1864.02.15

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 220.

Τῆς 15 Φεβρουαρίου 1864.

(Σάββατον.)

Μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν τοῦ ὀνομαστικοῦ καταλόγου εὑρεθείσης πλήρους τῆς Συνελεύσεως, ἀνεγνώσθησαν τὰ πρακτικὰ τῆς προτεραίας συνεδριάσεως.

§1ΔΑΓΡΕΣ. Κύριε Πρόεδρε, κάμνω τὴν παρατήρησιν, πῶς δὲν ἐτέθη εἰς τὰ πρακτικὰ ἡ παρατήρησις, ἣν ἔκαμα τοῦ ν’ ἀναγνωσθῇ ἡ διαμαρτύρησις τοῦ Κ. Γρέγορυ.

§2ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀπαντῶ, ὅτι εἰς τὰ πρακτικὰ τὰ ἐπίσημα δὲν καταχωροῦνται ὁλόκληροι οἱ λόγοι, ἀλλὰ μόνον εἰς τὰ στενογραφικά.

§3ΔΑΓΡΕΣ. Ἀλλὰ δὲν γίνεται διόλου λόγος.

§4ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὅλα δὲν σημειοῦνται εἰς τὰ πρακτικὰ τὰ ἐπίσημα· ἡ παρατήρησίς σας ὅμως κατεχωρίσθη εἰς τὰ στενογραφημένα πρακτικά, τὰ ὁποῖα εἶναι ἐπίσης ἐπίσημα, καὶ τοῦτο ἀρκεῖ.

§5ΔΑΓΡΕΣ. Ὁ Κ. συντάκτης πρέπει νὰ ᾖναι ἀκριβὴς εἰς τὰ λεχθέντα.

§6ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Συνέλευσις δὲν ἔχει καμμίαν ἀφορμὴν κατὰ τοῦ συντάκτου νὰ παραπονῆται. Ἐγκρίνονται τὰ πρακτικά; οἱ ἐγκρίνοντες αὐτὰ νὰ σηκωθῶσιν· (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Συνέλευσις παρεδέχθη.

§7ΤΙΝΕΣ. Μὲ τὴν παρατήρησιν τοῦ Κ. Δαγρέ.

§8ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι πληρεξούσιοι, πανταχόθεν ζητεῖται ἡ ἐπιψήφισις μιᾶς προτάσεως, ἡ ὁποία κατηρτίσθη ἀπὸ νομομαθεῖς ἀνθρώπους· ὑπεβλήθη εἰς τὰ τμήματα καὶ ἐνεκρίθη ἀπὸ τὴν εἰσηγητικὴν ἐπιτροπὴν, συγκροτουμένην ἐπίσης ἀπὸ νομομαθεῖς, πρότασις, ἡ ὁποία δὲν εἶναι ἐπιδεκτικὴ συζητήσεως, ἡ πρότασις ἡ ἀφορῶσα τὰ ὑποθηκικὰ βιβλία. Ἂν μοὶ ἐπιτρέπητε, ἐπειδὴ δὲν εἶναι ἐπιδεκτικὴ συζητήσεως, θέλω τὴν ὑποβάλει εἰς τὴν ἐπιψήφισίν σας· ἔχει ὡς ἑξῆς. «Ἡ ἐν Ἀθήναις Βʹ. Ἐθνικὴ τῶν Ἑλλήνων Συνέλευσις Ψηφίζει· «Ἄρθρον 1. Ὅσοι ἔχουν ὑποθήκας ἢ προσημειώσεις ἐγγεγραμμένας εἰς τὰ καταστραφέντα βιβλία τῶν ὑποθηκοφυλάκων Μαραθῶνος, Κύμης, Ἐλευσῖνος καὶ Τρικκάλων, δύνανται νὰ ἐγγράψωσιν αὐτὰς ἐκ νέου (ἂν δὲν ἔπραξαν ἤδη τοῦτο πρὸ τῆς ἐκδόσεως τοῦ παρόντος ψηφίσματος) μέχρι τέλους τοῦ προσεχοῦς Σεπτεμβρίου εἰς τὰ νέα βιβλία τῶν ὑποθηκῶν τῶν αὐτῶν ὑποθηκοφυλάκων».

§9ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι αὐτὸ παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Συνέλευσις παρεδέχθη. Σᾶς ἀναγινώσκω τὸ 2, τὸ ὁποῖον ἔχει ὡς ἑξῆς. «Ἄρθρον 2. Ὁ κατὰ τὸ προηγούμενον ἄρθρον θέλων νὰ ἐγγράψῃ ὑποθήκην ἢ προσημείωσιν ὀφείλει νὰ ἐπισυνάψῃ εἰς τὰς πρὸς τὸν σκοπὸν τοῦτον συντασσομένας περιλήψεις τὴν κατὰ τὸ ἄρθρον 36 τοῦ περὶ ἐκτελέσεως τοῦ περὶ ὑποθηκῶν νόμου Διατάγματος βεβαίωσιν τοῦ ἁρμοδίου Ὑποθηκοφύλακος, ἢ ἀπόσπασμα ἐκ τοῦ βιβλίου τῶν ἐγγραφῶν ἢ τῶν ἐκθέσεων, ἐκδοθὲν πρὸ τῆς ἡμέρας, καθ’ ἣν τὰ μνησθέντα βιβλία κατεστράφησαν, καὶ ἀποδεικνύον ὑπὸ ποῖον ἀριθμὸν καὶ εἰς ποῖον τόμον τῶν βιβλίων τούτων ἦτον ἐγγεγραμμένη ἡ ὑποθήκη».

§10ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι αὐτὸ παρακαλοῦνται νὰ σηκωθῶσιν· (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Συνέλευσις παρεδέχθη. «Ἄρθρον 3. Αἱ πρὸ τῆς παρελεύσεως τῆς ἀνωτέρω προθεσμίας ἐγγραφησόμεναι ὑποθῆκαι καὶ προσημειώσεις, καθὼς καὶ ἐκ νέου πρὸ τῆς ἐκδόσεως τοῦ παρόντος νόμου ἐγγραφεῖσαι διατηροῦν τὴν τάξιν καὶ τὰ δικαιώματα προτεραιότητος, ἅτινα εἶχον κεκτημένα διὰ τῆς εἰς τὰ καταστραφέντα βιβλία ἐγγραφῆς.» Οἱ παραδεχόμενοι αὐτὸ παρακαλοῦνται νὰ σηκωθῶσιν (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Συνέλευσις παρεδέχθη. «Ἄρθρον 4. Ὅσοι ἀξιοῦσιν, ὅτι εἶχον ὑποθήκας ἐγγεγραμμένας εἰς τὰ ἀπολεσθέντα βιβλία χωρὶς νὰ φέρωσι τὴν κατὰ τὸ ἄρθρον 2 ἀπόδειξιν, ὀφείλουν νὰ προκαλέσωσιν ἀπόφασιν τοῦ ἁρμοδίου δικαστηρίου, ὅπερ λαμβάνον ὑπ’ ὄψιν τὰς παρ’ αὐτῶν προσαγομένας ἀποδείξεις περὶ τῆς ὑπάρξεως τῆς ὑποθήκης θέλει ἐπιτρέψει, ἢ μὴ, τὴν ἐκ νέου ἐγγραφήν. Εἰς τὴν διαδικασίαν ἐφαρμόζονται τὰ ἐν τοῖς ἄρθροις 640 καὶ ἑπόμ. τῆς Πολ. Δικονομίας, προσκαλουμένων τῶν τυχὸν ὑπαρχόντων ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ κτήματος ἐνυποθήκων πιστωτῶν. Δυνάμει δὲ τῆς τοιαύτης ἀγωγῆς ἐπιτρέπεται νὰ γίνῃ ἐγγραφὴ προσημειώσεως, ἥτις ὅμως, ἵνα δυνηθῇ νὰ φέρῃ τὰ ἐν τῷ τρίτῳ ἄρθρῳ μνημονευόμενα ἀποτελέσματα, πρέπει νὰ ἐγγραφῇ μέχρι τέλους τοῦ προσεχοῦς Σεπτεμβρίου.» Οἱ παραδεχόμενοι αὐτὸ νὰ σηκωθῶσιν· (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Συνέλευσις παρεδέχθη. «Ἄρθρον 5. Τὰς νέας ἐγγραφὰς καὶ προσημειώσεις, περὶ ὧν ὁ παρὼν νόμος διαλαμβάνει, δύνανται νὰ ἐνεργήσουν καὶ τὰ ἀπὸ τὸ 61 ἄρθρον τοῦ περὶ ὑποθηκῶν νόμου μνημονευόμενα πρόσωπα.» Οἱ παραδεχόμενοι αὐτὸ νὰ σηκωθῶσιν· (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Συνέλευσις παρεδέχθη. «Ἄρθρον 6. Ὁ παρὼν νόμος θέλει ἀναγνωσθῆ ἐπ’ Ἐκκλησίας τρεῖς κατὰ συνέχειαν Κυριακὰς ἐν τῇ ἕδρᾳ τῶν Εἰρηνοδικείων Μαραθῶνος, Κύμης, Ἐλευσῖνος καὶ Τρικκάλων. Οἱ παραδεχόμενοι αὐτὸ νὰ σηκωθῶσιν· (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Συνέλευσις παρεδέχθη. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ σύνολον νὰ σηκωθῶσιν· (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Συνέλευσις παρεδέχθη.

§11ΛΑΠΑΣ. Παρακαλῶ νὰ ἔλθῃ ὑπὸ συζήτησιν ἡ περὶ ἐκτοπίσεως τῶν ἀξιωματικῶν πρότασις.

§12ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὴν ἑπομένην συνεδρίασιν. Ἐζήτησε τὸν λόγον ὁ Κύριος Ζιμπρακάκης διὰ μίαν ἐπερώτησιν. (θόρυβος).

§13ΠΟΛΛΟΙ. (δεξιόθεν), Πρόκειται περὶ ἐκτοπίσεως.

§14ΤΡΙΤΑΚΗΣ. Προχθὲς ὑπεβλήθη πρότασις περὶ τῶν πλεοναζόντων ὑπαξιωματικῶν· αὐτὴ σχεδὸν εἶναι ὁμοία μὲ τὴν τοῦ Κ. Ζιμπρακάκη μέ τινας τροποποιήσεις καὶ ὁρισμοὺς, ἂν θὰ γείνῃ ἀνάπτυξις αὐτῆς σήμερον, παρακαλῶ νὰ συγχωνευθῇ μὲ τὴν ἰδικήν μου.

§15ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναφέρω εἰς τὴν Συνέλευσιν, ὅτι πρῶτον ἀντικείμενον τῆς ἡμερησίας διατάξεως εἶναι ἡ ἐξακολούθησις τῆς συζητήσεως περὶ τοῦ δημοτικοῦ συμβουλίου· οἱ θέλοντες ν’ ἀνατρέψωσι τὴν ἡμερησίαν διάταξιν νὰ ἐγερθῶσιν. (θόρυβος καὶ φιλονεικεῖαι μεταξὺ τῶν πληρεξουσίων, ὁ δὲ Κ. Κολιάτσος ἀναβαίνει ἐπὶ τοῦ βήματος).

§16ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν σᾶς δίδω τὸν λόγον, Κύριε Κολιάτσε· ἡσυχάσατε, Κύριοι πληρεξούσιοι.

§17ΚΟΛΙΑΤΣΟΣ. Ἔχω νὰ παραπονεθῶ κατὰ τῆς ἡμερησίας διατάξεως.

§18ΤΡΙΤΑΚΗΣ. Βλέπω, Κύριε Πρόεδρε, ὅτι παραβλέπετε τὰ στρατιωτικὰ ζητήματα, καὶ οὐδὲν βλέμμα θέλετε νὰ ῥίπτετε ἐπ’ αὐτῶν.

§19ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λανθάνεσθε. (θόρυβος καὶ σάλος).

§20ΚΟΛΙΑΤΣΟΣ. Τὰ στρατιωτικὰ ζητήματα, Κύριοι, ἐνησχόλησαν ἐπὶ πολλὰς ἡμέρας, καὶ πιστεύω, ὅτι καθ’ ἡμέραν θὰ ἔρχωνται τοιαῦτα ζητήματα. Τὸ ζήτημα περὶ ἐκτοπίσεως τὸ θεωρῶ σπουδαῖον, δὲν ἀπαιτεῖ μεγάλην συζήτησιν, καὶ δὲν ἔχω κατ’ αὐτοῦ κἀμμίαν ἀντίῤῥησιν. Ἔχω ὅμως νὰ ὁμιλήσω κατὰ τῆς ἡμερησίας διατάξεως, εἰς ταύτην ἀναφέρεται ὡς 23 ἀντικείμενον τῆς σημερινῆς συνεδριάσεως ἡ πρότασις περὶ ἀρχηγείου τῆς ἐθνοφυλακῆς, καὶ μὲ τρόπον ὅλως διάφορον, παρ’ ὅπως ἀπεφάσισεν ἡ Συνέλευσις· δὲν ἠξεύρω λοιπὸν τὸν λόγον διὰ τὶ ἡ πρότασις ἐτέθη τόσον χαμηλά· ὅταν ὑπεβλήθη ἡ ἔκθεσις τῆς εἰσηγητικῆς ἐπιτροπῆς ἐπὶ τῆς προτάσεως ταύτης, ἡ Συνέλευσις ἀπεφάνθη, ὅπως τὸ ἀντικείμενον τοῦτο τεθῇ μεταξὺ τῶν πρώτων ἀντικειμένων τῆς ἡμερησίας διατάξεως. Παρακαλῶ λοιπὸν τὴν Συνέλευσιν, ὅπως ἐμμένῃ εἰς τὴν ἀπόφασίν της, καὶ διατάξῃ, ὥστε νὰ τεθῇ τὸ ἀντικείμενον τοῦτο μεταξὺ τῶν πρώτων εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν, ὡς πρῶτον τὸ τῆς ἐκτοπίσεως τῶν ἀξιωματικῶν, δεύτερον περὶ δημοτικοῦ συμβουλίου, καὶ τρίτον τὸ περὶ τῆς ἐθνοφυλακῆς. Δὲν ἔχομεν, Κύριοι, οὐδόλως ἐθνοφυλακὴν, διότι δὲν ὑπάρχει κανεὶς, ὁ ὁποῖος νὰ τὴν ἐπιβλέπῃ· εἷς, Κύριοι τῶν ὡραιοτέρων καρπῶν τῆς ἐπαναστάσεως ὑπῆρξε καὶ αὕτη· δὲν πρέπει λοιπὸν νὰ τὴν ἀφήσωμεν νὰ μαρανθῇ· λέγω, τοῦτο διότι δὲν βλέπω τὴν Συνέλευσιν πολὺ ἐνασχολουμένην περὶ τοῦ ἀντικειμένου τούτου, τὸ ὁποῖον ὁ Σύλλογος τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ ἐθνοφυλακῆς παμψηφεὶ ἀπεφάσισε περὶ συστάσεως, λέγω, ἀρχηγείου ἐθνοφυλακῆς. Παρακαλῶ τὴν Συνέλευσιν νὰ διατάξῃ, ὥστε νὰ τεθῇ τὸ ἀντικείμενον τοῦτο τρίτον εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν.

§21ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παραδέχεται ἡ Συνέλευσις, ὥστε τὸ ἀντικείμενον τοῦτο νὰ τεθῇ τρίτον εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν; ὅσοι παραδέχονται ἂς ἐγερθῶσιν (ἀμφίβολον τὸ ἀποτέλεσμα). Θὰ ἐρωτήσω τ’ ἀνάπαλιν, οἱ μὴ παραδεχόμενοι (θόρυβος).....

§22ΒΡΑΤΣΑΝΟΣ. Μὴ κοπιάζετε, Κύριε Πρόεδρε, διότι ἡμεῖς ζητοῦμεν ὀνομαστικὴν κλῆσιν (θόρυβος ἀριστερά).

§23ΤΡΙΤΑΚΗΣ. Ἰδοὺ, Κύριε Πρόεδρε, ὅτι ἀληθεύει ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον εἶπον, ὅτι ὑπάρχει μία μερὶς, ἥτις δὲν ἐπιθυμεῖ νὰ ῥίπτῃ οὔτε ἓν βλέμμα ἐπὶ τοῦ στρατοῦ, τὶ ἄλλο εἶναι ἡ ἐθνοφυλακὴ παρὰ στρατὸς, τὴν ὁποίαν κατὰ λάθος ἴσως ἠθέλησε νὰ χωρίσῃ ὁ Κύριος Κολιάτσος.

§24Α. ΖΕΡΒΑΣ. Ἀφήσατε τὰς δημοκοπίας. (θόρυβος καὶ σάλος, συνδιαλέξεις θορυβώδεις.)

§25ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰς τὴν τάξιν, Κύριοι, νομίζω, ὅτι ἡ ψηφοφορία εἶναι ματαία.

§26ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ. Δὲν ἔχετε δικαίωμα ὑμεῖς ν’ ἀποφασίσητε, ἀφοῦ μία μεγάλη μερὶς ζητεῖ τὴν δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως ψηφοφορίαν.

§27ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν, Κύριοι, τὸ θέτω τρίτον εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. Προτάττω δὲ τὸ περὶ ἐκτοπίσεως.

§28ΠΑΝΤΟΛΕΩΝ. Οὐχὶ ἐκτοπίσεως, δὲν εἶναι καλὴ ἡ λέξις, ἀλλὰ διαμονῆς.

§29ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἰδοὺ τὶ λέγει ἡ πρότασις. «Τὸ ἄρθρον ά. τοῦ ἀπὸ 27 Ἰανουαρίου 1853 νόμου ἀκυροῦται. (θόρυβος).»

§30ΝΙΚΟΛΑΪΔΗΣ ΚΑΙ ΕΤΕΡΟΙ. Κύριε Πρόεδρε, διὰ τί παραβιάζετε τὴν ἡμερησίαν διάταξιν; (θόρυβος).

§31ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι, ἀφοῦ δὲν θέλετε, ἐρχόμεθα εἰς τὸ περὶ δημοτικοῦ συμβουλίου. Ὁ Κύριος Καλλιγᾶς ἔχει τὸν λόγον.

§32ΛΑΠΑΣ ΚΑΙ ΕΤΕΡΟΙ. Ἀπεφασίσθη πρῶτον τὸ περὶ ἐκτοπίσεως.

§33ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀκούσατε λοιπὸν, Κύριοι. «Ἡ ἐπιτροπὴ, λαβοῦσα ὑπ’ ὄψιν, ὅτι τὸ ἄρθρον 1 τοῦ ἀπὸ 27 Ἰανουαρίου 1853 νόμου, περὶ προσδιορισμοῦ τοῦ τόπου διαμονῆς τῶν ἀξιωματικῶν, ἀντιβαίνει εἰς τὰ ἄρθρα 4, 5, 6, 7 καὶ 8 τοῦ περὶ καταστάσεως τῶν ἀξιωματικῶν νόμου τῆς 7 Μαρτίου 1851.» Ψηφίζει. «Τὸ ἄρθρον πρῶτον τοῦ ἀπὸ 27 Ἰανουαρίου 1853 νόμου ἀκυροῦται.»

§34ΖΙΜΒΡΑΚΑΚΗΣ. Ἂν μοὶ ἐπιτρέπητε, θὰ σᾶς δώσω μίαν μικρὰν ἐξήγησιν· ἡ πρότασις, τὴν ὁποίαν ἔφερον πρὸ πολλοῦ εἰς τὴν Συνέλευσιν, ἀφορᾷ τὴν τροποποίησιν ἑνὸς στρατιωτικοῦ νόμου, τὸν ὁποῖον ὁ Βασιλεὺς Ὄθων εἶχε προκαλέσει, διὰ νὰ ἔχῃ τὴν τύχην τῶν ἀξιωματικῶν εἰς τὴν θέλησίν του, ὥστε νὰ τοὺς ἔχῃ ὑποχειρίους· τὸ ζήτημα ἦλθε καὶ ἄλλοτε εἰς τὰς βουλὰς, καὶ αἱ βουλαὶ ἠκύρωσαν τὸν νόμον, ἀλλ’ ὁ Ὄθων δὲν παρεδέχθη τὴν ἀκύρωσιν (θόρυβος).

§35Α. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Ἡ πρότασις, Κύριοι, τοῦ Κ. Ζυμβρακάκη ἐδόθη εἰς τὰ τμήματα, ἐξελέχθησαν εἰσηγηταὶ, οἱ ὁποῖοι συνεζήτησαν πάλιν τὴν πρότασιν. Ἰδοὺ ὁ νόμος ὁ τροποποιούμενος διὰ τῆς προτάσεως αὐτῆς· ὁ τόπος τῆς διαμονῆς τοῦ ἐν ἀργίᾳ τιθεμένου ἀξιωματικοῦ, σύμφωνα μὲ τὸ ἄρθρον 5, τοῦ περὶ καταστάσεως τῶν ἀξιωματικῶν, προσδιορίζεται διὰ τοῦ περὶ τούτου διατάγματος, δηλαδὴ ἅμα ἀξιωματικός τις τεθῇ εἰς ἀργίαν, τὸ διάταγμα τὸ κοινοποιοῦν τὴν ἀργίαν προσδιορίζει καὶ τὸν τόπον τῆς διαμονῆς του, δὲν ἀφίνει εἰς τὸν ἀξιωματικὸν τὸ δικαίωμα νὰ μείνῃ ὅπου θέλει· διὰ τῆς παρούσης προτάσεως ἀφίνεται εἰς τὸν ἀξιωματικὸν νὰ διαμένῃ ὅπου θέλει.

§36ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι λοιπὸν τὴν πρότασιν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Παρεδέχθη. Ἐρχόμεθα εἰς τὸ περὶ δημοτικῶν συμβουλίων· ὁ Κ. Καλλιγᾶς ἔχει τὸν λόγον.

§37ΚΑΛΛΙΓΑΣ. Κύριοι, ἐπὶ τοῦ ἐκκρεμοῦς ζητήματος τῶν δημοτικῶν συμβουλίων δὲν προτίθεμαι νὰ ἀναπτύξω σύστημα, οὔτε νὰ ἀνακοινώσω ὅλα τὰ ζητήματα, ὅσα δύνανται νὰ ἀναφανοῦν. Νομίζω, ὅτι τὸ πρᾶγμα, ἂν περισταλῇ, μᾶλλον πρέπει νὰ ἐπισύρῃ τὴν προσοχὴν τῆς Συνελεύσεως, νὰ προσδιορίσῃ τὸ μέτρον κατὰ τὸ ὁποῖον θέλει γίνει ἡ ἐφαρμογὴ τοῦ ἐπιψηφισθησομένου νόμου· ἐξηγοῦμαι σαφέστερον. Ἡ ἀφορμὴ ἐδόθη ἐκ τοῦ δημοτικοῦ συμβουλίου Ἀθηνῶν· ἐννοοῦμεν κάλλιστα, ὅτι ὅσοι ἀντιπροσωπεύουν ἄλλας ἐπαρχίας ἔχουν τὸ ἐνδιαφέρον, ὥστε καὶ ἐκεῖ ἡ δημοτικὴ κατάστασις νὰ μὴ πάσχῃ· ἀλλὰ πρέπει νὰ ἐκφρασθῶμεν ἐκ προοιμίων, ποῖον σκοπὸν ἔχομεν, ἔχομεν σκοπὸν σήμερον νὰ προβλέψωμεν περὶ ὅλων τῶν δημοτικῶν συμβουλίων; Ἂν πρόκειται νὰ προβλέψωμεν περὶ ὅλων τούτων, τότε βεβαίως θέλομεν ἐνασχοληθῆ ἐκτενέστερον, καὶ θέλομεν προχωρήσει εἰς ἀναλυτικωτέραν ἐξέτασιν τοῦ νόμου, τὸν ὁποῖον μέλλομεν νὰ ψηφίσωμεν. Ἂν ὅμως δὲν ᾖναι τοιαύτη ἡ πρόθεσις τῆς Συνελεύσεως, ἂν ἡ Συνέλευσις, λαμβάνουσα ἀφορμὴν ἐκ τοῦ δημοτικοῦ συμβουλίου Ἀθηνῶν, θέλῃ νὰ προβλέψῃ προσκαίρως, ἕως ὅτου ψηφισθῇ ὁ δημοτικὸς νόμος, περὶ ὅλων τῶν δημοτικῶν συμβουλίων, ὅσα τυχὸν εὑρίσκοντο ὑπὸ τὴν κατάστασιν αὐτὴν τῆς διαλύσεως, τότε δὲν πρόκειται περὶ ἄλλου, παρὰ περὶ προσωρινοῦ μέτρου· ἂν λοιπὸν διευκρινήσωμεν ἀπ’ ἀρχῆς τί πρόκειται νὰ πράξωμεν, θέλομεν ἕν τοιοῦτον προσωρινὸν μέτρον μέχρι τοῦ ὁριστικοῦ δημοτικοῦ νόμου, ἢ θέλομεν νὰ ἀναῤῥυθμίσωμεν ὅλα τὰ δημοτικὰ συμβούλια τοῦ κράτους· ἂν δὲν διευκρινήσωμεν προηγουμένως τοῦτο, δὲν δύναμαι νὰ συμφωνήσω εἰς ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον θέλομεν ἀποφασίσει· ἐζήτησα τὸν λόγον μόνον, διὰ νὰ παρακαλέσω τὴν Συνέλευσιν, ὥστε προηγουμένως νὰ τεθῇ ὑπ’ ὄψιν τοῦτο, ἂν πρόκειται περὶ προσωρινοῦ μέτρου διὰ τὰ δημοτικὰ συμβούλια τὰ διαλελυμένα, τὰ ὁποῖα δὲν ὑφίστανται. Τὸ δημοτικὸν συμβούλιον Ἀθηναίων ἤδη ἡ Συνέλευσις ἐθεώρησε καταλελυμένον. Δύνανται βεβαίως νὰ ἐρωτήσουν, ποῖα εἶναι τὰ καταλελυμένα δημοτικὰ συμβούλια, καὶ νομίζω, ὅτι δικαίως γίνεται αὐτὴ ἡ ἐρώτησις, διότι δὲν πρόκειται νὰ λάβωμεν ἓν τοιοῦτον προσωρινὸν μέτρον, τὸ ὁποῖον νὰ ἔχῃ ἐλαστικότητα, καὶ τὸ ὁποῖον νὰ δίδῃ τὰ μέσα εἰς τὴν ἐξουσίαν καὶ ὁπόταν θέλῃ, νὰ θεωρῇ διαλελυμένα τὰ συμβούλια, καὶ ὁπόταν θέλῃ, ὑφιστάμενα· τοιαῦται ἐγγυήσεις δὲν πρέπει ποτὲ νὰ λείπουν, ἀλλὰ νομίζω ὅτι ἠμπορούσαμεν νὰ θέσωμεν καὶ ὁρισμὸν τῶν καταλελυμένων δημοτικῶν συμβουλίων, νὰ θεωρήσωμεν καταλελυμένα τὰ δημοτικὰ συμβούλια, τὰ ὁποῖα δὲν δύνανται νὰ συγκροτηθοῦν, διότι δὲν ὑπάρχει ὁ νόμιμος ἀριθμὸς, ἢ διότι ὑπάρχει μία πρᾶξις, ἥτις τὰ κατήργησε. Νομίζω λοιπὸν ὅτι εἰς τοῦτο καὶ μόνον πρέπει κατὰ πρῶτον νὰ περιορίσωμεν τὴν ψηφοφορίαν. Τώρα θέλω ἀπαντήσει εἰς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἴσως ἔχουν τὴν ἐπιθυμίαν νὰ ἴδουν μίαν ἀνακίνησιν ὅλων τῶν δημοτικῶν συμβουλίων. Λέγω ὅτι, ἐὰν θέλουν ν’ ἀνακινήσουν ὅλα τὰ δημοτικὰ συμβούλια, οὐδὲν ἄλλο θέλουν πράξει, εἰμὴ ν’ ἀρνηθοῦν δημοτικὴν διοίκησιν ἐπὶ τοῦ παρόντος εἰς ἐκείνους τοὺς δήμους, οἱ ὁποῖοι σήμερον στεροῦνται τῶν δημοτικῶν συμβουλίων, μέχρι τῆς ἐποχῆς, ὅτε διὰ γενικωτέρου νόμου δύνανται ν’ ἀνανεωθοῦν ὅλα τὰ δημοτικὰ συμβούλια τοῦ Κράτους· δὲν εἶναι πρᾶγμα δύσκολον νὰ τὸ ἐννοήσῃ τις, ὅτι οὐδεμία Κυβέρνησις δύναται ὅλα τὰ δημοτικὰ συμβούλια ν’ ἀνανεώσῃ συγχρόνως. Ἡ ἀνανέωσις πρέπει νὰ προχωρήσῃ βαθμιαίως, καὶ μάλιστα ὅπως πολλοὶ παρετήρησαν, ὅτι ἂν σήμερον διαταχθοῦν πανταχοῦ τοῦ Κράτους δημοτικαὶ ἐκλογαί, εἶναι ἑπόμενον ὅτι πολλοὶ τῶν πληρεξουσίων δὲν θέλουν ἐγκαταλείψει τοὺς δήμους των, ὅτε θέλουν γίνει αἱ δημοτικαὶ ἐκλογαί· ὥστε κινδυνεύει καὶ αὐτὴ ἡ Συνέλευσις νὰ διαλυθῇ, ἕως ὅτου ἀποπερατωθοῦν αἱ δημοτικαὶ ἐκλογαί. Δὲν εἶναι, νομίζω, ἡ ὥρα ἡ κατάλληλος ν’ ἀνανεώσωμεν τὰ δημοτικὰ συμβούλια, οἱ καιροὶ εἶναι καλοὶ σύμβουλοι, πολλάκις δύναται ν’ ἀναβάλῃ τις μέτρα, τὰ ὁποῖα εἶναι ἴσως ἐπιθυμητὰ, ἀλλ’ οὐχ ἧττον δὲν πάσχει ὁ λαὸς, ἂν ἡ ἐφαρμογή των ἐπέλθῃ καὶ βραδύτερον. Ἀλλὰ διὰ τοῦτο εἶναι δίκαιον νὰ στερήσῃ τις εἰς δήμους ὡρισμένους 3, 5, τῶν ἐγγυήσεων, τὰς ὁποίας παρέχει ὁ νόμος; Νομίζω, ὅτι εἶναι ἀδικώτατον, καὶ ὅτι τοιαύτη ἄρνησις οὐδενὸς ἐκπληροῖ τὸ συμφέρον, οὔτε ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι θέλουν νὰ ἀνανεωθοῦν τὰ συμβούλια ἐν γένει, πρᾶγμα ἀδύνατον κατὰ τὸ παρὸν, καὶ πολὺ ὀλιγώτερον ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι δὲν ἔχουν τὴν δημοτικὴν ἀρχὴν πλήρη, ὁποίαν ἔπρεπε νὰ ἔχουν κατὰ τὸν νόμον. Νομίζω λοιπὸν, ὅτι ἡ Συνέλευσις δὲν πρέπει νὰ ἔχῃ αὐτὴν τὴν μικροζηλοτυπίαν, ὥστε νὰ ἀρνηθῇ εἰς 5–6 δήμους τὴν συγκρότησιν δημοτικῶν συμβουλίων ἐπὶ τοῦ παρόντος, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀνανεωθοῦν ὅλα τὰ δημοτικὰ συμβούλια τοῦ Κράτους. Ἐὰν ὅμως περιορισθῶμεν εἰς αὐτὸ τὸ μέτρον 5, 10 συμβουλίων, τότε νομίζω ὅτι θέλομεν εἶσθαι φειδωλότεροι εἰς τὰς τροποποιήσεις, τὰς ὁποίας θέλομεν ἐπιφέρει εἰς τὸν ὑπάρχοντα νόμον περὶ δημοτικῶν ἐκλογῶν· ὅταν πρόκειται περὶ 5 ἢ δέκα δήμων προσωρινῶς, δὲν θέλομεν ἀνακινήσει τόσην σωρείαν ζητημάτων, τὰ ὁποῖα ἐφάπτονται σχεδὸν ὅλου τοῦ δημοτικοῦ νόμου. Ἐγὼ ἀπέχω ἐπὶ τοῦ παρόντος νὰ ἐκφρασθῶ ἐπ’ αὐτοῦ, διότι ἐξαρτᾶται ἡ γνώμη μου ἐκ τοῦ περιορισμοῦ, τὸν ὁποῖον θέλει ἡ Συνέλευσις θέσει εἰς τὴν ἀνανέωσιν τῶν δημοτικῶν συμβουλίων, ἂν θέλῃ ἀποφασίσει περὶ τῶν δημοτικῶν συμβουλίων Ἀθηνῶν ἢ ὅλου τοῦ Κράτους· διότι τότε θέλω ἔχει ἄλλην γνώμην. Προτείνω λοιπὸν προκαταρκτικῶς νὰ προσδιορισθῇ τίνων δημοτικῶν συμβουλίων μέλλει νὰ ἀποφασισθῇ ἡ ἀνανέωσις.

§38ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχει τὸν λόγον ὁ Κ. Κουμουνδοῦρος.

§39ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Τὸ κατ’ ἐμὲ, νομίζω, ὅτι δὲν πρόκειται, οὔτε πρέπει σήμερον νὰ εἴπῃ ἡ Συνέλευσις, ποῖα δημοτικὰ συμβούλια θέλουσιν ἀνανεωθῶσιν· ἂν θ’ ἀνανεωθῶσιν, ὀλίγα, πολλὰ, ἢ ὅλα τοῦ Κράτους, τοῦτο εἶναι ἐκτὸς καὶ τῶν καθηκόντων της, καὶ τοῦ συζητουμένου θέματος τῆς προτάσεως. Σήμερον ζητεῖται, προκειμένου ν’ ἀνανεωθῶσι συμβούλια τινὰ, καὶ νὰ ἐνεργηθῶσιν ἐκλογαὶ δημοτικαὶ, ἐὰν πρέπῃ νὰ περιορισθῶμεν εἰς προσωρινὰ καὶ ἔκτακτα μέτρα, ἢ νὰ καθιερώσωμεν ἀρχὰς ὡς γενικὰς, αἱ ὁποῖαι νὰ χρησιμεύσουν δι’ ὅλην τὴν ἐκλογικὴν ἐνέργειαν· κατόπιν, νομίζω, ὁριστικὸν, καθ’ ὃν θὰ ἐνεργῶνται αἱ ἐκλογαί. Κύριοι, τὸ κατ’ ἐμὲ, δὲν ἐννοῶ νόμον προσωρινὸν, ἔκτακτα μέτρα, εἰς ἐποχὴν, καθ’ ἣν ὑμεῖς συνεδριάζετε ἡσυχώτατα καὶ νομοθετεῖτε, ἡ δὲ Κυβέρνησις καὶ Βασιλεία ἐνεργοῦσι τακτικῶς· δὲν ἐννοῶ λοιπὸν, διατὶ ἐπὶ ζητήματος τοσοῦτον σπουδαίου καὶ ζωτικοῦ, καὶ ἄνευ τῆς καλῆς λύσεως τοῦ ὁποίου τὸ σύνταγμα θέλει καταντήσει κωμωδία καὶ ψεῦδος, δὲν ἐννοῶ, λέγω, διατὶ νὰ περιορισθῶμεν εἰς προσωρινὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα δὲν σημαίνουν τίποτε ἄλλο, παρὰ ἄρνησιν ἐγγυήσεων, περιορισμὸν δικαιωμάτων, καὶ ἐξακολούθησιν μιᾶς καταστάσεως ἀνωμάλου, ἀτάκτου, ἥτις δὲν ὑπάρχει τὴν σήμερον. Ἀντιτάσσομαι λοιπὸν κατὰ παντὸς νόμου προσωρινοῦ, διότι ἡ κατάλυσις τοῦ δημοτικοῦ συμβουλίου Ἀθηνῶν, καὶ ἡ κατάστασις τοῦ δήμου μᾶς βιάζουσι· δὲν ἐννοῶ, οὔτε παραδέχομαι αὐτὸν τὸν λόγον· μὲ 4 μηνῶν τακτικὴν Κυβέρνησιν, καὶ ὁμαλὴν διοίκησιν, οὐδεμία πρόνοια ἐλήφθη περὶ αὐτοῦ τοῦ συμβουλίου, καὶ ἔρχονται ἤδη διὰ τοῦτο νὰ μᾶς λέγουν, ἀποφασίσατε αὐτὴν τὴν στιγμὴν, διότι ἡ ὑπόθεσις κατεπείγει; Αὐτὸ μοῦ ἐνθυμίζει μίαν ἄλλην κατάστασιν πραγμάτων, καθ’ ἣν οἱ ὑπουργοὶ, μὴ δυνάμενοι νὰ παρουσιάσωσιν ἐγκαίρως τὰ νομοσχέδιά των εἰς τὰς βουλὰς, τὰ ἐπαρουσίαζον τὴν τελευταίαν ἡμέραν καθ’ ἣν ἔμελλον νὰ διαλυθῶσι, καὶ ἐζήτουν νὰ ἐπιψηφισθῶσιν ὡς κατεπείγοντα (Θόρυβος). Θέλω αὐτὸ σεῖς νὰ μὴ τὸ κάμητε, καὶ νὰ μὴ εἴπητε ὅτι παρεδεχόμεθα ἓν προσωρινὸν μέτρον κατεπειγόντως, διότι τὰ πράγματα μετὰ μηνῶν ἀδιαφορίαν κατήντησαν δύσκολα, καὶ κατεπείγουσι· καὶ πῶς; νομίζετε, ὅτι μόνον ἡ κατάστασις τοῦ δήμου τῶν Ἀθηναίων εἶναι τοιαύτη; καὶ μόνον ἐδῶ ἀπαιτοῦνται θεραπεῖαι ἄμεσοι καὶ ταχεῖαι; Εἰξεύρετε, ὅτι ἡ ἐπανάστασις ἔφερε πολλὰς μεταβολὰς καὶ εἰς τὰς δημοτικὰς ἀρχάς. Ἐπαύθησαν πολλοὶ δήμαρχοι, καὶ ἀντικατεστάθησαν ἀπὸ δημοτικοὺς συμβούλους, ἀντιθέτους τῆς πλειοψηφίας τῶν συμβουλίων. Εἰς αὐτοὺς τοὺς δήμους τὰ συμβούλια εὑρίσκονται εἰς ἀντίθεσιν μὲ τοὺς δημάρχους, καὶ ὅπου μάλιστα τὸ παρελθὸν εὐνοεῖται κατὰ δυστυχίαν, καθὼς εἰς τὴν ἐπαρχίαν μου, τὰ συμβούλια ἀντὶ νὰ συνέρχωνται καὶ ἐνεργοῦν τὸ καθῆκόν των, κάμνουν ἀναφορὰς κατὰ τοῦ δημάρχου, ἀντιπράττουσι. Τί θέλετε τώρα; νὰ διατηρηθῇ αὐτὴ ἡ κατάστασις εἰς αὐτοὺς τοὺς δήμους ἕως ὅτου γίνῃ νόμος; ἢ θέλετε καὶ αὐτοὺς νὰ τοὺς ὑποβάλητε εἰς τὸν ἔκτακτον νόμον, τὸν ὁποῖον πρόκειται τώρα νὰ ἐπιψηφίσητε; ἐκτὸς τούτου, τὰ δημοτικὰ συμβούλια, ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον, ἦσαν ἀποτέλεσμα μιᾶς τεχνικῆς πλειοψηφίας, τὴν ὁποίαν διέλυσεν ἡ ἐπανάστασις, ἢ μετεκίνησε. Τὰ δημοτικὰ συμβούλια λοιπὸν εἰς τοὺς δήμους αὐτοὺς δὲν εἰμποροῦν νὰ σταθοῦν, διότι ἡ πλειονοψηφία τῶν πολιτῶν εἶναι κατ’ αὐτῶν. Αὐτὰ θὰ μείνουν, ὅπως ἔχουσιν, ἕως ὅτου γίνῃ ὁ νέος νόμος, ἢ θὰ ὑπαχθοῦν εἰς τὸν προσωρινὸν νόμον· καὶ κατ’ αὐτὸν θὰ ἐνεργήσητε ἐκλογὰς, ἢ καθ’ ὅλον τὸ κράτος, ἢ εἰς πολλοὺς δήμους· Θ’ ἀφήσητε, ἕως οὗ κάμητε νόμον τακτικὸν καὶ γενικὸν εἰς τὴν ζωὴν τὰ συμβούλια, τῶν ὁποίων ὁ χρόνος ἔληξεν, ἢ ὄχι; Ἀλλ’ ἠξεύρετε τί γίνεται ἤδη; Τὸ ὑπουργεῖον σᾶς εἶπεν, ὅτι διέταξεν ἐκλογὰς καὶ δὲν ἠμπορεῖ νὰ σταματήσῃ ἰδίως μάλιστα, ὅπου ἐκλογαὶ ἐκκρεμεῖς εἰσὶν ἕτοιμοι νὰ ἐνεργηθῶσιν, εἰσὶν ὥριμοι, καὶ εἰξεύρετε τίνι τρόπῳ θὰ ἐνεργηθῶσιν αὗται; μὲ τὸν ὑφιστάμενον νόμον· καὶ δικαίως, διότι ἄλλος νόμος δὲν ὑπάρχει, ἀλλ’ εἶναι ὀλέθριον τοῦτο· τὸν νόμον τῶν μᾶλλον φορολογουμένων σήμερον πρέπει νὰ τὸν καταδικάσητε, διότι ἐπὶ τοῦ παρόντος τοὐλάχιστον εἶναι ψεῦδος καὶ ἀπάτη· ἂν δὲν πράξητε τοῦτο, θέλετε καταδικάσει τὸν τόπον αὐτὸν, ἢ νὰ μείνῃ εἰς ἣν εὑρίσκεται ἤδη κατάστασιν, παραλυτικὴν καὶ ἀθλίαν, διότι εἰς πλεῖστα μέρη αἱ δημοτικαὶ ἀρχαὶ παρέλυσαν, ἢ νὰ ἐνεργήσῃ τὰς ἐκλογὰς μὲ τοὺς μᾶλλον φορολογουμένους· ὁ προσωρινὸς νόμος περιέχει τὴν αἵρεσιν, ὅτι ὅταν συνταχθῇ ὁ νέος νόμος, θ’ ἀνανεωθῶσιν αἱ ἐκλογαὶ δηλ. ἐντὸς 3 ἢ 4 μηνῶν, καὶ ὀρθῶς, διότι βεβαίως δὲν δύνασθε νὰ δώσητε διαρκῆ βίον εἰς ἀρχὰς ἐλαττωματικῶς ἐκλεχθείσας· ἀλλὰ πρέπει νὰ ὑποβάλητε τὸν τόπον ἐντὸς τόσον συντόμου διαστήματος εἰς διπλᾶς ἐκλογάς; Κύριοι, ὁ δῆμος, καθὼς ἠξεύρετε καλλίτερά μου, εἶναι σωματεῖον αὐθύπαρκτον, καὶ καθὼς εἶπεν εἷς δημοσιογράφος περίφημος ὁ Collard μὴ σχηματιζόμενος ἀπὸ τοὺς πολιτικοὺς νόμους, ἀλλὰ προϋπάρχων αὐτῶν, καθὼς ἡ οἰκογένεια προϋπάρχει τοῦ κράτους· ἄλλως, Κύριοι, διὰ νὰ ἔχῃ αὐτὴν τὴν ἀξίαν, διὰ νὰ ᾖναι τῷ ὄντι ἡ δύναμις τῶν λαῶν ὁ δῆμος, ὅπως λέγει ὁ Tocqueville, πρέπει νὰ διοικῆται ἀφ’ ἑαυτοῦ ἀπὸ τοὺς ἀνθρώπους τῆς ἐμπιστοσύνης του καὶ ἐκλογῆς του. Βλέπετε, Κύριοι, ὅτι διαφωνῶ μὲ τὸν Κ. Καλὸν, ὅστις θέλει μόνον νὰ ὑπάρχουν κατὰ τύπους 5 ἄνθρωποι, ἀδιάφορον ἐὰν θὰ ἐκλεχθῶσι διὰ κλήρου, ἢ ἀπὸ 500 ἐὰν διορισθῶσι, τοῦτο εἶναι ἀδιάφορον διὰ τὸν Κ. Καλὸν, διότι θεωρεῖ τὸν δῆμον ὡς διοικητικὴν περιφέρειαν, ἐντὸς τῆς ὁποίας ἀνάγκη νὰ ὑπάρχουν ἄνθρωποί τινες νὰ ἐνεργοῦν τὰς διαταγὰς, ἢ τὰ κατὰ τύπον, καὶ τοῦτο ἀρκεῖ διὰ τὸν Κύριον Καλόν· καὶ διὰ τοῦτο σᾶς εἶπεν, ὅτι εὐχαριστεῖται νὰ ἐκλεχθῶσι καὶ ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν, διότι πιστεύει, ὅτι ἡ κυβέρνησις θὰ κάμῃ καλὴν ἐκλογήν. Ἐγὼ ἀποκρούω καθ’ ὁλοκληρίαν αὐτὸ τὸ σύστημα.

§40ΚΑΛΟΣ. Ἔπρεπε νὰ τὸ ἀποκρούσητε εἰς τὴν ἰδιαιτέραν συζήτησιν.

§41ΑΘ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Τὴν ὑπογραφήν σου, Κύριε Καλὲ, φέρει αὐτὴ ἡ πρότασις.

§42ΚΑΛΟΣ. Ἀλλ’ ἄλλος τὴν ἐπρότεινε.

§43ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἐγὼ δὲν παρευρέθην εἰς οὐδεμίαν ἰδιαιτέραν συζήτησιν, νομίζω δὲ, ὅτι καὶ ἡ δύναμις καὶ ἡ ἀξία, ὡς εἶπον, τοῦ δήμου ὑπάρχει εἰς τὸ νὰ ἔχῃ ἄρχοντας τῆς ἐκλογῆς του καὶ τῆς ἐμπιστοσύνης του, ἐκπορευομένους ἀπ’ αὐτὸν τὸν ἴδιον, νὰ ἔχῃ ἰδίαν ὕπαρξιν καὶ ἐνέργειαν, καὶ ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἐδῶ δὲν χωρεῖ, ὅπως ἐννοοῦσι, νὰ εἰσέλθῃ. Ἂν δὲν δεχθῆτε τοιαύτην τὴν ὕπαρξιν τῶν δήμων, τότε ἀντὶ δήμων ἔχετε ἁπλᾶς διοικητικάς τινας περιφερείας, αἱ ὁποῖαι χρησιμεύουν εἰς τὸ νὰ ὑπηρετῶσι μόνον τὴν διοίκησιν. Ἐγὼ δὲν συμφωνῶ μὲ αὐτὴν τὴν ἰδέαν, καὶ πιστεύω, ὅτι κανεὶς ἐξ ὑμῶν δὲν θέλει συμφωνήσει.

§44ΚΑΛΟΣ. Ἀλλ’ ἐκφράσατε μίαν γνώμην ὡς πρὸς τὸ προκείμενον ζήτημα.

§45ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ποτὲ δὲν θέλω δεχθῆ χάριν τοῦ συμβουλίου νὰ θυσιάσω τὰς ἀρχὰς, ἐκτὸς τῶν ὁποίων ὁ δῆμος αὐτὸς ὡς τοιοῦτος θυσιάζεται. Θέλω κατόπιν ἀπαντήσει εἰς τὸν Κ. Καλὸν, τὶ θέλει γείνει τὸ δημοτικὸν συμβούλιον τῶν Ἀθηνῶν, δὲν δέχομαι τὴν ἀρχὴν, τὴν ὁποίαν θέλει νὰ καθιερώσῃ ὡς πρὸς τὸ δημοτικὸν συμβούλιον Ἀθηνῶν. Πρῶτον λέγει ὅτι, ὅ,τι ἔκαμεν ἡ Συνέλευσις κατ’ οὐσίαν εἶναι ὀρθὸν, ἀλλὰ κατὰ νόμον ὄχι· τί εἶναι δὲ αὐτὸ τὸ ὁποῖον ἔπραξεν; εἶναι μία ἀπόφασις, τῆς ὁποίας ἡ ἐκτέλεσις δὲν εἶναι ἀναπόφευκτος· ἀρκεῖ μόνον αὐτὴ νὰ διαλύσῃ τὸ δημοτικὸν συμβούλιον; ὄχι, καὶ τὸ ἐπαναλαμβάνω, Κύριοι, ὄχι! διότι ἡ Συνέλευσις ἀποφασίζει ὡς νομοθετικὸν Σῶμα, καὶ μόνον ἡ ἀπόφασίς της, ὡς τοιαύτη, δὲν ἔχει κῦρος, ἂν δὲν συνυπάρξῃ καὶ ἀπόφασις μιᾶς ἄλλης νομοθετικῆς ἐξουσίας· λοιπὸν μὲ ὅ,τι ἐκάμετε ἕως τώρα, τὸ δημοτικὸν συμβούλιον δὲν εἶναι διαλελυμένον· λέγω ἀκόμη, ὅτι δὲν ἔπρεπε νὰ μᾶς προκαλέσουν εἰς τοιαύτην ἀπόφασιν, διότι ἡ Συνέλευσις, ὡς νομοθετικὸν σῶμα, δὲν πρέπει νὰ ἀποφασίζῃ ἐπὶ ἑκάστου ἰδιαιτέρου ζητήματος, οὔτε ν’ ἀποφαίνηται, ἂν τὸ δεῖνα συμβούλιον ὑφίσταται ἢ ὄχι· αὐτὸ εἶναι ὅλως διόλου ἔργον διοικητικὸν καὶ τῆς ἁρμοδιότητος τῆς Κυβερνήσεως καὶ οὐχὶ τῆς Συνελεύσεως. Λοιπὸν λέγω, ὅτι κατὰ νόμον ἡ ἀπόφασις τῆς Συνελεύσεως δὲν ἔγινεν, ὅπως ἔπρεπε νὰ γίνῃ, ἐν ᾧ κατ’ οὐσίαν εἶναι ὀρθή· δὲν εἶναι ἑπομένως ἰσχυρὸν τὸ ἐπιχείρημα, ὅτι ἤδη δὲν ἔχομεν δημοτικὸν συμβούλιον εἰς Ἀθήνας. Ἀλλὰ καὶ ἂν τὸ ἐναντίον ἦτο βέβαιον, καὶ ἂν ἡ ἀπόφασίς μας ἔλυε τὸ ζήτημα, ἐγὼ ποτὲ δὲν ἤθελον συμφωνήσει νὰ παραδεχθῶ τὴν ἀρχὴν τῶν προσωρινῶν νόμων, νὰ διαστρέψωμεν ἐγγυήσεις χάριν ἑνὸς δημοτικοῦ συμβουλίου, καὶ μόνον διὰ κέρδος ὀλίγων ἡμερῶν, ἐνῷ ὑπεφέραμεν 16 μῆνας ἤδη τὴν κατάστασιν αὐτήν· ὁποῖον δὲ μέγα κακὸν θέλει γίνει, ἐὰν ὑποφέρωμεν ἀκόμη καὶ 30 ἡμέρας; διὰ τοῦτο λοιπὸν περιμένω σήμερον νὰ ἐπιληφθῆτε τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου, ἂν οὐχὶ ὅλου, τοὐλάχιστον τοῦ μέρους, τοῦ ἀφορῶντος τὰς ἐκλογάς. Σήμερον παρουσιάζεται πρότασις νὰ λύσητε τὸ ζήτημα αὐτὸ· διότι, ἐὰν κατὰ δυστυχίαν δὲν ἠμπορέσητε νὰ τὸ λύσητε, ἐὰν ὁ νόμος ὁ ὑπάρχων μείνῃ ἐν ἰσχύϊ, καὶ πολὺ φοβοῦμαι μήπως αἱ προσπάθειαί σας διὰ τὸ Σύνταγμα ἦναι μάταιαι διότι διὰ τοῦ ὑπάρχοντος ἐκλογικοῦ νόμου ἡ κυβέρνησις συγκεντρώνει μεγάλην δύναμιν, καὶ ἔχει μεγάλην δύναμιν εἰς τὰς χεῖράς της ὡς πρὸς τὸν σχηματισμὸν τῶν δήμων. Αἱ δημοτικαὶ ἐκλογαὶ εἶναι ἀποκλειστικῶς ἰδικόν της ἔργον, ἐπηρεάζει οὐσιωδῶς τοὺς δήμους, καὶ οἱ δῆμοι τοὺς βουλευτάς· τοιουτοτρόπως δὲν θέλετε ἔχει εἰς τὸ μέλλον μίαν Βουλὴν ἐλευθέραν, καὶ ὁποίαν ἐπιθυμεῖτε. Ὁ νόμος αὐτὸς εἶναι τὸ ἰσχυρότερον μέσον τῆς διαφθορᾶς καὶ τῆς καταπιέσεως τῶν συνειδήσεων. Θέλω λοιπὸν νὰ τὸν διορθώσητε. Ἕνεκεν αὐτοῦ τοῦ μεγάλου συμφέροντος τῆς κοινωνίας, ἐπιθυμῶ νὰ μὴ λάβητε ὑπ’ ὄψιν μόνον τὸ συμφέρον καὶ τὰς προσωρινὰς ἀνάγκας τῆς πρωτευούσης, ἀλλ’ ὅλης τῆς κοινωνίας, νὰ συντάξητε σήμερον τὸν ἐκλογικὸν νόμον, ὅστις θὰ διέπῃ τὰς δημοτικὰς ἐκλογὰς καὶ εἰς τὸ μέλλον· κατ’ αὐτὸν δὲ νὰ ἐνεργηθῇ καὶ ἡ ἐκλογὴ τῶν Ἀθηνῶν, ὡς καὶ αἱ ἐκλογαὶ ὅλου τοῦ Κράτους. Ὁ δῆμος τῶν Ἀθηνῶν ἂς στερηθῇ χάριν τούτου ἀκόμη μερικὰς ἡμέρας τὰς δημοτικὰς ἀρχάς του. Εἶναι βεβαίως δυστύχημα τοῦτο, ἀλλὰ τὰς στερεῖται 12 μῆνας ἐν ἐπαναστάσει, καὶ 4 μῆνας ἐπὶ τῆς Βασιλικῆς Κυβερνήσεως, καὶ δὲν ἐχάθη, ὡς λέγουσιν. Ἡ γνώμη μου λοιπὸν εἶναι, ὅτι σήμερον ἀντὶ νὰ παραδεχθῆτε τὴν ἐπιψήφισιν νόμου μερικοῦ, προσωρινοῦ, ἀπ’ ἐναντίας νὰ κηρύξητε, ὅτι θέλετε νὰ συζητήσητε, ἢ μᾶλλον ν’ ἀρχίσητε ἀμέσως τὴν συζήτησιν ἑνὸς νόμου γενικοῦ, ὅστις θὰ διέπῃ εἰς τὸ ἑξῆς τὰς τύχας τῶν δήμων· ἄλλως φοβοῦμαι, ἂν ὑμεῖς τὸν παραμελήσητε, ὅτι δυσκόλως θέλει γίνει κατόπιν, διότι δυσκόλως ἡ ἐξουσία θέλει παραιτηθῆ ἑνὸς ἰσχυροτάτου ὅπλου.

§46ΠΑΝΤΟΛΕΩΝ. Κύριοι, ὁ Μοντέσχιος ὁμιλῶν περὶ ἐκλογῶν εἶπεν. «Ὁ λαὸς εἶναι θαυμάσιος εἰς τὰς ἐκλογάς του.» Ἀλλ’ ἠξεύρετε ὁ μέγας Μοντέσχιος διὰ ποῖον λαὸν ὡμιλοῦσε; (θόρυβος). Δὲν ἔχω νὰ προσβάλω κἀνένα· ὡμιλοῦσε διὰ τοὺς συμπατριώτας μας, τοὺς Ἕλληνας, διὰ τὸν λαὸν αὐτῆς τῆς ἐνδόξου πόλεως, διὰ τὸν λαὸν τῶν Ἀθηνῶν, διὰ τὸν λαὸν τῆς Ῥώμης τῆς δημοκρατουμένης. Τοῦτο ἐλέχθη ἀπὸ τοὺς συγγραφεῖς, καὶ ἐθεωρήθη ὡς κανὼν ἀπαράγραπτος. Ἀλλ’ οἱ φρονιμώτεροι ἐσκέφθησαν, ὅτι δὲν εἶναι μόνον ἡ ἐκλογὴ, ἡ ἐκπηγάζουσα ἀπὸ τὸν λαὸν, ἥτις φέρει τὴν ἀναντίῤῥητον ἀλήθειαν, τὴν εἰλικρίνειαν τῆς θελήσεώς του, ἀλλ’ ἀπαιτεῖται ὁ λαὸς οὗτος νὰ ᾖναι φωτισμένος καὶ νὰ γνωρίζῃ τὰ δικαιώματα, τὰ καθήκοντά του, καὶ νὰ τεθῇ εἰς θέσιν νὰ δύναται νὰ δώσῃ τὴν ψῆφόν του ἐν γνώσει. Κύριοι, νομίζω, ὅτι τὸ προκείμενον ζήτημα εἰσήχθη οὐχὶ ὑπὸ τὴν ἔποψιν γενικοῦ νόμου, εἰσήχθη ὡς μία ἀνάγκη τῆς κοινωνίας, ἂν θέλητε, τῆς πρωτευούσης. Δὲν ἠξεύρω, Κύριοι, τί ἐννοοῦν πολλοὶ τῶν συναδέλφων μας, οἱ ὁποῖοι, ὁσάκις προτείνουν ἓν μερικὸν ζήτημα, θέλουν νὰ τὸ κάμουν γενικόν. Οἱ νόμοι βεβαίως, Κύριοι, ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον πρέπει νὰ ᾖναι γενικοὶ, καὶ ν’ ἀφορῶσιν ὅλην τὴν κοινωνίαν, ἀλλὰ τοῦτο δὲν ἀποκλείει νὰ ὑπάρχουν καὶ νόμοι μερικοὶ, θεραπεύοντες ἀνάγκην τοπικήν. Ἐδῶ εἰς τὰς Ἀθήνας ἐφάνη μία ἀνάγκη τοπικὴ, ἥτις ἔπρεπε νὰ θεραπευθῇ. Τὸ δημοτικὸν Συμβούλιον κατηργήθη ἀπὸ τὸν ἐπαναστατημένον λαὸν ἀφ’ ἑαυτοῦ, διότι οὐδέποτε συνεδρίασεν· ὁ Δήμαρχος ἔμεινε μόνος του ἄνευ τῆς βουλευτικῆς ἀρχῆς. Ἦτο λοιπὸν ἀνάγκη νὰ δοθῇ εἰς τὴν πρωτεύουσαν ἓν δημοτικὸν Συμβούλιον, εἰς τὸν Δήμαρχον, διὰ νὰ τὸν βοηθῇ εἰς τὰς ἐργασίας του· καὶ ἐπειδὴ ἡ περίπτωσις ἦτο ἔκτακτος καὶ ἐξαιρετικὴ, ἔπρεπε νὰ ληφθῇ ἓν ἔκτακτον μέτρον καὶ ἐξαιρετικόν. Ἠξεύρετε, Κύριοι, ὅτι εἰς τὰς ἐκτάκτους περιστάσεις λαμβάνονται ἔκτακτα μέτρα, καὶ διὰ τοῦτο δὲν πρέπει κἀνεὶς νὰ διαμφισβητήσῃ αὐτὴν τὴν νομοθετικὴν ἀπόφασιν. Ἐπειδὴ δὲ, Κύριοι, ὑπάρχει ὁ νόμος, ὁ περὶ δήμων, ὅστις ἔχει τὰς ἀντιπαθείας τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ διὰ τὴν κακὴν ἐφαρμογήν του, καὶ τὰς κομματικὰς διατάξεις του, ἔπρεπε νὰ γίνῃ σκέψις, τίνι τρόπῳ νὰ θεραπεύσωμεν αὐτὴν τὴν κοινωνικὴν ἀνάγκην, χωρὶς νὰ φέρωμεν εἰς τὴν πρωτεύουσαν τοῦ Βασιλείου μίαν ταραχήν. Ἐνταῦθα εἴδετε τὰ πολλὰ καὶ ποικίλα νομοσχέδια, τὰ ὁποῖα σᾶς ἔκαμαν ἐντύπωσιν, διότι ἔπρεπε νὰ ληφθῇ ἓν ἐξαιρετικὸν μέτρον. Ἐγὼ τίθεμαι εἰς τὴν φάλαγγα τῶν ἰδεῶν τοῦ Κυρίου Καλοῦ· ἀλλ’, ἐὰν ᾖναι ἀνάγκη, νομίζω, τὸ νομοσχέδιον τοῦτο τοῦ Κυρίου Καλοῦ, κατὰ τοῦτο, ὅπου ὑπάρχει ἡ αὐτὴ ἀνάγκη, νὰ γείνῃ χρῆσις τῶν αὐτῶν θεραπευτικῶν μέσων. Κατ’ ἐμὲ, Κύριοι, φρονῶ, ὅτι τὰ δημοτικὰ συμβούλια, ὅσα ὁ λαὸς κατέλυσεν ἐν καταστάσει ἐπαναστάσεως εὑρισκόμενος, εἶναι καλῶς κατηργημένα· ὅσα αὐτὰ καθ’ ἑαυτὰ ἐννοοῦντα τὴν ἰδίαν αὑτῶν ἐνοχὴν κατελύθησαν, καὶ δὲν ἐτόλμησαν νὰ συνεδριάσουν, διότι ἐγνώριζον τὴν νόθον καταγωγήν των, καὶ αὐτὰ θεωροῦνται κατηργημένα· ὅσα ὅμως ὁ λαὸς δὲν κατήργησε θὰ εἰπῇ ὅτι διὰ τῆς μὴ καταργήσεως ἐν τῇ παντοδυναμίᾳ των ἐδέχθη τὴν ὕπαρξίν των, καὶ δὲν εἶναι δίκαιον νὰ τὰ καταλύσωμεν. Ἀλλὰ σᾶς παρακαλῶ, τώρα ἔρχομαι εἰς τὸ ζήτημα τοῦ ἐξαιρετικοῦ τούτου νόμου, τίνι τρόπῳ θὰ γείνῃ· ὁ νόμος ὁ παλαιὸς εἶναι ἐπαχθὴς, κανεὶς δὲν θέλει νὰ τὸν ἀκούσῃ, διότι ἐφηρμόσθη μὲ τρόπον νοθεύοντα τὴν θέλησιν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Ὁ νέος νόμος εἰσέτι δὲν ἐσυζητήθη, καὶ διὰ νὰ συζητηθῇ χρειάζεται πολὺς καιρός. Τί πρέπει νὰ γείνῃ; πρέπει νὰ ληφθοῦν ἔκτακτα μέτρα; Ἐν ἀρχῇ τοῦ λόγου μου, εἶπον, ὅτι ἔκτακτοι περιστάσεις, δι’ ἐκτάκτων μέτρων θεραπεύονται, καὶ ἔκτακτοι περιστάσεις εἶναι, ἐὰν συλλογισθῆτε, τὶ συνέβη εἰς τὴν πατρίδα, πῶς ἐκλονίσθη αὐτὴ ἡ κοινωνία ἐκ θεμελίων, πῶς ἓν παρελθὸν σύστημα κατηργήθη, καὶ πῶς ἓν νέον ἀναφαίνεται. Λοιπὸν, ἐπειδὴ ἡ κατάστασίς μας εἶναι μεταβατικὴ, μεταβαίνομεν εἰς ἄλλην κατάστασιν νομιμωτέραν, ζωτικωτέραν, ἀλλέως τότε δὲν πρέπει ν’ ἀφήσωμεν τὴν κοινωνίαν εἰς παραλυσίαν, πρέπει νὰ λάβωμεν ἓν μέτρον σωτήριον. Ἀκούω τοὺς προλαλήσαντας ἐντίμους συναδέλφους μας καταφερομένους τρομερὰ κατὰ τῆς κληρώσεως. Εἰς τὴν Κυβέρνησιν, λέγουν, θ’ ἀφήσωμεν τὸ πολυτιμώτερον δικαίωμα τοῦ λαοῦ; μάλιστα ὁ ἔντιμος συνάδελφός μας, ὁ Κ. αὐτὸς εἶπεν, ὅτι........

§47ΤΙΝΕΣ. Ποῖος εἶναι αὐτός;

§48ΠΑΝΤΟΛΕΩΝ. Σᾶς πειράζει ἡ ὁμιλία μου; ἐὰν σᾶς πειράζῃ ἠμπορεῖτε νὰ πᾶτε νὰ καπνίσητε (θόρυβος).

§49ΜΠΟΥΚΑΟΥΡΗΣ. Ἐφωτίσθημεν.

§50ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ τελειώσῃ· ἡσυχία, παρακαλῶ.

§51ΠΑΝΤΟΛΕΩΝ. Νομίζω λοιπὸν, ὅτι αὐτὴ ἡ ὀργὴ, ἡ ὁποία ἐπέπεσε κατὰ τῆς κληρώσεως, δὲν εἶναι δικαία, διότι ἡ κλήρωσις αὐτὴ ὑπάρχει ἐν αὐτῇ τῇ νομοθεσίᾳ. Τί γίνεται, σᾶς παρακαλῶ, ὅταν πρόκειται νὰ ἐξέλθῃ τὸ ἥμισυ τοῦ δημοτικοῦ συμβουλίου; γίνεται μεταξὺ τῶν 18 ἢ 36 συμβούλων, ἢ γίνεται κλήρωσις; Τί γίνεται, ὅταν ᾖναι ἰσοψηφία, μεταξὺ δύω ὑποψηφίων (θόρυβος).

§52ΠΟΛΛΟΙ. Ἐφωτίσθημεν.

§53ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μὴ διακόπτετε, παρακαλῶ (θόρυβος).

§54ΠΑΝΤΟΛΕΩΝ. Ἐπειδὴ λοιπὸν ἡ Συνέλευσις φαίνεται, ὅτι ἐσχημάτισε τὴν πεποίθησίν την, εἶμαι σύμφωνος μὲ τὸν Κ. Κουμουνδοῦρον, ὅτι πρέπει νὰ λάβῃ μέτρα γενικὰ, διότι ὅπου ὑπάρχει ἡ αὐτὴ ἀνάγκη, πρέπει νὰ ὑπάρχουν τὰ αὐτὰ μέτρα (θόρυβος).

§55ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐρωτῶ τὴν Συνέλευσιν, ἂν ἐφωτίσθη. Οἱ παραδεχόμενοι, ὅτι ἐφωτίσθησαν, παρακαλοῦνται νὰ σηκωθῶσιν· (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Παρεδέχθη. Ἡ συζήτησις περιεστράφη εἰς τὰ γενικὰ ζητήματα, τὰ ὁποῖα κατὰ τὴν κρίσιν εἰσὶ τρία· ά) ἐὰν ὁ νόμος πρέπει νὰ περιορισθῇ εἰς μόνον τὸ δημοτικὸν συμβούλιον Ἀθηναίων· βʹ) ἐὰν πρέπῃ νὰ ἐπεκτανθῇ εἰς τὰ δημοτικὰ συμβούλια τὰ εὑρισκόμενα εἰς τὴν αὐτὴν θέσιν, εἰς ἣν καὶ τὸ δημοτικὸν συμβούλιον Ἀθηναίων, καὶ γʹ) ἐὰν ὁ νόμος πρέπῃ νὰ ᾖναι γενικὸς καὶ νὰ ἐφαρμοσθῇ κατὰ συνέπειαν καὶ εἰς τὸ δημοτικὸν συμβούλιον Ἀθηναίων καὶ τὰ περιελθόντα εἰς τὴν αὐτὴν κατάστασιν, καὶ εἰς ὅλα ὅσα εἰς τὸ μέλλον ἔχουν ἀνάγκην ν’ ἀνανεωθῶσιν. Ὡς πρὸς τὴν θέσιν τοῦ ζητήματος ἐζήτησε τὸν λόγον ὁ Κ. Ξυδάκτυλος.

§56ΞΥΔΑΚΤΥΛΟΣ. Εἶμαι σύμφωνος, Κύριοι, μὲ τὸν Κ. Κουμουνδοῦρον, ὅτι τὰ προσωρινὰ μέτρα εἶναι μέτρα πρὸς βλάβην τῶν συμφερόντων τῆς πατρίδος, καὶ τὰ γενικὰ εἶναι αἱ βάσεις, ἀλλὰ θέλω νὰ προλάβω, ὅπως καθυποβληθῇ εἰς τὸ ἔντιμον σῶμα τῆς Συνελεύσεως, ὅτι δὲν πρέπει νὰ προβῇ εἰς γενικὰ μέτρα, πρὶν φθάσουν καὶ οἱ πληρεξούσιοι τῆς Ἑπτανήσου. Ἠξεύρετε, Κύριοι, ὅτι στερούμεθα δημοτικῶν νόμων· διότι ἔχομεν ἓν εἶδος ἐπάρχων, ἢ κατ’ ἄλλον τρόπον regente καὶ residenzia, καὶ ὅλως διόλου διαφέρει τὸ δημοτικὸν συμβούλιον τῆς Ἑλλάδος μ’ ἐκεῖνο τῆς Ἑπτανήσου· ὁ ἐκλογικὸς νόμος εἶναι ὅλως διόλου περιωρισμένος, καθότι δὲν δίδει τὸ δικαίωμα τὸ νὰ ψηφίζῃ, εἰμὴ μόνον ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος ἔχει κατάστασιν 1000 –1500 ταλλήρων. Ἕνεκα τούτου πιστεύω, καὶ ἡ ἐπιθυμία αὕτη εἶναι τῶν ἑπτανησίων, ὅπως γίνῃ ἕνας ἐκλογικὸς νόμος δι’ ὅλον τὸ Κράτος, καὶ νὰ λάβουν μέρος καὶ οἱ Ἑπτανήσιοι εἰς τοὺς τρεῖς σπουδαιοτέρους νόμους, οἱ ὁποῖοι εἶναι αἱ βάσεις μιᾶς προόδου τῆς πατρίδος. Τοιαύτη εἶναι ἡ γνώμη τῶν πολιτικῶν ἀνδρῶν καὶ τῶν φίλων μας τοὐλάχιστον, καὶ δύναμαι νὰ σᾶς καθυποβάλω αὔριον, ἐὰν μοῦ δώσητε τὴν ἄδειαν, ἐπιστολὴν τοῦ Προέδρου τῆς Βουλῆς, ὁ ὁποῖος μὲ παρεκάλεσε, καὶ μάλιστα εἰς πολλοὺς ὑπέβαλον, ὅτι ἡ ἐπιθυμία τῶν ἑπτανησίων εἶναι νὰ συμμεθέξουν καὶ αὐτοὶ εἰς τὰ τρία ταῦτα ζητήματα, ὥστε παραδέχομαι, ὅτι δύναται προσωρινῶς νὰ λάβῃ μέτρα ἡ Συνέλευσις ὡς πρὸς τὸν ἐκλογικὸν νόμον, καθότι δὲν βλέπω αὐτὴν τὴν ἀνάγκην, ἐνῷ εἰς τὴν μεγαλειτέραν ἀνωμαλίαν κατ’ οὐσίαν εὑρίσκεται ἡ Ἑπτάνησος, καθόσον, οὔτε κυβέρνησις, οὔτε διοίκησις ὑπάρχει, καὶ μάλιστα εἰς τὴν ἀγανάκτησιν τὴν σημερινὴν ἕνεκα τῆς καταστροφῆς τῶν φρουρίων.

§57ΣΠΥΡΙΔ. ΑΝΤΩΝΙΑΔΗΣ. Ἐπειδὴ πρόκειται περὶ θέσεως ζητήματος, νομίζω ἀναγκαῖον νὰ σᾶς ἐρωτήσω, ἐὰν δὲν παρεδέχθη ἤδη ἡ Συνέλευσις τὴν ἀρχὴν, τοῦ νὰ προνοήσῃ περὶ ἀντικαταστάσεως τῶν δημοτικῶν συμβουλίων, τὰ ὁποῖα ὑπάγονται εἰς τὴν αὐτὴν κατηγορίαν μὲ τὸ δημοτικὸν συμβούλιον Ἀθηνῶν· καὶ παρακαλῶ νὰ φερθοῦν τὰ πρακτικά.

§58Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐνθυμίζω εἰς τὸν Κ. Ἀντωνιάδην κατὰ τοσοῦτον μᾶλλον, διότι καὶ ἐγὼ ἐλάλησα τότε, ὅτι παρεδέχθη ἡ ἀρχὴ νέου νόμου, κανονίζοντος τὴν ἐκλογήν. Ἀπαντῶ καὶ εἰς τὸν Κ. προλαλήσαντα, γνωρίζω μίαν γνώμην ἐπισήμως ἐκφρασθεῖσαν εἰς τὴν Ἑπτάνησον, καὶ ἡ ὁποία ἐθεωρήθη οὐσιώδης, καὶ τὴν ὁποίαν καὶ ἡμεῖς ἠσπάσθημεν, νὰ μὴ συνταχθῇ τὸ πολίτευμα μονομερῶς· εἰς αὐτὴν τὴν γνώμην τότε εἴμεθα ὅλοι σύμφωνοι, διότι ἕνας νόμος, ὁ ὁποῖος δὲν ὑπόκειται εἰς μεταβολὴν, εἰς ἀναθεώρησιν ὁ ὁποῖος κανονίζει ἐν γένει τὰ δικαιώματα τῆς πολιτείας, βεβαίως αὐτὸς δὲν ἔπρεπε νὰ ψηφισθῇ μονομερῶς, ἀλλὰ καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὴν διοίκησιν, νομίζω, ὅτι οἱ συνάδελφοί μας Ἑπτανήσιοι δὲν θὰ δυσαρεστηθοῦν, ἐὰν ἡμεῖς θέλωμεν νὰ τὸν ψηφίσωμεν μόνοι, κατὰ τοσοῦτον μᾶλλον, καθ’ ὅσον καὶ πεῖραν περισσοτέραν περὶ αὐτοῦ ἔχομεν, καὶ καθ’ ὅσον ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ ἀντικειμένου ἡ ἀπάτη καὶ τὸ ψεῦδος μᾶς κατεπίεζε, καὶ μᾶς καταπιέζει, καὶ ἔπειτα εἶναι νόμος, ὁ ὁποῖος μεταβάλλεται. Ἀλλὰ θεωρῶ καὶ ἓν ἄλλο πολὺ ἀναγκαῖον. Πρέπει νὰ συντέμωμεν ὅσον εἶναι δυνατὸν περισσότερον τὰς ἐργασίας τῆς Συνελεύσεως μετὰ τὴν ἔλευσιν τῶν Ἑπτανησίων. Δὲν πρέπει καὶ τότε νὰ ἐξακολουθῶμεν ἐργαζόμενοι ἐπὶ πολλοὺς μῆνας ἐδῶ. Καὶ διὰ τοῦτον τὸν σπουδαῖον λόγον πρέπει νὰ λύσωμεν αὐτὸ τὸ ζήτημα.

§59ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀρκοῦσι τὰ λεχθέντα. Κύριοι πληρεξούσιοι, νομίζω, ὅτι τὸ τρίτον ζήτημα, τὸ ὁποῖον βλέπω, ὅτι ταράττει μερικοὺς, δὲν εἶναι ζήτημα πολὺ σπουδαῖον, διότι εἶναι ἔργον τῆς Διοικήσεως τὸ νὰ ἐξετάσῃ ἐὰν πρέπῃ...

§60ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἐὰν συζητῆτε, ἐλᾶτε εἰς τὸ βῆμα, νὰ συζητήσωμεν, ἐὰν ἔχω δίκαιον.

§61ΚΑΛΟΣ. Εἶναι ἐντὸς τοῦ κανονισμοῦ (Θόρυβος).

§62ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχετε δίκαιον· σιωπῶ. Λοιπὸν τὰ ζητήματα εἶναι τρία. Ὁ νόμος θέλει περιορισθῆ εἰς τὸ δημοτικὸν συμβούλιον Ἀθηναίων; Θέλει ἐπεκτανθῆ καὶ εἰς τὰ δημοτικὰ συμβούλια, τὰ ὁποῖα περιῆλθον εἰς τὴν αὐτὴν θέσιν, εἰς ἣν τὸ δημοτικὸν συμβούλιον Ἀθηναίων· τουτέστι κατὰ τὴν πρότασιν τοῦ Κ. Καλλιγᾶ «τὰ διαλελυμένα συμβούλια, ἢ τὰ ἀδυνατοῦντα νὰ συνέλθωσι συμβούλια;» Τὸ τρίτον· ὁ νόμος αὐτὸς θέλει ἐφαρμοσθῆ εἰς ὅλα τὰ συμβούλια, περὶ ἀντικαταστάσεως τῶν ὁποίων ἤθελεν εὑρεθῆ εἰς ἀνάγκην ἡ διοίκησις νὰ λάβῃ πρόνοιαν; (θόρυβος).

§63Ι. Ν. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. Ὄχι, διότι τότε ἡ διοίκησις ἠμπορεῖ νὰ διαλύσῃ ὅποια θέλει.

§64ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Τὰ ζητήματα εἶναι δύω, καὶ παρακαλῶ νὰ τὰ θέσητε εἰς ἐπιψήφισιν· θὰ γείνῃ σήμερον γενικὸς νόμος ἢ μερικός; (Θόρυβος)·

§65ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ, τὸ ζήτημα αὐτὸ ἐλύθη κατὰ τὴν συζήτησιν ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τῆς προτάσεως.

§66ΚΑΛΟΣ. Εἴτε παρεδέχθη, εἴτε δὲν παρεδέχθη ἡ Συνέλευσις, ἡ συζήτησις περιεστράφη εἰς τὸ δημοτικὸν συμβούλιον Ἀθηνῶν, δεύτερον εἶναι ἡ πρότασις τοῦ Κ. Μίληση, νὰ ἐπεκτανθῇ καὶ ἐπὶ τῶν δημοτικῶν συμβουλίων τὰ ὁποῖα ἐπῆλθον εἰς τὴν αὐτὴν κατηγορίαν. Κατόπιν εἶναι ἡ τρίτη πρότασις, ἐὰν πρέπει γενικὸς νόμος νὰ κανονίσῃ ὅλα τὰ δημοτικὰ συμβούλια, ἢ ὄχι. Αὗται εἶναι αἱ προτάσεις (Θόρυβος).

§67ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἀφοῦ, Κ. Πρόεδρε, εἰς τὴν συζήτησιν δὲν ηὐτύχησα νὰ ὁμιλήσω, εἰς τὴν θέσιν τοῦ ζητήματος αὐτοῦ θὰ εἴπω δύο λέξεις. Λέγω ὅτι, ἡ πρώτη πρότασις εἶναι, ἐὰν διὰ γενικοῦ νόμου πρόκειται νὰ προνοήσωμεν περὶ ἐκλογῶν δημοτικῶν, ἢ ὄχι. Αὐτὸ δηλαδὴ εἶναι τὸ ζήτημα, ἐὰν ἔχῃ τὸ δικαίωμα ἡ Συνέλευσις νὰ ψηφίσῃ ἕνα νόμον· διότι εἴπομεν ὅτι θεωροῦμεν τινὰς δήμους χηρεύοντας δημοτικῶν συμβουλίων· πρέπει ἑπομένως νὰ εἴπωμεν ὅτι ἀναγνωρίζομεν τὴν ἀνάγκην νὰ σκεφθῶμεν περί τινων δήμων, οἱ ὁποῖοι στεροῦνται δημοτικῶν συμβουλίων, καὶ ἐὰν ἡ Συνέλευσις εἶπεν, ὅτι ἀναγνωρίζει ὅτι ὑπάρχει εἷς τοὐλάχιστον δῆμος, στερούμενος δημοτικοῦ συμβουλίου, τότε γεννᾶται τὸ ζήτημα, τίνι τρόπῳ θὰ προβλέψωμεν; διὰ τοῦ αὐτοῦ νόμου, ὁ ὁποῖος θὰ ἐφαρμοσθῇ καὶ πρὸς ἀντικατάστασιν τῶν ὑπαρχουσῶν δημοτικῶν ἀρχῶν, ἢ θὰ προνοήσωμεν δι’ αὐτὸν τὸν δῆμον δι’ ἑνὸς μέτρου ἐξαιρετικοῦ; (Θόρυβος). Ὁ Κ. Κουμουνδοῦρος δὲν ἠμπορεῖ νὰ μὲ ἐννοήσῃ, ἐγὼ ὅμως τὸν ἐνόησα ἐξαίρετα· ἐγὼ ἐνόησα, ὅτι ἡ ὁμιλία του δὲν ἔτεινεν εἰς τίποτε ἄλλο, εἰμὴ νὰ σώσῃ τὸ δημοτικὸν συμβούλιον Ἀθηνῶν, καὶ διὰ τοῦτο μάλιστα περιέβαλε μὲ τόσον φιλελευθέρους ἰδέας τὴν ὁμιλίαν του, ἐνῷ δὲν ἦτον ὁ καιρός των ἀκόμη. Λοιπὸν ὁ Κ. Κουμουνδοῦρος διὰ νὰ σώσῃ τὸ δημοτικὸν συμβούλιον Ἀθηνῶν, καταλαμβάνω πῶς θορυβεῖται, διότι ἔγεινε μία πρότασις νὰ διαλυθῇ.

§68ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἂς μοὶ συγχωρήσῃ ὁ προλαλήσας νὰ τῷ εἴπω ὅτι μὲ παρεξηγεῖ, καὶ δὲν πιστεύω νὰ μὲ παρεξηγῇ ἀπὸ σκοποῦ· ἐγὼ δὲν θέλω νὰ ζητήσω παρὰ τὰς ἐλευθερίας τοῦ τόπου. Τὸ δημοτικὸν συμβούλιον Ἀθηνῶν ἐὰν ζήσῃ ἀκόμη 5 ἢ 6 ἡμέρας περισσότερον δὲν σώζεται. Ἀλλ’ ὅταν δεχθῶμεν ἕνα νόμον γενικὸν, τότε αὐτὸ τὸ ζήτημα λύεται πολὺ εὐκόλως. Προσεπιπαρατηρῶ δὲ ὅτι δὲν ἐψηφοφόρησα, διότι δυστυχῶς τὴν ἡμέραν ἐκείνην δὲν ἤμην ἐδῶ, ἔλειψα. Ἀλλ’ ἐὰν ἤμην ἐδῶ, τὸ λέγω δημοσίᾳ, ἤθελον ψηφοφορήσει βεβαίως, ὅτι αὐτὸ πρέπει νὰ μὴ ὑπάρξῃ.

§69ΖΑΪΜΗΣ. Νομίζω, ὅτι κυρίως ἠμποροῦμεν νὰ τρέψωμεν τὸ ζήτημα εἰς τοῦτο, ἐὰν πρέπῃ νὰ γείνῃ ἕνας προσωρινὸς νόμος περὶ ἐκλογῆς, καθ’ ὃν πρέπει νὰ ἀνανεωθῇ τὸ δημοτικὸν συμβούλιον Ἀθηνῶν καὶ ἄλλα δημοτικὰ συμβούλια, τὰ ὁποῖα δύνανται νὰ εὑρεθοῦν εἰς τὴν κατάστασιν τοῦ δημοτικοῦ συμβουλίου Ἀθηνῶν, ἢ, ἐὰν πρέπει νὰ νομοθετήσωμεν ἕνα γενικὸν νόμον. Ἰδοὺ ποῦ εἶναι τὸ ζήτημα. Ἀλλ’ ἐγὼ λέγω ὅτι ἡ Συνέλευσις ἠμπορεῖ νὰ εὑρεθῇ σύμφωνος εἰς τὸ δεύτερον ζήτημα, τουτέστι ὅλοι νὰ ἀναγνωρίσουν τὴν ἀνάγκην, ὅτι πρέπει νὰ γείνῃ ἕνας νόμος γενικὸς περὶ δημοτικῶν συμβουλίων. Ἀλλ’ ἐὰν τοῦτο παραδεχθῇ ἡ Συνέλευσις, νομίζω, ὅτι δὲν ἠμπορεῖ νὰ παραβλέψῃ σήμερον τὸ ἄλλο ζήτημα περὶ τοῦ δημοτικοῦ συμβουλίου, ἢ τοὐλάχιστον περὶ τῆς δημοτικῆς διοικήσεως τῶν Ἀθηνῶν. Ἀφοῦ ἡ Συνέλευσις τὸ ἐκήρυξε ἀπεθαμμένον — ἐγὼ τὸ ἐκήρυξα ζῶν, ὀφείλω ὅμως νὰ σεβασθῶ τοὐλάχιστον τὴν ἀπόφασιν τῆς Συνελεύσεως, καὶ νὰ ὑπαχθῶ εἰς αὐτὴν — ἀφοῦ τὸ ἐκήρυξε μὴ ὑπάρχον, πρέπει βεβαίως ἡ Συνέλευσις νὰ προβλέψῃ περὶ τῆς δημοτικῆς διοικήσεως τοῦ δήμου τούτου, μέχρις ὅτου ὁ νέος γενικὸς νόμος ἠμπορεῖ νὰ τεθῇ εἰς ἐνέργειαν. Λέγω ὅτι, ἐὰν ἡ Συνέλευσις ἀποδεχθῇ τὴν ἀνάγκην νὰ προβῶμεν ἀμέσως εἰς τὴν ἐπιψήφισιν ἑνὸς νόμου νέου περὶ δήμων ἐν γένει, νομίζω, ὅτι ἡ ἀπόφασις αὕτη δὲν ἠμπορεῖ νὰ ἐπιρεάσῃ τὴν ἀπόφασιν αὐτῆς, ὡς πρὸς ἓν προσωρινὸν, προσωρινότατον μέτρον περὶ τῆς δημοτικῆς διοικήσεως. Δὲν ἠμποροῦμεν κατὰ θεωρίαν νὰ εἴπωμεν νὰ γείνῃ τὸ αὐτὸ καὶ δι’ ἄλλα συμβούλια, ἐνῷ μέχρι τοῦδε οὐδεμία αἴτησις ἦλθε περὶ διαλύσεως ἄλλων συμβουλίων. Λοιπὸν δὲν πρέπει νὰ φέρωμεν ἕνα νόμον, ὁ ὁποῖος ἠμπορεῖ νὰ ἱκανοποιήσῃ τοπικὰ συμφέροντα.

§70ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§71ΜΙΛΗΣΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, εἰς τοὺς ἀγορεύοντας ἐπὶ τῆς θέσεως τῶν ζητημάτων δὲν πρέπει νὰ ἐπιτρέπητε νὰ ἐπανέρχωνται ἐπὶ τῆς οὐσίας καὶ νὰ ὑβρίζουν τοὺς ἄλλους, ἐνῷ δὲν ἔχουν οὗτοι τὸ δικαίωμα νὰ ἀπαντήσουν. Πρέπει νὰ μοῦ δώσητε τὸν λόγον νὰ ἀπαντήσω.

§72ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀδιακόπως θέλετε νὰ ὁμιλήσητε· πρέπει ὅλοι οἱ ἄλλοι νὰ βωβαθοῦν.

§73ΜΙΛΗΣΗΣ. Μεροληπτεῖτε οἰκτρότατα, Κ. Πρόεδρε, (θόρυβος μέγας).

§74ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι, μὲ συγχωρεῖτε, δὲν ἠμπορῶ κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον νὰ κάθημαι εἰς τὴν ἕδραν μου· αἰωνίως ὑβρίζεται τὸ προεδρεῖον (θόρυβος). Διακόπτω τὴν συνεδρίασιν ἐπὶ ἓν τέταρτον.

§75ΠΟΛΛΟΙ. Δὲν ἠμπορεῖτε, Κ. Πρόεδρε, διὰ τὴν τοιαύτην αἰτίαν νὰ διακόψητε τὴν συνεδρίασιν (θόρυβος).

§76ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Καθίσατε λοιπὸν νὰ ἐπέλθῃ ἡ τάξις.

§77ΒΑΛΤΙΝΟΣ. Νομίζω, Κύριε Πρόεδρε, ὅτι καλλιτέρα θέσις τοῦ ζητήματος εἶναι αὕτη· τὸ δημοτικὸν συμβούλιον Ἀθηναίων θὰ ἀνανεωθῇ δι’ ἐξαιρετικοῦ νόμου ἢ διὰ νόμου ἐφαρμοστέου μετὰ ταῦτα εἰς ὅλα τὰ δημοτικὰ συμβούλια;

§78ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§79ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ βέβαιον εἶναι, Κύριοι, ὅτι κατὰ τὰ πρακτικὰ τῆς Συνελεύσεως ἐγένετο δεκτὴ ἡ ἀρχὴ νόμου περὶ ἀντικαταστάσεως τοῦ δημοτικοῦ συμβουλίου Ἀθηναίων, ἐφαρμοστέου τοῦ νόμου τούτου καὶ εἰς τὰ συμβούλια ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα περιῆλθον εἰς τὴν αὐτὴν κατάστασιν, εἰς τὴν ὁποίαν περιῆλθε καὶ τὸ δημοτικὸν συμβούλιον Ἀθηναίων.

§80ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Δὲν ἀπεφασίσθη αὐτό.

§81ΤΙΝΕΣ. Φέρετε τὰ πρακτικά.

§82ΧΡΗΣΤΙΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐπειδὴ περιμένομεν τὰ πρακτικά, συγχωρήσατέ μοι νὰ εἰπῶ δύω λέξεις. Ἐγὼ βλέπω ὅτι δὲν ὑπάρχει κᾀμμία διαφορὰ γνώμης. Καὶ ὁ Κ. Κουμουνδοῦρος καὶ ὁ Κ. Ζαΐμης καὶ ὅλοι οἱ προαγορεύσαντες εἰς τί διαφέρουν; ἀδιάφορον ἐὰν σήμερον ἀνανεωθῇ τὸ συμβούλιον Ἀθηνῶν, ἢ ἐὰν ἐφαρμοσθῇ νέος νόμος καὶ εἰς ἄλλα συμβούλια τῆς Ἑλλάδος, ἢ εἰς ὅλα ἐν γένει. Τὸ ζήτημα εἶναι ἡ ἀρχὴ, ἡ βάσις, ἐπὶ τῆς ὁποίας θὰ γείνῃ ἡ ἀνανέωσις· ἂν ἐνόησα τὸν Κ. Κουμουνδοῦρον, λέγει, δὲν ἐπιθυμεῖ διὰ προσωρινοῦ νόμου νὰ καθιερώσῃ προηγούμενον, τὸ ὁποῖον πολεμεῖ τὰς ἐγγυήσεις, ἃς πρέπει νὰ ἔχῃ ἡ δημοτικὴ ἐκλογή· δὲν εἶναι τὸ ζήτημα, ἂν θὰ ᾖναι ὁ νόμος μόνον διὰ τὸ συμβούλιον τῶν Ἀθηνῶν, ἢ ἂν αὐτὸς θὰ ἐπεκτανθῇ καὶ διὰ τὰ ἄλλα συμβούλια τὰ καθυπαγόμενα εἰς τὴν ἄλλην κατηγορίαν. Ἀλλὰ τὸ ζήτημα εἶναι, θὰ δεχθῶμεν τὴν βάσιν τοῦ ὑπάρχοντος ἐκλογικοῦ νόμου διὰ τὴν ἐκλογήν;

§83ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι, ὄχι.

§84ΧΡΗΣΤΙΔΗΣ. Τότε εἶναι ἀδιάφορον, ἂν θὰ κάμητε ἕνα νόμον διὰ τὰς Ἀθήνας εἰδικόν. Ἂν συμφωνήσωμεν λοιπὸν δι’ αὐτὴν τὴν τάξιν, ὅτι ἡ ἀνανέωσις τοῦ δημοτ. συμβουλίου Ἀθηνῶν θὰ γείνῃ ἐπὶ τῇ βάσει τῇ αὐτῇ, ἐπὶ τῇ ὁποίᾳ θὰ ὑπαχθοῦν καὶ ὅλα τὰ συμβούλια τῆς Ἑλλάδος, τότε εἴμεθα σύμφωνοι ὅλοι.

§85ΗΡ. ΠΕΤΜΕΖΑΣ. Ἐτέθη τὸ ζήτημα ἀπὸ τὸν Κ. Χρηστίδην, ἂν τὸ ἐνόησα, ὡς ἐφεξῆς· εἶπεν, ἂν ἡ Συνέλευσις παραδεχθῇ σήμερον νὰ λάβῃ ἓν μέτρον περὶ τῶν δημοτικῶν ἐκλογῶν τοῦ Κράτους, τότε τὸ μέτρον τοῦτο πρέπει νὰ προνοήσῃ καὶ περὶ τοῦ δημοτικοῦ συμβουλίου Ἀθηνῶν. Τότε ἀδίκως βασανιζόμεθα ἐδῶ νὰ προνοήσωμεν περὶ τῆς τύχης τοῦ δημοτικοῦ συμβουλίου Ἀθηνῶν. Ἀπαντῶ· σωστὸς εἶναι ὁ λόγος, καὶ τὸν παραδέχομαι πληρέστατα, αὐτὴ εἶναι ἡ πραγματικὴ ἀλήθεια, ἔπρεπε νὰ ἔχωμεν ἓν γενικὸν μέτρον περὶ ὅλων τῶν συμβουλίων· ἀλλὰ, Κύριοι, θέμα τῆς σημερινῆς συζητήσεως εἶναι νὰ προβλέψῃ ἡ Συνέλευσις περὶ τῆς τύχης τοῦ δημοτικοῦ συμβουλίου Ἀθηνῶν (θόρυβος). Καὶ ἂν τοῦτο τὸ μέτρον, τὸ ὁποῖον θὰ ἀποφασίσῃ ἡ Συνέλευσις, θὰ προνοήσῃ καὶ περὶ τῆς τύχης συμβουλίων τινῶν, ἴσως ὑπαγομένων εἰς τὴν κατηγορίαν τοῦ συμβουλίου τῶν Ἀθηνῶν, τὸ μέτρον, τὸ ὁποῖον ἡ Συνέλευσις θὰ ἀποφασίσῃ σήμερον περὶ τοῦ συμβουλίου τῶν Ἀθηνῶν εἶναι ἔκτακτον, ὥστε φρονῶ, ὅτι ἡ Συνέλευσις ἔχει καθῆκον νὰ ἀποφασίσῃ ὁριστικῶς ἐπὶ τῆς προτάσεως, ἥτις ὑπεβλήθη· ἡ παρεμπίπτουσα πρότασις ἔχει ἄλλο ἀντικείμενον.

§86ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἰδοὺ, Κύριοι, τὰ πρακτικὰ τί λέγουσιν. «Ἡ Συνέλευσις ἐρωτηθεῖσα ὑπὸ τοῦ Προέδρου παρεδέχθη δι’ ἀναστάσεως τὴν ἀρχὴν τῆς προτάσεως τοῦ Κυρίου Καλοῦ, ἤτοι τῆς συντάξεως εἰδικοῦ νόμου περὶ ἀντικαταστάσεως τοῦ δημοτικοῦ συμβουλίου Ἀθηνῶν, ἐφαρμοστέου καὶ ἐπὶ παντὸς ἄλλου τοιούτου συμβουλίου, ὑπαγομένου εἰς τὴν αὐτὴν κατηγορίαν·» ἐνόει εἰδικῶς περὶ μέτρου ἀντικαταστάσεως τοῦ δημοτικοῦ συμβουλίου Ἀθηνῶν ἐφαρμοστέου καὶ ἐπὶ παντὸς ἄλλου δημοτικοῦ συμβουλίου, ὑπαγομένου εἰς τὴν αὐτὴν κατηγορίαν.

§87ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Λέγω, ὅτι τὰ πρακτικὰ δὲν ἔχουσι καλῶς, διότι οὐδέποτε ἔκαμε τοιαύτην ἀπόφασιν ἡ Συνέλευσις.

§88ΑΘ. ΠΕΤΜΕΖΑΣ. Κ. Πρόεδρε, τὰ πρακτικὰ αὐτὰ, τὰ ὁποῖα ἀνεγνώσατε αὐτὴν τὴν στιγμὴν, βεβαίως εἶναι παλαιότερα ἀπὸ τὴν συζήτησιν, ἡ ὁποία ἤρχισε σήμερον· ὁ Κ. Καλλιγᾶς πρῶτος ἦλθεν εἰς τὸ βῆμα, εἶπεν, ὅτι πρέπει νὰ ἀποφανθῇ πρῶτον ἡ Συνέλευσις μὲ ἕνα νόμον, ὅτι θέλει ἐνεργήσει τὴν ἐκλογὴν εἰς ὅλους τοὺς δήμους, τῶν ὁποίων τὰ δημοτικὰ συμβούλια ὑπάγονται εἰς τὴν κατηγορίαν τοῦ τῶν Ἀθηνῶν· ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ ἀντικειμένου, Κύριοι, ἐγένετο συζήτησις, ἐπ’ αὐτοῦ ὡμίλησεν ὁ Κ. Καλλιγᾶς καὶ ὁ Κ. Κουμουνδοῦρος, καὶ ἐκ τῆς συζητήσεως ἐγεννήθη τὸ θέμα, νὰ ἀποφανθῇ ἡ Συνέλευσις, τόσον διὰ τὸ δημοτικὸν συμβούλιον Ἀθηνῶν, καθὼς καὶ δι’ ὅλα τὰ δημοτικὰ συμβούλια τῶν ἐπαρχιῶν, τὰ ὑπαγόμενα εἰς αὐτὴν τὴν κατηγορίαν. Βλέπετε λοιπὸν, Κύριε Πρόεδρε, ὅτι τόσον ὁ Κ. Κουμουνδοῦρος, καθὼς καὶ ὁ Κ. Καλλιγᾶς ἐπὶ τῆς θέσεως τοῦ ζητήματος συνεφώνησαν, καὶ τὴν συζήτησιν αὐτὴν ὑμεῖς, Κ. Πρόεδρε, τὴν ἐπετρέψατε· ὥστε ἡμεῖς, βλέπετε, ὅτι εὑρισκόμεθα ἐντὸς τοῦ κύκλου τῆς συζητήσεως, τὸν ὁποῖον σεῖς ἐπετρέψατε.

§89ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι, εἶναι ἀληθὲς, ὅτι ἐγένετο λόγος περὶ γενικοῦ νόμου κατὰ τὴν συζήτησιν, εἶμαι καταδικαστέος, ὅτι δὲν ἀπηγόρευσα τὴν τοιαύτην συζήτησιν· ἀλλὰ, Κύριοι, νομίζω, ὅτι θὰ ἦσθε ἐπιεικεῖς, καθόσον ἀποβλέπει τὴν ἔλλειψίν μου ταύτην λαμβάνοντες ὑπ’ ὄψιν ὅτι, κάμνων παρατηρήσεις εἰς τοὺς ἀγορεύοντας, δὲν εἰσακούομαι, καὶ ὡς ἐκ τούτου ἐνόμισα, ὅτι ἦτο προτιμώτερον νὰ ἀφήσω τοὺς συζητοῦντας νὰ δώσωσιν ὁποιανδήποτε ἤθελον ἐπέκτασιν, ἐπιφυλασσόμενος κατόπιν νὰ ὑποβάλω εἰς τὴν Συνέλευσιν τὴν ἐπὶ τοῦ ζητήματος προηγουμένην ἀπόφασίν της. Ἡ Συνέλευσις εἶναι κυρία, ἂν θέλῃ, νὰ ἐμμείνῃ εἰς τὴν ἀπόφασίν της, ἢ νὰ τὴν ἀνατρέψῃ. Θέτω τὸ ζήτημα λοιπὸν· οἱ παραδεχόμενοι τὸ νὰ γείνῃ γενικὸς νόμος ὡς πρὸς τὸ δημοτικὸν συμβούλιον Ἀθηνῶν, ἢ μᾶλλον, οἱ παραδεχόμενοι ὅ,τι ἀπεφασίσαμεν παρακαλοῦνται νὰ σηκωθῶσιν (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Παρεδέχθη. Τὸ δεύτερον ζήτημα εἶναι διὰ ποίου μέσου θὰ γείνῃ ἡ ἀντικατάστασις τοῦ δημοτικοῦ συμβουλίου· ὑπὸ συζήτησιν εἶναι, ὡς γνωρίζετε, ἡ πρότασις τοῦ Κ. Καλοῦ.

§90ΣΠ. ΑΝΤΩΝΙΑΔΗΣ. Ὑπεβλήθησαν διάφοροι προτάσεις καὶ ἑπομένως νομίζω, ὅτι καθεὶς θὰ ἀναπτύξῃ τὴν πρότασίν του.

§91ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βεβαίως. Ὁ Κ. Δαγρὲς ἔχει τὸν λόγον.

§92ΔΑΓΡΕΣ. Φρονῶ, Κύριοι, ὅτι τὸ προκείμενον ζήτημα εἶναι ἐκ τῶν σπουδαίων, καὶ ὅτι ἡ Συνέλευσις αὐτὴ προσεκλήθη νὰ ἐκπληρώσῃ σπουδαῖα καθήκοντα· ἡ συγκρότησις τῆς Συνελεύσεως αὐτῆς προῆλθε μετὰ μίαν ἐπανάστασιν, ἡ ὁποία, ὡς ὅλοι ἀναγνωρίζετε, εἶναι ἀποτέλεσμα τῆς παραβιάσεως, τῆς καταπατήσεως, τῆς ἐλευθερίας τῶν δικαιωμάτων τοῦ πολίτου. Αἱ κύριαι ἀφορμαὶ αἱ προκαλέσασαι τὴν Ὀκτωβριανὴν μεταβολὴν, ἦσαν αὐταὶ, τὰς ὁποίας σᾶς εἶπον, τοὐτέστιν ἡ καταπίεσις τῶν δικαιωμάτων τοῦ πολίτου, ἡ παραμόρφωσις τῶν πραγματικῶν ἀπαιτήσεων καὶ τῶν δικαιωμάτων τοῦ λαοῦ, ἡ περιφρόνησις τῶν ἐκλογῶν αὐτοῦ. Ἀφοῦ ἡ Συνέλευσις αὐτὴ συνεκροτήθη, ὅπως ἐξασφαλίσῃ τὰ δικαιώματα τοῦ πολίτου καὶ τὰς ἐγγυήσεις τῆς κοινωνίας, βεβαίως μοὶ ἦτο καὶ μοὶ εἶναι ἄπορον πῶς ἡ Συνέλευσις αὐτὴ, ἀσχοληθεῖσα εἰς πολλὰς συνεδριάσεις, συνεζήτησεν ἀρχὰς, τὰς ὁποίας οὔτε τὸ παρελθὸν σύστημα ἠθέλησε νὰ ἐφαρμόσῃ· ἐτέθη ὡς βάσις μία πρότασις, ἡ ὁποία μεταβάλλει οὐσιωδῶς τὰς βάσεις τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου, μεταβάλλει τὴν βάσιν τοῦ ἐκλογικοῦ δικαιώματος. Καὶ διὰ τοῦτο, Κύριοι, καὶ ἄλλοτε, ὅτε συνεζητήθη ἡ πρότασις αὕτη, σᾶς ἐπρότεινα ν’ ἀναβληθῇ ἡ συζήτησις, καὶ νὰ ἐπιληφθῇ ἡ Συνέλευσις ἐν γένει τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου, ὥστε νὰ ἐφαρμοσθῇ, ὅσον ἡ ἀνάγκη τὸ ἀπῄτει· ἀλλ’ ἀφοῦ δυστυχῶς ἐτέθη ὡς βάσις ἡ πρότασις τοῦ Κ. Καλοῦ, ἡ ὁποία καθιεροῖ τὴν ἀρχὴν τῆς κληρώσεως, δὲν περιεστάλη ἡ συζήτησις ἕως ἐδῶ, ἀλλ’ εἶχε τὴν εὐκολίαν ὁ Κ. Καλὸς νὰ τροποποιήσῃ τὴν πρότασίν του, καὶ σήμερον ἡ ὑπὸ συζήτησιν πρότασις ποῦ στηρίζεται; στηρίζεται εἰς σύστημα, τὸ ὁποῖον οὐδὲ τὰ ἀπόλυτα Κράτη καθιέρωσαν· σύστημα, τὸ ὁποῖον οὐδ’ αὐτὴ ἡ Ὀθωμανικὴ Κυβέρνησις εἶχε καθιερώσει· τοὐλάχιστον, Κύριοι, ὅλοι ἐνθυμεῖσθε οἱ γεροντότεροι τῆς ἡλικίας μου, ὅτι καὶ ἡ Τουρκικὴ ἐξουσία ἐσεβάσθη τὸ αὐτοδιοίκητον τῶν δήμων καὶ τὴν διοίκησιν τῶν κοινοτήτων· ἄφησαν τὰς κοινότητας νὰ διαχειρίζωνται τὰ ἑαυτῶν συμφέροντα ἄνευ ἐπεμβάσεως· καὶ ὅμως ὁ Κ. Καλὸς ὕστερον ἀπὸ μίαν ἐπανάστασιν ἐντὸς μιᾶς ἐπαναστατικῆς Συνελεύσεως, ἡ ὁποία ἐκλήθη ν’ ἀσφαλίσῃ τὴν ἀνεξαρτησίαν τοῦ πολίτου, φέρει μίαν πρότασιν, τὴν ὁποίαν ἠκούσατε βεβαίως, ἥτις παρέχει τὸ δικαίωμα εἰς τὴν νομοτελεστικὴν ἐξουσίαν νὰ διορίσῃ τὸ δημοτικὸν συμβούλιον· καὶ ἐν τούτοις ὁ Κ. Πρόεδρος εἶχε τὴν καλοσύνην, εἶχε τὴν γενναιότητα, καὶ ἡ Συνέλευσις τὴν ἀνοχὴν, νὰ θέσῃ ὑπὸ συζήτησιν πρότασιν, ἡ ὁποία ἐξυβρίζει τὴν μεταβολὴν, αὐτὰς τὰς ἀρχὰς τῆς μεταβολῆς. Καὶ, Κύριοι, νομίζω, ἂς μοὶ συγχωρηθῇ ἡ παρέκβασις, δὲν ἠξεύρω ἂν ὁ Κ. Καλὸς ἔχῃ τὸ δικαίωμα νὰ φέρῃ τοιαύτην πρότασιν (θόρυβος), νὰ φέρῃ πρότασιν καὶ νὰ ἐπιμένῃ νὰ συζητηθῶσι ζητήματα, τὰ ὁποῖα θὰ θέσωσι τὰς πρώτας βάσεις τῆς κοινωνίας· ἀλλὰ δὲν θέλω ν’ ἀμφισβητήσω τοῦτο, διότι θὰ παρεξηγηθῶ. Ἄλλη εἶναι ἡ ἀποστολή του, καὶ ἄλλη ἡ ἰδική μου.

§93ΚΑΛΟΣ. Εἶναι μεγαλειτέρα ἡ ἰδική μου ἀποστολή.

§94ΔΑΓΡΕΣ. Ἀπορῶ, πῶς ὁ Κ. Καλὸς ὁ ἐπιδεικνυόμενος φιλελεύθερος, ὁ ἄνθρωπος τῶν ἀρχῶν, ὁ θυσιάσας καὶ πολλὰ ὑποστὰς διὰ τὴν μεταβολὴν, τὴν ὁποίαν, ὡς σᾶς εἶπον, ἐγέννησεν ἡ καταπάτησις τῶν ἀρχῶν, καὶ ἡ διαφθορὰ τῶν θεσμῶν, πῶς ἐτόλμησε νὰ φέρῃ πρότασιν καὶ νὰ σᾶς εἴπῃ, ν’ ἀντικαταστήσητε τὸ δημοτικὸν συμβούλιον Ἀθηνῶν διὰ τοῦ ὁρισμοῦ τῶν συμβούλων. Τὸ σύστημα εἶναι ἐκ διαμέτρου ἀντίθετον μὲ τὸ ὑπάρχον, πολὺ περισσότερον ἐκείνου, τὸ ὁποῖον ἀπαιτεῖ ἡ κοινωνία νὰ καθιερώσωμεν. Τὸ δυσάρεστον εἶναι, ὅτι ἡ πρότασις αὕτη τοῦ Κ. Καλοῦ, ἡ ὁποία ἦλθε νὰ θεραπεύσῃ τὴν τοπικὴν ἀνάγκην τοῦ δήμου Ἀθηνῶν, ἠξίου νὰ γενικευθῇ καὶ διὰ τοὺς ἄλλους δήμους.

§95ΙΑΛΕΜΟΣ. Ἡ πρότασις αὕτη δὲν εἶναι τοῦ Κ. Καλοῦ, ἀλλὰ τοῦ Κ. Ζαΐμη.

§96ΔΑΓΡΕΣ. Ἀναγκάζομαι νὰ σᾶς ἀναιρέσω, διότι βλέπω εἰς τὴν ὑπὸ συζήτησιν πρότασιν τὴν ὑπογραφὴν τοῦ Κ. Καλοῦ καὶ οὐχὶ τοῦ Κ. Ζαΐμη, καὶ δὲν πιστεύω ποτὲ ὁ Κ. Ζαΐμης νὰ παραδεχθῇ τὴν ἀρχὴν τοῦ διορισμοῦ τῶν δημοτικῶν συμβούλων παρὰ τῆς ἐκτελεστικῆς ἐξουσίας. Ἐκηρύξατε, Κύριοι, καὶ σᾶς τὸ λέγω μετὰ θάῤῥους καὶ πεποιθήσεως, τὸν λαὸν αὐτὸν, ὁ ὁποῖος σᾶς ἔστειλε ν’ ἀσφαλίσητε τὰς ἐλευθερίας καὶ τὰ δικαιώματά του, ἀνάξιον ἐλευθερίας, καὶ μὴ ἱκανὸν ν’ ἀντιπροσωπευθῇ, οὐδὲ νὰ ἐκλέξῃ, καὶ ἐκηρύξατε, ὅτι ἱκανωτέρα καὶ νοημονεστέρα εἶναι ἡ Κυβέρνησις. Κύριοι, καὶ ὅταν πάλιν ἐφέρθη εἰς συζήτησιν, ἀντετάχθην κατὰ τοῦ μέρους αὐτοῦ· ἐγὼ, Κύριοι, σᾶς φέρω μίαν πρότασιν, τὴν ὁποίαν συνέταξα ἀπὸ διαφόρους διατάξεις τοῦ πρὸ ἑνὸς σχεδὸν ἔτους ἐπεξεργασθέντος παρὰ τῆς ἐπιτροπῆς σχεδίου τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου. Διαιρῶ τὴν κοινωνίαν εἰς τὰς ἑξῆς κατηγορίας· ἡ κοινωνία σύγκειται ἀπὸ οἰκογενείας, αἱ οἰκογένειαι ἀπαρτίζουν κοινότητας, αἱ κοινότητες δήμους, οἱ δῆμοι ἐπαρχίας, καὶ αἱ ἐπαρχίαι κράτος. Πρεσβεύω τὴν ἀρχὴν, ὅτι εἰς τὰ συμφέροντα τῶν κοινοτήτων δὲν πρέπει νὰ ἀναμιγνύηται ὁ δήμαρχος, κατὰ συνέπειαν οὐδ’ εἰς τὴν ἐκλογὴν ἢ τὸν διορισμὸν τῶν διευθυνόντων τὰ συμφέροντα τῶν δήμων δὲν πρέπει νὰ ἀναμιγνύωνται. Ἠξεύρω, Κύριοι, τὴν ἱστορίαν καὶ τῶν προγόνων μου καὶ τῶν πατέρων μου· ἡ ἱστορία τῆς Ἑλλάδος καθ’ ὅλας αὐτῆς τὰς περιπετείας καὶ τὰς δορυκτησίας της, αἱ ὁποῖαι ἔλαβον χώραν, μᾶς παρουσιάζει τὸ αὐτοδιοίκητον τῶν δήμων ἢ τῶν κοινοτήτων. Σᾶς εἶπον πρότερον, ὅτι καὶ οἱ Τοῦρκοι ἐσεβάσθησαν τὰς κοινότητας καὶ τὸ ἀνεξάρτητον αὐτῶν, καὶ ὅμως τοιαύτας ἀρχὰς ὀλεθρίας ἔρχεσθε νὰ καθιερώσητε σήμερον· ἐπειδὴ δὲ ἡ καθιέρωσις μιᾶς ἀρχῆς, τὴν ὁποίαν προτείνει ὁ Κ. Καλὸς, δύναται νὰ ἔχῃ συνεπείας, διότι, καθιεροῦντες προηγούμενα, μὴ ἀμφιβάλλετε, ὅτι ἂν ἐφαρμόσωμεν τοῦτο εἰς τὸν δῆμον τῶν Ἀθηνῶν ἀδύνατον εἶναι νὰ μὴ ἐφαρμοσθῇ καὶ εἰς τοὺς ἄλλους δήμους, ἐπιτρέψατέ μοι, Κύριοι, νὰ σᾶς ἀναγνώσω τὴν πρότασίν μου, ἰδοὺ τί λέγει. Ἡ ἐν Ἀθήναις Βʹ. Ἐθνικὴ τῶν Ἑλλήνων Συνέλευσις Ψηφίζει. Ἄρθρ. 1. Ἡ ἀντικατάστασις τῶν Δημοτικῶν ἀρχῶν τοῦ Δήμου Ἀθηνῶν θέλει γίνει ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ Δημοτολογίου. Ἄρθρ. 2. Ἡ εἰς τὸ δημοτολόγιον σημειωθεῖσα ἡλικία ἑκάστου δημότου θεωρεῖται δεδικασμένη. Ἄρθρ. 3. Πάντες οἱ σημειωθέντες μὲ ἡλικίαν 25 ἐτῶν καὶ ἄνω ἔχουσι τὸ δικαίωμα τοῦ ψηφοφορεῖν. Ἄρθρ. 4. Ἡ ἐκλογὴ διευθύνεται παρὰ τοῦ Δημάρχου καὶ Εἰρηνοδίκου ἐν τῇ πρωτευούσῃ, ἐν δὲ τοῖς χωρικοῖς δήμοις παρὰ τῶν ἱερέων καὶ δύο τῶν γεροντοτέρων οὓς ὑποδεικνύουν οἱ κάτοικοι καὶ ἐγκρίνει ὁ Νομάρχης. Ἄρθρ. 5. Ὁ Δήμαρχος καὶ οἱ ἀνάλογοι δημαρχικοὶ πάρεδροι καὶ σύμβουλοι ἐκλέγονται ἀμέσως παρὰ τῶν ἐχόντων δικαίωμα ψήφου πολιτῶν. Ἄρθρ. 6. Ἕκαστος ψηφοφόρος ἐγγράφει εἰς τὸ ψηφοδέλτιόν του ἕνα διὰ τὴν θέσιν Δημάρχου, 6 διὰ Δημαρχικοὺς Παρέδρους καὶ 27 διὰ Συμβούλους καὶ παραπληρωματικούς. Τὴν σειρὰν τῶν παρέδρων ὡς καὶ τῶν μελῶν τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου ὁρίζει ὁ μείζων ἀριθμὸς τῶν ψήφων σύμφωνα μὲ τὰς διατάξεις τοῦ περὶ δήμων Νόμου. Ἄρθρ. 7. Διὰ νὰ ᾖναι ἔγκυρος ἡ ἐκλογὴ ἀπαιτεῖται ἀπόλυτος πλειοψηφία τῶν ψηφοφορησάντων. Ἄρθρ. 8. Ἡ ἐκλογὴ ἄρχεται τὴν 20 ἡμέραν, ἀφ’ ἧς δημοσιευθῇ τὸ παρὸν ψήφισμα καὶ κατασταθῇ Νόμος τοῦ Κράτους, διαρκεῖ δὲ ἡμέρας τρεῖς. Ἄρθρ. 9. Τὰ πρακτικὰ τῆς ἐκλογῆς ἐκτίθενται ἐπὶ τρεῖς ἡμέρας εἰς τὸ Δημαρχεῖον, καὶ ἡ διευθύνουσα τὴν ἐκλογὴν ἀρχὴ δέχεται τὰς τυχὸν δοθησομένας κατὰ τῆς ἐκλογῆς ἐνστάσεις αἵτινες ὁμοῦ μὲ τὰ πρακτικὰ ἀποστέλλονται τὴν ἐπιοῦσαν εἰς τὸν Νομάρχην ἀνυπερθέτως. Ἄρθρ. 10. Αἱ κατὰ τῆς ἐκλογῆς ἐνστάσεις δικάζονται ὁριστικῶς παρὰ τοῦ Νομάρχου, τοῦ προέδρου τῶν Πρωτοδικῶν καὶ τοῦ νεωτέρου κατὰ τὸν διορισμὸν πρωτοδίκου ἐντὸς 5 ἡμερῶν ἀπὸ τῆς παρὰ τοῦ Νομάρχου λήψεως αὐτῶν καὶ κοινοποιεῖται ἡ ἀπόφασις εἰς τοὺς ἐκλεχθέντας καὶ εἰς τὸν Δῆμον. Ἐὰν μὲν ἡ ἀπόφασις εἶναι ἀκυρωτικὴ, ἡ ἐκλογὴ ἐπαναλαμβάνεται ἐντὸς 15 ἡμερῶν, ἐὰν δὲ ἐπικυρωτικὴ, οἱ ἐκλεχθέντες λαμβάνουν αὐτοδικαίως τὴν ὑπηρεσίαν των, ἀφ’ οὗ δώσουν τὸν νενομισμένον ὅρκον. Κύριοι, ἤθελον νὰ λάβω ὡς βάσιν τὸ δημοτολόγιον, διότι πιστεύω, ὅτι εἰς τοῦτο πάντες ἄνευ παραμικρᾶς ἐξαιρέσεως εἶναι ἐγγεγραμμένοι. Δὲν ἔλαβον ὑπ’ ὄψιν ὡς βάσιν τὸν κατάλογον, τὸν ὁποῖον λαμβάνει ὁ Κ. Μίλησης, τοῦ τελευταίου δημαιρεσιακοῦ καταλόγου. Κατὰ τὴν ἐδικήν μου πρότασιν, καὶ ἂν ὑπάρχωσί τινες εἰς τὸ δημοτολόγιον, οἱ ὁποῖοι δὲν χαίρουσι τὸ δικαίωμα τοῦτο, οἱ τοιοῦτοι εἶναι ὀλίγοι. Ἐγὼ, Κύριοι, πρεσβεύω καὶ ἀρχὴν τῆς καθολικῆς ψηφοφορίας· λέγουν ὅτι οἱ δημόται δὲν εἶναι ἐγγεγραμμένοι εἰς τὸ δημοτολόγιον· ἐὰν δὲν ᾖναι μερικοὶ, τοῦτο δὲν θὰ εἰπῇ ὅτι εἶναι κομματικοὶ, ὅτι ἀποκλείεται μία μερὶς καὶ ἐνισχύεται ἡ ἄλλη· ἐξ ἐναντίας ὁ κατάλογος τοῦ 62 τῶν Ἀθηνῶν συνετάχθη ὑπὸ τὸ πνεῦμα τῆς ἐποχῆς ἐκείνης, καὶ ἀπεκλείσθη ἡ μερὶς ἐκείνη, ἥτις δὲν ἐθεωρεῖτο μὲ εὐνοϊκὸν ὄμμα ἀπὸ τὴν ἐξουσίαν τότε· (θόρυβος). Ἐγὼ πολεμῶ τὰ ἐξαιρετικὰ μέτρα εἰς τὸν δῆμον, εἰς τὸν ὁποῖον ὑπάγομαι, διότι δὲν θέλω νὰ καθιερωθῇ μιὰ ἀρχὴ, διὰ διορισμοῦ δημοτ. συμβούλων νὰ ἀντιπροσωπεύωνται οἱ δῆμοι. Δέχομαι λοιπὸν εἰς τὰς ἐκτάκτους αὐτὰς περιστάσεις τὸ ὀλιγώτερον κακόν· βεβαίως εἶναι τοῦτο, ὅταν τεθῇ ὡς βάσις τὸ δημοτολόγιον, καθιερώνει καὶ μίαν ἀρχὴν νέαν, ἥτις δὲν ἠξεύρω ἂν ᾖναι καιρὸς νὰ τὴν ἀναπτύξω σήμερον. Ἐγὼ καθιερώνω μίαν ἀρχὴν συνεπεία τῶν ὅσων σᾶς εἶπα, ἐπειδὴ τὴν κοινότητα τὴν θέλω ἀνεξάρτητον, νὰ ἐκλέγῃ αὐτὴ ἄνευ διορισμοῦ τοὺς διευθύνοντας τὰ συμφέροντά της· θέλω ἑνὶ λόγῳ νὰ καθιερώσω τὴν πλήρη αὐτοδιοίκησιν τῶν δήμων. Διὰ τοῦτο προτείνω νὰ ἐκλεχθῇ εἷς καὶ μόνος διὰ τὴν θέσιν τοῦ Δημάρχου, διότι θέλω νὰ ὑπείκῃ ὅπως ὅλοι οἱ πολῖται εἰς τὴν ἐξουσίαν τὴν κεντρικὴν, ἀλλὰ νὰ μὴ ἐξαρτᾶται ἀπ’ αὐτήν· ἂν θέλητε νὰ πολεμήσητε κακὰς ἕξεις, τὰς ὁποίας ἄφησαν οἱ πολλοὶ νόμοι, πρέπει διὰ τῆς νομοθετήσεως νὰ φροντίσητε ὥστε νὰ μὴ ἐξασκηθῇ καμμία ἐπιῤῥοὴ ἐπὶ τῶν πνευμάτων τοῦ λαοῦ. Ἐνθυμηθῆτε, Κύριοι, τὸ σύστημα τῆς συγκεντρώσεως· δι’ αὐτοῦ διορίζονται οἱ Δήμαρχοι, οἱ Βουλευταὶ, καὶ ἀπεδείχθη ἐπιβλαβὲς εἰς τὴν κοινωνίαν· τὴν διέφθειρε, καὶ οὐδεὶς δύναται νὰ ἀρνηθῇ ὅτι τὰ εἰς ἡμᾶς αὐτοὺς ὑπάρχοντα ἐλαττώματα τὰ ὀφείλομεν εἰς τὴν διαφθορὰν κατὰ τὴν ἐξάσκησιν τῶν πολιτικῶν μας δικαιωμάτων. Ὅταν λοιπὸν θέλετε νὰ μορφώσητε κοινωνίαν, ἀφήσατε τὸν κάτοικον νὰ ἐκλέξῃ τὸν ἄρχοντά του, τὸν ἀντιπρόσωπόν του, καὶ ἐστὲ βέβαιοι ὅτι θὰ μορφωθοῦν χαρακτῆρες. Ὅλοι, Κύριοι, ἐζήσατε εἰς χωρία· μὴ σκέπτεσθε ὅτι νομοθετεῖτε περὶ πόλεων, ἀλλὰ καὶ περὶ χωρίων ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον. Ἐπειδὴ, Κύριοι, τὸ ζήτημα τὸ μερικὸν λύει ζήτημα γενικὸν, διὰ τοῦτο τὸ πολεμῶ· καὶ ἐνθυμηθῆτε ὅτι οἱανδήποτε ἀρχὴν καθιερώσητε διὰ τὸ δημοτ. συμβούλιον τῶν Ἀθηνῶν, αὐτὴ θὰ μείνῃ· (θόρυβος). Καὶ ἀπόδειξιν σᾶς φέρω ὅτι σχέδιον δημοτικοῦ νόμου ὑπεβλήθη ἐνώπιόν σας, καὶ ἐζητήσαμεν μάλιστα νὰ τεθῇ εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν· λοιπὸν, Κύριοι, θέλω τὸν πολίτην νὰ τὸν καταστήσω κύριον τῆς ψήφου του, νὰ ἐκλέξῃ αὐτὸς τὸν διευθύνοντα τὰ συμφέροντά του. Ἐμπνεύσατε τὴν πεποίθησιν εἰς τὸν πολίτην ὅτι ἡ ψῆφός του φέρει τὸ ἀποτέλεσμά της, καὶ ἐστὲ βέβαιοι ὅτι τὰ ἀποτελέσματα τοῦ πολίτου θὰ ᾖναι πολὺ ἐπιτυχέστερα. Δὲν γνωρίζω ἄλλας γλώσσας νὰ σᾶς ἐκφέρω παραδείγματα ἄλλων μερῶν· τὰς σκέψεις μου τὰς στηρίζω εἰς τὴν πεῖραν· ὁσάκις ὁ λαὸς ἀφέθη ἐλεύθερος νὰ ἐκλέξῃ εἴτε ἀντιπρόσωπον, εἴτε δήμαρχον, ἀπεδείχθη ὅτι ἐπέτυχε καλλίτερα. Ἐπολέμησα καὶ πολεμῶ τὸ σύστημα τοῦτο τῶν ὑποψηφίων.

§97ΤΙΝΕΣ. Δὲν πρόκειται περὶ τούτου.

§98ΔΑΓΡΕΣ. Ἂν δὲν ᾖναι ἁμάρτημα, σᾶς λέγω ὅτι εἶναι λάθος τῆς Συνελεύσεως ἀσυγχώρητον νὰ ἔρχηται νὰ σκέπτηται καὶ λέγῃ περὶ ἑνὸς δημοτ. συμβουλίου· ἔχει καθῆκον νὰ ἀποφασίζῃ διατάξεις αἱ ὁποῖαι νὰ ᾖναι γενικαί.

§99ΠΟΛΛΟΙ. Κ. Πρόεδρε, δὲν εἴμεθα πλήρεις.

§100ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν διαλύεται ἡ συνεδρίασις (ὥρα 5 παρὰ 20).

Ὁ Πρόεδρος

Ι. Λ. ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ.

Οἱ Γραμματεῖς. Χ. Σούϊδας. Γ. Καραβᾶς.