅλον αὐτὸ τὸ σύστημα, τὸ καταπεσόν.

§128ΡΟΝΤΗΡΗΣ. Σὺ ἀλλάζεις πάντοτε.

§129ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Δὲν ἔχει τὸ δικαίωμα, νὰ ὁμιλῇ ἔτσι κἀνεὶς, ὁ ὁποῖος δὲν ἔχει κἀμμίαν ἱστορίαν· ὅταν κάμῃς ἱστορίαν, τότε βλέπομεν. Λοιπὸν λέγω, Κύριοι, ὅτι τῳόντι τὸ παρελθὸν ἔχει πολλὰ πρόσωπα, εἰς τὰ ὁποῖα καὶ ἐγὼ εἶχον μέρος καὶ ὁ Κ. Πρωθυπουργός.

§130ΒΟΥΛΓΑΡΗΣ. Μὴ βάλῃς ἄλλα πρόσωπα.

§131ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Μὴ δίδετε αἰτίαν, Κ. πρωθυπουργὲ, συνυπηρετήσαμεν μαζὺ (γέλως). Λοιπὸν, Κύριοι, διὰ νὰ τελειώσωμεν λέγω, ὅτι ἀναγκαῖον εἶναι, καὶ διὰ τὸ συμφέρον τῆς ὑπηρεσίας, καὶ διὰ τὸ συμφέρον τῆς κοινωνίας, καὶ διὰ τὸ συμφέρον τοῦ συνταγματικοῦ πολιτεύματος, νὰ ἐλαττώσωμεν, ὅσον εἶναι δυνατὸν περισσότερον τὸ προσωπικόν. Τοιουτοτρόπως θέλομεν ὠφελήσει τὸν τόπον, καὶ ἂς πέσῃ ὀλίγον καὶ ἡ ὑπηρεσία. Ἡ ὑπηρεσία, Κύριοι, πρέπει νὰ ᾖναι τὸ δευτερεῦον ἐνώπιον τῆς ἀνάγκης τῆς πολιτείας τοῦ νὰ κυβερνηθῇ καλῶς, καὶ νὰ ἑδραιωθῶσιν ἐλευθερίαι ἀληθεῖς.

§132ΡΟΝΤΗΡΗΣ (ὑπουργὸς Ναυτικῶν). Κύριοι! Καὶ ἐγὼ διστάζω νὰ πιστεύσω, ὅτι ἤμην παρὼν εἰς τὴν παροῦσαν συνεδρίασιν ἀπέναντι τοῦ ὄγκου, τὸν ὁποῖον ἔλαβεν ἡ συζήτησις, εἰς τὸν ὁποῖον ἔδωκεν ὤθησιν πρῶτος ὁ Κ. Χρηστίδης. Ἀπέναντι τοῦ ὄγκου, τὸν ὁποῖον ἔλαβε, λέγω πάλιν ἡ ἀνάπτυξις τοῦ Κυρίου Κουμουνδούρου, διστάζω νὰ πιστεύσω, ὅτι πρόκειται περὶ τοῦ δυστυχοῦς Γεωργίου τοῦ κλητῆρός μας, τὸν ὁποῖον ζητεῖ ὁ Κ. Χρηστίδης, ὁ Κ. Κουμουνδοῦρος, ὅλη αὐτὴ ἡ ὁμὰς ν’ ἀπαλείψουν ἀπὸ τὸν προϋπολογισμόν.

§133ΤΙΝΕΣ. Ἡ ἐπιτροπή, ὄχι ἡ ὁμάς.

§134ΡΟΝΤΗΡΗΣ. Ἡ ὁμὰς τῶν ῥητόρων τῶν λαλησάντων. Νομίζω ὅμως, ὅτι ἐξελέξαντο στάδιον πολὺ στενὸν καὶ πολὺ κακὸν δι’ αὐτοὺς, διὰ νὰ φέρουν ἓν τοιοῦτον ζήτημα καὶ νὰ προκαλέσουν ἀγῶνα. Θὰ εἴπω δύο λέξεις καὶ κατόπιν μεταβαίνω εἰς τὴν κυρίαν ἀνάπτυξιν. Λέγω μὲ δύο λέξεις, ὅτι δύο μόνον κλητῆρας ἔχει τὸ ὑπουργικὸν συμβούλιον καὶ ὁ εἷς κλητὴρ πρέπει νὰ ᾖναι πάντοτε παρὼν, ὁ δὲ ἄλλος πρέπει ἀναγκαίως νὰ ὑπάρχῃ διότι ἐὰν λείπῃ τις ὑπουργὸς, βεβαίως δὲν θ’ ἀναχωρήσῃ ἀπὸ τὸ ὑπουργικὸν συμβούλιον ἄλλος, διὰ νὰ τὸν φέρῃ. Ἐὰν ἔχῃ ἀνάγκην τὸ ὑπουργικὸν συμβούλιον, ἀπὸ γενικὸν γραμματέα, τὸ ὑπουργεῖον τῆς Δικαιοσύνης θὰ στείλῃ τὸν κλητῆρα; Ἀναγκάζομαι νὰ κάμω συζήτησιν, ἐνῷ δὲν εἶναι σπουδαῖον, μόνον καὶ μόνον διὰ νὰ ἀπαντήσω. Μεταβαίνω εἰς τὸν γραμματέα. Ὁ γραμματεὺς τοῦ εἰρηνοδικείου τῆς νοτίου πλευρᾶς εἶναι ἀναγκαιότατος, καὶ ἐὰν δὲν ᾖναι αὐτὸς παρὼν, δὲν γίνεται τίποτε, καὶ ἐὰν γείνῃ συζήτησις, δὲν γίνεται ἀπόφασις· οἱουδήποτε εἰρηνοδικείου 4, 3, 2ας τάξεως ὁ γραμματεὺς εἶναι ἀναγκαῖος (θόρυβος). Βλέπω τῳόντι, ὅτι ταράττεσθε, διότι, φαίνεται, δὲν εἶναι αὐτὸ τὸ ἀντικείμενον· ἀλλ’ ἡ πρότασις ἡ διατυπωμένη εἶναι νὰ λείψῃ ὁ γραμματεὺς τοῦ ὑπουργικοῦ συμβουλίου. Καὶ ποῖος θὰ κρατήσῃ τὰ πρακτικά; Ποῖος θὰ σημειώσῃ τὰς ἀποφάσεις; Ποῖος θὰ ἐκθέσῃ τοὺς λόγους τῆς μειοψηφίας; Ποῖος θὰ διατυπώσῃ τὰς ἀποφάσεις τοῦ ὑπουργικοῦ συμβουλίου; Ποῖος θὰ διευθύνῃ αὐτὸ τὸ γραφεῖον; Κρατοῦν, Κύριοι, τὰ ὑπουργικὰ συμβούλια πολλάκις 3 καὶ 4 ὥρας καὶ 5. Ὁ ὑπουργὸς ὁ ὁποῖος ἔρχεται νὰ λάβῃ μέρος, ἔρχεται ἀπὸ ἕνα ὑπουργεῖον, εἰς τὸ ὁποῖον εἰργάσθη, καὶ ἀφοῦ τελειώσουν τὰ ὑπουργικὰ Συμβούλια, θὰ ἔλθῃ εἰς τὴν Συνέλευσιν, καὶ μετὰ τὴν Συνέλευσιν, ἢ θὰ ὑπάγῃ εἰς τὸ ὑπουργεῖον· καὶ κατὰ τὸ παράδειγμα τὸ ὁποῖον ἀνέφερε προτήτερα, δὲν πιστεύω εἰς βάρος τοῦ Κ. Χρηστίδου, ὁ Κ. Παλαμίδης, τὶς ὑπουργὸς μέλλει νὰ συντάξῃ τὰ πρακτικά; καὶ πόσαι ἔριδες δύνανται νὰ γεννηθῶσιν ἐὰν ἐγὼ συντάξω τὰ πρακτικὰ καὶ ἐκθέτω μερικὰς ἰδέας μου; Ἐθεώρουν πάντοτε ἀνάξιον συζητήσεως τὸ ἀντικείμενον, καὶ ἐξ ἀνάγκης ἦλθον. Καθόσον δ’ ἀφορᾷ τὸ πολιτικὸν μέρος, δὲν θεωρῶ καλὸν νὰ ἔλθω εἰς σπουδαίαν συζήτησιν, ἀλλὰ μὰ τὴν ἀλήθειαν, μοὶ φαίνεται λίαν τολμηρὸν, δι’ ἐμὲ τοὐλάχιστον ἤθελεν εἶσθαι λίαν τολμηρὸν, ἐνώπιον Συνελεύσεως, τὴν ὁποίαν παρήγαγε μία ἐπανάστασις, ἥτις ἐπανάστασις μεταξὺ τῶν ἄλλων λόγων ἔχει, ὅτι τὸ Ἔθνος ἐκηρύχθη χρεωκόπον καὶ ἄτιμον ἐνώπιον τῆς Εὐρώπης, διατί; διότι δὲν ἐπλήρωνε τὰ χρέη, ἐνώπιον, λέγω, τοιαύτης Συνελεύσεως νὰ ἔχουν τὴν ἀπαίτησιν νὰ γαυριῶσι καὶ νὰ ἐπαίρωνται ἐπὶ τοῦ παρελθόντος! καὶ ποῦ στηρίζονται; Ἄρα τὰ 60 ἑκατομμύρια δὲν ἔγειναν 74 καὶ ἄρα γε ὁ γογγυσμὸς ὁ σπουδαῖος, ὁ ὁποῖος ὑπῆρχεν εἰς ὅλον τὸ Κράτος δὲν εἶχε πηγὴν τὸν σπουδαιότατον αὐτὸν λόγον; Ἐγὼ τοὐλάχιστον ὁσάκις ἀνεγίνωσκον εἰς τὸν Χρόνον· «τὸ Ἔθνος αὐτὸ—καὶ δὲν θέλω νὰ εἴπω τὴν λέξιν τὴν ὀδυνηρὰν—εἶναι τοιοῦτον ἢ τοιοῦτον», ᾐσθανόμην φρικίασιν, καὶ θέλουν σήμερον ἕνας, ὁ ὁποῖος δὲν ἔχει τὴν ἱστορίαν τοῦ παρελθόντος αὐτοῦ, νὰ σιωπᾷ; καὶ δύνανται νὰ γαυριῶσι καὶ νὰ ἐπαίρωνται οἱ ἄνθρωποι τοῦ παρελθόντος, μόνον καὶ μόνον, διότι ἔφερον αὐτὴν τὴν κατάστασιν! Κύριοι, θὰ μοὶ εἴπουν τινὲς αὐτὸ τὸ παρελθὸν ἄρχεται ἀπὸ τοῦ 33, καὶ ἡμεῖς ἤλθομεν ἀπὸ τὰ 56–62. Καὶ ποῖος ἐνόησε νὰ σᾶς προσβάλῃ; Γενικαὶ φράσεις ἐῤῥίφθησαν ἐπὶ τοῦ παρελθόντος, καὶ πῶς ἔρχεσαι ὡς κατηγορούμενος χωρὶς ν’ ἀπαγγείλῃ κἀνεὶς κατηγορίαν; ἔχεις ἄρα τύψιν συνειδήσεως; Δὲν θέλω, εἶπον, παρὰ ἀκροθιγῶς νὰ θίξω τὸ παρελθὸν, νὰ θίξω μόνον τὸν χαρακτῆράν του, καὶ νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι δὲν ἔπρεπέ τις νὰ ἔχῃ τὴν τόλμην νὰ γαυριᾷ καὶ νὰ ἐπαίρηται ἐνώπιον τῆς Συνελεύσεως καὶ νὰ σεμνύνεται διὰ τὸ παρελθόν· ἀλλ’ ἐὰν συγκαταβῶμεν εἰς λεπτομερείας τότε ἄβυσος τὰ κρίματα ἡμῶν. Ὁ Κ. Κουμουνδοῦρος μοὶ ἔῤῥιψε τὸ χειρόκτιον, ἀλλ’ ἐγὼ δὲν τὸ ἐδέχθην. Θίγω μόνον κάτι τι. Μίαν φορὰν εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν ἦσαν 30 ἢ 60 ὑπάλληλοι ὑπεράριθμοι, καὶ βεβαίως ἐγὼ, ὁ ὁποῖος δὲν ἔχω ἱστορίαν τοῦ παρελθόντος, δὲν τοὺς διώρισα, διότι οὔτε ὑπουργὸς δὲν ἤμην. Εἶναι χίλιαι ἄλλαι ἐπόψεις ἀντιπαραθέσεως μεταξὺ μας, ἀλλὰ τὰς ἀφίνω, καὶ ἔρχομαι πάλιν εἰς τὸ ζήτημα τὸ κύριον, ἂν καὶ εἶπον ἀρκετά. Κύριοι, ἐὰν ἡ Συνέλευσις εἴπῃ, ἐνῷ ἡμεῖς βεβαιόνομεν, ὅτι ἔχομεν ἀνάγκην αὐτῆς τῆς ὑπηρεσίας, ὅτι δὲν ἔχετε ἀνάγκην, εἶναι ἐντὸς τῆς φύσεως τῶν πραγμάτων αὐτό; Ἀφοῦ ἐγὼ πρόκειται νὰ ἐργασθῶ, εἶσθε εἰς τὸ ὑπουργικὸν συμβούλιον διὰ νὰ γνωρίζητε ὅλας τὰς λεπτομερίας τῶν ἀναγκῶν αἱ ὁποῖαι ἐμφανίζονται διὰ νὰ εἴπητε, ὅτι δὲν ἔχομεν ἀνάγκην γραμματέως; Ἄλλο ἓν ἐπιχείρημα ἔφερεν ὁ Κ. Χρηστίδης· δύνασθε νὰ λάβητε ἕνα ἄλλον ὑπάλληλον ἀπὸ ἄλλην θέσιν. Καὶ Κύριε Χρηστίδη, ἀφοῦ τὸν εὑρίσκεις περιττὸν τὸν ὑπάλληλον αὐτὸν εἰς τὴν θέσιν ἐκείνην διατὶ δὲν νομοθετεῖς νὰ λείψῃ; Ἡμεῖς δὲν ἠξεύρομεν κανένα ἄλλον ὑπάλληλον περιττὸν διὰ νὰ τὸν λάβωμεν ἀπ’ ἐκεῖ. Σεῖς, οἱ ὁποῖοι νομίζετε ὅτι εἶναι περιττοὶ ὑποδείξατέ τους. Τὸ σύνολον λοιπὸν εἶναι σκοπὸς στενοχωρίας νὰ στενοχωρήσουν τὴν Κυβέρνησιν. Νομίζω, Κύριοι, ὅτι πρέπει νὰ ἤμεθα εἰλικρινεῖς· πολλάκις ἠκούσατε ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, ὅτι πρέπει νὰ προβῶμεν εἰς τὸν προϋπολογιμόν, νὰ τὸν περαιώσωμεν, ὅτι ὁ προϋπολογισμὸς εἶναι κοινὸς, δὲν ἀνήκει εἰς κανὲν ὑπουργεῖον, οὔτε ἀφορᾷ καμμίαν Κυβέρνησιν· ἀλλὰ λέγω εἶναι εἰλικρινὴς ὁ ἰσχυρισμὸς αὐτὸς, ὅταν δι’ ἕνα κλητῆρα ἐγείρεται τοιοῦτος ἀγὼν; καὶ λέγω δὲν εἶναι κἄποιά τις μικρὰ συναίσθησις τῆς θέσεως τῶν ῥητόρων αὐτῶν ἀπέναντι τῆς Συνελεύσεως νὰ τὴν ἀπασχολῶσιν ἐπὶ μίαν ἡμέραν δι’ ἕνα κλητῆρα; Λέγω, δὲν εἶναι εἰλικρινὴς καθ’ ὅλου ὁ σκοπὸς, εἶμαι βέβαιος ὅτι ὄπισθεν αὐτῶν τῶν ἰδεῶν εἶναι καὶ μία ἐλπὶς τῶν ἀναπληρωτικῶν πιστώσεων· ἐὰν λάβωμεν ἀνάγκην ἡμεῖς οἱ ἴδιοι οἱ ἀγορεύοντες ὑπὲρ τῶν οἰκονομιῶν ἔχομεν τὰς ἀναπληρωτικὰς πιστώσεις· ἀλλ’ ἡμεῖς αὐτὸ τὸ μέσον τὸ ἀποκρούομεν, θέλομεν νὰ εἴπωμεν καθαρῶς καὶ εἰλικρινῶς τὰς ἀνάγκας, καὶ λέγομεν πρᾶγμα ψηλαφητόν· ἔχομεν ἀνάγκην μιᾶς χειρὸς διὰ νὰ γράφῃ. Νομίζω, Κύριοι, ὅτι δὲν θὰ διστάσητε καθ’ ὅλου νὰ προβῆτε εἰς τὴν ἀπόῤῥιψιν τῆς τροπολογίας.

§135ΠΟΛΛΟΙ. Ἀρκετά.

§136ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι ὅτι ἐφωτίσθησαν, νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι)· ἐφωτίσθη. Ἡ τροπολογία ἡ προτεινομένη ἀπὸ τὴν ἐπιτροπὴν συνίσταται εἰς τὴν ἀφαίρεσιν τοῦ ποσοῦ τοῦ προσδιωρισμένου διὰ τὴν πληρωμὴν τοῦ γραμματέως τοῦ ὑπουργικοῦ συμβουλίου ἐπὶ 10 μῆνας, διότι οἱ δύω ἔληξαν ἤδη, καὶ κατὰ συνέπειαν ἐπληρώθησαν, καὶ τοῦ κλητῆρος ἐπίσης ἐπὶ δέκα μῆνας. Θὰ ἐρωτήσω λοιπὸν ἀλληλοδιαδόχως τὴν Συνέλευσιν, πρῶτον ὡς πρὸς τὸν Γραμματέα, καὶ δεύτερον ὡς πρὸς τὸν κλητῆρα. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν γνώμην τῆς ἐπιτροπῆς ὡς πρὸς τὸν γραμματέα τοῦ ὑπουργικοῦ συμβουλίου, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται πολλοί)· τἀνάπαλιν, διότι ὑπάρχει ἀμφιβολία. Οἱ μὴ παραδεχόμενοι τὴν γνώμην τῆς ἐπιτροπῆς ὡς πρὸς τὸν γραμματέα παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσι, (ἐγείρονται οἱ ὀλιγώτεροι)· παρεδέχθη ἡ γνώμη τῆς ἐπιτροπῆς (εὖγε). Θέτω τὸ ζήτημα, καθ’ ὅσον ἀποβλέπει τὸν κλητῆρα τοῦ ὑπουργικοῦ συμβουλίου. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν γνώμην τῆς ἐπιτροπῆς ὡς πρὸς τὸν κλητῆρα, νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται πολλοί). Θὰ ἐρωτήσω τ’ ἀνάπαλιν.

§137ΔΡΟΣΟΣ (Ὑπουργὸς Οἰκονομ.). Δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως διὰ νὰ ἀποδειχθῇ, ὅτι καὶ ἡ ἄλλη ψηφοφορία ἦτον ὑπὲρ ἡμῶν (θόρυβος).

§138ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως (θόρυβος).

§139ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Δεχόμεθα τὴν ὀνομαστικὴν κλῆσιν, ἀπαιτοῦμεν ὅμως νὰ τεθῇ εἰς τὰ πρακτικὰ, ὅτι ὁ Κ. ὑπουργὸς ἐζήτησε τὴν ὀνομαστικὴν κλῆσιν διὰ ν’ ἀποδειχθῇ....

§140ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§141ΓΛΑΡΑΚΗΣ ΚΑΙ ΗΡΑΚΛΗΣ ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Εἶναι αἶσχος νὰ γίνῃ ὀνομαστικὴ κλῆσις διὰ τοιοῦτον ζήτημα (θόρυβος).

§142ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νομίζω, ὅτι δίδομεν μεγάλην σπουδαιότητα εἰς πράγματα, τὰ ὁποῖα δὲν ἔχουν τοιαύτην. Νομίζω καλὸν νὰ παραιτηθοῦν οἱ Κύριοι τῆς ὀνομαστικῆς κλήσεως.

§143ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§144ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν ὅσοι παραδέχονται τὴν γνώμην τῆς ἐπιτροπῆς ὡς πρὸς τὸν κλητῆρα λέγουν ναὶ, οἱ μὴ παραδεχόμενοι λέγουν ὄχι. Γίνεται ἡ ψηφοφορία δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως.

§145ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Καθήσατε, Κύριοι, ν’ ἀκούσητε τὸ ἀποτέλεσμα τῆς ψηφοφορίας. Ἐψηφοφόρησαν ἐν ὅλῳ 171· 70 εἶπον ναὶ, 98 εἶπον ὄχι, τρεῖς ἠρνήθησαν ψῆφον· ἄρα ἡ πρότασις τῆς ἐπιτροπῆς, καθ’ ὅσον ἀποβλέπει τὸν κλητῆρα, ἀπεῤῥίφθη (θόρυβος). Κύριοι πληρεξούσιοι, ἡσυχάσατε. Τὸ ἀποτέλεσμα τῆς ψηφοφορίας, καθ’ ὅσον ἀποβλέπει τὸν κλητῆρα, γενομένης τῆς ψηφοφορίας δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως, εἶναι πολὺ διάφορον τοῦ ἀποτελέσματος, τὸ ὁποῖον ἀπηγγέλθη ὑπὸ τὸ προεδρεῖον ὡς πρὸς τὸ ζήτημα περὶ τοῦ γραμματέως τοῦ ὑπουργικοῦ συμβουλίου. Ἐὰν, Κύριοι, ἐκ τῆς ψηφοφορίας αὐτῆς θέλητε νὰ ῥίψητε σεῖς, οἱ προκαλέσαντες νὰ ψηφισθῇ δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως, ὁποιανδήποτε μομφὴν κατὰ τοῦ προεδρείου, ἐγὼ δὲν εἶμαι Πρόεδρος (εὖγε καὶ χειροκροτήματα ἐκ μέρους τῶν πλείστων πληρεξουσίων καὶ τοῦ ἀκροατηρίου). Ἡσυχάσατε, Κύριοι, ἀπαγορεύονται αἱ ἐπιδοκιμασίαι.

§146ΚΑΛΟΣ. Ἀφοῦ ἀπηγγείλατε τὴν ἀπόφασιν διὰ τῆς πλειονοψηφίας τοῦ γραφείου, κατόπιν δὲν ἔχετε τὸ δικαίωμα ν’ ἀναφέρητε περὶ αὐτοῦ (θόρυβος).

§147ΛΟΓΙΩΤΑΤΙΔΗΣ. Κύριοι, ἐπειδὴ ἐκαθήμην εἰς τὸ γραφεῖον, δύναμαι νὰ σᾶς βεβαιώσω, ὅτι πολλοὶ ἐψήφησαν δι’ ἀναστάσεως ὑπὲρ τῆς προτάσεως τῆς ἐπιτροπῆς, τώρα δὲ διὰ τῆς ὀνομαστικῆς κλήσεως ἐψηφοφόρησαν κατά· δύναμαι νὰ ὀνομάσω πολλούς.

§148ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι, θέτω τὸ ζήτημα· τὸ Προεδρεῖον τῆς Συνελεύσεως εἶναι ἄξιον τῆς ἐμπιστοσύνης αὐτῆς;

§149ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§150ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τοῦτο, νὰ σηκωθῶσιν· (ἐγείρονται σχεδὸν πάντες). Εὐχαριστῶ τὴν Συνέλευσιν. Καθήσατε, Κύριοι, νὰ ἐξακολουθήσωμεν.

§151ΠΟΛΛΟΙ. Αὔριον. Διαλύεται ἡ συνεδρίασις, ὥρα 5½.

Ὁ Πρόεδρος

Ι. Λ. ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ.

Οἱ Γραμματεῖς Θ. Βενετζάνος.