1864.02.25

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 225.

25 Φεβρουαρίου 1864.

(Τρίτη).

Ὥρα 1 Μ. Μ. Μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν τοῦ ὀνομαστικοῦ καταλόγου εὑρεθείσης πλήρους τῆς Συνελεύσεως, ἀνεγνώσθησαν τὰ πρακτικὰ τῆς προτεραίας συνεδριάσεως.

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις κατὰ τῶν πρακτικῶν;

§2ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι πληρεξούσιοι, σήμερον ἡ Συνέλευσις θὰ ἐπασχοληθῇ κατὰ τὴν ἡμερησίαν διάταξιν· 1) εἰς τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ συνόλου τοῦ περὶ δημοτικῶν συμβουλίων νόμου, καὶ 2) εἰς τὴν ἐξακολούθησιν τῆς συζητήσεως καὶ τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ περὶ τροποποιήσεων νόμου περὶ συντάξεως τῶν πολιτικῶν ὑπαλλήλων, μετὰ δὲ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, εἰς τὴν συζήτησιν καὶ ἐπιψήφισιν τοῦ περὶ ἀρχηγείου τῆς ἐθνοφυλακῆς νόμου. Ὑποβάλλεται ἔκθεσις τῆς ἐξελεγκτικῆς ἐπιτροπῆς διὰ τὰς δαπάνας τῶν Συνελεύσεως τοῦ μηνὸς Ἰανουαρίου. Ὁ Κ. Γραμματεὺς παρακαλεῖται νὰ τὴν ἀναγνώσῃ. Πρὸς τὴν Βʹ. ἐν Ἀθήναις τῶν Ἑλλήνων Συνέλευσιν. Ἡ ἐπὶ τῆς ἐξελέγξεως τῶν δαπανῶν τῆς Συνελεύσεως ἐπιτροπὴ, λαβοῦσα ὑπ’ ὄψιν τὸν ὑπὸ τοῦ Κ. Προέδρου ὑποβληθέντα αὐτῇ ἀπολογισμὸν τῶν δαπανῶν τῆς Σενελεύσεως διὰ τὸν μῆνα Ἰανουάριον ε. ε., καὶ ἐξετάσασα αὐτὸν μετὰ τῶν δικαιολογητικῶν ἐγγράφων, παρατηρεῖ ὅτι ἐκ τῶν παρὰ τῆς Συνελεύσεως διὰ τὸν μῆνα Ἰανουάριον χορηγηθεισῶν δι’ ἔξοδα τοῦ γραφείου δραχμῶν δέκα χιλιάδων καὶ τοῦ περισσεύματος τοῦ μηνὸς Δεκεμβρίου ε. ε. ἐκ δραχμῶν 1994 70/00 τὸ ὅλον 11994 70/00 ἐδαπανήθησαν δραχμαὶ 8916 55, καὶ κατὰ συνέπειαν ἐπερίσσευσαν δραχμαὶ 307 815/08 καταλογισθησόμεναι εἰς τὰς δαπάνας τοῦ Ἰανουαρίου ε. ε. Ἐπειδὴ ὁ μὴν Φεβρουάριος ἐγγίζει νὰ λήξῃ, ἡ ἐπιτροπὴ προτείνει εἰς τὴν Συνέλευσιν νὰ χορηγήσῃ εἰς τὸ προεδρεῖον διὰ τὰς δαπάνας τοῦ Φεβρουαρίου πίστωσιν δραχμῶν 6500 αἵτινες, μετὰ τοῦ περισσεύματος τοῦ Ἰανουαρίου θέλουν χρησιμεύσει διὰ τὰς δαπάνας τοῦ μηνὸς τούτου. Προτείνει ἐπίσης νὰ χορηγηθῇ καὶ προκαταβολὴ ἐκ δραχμῶν 3000 ἀπέναντι τῶν δαπανῶν τοῦ Μαρτίου. Ἐν Ἀθήναις, 25 Φεβρουαρίου 1864.

Ἡ ἐπιτροπὴ

Α. ΣΩΜΑΚΗΣ, Σ. ΚΑΛΜΟΥΧΟΣ, ΜΑΥΡΟΜΜΑΤΗΣ,

ΜΠΟΥΚΑΟΥΡΗΣ, ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ.

§4ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγκρίνει ἡ Συνέλευσις τὴν πρότασιν τῆς ἐξελεγκτικῆς ἐπιτροπῆς;

§5ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§6ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑποβάλλεται πρότασις τοῦ πληρεξουσίου καὶ ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, ἥτις ἀφορᾷ τὴν ἱκανοποίησιν ἀναγκῶν τῆς ἐπικρατείας. Παρακαλεῖται ὁ Κ. Γραμματεὺς νὰ τὴν ἀναγνώσῃ. Ἡ ἐν Ἀθήναις Βʹ. Ἐθνικὴ τῶν Ἑλλήνων Συνέλευσις Ψηφίζει· Ἄρθρον μοναδικόν. Πρὸς ἐκδίκασιν τῶν κατὰ τῶν φορολογικῶν καταλόγων τῶν οἰκοδομῶν π. ε. καὶ τῶν ἐπιτηδευμάτων τ. ε. τοῦ δήμου Ἀθηναίων, ἐπιτρέπεται ν’ ἀποτελέσῃ μέρος τῶν κατὰ τὸ ἄρθρον 10 τοῦ ἀπὸ 2 Δεκεμβρίου 1845 Νόμου, καὶ τὸ ἄρθρον 13 τοῦ ἀπὸ 4 Νοεμβρίου 1837, ἐπιτροπῶν, ὁ Πρόεδρος τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου Πειραιῶς, ἀντὶ τοῦ Προέδρου τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου Ἀθηναίων, μὴ ὑφισταμένου.

§7ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ πρότασις, νομίζω, θεωρεῖται ὡς κατεπείγουσα. Θὰ τυπωθῇ καὶ θὰ συζητηθῇ αὔριον.

§8ΤΙΝΕΣ. Σήμερον.

§9ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κανονισμὸς δὲν τὸ ἐπιτρέπει· αὔριον. Κύριοι πληρεξούσιοι, μοὶ ἐνεχειρίσθη ἀναφορὰ τῶν λειψάνων τῆς φρουρᾶς τῆς Ἀκροπόλεως Ἀθηνῶν, ζητούντων τὴν ἐκτέλεσιν ψηφίσματος τῆς ἐν Τροιζῆνι συνελεύσεως, διὰ τοῦ ὁποίου εἶχε ἀποφασισθῆ ἡ ἀπονομὴ εἰς τὴν φρουρὰν τῆς Ἀκροπόλεως γῆς καὶ ἐλαιῶν κειμένων ἐν Ἀθήναις. Ἡ ἀναφορὰ αὕτη νομίζω, πρέπει νὰ παραπεμφθῇ εἰς τὴν ἐπιτροπὴν τοῦ ἀγῶνος.

§10ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§11ΚΟΡΩΝΑΙΟΣ. Σᾶς παρακαλῶ, ἐπειδὴ ἐνεχειρίσθη εἰς ἐμὲ αὐτὴ ἡ ἀναφορὰ, παρακαλῶ τὴν Συνέλευσιν ἀποτελεσματικῶς νὰ φέρῃ τὴν ἀπόφασίν της ἐπ’ αὐτῆς. Γινώσκετε τὴν ἡρωϊκὴν ὑπεράσπισιν τῆς φρουρᾶς αὐτῆς, καὶ τὴν ἐπίσης ἡρωϊκὴν εἴσοδον τῶν τετρακοσίων, ὑπὸ τὴν ὁδηγίαν τοῦ φιλέλληνος Φαβιέρου, καὶ ἐὰν δὲν ἐπρόκειτο νὰ γίνῃ φροντὶς ἀμοιβῆς εἰς τὸν ἀγῶνα διὰ τὴν ὑπεράσπισιν τῆς Ἀκροπόλεως, ὑπὸ τὴν σκιὰν τῆς ὁποίας σήμερον συνεδριάζομεν καὶ νομοθετοῦμεν ἔπρεπε νὰ γείνῃ ἰδιαιτέρα· ἀλλὰ πρόκειται νὰ γίνῃ ἐκτέλεσις μιᾶς ἀποφάσεως μιᾶς ἐθνικῆς Συνελεύσεως.

§12ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Περὶ τούτου θέλει γνωμοδοτήσει ἡ εἰδικὴ ἐπιτροπὴ τοῦ ἀγῶνος τὴν ὁποίαν προσκαλῶ καὶ πάλιν νὰ συνέλθῃ αὔριον καὶ μεθαύριον. Ὁ Κ. Βαλτινὸς ἐζήτησε τὸν λόγον διὰ μίαν ἐπερώτησιν.

§13ΒΑΛΤΙΝΟΣ. Κύριοι πληρεξούσιοι! Ὅλοι ἐνθυμεῖσθε τὸ λυπηρὸν διὰ τὸν στρατὸν γεγονὸς τῆς στάσεως τοῦ ἐν Τριπόλει Τάγματος, ὅτι ἡ στάσις ἐκείνη ἐκλόνισε τὴν ἐν τῷ στρατῷ τάξιν. Δὲν εἴχομεν ἀνάγκην παραδειγμάτων, ἀλλὰ διὰ τοὺς κωφεύοντας τὸ ἐν Μεσολογγίῳ τάγμα ἔρχεται καὶ προσπαθεῖ νὰ ἀνοίξῃ τὰ ὦτα αὐτῶν. Χθὲς διεκοινώθη εἰς τὴν κυβέρνησιν, ὅτι τὸ ἐν Μεσολογγίῳ τάγμα δραττόμενον τῆς αὐτῆς εὐκαιρίας νὰ δείξῃ τὰ ἐπαναστατικὰ αὐτοῦ δικαιώματα, ἐνόμισεν, ὅτι ἔχει ἐν ἑαυτῷ, ὅτι ἔχει τὸ δικαίωμα ν’ ἀποβάλῃ ἀξιωματικοὺς τοὺς ὁποίους ἡ κυβέρνησις διώρισεν, ἵνα διοικῶσι. Δὲν ἠξεύρω τὰ ἐπαναστατικὰ τοῦ στρατοῦ δικαιώματα, ὅπως ἄλλοι θέλουν νὰ τὰ ἐξηγήσωσι· ἐγὼ ἐνόμισα πάντοτε, ὅτι ὁ στρατὸς ἔκαμε μίαν ἐξαίρεσιν, ἐξῆλθε τῆς τροχιᾶς του, διὰ νὰ συνδράμῃ τὸ ἔθνος τὸ ὁποῖον ἡ Βασιλεία ἡ πεσοῦσα τὸ εἶχε ἄοπλον, καὶ ἄοπλος ἄνθρωπος δὲν εἶναι ποτὲ ἐπαναστάτης· μετὰ τὸ πέρας τῆς ἐπαναστάσεως ἐκείνης ἐνόμιζον καὶ νομίζω, Κύριοι, ὅτι καθῆκον ἱερὸν εἶχε ὁ στρατὸς καὶ ὅλοι οἱ ἀποτελοῦντες μέρος αὐτοῦ νὰ ἐπανέλθωμεν εἰς τὴν εὐθεῖαν ὁδόν. Ἐνόμιζον καὶ νομίζω, Κύριοι, ὅτι ἀπὸ τῆς εὐγνωμοσύνης τῆς ἐθνικῆς, ὁ στρατὸς μεταβαίνει εἰς τὴν ἐθνικὴν ἀγανάκτησιν, φρονῶν ὅτι πρέπει καθ’ ἡμέραν νὰ ἐπιβάλλῃ διὰ τῆς θελήσεως του. Ἐννοῶ Κύριοι, ὅτι μετὰ μίαν ἐπανάστασιν ὄχι ἡ παροῦσα Κυβέρνησις οἱαδήποτε καὶ ἂν ἤθελεν ὑπάρχει δὲν ἤθελεν ἔχει ὅλα τὰ μέσα τῆς ἰσχύος καὶ τῆς δυνάμεως νὰ ἐπαναφέρῃ πλήρη τὴν τάξιν, καὶ πλήρη τὴν εἰς τοὺς Νόμους ὑπακοὴν, ὅτι κατὰ συνέπειαν ἦτο ἀνάγκη ἀπαραίτητος οἱ πάντες νὰ συνεισφέρωμεν πρὸς τοῦτο, καὶ πρὸ πάντων ὁ στρατός. Ἐπιθύμουν, ὥστε ἡ Συνέλευσις νὰ ἐγκρίνῃ ὅπως τὸ ὑπουργεῖον προσέλθῃ τὴν προσεχῆ Πέμπτην νὰ φωτίσῃ τὴν Συνέλευσιν ἐπὶ τοῦ σπουδαίου τούτου ἀντικειμένου, καὶ ἂν ᾖναι ἀνάγκη νὰ ζητήσῃ τὴν συνδρομὴν τῆς Συνελεύσεως τὴν ὁποίαν νομίζω ὅτι δικαιούμεθα νὰ μὴ ἀρνηθῶμεν εἰς τὴν Κυβέρνησιν· τὸ κατ’ ἐμὲ δὲν διστάζω νὰ σᾶς προείπω ὅτι κατὰ τὴν ἡμέραν τῆς συζητήσεως τῆς ἐπερωτήσεως ταύτης ἡ ὁποία καθόλου δὲν εἶναι Κυβερνητικὴ ἐπερώτησις, δὲν διστάζω νὰ σᾶς προείπω, ὅτι θέλω ὑποβάλλει εἰς τὴν ψήφισιν ἡμῶν τὴν ἀκόλουθον πρότασιν, ὅτι πᾶν σῶμα στρατιωτικὸν μὴ ἐκτελοῦν τὰς διαταγὰς τῆς Κυβερνήσεως θέλει διαλύεσθαι, ὅτι πᾶς ἀξιωματικὸς μὴ ὑποτασσόμενος εἰς τὰς διαταγὰς τῆς Κυβερνήσεως στερεῖται τοῦ βαθμοῦ αὐτοῦ. Τὰ ἔκτακτα μέτρα, Κύριοι, εἰς αὐτὴν τὴν περίστασιν εἶναι τὰ ἀναγκαιότερα, τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ λάβωμεν. Ἄλλως ἐὰν δὲν δεχθῆτε τὴν πρότασίν μου, ἡ ὁποία θέλει προλάβει τὴν παραλυσίαν τοῦ στρατοῦ, ἤθελον σᾶς προκαλέσει καί τοι στρατιώτης νὰ ψηφίσητε τότε ὁμοθυμαδὸν τὴν διάλυσιν τοῦ στρατοῦ· (εὖγε!)

§14ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις νὰ προσέλθῃ ὁ ὑπουργὸς τὴν Πέμπτην;

§15ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§16ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν τὴν Πέμπτην θὰ προσέλθῃ τὸ ὑπουργεῖον. Κύριοι πληρεξούσιοι, ὑποβάλλω εἰς τὴν ἐπιψήφισιν ὑμῶν τὸ σύνολον τοῦ Νόμου περὶ δημοτικῶν συμβουλίων, ἐπικαλοῦμαι τὴν προσοχήν σας εἰς τὴν ἀνάγνωσιν· θὰ τὸ ἀναγνώσω ἐγὼ αὐτός. Ἡ ἐν Ἀθήναις Βʹ. τῶν Ἑλλήνων Συνέλευσις Ψηφίζει. Ἄρθρ. 1. Τὰ δημοτικὰ συμβούλια, ἅτινα δὲν συνῆλθον εἰς τὴν ἐκπλήρωσιν τῶν καθηκόντων των ἀπὸ τοῦ 8βρίου τοῦ 1862 μέχρι σήμερον, θεωροῦνται ὡς καταλελυμένα· δὲν ὑπάγονται εἰς τὴν κατηγορίαν ταύτην τὰ ἕνεκα ἐλλείψεως νομίμου ἀριθμοῦ μελῶν μὴ συνελθόντα, ἅτινα συμπληροῦνται διὰ τῶν ἐπιλαχόντων εἰς τὴν τελευταίαν ἐκλογήν. Ἄρθρ. 2. Τὸ δικαίωμα τοῦ ἐκλέγειν τὸν δήμαρχον, τοὺς παρέδρους καὶ τὸ δημοτικὸν συμβούλιον ἔχουσιν ἅπαντες οἱ κατὰ τὸ ἄρθρον 13 τοῦ δημοτικοῦ νόμου καὶ μὴ ἐξαιρούμενοι ἀπ’ αὐτὸ δημόται. (θόρυβος).

§17ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Δὲν ἔχω καμμίαν ἀντίῤῥησιν, θέλω μόνον νὰ σαφηνισθῇ ἐὰν τὸ ἄρθρον αὐτὸ εἰδικῶς ἐφαρμόζεται εἰς τὸν Δῆμον Ἀθηνῶν καὶ ὅπου ἀλλοῦ συμβούλια κατελύθησαν, ἢ ἂν ἐννοῆται, ὅτι αὐτὸ τὸ ἄρθρον δύναται νὰ ἐφαρμοσθῇ καὶ εἰς τοὺς δήμους, τῶν ὁποίων ἡ ἐκλογὴ πρόκειται νὰ ἐνεργηθῇ διὰ θάνατον, ἢ παῦσιν δημάρχου, ἢ ἄλλως πως (θόρυβος). Διὰ νὰ μὴ ἔλθῃ ἀνάγκη μετὰ ἕνα ἢ δύω μῆνας νὰ ζητῆται ἑρμηνεία τοῦ ἄρθρου αὐτοῦ, ζητῶ καὶ ἀπὸ τὴν Συνέλευσιν καὶ εἰ δυνατὸν ἀπὸ τὸν Κ. Κουμουνδοῦρον, ὅστις εἶπε τότε νὰ μὴ δύναται νὰ ἐφαρμόζεται πᾶς νόμος ἀντικείμενος, καθὼς π. χ. τὸ ψήφισμα τῆς προσωρινῆς κυβερνήσεως σήμερον νὰ διακριθῇ ἐὰν ὁ νόμος αὐτὸς ᾖναι εἰδικὸς διὰ τοὺς δήμους αὐτοὺς, ἢ γενικός. Ἐγὼ τὸν θέλω γενικόν.

§18ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἐὰν θέλῃ ν’ ἀποφασίσῃ ἄλλως ἡ Συνέλευσις ἀλλάζει. Ἡ ἰδέα ἡ ἀρχικὴ εἶναι αὕτη. Ἦλθε νόμος εἰδικὸς διὰ τὸν δῆμον Ἀθηνῶν καὶ εἰς ὁμοίους μὲ αὐτὸν δήμους.

§19ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Νὰ ζητηθοῦν τὰ στενογραφήματα ἐπὶ τῆς ὁμιλίας τοῦ Κ. Κουμουνδούρου, ὅστις ἐπεκαλέσθη ῥητῶς τὴν μὴ ἐφαρμογὴν πλέον τοῦ ψηφίσματος τῆς προσωρινῆς κυβερνήσεως.

§20ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ὁ νόμος περὶ οὗ πρόκειται εἶναι εἰδικὸς βεβαίως· ἀλλ’ ἐντὸς αὐτοῦ εἰσήχθη μία γενικὴ διάταξις ἀφορῶσα ὅλους τοὺς δήμους (θόρυβος). Ἀκούσατε Κύριοι, τὸ πρῶτον ἄρθρον. «Τὰ δημοτικὰ συμβούλια, ἅτινα δὲν συνῆλθον εἰς τὴν ἐκπλήρωσιν τῶν καθηκόντων των ἀπὸ τοῦ 8βρίου τοῦ 1862 μέχρι σήμερον, θεωροῦνται ὡς καταλελυμένα· δὲν ὑπάγονται δὲ εἰς τὴν κατηγορίαν ταύτην τὰ ἕνεκα ἐλλείψεως νομίμου ἀριθμοῦ μελῶν μὴ συνελθόντα, ἅτινα συμπληροῦνται διὰ τῶν ἐπιλαχόντων εἰς τὴν τελευταίαν ἐκλογήν». Αὐτὸ εἶναι τὸ ἄρθρον τὸ μερικόν· εἰσήχθη τώρα ἓν ἄρθρον ἀφορῶν ὅλους τοὺς δήμους καὶ τὸ ἐπαρουσίασα ἐγὼ ὡς τοιοῦτον, καὶ ὡς τοιοῦτον τὸ παρεδέχθη ἡ Συνέλευσις. «Τὸ δικαίωμα τοῦ ἐκλέγειν τὸν δήμαρχον, τοὺς παρέδρους καὶ τὸ δημοτικὸν συμβούλιον ἔχουσιν ἅπαντες οἱ κατὰ τὸ ἄρθρον 13 τοῦ δημοτικοῦ νόμου καὶ μὴ ἐξαιρούμενοι ἀπ’ αὐτὸ δημόται». Ὥστε δὲν ὑπάρχει ἀμφιβολία. Ἰδοὺ ὅμως τί ἐρωτῶ τὴν Συνέλευσιν, ἂν ἀπεφάσισε. Τὸ ἄρθρον εἶχεν εἰσαχθῆ τοιουτοτρόπως. «Τὸ δικαίωμα τοῦ ἐκλέγειν τοὺς ὑποψηφίους διὰ τὴν θέσιν δημάρχου»· ἀλλ’ εἰς ἓν ἄλλο ἄρθρον ἠγέρθη τὸ ζήτημα, ἐὰν ἔπρεπε νὰ ᾖναι ὑποψήφιοι, ἢ εἷς δήμαρχος ἐκλεγόμενος ἀπὸ τὸν λαόν· ἡ Συνέλευσις ἀπεφάσισε νὰ ᾖναι εἷς. Λοιπὸν λέγουν διὰ τῆς ἀποφάσεώς της αὐτῆς ἐπὶ τοῦ μερικοῦ αὐτοῦ ἄρθρου τοῦ ἐλθόντος κατόπιν, ἀπεφάσισε νὰ μεταβληθῇ καὶ τὸ πρῶτον ἄρθρον, καὶ τοῦ λοιποῦ ἡ ἐκλογὴ τοῦ ἑνὸς δημάρχου ἐκ μέρους τοῦ λαοῦ ἀπ’ εὐθείας νὰ ἐνεργῆται ἀνεξαιρέτως εἰς ὅλους τοὺς δήμους, ἢ ἄφησε τὸ ζήτημα αὐτὸ ἄλυτον δι’ ὅλους τοὺς ἄλλους δημάρχους, καὶ περιώρισε τὸ νέον αὐτὸ σύστημα εἰς τοὺς δύο, τρεῖς δήμους; Λέγω, ὅτι πρέπει ῥητῶς νὰ τὸ εἴπῃ ἡ Συνέλευσις, διότι ἐπαναλαμβάνω τὸ ἄρθρον εἰσαχθὲν εἶχεν ἄλλην ἔννοιαν, ἡ ὁποία τώρα πολὺ δικαίως φαίνεται μεταβεβλημένη ἀπὸ τὸν Κύριον Πρόεδρον, διότι ὀρθότατα ἐσκέφθη, ὅτι, ὅταν διὰ τὸ μερικὸν ἀπεφάσισεν οὕτως, ἄρα καὶ διὰ τὸ γενικόν· ἀλλ’ ἐγὼ διαφωνῶ, λέγω ὅτι ἄλλως ἡ Συνέλευσις ἀπεφάσισε διὰ τὸ γενικὸν καὶ ἄλλως διὰ τὸ μερικόν. Θέλω, ὅ,τι ἀποφασισθῇ, ν’ ἀποφασισθῇ δημοσίᾳ, πανδήμως. Ἡ Συνέλευσις νὰ εἴπῃ, ὅτι τὸ δεύτερον ἄρθρον ἀφορᾷ ὅλους τοὺς δήμους τοῦ Κράτους (θόρυβος).

§21ΖΕΡΒΑΣ. Νομίζω, ὅτι ἡ συζήτησις αὕτη περιεστράφη εἰς τὸ ὅτι πρέπει νὰ συμπληρωθοῦν συμβούλια μὴ ὑπάρχοντα, καὶ ἡ συμπλήρωσις αὕτη δι’ εἰδικοῦ νόμου ἀπεφασίσθη. Βεβαίως ἕκαστος ἐννοοῦσεν, ὅτι οὐδεμία ἐκλογὴ ἠμπορεῖ νὰ ἐνεργηθῇ εἰς ἄλλον δῆμον ὑπαρχόντων τῶν μέσων τῆς ἐνεργείας τῶν δημοτικῶν ἀρχῶν, ἐκτὸς μόνον εἰς ἐκείνους, ὅπου εἶναι ἀδύνατον νὰ ὑπάρξουν δημοτικαὶ ἀρχαὶ, διότι ὅλοι περιμένομεν νὰ συντάξωμεν γενικὸν νόμον περὶ δήμων, ὅτε ἕκαστος θὰ σκεφθῇ πῶς συμφέρει εἰς τὴν πολιτείαν. Ὑποθέσατε, ὅτι ὑπάρχουν δύο ἐκλογαὶ ἐκκρεμεῖς, τῶν ὁποίων οἱ σύμβουλοι ἐξελέχθησαν ἤδη, καὶ ὑπάρχουν μόνον τὰ δημαιρεσιακὰ συμβούλια. Δὲν ἠμποροῦμεν νὰ ὑποτάξωμεν αὐτὰς εἰς τὸν εἰδικὸν νόμον (θόρυβος). Σκεφθῆτέ το καλὰ, Κύριοι, διότι θὰ δώσετε τὰ μέσα εἰς τὴν ἐξουσίαν νά παύσῃ ὅλους τοὺς δημάρχους καὶ νὰ κάμῃ ἰδικούς της (θόρυβος).

§22ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ νὰ ἐπέλθῃ ἡσυχία Κύριοι.

§23ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Θαυμάζω τῳόντι μὲ τὴν εὐκολίαν ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι νομίζουν ὅτι δύνανται δι’ αὐτοῦ τοῦ τρόπου νὰ ἀνατρέψωσι μίαν ἀρχὴν, τὴν ὁποίαν χθὲς παρεδέχθη ἡ Συνέλευσις διὰ μεγάλης πλειοψηφίας καὶ θαυμάζω, διότι ὁ ψηφιζόμενος νόμος εἶναι τόσον σαφὴς, ὥστε δὲν εἶναι ἀνάγκη ἐξηγήσεως. Ποία ἀνάγκη ἐπροκάλεσεν αὐτὴν τὴν συζήτησιν; ἡ ἀνάγκη περὶ τῆς ἐκλογῆς τοῦ δημοτικοῦ συμβουλίου Ἀθηνῶν, ἐγὼ ἤμην ἐναντίος τῆς διαλύσεως τοῦ δημοτικοῦ συμβουλίου διότι ἐπρόβλεπον τὰ σκάνδαλα, ἀλλ’ ὁ Κ. πρωθυπουργὸς εἶπεν, ὅτι εἶναι ἀποθαμμένον, ἐνῷ δὲν ἀπέθανεν, ἀλλὰ τὸ ἔπνιξαν. Ἀλλ’ ἀφοῦ ὑπάρχει ἀνάγκη ἑνὸς νόμου προέβημεν εἰς τὴν σύνταξιν αὐτοῦ καὶ νομίζω ὅτι εἶναι καθαρὸς, καὶ ἀφορᾷ «Τὰ δημοτικὰ συμβούλια, ἅτινα δὲν συνῆλθον πρὸς ἐκπλήρωσιν τῶν καθηκόντων κτλ. δὲν ὑπάγονται δὲ εἰς τὴν κατηγορίαν ταύτην τὰ ἕνεκα ἐλλείψεως νομίμου ἀριθμοῦ μελῶν μὴ συνελθόντα». Τὸ ἄρθρον 3 τί λέγει; Μέχρι ἐκδόσεως νέου περὶ δημοτικῶν ἐκλογῶν νόμου ἡ πρὸς ἀντικατάστασιν τῶν κατὰ τὸ ἄρθρον 1 τοῦ παρόντος νόμου δημοτικῶν ἀρχῶν ἐκλογὴ θέλει ἐνεργηθῆ ὡς ἀκολούθως....» Ὁ νόμος αὐτὸς λοιπὸν δὲν εἶναι γενικὸς πρὸς ἀντικατάστασιν ὅλων τῶν δημοτικῶν ἀρχῶν τοῦ Κράτους· ἐγένετο πρὸς ἀντικατάστασιν τῶν δημοτικῶν ἀρχῶν ἐκείνων, αἵτινες κατηργήθησαν.

§24ΑΘ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Κύριε Πρόεδρε! Ὁ τρόπος μὲ τὸν ὁποῖον διεξήχθη ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ ἀντικειμένου αὐτοῦ, ἂν πρέπῃ νὰ ᾖναι εἷς ἢ τρεῖς εἰς τὴν θέσιν τοῦ δημάρχου, ἀποδεικνύει, ὅτι ὁ νόμος αὐτὸς, ὅτε ἐψηφίζετο, εἰς τὸν νοῦν τῆς Συνελεύσεως ὑπῆρχε γενικὸς, διότι ὅλοι οἱ Κύριοι πληρεξούσιοι συζητοῦντες τὸν νόμον ἔφερον παράδειγμα τοὺς ἰδίους δήμους. Ἀπορῶ σήμερον ἔπειτα ἀπὸ μίαν τόσον σπουδαίαν συζήτησιν, ἡ ὁποία ἔλαβε χώραν δημοσία, καὶ κατὰ τὴν ὁποίαν ἔλαβε τὸν λόγον καὶ ὁ προαγορεύσας Κ. πληρεξούσιος, ὁ ὁποῖος μὲ τόσον λογικὴν κρίσιν ὑπεστήριξε τὰ ἐπιχειρήματα, τὰ ὁποῖα εἶχεν ὑπὲρ τοῦ ἑνὸς ὑποψηφίου, ἀπορῶ σήμερον, λέγω, πῶς τὸν νόμον αὐτὸν θέλουν νὰ τὸν κάμουν εἰδικὸν διὰ τοὺς τρεῖς δήμους, ἢ διὰ τοὺς δύο, οἱ ὁποῖοι ὑπάγονται εἰς τὴν αὐτὴν κατηγορίαν, εἰς ἣν καὶ ὁ δῆμος τῶν Ἀθηνῶν, ἐκ τοῦ τρόπου, λέγω, τῆς συζητήσεως καὶ ἐκ τοῦ πνεύματος καὶ ἐκ τοῦ σκοποῦ, μὲ τὸν ὁποῖον ἐπεψήφισεν αὐτὸ τὸ ἄρθρον ἡ Συνέλευσις ἀποδεικνύεται καὶ οὐδεὶς ὁ ἀντιλέξων, ὅτι ὁ νόμος εἶναι γενικὸς καὶ ἐφαρμοστέος εἰς ὅλους τοὺς δήμους, εἰς τοὺς ὁποίους ἤθελε παρουσιασθῆ ἀνάγκη ἐκλογικὴ μέχρι τῆς συντάξεως ἐκλογικοῦ νόμου.

§25ΠΟΛΛΟΙ. Νὰ σημειωθῇ αὐτὸ εἰς τὰ πρακτικά.

§26ΔΑΓΡΕΣ. Πρὸς ὅσα εἶπεν ὁ Κ. Πετιμεζᾶς καὶ εἰς τὰ ὁποῖα συμφωνῶ πληρέστατα προσθέτω, ὅτι ἐκτὸς τοῦ ὅτι ὁ νόμος αὐτὸς ἐψηφίσθη γενικὸς διὰ νὰ ἐφαρμοσθῇ, ὅπου ἤθελε παρουσιασθῆ ἀνάγκη, ἡ πρότασις τοῦ Κ. Κουμουνδούρου εἶχε τὴν ἔννοιαν, ὅτι ὁ νόμος αὐτὸς δὲν δύναται παρὰ νὰ ᾖναι γενικὸς (θόρυβος).

§27ΜΠΟΥΣΚΟΣ. Κύριοι, ἕως τώρα νομίζω, ὅτι ἐνομοθετοῦμεν νόμον διὰ τὰς εἰδικὰς περιπτώσεις, αἵτινες τὸν προεκάλεσαν καὶ τοιαῦται εἶναι τὸ δημοτικὸν συμβούλιον Ἀθηνῶν καὶ τὰ ὑπαγόμενα εἰς τὴν αὐτὴν κατηγορίαν. Ποτὲ ὅμως δὲν μοῦ ἦλθεν εἰς τὸν νοῦν, ὅτι κάμνομεν ἕνα ὀργανικὸν νόμον, ἀλλ’ ὅτι ὁ νόμος, τὸν ὁποῖον ἐψηφίσαμεν, εἶναι εἰδικὸς καὶ πρέπει νὰ περιορισθῇ ἐντὸς τῶν ὁρίων, τὰ ὁποῖα ἐννοοῦσεν ἡ Συνέλευσις. Τώρα ἐφύτρωσεν ἕν τι, τὸ ὁποῖον ἀπέκρυπτον καὶ δὲν ἐφανέρονον εἰς τὰς προλαβούσας συζητήσεις· τότε ἔλεγον, ὅτι δὲν πρόκειται, παρὰ περὶ ὀλίγων μόνον συμβουλίων· τώρα μᾶς λέγουν διὰ τινος πλαγίου μέσου, ὅτι εἶναι γενικός· ἀλλὰ τί λέγουν τώρα ... (θόρυβος). Τὰ διάφορα ἄρθρα τοῦ νόμου, αἱ διάφοροι φράσεις καὶ αὐτὸς ὁ σκοπὸς καὶ ἡ αἰτία, εἶναι γνωσταὶ εἰς τὴν Συνέλευσιν. Λέγω λοιπὸν, ὅτι ὁ νόμος αὐτὸς, ὡς εἰδικὸς, πρέπει νὰ ἐφαρμοσθῇ εἰς εἰδικὰς περιστάσεις. Ἡ Συνέλευσις δύναται τώρα νὰ τὸν κάμῃ νόμον γενικὸν, ὅπου παρουσιασθῇ ἀνάγκη, ἀλλὰ περὶ τούτου ἔχομεν νόμον, περὶ δήμων, τὸν ὁποῖον ἡ Συνέλευσις ἐπιφυλάττεται νὰ τροποποιήσῃ, ὅταν θὰ ψηφίσωμεν τοὺς ὀργανικοὺς νόμους, διότι πρόκειται ἡ Συνέλευσις μετὰ τὸ Σύνταγμα νὰ κάμῃ νόμον περὶ εὐθύνης ὑπουργῶν, περὶ ἐκλογῆς βουλευτῶν, περὶ ἐκλογῆς δημοτικῶν ἀρχῶν κλπ. Ποτὲ λοιπὸν δὲν πρέπει ἡ Συνέλευσις νὰ δώσῃ τοιαύτην ἔννοιαν, ἀλλὰ νὰ περιορισθῇ ἐντὸς τῶν ὁρίων, ἅτινα τὸν προεκάλεσαν.

§28ΣΑΡΙΠΟΛΟΣ. Ὑποθέσατε, ὅτι ἀποθνήσκει ἕνας δήμαρχος, ὑποθέσατε, ὅτι ἓν δημοτικὸν συμβούλιον πρέπει νὰ συμπληρωθῇ, πῶς θὰ γίνῃ;

§29ΜΠΟΥΣΚΟΣ. Διὰ τοῦ παλαιοῦ νόμου.

§30ΣΑΡΙΠΟΛΟΣ. Θαυμάσιον σύστημα! δύο νόμοι ἐναντίοι ἀλλήλοις ἐν ἐνεργείᾳ!!

§31ΚΩΝΣΤ. ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Νομίζω ὅτι ἡ ἑρμηνεία, -ἣν ὁποίαν θέλουσι σήμερον νὰ δώσωσι κατ’ ἐπέκτασιν εἰς τὸ ψήφισμα τὸ εἰδικὸν τῆς Συνελεύσεως, δὲν ὑποστηρίζεται, οὔτε ἀπὸ τὸ πνεῦμα τὸ ὁποῖον τὸ ὑπηγόρευσεν, οὔτε ἀπὸ τὸ γράμμα αὐτοῦ· ἐνθυμεῖται ἡ Συνέλευσις ὅταν ἐγένετο πρότασις περὶ τοῦ θεσμοῦ αὐτοῦ, κατὰ πρῶτον ἐτέθη τὸ ζήτημα ἂν ὁ νόμος αὐτὸς θέλει εἶσθαι εἰδικὸς ἢ γενικὸς, ἡ δὲ Συνέλευσις διὰ μιᾶς καταπληκτικῆς πλειονοψηφίας εἶπεν, ὅτι θὰ ᾖναι εἰδικός· ἄρα ὁ χαρακτὴρ τοῦ νόμου αὐτοῦ εἶναι εἰδικός. Κατὰ γενικὸν δὲ κανόνα, Κύριοι, ὁσάκις πρόκειται περὶ εἰδικοῦ τινος νόμου ἡ ἐφαρμογὴ καὶ ἑρμηνεία αὐτοῦ εἶναι στενὴ, διότι, ὡς ἐκ τῆς φύσεώς των οἱ νόμοι αὐτοὶ πρέπει μὲ τὸν ὄνυχα νὰ ἐφαρμόζωνται. Τὰ προκαλέσαντα αἴτια αὐτὸν τὸν νόμον ποῖα εἶναι; Ἦτο ἡ κατάργησις τοῦ δημοτικοῦ συμβουλίου Ἀθηνῶν (θόρυβος).

§32ΠΟΛΛΟΙ. Αὐτὰ τὰ γνωρίζομεν.

§33Κ. ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Ἐγὼ, Κύριοι, ἔχω συμφέρον ὑπὲρ τῆς τάξεως, καὶ ὑπὲρ ταύτης ὁμιλῶ. Ἡ ἔλλειψις τοῦ δημοτικοῦ συμβουλίου Ἀθηνῶν ἦτο ἐκείνη, ἡ ὁποία ἐπροκάλεσε αὐτὸν τὸν νόμον· προεκαλέσθη δὲ, ἵνα ἀναπληρώσῃ μίαν ἀνάγκην, καὶ ὡς ἐκ τούτου ἔπρεπε νὰ καταφύγωμεν εἰς ἔκτακτον μέτρον, καὶ οὐχὶ μόνον εἰς τὴν Ἑλλάδα ἐφηρμόσθησαν τοιαῦτα μέτρα, ἀλλὰ παντοῦ ὅπου ὅμοια συμβάντα, οἷα ἐνταῦθα, διεδραματίσθησαν. Καὶ εἰς τὴν Γαλλίαν ἡ Συνέλευσις ἔκαμε τοιούτους νόμους. Καὶ ἐπὶ τοῦ προκειμένου ἐπειδὴ ἡ τάξις δὲν ἠπειλεῖτο, ὥστε νὰ ἐπίκηται ἐκ τῆς βραδύτητος κίνδυνος, ἡ Συνέλευσις ἤθελε προβῆ εἰς τὴν ἀναπλήρωσιν τοῦ δημοτικοῦ συμβουλίου Ἀθηνῶν, φυλάττουσα τινὰς τύπους συνοπτικοὺς ἐξασφαλίζοντας τὸ ἀνόθευτον τῆς ψηφοφορίας, ἀλλὰ ἀποφεύγουσα τὰς περιπλοκὰς τοῦ δημοτικοῦ Νόμου ὡς ἀκαταλλήλους εἰς τὰς σημερινὰς περιστάσεις προσῆλθεν εἰς τὸ μέτρον τοῦτο· λοιπὸν ἦτο περὶ τῆς θεραπεύσεως ἀνάγκης, καὶ ἑπομένως καὶ ὁ χαρακτὴρ τοῦ νόμου ἔπρεπε νὰ ᾖναι εἰδικὸς, συζητουμένου ὅμως αὐτοῦ ἐγένετο ἡ παρατήρησις ὅτι εἰς τὴν κατηγορίαν ὑπάγονται καὶ ἕτερα συμβούλια. Βεβαίως ὁ νόμος ἔπρεπε νὰ ὑπαγάγῃ καὶ αὐτὰ τὰ συμβούλια εἰς αὐτὸν καὶ πρὸς τὸν σκοπὸν αὐτὸν ἐνομοθετήθη τὸ πρῶτον ἄρθρον. Τὸ τρίτον ἄρθρον δὲν εἶναι εἰς ἀντίφασιν μὲ τὸ πρῶτον. Δὲν ἐδόθη γενικὸς χαρακτὴρ εἰς τὸν εἰδικὸν αὐτὸν θεσμόν, διότι ἀναφέρεται εἰς τὰς εἰδικὰς περιστάσεις, καὶ διὰ ταῦτα σᾶς λέγω, ὅτι οὔτε εἰς τὸ γράμμα οὔτε εἰς τὸ πνεῦμα τοῦ νόμου συμβιβάζεται ἡ ἐπέκτασις τὴν ὁποίαν θέλουν νὰ δώσωσιν. Ἰδοὺ τί λέγει τὸ 3 ἄρθρον «μέχρι τῆς ἐκδόσεως νέου περὶ δημοτικῶν ἐκλογῶν νόμου, πᾶσα ἀντικειμένη διάταξις καταργεῖται. Τὸ δικαίωμα τοῦ ἐκλέγειν τοὺς δημάρχους, τοὺς παρέδρους καὶ τὸ δημοτικὸν συμβούλιον ἔχουσιν ἅπαντες οἱ κατὰ τὸ ἄρθρον 13 κτλ.» Λανθάνονται δὲ οἱ λέγοντες, ὅτι ὁ νόμος εἶναι γενικός, στηριζόμενοι εἰς αὐτὸ τὸ ἄρθρον, διότι αὐτὸ κανονίζει τὸν τρόπον τῆς ἐκλογῆς, ὄχι ὅμως ὅτι ἐφαρμόζεται γενικῶς εἰς ὅλους τοὺς δήμους. (Θόρυβος). Ἂν θέλετε οὕτω πως νὰ ἁρπάζητε τοὺς θεσμούς, τότε εἶναι συγχωρημένον νὰ μὲ διακόπτετε. Θέλω, Κύριοι, σᾶς πείσει διὰ τῆς λογικῆς καὶ διὰ μιᾶς γενικῆς ἀρχῆς ἀφορώσης τὴν ἐφαρμογὴν καὶ ἑρμηνείαν τῶν νόμων. Ὅταν πρόκειται νὰ ἑρμηνεύσωμεν ἕνα νόμον, δὲν πρέπει νὰ ἀποσπῶμεν μέρη ἢ ἄρθρα αὐτοῦ, ἀλλὰ τὸ σύνολον λαμβάνοντες καὶ ἐξετάζοντες τὸν σκοπὸν, ὁ ὁποῖος τὸν ἐπροκάλεσε νὰ προσδιορίζωμεν τὸν χαρακτῆρά του. Ποῖος ἦτον ὁ σκοπός; Ὁ διωκόμενος σκοπὸς ἦτο νὰ ἀναπληρώσῃ τὴν ἔλλειψιν αὐτὴν τοῦ Δημοτικοῦ συμβουλίου Ἀθηνῶν (θόρυβος).

§34ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Μὲ παραδείγματα νὰ μὲ πείσῃς.

§35ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Θὰ ἔλθω. Τὸ δεύτερον ἄρθρον ὁμιλεῖ λοιπὸν περὶ τοῦ τρόπου τῆς ἐκλογῆς, διόλου δὲν ἐπεκτείνει αὐτὸν τὸν Νόμον, οὔτε τὸν καθιστᾷ γενικὸν (θόρυβος).

§36ΔΑΓΡΕΣ. Ἀναγνώσατε τὴν ἀγόρευσιν τὴν ὁποίαν ἔκαμα καὶ θὰ ἰδῆτε τί εἴπαμεν τότε.

§37ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Θέλετε τὴν συζήτησιν; Ἂν θέλετε συζήτησιν πρέπει νὰ μὲ ἀνέχεσθε νὰ ὁμιλῶ, δὲν σᾶς βιάζω νὰ παραδεχθῆτε τὴν γνώμην μου, ἀλλὰ δὲν πρέπει καὶ σεῖς νὰ μὲ βιάζετε νὰ παύω τοῦ λόγου. Σᾶς λέγω λοιπὸν ὅτι τὸ δεύτερον ἄρθρον διόλου δὲν μεταβάλλει τὸν νόμον εἰς γενικόν. Τοῦτο ἐπαναλαμβάνω περιορίζεται εἰς τὸν τρόπον τῆς ἐκλογῆς. Ἐρχόμεθα εἰς τὸ τρίτον ἄρθρον εἰς τὸ ὁποῖον στηρίζονται οἱ ἀντιδοξοῦντες· τοῦτο ἀναφέρεται εἰς τὸ πρῶτον, ὅπερ εἶναι εἰδικόν, ἑπομένως καὶ ἐκεῖνο εἶναι εἰδικόν. Εἶπον ὅτι ὅταν πρόκειται νὰ ἑρμηνεύσωμεν ἕνα νόμον, δὲν πρέπει νὰ τὸν ἑρμηνεύωμεν διαιροῦντες αὐτὸν, ἀλλὰ λαμβάνοντες ὑπ’ ὄψιν τὸ σύνολον (θόρυβος). Δὲν δύνασθε λοιπὸν νὰ χωρίσητε τὸ τρίτον ἄρθρον χωρὶς νὰ τὸ συνδέσητε μὲ τὸ πρῶτον, καὶ τὸ δεύτερον μετὰ τοῦ πρώτου. Καὶ κατὰ τὸ πνεῦμα λοιπὸν καὶ κατὰ τὸ γράμμα ὁ νόμος αὐτὸς εἶναι εἰδικὸς· καὶ ἐφαρμόζεται εἰς τὰς περιστάσεις, ἃς προνοεῖ τὸ πρῶτον ἄρθρον. Ἔρχομαι νὰ λύσω μίαν ἀπορίαν, μ’ ἐρωτῶσι ἂν παρουσιασθῇ ἀνάγκη συνήθης, οὐχὶ ἡ ἔκτακτος, τὴν ὁποίαν ἔχει σκοπὸν νὰ θεραπεύσῃ ὁ θεσμὸς αὐτὸς, περὶ ἀναπληρώσεως ἑνὸς δημοτικοῦ συμβουλίου, ἢ τῆς ἀναπληρώσεως ἑνὸς δημάρχου, μὲ ποῖον νόμον θὰ γίνῃ; θὰ γίνῃ μὲ τὸν τακτικὸν νόμον (θόρυβος). Λέγω κατὰ τὸν νόμον τὸν γενικὸν, διότι δὲν εἶναι κατηργημένος. Ἂν ἐπρόκειτο νὰ φερθῇ τὸ ζήτημα ἐνώπιον τοῦ δικαστηρίου καὶ τὸ δικαστήριον εἶχεν ἕνα νόμον γενικὸν καὶ ἕνα εἰδικὸν, εἰς τὴν περίστασιν ταύτην τί ἤθελε ἐφαρμόσει; τὸν εἰδικὸν νόμον; ὄχι; τὸν γενικόν. Πᾶς εἰδικὸς νόμος περιορίζεται στενότατα ἐντὸς τῶν περιπτώσεων, αἱ ὁποῖαι τὸν ὑπηγόρευσαν. Διὰ τοῦτο σᾶς λέγω, ὅτι ἡ ἑρμηνεία αὕτη κατ’ ἐπέκτασιν δὲν στηρίζεται οὔτε εἰς τὸ πνεῦμα, οὔτε εἰς τὸ γράμμα τοῦ νόμου, οὔτε εἰς τὴν ἀρχὴν τῆς ἑρμηνευτικῆς (θόρυβος).

§38ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχει τὸν λόγον ὁ Κύριος Διομήδης Κυριακοῦ.

§39ΔΙΟΜΗΔΗΣ ΚΥΡΙΑΚΟΥ. Ἰδού, Κύριοι, τί θέλω σᾶς εἰπεῖ. Εὑρισκόμεθα ἤδη εἰς τὴν ἀνάγνωσιν τοῦ συνόλου τοῦ νομοσχεδίου. Πρῶτον ἔγεινε ψηφοφορία ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου καὶ παρεδέχθημεν τὴν ἀνάγκην τοῦ νὰ εἰσαχθῇ τὸ νομοσχέδιον. Κατόπιν προέβημεν εἰς τὰ ἄρθρα· ἀφοῦ παρεδέχθημεν τὰ κατὰ μέρος ἄρθρα, τότε ἀπῄτει ὁ κανονισμὸς νὰ γίνῃ νέα ψηφοφορία καὶ ἐν ἀνάγκῃ συζήτησις ἐπὶ τοῦ συνόλου, διότι ἐνδεχόμενον ὡς ἐκ τῶν παραδεδεγμένων κατὰ μέρος διατάξεων νὰ παρεμορφώθη ὁ σκοπὸς διὰ τὸν ὁποῖον εἰσήχθη τὸ νομοσχέδιον καὶ νὰ παρεξετράπημεν τοῦ ἀρχικοῦ λόγου τοῦ ἀποτελοῦντος τὴν βάσιν αὐτοῦ. Ἡ ἀνάγνωσις λοιπὸν ἤρχισεν ἐπὶ τῷ σκοπῷ νὰ παραδεχθῶμεν τὸ σύνολον. Ἀλλ’ ἤδη ἐγείρεται συζήτησις περὶ τοῦ νὰ ἐπεκταθῇ ἡ βάσις τοῦ νομοσχεδίου. Ἀνεφάνη ἤδη ἀντίφασίς τις, δηλαδὴ ἐν ᾧ τὸ νομοσχέδιον εἰσήχθη διὰ τὰς ἐκλογὰς 4 δημοτικῶν συμβουλίων καὶ δημάρχων, πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ κανονισθῇ δι’ ἄλλου τρόπου ἡ νέα ἐκλογή, ἡ γενησομένη· ἂν αὔριον π. χ. ἀποθάνῃ εἷς δήμαρχος ἢ ἄλλως γεννηθῇ ἀνάγκη τῆς συμπληρώσεως ἄλλου τινὸς δημοτικοῦ συμβουλίου, πολλοὶ ἐθεώρησαν ὡς σκανδαλῶδες τὸ μὲν ἓν δημοτικὸν Συμβούλιον π. χ. τῶν Σπετσῶν νὰ ἀνανεωθῇ διὰ τοῦ νέου νόμου, τὸ δὲ δημοτικὸν συμβούλιον τοῦ Κρανιδίου καθ’ ὑπόθεσιν διὰ τοῦ παλαιοῦ. Ἐνδέχεται κατὰ τὴν συζήτησιν τῶν κατὰ μέρος ἄρθρων νὰ ἦτο εἰς τὴν διάνοιάν τινων τῶν ἀγορευσάντων ἢ προτεινάντων τροπολογίας νὰ γενικευθῇ ὁ τρόπος τῆς ἐκλογῆς τοῦ νέου δημάρχου παντὸς δήμου, ἀλλὰ τοῦτο δὲν προκύπτει ἐκ τοῦ γράμματος τῶν ἄρθρων καὶ μάλιστα τοῦ τρίτου· τὸ νομοσχέδιον ὅπως μέχρι τοῦδε εἶχε ψηφισθῆ δὲν ἐννοεῖ νὰ ἐκταθῇ ὁ νέος τρόπος τῆς ἐκλογῆς καὶ εἰς ἄλλους δήμους παρὰ τοὺς τρεῖς, τέσσαρας ἐξαιρετικοὺς δήμους.

§40ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι, ὄχι.

§41ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Ἀπὸ τὰ πρακτικὰ ἐμφαίνεται τὸ ἐναντίον.

§42ΔΙΟΜΗΔΗΣ. Πιθανὸν, Κύριοι, νὰ ἦτον εἰς τὴν ἰδέαν πολλῶν τοῦ νὰ ᾖναι γενικὴ ἡ ἐφαρμογὴ τοῦ νομοσχεδίου, ἀλλὰ ὡς φαίνεται ἀτελῶς ἐγένετο ἡ συζήτησις, ἀτελῶς εἰσήχθησαν αἱ τροπολογίαι, καὶ τὸ βέβαιον εἶναι, ὅτι τὸ γράμμα τοῦ ἄρθρου τρίτου τοιοῦτον, ὁποῖον τώρα ἀνεγνώσθη, δὲν ἐμφαίνει τοῦτο. Τώρα γεννᾶται τὸ ζήτημα, πρέπει νὰ μεταλλάξωμεν τὸν ἐν ἰσχύϊ κανονισμὸν τῆς Συνελεύσεως περὶ τοῦ τρόπου τοῦ ψηφίζειν τὰ νομοσχέδια; καὶ ἐνῷ κατὰ μέρος ἐψηφίσαμεν τὰ ἄρθρα, νὰ ἐπανέλθωμεν καὶ νὰ μεταβάλωμεν τὰς κατὰ μέρος διαταγὰς αὐτοῦ, δηλαδὴ ἀπὸ μερικὸν νὰ γείνῃ γενικὸν τὸ νομοσχέδιον; Πρέπει νὰ ὀπισθοδρομήσωμεν ἤδη καὶ παρέργως καὶ ἐξ ἐφόδου οὕτως εἰπεῖν νὰ ψηφίσωμεν ἂν ὁ νέος τρόπος τῆς ἐκλογῆς πρέπει νὰ ᾖναι γενικὸς ἢ μόνον εἰδικός; ἢ πρέπει μᾶλλον νὰ τηρήσωμεν τὸν κανονισμόν μας, καὶ ψηφίζοντες ἤδη τὸν εἰδικὸν τοῦτον νόμον νὰ κάμῃ τις ἐξ ἡμῶν νέαν πρότασιν, νόμου σήμερον αὔριον περὶ γενικότητος τοῦ τρόπου τῆς ἐκλογῆς τῶν δημοτικῶν ἀρχῶν τοῦ κράτους; Τὸ κατ’ ἐμὲ φρονῶ ὅτι πρέπει νὰ τηρήσωμεν τὸν κανονισμὸν, καὶ μόνον κατὰ νέαν καὶ τακτικὴν συζήτησιν νὰ ἐπιληφθῶμεν τοῦ σπουδαιοτάτου ζητήματος, ποῖον τρόπον νὰ καθιερώσωμεν δι’ ἁπάσας τὰς γεννησομένας μέχρι τῆς ἐκδόσεως νέου περὶ δήμων νόμου ἐκλογάς.

§43ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Ἂν πρόκειται νὰ ἑρμηνεύσητε τὸν νόμον, ποῖον θὰ ἐφαρμόσητε; ὑπάρχουν τρεῖς νόμοι.

§44ΔΙΟΜΗΔΗΣ. Τὸν κοινὸν νόμον, ἤτοι τὸν παλαιόν· (θόρυβος καὶ συνδιαλέξεις μεταξὺ τῶν πληρεξουσίων).

§45ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ γενικὴ ἀρχὴ, τὴν ὁποίαν παρεδέχθη ἡ Συνέλευσις, ἔχει ὡς ἀκολούθως· κατὰ τὰ πρακτικὰ παρεδέχθημεν τὴν ἀρχὴν εἰδικοῦ νόμου, περὶ τῆς ἀντικαταστάσεως τοῦ δημοτικοῦ Συμβουλίου Ἀθηνῶν, νόμου ἐφαρμοστέου καὶ εἰς τὰ συμβούλια, τὰ ὁποῖα περιῆλθον εἰς αὐτὴν τὴν κατάστασιν. Τὸ ζήτημα τώρα εἶναι θὰ ἐφαρμοσθῇ καὶ εἰς ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα εἰς τὸ μέλλον θὰ περιέλθωσιν εἰς τὴν αὐτὴν κατάστασιν;

§46ΗΡ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Κύριοι, ἀφοῦ τὸ ζήτημα ἔπεσεν εἰς τὰς χεῖρας τῶν νομικῶν, ἐννοεῖτε, ὅτι δὲν ἠδύναντο, παρὰ νὰ διαφιλονεικήσωσι τὸ πνεῦμα, τὸ ὁποῖον ἔθεσε τὴν Συνέλευσιν εἰς τὸ νὰ φέρῃ εἰς πέρας αὐτὸν τὸν νόμον, τὸν ὁποῖον ἔχετε ὑπ’ ὄψιν· ἀλλὰ τὰ ἐπιχειρήματά των δὲν ἦσαν σπουδαῖα, κατὰ συνέπειαν φρονῶ, ὅτι ἡ ἐξήγησις αὕτη, ἡ σύγκρουσις αὕτη τῶν ἄρθρων, τὰ ὁποῖα ἐμνημόνευσαν δὲν δύναται σήμερον νὰ ἀμφισβητήσῃ τὸ πνεῦμα, τὸ ὁποῖον ὤθησε τὴν Συνέλευσιν εἰς τὸ νὰ φέρῃ εἰς πέρας τὸν νόμον, τὸν ὁποῖον ἔχετε ὑπ’ ὄψιν. Ἀλλά, Κύριοι, ἀπέναντι τῶν ἐπιχειρημάτων, ὅσα οἱ προλαλήσαντες ἔφερον διὰ νὰ ὑποστηρίξωσι τὴν ἰδέαν των, ἔρχεται μὲ ὅλον του τὸ μέγεθος ζωντανὸν νὰ τὰ ἀντικρούσῃ καὶ νὰ τὰ συντρίψῃ τὸ ἑξῆς ἐπιχείρημα. Τί σᾶς λέγει ὁ νόμος; «ὁ παρὼν νόμος θέλει προβλέψει περὶ τοῦ δημοτικοῦ συμβουλίου τῶν Ἀθηνῶν, περὶ ἐκείνων, τὰ ὁποῖα εὑρίσκονται εἰς τὴν αὐτὴν κατηγορίαν μὲ τοῦτο, καὶ περὶ ἐκείνων, τὰ ὁποῖα ἤθελον ἀποδειχθῆ ἐστερημένα κατ’ ἀνάγκην προσώπων πρὸς συγκρότησιν καὶ πρὸς ἐργασίαν.» Σᾶς παρακαλῶ, Κύριοι, αὐτὸ τὸ συμβούλιον διαφέρει ἀπὸ ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα μετὰ 10, μετὰ 20 ἡμέρας θέλουσι περιέλθει εἰς τὴν αὐτὴν ἀνάγκην; Ἐνταῦθα προκύπτει, ὅτι τὸ πνεῦμα τῆς Συνελεύσεως ὠθεῖται ἀπὸ τὸν σκοπὸν τοῦ νὰ ἐφαρμοσθῇ ὁ νόμος οὗτος, μέχρις οὗ αὐτὴ ἡ ἰδία Συνέλευσις ἀποφασίσῃ τὴν ἐπιψήφισιν ἑνὸς νέου νόμου, δηλαδὴ νὰ ἰσχύῃ αὐτὸς ὁ νόμος, τὸν ὁποῖον διὰ καταπληκτικῆς ψηφοφορίας ἐψηφίσαμεν καὶ καθιερώσαμεν. Ἀπορῶ καὶ ἐξίσταμαι μὲ τοὺς προαγορεύσαντας πῶς ἤθελον σήμερον, Κύριοι, ὅτε τὸ ἔθνος λογίζεται ἀληθῶς ἐλεύθερον νὰ καθιερώσωμεν τὴν ἰσχὺν δύο ἀντικειμένων νόμων, δύο νόμων, ἐκ τῶν ὁποίων ὁ εἷς παρὰ τῆς Συνελεύσεως παρεδέχθη καὶ ἐπαινεῖται, καὶ ἕνα ἄλλον, ὅστις παρὰ τῆς Συνελεύσεως κατεδικάσθη καὶ ἐστιγματίσθη· αὐτὴ εἶναι μία πορεία ἐξ ἐκείνων, αἵτινες δὲν στέκονται εἰς τὰ ἔθνη τὰ ἐλεύθερα. Ἀκούσατε τί λέγει τὸ τελευταῖον ἄρθρον τοῦ νόμου. «Πᾶν τ’ ἀντιβαῖνον εἰς τὸν παρόντα νόμον καταργεῖται·» καὶ ἀκόμη ἀμφιβάλλετε καὶ στρεψοδικεῖτε; Μά! εἶναι ἐλεεινόν. Ἔχουν τινὲς θάῤῥος νὰ ζητοῦν νὰ συντρίψωσιν τὰς γενικὰς ἀποφάσεις μιᾶς Συνελεύσεως. Περαίνων τὸν λόγον μου, ἐλπίζω ὅτι ἡ Συνέλευσις θέλει φανῆ ἐπιεικής.

§47ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι ὅτι ἐφωτίσθη ἡ Συνέλευσις νὰ ἐγερθῶσιν (ἀνίστανται οἱ περισσότεροι). Παρεδέχθη. Εἰς τὸ σχέδιον τὸ ὁποῖον εἶχεν ὑποβληθῆ ἀπὸ τὸν Κύριον Καλλιγᾶν, καὶ τὸ ὁποῖον ἐχρησίμευσεν ὡς κείμενον ὑπῆρχε πραγματικῶς ἡ διάταξις, τὴν ὁποίαν πρὸ μικροῦ ἀνέγνωσεν ὁ Κ. Πετιμεζᾶς, ἀλλὰ χθὲς παρέλειψα νὰ ὑποβάλω αὐτὴν εἰς ἐπιψήφισιν τῆς Συνελεύσεως, διότι εἶχον ἰδεῖ τὴν προηγουμένην, ἥτις ἐνόμισα ὅτι δὲν ἐδύνατο πλέον νὰ τεθῇ ὑπ’ ὄψιν τῆς Συνελεύσεως, διότι ἀπέβλεπε τοὺς πρώτους καὶ δευτέρους παρέδρους· κατὰ τὴν διάταξιν αὐτὴν 2 ὑποψήφιοι ἀπὸ τοὺς 3 τοὺς διὰ τὴν θέσιν δημάρχου θὰ ἦσαν πρῶτος καὶ δεύτερος πάρεδρος· αὐτὸ διελάμβανεν τὸ τελευταῖον μέρος τοῦ προηγουμένου ἄρθρου· ἐνόμιζα δὲ ὅτι δὲν ὑπῆρχεν ἕτερον ἄρθρον, καὶ διὰ τοῦτο δὲν τὸ ὑπέβαλα εἰς τὴν ἐπιψήφισιν τῆς Συνελεύσεως. Λοιπὸν τώρα θὰ ἐρωτήσω τὴν Συνέλευσιν ἐὰν ἐννοῇ ὥστε ὁ νόμος αὐτὸς νὰ ἐφαρμοσθῇ ὄχι μόνον εἰς τὸ δημοτικὸν συμβούλιον τῶν Ἀθηναίων καὶ εἰς ὅσα σήμερον εὑρίσκονται εἰς τὴν αὐτὴν κατάστασιν, ἀλλὰ καὶ εἰς ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα εἰς τὸ μέλλον ἤθελον περιέλθει εἰς τὴν αὐτὴν κατάστασιν.

§48ΤΙΝΕΣ. Μέχρι τῆς ἐκδόσεως νέου νόμου.

§49ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αὐτὸ ἐννοεῖται διότι τὸ λέγει τὸ 2 ἄρθρον. Οἱ παραδεχόμενοι αὐτὸ νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Παρεδέχθη λοιπὸν ἡ Συνέλευσις ὅτι ὁ νόμος εἶναι ἐφαρμοστέος εἰς πᾶσαν ἐκλογὴν δημοτ. συμβούλων ἥτις ἤθελε γείνει εἰς τὸ μέλλον.

§50ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ὅταν περιέλθωσιν εἰς τὴν αὐτὴν κατάστασιν μὲ τὴν τῶν Ἀθηνῶν· (θόρυβος).

§51ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ἄρθρον δὲν τὸ ἐψηφοφορήσαμεν ἀκόμη· κατόπιν. Λοιπὸν ἐξακολουθῶ τὴν ἀνάγνωσιν. Ἄρθρον 3. Μέχρι τῆς ἐκδόσεως νέου περὶ δημοτικῶν ἐκλογῶν Νόμου ἡ πρὸς ἀντικατάστασιν τῶν κατὰ τὸ ἄρθρον 1. τοῦ παρόντος Νόμου ἐκτελεστικῶν καὶ βουλευτικῶν ἀρχῶν ἐκλογὴ θέλει ἐνεργεῖσθαι ὡς ἀκολούθως. Οἱ τελευταῖοι δημαιρεσιακοὶ κατάλογοι κηρύσσονται ὁριστικοὶ καὶ πάντες οἱ ἐν αὐτοῖς ἐγγεγραμμένοι ἔχουσι τὸ δικαίωμα τοῦ ἐκλέγειν καὶ ἐκλέγεσθαι. Ἄρθρον 4. Ἐντὸς 25 ἡμερῶν ἀπὸ τῆς δημοσιεύσεως τοῦ παρόντος Νόμου, καθ’ ἡμέραν ὑπὸ τοῦ ἁρμοδίου δημάρχου ὁριζομένην, ἄρχεται ἡ ἐκλογὴ ἐνεργουμένη κατὰ τμήματα εἰς τὴν Πρωτεύουσαν· διαρκεῖ δὲ τρεῖς ἡμέρας, ἐξ ὧν ἡ μία Κυριακὴ, καὶ ἐφορεύεται ὑπὸ πενταμελοῦς ἐπιτροπῆς κληρουμένης κατὰ τὰ ἄρθρα 5 καὶ 6 τοῦ περὶ ἐκλογῆς τῶν πληρεξουσίων ψηφίσματος τῆς προσωρινῆς Κυβερνήσεως. Ἄρθρον 5· Ἕκαστος ἐκλογεὺς ἐγγράφει μόνος ἢ καὶ δι’ ἄλλου εἰς τὸ ψηφοδέλτιόν του διακεκριμμένως ἕνα διὰ τὴν θέσιν δημάρχου, τὸν προσδιωρισμένον διὰ τοῦ προγράμματος τοῦ δημάρχου ἀριθμὸν τῶν δημαρχικῶν καὶ εἰδικῶν παρέδρων, καὶ τὸν νενομισμένον ἀριθμὸν τῶν κυρίων καὶ συμπληρωματικῶν μελῶν τοῦ δημοτικοῦ συμβουλίου. Εἰς τὰ ψηφοδέλτια θέλει διακρίνεσθαι ἡ τάξις τῶν δημαρχικῶν παρέδρων καὶ δημοτ. συμβούλων. Ἄρθρον 6. Ὁ ἐκλογεὺς εἶναι ἐλεύθερος νὰ γράψῃ τὸ ψηφοδέλτιόν του ὅπου θέλει ἐπὶ λευκοῦ χάρτου. Ἄρθρον 7. Ἡ ἐκλογὴ τῶν Δημάρχων, Παρέδρων καὶ τῶν Δημοτικῶν Συμβούλων γίνεται διὰ σχετικῆς πλειονοψηφίας τῶν ψηφοφορησάντων δημοτῶν καὶ θεωρεῖται νόμιμος ὅσος δήποτε ἀριθμὸς ἐκλογέων ψηφοφορήσει. Ἄρθρον 8. Μετὰ τὸ πέρας τῆς ψηφοφορίας γίνεται ἡ διαλογὴ ἐν τῇ πρωτευούσῃ τοῦ Δήμου, τὰ δὲ πρακτικὰ τῆς ἐκλογῆς ἐκτίθενται ἐπὶ τρεῖς ἡμέρας εἰς τὸ Δημαρχεῖον, ὅπου ἡ ἐφορευτικὴ ἐπιτροπὴ δέχεται τὰς τυχὸν γινομένας κατὰ τῆς ἐκλογῆς ἐνστάσεις, αἵτινες μετὰ τῶν πρακτικῶν τῆς ψηφοφορίας ἀποστέλλονται τὴν ἐπιοῦσαν εἰς τὸν Νομάρχην ἀνυπερθέτως. Ἄρθρον 9. Ἐντὸς πέντε ἡμερῶν ἀπὸ τῆς λήξεως τῶν πρακτικῶν ὁ Νομάρχης, ὁ Πρόεδρος τῶν Πρωτοδικῶν καὶ ὁ νεώτερος τῶν Δικαστῶν ἀποφαίνονται ἐπὶ τῆς ἐκλογῆς ἀνεκκλήτως. Ἄρθρον 10. Ἀκυρουμένης τῆς ἐκλογῆς, διατάσσεται ἡ ἐπανάληψις αὐτῆς ἐντὸς ὀκτὼ ἡμερῶν ἀνυπερθέτως. Ἐπικυρουμένης, γνωστοποιεῖται ὑπὸ τοῦ Νομάρχου ἐντὸς ὀκτὼ ἡμερῶν εἰς ἕκαστον τῶν ἐκλεχθέντων ἡ ἐκλογή του. Ἄρθρ. 11. Πᾶν τὸ ἀντιβαῖνον εἰς τὸν παρόντα νόμον καταργεῖται καὶ πᾶσα ἄλλη δημοτικὴ ἐκλογὴ συμβούλων ἢ δημάρχων ἐνεργεῖται εἰς τὸ ἑξῆς συμφώνως μὲ τὰς διατάξεις τοῦ παρόντος νόμου, ἡ δ’ ἐκλογὴ θεωρεῖται ὡς νόμιμος ὅταν λάβουν μέρος εἰς αὐτὴν τὸ ἥμισυ πλέον ἑνὸς τῶν ἐν τῷ καταλόγῳ ἐκλογέων καὶ ἰσχύει ἡ τῶν ψηφοφορησάντων ἀπόλυτος πλειονοψηφία. Θέλει διαταχθῆ ἀμέσως ἡ κατὰ τὸ ἄρθρον 13 τοῦ περὶ δήμων νόμου σύνταξις τῶν καταλόγων καθ’ οὓς θέλει ἐνεργηθῆ ἡ ἐκλογὴ εἰς ὅλους τοὺς δήμους ἀνάγκης παρουσιαζομένης.

§52ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν εἴπατε αὐτὸ Κ. Πρόεδρε ὅταν ἐπροκαλέσατε τὴν ἀπόφασιν τῆς Συνελεύσεως.

§53ΒΑΛΤΙΝΟΣ ΚΑΙ ΕΤΕΡΟΙ. Ἡ σχετικὴ πλειοψηφία δὲν εἶναι καλὴ, διότι θὰ καταντήσῃ 12 δημόται νὰ κάμουν τὸν δήμαρχον.

§54ΖΩΤΟΣ. Ἐγὼ νομίζω, Κύριοι, ὅτι πρέπει νὰ γείνῃ μία ἐξήγησις καθαρωτέρα, μολονότι κατ’ ἐμὲ, ὁ νόμος ὅστις ἔγεινε προσωρινὸς καὶ ἔκτακτος θὰ διαδεχθῇ ὅλας τὰς μεταβληθείσας διατάξεις εἰς αἰῶνας αἰώνων τοῦ δημοτικοῦ νόμου· θὰ κατασταθῇ γενικὸς καὶ κατ’ ἐμὲ ἀνεφάρμοστος. Ἀλλ’ ἀφοῦ πρὸ ὀλίγου ἀνετρέψαμεν σχεδὸν κατὰ τὴν ἰδέαν μου, ὅ,τι χθὲς ἀποφασίσαμεν περὶ τῆς εἰδικότητος ἢ μερικότητος τῆς ἐκλογῆς τῶν δημοτικῶν ἀρχῶν, νομίζω, ὅτι εἶναι δίκαιον καὶ ἡ πρότασις τοῦ Κ. πληρεξουσίου Γόρτυνος καὶ τοῦ Κ. Βαλτινοῦ νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν καὶ νὰ ἀποφασισθῇ μὲ ὡριμοτέραν σκέψιν, ἤτοι νὰ ἐπανέλθωμεν, ἂν ἐγκρίνῃ ἡ Συνέλευσις εἰς τὴν ἀνατροπὴν τῶν χθὲς ἀποφασισθέντων, διότι διὰ τῆς σχετικῆς πλειοψηφίας, ἠξεύρετε ποῖον θὰ ἦναι τὸ ἀποτέλεσμα; 10 ἐκ τῶν 500 ἢ 800 δημοτῶν θὰ συνέλθουν κρυφὰ κρυφὰ, καὶ θὰ κάμουν ἐκλογὴν (θόρυβος). Κύριοι, ἔχω τὴν βεβαιότητα τὴν ἀκλόνητον πεποίθησιν, καὶ ἂς ἀντιλέγῃ ὁ φίλος Κ. Ῥεβελάκης ὅστις πᾶν ἄλλο, παρὰ τὰς δημοτικὰς πλεκτάνας καὶ τὰς ῥαδιουργίας γνωρίζει. Ἂς μὴ κινούμεθα ἀπὸ τοπικὰ συμφέροντα, διότι, οὕτω ποτὲ καλὴν ἀπόφασιν δὲν θὰ κάμωμεν. Σᾶς λέγω λοιπὸν, ὅτι ὀλίγοι τινὲς οἱ πλέον ῥαδιοῦργοι καὶ φαῦλοι, οἱ πλέον τολμηροὶ καὶ θρασεῖς θὰ συνέρχωνται καὶ κρυφὰ κρυφὰ θὰ κάμουν τὰ συνήθεα συνήθη, τὰ ὁποῖα γίνονται καὶ εἰς τὰς βουλευτικὰς ἐκλογὰς, καὶ τότε ἀντὶ τῶν 700 ἢ 800 θὰ ἔλθουν 100 μόνον νὰ ὑποκλέψουν τὴν ἐκλογήν. Διὰ τοῦτο εἶμαι γνώμης νὰ τεθῇ ἕνας φραγμὸς εἰς αὐτὴν τὴν κακοήθη καὶ αὐθάδη κατάχρησιν. Τὰ δύο τρίτα, ἢ τὸ ἥμισυ νὰ ψηφοφορῶσι.

§55ΔΑΓΡΕΣ. Ἂν πρόκηται νὰ ἐπιφέρωμεν συζήτησιν ἐπὶ ὅσων ἀπεφασίσαμεν χθὲς, θὰ ἀρχίσωμεν ἐξ ἀρχῆς. Ἐὰν ὑπάρχῃ παραμόρφωσις τῶν πρακτικῶν ἐπὶ τοῦ σχεδίου, τότε ἠμπορεῖτε νὰ ἀνοίξητε συζήτησιν, ἄλλως προβαίνομεν σοφιστικῶς.

§56ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Κύριοι, ἔκτοτε τὸν νόμον αὐτὸν τὸν διῄρεσα εἰς δύω, τὸν ἐθεώρησα ὡς ἐμπεριέχοντα διπλᾶς διατάξεις· ὡς πρὸς τὰς διατάξεις τὰς οὐσιαστικὰς εὑρέθη ὅλη ἡ Συνέλευσις σύμφωνος, διὰ τοῦ ἄρθρου τοῦ καθιεροῦντος τὴν κατάργησιν τῶν μᾶλλον φορολογουμένων, τῆς λέξεως αὐτῆς, ἥτις ἐπροξένησε τόσα κακὰ εἰς τὸ παρελθόν. (Θόρυβος). Καὶ εἴπομεν ὅλοι ὅτι ἡ διάταξις αὐτὴ καθιερουμένη ἐντὸς τοῦ εἰδικοῦ νόμου ὡς διάταξις γενικὴ, δὲν βλάπτει τὴν ταχεῖαν πρόοδον τῶν δημοτικῶν ἐκλογῶν Ἀθηνῶν, καὶ ἄλλων μερῶν τὰ ὁποῖα ἔχουν ἀνάγκην κατεπείγουσαν, ὥστε αἱ ἐκλογαὶ αὐτῶν νὰ ἐνεργηθῶσι συντομώτατα. Ἀλλ’ ἐκτὸς τούτου, Κύριοι, ἡ ἀρχὴ ἦτον ὅσον τὸ δυνατὸν ταχύτερον νὰ ἐνεργηθῶσιν αἱ ἐκλογαί. Τί εἶπεν ἡ Συνέλευσις τότε; Ἐπειδὴ καὶ αὐτὴ ἡ περίστασις παρουσιάζεται διά τινας δήμους, ἠμποροῦμεν νὰ ἀπομακρυνθῶμεν ἀπὸ τὰς ἐγγυήσεις τὰς ὁποίας καθιερώνει ὁ νόμος, καὶ οἱ ὁποῖοι ἐξασφαλίζουν τὴν ψῆφον τοῦ πολίτου, καὶ νὰ περιορίσωμεν αὐτὰς μὲ διατυπώσεις, νὰ στριμόξωμεν τὰ δικαιώματα διὰ νὰ τελειώσωμεν αὐτοὺς τοὺς δήμους ὅσον τὸ δυνατὸν ταχύτερον. Ὅταν ὅμως δὲν εὑρισκώμεθα εἰς αὐτὰς τὰς δυσκολίας, διατὶ νὰ περιορίσωμεν αὐτὰς τὰς ἐγγυήσεις, καὶ νὰ μὴ ἐξακολουθήσωμεν διατηροῦντες τὸ σύστημα τὸ ὑπάρχον ὡς πρὸς τὸν τρόπον τῆς ἐκλογῆς π. χ. εἰς τὰς Ἀθήνας εἶναι ἀνάγκη ἐντὸς 5 ἡμερῶν· κηρύττομεν λοιπὸν τὸν κατάλογον ὁριστικὸν κτλ. Ἀλλ’ εἰς τὴν Καλαμάταν ἔχομεν καιρὸν νὰ κάμωμεν τὸν ἐκλογὴν μετὰ 6 μῆνας· διατὶ νὰ ὑστερήσω αὐτὸν τὸν τόπον τῶν ἐγγυήσεων, τὰς ὁποίας ὁ νόμος δίδει; (Θόρυβος). Ὑπ’ αὐτὴν τὴν ἔποψιν ἐθεώρησα τὸν νόμον, πολλῶν διατάξεων τοῦ ὁποίου εἶμαι ἐναντίος, πρὸ πάντων καὶ οὐσιωδῶς εἰς τὴν διάταξιν τὴν περὶ σκεπτικῆς ἐξουσίας καθὼς καὶ εἰς τὴν ἐκλογὴν τοῦ ἑνός. Ἡ Συνέλευσις ἐδέχθη τὸ ἐναντίον· Τώρα γεννᾶται τὸ ζήτημα, τὸ ὁποῖον θὰ καθιερώσῃ αὐτὸς ὁ νόμος, ἐὰν ὡς πρὸς αὐτὰς τὰς διαδικαστικὰς διατάξεις, αἱ ὁποῖαι ἀφορῶσιν οὐχὶ πλέον τὴν Συνέλευσιν, ἀλλὰ κατά τίνα τρόπον θὰ ἐκδικάζωνται τὰ παράπονα, θέλει ἡ Συνέλευσις νὰ ᾖναι ὁ νόμος γενικὸς ἢ μερικός; δηλ. κατ’ αὐτὸν τὸν νόμον θὰ ἐνεργηθῶσιν καὶ ἄλλαι ἐκλογαὶ ἄλλων δήμων; τὸ κατ’ ἐμὲ ἐνόησα ἐξ ἀρχῆς ὅτι ἡ Συνέλευσις δὲν ἤθελεν αὐτὸ, ἀλλὰ νὰ παραδεχθῇ γενικὰς διατάξεις οὐσιαστικάς, καὶ μερικὰς ὡς πρὸς τὸν τρόπον τῆς ἐκλογῆς. Ἐὰν ὅμως, Κύριοι, δὲν θέλητε αὐτὸ, ἀλλὰ κατ’ αὐτὸν τὸν νόμον νὰ ἐνεργηθῶσιν αἱ ἐκλογαὶ εἰς τὸ μέλλον, μὴ λησμονῆτε ὅτι ἠμπορεῖ νὰ παρουσιασθῇ δυσκολία, ὥστε νὰ γίνῃ νόμος, ὥστε αὐτὸς ὁ νόμος νὰ διέπῃ κατὰ πολλὰ ἔτη τὰς ἐκλογάς μας. Ἐὰν ὅμως ἡ Συνέλευσις θέλῃ κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον νὰ ἐνεργηθῶσιν αἱ ἐκλογαὶ καὶ εἰς τοὺς ἄλλους δήμους, τότε τῳόντι θέτατε μίαν ἐγγύησιν πολὺ σπουδαίαν καὶ ἀναγκαίαν, θέσατε ὥστε νὰ μὴ ἀποτελῆται ἐκλογὴ νόμιμος, ἂν δὲν περιέχεται ἕνας ἀριθμὸς ψηφοφόρων τὰ ⅔.

§57ΒΑΛΤΙΝΟΣ. Καὶ ἀπόλυτος πλειοψηφία ἐπὶ τῶν ψηφοφορησάντων.

§58ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Δεύτερον, κηρύττετε καταλόγους τινὰς ὁριστικοὺς, διότι δὲν ἔχετε τὸν ἀπαιτούμενον καιρόν· διότι βλέπετε ὅτι ἂν διατάξητε σήμερον σύνταξιν καταλόγου νέου εἰς τὰς Ἀθήνας, θὰ παρέλθῃ πολὺς καιρός· ὅπου ὅμως αὐτὴ ἡ ἀνάγκη δὲν ὑπάρχει, διατὶ νὰ κηρύξητε αὐτοὺς τοὺς καταλόγους τοὺς ψεύτικους, ὡς ἰσχὺν ἔχοντας; Λοιπὸν, Κύριοι, ἂν θέλητε νὰ διατηρηθῶσιν αἱ διατυπώσεις περὶ τῆς ἐκλογῆς καὶ εἰς τὸ μέλλον μέχρι τῆς ἐκδόσεως νέου νόμου, τότε θέσατε αὐτὰς τὰς 2 ἐγγυήσεις· εἴπατε τοὐλάχιστον νὰ ψηφοφορῶσι τὰ ⅔, καὶ πρέπει νὰ διαταχθῇ ἀμέσως ἡ σύνταξις καταλόγων, ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ὁποίων νὰ ἐνεργηθῇ ἡ ἐκλογή.

§59ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ ἐξηγηθῶμεν καθαρά. Χθὲς ἐζήτησα τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ ἄρθρου αὐτοῦ, καὶ εἶχον τὴν ἰδέαν, ὅτι δὲν πρέπει νὰ παραδεχθῶμεν τὴν σχετικὴν πλειοψηφίαν, διότι ἠμπορεῖ νὰ συμβῇ, ὥστε ὁ δήμαρχος ν’ ἀναδειχθῇ μὲ 15 ψήφους. Ἐὰν λοιπὸν σήμερον ἐγκρίνῃ ἡ Συνέλευσις, ὥστε εἰς τὰς δημοτικὰς ἐκλογὰς νὰ ὑπάρχῃ μία ἀπόλυτος πλειοψηφία, δὲν ἔχω καμμίαν ἀντίῤῥησιν· ἀλλ’ ἐπαναλαμβάνω νὰ εἴπω εἰς τὴν Συνέλευσιν, ὅτι δὲν ἐννοοῦμεν οἱ ψηφίσαντες αὐτὸν τὸν νόμον νὰ ᾖναι γενικός. Ἐννοοῦμεν, ὅτι ἐκτὸς τῶν ἐκλογῶν ἐκείνων, τὰς ὁποίας προβλέπει ὁ νόμος, θέλει ἐφαρμοσθῆ οὗτος καὶ εἰς τὰ μέρη ἐκεῖνα, εἰς τὰ ὁποῖα ἤθελον ἐκλείψει αἱ δημοτικαὶ ἀρχαὶ, τοὐτέστιν ἤθελον εὑρεθῆ εἰς τὴν αὐτὴν κατηγορίαν, εἰς τὴν ὁποίαν καὶ τὸ συμβούλιον τῶν Ἀθηνῶν. Τινὲς φρονοῦν, ὅτι ὁ νόμος αὐτὸς θὰ ἐφαρμοσθῇ γενικῶς, καὶ διὰ τοῦτο λέγουν, ὅτι εἰς τὴν σύνταξιν τῶν καταλόγων πρέπει νὰ δώσωμεν περισσοτέρας ἐγγυήσεις. Ἐγὼ λέγω, ὅτι δὲν ἔχομεν ἀνάγκην, διότι αὐτὸς ὁ νόμος εἶναι προσωρινὸς, καὶ ἔχω πεποίθησιν, ὅτι ἡ Συνέλευσις θὰ προβῇ εἰς τὴν σύνταξιν ἑνὸς γενικοῦ νόμου, διὰ τοῦ ὁποίου νὰ ἐνεργηθῶσιν αἱ δημοτικαὶ ἐκλογαί.

§60ΚΑΛΟΣ. Κύριοι, λυποῦμαι, διότι πάντες ἦλθον εἰς σύγχυσιν ἰδεῶν· τοὺς μὲν ἐτάραξεν ἡ σχετικὴ πλειοψηφία, τοὺς ἄλλους οἱ κατάλογοι· καὶ οἱ μὲν καὶ οἱ δὲ εὑρίσκονται εἰς ἀπάτην. Ὁ νόμος ὁ δημοτικός, ἐν ἄρθρῳ 73, καθιεροῖ τὴν ἀρχὴν τῆς σχετικῆς πλειοψηφίας. Βλέπετε, ὅτι ὁ περὶ δήμων νόμος καθιεροῖ εἰς περιωρισμένας ἐκλογὰς τὴν σχετικὴν πλειοψηφίαν. Ἀλλ’ εἰς μίαν καθολικὴν, πάνδημον ψηφοφορίαν, θέλετε νὰ καθιερώσητε τὴν ἀπόλυτον πλειονοψηφίαν; οὐδέποτε, ἢ πολλὰ σπανίως θὰ ἔχετε τὸ νόμιμον ἀποτέλεσμα καὶ ὁ λαὸς μετὰ 15 ἡμέρας θὰ ἐπανέρχεται εἰς νέας ἐκλογάς. Εἰς τὸν βουλευτικὸν νόμον καθιερώθη ἡ ἀπόλυτος πλειοψηφία, ἀλλ’ ἡ ἐκλογὴ κηρύσσεται νόμιμος ὅσοςδήποτε ἀριθμὸς ἐκλογέων ψηφιφορήσει.

§61ΑΘ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Συζητεῖτε τώρα ἓν ἀντικείμενον, τὸ ὁποῖον εἶναι συζητημένον καὶ παραδεδεγμένον.

§62ΚΑΛΟΣ. Μὰ ἔφεραν πρότασιν· (θόρυβος.) ὡς σᾶς ἀνέγνω ὅτι ἡ σχετικὴ πλειοψηφία, καθόσον ἀφορᾷ τοὺς δημοτικοὺς συμβούλους, εἶναι καθιερωμένη, δὲν εἶναι δὲ καθόσον ἀφορᾷ τὴν ἐκλογὴν τῶν δημάρχων καὶ παρέδρων, διότι ἄλλο σύστημα παρεδέχθη τότε ὁ νόμος. Ἐὰν θέλετε νὰ καθιερώσητε σήμερον τὴν ἀπόλυτον πλειοψηφίαν θέλετε ἔχει εἰς ἀέναον κίνησιν τοὺς δήμους. Καθόσον ἀφορᾷ τοὺς καταλόγους οἱ τοῦ 61 θεωροῦνται ἰσχυροὶ μόνον καὶ μόνον διὰ τὰς ἐκλογὰς, αἵτινες πρόκεινται νὰ γείνουν σήμερον διὰ τὰ δημοτικὰ συμβούλια· εἰς τὸ ἑξῆς ὁ Νόμος ἔχει διατάξεις· θὰ ἐφαρμοσθῇ ἡ διάταξις τοῦ βʹ. ἄρθρου, κατὰ τὸ ὁποῖον πάντες οἱ ἐγγεγραμμένοι ἔχουν δικαίωμα τοῦ ἐκλέγεσθαι καὶ ἐκλέγειν· ὑπάρχει δὲ καὶ τὸ ἄρθρον 65 τοῦ περὶ δήμων Νόμου, τὸ ὁποῖον θὰ ἐκτελεσθῇ, ὥστε δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ τροποποιήσωμεν τὸν Νόμον. Ἐὰν γείνῃ παραδεκτὸς θὰ ἐφαρμοσθῇ μόνον εἰς τὰ διαλελυμένα συμβούλια· εἰς τὸ μέλλον δὲ θὰ ἐφαρμοσθοῦν αἱ διατάξεις τοῦ ὑπάρχοντος περὶ δήμων Νόμου.

§63ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχει τὸν λόγον ὁ Κ. Παντολέων.

§64ΠΟΛΛΟΙ. Ἐφωτίσθημεν.

§65ΠΥΡΛΑΣ. Τὸ θέμα εἶναι, ὅτι αἱ Δημοτικαὶ ἐκλογαὶ πρόκειται νὰ γείνουν ὁσάκις λείψουν ἢ ἔλειψαν τὰ δημοτικὰ συμβούλια. Ἐνταῦθα παρουσιάζεται ἡ ἀπορία· ἐὰν ὑφίσταται τὸ δημοτικὸν συμβούλιον καὶ λείψῃ ὁ δήμαρχος, τὶ θὰ γείνῃ; Θὰ ἐφαρμοσθῇ αὐτὸς ὁ Νόμος;

§66ΠΟΛΛΟΙ. Ἐννοεῖται.

§67ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Συνέλευσις θέλει νὰ κηρυχθῇ περαιωμένη ἡ συζήτησις;

§68ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§69ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τοῦτο, νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι)· παρεδέχθη. Ὁ Κ. Κουμουνδοῦρος νὰ φέρῃ τὴν πρότασίν του.

§70ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ. Καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἐκλογὴν, παρεδέχθημεν τὴν σχετικὴν εἰς τοὺς ἐκλεγομένους, καθ’ ὅσον δὲ ἀφορᾷ τὴν συγκρότησιν τοῦ δημαιρεσιακοῦ συμβουλίου...

§71ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐδῶ ἐκλέγονται ἀπ’ εὐθείας· δὲν ὑπάρχουν δημαιρεσιακὰ συμβούλια.

§72ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Θὰ σᾶς διαβάσω τὴν πρότασιν· θὰ μοὶ συγχωρήσητε νὰ σᾶς εἴπω καὶ τὴν ἀντίῤῥησιν. Ἰδοὺ τὶ λέγει «Πᾶν τὸ ἀντιβαῖνον εἰς τὸν παρόντα Νόμον καταργεῖται· καὶ πᾶσα δὲ ἄλλη δημοτικὴ ἐκλογὴ συμβούλων καὶ δημάρχων ἐνεργεῖται εἰς τὸ ἑξῆς συμφώνως μὲ τὰς διατάξεις τοῦ παρόντος νόμου· ἡ δὲ ἐκλογὴ θεωρεῖται ὡς νόμιμος, ὅταν λάβωσι μέρος εἰς αὐτὴν τὸ ἥμισυ πλέον ἑνὸς τῶν ἐν τῷ καταλόγῳ ἐκλογέων.» Κύριοι, ἐδῶ γίνεται ἡ ἀντίῤῥησις, παρακαλῶ νὰ τὴν ἀκούσητε. Ἐπειδὴ τὸ πρῶτον ἄρθρον ἀφορᾷ ἐν γένει τοὺς δήμους τοῦ Κράτους, καθὼς λέγουν, καὶ ἐπειδὴ τὰ χθὲς ἀποφασισθέντα περὶ σχετικῆς πλειονοψηφίας ἀποβλέπουν τρεῖς μόνον δήμους, γίνεται ἡ πρότασις ἀντὶ νὰ βάλωμεν «ὅταν λάβωσι μέρος εἰς τὴν ἐκλογὴν τὸ ἥμισυ πλέον ἑνός,» νὰ εἴπωμεν, ὅτι ἀπαιτεῖται ἀπόλυτος πλειονοψηφία τῶν ψηφοφορησάντων δηλ. διὰ τοὺς ἄλλους δήμους ἀπαιτεῖται ὄχι ἡ σχετικὴ πλειονοψηφία, ἀλλ’ ἡ ἀπόλυτος· ἡ σχετικὴ μόνον ἀπαιτεῖται διὰ τοὺς τρεῖς δήμους, αὐτὴ εἶναι ἡ ἰδέα (θόρυβος). Ἀκούτατε τὸ 2 ἄρθρον «θὰ διαταχθῇ ἀμέσως ἡ σύνταξις τῶν καταλόγων, καθ’ οὓς θὰ ἐνεργηθοῦν αἱ ἐκλογαὶ καθ’ ὅλους τοὺς δήμους, ἐκτὸς τῶν ἐν τῷ ἄρθρῳ 1 ἀναφερομένων.» Δηλαδὴ διὰ μὲν τοὺς δήμους τοὺς ἐν τῷ ἄρθρῳ 1, θὰ ληφθοῦν ὡς βάσις οἱ κατάλογοι, περὶ ὧν ἔκαμα λόγον, διὰ δὲ τοὺς λοιποὺς θὰ γίνουν οἱ κατάλογοι συμφώνως μὲ τὸν νόμον.

§73ΤΙΝΕΣ. Ποῖον νόμον;

§74ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Κατὰ τὸν τρόπον τὸν προβλεπόμενον ἀπὸ τὸ ἄρθρ. 13 τοῦ δημοτικοῦ νόμου, τὸ ὁποῖον καθιερώσαμεν.

§75ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Κ. Δαγρὲς ἔχει τὸν λόγον.

§76ΔΑΓΡΕΣ. Ἐννοῶ, ἐὰν ἡ πρότασις ἔρχηται ν’ ἀνατρέψῃ τὰ ἀποφασισθέντα παρὰ τῆς Συνελεύσεως, καὶ ἐννοῶ συνάμα τοὺς προτείναντας καὶ ὑποστηρίξαντας αὐτήν. Ἐὰν ὅμως ἔρχηται νὰ θεραπεύσῃ μίαν ἔλλειψιν, νὰ τὴν συζητήσωμεν. Διὰ τῆς προτάσεως αὐτῆς, ὁ φίλος μου Κ. Κουμουνδοῦρος καθιερώνει μίαν ἀρχὴν, ἀναφερομένην εἰς τὸ καταδικασθὲν παρὰ τῆς Συνελεύσεως σύστημα. Τί ἔλεγεν ὁ νόμος ἐκεῖνος; Διὰ νὰ ἔχῃ κῦρος μία ἐκλογὴ, πρέπει νὰ ψηφηφορήσουν τὰ ⅔. Τὴν ἀρχὴν ταύτην δὲν πρόκειται νὰ ἐπαναφέρῃ ἡ Συνέλευσις τοῦ 61, ἀφοῦ ἡ Συνέλευσις τοῦ 43 διὰ τοῦ περὶ ἐκλογῆς βουλευτῶν νόμου τὴν κατέστρεψεν. Ἡ Συνέλευσις ἐκείνη εἶπεν, ὅτι ἡ ψηφηφορία δὲν εἶναι ὑποχρεωτική· ψηφηφοροῦν οἱ θέλοντες νὰ κάμουν δικαίωμα τῆς ψήφου των, καὶ ἐκ τῶν ψηφηφορησάντων πρέπει νὰ ἔχῃ ὁ βουλευτὴς τὴν ἀπόλυτον πλειονοψηφίαν· ἀλλὰ καὶ ἡ Συνέλευσις αὕτη βλέπετε, ὅτι δὲν ἐστάθη ῥιζουμένη εἰς τὴν ἀρχὴν τῆς ἀπολύτου πλειονοψηφίας· ἐὰν κατὰ πρώτην φορὰν δὲν ἐπῆλθε τὸ ἀποτέλεσμα τῆς πλειονοψηφίας, κατόπιν ἡ σχετικὴ πλειονοψηφία ἔχει τὸ ἀποτέλεσμα νὰ στείλῃ τὸν βουλευτήν. Νομίζω, ὅτι εἶναι ἀδύνατον κατὰ τὴν πρότασιν αὐτὴν νὰ ψηφηφορήσουν τὸ ἥμισυ πλέον ἑνὸς τῶν ἐν τῷ καταλόγῳ, ἀφοῦ δεχθῆτε τὸν κατάλογον τοῦ 62, ἐν τῷ ὁποίῳ καὶ πλεῖστα ὀνόματα δὲν ὑπάρχουν, καὶ πλεῖστα εἶναι ἐγγεγραμμένα εἰκονικῶς, καὶ εἰς πολλοὺς δήμους ἀποδημοῦν· εἶναι καὶ ναυτικοὶ δῆμοι καὶ βιομηχανικοί. Ἤμην καὶ ἐγὼ εἰς τὴν ἀρχὴν τῶν ψηφηφορησάντων ἄνευ ὁρισμοῦ, ἀλλὰ καθιεροῦντες τὸ σύστημα τῆς καθολικῆς ψηφηφορίας, δὲν ἔχετε ἀνάγκην νὰ καθιερώσητε καὶ τὴν ἀρχὴν τῆς ἀπολύτου πλειονοψηφίας, διότι ἐστὲ βέβαιοι, ὅτι οἱ πολῖται, ἀφοῦ ὅλοι ἔχουν τὸ δικαίωμα τῆς ψήφου, θὰ κάμουν χρῆσιν αὐτοῦ, χωρὶς νὰ παραλείψῃ οὐδείς.

§77ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Τότε μὲ 15 ψηφηφόρους τελειώνεις τὴν ἐκλογήν.

§78ΔΑΓΡΕΣ. Μὰ δὲν ἐννοήσατε ἀκόμη τί ἐστὶ ψῆφος. Ἡ ψῆφος εἶναι δικαίωμα, δὲν εἶναι χρέος.

§79ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Ἀλλὰ σᾶς τὸ ἀφαιρεῖ ὁ ἄλλος αὐτὸ τὸ δικαίωμα.

§80ΔΑΓΡΕΣ. Λοιπὸν τὴν ἀρχὴν τῆς ἀπολύτου πλειονοψηφίας τὴν ἀποκρούω, διότι ἔρχεται νὰ καταστρέψῃ τὰ ἀποφασισθέντα παρὰ τῆς Συνελεύσεως, θέλει δὲ ἔχει τὸ ἀποτέλεσμα νὰ μὴ ἐνεργηθῇ πουθενὰ ἐκλογή. Καθ’ ὅσον δὲ ἀφορᾷ τὴν βάσιν, ἥτις ἐλήφθη, καὶ ἐτέθησαν οἱ κατάλογοι τοῦ 61, δὲν ἀποκρούω τὴν ἀρχὴν τοῦ Κ. Κουμουνδούρου, νὰ συνταχθοῦν νέοι κατάλογοι, ἀλλὰ ἐπιμένω πάντοτε, ὥστε ἡ Συνέλευσις νὰ ἐπιληφθῇ τῆς συζητήσεως καὶ ἐπιψηφίσεως τοῦ νέου δημοτικοῦ νόμου, ὅτι αἱ δημοτικαὶ ἐκλογαὶ πρέπει νὰ κατασταθοῦν, ὅπου παρίσταται ἀπόλυτος ἀνάγκη.

§81ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Κ. Χρηστίδης ἔχει τὸν λόγον.

§82ΧΡΗΣΤΙΔΗΣ. Κύριοι! συγχωρήσατε καὶ εἰς ἐμὲ νὰ εἴπω δύω λέξεις. Πολὺς λόγος ἔγινε περὶ τοῦ νόμου, τὸν ὁποῖον χθὲς ἐψηφίσαμεν καὶ περὶ τῆς διατάξεως, τὴν ὁποίαν σήμερον πρόκειται νὰ εἰσαγάγωμεν. Ὁ πρὸ ὀλίγου ἀγορεύσας εἶπεν, ἡ πρότασις, ἡ ὁποία εἰσάγεται αὐτὴν τὴν στιγμὴν ἀντιβαίνει εἰς ὅσα ἐψηφίσαμεν μέχρι τῆς χθὲς, δὲν συμφωνῶ μὲ τὸν προαγορεύσαντα, διότι ἕως τῆς χθὲς, καθὼς σᾶς εἶπεν ὁ Κ. Πετζάλης, ἐψηφίσαμεν ἕνα νόμον εἰδικὸν, ἀλλ’ εἰς αὐτὸν τὸν νόμον τὸν εἰδικὸν ἠθελήσαμεν νὰ εἰσαγάγωμεν μίαν ἀρχὴν γενικὴν, ποτὲ ὅμως δὲν ἐννοήσαμεν νὰ ἐφαρμόσωμεν αὐτὸν τὸν νόμον δι’ ὅλας τὰς ἀνάγκας τῆς δημοτικῆς ὑπηρεσίας· σήμερον ἐρχόμεθα νὰ προνοήσωμεν καὶ περὶ ἄλλων ἀναγκῶν ἐπίσης κατεπειγουσῶν— ἔληξεν ἡ προθεσμία τῶν δημοτικῶν ἀρχῶν, δὲν ἠμποροῦμεν ν’ ἀφήσωμεν τοὺς δήμους, τὰς ἀρχὰς αὐτὰς νὰ διοικῶνται ἐναντίον τοῦ νόμου, ἐναντίον τοῦ ὀρθοῦ λόγου, τοσούτῳ μᾶλλον, καθόσον αὐταὶ ἔχουν μίαν καταγωγὴν ἡ ὁποία δὲν εἶναι εὐάρεστος, δὲν λέγω πῶς εἶναι νόθος, δὲν ἔχουν καταγωγὴν ἐθνικὴν, νόμιμον, εἰλικρινῆ. Λοιπὸν ἐνταῦθα σᾶς εἶπεν ὁ ἔντιμος βουλευτὴς Μεσσηνίας, ὅτι εἰς αὐτὴν τὴν περίστασιν, λέγει, ὅτι δὲν ὑπάρχει αὐτὴ ἡ ἐσπευσμένη ἀνάγκη ἡ κατεπείγουσα, καὶ διατὶ νὰ μὴ χορηγήσωμεν ἐγγυήσεις πλειοτέρας, καθόσον ἀφορᾷ τὴν ψηφοφορίαν τοῦ ψηφοφόρου; καὶ ἐνταῦθα σᾶς εἶπον, καὶ νὰ γένουν νέοι κατάλογοι καθότι (θόρυβος). Λέγω λοιπὸν, ὅτι ἡ πρότασις αὐτὴ εἶναι ὀρθοτάτη. Ἔρχεται μία ἄλλη πρότασις, πόσοι πρέπει νὰ ψηφοφορήσουν. Ὁ ἔντιμος πληρεξούσιος τῶν Καλαμῶν σᾶς εἶπεν, ὅτι δὲν ἐννοεῖτε σεῖς τί ἔγεινε σήμερον, τί ἔγεινεν; ἡ ψηφοφορία δὲν εἶναι ἓν χρέος, ἀλλ’ εἶναι δικαίωμα, καὶ αὐτὸ ἔγινεν εἰς τὴν Συνέλευσιν τῆς 3 Σεπτεμβρίου, ἔγεινε καθόσον ἀφορᾷ τὴν ἐκλογὴν τῶν βουλευτῶν, ἀλλ’ αὐτὴ ἡ Συνέλευσις τῆς 3 Σεπτεμβρίου, ἡ ὁποία ἐμπεριεῖχεν ἐπίσης ἄνδρας ἐπιστήμονας πολιτικοὺς, δὲν ἤγγιξε τὸν νόμον τὸν δημοτικὸν, διότι ἐνόμισεν, ὅτι ἐδῶ ὑπάρχει μία οἰκογένεια ἡ ὁποία πρέπει νὰ διοικῆται ἄλλως πως παρ’ ὅτι πρέπει νὰ γίνῃ ἡ ἐκλογὴ τοῦ βουλευτοῦ· τὸ ζήτημα αὐτὸ τῷ ὄντι εἶναι μέγιστον. Τὸ ἄρθρον 14 τοῦ δημοτικοῦ νόμου θεωρεῖ τὴν ψηφοφορίαν ὑποχρεωτικὴν, καὶ μοὶ φαίνεται τὸ ἄρθρον 71 ἢ 72 φέρει τὴν κύρωσιν καὶ λέγει «διὰ τῆς βίας φέρεται·» καὶ τί νομίζετε; ὅτι ἐψηφίσθη αὐτὸς ὁ νόμος ἐναντίον τῆς καταστάσεως τῶν πραγμάτων; καὶ ἀπὸ τὴν ἀρχαιότητα ἀκόμη, καὶ ἐκεῖνοι οἱ πολιτικοὶ τῆς ἀρχαιότητος τοὺς πολίτας διὰ νὰ συνέρχωνται εἰς τὰς ἐκκλησίας τοὺς ἠνάγκαζον. Τί θέλετε; νὰ ἔρχηται ἕνας νὰ φέρῃ δέκα νὰ κάμῃ ἐκλογὴν, πῶς αὐτὸς ὁ ἄνθρωπος θέλει διοικήσει τὸν δῆμον; Ὁ λόγος εἶναι, ὁσάκις ἡ δημοτικὴ ἀρχὴ δὲν εἶναι τὸ προϊὸν τῆς ψηφοφορίας τῶν κατοίκων, πρέπει νὰ στείλῃς μπαϊονέττας νὰ διοικήσῃς, ἔχω πεῖραν τριακονταετῆ, σᾶς λέγω, ὁσάκις ὁ δήμαρχος ἔτυχε τῆς πλειονοψηφίας, τῆς πραγματικῆς, ὁσάκις ἡ ἐκλογὴ ἔγινε πραγματικῶς, δὲν ἐχρειάσθη ἡ Κυβέρνησις νὰ στείλῃ οὔτε 10 στρατιώτας, ἡ ἠθικὴ δύναμις εἶναι ἐκείνη ἡ ὁποία συγκρατεῖ τὰ ἔθνη, καὶ ἠθικὴ δὲν εἶναι ἡ δύναμις τοῦ δημάρχου ὁ ὁποῖος ἔρχεται νὰ διοικήσῃ μὲ 10 ψήφους. Κύριοι! ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι συνέταξαν τὸν νόμον τοῦ 1834 δὲν ἦσαν τυχαῖοι ἄνθρωποι συνεβουλεύθησαν τὸν τόπον καὶ μοὶ φαίνεται ὅτι ἡ κατάστασίς μας δὲν ἤλλαξε παρὰ πολὺ καὶ μὴ τρέχωμεν οὕτως, δὲν πρόκειται νὰ δημοκοπήσωμεν σήμερον, νὰ δείξωμεν ποῖος εἶναι πλέον φιλελεύθερος, ποῖος δὲν εἶναι φιλελεύθερος, ὅλοι ἐπιθυμοῦμεν τὴν ἐλευθερίαν, διότι ἐπ’ αὐτῆς θέλομεν στηρίξει καὶ ἐστηρίξαμεν τὸ στάδιόν μας. Κύριοι! νὰ μοὶ συγχωρήσητε νὰ κάμω μίαν ἐκδρομὴν εἰς τὸ παρελθὸν, ἤθελα σᾶς ἀποδείξει, ὅτι αὐτὸς ὁ δημοτικὸς νόμος, τὸν ὁποῖον βδελύττεσθε καὶ καταδικάζετε, ἔχει ἐν ἑαυτῷ στοιχεῖα σημαντικά· ἔχει στοιχεῖα, τὰ ὁποῖα ἔφερον εἰς τὰ πράγματα ἐπισήμους ἀνθρώπους, ὁπόταν ἡ Κυβέρνησις δὲν εἶχεν ἀρχίσει νὰ ἐπεμβαίνῃ εἰς τὰς δημοτικὰς ἐκλογάς. Παρατηρήσατε ὅλοι τὴν Ἑλλάδα, ποίους εἶχε δημάρχους.

§83ΤΙΝΕΣ. Πότε διεφθάρη;

§84ΧΡΗΣΤΙΔΗΣ. Ἀφίσατέ με νὰ ἐκφράσω τὴν ἰδέαν μου πλήρη· Κύριοι! ὑπῆρξε μία ἐποχὴ, δὲν ἔχω ἐδῶ τὸν ὀνομαστικὸν κατάλογον, διὰ νὰ σᾶς ἀποδείξω ὅτι ὁ νόμος οὗτος παρήγαγε τὰ ὡραιότερα ἀποτελέσματα, ὑπῆρξαν οἱ σημαντικώτεροι ἄνθρωποι οἱ ὁποῖοι διοικοῦσαν τοὺς δήμους ὅταν αἱ ἐκλογαὶ ἦσαν εἰλικρινεῖς, ὅταν ἡ Κυβέρνησις δὲν ἐπέμβαινε· ἀφ’ ἧς στιγμῆς ἐπεχείρησεν ἡ Κυβέρνησις ἐπεμβάσεις, ὁ νόμος διεφθάρη, ὄχι ὁ νόμος, αἱ ἐκλογαὶ διεφθάρησαν. Μὴ νομίζετε Κύριοι! ὅτι ἐκάματε αὐτὸν τὸν νόμον καὶ ὅτι αὐτὸς δὲν ἠμπορεῖ νὰ ῥέπῃ πρὸς τὸ κακὸν, ὅτι ἐδῶ δὲν θὰ εἰσχωρήσῃ ἐπίσης ἡ ἀπάτη, ἡ φενάκη ὅτι δὲν θὰ ἔλθουν προϊόντα ψευδῆ, ἂν ἡ Κυβέρνησις δὲν ᾖναι εἰλικρινὴς, ἐὰν δὲν ἔχητε Βουλὴν, ἡ ὁποία νὰ ἐξελέγξῃ ἀνηκόντως τὴν ἐκτελεστικὴν ἐξουσίαν. Βεβαίως ὅλος ὁ κόσμος καταδικάζει αὐτὴν τὴν κατάστασιν τῶν πραγμάτων, ἔγραφα ἐναντίον αὐτῆς τῆς καταστάσεως, ὡμίλησα ἑκατὸν φοραῖς, ὡμίλησα διότι εἶχε καταντήσει μία μάστιξ τῆς Ἑλλάδος, 4, 5 ἔτη ἐνηργεῖτο ἐκλογὴ χωρὶς ποτὲ νὰ τελειώσῃ· ὁ νόμος ὅμως τὶ πταίει; αὐτὸς ὁ νόμος τὸν ὁποῖον σήμερον δημιουργεῖτε, ἂν δὲν συμφωνῶμεν, ἂν δὲν ἔχωμεν Βουλὰς καθὼς πρέπει, τὰ ἴδια καὶ χειρότερα θὰ γίνουν, διότι οἱ ὑποψήφιοι ὅσοι ἔγειναν εἰς τὰς Βουλευτικὰς ἐκλογὰς θὰ ἔλθουν ἀπὸ τοὺς δήμους αὔριον, δὲν δύναται κανεὶς δημότης νὰ κάμῃ ἐκλογὴν γενικὴν χωρὶς νὰ συντριβῇ. Εἶδον ἀνθρώπους, εἶδον ἄνδρας, καθὼς πρέπει, τῆς τάξεως, οἱ ὁποῖοι ἔλεγον ἀφήσατέ μας νὰ ὑπάρχωμεν ὑποψήφιοι διότι κατεστράφημεν· ἡ Κυβέρνησις ἂν ᾖναι διεφθαρμένα θὰ θελήσῃ νὰ ἐπηρεάζῃ τὰς ἐκλογάς· λέγω ὅτι ἀφεύκτως πρέπει νὰ ζητήσῃ μίαν πλειονοψηφίαν· δὲν λέγω ἂν πρέπει νὰ ᾖναι τὰ 2 τρίτα, ἀφεύκτως τὸ ἥμισυ πλέον ἑνὸς πρέπει νὰ συνέλθῃ, καὶ ἂν δὲν συνέρχεται πρέπει νὰ τὸ φέρουν διὰ τῆς βίας, αὐτὴ εἶναι ἡ πεποίθησίς μου. Ἂν θέλετε νὰ κάμητε ἐκλογὴν ἐλευθέραν, ἂν ἀφήσητε τὸν κάθε ἕνα νὰ ἔλθῃ ἢ μὴ, θὰ κλείεται ἡ κάλπη πρὸ τοῦ νὰ ἔλθουν 50 ἄνθρωποι, καὶ δὲν θὰ ἀντιπροσωπεύῃ ὁ δήμαρχος εἰμὴ τοὺς φίλους, εἰμὴ τὰ συμφέροντά του, τὴν φατρίαν του (θόρυβος).

§85ΑΦΕΝΤΟΥΛΗΣ. Δὲν πρέπει, Κύριοι, νὰ λησμονήσωμεν οὐδὲ μίαν στιγμὴν ὅτι ψηφίζοντες νόμον σήμερον περὶ δημοτικῶν ἐκλογῶν, τὸν ψηφίζομεν προσωρινὸν, ἑπομένως μεγάλη λεπτολογία περὶ τὰ καθέκαστα, περὶ πάντων, τὰ ὁποῖα δύνανται νὰ συμβῶσιν εἰς τὰς δημοτικὰς ἐκλογὰς, δὲν ἔχει λόγον προφανῆ (θόρυβος). Ἡ ἱστορία τῶν δημοτικῶν ἐκλογῶν διδάσκει μέχρι τοῦδε τὸ ἑξῆς, ὅτι ὁσάκις ἡ Κυβέρνησις ἐπεμβῆκεν, ἀπέσχον οἱ πολῖται νὰ ψηφοφορήσωσι, καὶ παράδειγμα φέρω τὴν τελευταίαν ἐκλογὴν τῶν Ἀθηνῶν· ὅταν δὲ ἡ Κυβέρνησις δὲν ἐπέμβαινε μὴ ἀμφιβάλλετε, ὅτι κατὰ τὸ πνεῦμα, τὸ ὁποῖον σήμερον ἐπικρατεῖ θὰ προσέλθωσι πάντες νὰ καταθέσωσι τὰς ψήφους των. Τὸ δύσκολον δὲ εἶναι ἡ ἀποχὴ τῶν ψηφοφόρων ἀπὸ τὴν ἐξάσκησιν τοῦ δικαιώματός των, ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ὁ προλαλήσας φοβεῖται. Τὸ δύσκολον τοῦ πράγματος λοιπὸν ἔγκειται ἐν τούτῳ. Κατὰ τὴν πρότασιν τοῦ Κ. Κουμουνδούρου διὰ νὰ ἔχῃ κῦρος μία ἐκλογὴ, πρέπει νὰ προσέλθωσι νὰ ψηφοφορήσωσι τὸ ἥμισυ πλέον ἑνὸς τῶν ἐγγεγραμμένων ἐν τῷ δημαιρεσιακῷ καταλόγῳ· τὴν σήμερον ὅμως δημαιρεσιακὸς κατάλογος καὶ δημοτολόγιον εἶναι ἓν καὶ τὸ αὐτό· ἀναλογισθῆτε ὅμως εἰς ποίας περιστάσεις θέλουσιν εὑρεθῆ οἱ δῆμοι, τῶν ὁποίων ὁ πληθυσμὸς διὰ τὸ ἐπάγγελμα εἶναι κινητὸς, καὶ τοιοῦτοι δῆμοι δὲν εἶναι ὀλίγοι, εἶναι ὅλοι οἱ ναυτικοὶ δῆμοι καθὼς καὶ οἱ μεσόγειοι τῶν ἐπαρχιῶν ἐκείνων, τῶν ὁποίων οἱ κάτοικοι μεταναστεύουσιν εἰς ἄλλα μέρη. Ὁ Πειραιεὺς π. χ. ἔχει εἰς τὸ δημοτολόγιόν του ἐγγεγραμμένους 1140 δημότας, πόσοι νομίζετε καὶ εἰς τὴν μεγαλειτέραν δραστηριότητα τῶν δημοτικῶν ἐκλογῶν καὶ τῶν βουλευτικῶν προσῆλθον διὰ νὰ ψηφοφορήσωσιν; ποτὲ περισσότεροι τῶν 430. Κατὰ τὸν λόγον σας λοιπὸν, εἶναι ἀνάγκη, διὰ νὰ ἐξαχθῇ ἐκλογὴ νὰ παρουσιασθῶσι νὰ ψηφοφορήσωσι τὸ ἥμισυ πλέον ἑνὸς, ἐν Πειραιεῖ λοιπὸν οὐδέποτε θέλει γείνει δημοτικὴ ἐκλογὴ, τώρα μάλιστα ὅτε ἀφηρέθη τὸ τίμημα, καὶ κατὰ τὸ μέγιστον μέρος ἐφαρμόζεται τὸ δημοτολόγιον. Ἀλλὰ καὶ ἑτέρα δυσκολία ὑπάρχει, ἂν παραδεχθῆτε τὴν διάταξιν τοῦ Κ. Κουμουνδούρου, ὑποθέσατε διὰ μίαν στιγμὴν, ὅτι ἐν τῷ δημαιρεσιακῷ καταλόγῳ τοῦ Πειραιῶς ὑπάρχουν 1000 ὀνόματα ψηφοφόρων, καὶ ἐκ τούτων οἱ 400 λείπουν, ὑπάρχουν δὲ 600 ἐν τῷ τόπῳ καὶ προσέρχονται νὰ ψηφοφορήσωσιν, ὑποθέσατε δὲ ὅτι οἱ 600 οὗτοι εἶναι διῃρημένοι εἰς δύο μερίδας, ἐξ ὧν ἡ μία δὲν δύναται νὰ καταβάλλῃ τὴν ἄλλην, καὶ ἑπομένως ἀπόλυτος ψηφοφορία δὲν γίνεται, τί θέλει συμβῆ; δυνάμεθα ἐκ τῶν προτέρων νὰ τὸ προσδιορίσωμεν· ἂν ἡ μία μερὶς δὲν κατορθώσῃ νὰ ἔχῃ ὑπὲρ αὑτῆς πλειοψηφίαν, θὰ ἀπόσχῃ τοῦ ἀγῶνος, καὶ θὰ ματαιωθῇ ἡ ἐκλογή. Εἶμαι σύμφωνος μὲ τὴν ἰδέαν τοῦ Κ. Κουμουνδούρου ὑπὸ ἄλλην ἔποψιν παραδεχομένην, δηλαδὴ νὰ εἴπωμεν τὸ ἥμισυ πλέον ἑνὸς τῶν ἐν τῷ καταλόγῳ γεγραμμένων ἐκλογέων, παρόντων δὲ ἐν τῷ δήμῳ.

§86ΠΟΛΛΟΙ. Πῶς θὰ τὸ ἀποδείξητε τοῦτο;

§87ΑΦΕΝΤΟΥΛΗΣ. Τώρα θὰ τὸ ἀποδείξω, καὶ ἐὰν δὲν δυνηθῶ νὰ τὸ ἀποδείξω θὰ μοῦ κακοφανῇ πολὺ, ἀλλὰ θὰ παρακαλέσω ἐκεῖνον ὅστις συνέταξε τὴν διάταξιν ταύτην νὰ τὴν τροποποιήσῃ περισσότερον. Δύσκολον εἶναι νὰ γνωσθῇ τίνες εἶναι παρόντες εἰς ἕνα δῆμον, μόνον εἰς δήμους μεγάλους τοῦ κράτους, ὡς π. χ. εἰς τὸν τῶν Ἀθηνῶν, τῆς Σύρου, τῶν Πατρῶν κτλ. ἄλλως εἰς τοὺς ἄλλους δήμους εἶναι εὐκολώτατον ἕνεκα τοῦ περιωρισμένου ἀριθμοῦ αὐτῶν, εἶναι γνωστὸν πόσοι τῶν δημοτῶν αὐτοῦ λείπουν καὶ πόσοι εἶναι παρόντες. Φρονῶ λοιπὸν, ὅτι πρέπει μὲν νὰ παραδεχθῶμεν μέγαν ἀριθμὸν ψηφοφόρων, ὅπως δώσωμεν κῦρος εἰς τὴν δημοτικὴν ἐκλογὴν, νὰ προσδιορίσωμεν ὅμως, ὅτι τὸ ἥμισυ πλέον ἑνὸς ἐφαρμόζεται εἰς τοὺς δημότας τοὺς παρόντας ἐν τῷ δήμῳ καὶ οὕτω θὰ δυνηθῶμεν νὰ ἐκτελέσωμεν τὴν δημοτικὴν ἐκλογὴν, δυνάμεθα δὲ καὶ νὰ ἀνεύρωμεν τὸν τρόπον κατὰ τὸν ὁποῖον θὰ βεβαιωθῇ ἡ παρουσία ἢ μή.

§88ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλει ἡ Συνέλευσις νὰ κλείσῃ ἡ συζήτησις; οἱ παραδεχόμενοι τοῦτο, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσι (θόρυβος) (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Παρεδέχθη ὅτι ἐφωτίσθη ἡ Συνέλευσις. Δὲν πρόκειται πλέον περὶ δημοτικῶν συμβουλίων, ἃ ἐθεωρήθησαν ὡς καταλελυμένα, ἀλλὰ πρόκειται περὶ πάσης μελλούσης ἐκλογῆς δημοτικῶν συμβουλίων καὶ δημάρχων. Τρία ζητήματα παρουσιάζονται, πρῶτον ἂν οἱ δημαιρεσιακοὶ κατάλογοι καὶ τῶν συμβουλίων αὐτῶν θεωρῶνται ὁριστικοὶ, ἢ ἐὰν πρέπῃ οἱ κατάλογοι οὗτοι, τοὺς ὁποίους θὰ θέσωμεν εἰς τὸν νόμον νὰ συνταχθῶσιν ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ἄρθρου 13 τοῦ περὶ δήμων νόμου. Ἰδοὺ τὸ πρῶτον ζήτημα, οἱ παραδεχόμενοι ὅτι πρέπει νὰ γείνωσι νέοι κατάλογοι νὰ ἐγερθῶσι (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι).... (θόρυβος).

§89ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Παρακαλῶ ποίας ἐκλογὰς ἐννοεῖτε; ἐννοεῖτε ἐκλογὰς, αἱ ὁποῖαι θὰ γείνουν, ἐὰν γεννηθῶσιν εἰς τὸ μέλλον ἀνάγκαι ἕνεκα παύσεως ἢ διαλύσεως, ἢ διότι ἔληξεν ἡ περίοδος π. χ. ἑνὸς δημοτικοῦ συμβουλίου ἢ ἑνὸς δημάρχου;

§90ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μὴ φέρετε ἀδιακόπως ἐπαναλαμβάνω, νέα ζητήματα, διότι ποτὲ δὲν θὰ τελειώσωμεν. Ἡ συζήτησις περιεστράφη εἰς πρότασιν, ἡ ὁποία θὰ προβλέψῃ περὶ ἀντικαταστάσεως τῶν καταλελυμένων συμβουλίων καὶ περὶ δημοτικῶν ἐκλογῶν, αἱ ὁποῖαι ἐκ περιστάσεων ἐκτάκτων ἤθελον διαλυθῆ, καὶ οὐχὶ περὶ ἀνανεώσεως ὅλων τῶν δημοτικῶν ἀρχῶν. Ὁ Κ. Δεληγεώργης παρακαλεῖται νὰ ἐξηγηθῇ (θόρυβος).

§91ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Θέτω τὸ ἑξῆς ζήτημα· ὅτι ὁ παρὼν νόμος δὲν θέλει ἐφαρμοσθῆ, εἰμὴ μόνον εἰς τὰς περιπτώσεις τοῦ δημοτικοῦ συμβουλίου Ἀθηνῶν καὶ τῶν ἄλλων τῆς αὐτῆς κατηγορίας, καὶ προσέτι εἰς τὰς ἐκτάκτους περιστάσεις, κατὰ τὰς ὁποίας ἡ ἐνεργοῦσα τὸ καθῆκόν της ἐξουσία ἤθελε διατάξει ἐκλογὴν δημοτικοῦ συμβουλίου (θόρυβος). Ὁ νόμος αὐτὸς δὲν θέλει ἐφαρμοσθῆ, εἰμὴ εἰς ἐκείνας μόνον τὰς δημοτικὰς ἀρχὰς, αἱ ὁποῖαι ἤθελον παύσει δυνάμει τοῦ δικαιώματος, τὸ ὁποῖον ἔχει ἡ Κυβέρνησις (θόρυβος). Δὲν πρόκειται τώρα νὰ νομοθετήσωμεν, Κύριοι, τὰ δικαιώματα τῆς κεντρικῆς ἐξουσίας· ἂν θέλετε καὶ αὐτὰ τὰ συζητοῦμεν τώρα ἀμέσως (θόρυβος). Ὑπάρχουν νόμοι, οἱ ὁποῖοι προβλέπουν περιστάσεις, κατὰ τὰς ὁποίας δύναται νὰ λείψῃ ἡ δημοτικὴ ἀρχή· ὁσάκις λοιπὸν ἤθελε παρουσιασθῇ τὸ τοιοῦτον, ὅπου αἱ δημοτικαὶ ἀρχαὶ ἤθελον ἐκλείπει, θὰ ἐφαρμοσθῇ ὁ νέος νόμος· ἐξαιρῶ τὴν περίπτωσιν τῆς λήξεως τῆς ἀρχῆς, διότι πολλάκις περὶ τούτου προεξεφράσθημεν εἰπόντες ὅτι δὲν θὰ κάμωμεν νέας ἐκλογὰς ἕνεκα λήξεως πρὶν συντάξωμεν νέον ἐκλογικὸν νόμον. Δὲν ἐνθυμοῦμαι κανένα νὰ εἶπε ποτὲ τὸ ἐναντίον (θόρυβος καὶ συνδιαλέξεις).

§92ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἡμεῖς ἐννοοῦμεν ὁ νόμος αὐτὸς νὰ θεραπεύσῃ ὅλας τὰς ἀνάγκας, ἕως ὅτου γείνῃ νέος νόμος, δὲν ἐννοοῦμεν νὰ δώσωμεν εἰς χεῖρας τῆς Κυβερνήσεως ἓν ὅπλον νὰ διαλύῃ ὅποια θέλει δημοτικὰ συμβούλια· καὶ ἐν τούτοις συμβούλια, τὰ ὁποῖα κατὰ νόμον δὲν ὑφίστανται, νὰ μὴ δύνανται νὰ ἀνανεωθῶσι, διότι δὲν ὑπάρχει νόμος; Ἐγὼ, Κύριοι, ἐννοῶ, ὅτι μέχρις οὗ γείνῃ νέος νόμος, αἱ ἐκλογαὶ αἱ ὁποῖαι κατὰ τὸν νόμον θὰ ἀνανεωθῶσιν, εἴτε διότι ἔληξεν ὁ χρόνος ἢ ἄλλο τι, θὰ ἐνεργηθῶσιν κατ’ αὐτὸν τὸν νόμον, μέχρις οὗ γείνῃ νέος νόμος.

§93ΑΘ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Κύριοι, τὸ ζήτημα αὐτὸ εἶναι λίαν σπουδαῖον, εἶναι σπουδαιότατον, καὶ νομίζετε, ὅτι ἐκάματε ἕνα νόμον. Ἐγὼ θὰ σᾶς εἰπῶ, ὅτι δὲν ἔχετε νόμον, καὶ τώρα θὰ ἰδῆτε διατὶ (θόρυβος). Ὁ νόμος αὐτὸς ἐγένετο διὰ νὰ ἐνεργηθῶσιν αἱ ἐκλογαὶ τοῦ δήμου Ἀθηνῶν, καὶ ὅσαι ἄλλαι ὑπάγονται εἰς τὴν αὐτὴν κατηγορίαν, καὶ ὅσοι δῆμοι εἰς τὸ μέλλον ἤθελον εὑρεθῇ εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ ἐνεργήσωσιν ἐκλογὰς, οὐχὶ δὲ νὰ δώσωμεν εἰς τὴν ἐξουσίαν σήμερον δι’ αὐτοῦ τοῦ νόμου τοῦ ἐσπευσμένου τὴν ἄδειαν νὰ ἐνεργήσῃ ἐκλογὰς, ὅπου.... (θόρυβος). λέγω, ὅτι διὰ τοῦ νόμου αὐτοῦ θὰ ἐνεργηθῶσιν αἱ δημοτικαὶ ἐκλογαὶ εἰς τοὺς δήμους, διὰ τοὺς ὁποίους ἐξαιρετικῶς ἐγένετο, καὶ εἰς τοὺς δήμους ἐκείνους, ὅπου κατ’ ἀνάγκην.......

§94ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Τί θὰ εἰπῇ κατ’ ἀνάγκην.

§95ΠΕΤΜΕΖΑΣ. Ἰδοὺ ποία εἶναι ἡ ἀνάγκη· ὑποθέσατε, ὅτι ἕνα δημοτικὸν συμβούλιον μαζὺ μὲ τὸν δήμαρχον ὑπερέβη τὰ καθήκοντά του, ἐπέρχεται εἰς αὐτὴν τὴν περίστασιν ἕνα βασιλικὸν διάταγμα, διὰ τοῦ ὁποίου ὁ μὲν δήμαρχος παύεται, τὸ δὲ δημοτικὸν συμβούλιον διαλύεται· ἰδοὺ ἡ ἀνάγκη, αὐτὸ ἐννοῶ κατ’ ἀνάγκην· ἢ ἐπέρχεται ὁ θάνατος ἑνὸς δημάρχου καὶ δὲν ὑπάρχουσι δημοτικοὶ πάρεδροι, εἰς αὐτὴν τὴν περίστασιν, ἐπειδὴ ἐκάμαμεν ἕνα νέον νόμον, δύναται ὁ δῆμος νὰ προβῇ εἰς τὴν ἐκλογὴν νέου δημάρχου· δὲν ἐννοῶ ὅμως, ὅτι ἡ Κυβέρνησις δι’ αὐτοῦ τοῦ νόμου θέλει ἐνεργήσει τὰς ἐκλογὰς εἰς τοὺς δήμους ἐκείνους, εἰς οὓς νομίμως ἐτελείωσεν ὁ χρόνος, διότι τότε εἶναι ὁ ἴδιον ἡ ἐκλογὴ νὰ διαταχθῇ καθ’ ὅλον τὸ Κράτος.

§96ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παραδέχεται, ὅτι ἡ Συνέλευσις ἐφωτίσθη (θόρυβος). Ἐπαναλαμβάνω ἡ συζήτησις προεκλήθη συνεπεία μιᾶς προτάσεως περὶ εἰδικοῦ νόμου, περὶ ἐκτάκτων μέτρων, ἡ συζήτησις ἐγένετο ἐπὶ τῇ βάσει αὐτῆς τῆς προτάσεως, πρόκειται νὰ ἐπιψηφισθῇ, καὶ ἐγὼ δὲν δύναμαι νὰ ὑποβάλω εἰς τὴν ψῆφον τοῦ σώματος εἰμὴ νόμον εἰδικὸν, νόμον προσωρινὸν, ὁ ὁποῖος νὰ ἱκανοποιήσῃ τὰς ἐκτάκτους ἀνάγκας τῆς ἐπικρατείας.

§97ΓΟΝΤΙΚΑΣ, ΒΑΛΤΙΝΟΣ ΚΑΙ ΕΤΕΡΟΙ. Ὅ,τι ἐξάγεται ἐκ τῆς συζητήσεως, αὐτὸ θὰ ὑποβάλλετε εἰς τὴν ἐπιψήφισιν τῆς Συνελεύσεως, καὶ οὐχὶ ὅ,τι θέλετε ὑμεῖς.

§98ΒΑΛΤΙΝΟΣ. Εἶναι ἀπόφασις τῆς Συνελεύσεως, Κ. Πρόεδρε. Καταβῆτε εἰς τὸ βῆμα ν’ ἀντικρούσητε.

§99ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἑρμηνεύω καὶ ἐφαρμόζω τὸν κανονισμόν. Ἡ Συνέλευσις δὲν ἐνόησεν οὕτως εἰς μίαν στιγμὴν ν’ ἀναστατώσῃ τὴν ἐπικράτειαν εἰς τὰς σημερινὰς περιστάσεις· (θόρυβος.)

§100ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Δὲν ἔχετε τὸ δικαίωμα νὰ ὁμιλῆτε, ὅπως ὁμιλεῖτε.

§101ΒΑΛΤΙΝΟΣ. Ἀφήσατε τὴν ἕδραν σας, καὶ τότε ὁμιλήσατε.

§102ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ἀναπτύξω τὰ ζητήματα· δὲν ἠμπορεῖτε νὰ μοῦ ἀφαιρέσητε τὸ δικαίωμα τοῦ νὰ ὁμιλήσω διὰ νὰ ἐξηγήσω τὸ πνεῦμα τῆς Συνελεύσεως. Ὁ Κ. Δαγρὲς σᾶς ὑπέβαλε μίαν πρότασιν, λέγουσαν ὅτι ἀφαιρεῖται τὸ δικαίωμα ἀπὸ τὴν ἐκτελεστικὴν ἐξουσίαν τοῦ παύειν τοὺς Δημάρχους. Τί εἶπεν ἡ Συνέλευσις; οἱ φίλοι τοῦ Κ. Κουμουνδούρου πρὸ τῆς ἐνάρξεως τῆς Συνεδριάσεως; ὅτι αὐτὴ ἡ πρότασις, ἐπειδὴ δὲν εἶναι σχετικὴ μὲ τὸν εἰδικὸν αὐτὸν Νόμον, δὲν δύναται νὰ ὑποβληθῇ, καὶ ὁ Κ. Δαγρὲς τὴν ἀπέσυρεν. Ἐπαναλαμβάνω λοιπόν, ὅτι ἐσυζητήθη εἰδικὸς Νόμος, ὅστις νὰ κανονίσῃ τὸν τρόπον τῆς ἐκλογῆς τῶν καταλελυμένων δημοτικῶν συμβουλίων, καὶ ἐκείνων, τὰ ὁποῖα ἐξ ἀνάγκης ἤθελον διαλυθῆ.

§103ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§104ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπόν, οἱ παραδεχόμενοι τοῦτο νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι)· παρεδέχθη. — Ἐλύσαμεν τὸ πρῶτον ζήτημα τὸ ἀφορῶν τοὺς καταλόγους.

§105Κ. ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Δὲν εἴμεθα πλήρεις.

§106ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δεύτερον ζήτημα· ἂν ἀπαιτεῖται τὸ ἥμισυ πλέον ἑνός.

§107ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ. Κ. Πρόεδρε, μίαν παρατήρησιν ἔχω.

§108ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Καθήσατε, δὲν σᾶς δίδω τὸν λόγον· (θόρυβος). Τὸ δεύτερον ζήτημα, τὸ ὁποῖον προεκλήθη ἐκ τῆς ἰδέας, τοῦ νὰ ἐπεκταθῇ ὁ νόμος αὐτὸς καὶ εἰς τὰ δημοτικὰ συμβούλια, τὰ ὁποῖα κατ’ ἀνάγκην ἤθελον διαλυθῆ εἰς τὸ μέλλον, εἶναι ἐὰν εἰς τὴν ψηφοφορίαν πρέπῃ νὰ λαμβάνωσι μέρος τὸ ἥμισυ πλέον ἑνός. Τὸ τρίτον ζήτημα εἶναι, ἐὰν πρέπῃ νὰ ἰσχύῃ ἡ ἀπόλυτος πλειοψηφία τῶν ψηφοφορησάντων. Λοιπὸν τὸ πρῶτον εἶναι ἐὰν οἱ δημοτικοὶ κατάλογοι τῶν λοιπῶν δήμων θὰ ἦναι ὁριστικοί, καθὼς οἱ κατάλογοι τῶν Δημοτικῶν συμβουλίων τῶν καταλελυμένων, ἢ θὰ γίνουν νέοι, καὶ ἡ Συνέλευσις παρεδέχθη, ὅτι θὰ γίνουν κατάλογοι.

§109ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§110ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ δεύτερον εἶναι, ἐὰν εἰς τὴν ἐκλογὴν τῶν δημοτικῶν συμβούλων καὶ τῶν δημάρχων πρέπῃ διὰ νὰ ᾖναι νόμιμος ἡ ἐκλογή, νὰ λάβουν μέρος τὸ ἥμισυ πλέον ἑνὸς τῶν ἐν τῷ καταλόγῳ ἐγγεγραμμένων.

§111ΔΑΓΡΕΣ. Μοὶ φαίνεται Κ. Πρόεδρε, ὅτι δὲν ἠμπορεῖτε νὰ θέσητε τοῦτο εἰς ψηφοφορίαν· ἡ Συνέλευσις ἐπιτρέπει νὰ τεθῇ εἰς ψηφοφορίαν ζήτημα, τὸ ὁποῖον χθὲς ἀπεφασίσθη;

§112ΠΟΛΛΟΙ. Ἐγενικεύθη πλέον....

§113ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν, Κύριοι, θὰ ἐρωτήσω τὴν Συνέλευσιν ὡς πρὸς τὸ δεύτερον ζήτημα, δηλ. ὅτι ἡ ἐκλογὴ θεωρεῖται νόμιμος, ὅταν λάβωσι μέρος εἰς αὐτὴν τὸ ἥμισυ πλέον ἑνὸς τῶν ἐν τῷ καταλόγῳ ἐκλογέων. Οἱ παραδεχόμενοι τοῦτο νὰ ἐγερθῶσι· (ἀνίστανται οἱ περισσότεροι)· παρεδέχθη. Τρίτον ζήτημα· ἐὰν εἰς τὰς ἐκλογὰς αὐτὰς πρέπῃ νὰ ἰσχύῃ ἡ τῶν ψηφοφορησάντων ἀπόλυτος πλειοψηφία· οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀπόλυτον πλειοψηφίαν νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Παρεδέχθη.

§114Δ. ΓΡΙΒΑΣ ΚΑΙ ΕΤΕΡΟΙ. Δὲν διεκρίθη Κ. Πρόεδρε.

§115ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀπεφάνθη ὁλόκληρον τὸ Γραφεῖον.

§116ΡΕΒΕΛΑΚΗΣ. Δὲν εἶναι πλήρης ἡ Συνέλευσις.

§117ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συνεπείᾳ τῶν ἀποφάσεων τὰς ὁποίας παρεδέχθη ἡ Συνέλευσις....

§118ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ἄρθρον θέλει καταρτισθῇ ὡς ἀκολούθως· «πᾶν τὸ ἀντιβαῖνον εἰς τὸν παρόντα Νόμον καταργεῖται, καὶ πᾶσα ἄλλη δημοτικὴ ἐκλογὴ συμβούλων ἢ δημάρχων, ἐνεργεῖται εἰς τὸ ἑξῆς συμφώνως μὲ τὰς διατάξεις τοῦ παρόντος Νόμου ο.

§119ΠΟΛΛΟΙ. Δὲν εἶναι πλήρης ἡ Συνέλευσις, Κ. Πρόεδρε.

§120ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Καθήσατε, ἂν θέλετε νὰ ἐρωτήσω καὶ πάλιν.

§121ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι δὲν ἠμπορεῖτε νὰ ἐρωτήσητε καὶ πάλιν.

§122ΕΤΕΡΟΙ. Δὲν εἴμεθα πλήρεις, Κ. Πρόεδρε.

§123ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Καθήσατε λοιπὸν νὰ μετρηθῶμεν. Ἡ πλειονοψηφία ἀποφασίζει ἐπὶ παντὸς ζητήματος. Ἀκούσατέ μου· δὲν πρόκειται περὶ τῆς ἀνανεώσεως ὅλων τῶν δημοτικῶν συμβουλίων. Καθήσατε σᾶς ἐξορκίζω εἰς ὅ,τι ἔχετε ἱερόν. Λοιπὸν «πᾶν τὸ ἀντιβαῖνον εἰς τὸν παρόντα Νόμον καταργεῖται, καὶ πᾶσα ἄλλη δημοτικὴ ἐκλογὴ συμβούλων ἢ δημάρχων ἐνεργεῖται εἰς τὸ ἑξῆς συμφώνως μὲ τὰς διατάξεις τοῦ παρόντος Νόμου.»

§124ΜΠΟΥΣΚΟΣ. Ἐτροποποιήθη αὐτό, Κ. Πρόεδρε.

§125ΠΡΟΕΔΡΟΣ. «Ἡ ἐκλογὴ θεωρεῖται ὡς νόμιμος, ὅταν λάβωσι μέρος εἰς αὐτὴν τὸ ἥμισυ πλέον ἑνὸς τῶν ἐν τῷ καταλόγῳ ἐκλογέων.»

§126ΓΙΟΛΔΑΣΗΣ, ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ ΚΑΙ ΕΤΕΡΟΙ. Δὲν εἴμεθα πλήρεις Κ. Πρόεδρε.

§127ΠΡΟΕΔΡΟΣ. «Θέλει δὲ διαταχθῆ ἡ σύνταξις τῶν καταλόγων κατὰ τὸ ἄρθρον 13 τοῦ περὶ Δήμων Νόμου, καθ’ οὓς θέλει ἐνεργηθῆ ἡ ἐκλογὴ καθ’ ὅλους τοὺς δήμους, ἀνάγκης παρουσιαζομένης»· ὑπάρχει ἔνστασις ὅτι δὲν εἶναι πλήρης ἡ Συνέλευσις;

§128ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§129ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ γίνῃ λοιπὸν ψηφοφορία δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἀναγνωσθὲν ἄρθρον λέγουσι ναὶ, οἱ μὴ παραδεχόμενοι λέγουσιν ὄχι.

§130ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ ΚΑΙ ΕΤΕΡΟΙ. Πρέπει νὰ διαιρεθῇ τὸ ἄρθρον Κ. Πρόεδρε. Καθόσον ἀφορᾷ τὸ ἥμισυ πλέον ἑνὸς, εἶμαι σύμφωνος, ἀλλὰ καθόσον ἀφορᾷ τὴν ἀπόλυτον πλειοψηφίαν, ὄχι (θόρυβος).

§131ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διακόπτεται ἡ συνεδρίασις ἐπὶ ¼ (μετ’ ὀλίγα λεπτὰ ἀποχωρησάντων καὶ τῶν πλείστων ἐκ τῶν παρόντων πληρεξουσίων ὁ Πρόεδρος διέλυσε τὴν συνεδρίασιν, ὥρᾳ 5 καὶ 20 Μ. Μ.

Ὁ Πρόεδρος

Ι. Λ. ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ.

Οἱ Γραμματεῖς Θ. Βενετζάνος.