1864.02.14

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 219.

Τῆς 14 Φεβρουαρίου 1864.

(Παρασκευή).

Ὥρα 1 Μ. Μ. Ἀναγνωσθέντος τοῦ ὀνομαστικοῦ καταλόγου, καὶ τῆς Συνελεύσεως πλήρους γενομένης, ἀνεγνώσθησαν τὰ πρακτικὰ τῆς προτεραίας.

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις κατὰ τῶν πρακτικῶν;

§2ΠΟΛΛΟΙ. Οὐδεμία.

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νὰ σημειωθῇ ὅτι ἐνεκρίθησαν. Κύριοι, μὲ λύπην μου βλέπω τινὰς ἐξ ὑμῶν ὀκνοῦντας εἰς τὴν ἐκπλήρωσιν τῶν καθηκόντων των· προσέρχονται πολὺ βραδέως, ἀποχωροῦσι πρὸ τῆς διαλύσεως τῆς συνεδριάσεως. Τὰ τοιαῦτα βλάπτουσι τὴν Συνέλευσιν καὶ τὴν κοινωνίαν ὁλόκληρον. Κατὰ τὸν κανονισμὸν καὶ τὰς τελευταίας ἀποφάσεις τῆς Συνελεύσεως, ἐδημοσίευσα τὰ ὀνόματα τῶν Κυρίων πληρεξουσίων, οἱ ὁποῖοι ἀπεχώρησαν κατὰ τὰς δύο τελευταίας συνεδριάσεις. Θέλω ἐξακολουθήσει τὸ αὐτὸ σύστημα καὶ τοῦ λοιποῦ, ἀλλ’ ἐλπίζω, ὅτι δὲν θέλω εὑρεθῆ εἰς τὴν ἀνάγκην ταύτην, διότι οἱ πάντες συναισθανόμεθα, ὅτι ὑπάρχουν πολλὰ ἀντικείμενα περὶ τῶν ὁποίων πρέπει νὰ σκεφθῶμεν καὶ νὰ ἀποφασίσωμεν τὸ ταχύτερον τοσοῦτον μᾶλλον, καθόσον ἐντὸς ὀλίγου ἄρχεται ἡ συζήτησις τοῦ προϋπολογισμοῦ. Παρακαλῶ τοὺς Κυρίους, Χρηστίδην, Κουμουνδοῦρον, Ζαΐμην, Παλαμήδην καὶ Θ. Δηλιγιάννην, νὰ συνέλθωσιν αὔριον περὶ τὰς 11 π. μ. ὡς ἀποτελοῦντας μέρος τῆς ἐπιτροπῆς τοῦ ἀγῶνος, διὰ νὰ δώσωσι πέρας εἰς τὴν ὑπόθεσιν ταύτην.

§4ΔΑΓΡΕΣ. Νὰ μάθωμεν, Κύριε Πρόεδρε, τὰ ὀνόματα τῶν ἀποχωρησάντων πληρεξουσίων.

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐστάλησαν εἰς τὸν τύπον, δὲν τὰ ἔχω πρόχειρα· εἰς τὴν προσεχῆ συνεδρίασιν, ἂν τὸ ἐγκρίνῃ ἡ Συνέλευσις, μάλιστα. Ἀνακοινόνω ὑμῖν ἔγγραφον τοῦ νομάρχου Λαμίας, ἀποβλέπον ζήτημα συνδεόμενον μὲ τὰ συμφέροντα τῆς Ἐπικρατείας, τὸ περὶ τοῦ ὅρκου τοῦ πολίτου. «Ἔχομεν ὑπ’ ὄψιν, λέγει ὁ Κ. νομάρχης, 15 αἰτήσεις κτλ.»

§6ΒΑΛΤΙΝΟΣ. Πρὸς τὴν Συνέλευσιν ἀποτείνεται;

§7ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρὸς τὸ ὑπουργεῖον, καὶ τὸ ὑπουργεῖον πρὸς τὸν Πρόεδρον. Πιστεύω ὅθεν ὅτι ἡ Συνέλευσις, λαμβάνουσα ὑπ’ ὄψιν τὴν ἀνάγκην τῆς Ἐπικρατείας, θέλει ἐπιψηφίσει ἀμέσως τὴν περὶ ὅρκου τοῦ πολίτου πρότασιν.

§8ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§9ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἰδοὺ, Κύριοι, ἡ πρότασις περὶ ἧς ὁ λόγος. Ἡ ἐν Ἀθήναις Βʹ. τῶν Ἑλλήνων Συνέλευσις Ψηφίζει. Ἄρθρον Μοναδικόν. «Μέχρι τῆς ἐκδόσεως νόμου, κανονίζοντος ὁριστικῶς τὸν ὅρκον τοῦ πολίτου Ἕλληνος, οἱ πολῖται θέλουν ὁρκίζεσθαι τὸν ἑξῆς ὅρκον. «Ὁρκίζομαι νὰ φυλάττω πίστιν εἰς τὴν Πατρίδα καὶ εἰς τὸν Συνταγματικὸν Βασιλέα τῶν Ἑλλήνων, ὑπακοὴν εἰς τὸ Σύνταγμα, τοὺς νόμους καὶ τὰ ψηφίσματα τοῦ Κράτους, διάγων καθ’ ὅλα ὡς χρηστὸς καὶ πιστὸς πολίτης.»

§10ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι αὐτὴν, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι) παρεδέχθη. Ὁ Κ. Χρηστόπουλος ἐζήτησε τὸν λόγον διὰ μίαν ἐπερώτησιν.

§11ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι, ἐπικαλοῦμαι τὴν προσοχήν σας. Ὅτε εἴς τινα τῶν προλαβουσῶν συνεδριάσεων εἷς τῶν Κ. πληρεξουσίων, νομίζω, ὁ πληρεξούσιος Καλαβρύτων, ἠγόρευεν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, ἐξέφρασε τὴν ἐπιθυμίαν τοῦ νὰ σπεύσῃ ἡ Κυβέρνησις ὅσον τὸ δυνατὸν ταχύτερον εἰς τὴν ἀποπεράτωσιν τῆς συνθήκης περὶ ἑνώσεως τῆς Ἑπτανήσου· οἱ θιασῶται τῆς φιλελευθέρας πολιτικῆς ἐξανέστησαν κατ’ αὐτοῦ, διότι ἐξέφρασε συγχρόνως καὶ τὴν ἰδέαν, ὅτι ἀρκεῖ νὰ τελειώσῃ ἡ ἕνωσις, καὶ ἂς κατεδαφισθῶσιν τὰ φρούρια, καὶ τοῦτο τὸ ἔλεγε, διότι ὁρμᾶται ἀπὸ τὴν ἰδέαν, τὴν ὁποίαν ἔχω σχηματίσει καὶ ἐγὼ, ὅτι ἡ Ἀγγλία, ἀφοῦ ἀπεφάσισεν ἅπαξ τὴν κατεδάφισιν τῶν φρουρίων, ἦτο ἀδύνατον πλέον νὰ ὀπισθοδρομήσῃ. Αἱ σημεριναὶ εἰδήσεις εἶναι λυπηρόταται· εἶδον ἐπιστολὴν πρὸς ἐπίσημον πρόσωπον ἐνταῦθα, βεβαιοῦσαν ὅτι ἐν Κερκύρᾳ ἐξακολουθεῖ ἡ κατεδάφισις τῶν φρουρίων βανδαλικῶς, καὶ δὲν πρόκειται, παρὰ νὰ μᾶς παραδώσουν σωρείαν λίθων! ἐνῷ ὁ Κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν μᾶς βεβαιοῖ ἀλληλοδιαδόχως, ὅτι προσπαθεῖ καὶ ἐλπίζει ἡ συνθήκη νὰ ἦναι τοιαύτη, ὥστε νὰ μὴ ὑποστῇ ἡ Ἑλλὰς μηδεμίαν ζημίαν, οὔτε ἡ Ἑπτάνησος, καὶ μᾶς ἔλεγε νὰ πιστεύσωμεν, ὅτι καθόσον ἀφορᾷ τὴν κατεδάφισιν τῶν φρουρίων θὰ ἦναι τόσον ἀσήμαντος, ὅσον εἶναι ἀναγκαία πρὸς τὴν πραγματοποίησιν τῆς συνθήκης. Κύριοι, ὄχι μόνον τὰ φρούρια τῆς Κερκύρας κατεδαφίζονται, ἀλλὰ καὶ τῆς Κεφαλληνίας, καὶ τῆς Ἁγίας Μαύρης, καὶ τῆς Ζακύνθου ὅλα ἀφοπλίζονται, καὶ πλοῖα πολλὰ ἔρχονται νὰ φορτώσωσι τὸ ὑλικὸν, τὸ ὁποῖον ἐπρομηθεύθη ἀπὸ τοῦ ἱδρῶτος τοῦ Ἑπτανησιακοῦ λαοῦ. Εἶδον προσέτι, ὅτι γίνεται λόγος ἐκεῖ, ὅτι ὁ ἐπιτετραμμένος τὴν κατεδάφισιν τῶν φρουρίων ἐξέφρασε τὴν ἰδέαν πρὸς τὸν ἀπεσταλμένον διπλωματικὸν ὑπάλληλον τῆς Κυβερνήσεως, τὸν Κ. Κωστάκην, ὅτι, ἐὰν ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις μᾶς ἐκφράσῃ τὴν ἐπιθυμίαν νὰ μείνουν 5–10 πυροβόλα καὶ ἓν φρούριον, νὰ χρησιμεύσουν εἰς ὑποδοχὴν τοῦ Βασιλέως, ὅταν θὰ μεταβῇ ἐκεῖ νὰ χαιρετήσῃ τοὺς νέους ὑπηκόους του, εἶναι διατεθειμένος νὰ τὰ ἀφήσῃ. Ἐγὼ λοιπὸν, Κύριοι, ἐνόμισα ὅτι ἐκπληρῶ καθῆκον ἱερὸν νὰ ἀναφέρω ταῦτα εἰς τὴν Συνέλευσιν, καὶ νὰ παρακαλέσω αὐτὴν, ἂν ἐγκρίνῃ, νὰ προσέλθῃ ὁ ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν νὰ μᾶς εἴπῃ τί γνωρίζει περὶ τῆς κατεδαφίσεως τῶν φρουρίων· ἐνῷ ἄλλοτε μᾶς ἔλεγον ὅτι θὰ ἦναι αὕτη μερικὴ, ἤδη δὲ βεβαιοῦται ὅτι εἶναι γενικὴ καὶ καταπληκτική! Προσέτι νὰ μᾶς πληροφορήσῃ ἂν ἦναι ἀληθὲς, ὅτι ὑπάρχει τοιαύτη διαπραγμάτευσις τοῦ νὰ ἀφήσουν οἱ Ἄγγλοι ὀλίγα τινὰ τηλεβόλα νὰ χρησιμεύσουν εἰς ὑποδοχὴν τοῦ Βασιλέως· διότι φρονῶ καὶ ἐγὼ, καὶ πιστεύω καὶ ὑμεῖς φρονεῖτε, ὅτι τοιαῦτα δῶρα δὲν τὰ θέλομεν.

§12ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§13ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ὅταν ὁ Βασιλεὺς μεταβῇ εἰς τὴν Ἑπτάνησον δὲν ἔχει ἀνάγκην ὑποδοχῆς διὰ τηλεβόλων, διότι οἱ ἀδελφοὶ Ἑπτανήσιοι θὰ τὸν δεχθοῦν διὰ τῶν ζητωκραυγῶν, τὰς ὁποίας καὶ ἤδη ἐκπέμπουσιν, εἰς ἑκάστην ἐκπυρσοκρότησιν τῶν ὑπονόμων ἀντηχεῖ ἡ φωνὴ τῶν Ἑπτανησίων «ζήτω ἡ ἕνωσις.» Λοιπὸν λέγω, ὅτι ἂν ἦναι ἀληθὲς τὸ τοιοῦτον, πρέπει νὰ τὸ ἀποκρούσῃ ἡ Συνέλευσις.

§14ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ποίαν ἡμέραν ὁρίζει ἡ Συνέλευσις;

§15ΠΟΛΛΟΙ. Σήμερον.

§16ΔΟΜΕΝΕΓΙΝΗΣ. Ἔντιμοι, Κύριοι πληρεξούσιοι! Μανθάνω ἡμιεπισήμως παρὰ τοῦ ἐντίμου προέδρου τῆς Βουλῆς τῆς Ἑπτανήσου τὰ ἀκόλουθα. «Ἔμαθον, ὅτι διεβιβάσθη ἡ εὐλογημένη τελευταία συνθήκη, καὶ ὅτι ὑπάρχουσι νέοι ὅροι δυσάρεστοι καὶ ἐπαχθεῖς, δηλ. νέαι συντάξεις παράνομοι καὶ νέαι ἀποζημιώσεις, ὅλα εἰς βάρος τῶν δυστυχῶν Ἰονίων καὶ Ἑλλήνων....» «Ἡ κατεδάφισις προβαίνει βανδαλικῶς καὶ ἔχει τρομακτικὰς διαστάσεις. Οἱ Ἄγγλοι θέλει ἀφήσωσι σωρὸν ἐρειπίων....» Ἡμεῖς ὑπεστηρίξαμεν πάντοτε, ὅτι θέλομεν τὴν ἕνωσιν, αὐτὴν θέλομεν! ἂς φύγουν! ἂς πάνε! ἂς πάνε!......! (ἐπευφημίαι). Ἡ ἐπερώτησίς μου συγκεντρόνεται εἰς τὸ νὰ μάθωμεν παρὰ τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν, ἂν ἦναι ἀληθεῖς αὐταὶ αἱ νέαι ἀπαιτήσεις περὶ συντάξεων καὶ ἀποζημιώσεων· εἶμαι βέβαιος, ὅτι ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις δὲν θέλει ἀποκρούσει ποτὲ τὴν ἕνωσιν! ἀλλὰ ταὐτοχρόνως δὲν θέλει παραδεχθῇ ποτε ἀποζημιώσεις καὶ συντάξεις, τὰς ὁποίας δὲν ἐπεκύρωσεν ἡ Ἰόνιος Βουλή.

§17ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ποίαν ἡμέραν ὁρίζει ἡ Συνέλευσις, αὔριον;

§18ΠΟΛΛΟΙ. Σήμερον.

§19ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ. Εἶναι τὸ σπουδαιότερον τῶν ζητημάτων, καὶ λέγετε αὔριον, Κ. Πρόεδρε;

§20ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ. Αὐτὸς ὁ μυστικισμὸς, τὸν ὁποῖον διατηρεῖ τὸ ὑπουργεῖον, καὶ τὸν ὁποῖον παρεδέχθημεν καὶ ἡμεῖς, βλέπετε εἰς ποῖον χάος καὶ ἀθλιότητα ἔφερε τὰ πράγματα. Διὰ τί λοιπὸν νὰ μὴ μάθωμεν;

§21ΔΟΜΕΝΕΓΙΝΗΣ. Ἂν ᾖναι δυνατὸν, ἀμέσως νὰ ἔλθῃ ὁ ὑπουργός.

§22ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπιθυμεῖ ἡ Συνέλευσις σήμερον νὰ προσέλθῃ ὁ Ὑπουργός; Οἱ παραδεχόμενοι τοῦτο νὰ σηκωθῶσιν· (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Παρεδέχθη. Θέλετε, Κύριοι, νὰ ἀκούσητε τὰς ἀπαντήσεις τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν εἴς τινας ἐπερωτήσεις, αἱ ὁποῖαι ἐγένοντο πρὸς αὐτόν;

§23ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§24ΔΡΟΣΟΣ (ὑπουρ. οἰκονομ.). Ὀφείλω νὰ ἀπαντήσω εἰς δύο ἐπερωτήσεις, εἰς τὴν τοῦ πληρεξουσίου Κ. Μαυρομιχάλη περὶ τῶν ἵππων τοῦ ἱπποφορβείου καὶ εἰς τὴν ἐπερώτησιν τοῦ Κυρίου Σχινᾶ περὶ τῶν μέτρων τῆς καταδιώξεως, τὰ ὁποῖα ἐλήφθησαν κατὰ τῶν ὀφειλετῶν τῆς Πυλίας. Μετὰ τὴν διάλυσιν τοῦ ἱπποφορβείου ἦτο ἑπόμενον νὰ ἐκποιηθῶσιν οἱ ἵπποι, οἱ ὁποῖοι ἀνῆκον εἰς αὐτὸ, καὶ διετάχθη ἡ διὰ δημοπρασίας ἐκποίησίς των· εὑρέθησαν 204 ἵπποι, 6 ἐπιβήτορες, 56 ἄῤῥενες καὶ 142 θήλεις· ἐξεποιήθησαν δὲ μέχρι τοῦδε 22 ἄῤῥενες, 71 θήλεις, καὶ 14 πῶλοι. Μία ἵππος μετὰ τοῦ πώλου ἐξεποιήθη 610 δρ. 6 ἐπωλήθησαν ἀπὸ 400 ἕως 500 μ’ ἕνα πῶλον· 12 ἐπωλήθησαν ἀπὸ 300–400 μ’ ἕνα πῶλον· 17 ἐπωλήθησαν ἀπὸ 200–300 μὲ 6 πώλους· 39 ἐπωλήθησαν ἀπὸ 100–200 μὲ 5 πώλους καὶ 18 ἐπωλήθησαν ἔλαττον τῶν 100 δραχμῶν· ἐκ τῶν 18 τούτων 14 ἦσαν ἡλικίας δύο ἐτῶν, 2 τριῶν, 1 δέκα τεσσάρων καὶ 2 εἴκοσι δύο· ἐξ αὐτῶν, Κύριοι, τὸ ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν ἠγόρασε 2 μόνον· μένουν ἔτι νὰ πωληθῶσι 97· τὸ ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν δὲν ἔχει ἀνάγκην αὐτῶν τῶν ἵππων, δὲν τοὺς θεωρεῖ καταλλήλους εἰς τὴν στρατιωτικὴν ὑπηρεσίαν. Παρακαθέτω τὴν κατάστασιν ταύτην τῶν εὑρεθέντων καὶ ἐκποιηθέντων ἵππων, διὰ νὰ λάβῃ γνῶσιν ὅποιος θέλει. Μεταβαίνω εἰς τὴν ἑτέραν ἐπερώτησιν. Ὁ ἐθνικὸς ἐλαιὼν τῆς Πυλίας εἶναι παραχωρημένος εἰς καλλιεργητὰς ἐπὶ συμφωνίᾳ ν’ ἀποδίδωσι 30% ἐπὶ τοῦ ἀκαθαρίστου εἰσοδήματος. Κατὰ τὸ 62 οἱ ἐνοικιασταὶ δὲν ἐδυνήθησαν νὰ βεβαιώσωσι καθ’ ὁλοκληρίαν τὸ εἰσόδημα, καὶ ἐζήτησαν νὰ ἀπαλλαχθῶσι τῆς πρὸς τὸ Δημόσιον ὑποχρεώσεώς των· ὑπέβαλον τὰς ἀπαιτήσεις των εἰς τὸ γνωμοδοτικὸν συμβούλιον, τὸ ὁποῖον ἀπέῤῥιψε πᾶσαν ἀπαίτησίν των, καὶ ἀπεφάνθη ὅτι εἶναι ὑπόχρεοι εἰς τὸ Δημόσιον· ἡ ἔκθεσις λέγει.... «Παρατηρῶ ὡς πρὸς τὸ πρῶτον, ὅτι προκειμένου περὶ καθαρᾶς ἀγοραπωλησίας, ὁποία θεωρεῖται ἡ ἀγορὰ τοῦ καρποῦ τῶν δημοσίων ἐλαιοδένδρων, ἡ ἀπώλεια τοῦ πράγματος ἀποβλέπει τὸν ἀγοραστήν. Ἑπομένως ἐπελθούσης τῆς διαρπαγῆς τοῦ ἐλαιοκαρποῦ ἐκείνου μετὰ τὴν κατάρτισιν τοῦ συναλλάγματος, οὐδὲν δικαίωμα ἔχουσιν οἱ ἀγορασταὶ νὰ ἀρνηθῶσι τὴν πληρωμὴν τοῦ τιμήματος, πολὺ δὲ ὀλιγώτερον δικαιοῦνται εἰς ἀποζημίωσιν ἐκ τοῦ συναλλάγματος τούτου, ἀλλὰ μόνον, ἐὰν ἀποδειχθῇ, ὅτι ἡ βοήθεια τῆς ἀρχῆς ἦτο ἐφικτὴ καὶ ἀποτελεσματικὴ πρὸς ἀπόκρουσιν τῆς διαρπαγῆς· αὕτη δὲ ζητηθεῖσα καὶ δυναμένη ἠρνήθη νὰ χορηγήσῃ τὴν συνδρομήν της». Κατόπιν διέταξα νὰ χορηγηθῇ πᾶσα νόμιμος συνδρομὴ εἰς τοὺς ἐνοικιαστὰς, πρὸς ἀποφυγὴν ὅμως πάσης παρεξηγήσεως ἀπηύθυνα μετὰ ταῦτα καὶ τὴν ἑξῆς διαταγὴν, διὰ νὰ ἐξηγήσω ποίαν ἐννοῶ συνδρομὴν νόμιμον· εἶπον λοιπὸν εἰς τὰς ἀρχὰς Πυλίας καὶ εἰς τὸν ἐπιθεωρητὴν Δημακόπουλον, τὸν ὁποῖον ἀπέστειλα ἐκεῖ.

«ΤΟ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΝ ΤΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ.

Πρὸς τὸν Οἰκονομικὸν ἐπιθεωρητὴν Κ. Κ. Δημακόπουλον. Καθὼς καὶ διὰ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 3,490, 3,470 ἀπὸ 27 Ἰανουαρίου ε. ε. διαταγῆς μας παρετηρήθη ὑμῖν, ἡ εἴσπραξις τῶν πρὸς τοὺς ἐνοικιαστὰς τῶν 30% ἐκ τοῦ κατὰ τὸ 1862 προϊόντος τῶν ἐθνικῶν ἐλαιοδένδρων Κολλωνίδων καὶ Κορώνης ὀφειλομένων, ἐνεργεῖται ὑπὸ τοῦ δημοσίου κατ’ αἴτησιν τῶν ἐνοικιαστῶν αὐτῶν συμφώνως ταῖς διατάξεσι τῶν περὶ καταδιώξεως τῶν καθυστερούντων νόμων καὶ Β. διαταγμάτων· ἐπειδὴ ὅμως αἱ ἀπαιτήσεις τῶν εἰρημένων ἐνοικιαστῶν δὲν στηρίζονται ἅπασαι εἰς πρωτόκολλα βεβαιώσεως ἔγκυρα, ἀλλ’ ἐξαιρέσει ποσοῦ ἐκ 30,000, ὡς ἀνεφέρθη, διὰ τὸ ὑπόλοιπον ποσὸν παρουσίασαν ἁπλᾶς σημειώσεις, σπεύδομεν νὰ παρατηρήσωμεν ὑμῖν, ὅτι διὰ τὰς ἀπαιτήσεις τῶν ἐνοικιαστῶν, τὰς εἰς μὴ κατὰ τοὺς νομίμους τύπους συντεταγμένα πρωτόκολλα, καὶ εἰς σημειώσεις μόνον στηριζομένας, ἡ εἴσπραξις βάσιν θέλει ἔχει μόνον τὴν προτροπὴν τῶν φορολογουμένων εἰς πληρωμὴν τῶν τοιούτων δικαιωμάτων τῶν ἐνοικιαστῶν, χωρὶς νὰ γίνηται εἰς αὐτὰ καὶ χρῆσις τινὸς τῶν ἐκβιαστικῶν μέτρων. Ἀθῆναι, 8 Φεβρουαρίου 1864.» Ὁ Ὑπουργός.» Τὰς μεταξὺ τῶν ὀφειλετῶν καὶ τοῦ ἐνοικιαστοῦ διαφορὰς θὰ τὰς λύσῃ τὸ δικαστήριον. Κατόπιν ὅμως ἔλαβον χώραν δυσάρεστά τινα· ἐνηργήθη καταδίωξις, κατὰ τὰς πληροφορίας τῶν ἀρχῶν, κατ’ ὀφειλετῶν, δυνάμει ἐγκύρων διπλοτύπων, καὶ ἐγένετο ἀντίστασις ἐκ μέρους τῶν καταδιωκομένων, οἵτινες ἀφώπλισαν τοὺς συνοδεύοντας τὸν εἰσπράκτορα στρατιώτας. Τότε ἔγραψα εἰς τὸν Νομάρχην νὰ χορηγήσῃ πᾶσαν νόμιμον συνδρομὴν εἰς τὰς ἀρχὰς, καὶ πρὸς τὸν ἐν Καλάμαις Εἰσαγγελέα νὰ λάβῃ ὅλα τὰ μέτρα τὰ νόμιμα, διὰ νὰ δοθῇ πᾶσα ἰσχὺς εἰς τὸν νόμον. Φαίνεται κατὰ δυστυχίαν, ὅτι ἐπῆλθεν εἰς τὴν κεφαλήν τινων ἡ ἰδέα, ὅτι πρέπει νὰ ἀποφύγωσι τὴν πληρωμὴν τῶν χρεῶν των· τοῦτο ἐξάγεται καὶ ἀπὸ τὴν ἰδίαν ἀναφορὰν, τὴν ὁποίαν ἀπηύθυναν εἰς τὴν Συνέλευσιν. Σᾶς ἀναγινώσκω μίαν περικοπήν. «Δὲν θέλει δυνηθῇ οὐδέποτε νὰ ἀποδώσῃ τὸ παραμικρὸν, οἱαδήποτε ἐκβιαστικὰ μέσα καὶ ἂν μεταχειρισθῇ τὸ Δημόσιον. Οἱ δὲ καλλιεργηταὶ τῶν ἐλαιοτεμαχίων, οἵτινες ἀπὸ τῆς λήξεως τοῦ ἱεροῦ ἀγῶνος δὲν ὑπῆρξαν εἰμὴ εἵλωτες τοῦ Δημοσίου, θέλουσιν ἀναγκασθῇ ἢ νὰ ὑποστῶσι τὴν ἐκ τῆς ἀδικίας ἐξόντωσιν, πωλοῦντες καὶ αὐτὰ τὰ ἱμάτιά των, ἢ νὰ ἐγκαταλείψωσι καὶ οὗτοι τὰς ἑστίας των, κερδίζοντες τοὐλάχιστον τὴν προσωπικήν των ἐλευθερίαν.» Ἰδοὺ ἡ ἔκθεσις περὶ τῆς ἀντιστάσεως· εἶναι τοῦ εἰσπράκτορος «Πρὸς τὸν Ταμίαν Πυλίας. «Σᾶς εἰδοποιῶ, Κ. Ταμία, ὅτι χθὲς περὶ τὴν 10 ὥραν π. μ. μεταβὰς ὁ ὑπενωματάρχης εἰς τὸ ἐν τῇ πόλει ταύτῃ ἐργαστήριον τοῦ Σπυρίδωνος Πυκινοῦ, ὀφειλέτου πρὸς τὸ Δημόσιον, διὰ νὰ ἐνεργήσῃ τὴν σύλληψιν τοῦ ὀφειλέτου τούτου δυνάμει τοῦ ὁποίου φέρει ἀνὰ χεῖράς του ἐντάλματος προσωποκρατήσεως, ἀφοῦ πρῶτον τοῦ ὑπόδειξε καὶ τῷ ἀνέγνωσε τὸ τῆς συλλήψεώς του ἔνταλμα, προσεκάλεσεν αὐτὸν δυνάμει τοῦ Νόμου καὶ τοῦ Βασιλέως νὰ τὸν ἀκολουθήσῃ· οὗτος ὅμως μὴ ὑπακούσας εἰς τὴν πρόσκλησίν του ὀπισθοχώρησε, καὶ συγχρόνως οἱ δύω αὐτοῦ υἱοὶ καὶ ὁ γαμβρός του Γ. Ῥάλλης, ἐπιτεθέντες κατὰ τῶν χωροφυλάκων καὶ στρατιωτῶν, ἀφῄρεσαν τοῦ μὲν χωροφύλακος τὴν σπάθην, αἰκίσαντες αὐτὸν εἰς τὴν χεῖρα καὶ ἀλλαχοῦ, ἐπιτεθέντες συγχρόνως καὶ κατὰ τῶν ἄλλων στρατιωτῶν, προσῆλθον δὲ εἰς ἐνίσχυσίν των πλεῖστοι πολῖται, οἵτινες μανιωδῶς καὶ ἀγρίως τοὺς ἠπείλησαν νὰ τοὺς κακοποιήσουν εἰς τρόπον ὥστε, ἂν δὲν προσεκάλει ὁ ῥηθεὶς ὑπενωματάρχης τοὺς στρατιώτας εἰς ὑποχώρησιν, ἤθελον λάβει χώραν τραγικαὶ σκηναί. Ἕνεκα τῶν ἀνωτέρω συμβάντων ἡ εἴσπραξις ἔπαυσε· δὲν δυνάμεθα νὰ ἐκπληρώσωμεν τὸ καθῆκον τῆς ὑπηρεσίας μας, ἀφοῦ οἱ ἐνταῦθα ὀφειλέται ἀνθίστανται κατὰ τῆς ἐξουσίας καὶ τῶν ὀργάνων αὐτῆς, ἐπὶ τῷ σκοπῷ τοῦ νὰ καταστήσωσιν ἀνέφικτον τὴν εἴσπραξιν τῶν δημοσίων ἐσόδων. Ἐξ ὅλων τῶν ὀφειλετῶν τῶν δεκάτων μόνον τρεῖς ἐπλήρωσαν, οἱ λοιποὶ κηρύττουν τὴν ἀσυδοσίαν, καὶ πρὸς γνῶσίν Σας.» Ὑποσημειοῦμαι εὐπειθέστατος Ὁ Δημόσιος εἰσπράκτωρ.» Κατόπιν λοιπὸν αὐτῶν ἔγραψα, ὡς εἶπον, εἰς τὸν Νομάρχην νὰ ἐνισχύσῃ τὰς ἀρχὰς, καὶ εἰς τὸν Εἰσαγγελέα νὰ λάβῃ ὅλα τὰ νόμιμα μέτρα εἰς ὑπεράσπισιν τοῦ νόμου. Καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τοὺς ἐνοικιαστὰς τῶν δεκάτων, τοὺς ὁποίους κατεδίωξαν, χρεωστῶ νὰ φέρω εἰς γνῶσιν τῆς Συνελεύσεως, ὅτι αὐτοὶ κατεδιώχθησαν ἐπὶ τῇ βάσει πληροφοριῶν, τὰς ὁποίας τὸ ὑπουργεῖον εἶχεν, αὐτοὶ ἐσύναζαν καὶ δὲν ἀπέδωκαν εἰς τὸ Ταμεῖον ὅ,τι ἐσύναξαν. Κατ’ αὐτῶν τῳόντι ἐνηργήθη καταδίωξις καὶ ἐφυλακίσθησαν· κατόπιν ὅμως διέταξα νὰ τοὺς δώσωσι προθεσμίαν ἑνὸς μηνὸς διὰ νὰ συντελέσουν καὶ αὐτοὶ εἰς τὴν εἴσπραξιν τῶν καθυστερούντων ὑπὸ τῶν φορολογουμένων, ἀλλὰ μετὰ τὴν παρέλευσιν τῆς προθεσμίας ταύτης εἰδοποιῶ τὴν Συνέλευσιν, ὅτι θὰ ληφθοῦν κατ’ αὐτῶν ὅλα τὰ δραστήρια καὶ καταδιωκτικὰ μέτρα.

§25ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι, νομίζω καλὸν ν’ ἀναβληθῇ ἡ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἐπερωτήσεως μέχρις ὅτου ὁ ἐπερωτήσας λάβῃ ὑπ’ ὄψιν του τὰ ἔγγραφα. Ποίαν ἡμέραν ὁρίζει ἡ Συνέλευσις;

§26ΠΟΛΛΟΙ. Τὴν Δευτέραν.

§27ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Μίαν παρατήρησιν μόνον θὰ κάμω εἰς τὸν Κύριον ὑπουργόν. Παρακαλῶ νὰ κάμετε προσεκτικοὺς τοὺς ἐπὶ τῆς καταδιώξεως ὑπαλλήλους, διότι, ὡς πληροφοροῦμαι, δὲν τὸ βεβαιῶ, τὰ διπλότυπα, τὰ ὁποῖα παρουσιάζουν, εἶναι ἄκυρα· διότι σημειόνουν διὰ τὸν ἀπόντα ἢ τὸν ἀγράμματον δεῖνα ἢ δεῖνα μάρτυρας ἀγραμμάτους ἐπίσης.

§28ΔΡΟΣΟΣ. Εἰς τὸν πληρεξούσιον Κ. Κουμουνδοῦρον παρατηρῶ, ὅτι ὁ ὑπάλληλος, ὁ ὁποῖος διευθύνει τὴν καταδίωξιν, εἶναι πολὺ γνωστὸς εἰς τὸν ἴδιον, εἶναι ἄνθρωπος πολὺ εἰδήμων καὶ εὐθὺς, ὁ Δημακόπουλος.

§29ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὡς πρὸς τὴν πρώτην ἐπερώτησιν τοῦ ἱπποφορβείου ὑπάρχει ἀντίῤῥησις;

§30ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§31ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν ἀρκεῖται ἡ Συνέλευσις εἰς τὰ λεχθέντα;

§32ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§33ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Κύριος ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν δύναται ν’ ἀπαντήσῃ εἰς τὴν πρὸς αὐτὸν γενομένην χθὲς ἐπερώτησιν.

§34ΒΟΥΛΓΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Μάλιστα.

§35ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχετε τὸν λόγον.

§36ΒΟΥΛΓΑΡΗΣ. Ἔρχομαι, Κύριοι, ν’ ἀπαντήσω εἰς τὴν ἐπερώτησιν, ἡ ὁποία χθὲς μοὶ ἐγένετο περὶ τῆς ἐκλογῆς τοῦ δήμου Ἀπερανθίου. Ἦτο ἐκλογὴ, ἡ ὁποία ἐπροχώρησε μέχρι τῆς συνεδριάσεως τοῦ ἐκλεκτικοῦ συνεδρίου πρὸς ἐκλογὴν τῶν ὑποψηφίων δημάρχων, καὶ εἶχε μείνει ἐκκρεμής. Λοιπὸν ἐζητήθη ἀπό τινας καὶ πληρεξουσίους ἡ ἀποπεράτωσις αὐτῆς τῆς ἐκλογῆς· διετάχθη λοιπὸν, καὶ μετὰ ταῦτα πάλιν διετάξαμεν πάλιν ν’ ἀνασταλῇ διὰ νὰ λάβωμεν μερικὰς πληροφορίας, αἱ ὁποῖαι εἶναι ἀναγκαῖαι, ὥστε νὰ προχωρήσωμεν εἰς τὰ περαιτέρω. Ἡ ὑπόθεσις εἶναι πολὺ ἁπλῆ· μία δημοτικὴ ἐκλογὴ ἦτο ἀτελείωτος καὶ δὲν ἐφέρθη εἰς πέρας, διὰ νὰ ἴδωμεν, ἐὰν εἶχεν ἐνστάσεις καὶ παρανομίας. Τοῦτο δὲν βλέπω, ὅτι εἶναι μακρὰν τῶν νόμων, οὐδ’ ἐναντίον αὐτῶν, καὶ δὲν ἠξεύρω πῶς ὁ Κύριος πληρεξούσιος, ὁ ὑποβαλὼν τὴν ἐπερώτησιν, ἤθελε νὰ κάμῃ ζήτημα αὐτό. Ἦτο καὶ μία ἄλλη παρατήρησις περὶ τῆς εὐφλογίας· δὲν καταλαμβάνω τὸ πνεῦμα τῆς ἐπερωτήσεως· ἔπρεπε νὰ εἴπῃ, τί ὤφειλε νὰ πράξῃ τὸ Ὑπουργεῖον καὶ δὲν τὸ ἔπραξε. Τὸ Ὑπουργεῖον φυσικῶς ἐνήργησεν ὅ,τι τὸ καθῆκον τῷ ἐπέτρεπεν. Ἔστειλεν ἰατροὺς καὶ δαμαλίδα, διέταξεν ἀποκλεισμὸν τῶν ἀσθενῶν καὶ ἄλλα τοιαῦτα.

§37ΠΕΤΙΜΕΖΗΣ. Ἡ εὐφλογία εἶναι πρὸ δύω μηνῶν.

§38ΤΙΝΕΣ. Μὰ τί νὰ κάμῃ;

§39ΓΙΟΛΔΑΣΗΣ. Μολονότι, Κύριοι, εἶμαι ὅλως ἀντιθέτων ἰδεῶν πρὸς τὰς τοῦ Κυρίου ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, καθόσον ἀφορᾷ, ὅτι ἐντὸς τῶν καθηκόντων ἐνήργησε, μολαταῦτα, ἐπειδὴ ἀνεστάλη ἡ διαταγὴ αὕτη, καὶ διὰ νὰ μὴ μοῦ ἀποδοθῇ, ὅτι ἀπὸ φατριασμὸν ἠθέλησα νὰ ἐρωτήσω περὶ τῆς διαταγῆς αὑτῆς, διὰ τοῦτο ἔρχομαι εἰς ὅσα εἶπον, καὶ ὡς προεῖπον, εἶχον δίκαιον νὰ ἐξετάσω, τί διετάχθη, καὶ πῶς ἀνεστάλη.

§40ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀρκεῖται ἡ Συνέλευσις εἰς τὰ λεχθέντα ὑπὸ τῶν Κυρίων Ὑπουργῶν.

§41ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§42ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νὰ σημειωθῇ εἰς τὰ πρακτικὰ, ὅτι ἡ Συνέλευσις ἠρκέσθη εἰς τὰ λεχθέντα. Ὁ Κ. ὑπουργὸς τῶν ἐξωτερικῶν προσῆλθεν;

§43ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§44ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μέχρι τῆς ἐλεύσεως αὐτοῦ νομίζω, ὅτι δυνάμεθα νὰ προβῶμεν εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ νόμου περὶ δημοτικῶν συμβουλίων.

§45ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§46ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Κ. Μίλησης ἔχει τὸν λόγον.

§47ΜΙΛΗΣΗΣ. Θὰ ἔχω πάλιν τὴν τύχην νὰ διακοπῶ εἰς τὸ μέσον. (γέλως). Φαίνεται, Κύριοι, ὅτι κακὴ μοῖρα καταδιώκει τοὺς δήμους ἐκείνους, οἵτινες κατέλυσαν τὰς ἀρχάς των ὑπηρετοῦντες τὴν ἐπανάστασιν εἰς τὰ πρῶτά της βήματα. Οἱονεὶ τιμωρούμενοι οἱ δῆμοι οὗτοι ἀφέθησαν ἔκτοτε εἰς τὴν διάκρισιν τῆς τύχης καὶ ῥίπτων τις βλέμμα ἐπ’ αὐτῶν, ἀπαντᾷ ἐδῶ μὲν δημάρχους ἄνευ δημοτικῶν συμβουλίων, ἐκεῖ δὲ δημοτικὰ συμβούλια ἔχοντα ἐπὶ κεφαλῆς των δημάρχους διοριζομένους κατὰ τὰς ἐφημέρους φρενοτροπίας τῆς διοικητικῆς ἀρχῆς, πανταχοῦ δὲ τὸ παρελθὸν κατέναντι τοῦ ἐνεστῶτος, πανταχοῦ τὴν παραλυσίαν, τὴν σύγχυσιν, τὴν νέκρωσιν καὶ τὸ χάος. 16 ὅλους μῆνας διαρκεῖ ἡ ἔκρυθμος αὕτη κατάστασις, καὶ ὅμως καμμία Κυβέρνησις δὲν εἶχε τὴν εὐγενὴ φιλοτιμίαν νὰ λάβῃ τὴν πρωτοβουλίαν, διὰ νὰ φέρῃ τὴν δέουσαν θεραπείαν τοῦ κακοῦ· ἡ δὲ Συνέλευσις, τετράκις ἐπιληφθεῖσα τοῦ ζωτικωτάτου τούτου ζητήματος, τὸ ὁποῖον θίγει ἐγγύτατα οὐσιώδη συμφέροντα τοῦ κράτους, ἡ Συνέλευσις ἐσταμάτησεν ἐν τῷ μέσῳ· αἱ δυνάμεις της, φαίνεται, ἦσαν ἐξηντλημέναι ἀπὸ ἄλλα ζητήματα τῆς ἡμέρας. Ἂς ἐλπίσω τοὐλάχιστον, ὅτι ἡ πέμπτη αὕτη ἀπόπειρα δὲν θὰ λάβῃ τὴν τύχην τῶν προηγουμένων· διότι πιστεύω, ὅτι κανεὶς ἐντὸς τοῦ περιβόλου τούτου δὲν ἀγνοεῖ, πόσον σπουδαῖον εἶναι τὸ ζήτημα, περὶ τοῦ ὁποίου πρόκειται. Τρίτον ἤδη, Κύριοι, λαμβάνων τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου, ἀμηχανῶ ἐπ’ ἀληθείας ἀπὸ τίνος σημείου ν’ ἀρχίσω τὴν ὁμιλίαν μου. Ἐὰν μὲν ἐπαναλάβω ὅσα δὶς ἤδη εἶπον ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, κινδυνεύω νὰ ἐξαντλήσω ἐκ προοιμίων τὴν προσοχὴν ἐκείνων, οἵτινες μοὶ ἔκαμον τὴν τιμὴν νὰ μὲ ἀκροασθῶσιν, ἐνῷ ἔχω ἀνάγκην ὅλης τῆς προσοχῆς σας διὰ νὰ φθάσωμεν εἰς ἓν τέρμα. Ἐὰν δὲ ἐξακολουθήσω τὴν ὁμιλίαν μου ἀφ’ οὗ σημείου τὴν κατέπαυσα, κινδυνεύω νὰ φανῶ ἀκατάληπτος εἰς τοὺς πολλοὺς, οἱ ὁποῖοι δὲν μοὶ ἔκαμον τὴν τιμὴν νὰ μὲ ἀκροασθῶσι. Θέλω περιορισθῆ λοιπὸν νὰ εἴπω μὲ δύο λέξεις, τί ἐλέχθη καὶ τί ἐπράχθη ἐπὶ τοῦ προκειμένου ζητήματος μέχρι τοῦδε. Ἐνθυμεῖσθε, Κύριοι, ὅτι ἡ Συνέλευσις λαβοῦσα ἀφορμὴν ἐκ τῆς ὄχι εὐαρέστου καταστάσεως τοῦ δημοτικοῦ συμβουλίου Ἀθηναίων, προέβη εἰς μίαν ἀπόφασιν, παραδεχθεῖσα τὴν ἀρχὴν τῆς ὑπὸ τοῦ Κ. πληρεξουσίου Ἰωαννίνων ὑποβληθείσης προτάσεως. Διὰ τῆς παραδοχῆς δὲ τῆς ἀρχῆς ἐκείνης ἡ Συνέλευσις ἐννόησεν, ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ ληφθῇ μέτρον τι πρὸς θεραπείαν τοῦ κακοῦ. Εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο ἐσταμάτησεν ἡ Συνέλευσις, καὶ σήμερον πρόκειται ν’ ἀποφανθῇ ὁποῖον μέτρον ἐννοεῖ νὰ λάβῃ. Ἐνθυμεῖσθε, ὅτι παρεκάλεσα τὴν Συνέλευσιν, νὰ μὴ περιορίσῃ τὴν ἀπόφασίν της ἐπὶ μόνου τοῦ δημοτικοῦ συμβουλίου Ἀθηναίων, ἀλλὰ νὰ λάβῃ μέτρον γενικὸν ἀφορῶν ὅλα τὰ δημοτικὰ συμβούλια, τὰ ὁποῖα ἢ ῥητῶς κατελύθησαν ὑπὸ τοῦ λαοῦ ἢ ἐπὶ ἐπὶ μακρὸν χρόνον ἀποσχόντα τῶν καθηκόντων ἐσβέσθησαν, οὕτως εἰπεῖν, ὑπὸ τῆς λάμψεως τῆς ἐπαναστάσεως. Ὑπενθύμισα μάλιστα εἰς τὴν Συνέλευσιν, ὅτι ἐὰν περιορίσῃ τὸ ληπτέον μέτρον εἰς μόνον τὸ δημοτικὸν συμβούλιον Ἀθηναίων, ὄχι μόνον κατ’ οὐσίαν θὰ ᾖναι ἐκτὸς τῆς ἀληθείας ἀλλὰ καὶ κατὰ τύπον ἀσυνεπὴς θέλει ἀποδειχθῇ· διότι καὶ ἄλλοτε συζητηθέντος τοῦ αὐτοῦ ἀντικειμένου, ἀπεφάσισε, καὶ παμψηφεὶ μάλιστα, νὰ ἐπεκτείνῃ τὸ μέτρον της εἰς ὅλα τὰ δημοτικὰ συμβούλια, τὰ εὑρισκόμενα ὑπὸ τὴν αὐτὴν κατηγορίαν. Συνεπῶς μὲ ταῦτα, Κύριοι, πρέπει νὰ τεθῶσιν ἐκ μέσου ὅλαι αἱ προτάσεις, αἱ ὁποῖαι ἔχουν ὡς βάσιν καὶ ὡς ἀντικείμενον τὴν τακτοποίησιν μόνου τοῦ δημοτικοῦ συμβουλίου Ἀθηναίων. Μένουν λοιπὸν αἱ γενικαὶ προτάσεις, ἐξ ὧν πρώτην ἀπαντῶ τὴν ὑποβληθεῖσαν ὑπὸ τοῦ ἐντίμου πληρεξουσίου Μεσολογγίου Κ. Δεληγεώργη. Ἡ πρότασις αὕτη, καθὼς καὶ χθὲς σᾶς εἶπον, ἠμπορεῖ νὰ ᾖναι σπουδαία ἐξεταζομένη κατὰ τὰς γενικὰς ἀρχὰς τῆς διοικήσεως τῶν νεωτέρων συστημάτων, τὰς ὁποίας οὔτε πολιτεία τις ἐφήρμοσε μέχρι τοῦδε οὔτε ἐγὼ εὐτύχησα νὰ γνωρίζω· ἐξεταζομένη ὅμως ἀπὸ τῆς ἐπόψεως τῶν κειμένων νόμων καὶ τοῦ καθεστῶτος διοικητικοῦ ὀργανισμοῦ, παρουσιάζει τρεῖς οὐσιώδεις ἐλλείψεις.— Ἐνθυμεῖσθε τὴν πρότασιν, νομίζω. Ὁ Κ. Δεληγεώργης προτείνει τὰ δημοτικὰ συμβούλια περὶ ὧν ὁ λόγος νὰ μὴν ἀντικατασταθῶσιν, εἴτε δι’ ἐκλογῆς εἴτε διὰ κληρώσεως εἴτε διὰ διορισμοῦ ἢ κατ’ ἄλλον τρόπον, ἀλλὰ νὰ ἀναπληρωθῶσιν ὑπὸ τῶν ἐπαρχιακῶν συμβουλίων. — Λέγω, ὅτι ἡ πρότασις αὕτη παρουσιάζει κυρίως τὴν σπουδαίαν ἔλλειψιν, ὅτι συγχωνεύει δύο διακεκριμένας ἀπ’ ἀλλήλων ἐξουσίας. Τὰ καθήκοντα τοῦ ἐπαρχιακοῦ συμβουλίου διαφέρουσι τῷ ὄντι ἀπὸ τῶν καθηκόντων τοῦ δημοτικοῦ καὶ καθ’ ὕλην καὶ κατ’ εἶδος. Καθ’ ὕλην διαφέρουσι, διότι τὸ δημοτικὸν συμβούλιον δὲν εἶναι ὡς τὸ ἐπαρχιακὸν ἁπλῆ συμβουλευτικὴ, ἀλλ’ ὡς ἐκφράζεται ὁ Νόμος, καὶ συνεπιτηροῦσα μετὰ τοῦ δημάρχου ἀρχή· ὁ δήμαρχος οὐδὲν δύναται νὰ ἐνεργήσῃ ἄνευ τῆς συμπράξεως τοῦ δημοτικοῦ συμβουλίου, ἐνῷ τὸ ἐπαρχιακὸν συμβούλιον εἶναι ἁπλῶς ἀρχὴ συμβουλευτικὴ, καὶ ἡ γνωμοδότησίς του περιορίζεται εἴς τινα ἀντικείμενα, ἀναγόμενα ἰδίως εἰς φόρους ἐπαρχιακούς. Τὸ δημοτικὸν συμβούλιον, ἀντιπροσωπεῦον τὰ δικαιώματα κτήσεως, κατοχῆς καὶ φορολογίας τοῦ δήμου, σκέπτεται καὶ συμπράττει μετὰ τοῦ δημάρχου, καὶ διὰ τοῦτο εἶναι πάντοτε εἰς τὸ πλευρόν του, ἐνῷ τὸ ἐπαρχιακὸν συνεδριάζει κατὰ συνόδους καὶ ταύτας βραχυχρονίους. Τοιαύτη εἶναι ἡ φύσις τῆς συμβουλευτικῆς ἀρχῆς εἰς τὴν κατωτέραν βαθμίδα τῆς διοικήσεως. Ἐκτὸς τούτου εἶναι φανερὸν, ὅτι τὰ καθήκοντα τῶν δύω τούτων συμβουλίων διαφέρουν καὶ κατ’ εἶδος, διότι τὸ ἐπαρχιακὸν συμβούλιον ἀσχολεῖται μόνον ἐπὶ ἀντικειμένων ἀναγομένων εἰς τὴν ἐπαρχίαν, ἐνῷ τὸ δημοτικὸν ἀσχολεῖται ἐπὶ ἀντικειμένων περιοριζομένων ἐντὸς τοῦ δήμου μόνον. Καὶ μολαταῦτα αἱ ἐξουσίαι αὗται διαφέρουσαι, καθὼς βλέπετε, οὐσιωδῶς, ἑνοῦνται εἰς τὴν πρότασιν τοῦ Κ. Δεληγεώργη. Ἡ σύγχυσις αὕτη τῶν ἐξουσιῶν εἶναι ἐν γένει ὀλεθρία, ἀλλὰ πρὸ πάντων εἰς τὴν διοίκησιν πρέπει πάντοτε νὰ καταβάλληται ἡ μεγαλειτέρα προσοχὴ ἐκ μέρους τοῦ νομοθέτου διὰ νὰ τὴν ἀποφεύγῃ· διότι ἅμα ἐπέλθῃ ἅπαξ τοιαύτη, τίποτε δὲν ἐμποδίζει τὴν ἐπεμβαίνουσαν ἐξουσίαν νὰ ὀλισθήσῃ ἀκατασχέτως εἰς τὸν κατήφορον τῆς αὐθαιρεσίας. Ἄλλως τε, Κύριοι, πῶς θέλετε, παρακαλῶ, νὰ σκεφθῇ περὶ τῶν δημοτικῶν πραγμάτων ἄνθρωπος, ἀνήκων ἁπλῶς εἰς τὴν ἐπαρχιακὴν περιφέρειαν; Τί γνωρίζει οὗτος περὶ τῶν ὑποθέσεων δήμου, τοῦ ὁποίου εἶναι ἐντελῶς ξένος; καὶ ἐὰν μία ἐπαρχία συνίσταται ἀπὸ 10 ἢ 12 δήμους, δῆμος, ὁ ὁποῖος θὰ ἔχῃ εἰς τὸ ἐπαρχιακὸν συμβούλιον 2 ἢ 1 ἢ καὶ κᾀνένα ἀντιπρόσωπόν του, θὰ καταδικασθῇ νὰ ἴδῃ τὰς ὑποθέσεις του διεξαγομένας ἀπὸ πρόσωπα ξένα, μηδόλως ἐνδιαφερόμενα εἰς τὰ συμφέροντα τῆς κοινότητος; Βλέπετε, Κύριοι τῆς συγχύσεως τὰ ὡραῖα ἀποτελέσματα. Ἀλλὰ δὲν εἶναι αὐτὴ ἡ μόνη ἔλλειψις τῆς προτάσεως· ἀκούσατε καὶ ἄλλην πρακτικωτέραν. Εἶναι γνωστὸν, ὅτι τὸ ἐπαρχιακὸν συμβούλιον συγκροτεῖται κατ’ ἔτος, ὅτι ἡ σύνοδός του εἶναι βραχυτάτη, ὅτι συνεδριάζει ἐν τῇ πρωτευούσῃ τῆς ἐπαρχίας, καὶ ὅτι αἱ ἀποφάσεις του, ἐξαιρέσει ὀλιγίστων περιστάσεων, νομίζω τῆς ἐκλογῆς τῶν ἐνόρκων, ὑπόκεινται ὅλαι εἰς τὴν ἔγκρισιν τοῦ Βασιλέως. Πῶς θέλετε τώρα, σᾶς παρακαλῶ, ἐπὶ παντὸς ἀντικειμένου, τὸ ὁποῖον ἐνδιαφέρει τὸν δῆμον, ν’ ἀναφέρηται ὁ δήμαρχος εἰς τὸν διοικητὴν, νὰ συγκαλῆται ἐκτάκτως ἢ τακτικῶς, δὲν ἠξεύρω, διότι δὲν λέγει τίποτε ἡ πρότασις, τὸ ἐπαρχιακὸν συμβούλιον, νὰ συνεδριάζῃ, ν’ ἀποφασίζῃ καὶ αἱ ἀποφάσεις του νὰ ὑποβληθοῦν εἰς τὴν ἔγκρισιν καὶ ἐπίκρισιν τοῦ Βασιλέως; καὶ ταῦτα πάντα διὰ τί; διὰ τὸν διορισμὸν π. χ. ἑνὸς δικηγόρου, ἢ ἑνὸς οἰκονόμου τῶν ἀγαθοεργῶν καταστημάτων, ἢ ἑνὸς εἰσπράκτορος; Παρατηρεῖτε εἰς ποίας δυσκολίας, εἰς ποῖα ἀτοπήματα περιπίπτομεν, ἅμα ἐκφύγωμεν ἀπὸ τὴν κανονικὴν ὁδὸν, τὴν ὁποίαν διαγράφουν οἱ νόμοι. Ὁ Κ. Δελιγεώργης ᾐσθάνθη τ’ ἀτοπήματα καὶ τὰς δυσκολίας ταύτας καὶ προσεπάθησε τῳόντι νὰ θεραπεύσῃ τὴν ἔλλειψιν, ἀλλὰ διὰ τοῦ τρόπου, καθ’ ὃν ἀπεπειράθη νὰ φέρῃ τὴν θεραπείαν, προσέθηκε μάλιστα καὶ τρίτην ἔλλειψιν εἰς τὴν πρότασίν του, τὴν ἑξῆς· ἀφαιρεῖ ἐκ τῶν 24 κατηγοριῶν πράξεων, ἐπὶ τῶν ὁποίων ἀπαιτεῖται ἡ σύμπραξις τοῦ δημοτικοῦ συμβουλίου, τὰ ¾ καὶ τί λέγει; ὅτι αἱ πράξεις αὗται δὲν δύνανται νὰ ἐνεργηθῶσι διὰ τοῦ ἐπαρχιακοῦ συμβουλίου· μέγας λοιπὸν ἀριθμὸς πράξεων καταδικάζονται, ὡς βλέπετε, εἰς θάνατον· διότι καθ’ ὅλην τὴν διάρκειαν τῆς ἰσχύος τοῦ εἰδικοῦ τούτου νόμου δὲν ἠμποροῦν νὰ ἐνεργηθοῦν οὔτε διὰ τοῦ ἐπαρχιακοῦ συμβουλίου, οὔτε διὰ τοῦ δημοτικοῦ, τὸ ὁποῖον δὲν ὑπάρχει. Αἴ! καὶ ποῖος σᾶς ἐγγυᾶται λοιπὸν, ὅτι δὲν θὰ παρασταθῇ ἀνάγκη, ἵνα ἐνεργηθῶσιν αἱ πράξεις αὗται; Αἱ συνελεύσεις ἀληθῶς ἠμποροῦν νὰ κάμουν τὰ πάντα ἐν τῇ πολιτείᾳ καθὸ κυρίαρχοι· ἠμποροῦν νὰ μεταβάλλουν τοὺς καθεστῶτας νόμους καὶ νὰ καθιερώσουν τὰς νεωτέρας θεωρίας περὶ διοικήσεως καὶ περὶ τῆς καθόλου νομοθεσίας· ἀλλὰ μήπως νομίζετε, ὅτι ἔχουν τὴν ἐξουσίαν νὰ μεταβάλουν καὶ τοὺς φυσικοὺς νόμους; μήπως νομίζετε, ὅτι δύνασθε, μιμούμενοι δὲν ἐνθυμοῦμαι ποῖον ἀρχηγὸν τῶν Ἑβραίων εἰπόντα· «Στήτω ὁ ἥλιον κατὰ Γαβαὼν καὶ ἡ σελήνη κατὰ φάραγγα Ἐλὼν,» νὰ εἴπητε καὶ σεῖς εἰς τὰ γεγονότα· «Σταματήσατε, μὴ λάβητε χώραν καθ’ ὅλον αὐτὸ τὸ τρίμηνον ἢ τετράμηνον διάστημα, κατὰ τὸ ὁποῖον θὰ ἰσχύῃ αὐτὸς ὁ νόμος· μὴ τολμήσῃ νὰ παρασταθῇ ἡ ἀνάγκη, πρὸς ἐπιχείρησιν αὐτῶν, νὰ παρασταθοῦν δὲ μόνον αἱ 6–7 πράξεις, τὰς ὁποίας εὐηρεστήθημεν νὰ περιλάβωμεν εἰς τὴν πρότασίν μας;» Τὸ ζήτημα, ὡς βλέπετε, ἔπαυσε τοῦ νὰ ἦναι σπουδαῖον· θὰ πεισθῶμεν δὲ ἔτι μᾶλλον περὶ τούτου, λαμβάνοντες ὡς παράδειγμα εἰδικήν τινα πρᾶξιν. Εἰς τὴν πρότασίν του ὁ Κ. Δεληγεώργης ἀναφέρει ἐν τῷ ἄρθρῳ 3 τὰ ἑξῆς· «ὅλαι αἱ δημοτικαὶ δαπάναι καὶ εἰσπράξεις θέλουν γίνεσθαι κατὰ τὸν πρὸ τῆς ἑνδεκάτης 8βρίου 1862 δημοτικὸν προϋπολογισμόν» ὡς βλέπετε, αἱ τακτικαὶ δημοτικαὶ δαπάναι θὰ ἐνεργηθοῦν κατὰ τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ παρελθόντος ἔτους. Καὶ αἱ ἔκτακτοι τὶ θὰ γείνουν; ὁ προϋπολογισμὸς τῶν ἀγαθοεργῶν καταστημάτων τὶ θὰ γείνῃ; πράγματα, τὰ ὁποῖα εἰς τὰ πρῶτα βήματα τῆς δημοτ. διοικήσεως θὰ παρουσιασθῶσι. Συμβούλιον δημοτικὸν δὲν ἔχετε, τὸ ἐπαρχιακὸν δὲν δύναται νὰ ἀποφασίσῃ περὶ αὐτῶν· προϋπολογισμὸν δὲν ἔχουσι τὰ ἀγαθοεργὰ καταστήματα. Τὶ θὰ κάμετε; Κύριοι! ἴσως παραπολὺ ἐξέτεινα τὸν λόγον εἰς τὴν ἀναίρεσιν τῆς προκειμένης προτάσεως, πιστεύω ὅμως, ὅτι κανεὶς ἐν τῷ περιβόλῳ τούτῳ δὲν ἀμφιβάλλει πλέον, ὅτι δὲν εἶναι σπουδαία. Ἂς διδάξῃ καὶ τοῦτο, ὅτι δὲν εἶναι τόσον εὔκολον νὰ καινοτομῇ τις, τροποποιῶν κατὰ τὸ δοκοῦν τὸ καθεστὼς διοικητικὸν σύστημα καὶ τοὺς κειμένους νόμους. Ἔρχομαι εἰς τὸν εἰσηγητήν. Εἶναι ἀληθῶς ἀξιοθαύμαστος ἡ ἔκτακτος γονιμότης τοῦ ἐντίμου πληρεξουσίου Ἰωαννίνων· ἐντὸς 24 ὡρῶν τρεῖς προτάσεις ὑπέβαλεν ἐπὶ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου. Θαυμάζει τις τῳόντι, ὅταν τὸν βλέπῃ ἀναγινώσκοντα προτάσεις, καὶ νομίζει, ὅτι τὰς βγάζει ἀπὸ τὴν τσέπην του, ὡς εἶπε καὶ ὁ Κ. Ζαΐμης. Ἂν δὲ ἀναλογισθῆτε, Κύριοι, ὅτι ἐπὶ τοῦ προκειμένου αἱ διάφοροι προτάσεις τοῦ Κ. Καλοῦ δὲν εἶναι τοὐλάχιστον διάφοροι τροπολογίαι μιᾶς καὶ τῆς αὐτῆς ἰδέας, ἀλλ’ ἀντιπροσωπεύουν συστήματα διάφορα καὶ ὅλως ἀντίθετα μάλιστα, θὰ εὑρεθῆτε εἰς θέσιν νὰ ἐκπλαγῆτε καὶ σεῖς, ὡς καὶ ἐγὼ (γέλως). Ὁμολογῶ, Κύριοι, ὅτι ἡ ἄκρα αὕτη εὐκινησία δὲν δύναται νὰ ἀποδοθῇ εἰς σκοπὸν πλάγιον, τοὐναντίον μάλιστα ἀποδεικνύει τὴν ζωηρὰν ἐπιθυμίαν τοῦ Κ. Καλοῦ, τοῦ νὰ γείνῃ τὸ καλὸν διὰ παντὸς καλοῦ τρόπου, ἀρκεῖ νὰ γίνεται διὰ τοῦ Καλοῦ πάντοτε (γέλως). Λέγω ὅμως ὅτι δὲν ἀποδεικνύει καὶ σταθερότητα ἀρχῶν καὶ πεποιθήσεων. Ἡ πρώτη ἰδέα, τὴν ὁποίαν διετύπωσεν εἰς τὴν πρότασίν του ὁ Κ. Καλὸς, εἶναι ἡ κλήρωσις. Τὴν ἰδέαν ταύτην θὰ ἠρύσθη βέβαια ὁ Κ. Καλὸς ἐκ τοῦ παρελθόντος βίου του· ἀλλὰ καθὼς εἰς πολλὰ ἄλλα εἶμαι βέβαιος, ὅτι καὶ εἰς τοῦτο ἐπείσθη ἤδη ὁ Κ. Καλὸς, ὅτι αἱ παρελθοῦσαι σχέσεις του τὸν ἀπεπλάνησαν (γέλως). Ἡ κλήρωσις, Κύριοι, δὲν δύναται νὰ σᾶς δώσῃ ἀρχὰς, διότι αἱ ἀρχαὶ δύο μόνον πηγὰς ἔχουν, ἢ τὴν διαδοχὴν ἢ τὴν ἐκλογήν· ἡ κλήρωσις εἶναι ἄρνησις τῆς ἀνθρωπίνης ἀξίας, εἶναι ἡ ἀπόλυτος ἰσοπέδωσις τῶν πάντων· ἡ πολιτεία κατ’ αὐτὴν δὲν εἶναι κοινωνία ἀνθρώπων λογικῶν, ἀλλά ἄθροισμα μονάδων, σωρὸς ἀριθμῶν, ἡ δὲ τύχη θέτει ἑκάστοτε τὴν χεῖρά της ἐπὶ τοῦ ἀθροίσματος τούτου, καὶ ἐξάγει εἴτε τὸν πρῶτον, εἴτε τὸν δέκατον, εἴτε τὸν ἑκατοστόν· εἶναι σύστημα ἀνθρώπων ἀπηλπισμένων, οἱ ὁποῖοι παρηγοροῦνται ἐγγράφοντες καθεκάστην ἑβδομάδα τὴν ἐλπίδα εἰς ἓν δημόσιον φύλλον (γέλως)· ὁ Κ. Καλὸς ἔχει τοὐλάχιστον τοῦτο τὸ καλὸν, ὅτι δὲν μένει ἐπὶ πολὺ εἰς τὴν πλάνην· ᾐσθάνθη ταχέως ὅτι τὸ παρελθὸν τὸν παρέσυρεν εἰς τὴν πλάνην.

§48ΚΑΛΟΣ. Δὲν πλανᾶται εἰς τίποτε.

§49ΜΙΛΗΣΗΣ. Ἢ εἰς τὴν μίαν ἢ εἰς τὴν ἄλλην περίπτωσιν πάντοτε πλανᾶσθε. Ἄφησεν ἀμέσως τὴν πρώτην ἰδέαν, καὶ ποῦ ἐπήδησεν; εἰς τὸ ἄλλο ἄκρον! Ἐνόμισεν ὅτι θεραπεύει τὸ κακὸν, ἂν δώσῃ εἰς τὴν ἐκτελεστικὴν ἐξουσίαν τὸ δικαίωμα τοῦ διορίζειν τοὺς δημοτικοὺς συμβούλους καὶ τοὺς δημάρχους· οὕτως οἱ δημοτικοὶ ἄρχοντες γίνονται ἁπλούστατοι διοικητικοὶ ὑπάλληλοι. Εἶναι πρόδηλον ὅτι καὶ εἰς τὴν δευτέραν πρότασιν ἐπλανήθη ὁ Κ. Καλὸς, ὡς καὶ εἰς τὴν πρώτην· ἐνόμισεν ὅτι ἤθελεν ἀντλήσει ἐκ τῶν σχέσεων τοῦ ἐνεστῶτος τὴν ἀλήθειαν, ἀλλὰ καὶ ἐξ αὐτῶν ἤντλησε τὴν πλάνην, καὶ αὐταὶ τὸν ἀπεπλάνησαν (γέλως). Τὶς ἀγνοεῖ, Κύριοι, ὅτι οἱ δημοτικοὶ σύμβουλοι δὲν ἔχουν καμμίαν ἀναλογίαν μὲ τοὺς δημοσίους ὑπαλλήλους, καὶ ὅτι ὁ δήμαρχος κάθε ἄλλο εἶναι παρὰ ὑπάλληλος; Ἀληθῶς εἶναι καὶ τὸ τελευταῖον ὄργανον τῆς διοικήσεως, ἀλλ’ οὐσιωδῶς εἶναι ἄρχων τοῦ δήμου. Δὶς περιπλανηθεὶς ὁ φίλος μου Κ. Καλὸς ἐπανῆλθεν ἐπὶ τέλους εἰς τὴν ἀρχὴν τῆς ἐκλογῆς. Εἶναι ἀληθὲς, ὅτι ἐπανῆλθε φορτομένος μὲ μερικὰς πλάνας, διότι καθιεροῖ τὴν ἔμμεσον ἐκλογὴν καὶ εἰς μόνους τοὺς πρώτους 500, τοὺς ἐγγεγραμμένους εἰς τὸν δημαιρεσιακὸν κατάλογον δίδει τὸ δικαίωμα ψήφου, ἀλλ’ ὅλαι αὐταὶ εἶναι συγγνωσταὶ παρεκτροπαὶ, ἀφοῦ κατώρθωσε νὰ ἐπανέλθῃ εἰς τὸ σημεῖον τῆς ἀληθείας, ἀπὸ τοῦ ὁποίου τόσον εἶχε μακρυνθῆ. Βλέπετε, Κύριοι, ὅτι μία εἶναι ἡ ἀλήθεια, καὶ μία ἡ πρὸς αὐτὴν ἄγουσα ὁδός· ὅτι ἅμα τις ἐκτραπῇ τῆς ὁδοῦ ταύτης, ὅσον περισσότερον ἀγωνίζεται, ὅσον περισσότερον κινεῖται, τόσον περισσότερον ἐκφεύγει ἀπὸ τὴν ἀλήθειαν. Ποία δὲ εἶναι ἡ ἀλήθεια αὕτη, σᾶς τὴν εἶπα ἤδη· μία μόνη εἶναι ἡ ἀληθὴς πηγὴ τῆς δημοτικῆς ἀρχῆς, ἡ ἐκλογή, τοὐτέστιν ἡ ἔκφρασις τῆς θελήσεως τῶν μελῶν τῆς κοινότητος. Ἀλλὰ ποῖοι κανόνες πρέπει νὰ διέπωσι τὴν ἐκλογὴν ταύτην; πρέπει νὰ μείνωμεν ἆρά γε εἰς τὰς ἐν τῷ δημοτικῷ νόμῳ καθιερωμένας ἀρχάς; Ἰδοὺ τὸ δεύτερον ζήτημα. Ὅσοι, Κύριοι, ἐμελέτησαν ἁπλῶς τὸ ἐκλογικὸν σύστημα τὸ ἐν Ἑλλάδι ἐπικρατοῦν, γνωρίζουν, ὅτι παρ’ ἡμῖν ἡ νομοθεσία αὕτη ὁμοιάζει μὲ πυραμίδα ἀνεστραμμένην. Εἰς ὅλα τὰ μέρη τοῦ κόσμου τὸ ἐκλογικὸν δικαίωμα εἶναι εὐρύτερον εἰς τὴν ἐκλογὴν τῶν δημοτικῶν ἀρχῶν, ὅσον δὲ προβαίνει τις ὑψηλότερον εἰς τὴν κλίμακα τῶν ἀρχῶν κατὰ τοσοῦτον τὸ δικαίωμα τοῦτο στενεύει· τοῦτο δὲ εἶναι λογικὸν, διότι ὅσον ὑψηλότερον ἀναβαίνει τις, τόσον περισσοτέραν ἀνεξαρτησίαν καὶ νοημοσύνην πρέπει ν’ ἀπαιτήσῃ. Παρ’ ἡμῖν συμβαίνει τὸ ἐναντίον. Ἡ μὲν ἐκλογὴ τῶν δημοτικῶν ἀρχῶν γίνεται διὰ τοῦ στενοῦ συστήματος, διότι ὁ δημοτικὸς νόμος ἐδωρήθη εἰς τὸ ἔθνος· ἡ δὲ ἐκλογὴ τῶν βουλευτῶν γίνεται διὰ τῆς καθολικῆς ψηφοφορίας, διότι ὁ βουλευτικὸς νόμος ἐνομοθετήθη ὑπὸ τοῦ ἔθνους. Εἶναι, Κύριοι, καιρὸς νὰ ἀναστρέψωμεν τὴν πυραμίδα, ἐπαναφέροντες εἰς τὴν φυσικήν των κατάστασιν τὰ πράγματα· τοῦτο δὲ γίνεται καθιερουμένης τῆς καθολικῆς καὶ ἀμέσου ψηφοφορίας εἰς τὴν ἐκλογὴν τῶν δημοτικῶν ἀρχῶν. Τὴν ἀρχὴν ταύτην διετύπωσα εἰς τὴν πρότασίν μου. Ἐκτὸς τούτου ἀναμιγνύω καὶ τὴν δικαστικὴν ἀρχὴν εἰς τὴν ἀπόφασιν περὶ τοῦ κύρους τῆς ἐκλογῆς καὶ ἐπὶ τέλους διατηρῶ τὸ ἡγεμονικὸν δικαίωμα τοῦ νὰ ἐκλέγῃ ὁ Βασιλεὺς ἕνα ἐκ τῶν τριῶν ὑποψηφίων, τῶν παρὰ τοῦ λαοῦ ὑποδειχθέντων, διότι τὸ σύστημα τοῦτο εἶναι τὸ ἐλευθερώτερον, ὅσον γνωρίζω Εἰς τὴν Γαλλίαν ὁ νόμος τοῦ 1831, ὁ ὁποῖος θεωρεῖται λίαν δημοτικὸς, ἔδιδε τὸ δικαίωμα εἰς τὸν Βασιλέα νὰ ἐκλέγῃ τὸν δήμαρχον ἐκ τῶν μελῶν τοῦ δημοτικοῦ συμβουλίου. Κύριοι, δὲν ἐπιθυμῶ νὰ μακρηγορήσω ὑπὲρ τὸ δέον, ἀναλύων μίαν πρὸς μίαν τὰς καθ’ ἑκάστην διατάξεις τῆς προτάσεώς μου· ἐπιφυλάσσομαι νὰ λάβω τὸν λόγον κατόπιν, ἂν κανεὶς τῶν ἀγορευόντων εἰς τὴν κατ’ ἄρθρον συζήτησιν τὰς ἀντικρούσῃ· λέγω μόνον ἐν γένει ὅτι ἡ πρότασίς μου θέτει τὰς ἀρχὰς ἐκείνας, τὰς ὁποίας πρέπει νὰ ἐγγράψωμεν εἰς τὸν νέον δημοτικὸν νόμον, καὶ ἂν μοὶ ἐπετρέπετο μία παραβολὴ, ἤθελον εἰπεῖ, ὅτι τὸ ἔκτακτον τοῦτο μέτρον πρόκειται νὰ ἐκχερσώσῃ τὴν γῆν, ὅπου θέλουσιν ἐμφυτευθῆ, καλλιεργηθῆ καὶ ἀναπτυχθῆ αἱ δημοτικαὶ ἐλευθερίαι, αἱ ὁποῖαι θὰ ἀποτελέσωσι τὴν ἀσφαλῆ καὶ στερεὰν βάσιν τῆς πολιτικῆς ἡμῶν ἐλευθερίας. Ἰδοὺ ἡ πρότασίς μου. Ἡ ἐν Ἀθήναις Βʹ τῶν Ἑλλήνων Συνέλευσις Ψηφίζει. Ἄρθρ. 1. Τὰ κατὰ τὴν ἐπανάστασιν τοῦ Ὀκτωβρίου ὑπὸ τοῦ λαοῦ καταλυθέντα, ἢ μετ’ αὐτὴν ἐπὶ ἓξ τοὐλάχιστον μῆνας ἀπὸ τῶν ἔργων αὑτῶν ἀποσχόντα, δημοτικὰ συμβούλια τοῦ κράτους θεωροῦνται κατηργημένα μετὰ τῶν προϊσταμένων αὐτῶν δημάρχων. Ἄρθρ. 2. Μέχρι τῆς ἐκδόσεως τοῦ νέου περὶ δήμων νόμου, ἡ ἀντικατάστασις τῶν δημοτικῶν τούτων ἀρχῶν γίνεται ὡς ἑξῆς. Ἐντὸς 25 ἡμερῶν ἀπὸ τῆς δημοσιεύσεως τοῦ παρόντος ψηφίσματος, καθ’ ἡμέραν ὑπὸ τοῦ ἁρμοδίου Νομάρχου ὁριζομένην, ἄρχεται ἡ ἐκλογὴ ἐν ἑκάστῳ δήμῳ, ὑπαγομένῳ εἰς τὴν ἀνωτέρω κατηγορίαν, γινομένη ἐπὶ τῇ βάσει τῶν δημαιρεσιακῶν καταλόγων τοῦ ἔτους 1861, κηρυττομένων ὁριστικῶν. Πάντες ἀδιακρίτως οἱ ἐν τοῖς καταλόγοις τούτοις ἐγγεγραμμένοι δημόται ἔχουσι τὸ δικαίωμα τοῦ ἐκλέγειν καὶ ἐκλέγεσθαι. Ἄρθρ. 3. Ἡ ἐκλογὴ τῶν τε δημάρχων καὶ τῶν δημοτικῶν συμβούλων, γινομένη δι’ ἀπολύτου πλειονοψηφίας τῶν ψηφοφορησάντων δημοτῶν, εἶναι ἄμεσος, ἡ δὲ ψηφοφορία εἶναι μυστικὴ, γινομένη ἐν τῇ πρωτευούσῃ τοῦ δήμου καὶ ἐφορευομένη ὑπὸ τριμελοῦς ἐπιτροπῆς, κληρουμένης κατὰ τὰ ἄρθρα 5 καὶ 6 τοῦ περὶ ἐκλογῆς τῶν πληρεξουσίων ψηφίσματος τῆς προσωρινῆς κυβερνήσεως. Ἡ ψηφοφορία δύναται νὰ γίνῃ καὶ κατὰ τμήματα. Ἄρθρ. 4. Ἕκαστος ψηφοφόρος ἐγγράφει μόνος ἢ δι’ ἄλλου ἐν ψηφοδελτίῳ τρία ὀνόματα διὰ τὴν θέσιν τοῦ δημάρχου, ἀνὰ ἓν ὄνομα διὰ τὰς θέσεις τοῦ τρίτου, τετάρτου καὶ ἐφεξῆς δημαρχικοῦ παρέδρου, ὡς καὶ διὰ τὰς τῶν εἰδικῶν παρέδρων, καὶ 27 μὲν ὀνόματα συμβούλων διὰ τοὺς δήμους αʹ. τάξεως, 18 δὲ διὰ τοὺς τῆς βʹ. καὶ 9 διὰ τοὺς τῆς γʹ. Τὸ ψηφοδέλτιον, μονογραφούμενον ὑπὸ τοῦ προέδρου, κατατίθεται εἰς τὴν κάλπην. Ἄρθρ. 5. Ἡ ψηφοφορία διαρκεῖ ἡμέρας 5, ἐξ ὧν ἡ μία πρέπει νὰ ᾖναι κυριακὴ, πρωτόκολλον δὲ συντασσόμενον ὑπὸ γραμματέως παρὰ τῆς ἐπιτροπῆς προσλαμβανομένου μνημονεύει τοὺς ψηφοφόρους, τὰς τυχὸν γενομένας ἐνστάσεις καὶ ὅ,τι ἄλλο ἀνάγεται εἰς τὴν ἐκλογήν. Ἄρθρ. 6. Μετὰ τὸ τέλος τῆς ψηφοφορίας γίνεται ἡ διαλογὴ τῶν ψήφων κατὰ τὰ νενομισμένα. Τὰ πρακτικὰ δὲ τῆς ἐκλογῆς ἐκτίθενται ἐπὶ τρεῖς ἡμέρας εἰς τὸ δημαρχεῖον καὶ ἡ ἐφορευτικὴ ἐπιτροπὴ δέχεται τὰς τυχὸν γινομένας κατὰ τῆς ἐκλογῆς ἐνστάσεις, αἵτινες ὁμοῦ μὲ τὰ πρακτικὰ τῆς ψηφοφορίας ἀποστέλλονται τὴν ἐπιοῦσαν εἰς τὸν νομάρχην. Ἄρθρ. 7. Ἐντὸς 5 ἡμερῶν ἀπὸ τῆς λήψεως τῶν πρακτικῶν ὁ νομάρχης, ὁ πρόεδρος τῶν πρωτοδικῶν καί τις τῶν δικαστῶν ἀποφαίνονται ἐπὶ τῆς ἐκλογῆς ἀνεκκλήτως. Ἄρθρ. 8. Ἀκυρουμένης τῆς ἐκλογῆς, διατάσσεται ἡ ἐπανάληψις αὐτῆς ἐντὸς 15 ἡμερῶν ἀνυπερθέτως. Ἐπικυρουμένης δὲ, εἰδοποιοῦνται οἱ ἐκλεχθέντες σύμβουλοι, θεωρούμενοι κύριοι ἢ παραπληρωματικοὶ κατὰ τὸν ἀριθμὸν τῶν ψήφων, ἃς ἕκαστος ἔλαβε, καὶ ἀποστέλλονται παραχρῆμα τὰ πρακτικὰ εἰς τὸν ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν διὰ τὸν διορισμὸν τοῦ δημάρχου. Ἄρθρ. 9. Ἐντὸς 20 ἡμερῶν ἀπὸ τῆς δημοσιεύσεως τῆς ἀνωτέρω ἀποφάσεως διορίζεται διὰ Β. διατάγματος δήμαρχος εἷς τῶν τριῶν ὑποψηφίων, οἱ δὲ λοιποὶ δύο καταλαμβάνουσιν αὐτοδικαίως τὰς θέσεις τοῦ ά. καὶ βʹ. δημαρχικοῦ παρέδρου ἀναλόγως τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ψήφων, ἃς ἕκαστος τούτων ἔλαβε. Ἄρθρ. 10. Ἡ ὅρκισις καὶ ἐγκαθίδρυσις τῶν δημάρχων καὶ δημοτικῶν συμβούλων γίνεται κατὰ τὰ νενομισμένα. Ἐν Ἀθήναις τὴν 27 Ἰανουαρίου 1864.

ὁ πληρεξ. Ἑρμιονίδος

Γ. ΜΙΛΗΣΗΣ.

§50ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχει τὸν λόγον ὁ Κ. Καλός. Γνωστοποιῶ εἰς τὴν Συνέλευσιν, ὅτι ἐλύθη ἤδη τὸ ζήτημα τῆς ἀρχῆς, ὥστε πρέπει ἡ συζήτησις νὰ περιορισθῇ εἰς τὰ ἄρθρα. Ἐρχόμεθα ἤδη εἰς τὸ ά. ἄρθρον, νομίζω, ὅτι δύο εἶναι τὰ ζητήματα, τὰ ὁποῖα συνδέονται μὲ τὴν συζήτησιν τοῦ ἄρθρου τούτου· τὸ ά. ἄρθρον εἶναι τὸ ληφθησόμενον μέτρον θὰ ἐφαρμοσθῇ εἰς τὸ δημοτικὸν συμβούλιον Ἀθηνῶν, ἢ καὶ εἰς ἄλλα δημοτικὰ συμβούλια διαλυθέντα ὡς τὸ τῶν Ἀθηνῶν· βʹ. εἶναι ποῖος εἶναι ὁ τρόπος τῆς ἐκλογῆς.

§51ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ. Νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ λυθῇ τὸ ζήτημα, ἂν θὰ ἐφαρμοσθῇ ὁ νόμος εἰς τὸ δημοτικὸν συμβούλιον Ἀθηνῶν, καὶ εἰς ἄλλα ὁμοίας κατηγορίας· ποῖα εἶναι ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα εὑρίσκονται εἰς τὴν αὐτὴν κατηγορίαν. (Θόρυβος).

§52ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχει τὸν λόγον ὁ Κύριος Καλός.

§53ΚΑΛΟΣ. Ἐὰν εἷς ἐκ τῶν ἀγορευσάντων κατὰ τῆς προτάσεώς μου εἰς μίαν ἄλλην τῶν προλαβουσῶν συνεδριάσεων δὲν ἤρχετο νὰ μὲ προσβάλει διὰ φράσεων φιλοφρόνων μὲν ἀλλὰ δηκτικῶν, καὶ ὁ πρὸ ὀλίγου καταβὰς τοῦ βήματος δὲν ἐπανελάμβανε τὴν αὐτὴν ἰδέαν, δὲν ἤθελον παρεκτραπῆ, καὶ νὰ ἔλθω εἰς τὴν ἔκθεσιν τῶν λόγων οὓς εἶχον ὑπ’ ὄψιν, ὅταν ἔφερον τὴν πρότασίν μου. Καὶ ὁ εἷς καὶ ὁ ἄλλος ὅμως δὲν ἐνόησεν τὸν σκοπὸν, τὸν ὁποῖον ἐπεδίωκον, ἢ ἐννοήσαντες αὐτὸν ἤθελον νὰ ματαιώσωσι τὴν παραδοχὴν μέτρου, τείνοντος εἰς τὸ νὰ καθιερώσῃ τὸν νόμον καὶ νὰ καταστρέψῃ τὴν ὑπάρχουσαν παρανομίαν, λέγω νὰ καταστρέψῃ τὴν ὑπάρχουσαν παρανομίαν, διότι ὡς προεῖπον εἰς ἄλλην συνεδρίασιν, ἀπὸ τῆς 11 Ὀκτωβρίου ἡ δημοτικὴ ἀρχὴ τῶν Ἀθηνῶν δὲν ἦτο πλήρης καὶ πᾶσα πρᾶξις αὐτῆς ἦτο ἐκτὸς τοῦ νόμου. Ἡ κατάστασις τοῦ δήμου ἦτο κακὴ καὶ δὲν ἠδύνατο νὰ βελτιωθῇ, ἐν ὅσῳ δὲν ἐπήρχετο πρᾶξις τῆς Συνελεύσεως, ἥτις νὰ ἐπαναφέρῃ τὰ πράγματα εἰς τὴν κανονικὴν κατάστασιν· ἡ πρᾶξις δὲ αὕτη ἔπρεπε νὰ γίνῃ ἐκτὸς τοῦ νόμου, ἵνα εἰσέλθῃ ὁ Δῆμος ἐντὸς τοῦ νόμου. Ἡ πρότασις, τὴν ὁποίαν κατὰ τὸν Φεβρουάριον ἔφερον ἐνώπιον τῆς Συνελεύσεως εἶχε τὸν σκοπὸν νὰ ἐπιταχύνῃ τὴν ἀντικατάστασιν τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου, χωρὶς νὰ διαταραχθῇ ἡ ὑπάρχουσα τάξις. Ἔμεινεν ἐκκρεμὴς τότε, ἐπανελήφθη πολλάκις, καὶ ἐγεννήθησαν διάφορα ζητήματα κατὰ τὴν συζήτησιν, ἐπὶ τέλους προσήχθη ἐνώπιόν σας ἡ πρότασις αὐτοτελὴς παρ’ ἐμοῦ καὶ μόνου ὑπογεγραμμένη καὶ οὐχὶ καὶ παρὰ τοῦ Κ. Καλλιγᾶ, ὡς ἦτο πρίν. Ἀλλ’ ὁ ἔντιμος ἐκ Καλαβρύτων πληρεξούσιος, ὁμιλῶν κατὰ τῆς προτάσεώς μου, τὴν ἐθεώρησεν ὅλως διόλου παρατράγῳδον, ἔκνομον καὶ ἀνήκουσαν εἰς ἕνα ἄλλον πρὸ πολλοῦ χρόνου ὑποστηρίζοντα ταύτην. Ναί, Κύριοι, ὁμολογῶ, ὅτι εἶναι ἐκτὸς τοῦ νόμου, ὅτι ἐξέπληξεν αὐτὸν καὶ τινας ἄλλους, ἂν λάβωμεν ὅμως ὑπ’ ὄψιν τὴν ἐποχὴν καθ’ ἣν προσήχθη, ἂν λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν ὅτι συμφέρον εἴχομεν πάντες νὰ καθιερώσωμεν τὴν τάξιν καὶ νὰ διατηρήσωμεν αὐτὴν, τότε ἤθελεν συμφωνήσει ὅτι ἡ πρότασις ἐκείνη ἂν καὶ ἐθεωρεῖτο τερατώδης εἶχε τὸ ἀποτέλεσμα τοῦ νὰ προλάβῃ ἐνδεχομένας ἀταξίας κατὰ τὴν ἐνέργειαν τῆς ἐκλογῆς καὶ νὰ ἐπαναφέρῃ τὰ πράγματα εἰς τὴν ἔννομον θέσιν των. Ὁ τρόπος οὗτος τῆς ἐκλογῆς ἐξασκεῖται ἐν Ἑλλάδι εἰς σπουδαιότερα ἀντικείμενα, ὡς εἶπον εἰς ἄλλην συνεδρίασιν. Ἀλλὰ, Κύριοι, ἐπειδὴ κατὰ τὴν ἀγόρευσίν του, ὁ Κύριος Ζαΐμης, καθὼς καί τινες ἄλλοι λεγόμενοι ὀπαδοὶ τοῦ νόμου, ζητοῦσι τὴν πλήρη ἰσχὺν αὐτοῦ, καὶ προσβάλλουν τὸ σύστημα τοῦτο, ἐθεώρησαν δὲ προτιμώτερον τῆς κληρώσεως τὸν διορισμὸν, ὡς ἐξεφράσθησαν εἰς μίαν συνεδρίασιν ἐπιτροπῆς, ἧς ἀπετέλεσα καὶ ἐγὼ μέρος, συνέταξα τὴν διὰ τοῦ διορισμοῦ πρότασιν Ἐπεφόρτισαν τότε Κύριοι οἱ συνελθόντες ἐμὲ νὰ συντάξω οὐχὶ μόνον τὸ σχέδιον τῆς ἀντικαταστάσεως τοῦ δημοτικοῦ συμβουλίου διὰ διορισμοῦ ἀλλὰ καὶ σχέδιον διὰ καθολικῆς ψηφοφορίας, ὁρίσαντες τὰς βάσεις ἀμφοτέρων. Ἐγὼ ἐξεπλήρωσα τὴν τοιαύτην ἐντολὴν καὶ συνέταξα τὰ δύο σχέδια, τὰ ὁποῖα ἔμελλον νὰ ὑποβληθῶσι τὴν ἐπιοῦσαν εἰς τὴν ἀπόφασιν τῆς σχηματισθείσης ἐπιτροπῆς· αὕτη δὲν συνῆλθε τὴν ἐπιοῦσαν, καὶ ἐπειδὴ καθ’ ἣν ὥραν ἐπρόκειτο ἡ συζήτησις αὐτῶν ἀπεφασίσθη ἡ τύπωσις ὅλων τῶν προτάσεων, ἐτυπώθησαν καὶ αὗται· ἰδοὺ διατὶ παρουσιάζονται τρεῖς προτάσεις διάφοροι ἐπὶ ἑνὸς καὶ τοῦ αὐτοῦ ἀντικειμένου φέρουσαι τὴν ὑπογραφήν μου. Ἐπιδιώκω τὴν ἀντικατάστασιν καὶ δέχομαι πάντα τρόπον συντείνοντα εἰς τοῦτο. Ἤδη προκειμένου ν’ ἀποφανθῇ ἡ Συνέλευσις ὑποστηρίζω τὴν διὰ τῶν 500 ἐκλογέων, καὶ δέχομαι τόσον ἀριθμὸν μόνον, διότι ἐπιθυμῶ ταχείαν τὴν συγκρότησιν τοῦ δημοτικοῦ συμβουλίου καὶ διότι τὸ συμφέρον τῆς πατρίδος ἀπαιτεῖ ν’ ἀποφύγωμεν τὴν διατάραξιν τῆς τάξεως. Δὲν πτοοῦμαι βεβαίως ὅτι ἡ διατάραξις τῆς τάξεως κατὰ τὴν ἐκλογὴν ἐνδέχεται νὰ κλονίσῃ τὸ ὑπουργεῖον, ὅπως τινὲς ὑποθέτουσι, κινοῦμαι ἀπὸ τὸ συμφέρον τοῦ νὰ μὴ δυσφημισθῇ ἡ Ἑλλὰς καὶ εἴπωσι πάλιν οἱ ἐχθροί μας, ὅτι ὑπάρχει εἰσέτι ἀναρχία· ἰδοὺ ὁ λόγος, διὰ τὸν ὁποῖον ἔθεσα τὸν ἀριθμὸν αὐτὸν, ἵνα ἐπιτύχω τοῦ σκοποῦ, ὃν ἐπιδιώκω. Ἀλλ’ ἂν ἡ Συνέλευσις φρονῇ ὅτι προτιμώτερον εἶναι διὰ καθολικῆς ψηφοφορίας νὰ γίνῃ ἡ ἐκλογὴ, οὐδεμίαν δυσκολίαν ἔχω νὰ παραδεχθῶ ταύτην, κατὰ τὴν περὶ τούτου πρότασίν μου ἢ καὶ τὴν τοῦ Κ. Μήλιση τροποποιουμένην. Ὁ προαγορεύσας ἔχει μέγιστον μνημονικὸν, καὶ τὸν συγχαίρω διὰ τοῦτο· ἀλλ’ ἐνῷ ἐνθυμεῖται ὅ,τι ἀνέγνωσε πρὸ πολλοῦ εἰς τὸ περὶ δημοτικῆς διοικήσεως σύγγραμμα τοῦ Ἀργυροπούλου, καὶ ἐφ’ οὗ στηριζόμενος ἦλθε νὰ καταπολεμήσῃ τὴν πρότασίν μου, ἐλησμόνησεν ὅτι τὴν διὰ κληρώσεως ἀντικατάστασιν ἐγκατέλιπον κατὰ τὴν προλαβοῦσαν συνεδρίασιν. Καὶ ἡ μία καὶ ἡ ἄλλη τῶν προτάσεών μου δὲν ἔχει τὸν σκοπὸν νὰ ἀντικαταστήσῃ τὴν ἐκλογὴν διὰ τοῦ διορισμοῦ, ἀλλὰ νὰ παγιώσῃ κατάστασιν καλλιτέραν· ἡ πρότασις περὶ διορισμοῦ ἂν παρεδέχετο θ’ ἀνταπεκρίνετο καλλίτερον εἰς τὸν σκοπόν μας, τὸ λέγω μετὰ πεποιθήσεως, παρὰ τὴν ἐκλογὴν, διότι ἔχω τὴν πεποίθησιν ὅτι ἡ σημερινὴ κυβέρνησις μὴ θέλουσα νὰ ψεχθῇ οὔτε ἀπὸ τὴν μίαν οὔτε ἀπὸ τὴν ἄλλην μερίδα ἐντὸς τοῦ δήμου τῶν Ἀθηναίων, ἤθελε κάμει καταλληλοτέραν τὴν ἐκλογὴν τοῦ δημοτικοῦ συμβουλίου. Ὅ,τι δήποτε, Κύριοι, καὶ ἂν ἀποφασισθῇ, θὰ ᾖναι προσωρινὸν, διότι ὅταν ψηφισθῇ ὁ δημοτικὸς νόμος, θ’ ἀνανεωθῶσιν ἁπανταχοῦ τοῦ κράτους αἱ δημοτικαὶ ἀρχαί· ὁπωσδήποτε καὶ ἂν γίνῃ ἡ ἐκλογὴ σήμερον θὰ ἐφαρμοσθῶσι καὶ ἐνταῦθα αἱ γενικαὶ διατάξεις τοῦ νέου νόμου. Σᾶς προσθέτω δὲ, Κύριοι, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἀποκρούει τὴν περὶ διορισμοῦ πρότασιν, φοβουμένη τὴν ἐπίκρισιν, καὶ προτιμᾷ νὰ ἐνεργηθῇ καθολικὴ ψηφοφορία, παρὰ ν’ ἀναδεχθῇ τὸ βάρος νὰ διορίσῃ τὸ Δημοτ. Συμβούλιον. Ἐκ τούτων βλέπετε, Κύριοι, ὅτι σκοπὸς ἐμοῦ ἄλλος δὲν ἦτο παρὰ πῶς νὰ ἐπιταχύνω ὅσον τὸ δυνατὸν, ἄνευ τῆς διαταράξεως τῆς τάξεως, τὴν ἀντικατάστασιν τοῦ δημοτικοῦ συμβουλίου, διότι δὲν συνεδρίασεν ἐπὶ δεκαοκτὼ μῆνας, καὶ διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ συνεδριάσῃ ἐφεξῆς. Ἡ Συνέλευσις ἦτο κυρία, καθὼς καὶ τότε εἶπον, νὰ εἴπῃ ὅτι τὸ δημοτικὸν συμβούλιον τὸ θεωρεῖ ὑπάρχον καὶ νὰ ὑπάγῃ νὰ συνεδριάσῃ, ἀπεδέξατο τὸ ἐναντίον, ἑπομένως πρέπει νὰ γίνῃ ἐκλογή. Δι’ αὐτοὺς τοὺς λόγους, Κύριοι, καὶ σήμερον, ἂν καὶ ἔχω 3 προτάσεις ἐνώπιόν σας, τὴν διὰ διορισμοῦ, τὴν διὰ τῆς ἐκλογῆς ἐκ 500 καὶ τὴν διὰ καθολικῆς.

§54ΜΙΛΗΣΗΣ. Παρακαλῶ νὰ ἐνθυμηθῆτε ὅτι εἶναι 4.

§55ΚΑΛΟΣ. Τὴν τετάρτην τὴν ἀπέσειρα· ὑποστηρίζω τὴν πρότασίν μου ἐκείνην, καθ’ ἣν θέλω νὰ ἀποτελέσωσι μέρος τοῦ συνεδρίου πρὸς ἐκλογὴν τῶν δημοτικῶν συμβούλων, μόνον αἱ 500 πρῶτοι ἐκ τοῦ καταλόγου καὶ εἶναι αὕτη· Ἄρθρ. 1. Μέχρι τῆς κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ περὶ δήμων νόμου ἀνανεώσεως τῶν δημοτικῶν ἀρχῶν τοῦ Κράτους, αἱ ἐκτελεστικαὶ ἀρχαὶ καὶ τὸ δημοτικὸν συμβούλιον τῶν Ἀθηναίων ἀνανεοῦνται ὡς ἑξῆς. Ἐκ τῶν ἐν τῷ ὁριστικῷ δημαιρεσιακῷ καταλόγῳ τοῦ ἔτους 1861 ὑπαρχόντων ἐγγεγραμμένων δημοτῶν, οἱ πρῶτοι πεντακόσιοι, καλούμενοι διὰ προγράμματος τοῦ ἐκπληροῦντος χρέη δημάρχου, ἐκλέγουσι διὰ μυστικῆς ψηφοφορίας καὶ σχετικῆς πλειονοψηφίας 36 ὀνόματα, ἐξ ὧν τὰ μὲν δέκα καὶ ὀκτὼ πλειονοψηφίσαντα θέλουσι χρησιμεύσει πρὸς συγκρότησιν τοῦ δημοτικοῦ συμβουλίου Ἀθηναίων, τὰ δὲ ἕτερα δέκα καὶ ὀκτὼ ἐν περιπτώσει ἀνάγκης, εἰς συμπλήρωσιν τοῦ ἐννόμου ἀριθμοῦ τοῦ σώματος, κατὰ τὸν ἀριθμὸν τῶν ψήφων λαμβανόμενα. Ὁ κατάλογος, Κύριοι, εἶναι καλῶς συντεταγμένος ἑπομένως δὲν ἀπαντᾶται καμμία βραδύτης ἢ ἀδικία, καθ’ ὅσον ὁ κατάλογος τοῦ 1861 εἶναι ὁ ἀκριβέστερος τοῦ ὁποίου εἶδέ ποτε ὄχι ὁ δῆμος τῶν Ἀθηναίων, ἀλλ’ ὅλη ἡ Ἑλλάς. Περιορίζομαι λοιπὸν εἰς τὸ δημοτικὸν συμβούλιον τῶν Ἀθηναίων. Τώρα καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὰ ἄλλα, ἂν ὑφίστανται αἱ αὐταὶ αἰτίαι, δὲν εἶμαι ἐναντίος· ἀλλὰ πρέπει νὰ κατανομασθοῦν.

§56ΠΟΛΛΟΙ. Εἶναι ὅλα.

§57ΚΑΛΟΣ. Περὶ τούτου ἀδιαφορῶ· σεῖς σκεφθῆτε κατὰ πόσον αὐτὸ τὸ μέτρον δύναται νὰ ἐφαρμοσθῇ πανταχοῦ ἢ ὄχι. Ἐγὼ ἐνδιαφέρομαι μόνον περὶ τοῦ τῶν Ἀθηναίων καὶ εἰς τοῦτον περιορίζομαι.

§58ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπιθυμεῖ ἡ Συνέλευσις νὰ διακοπῇ ἡ προκειμένη συζήτησις, διὰ νὰ ἀπαντήσῃ ὁ ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν;

§59ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§60ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Κύριος ὑπουργὸς ἔχει τὸν λόγον.

§61Π. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ (ὑπουργὸς ἐξωτερικῶν). Κύριοι πληρεξούσιοι! εἰδοποιήθην πρὸ μικροῦ ὅτι ἡ Συνέλευσις ἐπιθυμεῖ νὰ ἀπαντήσω εἰς δύο ἐπερωτήσεις γενομένας πρὸ ὀλίγου. Ὁ Κ. Πρόεδρος εἶχε τὴν καλωσύνην νὰ μοὶ ἐξηγήσῃ, ὁποῖαι εἶναι αἱ ἐπερωτήσεις αὗται, διότι ἐγὼ δὲν εἶχον τὴν τιμὴν νὰ εὑρεθῶ κατ’ ἐκείνην τὴν στιγμὴν ἐντὸς τοῦ περιβόλου τῆς Ἐθνοσυνελεύσεως. Ἡ πρώτη ἐπερώτησις εἶναι, ἂν ἀληθῶς ἤρξατο ἡ κατεδάφισις τῶν φρουρίων εἰς τὴν Ἑπτάνησον, ἐὰν ἡ κατεδάφισις αὕτη γίνεται εἰς ὅλα τὰ μέρη, ὅπου ὑπάρχουσι φρούρια καὶ ὀχυρώματα, εἰς Κέρκυραν, Κεφαλληνίαν, Ζάκυνθον, Λευκάδα καὶ καθεξῆς, καὶ ἂν τῷ ὄντι ἡ κατεδάφισις αὐτὴ γίνεται διὰ τρόπου βανδαλικοῦ, ὅπως ἐξεφράσθη ὁ ἔντιμος πληρεξούσιος, ὁ ἐπερωτήσας· δεύτερον· ἂν ᾖναι ἀληθὲς ὅτι ἐν τῇ συνθήκῃ, ἥτις πρόκειται νὰ ὑπογραφῇ, ἢ ἴσως τὴν στιγμὴν αὐτὴν εἶναι ὑπογεγραμμένη μεταξὺ τῆς Ἑλλάδος καὶ τῶν τριῶν εὐεργετίδων Δυνάμεων, ὑπάρχουν ὅροι ἐπιβαρύνοντες ἢ ζημιοῦντες τὸ δημόσιον διὰ παραχωρήσεως ἢ δι’ ἀναγνωρίσεως συντάξεων καὶ ἀποζημιώσεων πρὸς ὑπαλλήλους ἢ πολίτας ἄλλους τῆς Ἑπτανήσου. Δὲν ἠξεύρω ἂν ᾖναι....

§62ΔΟΜΕΝΕΓΙΝΗΣ. Μὴ παραδεχθέντας ἢ ἀναγνωρισθέντας παρὰ τῆς βουλῆς τῆς Ἰονικῆς.

§63Π. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. Ἔρχομαι νὰ ἀπαντήσω καὶ εἰς τὰς δύω. Ἐνθυμεῖσθε ὅλοι ὅτι, ὁπόταν ἡ Ἀγγλία προσέφερε νὰ ἄρῃ τὴν ἐπὶ τῆς Ἑπτανήσου προστασίαν, ἠναγκάσθη νὰ ζητήσῃ, κατὰ τὰς συνθήκας, τὴν συγκατάθεσιν πρὸς τοῦτο καὶ ἄλλων δυνάμεων, καὶ ὅτι ἐκ κοινῆς συνεννοήσεως ἡ συγκατάθεσις αὕτη δὲν ἠδύνατο νὰ δοθῇ εἰμὴ ὑπὸ ὅρους, καὶ εἷς τῶν ὅρων αὐτῶν ἦτο ὁ τῆς κατεδαφίσεως τῶν φρουρίων· ἡ κυβέρνησις τοῦ Βασιλέως, ὅτε τὸ πρῶτον ἤκουσε τὴν εἴδησιν ταύτην, συνεκινήθη ὅπως καὶ πάντες καὶ ἐν Ἑλλάδι καὶ ἐν Ἑπτανήσῳ, καὶ κατέβαλε πᾶσαν προσπάθειαν, ὅπως ἀποκρούσῃ ἢ ματαιώσῃ τοὺς ὅρους αὐτούς, ὅπως καὶ διαφόρους ἄλλους τῆς συνθήκης τῆς 2/14 Νοεμβρίου· καὶ τοιαύτη μάλιστα ἦτον ἡ ἐπιμονὴ τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως, καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὸν τῆς κατεδαφίσεως ὅρον, ὥστε ἵνα μὴ ἐκ τούτου ἀποτύχῃ ἢ καὶ βραδύνῃ πολὺ τὸ κύριον καὶ τὸ πρῶτον ζήτημα τὸ τῆς ἑνώσεως τῆς Ἑπτανήσου, ἕνεκα τοῦ ὅρου τούτου, ἀπεφασίσθη ὕστερον νὰ μὴ συμπεριληφθῇ εἰς τὰς διατάξεις τῆς συνθήκης, τὴν ὁποίαν ἤθελεν ὑποχρεωθῆ ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις νὰ τηρήσῃ. Διὰ τοῦτο καὶ ἄλλοτε εἰς ἄλλας προγενεστέρας ἀγορεύσεις εἶχον τὴν τιμὴν νὰ εἴπω εἰς τὴν Συνέλευσιν, ὅτι τὸ ζήτημα αὐτὸ τῆς κατεδαφίσεως τῶν φρουρίων, ζήτημα, τὸ ὁποῖον ἀπολύτως ἀδύνατον ἦτο νὰ ἀποκρουσθῇ, διότι ἀπολύτως ἄνευ τούτου δὲν ἐδίδετο ἡ συγκατάθεσις ἄλλων δυνάμεων, τὸ ζήτημα τοῦτο τοὐλάχιστον ἤθελε μείνει ἐκτὸς τῆς συνθήκης καὶ δὲν ἤθελεν ὑποχρεωθῆ ἡ Ἑλλὰς νὰ ἀναγνωρίσῃ καὶ νὰ ὑπογράψῃ τοιαύτην σκληρὰν ἀπόφασιν· καὶ δεύτερον, ἐπειδὴ διὰ τῆς συνθήκης τῆς 2/14 Νοεμβρίου ἀνετίθετο εἰς τὴν Ἀγγλίαν νὰ ἐφαρμόσῃ τὸ μέτρον τοῦτο, τὸ ὁποῖον διὰ τῆς Συνθήκης τῶν 5 Δυνάμεων ἀπεφασίσθη νὰ ἐκτελέσῃ ἡ Ἀγγλία καθ’ ὃν τρόπον ἤθελε νομίσει ἀρκοῦντα, ἐστρέψαμεν ἔκτοτε ὅλας τὰς προσπαθείας μας ἐξακολουθοῦντες τὰς διαπραγματεύσεις, καθόσον ἀφορᾷ τὴν κυρίαν συνθήκην καὶ τοὺς ἄλλους ὅρους τῆς συνθήκης, καὶ προσεπαθήσαμεν, ὥστε τὸ μέτρον αὐτὸ νὰ καταστῇ, ὅσον ἦτο δυνατόν, ἐλαφρότερον καὶ νὰ περιορισθῇ ὅσον εἶναι δυνατὸν περισσότερον. Εἰς αὐτὸ ἔτεινον ὅλαι αἱ προσπάθειαι τῆς Κυβερνήσεως. Δὲν εἶναι δὲ ἀληθὲς ὅτι εἰς ὅλας τὰς νήσους ἤρξαντο ἤδη αἱ κατεδαφίσεις, αὗται ἤρξαντο μόνον εἰς τὴν Κέρκυραν καὶ ἐπὶ τῶν ἑξῆς ὀχυρωμάτων τοῦ φρουρίου Ἀβραὰμ, προμαχώνων τινῶν ἐπὶ τοῦ λιμένος καὶ τοῦ σκοπέλου Βίδου καλουμένου.

§64ΤΙΝΕΣ ΠΛΗΡΕΞ. Τί ἄλλο εἶναι;

§65Π. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. Ἡ κατεδάφισις αὐτὴ γίνεται ὄχι βανδαλικῶς κατὰ τὴν συνήθως εἰς τὴν λέξιν ταύτην ἀποδιδομένην ἔννοιαν· καὶ ἰδοὺ διατί; διότι ἡ ἐπιστήμη τὴν σήμερον ἔχει πολλὰ καὶ παράδοξα μέσα· ἡ κατεδάφισις γίνεται, ὡς ἐκ Κερκύρας μοὶ γράφουν, χωρὶς κἀνεὶς νὰ τὴν αἰσθανθῇ οὔτε νὰ τὴν βλέπῃ, χωρὶς σεισμόν τινα ἢ ἔκρηξιν. Ταῦτα, καθόσον ἀφορᾷ τὴν κατεδάφισιν. Ἐλπίζω δὲ ὅτι τὸ λυπηρὸν αὐτὸ περιστατικὸν θέλει περιορισθῆ εἰς αὐτὸ καὶ μόνον. Καθόσον ἀφορᾷ τὰ περὶ συντάξεων καὶ ἀποζημιώσεων, γνωρίζετε, Κύριοι! ὅτι ὅταν διεκοινώθη εἰς τὴν κυβέρνησιν τῆς Ἑπτανήσου, ὅτε πρῶτον ἐπρόκειτο νὰ ἀρθῇ ἡ προστασία τῆς Ἀγγλίας καὶ νὰ γίνῃ ἡ ἕνωσις μετὰ τῆς Ἑλλάδος, ἐτέθησαν καὶ ἐκεῖ ὅροι τινὲς καὶ ἡ Βουλὴ τῆς Ἑπτανήσου, τὸ σῶμα τὸ ἀντιπροσωπεῦον τὸν λαὸν τῆς Ἑπτανήσου, τοὺς μὲν παρεδέχθη, τοὺς δὲ ἐσυζήτησε καὶ ἐπέφερεν ἐπ’ αὐτῶν τὰς παρατηρήσεις του. Μεταξὺ αὐτῶν εἶναι, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἡ Ἑλληνικὴ, ἥτις θέλει διαδεχθῆ τὴν προστασίαν, εἶναι ὑπόχρεως νὰ ἀναγνωρίσῃ ὅλας τὰς ὑποχρεώσεις, ἃς εἶχεν ἡ Κυβέρνησις τοῦ τόπου ἀπέναντι εἴτε ξένων, εἴτε ἰθαγενῶν. Ἐννοεῖται ὅτι τὴν ὑποχρέωσιν ταύτην δὲν δύναται βεβαίως νὰ τὴν ἀποφύγῃ καὶ ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις, οὔτε λόγον ἔχει νὰ τὴν ἀποφύγῃ.

§66ΔΟΜΕΝΕΓΙΝΗΣ. Διὰ τὰς συντάξεις, τὰς ὁποίας ἀνεγνώρισεν ἡ ἰονικὴ βουλὴ, δι’ ἑνὸς ἄλλου τινος.

§67Π. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. Δὲν ἠμποροῦμεν νὰ ἔλθωμεν εἰς ἐπιφυλάξεις, ἡ ἀρχὴ εἶναι ἀνεγνωρισμένη ὡς πρὸς τὰς νομίμους ὑποχρεώσεις ἰδίως ἐκείνας, αἱ ὁποῖαι στηρίζονται εἰς νόμους. Ἀλλὰ περὶ τῶν λεπτομερειῶν δὲν πρόκειται ἐν τῇ συνθήκῃ, περὶ τῆς ὁποίας ἐντὸς ὀλίγου ἐλπίζομεν νὰ φθάσωμεν εἰς τὸ ποθούμενον πέρας. Ἴσως περὶ τοῦ ἀντικειμένου τούτου θὰ ἔχωμεν ἰδιαιτέρας διαπραγματεύσεις, καὶ ἐννοεῖται, ὅτι ἡ Κυβέρνησις θέλει ἐπιστήσει τὴν προσοχήν της, ὥστε αἱ ὑποχρεώσεις, αἱ ὁποῖαι θέλουν ἐπιβληθῆ εἰς τὸ Δημόσιον τῆς Ἑλλάδος, νὰ στηρίζωνται εἰς δικαιώματα νομίμως κεκτημένα. Ἄλλως τε, Κύριοι, γνωρίζετε, ὅτι κατὰ τὸ σύνταγμα ὅλαι αἱ συνθῆκαι, ὅσαι περιέχουν διατάξεις, ἐπιβαρυνούσας τὸ δημόσιον, δὲν ἰσχύουσιν ἄνευ τῆς συγκαταθέσεως τῶν νομοθετικῶν σωμάτων· ἑπομένως δὲν ἔχετε ν’ ἀνησυχῆτητε ὡς πρὸς τὸ ἔργον τῆς Κυβερνήσεως, ἡ ὁποία θέλει ὑπερασπίσει μέχρι τέλους τὰ συμφέροντα καὶ τὰ δικαιώματα τοῦ τόπου.

§68ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ πρώτη ἐπερώτησις εἶναι, ὅτι ὁ ἀντιπρόσωπος τῆς ἡμετέρας Κυβερνήσεως, ὁ Κ. Κωστάκης, διαπραγματεύεται μετὰ τοῦ ἀντιπροσώπου τῆς προστασίας περὶ τοῦ νὰ δεχθῇ ἐκ μέρους τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως τῆς Ἑλλάδος προσφορὰν τινῶν πυροβόλων μιᾶς κανονοστοιχίας, ἐὰν ᾖναι ἀληθὲς τὸ τοιοῦτον.

§69Π. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. Δὲν ἀναγνωρίζω, Κύριοι! ἀντιπρόσωπον τῆς Κυβερνήσεως.

§70ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Αἱ ἐφημερίδες λέγουν, ὅτι εἶναι ἀντιπρόσωπος.

§71Π. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐξωτερικῶν). Πᾶσα Κυβέρνησις ἔχει ἐξουσίαν νὰ λαμβάνῃ πληροφορίας περὶ ἀντικειμένων, τὰ ὁποῖα ἀφορῶσι τὰ κοινὰ συμφέροντα, ἀλλὰ δὲν γνωρίζω ἂν ἐδόθη κἀμμία ἐπίσημος ἐντολὴ εἰς κἀνένα νὰ διαπραγματεύηται μετὰ τοῦ Ἁρμοστοῦ ἢ μετὰ οἱουδήποτε ἄλλου.

§72ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε ὑπουργὲ, ἄλλοτε εἴπατε, ὅτι δυνάμει τῶν προσπαθειῶν τῆς Κυβερνήσεως, ἐλπίζετε, ὅτι ἡ συνθήκη θὰ ᾖναι ὅσον τὸ δυνατὸν ὀλιγώτερον ἐπιβλαβὴς διὰ τὴν Ἑλλάδα, καὶ πρὸ πάντων μᾶς διαβεβαιώσατε ὅτι κατώρθωσε διὰ τῶν προσπαθειῶν της, ὥστε ἡ οὐδετερότης νὰ περιορισθῇ μόνον καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὰς ξένας Δυνάμεις, οὐχὶ δὲ καὶ τὴν Ἑλλάδα. Ἤδη, καθὼς βλέπομεν εἰς τὰς ἐφημερίδας καὶ διαφόρους ἐπιστολὰς, πρόκειται περὶ οὐδετερότητος πραγματικῆς· ποῦ νομίζετε; εἰς τὴν Κέρκυραν καὶ εἰς τοὺς Παξοὺς, δηλαδὴ εἰς τὰ μέρη ἐκεῖνα, διὰ τὰ ὁποῖα ἐνδιαφέρεται ἡ Ἀγγλία· καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὰς νήσους τὰς ἄλλας, δὲν εἶχεν ἀνάγκην, καὶ πρὶν παραχωρήσῃ τὴν Κέρκυραν, νὰ διέρχηται ὅσος στρατὸς Ἑλληνικὸς ἤθελε. Λοιπὸν τί γνωρίζετε, Κ. ὑπουργὲ, περὶ τούτου; καὶ ἂν ᾖναι ἐλπὶς ἡ οὐδετερότης αὕτη νὰ ἐκλείψῃ, καθ’ ὅσον ἀφορᾷ καὶ τὰς δύω νήσους.

§73Π. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐξωτερικῶν). Δὲν δύναμαι νὰ ἔμβω εἰς κᾀμμίαν λεπτομέρειαν· αἱ διαπραγματεύσεις διεξεπεραιώθησαν· ἐντὸς ὀλίγων ἡμερῶν θέλετε ἔχει ὅλα τὰ ἔγγραφα, καὶ θέλετε ἰδεῖ τὶ ἔπραξεν ἡ Κυβέρνησις. Δὲν δύναμαι παρὰ νὰ ἐπαναλάβω, ὅτι τὸ ἀποτέλεσμα, ὅπως ἐλπίζω ἐν πεποιθήσει, θέλει εἶσθαι εὐχάριστον.

§74ΠΟΛΛΟΙ. Ὅπως βέβαια ἕως τώρα.

§75ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ Κύριος ὑπουργὸς ὡς πρὸς τὰς ἀπαντήσεις, τὰς ὁποίας ἔκαμε, μένει εἰς τὴν Συνέλευσιν νὰ τὰς ἐκτιμήσῃ. Καθ’ ὅσον δ’ ἀφορᾷ τὸν Κ. Κωστάκην, ἐρωτῶ τὸν Κ. ὑπουργὸν καὶ τὸ ὑπουργεῖον ὁλόκληρον, ἂν ἔλαβεν ἀποστολὴν ἀπὸ τὴν Ἑλληνικὴν Κυβέρνησιν νὰ μεταβῇ ἐκεῖ, διὰ νὰ προετοιμάσῃ τὰ πνεύματα τῶν Ἑπτανησίων πρὸς τὴν ἕνωσιν· καὶ πρὸς τὸν σκοπὸν τοῦτον ἐξεδόθη ἔνταλμα ἑνὸς ποσοῦ ἀρκετὰ μεγάλου, τὸ ὁποῖον ἐδόθη εἰς τὸν Κ. Κωστάκην.

§76ΒΑΛΤΙΝΟΣ. Ὑπῆγε διὰ τὴν ὑγείαν του (γέλωτες).

§77ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Νὰ ἔλθῃ τὸ ἔνταλμα, τὸ ὁποῖον ἐξεδόθη διὰ λογαριασμὸν τοῦ Κ. Κωστάκη.

§78ΔΟΜΕΝΕΓΙΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, δὲν συμφωνῶ μὲ τὰ λεγόμενα τοῦ προλαλήσαντος, ὅσον ἀποβλέπει τὴν ἀνάγκην, τὴν ὁποίαν ἔχουν οἱ Ἑπτανήσιοι τοῦ Κ. Κωστάκη.

§79Π. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐξωτερικῶν). Ὁ ἔντιμος πληρεξούσιος Κυνουρίας ἔθεσε τώρα κατ’ ἄλλον τρόπον τὸ ζήτημα. Ἐρωτᾷ, ἂν ᾖναι ἀληθὲς, ὅτι ἐξεδόθη ἔνταλμα πληρωμῆς διὰ τὸν Κ. Κωστάκην· αὐτὸ εἶναι ἓν γεγονὸς, εὔκολον νὰ τὸ μάθῃ κἀνεὶς ἀπὸ τὸ Ταμεῖον. Εἶπον πρότερον, ὅτι πᾶσα Κυβέρνησις ἔχει δικαίωμα νὰ λαμβάνῃ διάφορα μέτρα, νὰ στέλλῃ ἐδῶ, ἐκεῖ, ἐπισήμως, ἀνεπισήμως, ἡμιεπισήμως, διάφορα πρόσωπα.

§80ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νομίζω, ὅτι ἡ Συνέλευσις ἀρκεῖται εἰς τὰ λεχθέντα.

§81ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§82ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τοῦτο νὰ σηκωθῶσιν· (ἐγείρονται πολλοί).

§83ΠΟΛΛΟΙ. (δεξιόθεν). Κύριε Πρόεδρε, πρέπει νὰ γείνῃ συζήτησις.

§84ΚΑΤΣΙΚΑΠΗΣ. Σᾶς ζητῶ τὸν λόγον.

§85ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ἐρωτήσω τὴν Συνέλευσιν, ἂν θέλῃ νὰ γείνῃ συζήτησις.

§86ΣΑΡΙΠΟΛΟΣ. Ἔχει τὸ δικαίωμα ἡ Συνέλευσις νὰ συζητήσῃ.

§87ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μετὰ τὴν ἀπάντησιν τοῦ Κ. ὑπουργοῦ, ἂν θέλῃ ἡ Συνέλευσις νὰ γείνῃ ἡ συζήτησις, τότε θὰ δώσω τὸν λόγον.

§88ΚΑΤΣΙΚΑΠΗΣ. Θὰ ζητήσω ὀλίγας πληροφορίας ἀπὸ τὸν Κ. ὑπουργόν.

§89ΜΑΥΡΟΜΜΑΤΗΣ. Ἐννοοῦμεν καὶ τοὺς λόγους, καὶ τὰς ἀφορμὰς καὶ τὴν ἀνάγκην, εἰς τὴν ὁποίαν εὑρίσκεται ἡ Κυβέρνησις, δὲν ἐρχόμεθα νὰ τὴν κατακρίνωμεν. Θέλομεν νὰ ὑψώσωμεν φωνὴν ὑπὲρ τῶν δικαίων μας, καὶ ἂν ὑπάρχῃ μεγάλη πίεσις, ὑπάρχει καὶ μία θεία πρόνοια, ἥτις πάντοτε προνοεῖ ὑπὲρ τῶν ἀσθενῶν. Δὲν εἶναι λοιπὸν ζήτημα ὑπουργικόν.

§90ΠΟΛΛΟΙ. Ἄς ἐξακολουθήσῃ ἡ συζήτησις.

§91ΚΑΤΣΙΚΑΠΗΣ. Εἶναι, Κύριοι, λίαν ἀξιοθαύμαστος ἡ ὑπομονὴ καὶ ἡ ἀνοχὴ τῆς Συνελεύσεως καὶ τοῦ κοινοῦ, πῶς μέχρι τοῦδε δὲν ἐλιθοβόλησαν Κυβέρνησιν, ἥτις ἐῤῥέθη, ὅπως ἠκούσατε σήμερον τὸν Κ. ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν νὰ σᾶς εἴπῃ ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου· ἓν ζήτημα τόσον ὑψηλὸν καὶ σπουδαῖον...

§92ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀπαγορεύονται αἱ μὴ κοινοβουλευτικαὶ ἐκφράσεις.

§93ΚΑΤΣΙΚΑΠΗΣ. Ἕκαστος ἂς ὁμιλῇ ἀναλόγως τῆς ἀνατροφῆς του. Εἰς ζήτημα, λέγω, τόσον σπουδαῖον καὶ ἐθνικὸν, ἔρχεται ἡ Κυβέρνησις καὶ παίζει ἓν πρόσωπον κωμικώτατον. Δὲν εἶναι πολὺς καιρὸς, Κύριοι, ὅτε τινὲς τῶν ἐντίμων πληρεξουσίων, εὐτυχῶς σήμερον ἀνήκοντες εἰς τὴν ἀντιπολίτευσιν, λαβόντες ἀφορμὴν ἀπὸ φήμας καὶ ἀπὸ τὸν τύπον, τόν τε Ἑλληνικὸν καὶ τὸν Εὐρωπαϊκὸν, προσεκάλεσαν ἐνταῦθα τὴν Κυβέρνησιν νὰ ἐκθέσῃ πᾶν ὅ,τι γνωρίζει περὶ τοῦ ἀντικειμένου τῆς ἑνώσεως, ἢ τοὐλάχιστον νὰ εἴπῃ ὅσα εἶναι συγκεχωρημένον εἰς αὐτὴν ἐν τοιαύταις περιπτώσεσι νὰ εἴπῃ. Καὶ ὅμως ἡ Κυβέρνησις, ὑπηρετοῦσα πᾶν ἄλλο ἢ Ἑλληνικὰ συμφέροντα, ἦλθεν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου διὰ τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν, καὶ, καθὼς μαρτυροῦν τὰ πρακτικὰ τῆς Συνελεύσεως, μᾶς ἐβεβαίωσε μὲ τὸν ἐπισημότερον τρόπον, ὅτι ἡ συνθήκη ἡ προηγουμένη τροποποιεῖται οὐσιωδῶς.

§94ΣΑΡΑΒΑΣ ΚΑΙ ΜΙΛΗΣΗΣ. Κ. Πρόεδρε, ὁ Κ. Κατσικαπῆς ἐκφράζει ἐξ ὀνόματός του μόνον τὰς ἰδέας αὐτάς.

§95ΚΑΤΣΙΚΑΠΗΣ. Μάλιστα· ὄχι μόνον σήμερον, ἀλλ’ οὐδέποτε ἦλθα εἰς τὸ βῆμα ὑπηρετῶν φατριαστικοὺς σκοποὺς, εἰμὴ πάντοτε ὁδηγούμενος ἀπὸ τὰς ἰδίας ἐμπνεύσεις καὶ πεποιθήσεις μου, καὶ εἰς τὸ ἑξῆς τοῦτ’ αὐτὸ θέλω πράττει. Ὄχι μόνον λοιπὸν, Κύριοι, ἡ συνθήκη δὲν ἐτροποποιήθη, οὔτε οὐσιωδῶς οὔτε ἐπ’ ἐλαχίστῳ, ἀλλὰ κατὰ τὰς σημερινὰς εἰδήσεις γίνεται ἐπαχθεστάτη, καὶ ἐπιβλαβεστάτη. Οἱ ὅροι αὐτῆς εἰσὶν ἐπαχθέστατοι, ὅπως ἠκούσατε σήμερον, καὶ ὅπως ἀναγινώσκεται εἰς τὰς ἐφημερίδας, καὶ εἰς τὰς ἰδιαιτέρας ἀνταποκρίσεις μεταξὺ Ἀθηνῶν καὶ Κερκύρας. Τί ἀποδεικνύει τοῦτο; δυοῖν θάτερον, ἢ ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν φαίνεται νὰ ἔχῃ τὴν ἐλαχίστην γνῶσιν ἐπὶ τοῦ τόσον σπουδαίου ἀντικειμένου, ἢ ὅτι ὑπηρετεῖ ξένους σκοποὺς καὶ συμφέροντα ξένα. Καὶ σήμερον ἀκόμη, Κύριοι, ἀφοῦ ὁ Πρόεδρος τῆς ἐντιμοτάτης Ἰονίου Βουλῆς, ἀφοῦ τόσοι ἔντιμοι πληρεξούσιοι ἔρχονται μὲ γραπτὰς ἀποδείξεις, ὅτι τοῦτο γίνεται, ὁ Κ. ὑπουργὸς προσεφέρθη ὡς συνήγορος μᾶλλον τῶν ξένων, νὰ δικαιολογήσῃ τὰ ἔργα αὐτῶν, καὶ οὐχὶ νὰ παραστήσῃ ὁποία τις εἶναι ἡ θέσις τοῦ ζητήματος, καὶ τίνι τρόπῳ δύναται νὰ προληφθῇ τὸ κακόν. Κύριοι! ἡ ὑπόθεσις τῆς Ἑπτανήσου ἔφθασεν εἰς ἓν σημεῖον, εἰς τὸ ὁποῖον καμμία θεραπεία δὲν δύναται νὰ γείνῃ. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἤθελον νὰ γείνῃ γνωστὸν εἰς τὸν κόσμον, εἶναι ὅτι πᾶν ὅ,τι καὶ ἂν προέκυψεν εἰς τὴν ὑπόθεσιν ταύτην προέκυψεν ἀπὸ τὴν ἀνικανότητα, τὴν ἀδιαφορίαν καὶ τὴν ἔλλειψιν εἰλικρινείας τῆς σημερινῆς Κυβερνήσεως· ἐπιφυλάττομαι δὲ, ὅταν ἔλθουν τὰ ἔγγραφα, νὰ ἐπεκταθῶ περισσότερον.

§96ΑΧΟΛΟΣ. Κύριοι, θὰ σᾶς παρακαλέσω πολὺ νὰ ἐπιστήσητε τὴν προσοχήν σας καὶ θέλετε ἀκούσει λόγους ἀπὸ ἕνα ἄνθρωπον ἀθῶον, καὶ ὄχι πεπαιδευμένον. Κατὰ καιροὺς ἐπροσκαλέσθησαν οἱ ὑπουργοὶ, δὲν ἐννοῶ τοὺς σημερινοὺς, ἓξ ὀκτὼ μῆνας προτήτερα, καὶ ἦλθον εἰς τὸ βῆμα διὰ νὰ δώσουν πληροφορίας περὶ Ἑπτανήσου. Ὅλοι, νομίζω, αἰσθάνεσθε τὸ πρᾶγμα τοῦτο περισσότερον ἀπὸ ἐμένα, ἂν καὶ ἐγὼ εἶμαι σχεδὸν Ζακύνθιος, διότι Πύργος, Κατάκωλον, καὶ Ζάκυνθος εἶναι ὡς γνωρίζετε, ἕνα πρᾶγμα. Οἱ ὑπουργοὶ λοιπὸν μᾶς ἀπήντησαν μὲ πολλὴν φρόνησιν. Σήμερον πάλιν ἐπανέρχεται ὁ ὑπουργὸς διὰ νὰ μᾶς δώσῃ πληροφορίας, καὶ τὰς ἀκούσατε ὅλοι, Κύριοι, ὅσοι εἶσθε ἐδῶ, καὶ νομίζω δὲν πρέπει νὰ θέλετε νὰ δώσητε γροθιὰ εἰς τὸ μαχαίρι. Μὲ ποῖον, Κύριοι, ἔχομεν νὰ κάμωμεν; Μὲ τὴν Ἀγγλίαν· ὥστε νομίζω καταλληλότερον, καὶ ἔργον φρονήσεως νὰ καμωνώμεθα καὶ ὀλίγον, διότι σκαλίζοντας τὸ φίδι βγάζει τὰ μάτια του.

§97ΔΑΓΡΕΣ. Σᾶς παρακαλῶ ν’ ἀφήσητε νὰ ὁμιλήσῃ ἕνας ἄνθρωπος μὲ σπουδαιότητα ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ ζητήματος. Ἐγὼ μόνον προλαμβάνω νὰ συστήσω εἰς τὴν Κυβέρνησιν τοῦτο καὶ μόνον, ἡ ὁποία διὰ τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν, ἂς μὲ συγχωρηθῇ νὰ εἴπω, δὲν παρεστάθη ἀξιοπρεπῶς, θὰ ἔλθῃ ὥρα, καθ’ ἣν θὰ ἐξετάσωμεν πῶς ἐπολιτεύθη ἡ Κυβέρνησις εἰς αὐτὴν τὴν ὑπόθεσιν· θὰ συστήσω μόνον ν’ ἀπαγορεύσῃ εἰς τὸν ἀπεσταλμένον ἐκεῖ νὰ κάμῃ πρότασιν, ἢ ν’ ἀποδεχθῇ πρότασιν, περὶ παραχωρήσεως 10, 20, 100 ἢ καὶ 1000 κανονίων. Αὐτὸ μόνον παρακαλῶ, οὐδὲ δῶρον, οὐδὲ ἀγορὰν, τίποτε δὲν θέλομεν.

§98ΤΙΝΕΣ. Μάλιστα (θόρυβος).

§99ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νομίζω ὅτι πρέπει ν’ ἀναβληθῇ ἡ περαιτέρω συζήτησις μέχρι τῆς καταθέσεως τῆς συνθήκης.

§100ΔΟΜΕΝΕΓΙΝΗΣ. Παρακαλῶ τὸν λόγον, Κ. Πρόεδρε, (θόρυβος).

§101ΠΟΛΛΟΙ. Ἂς ὁμιλήσῃ ὁ Κ. Δομενογίνης.

§102ΔΟΜΕΝΕΓΙΝΗΣ. Τὸ Ἑπτανησιακὸν ζήτημα, ἔντιμοι Κύριοι, εἶναι ζήτημα ὁλωσδιόλου ἐθνικόν· ὅλοι ἐνδιαφερόμεθα ὁμοίως· ποτὲ δὲν ἐπίστευσα, οὐδὲ πιστεύω, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἐφέρθη κακῶς ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου· διότι οἱ ὑπουργοὶ καὶ ὁ πρωθυπουργὸς εἶναι Ἕλληνες, καὶ ὡς Ἕλληνες, ἐλπίζω, ὅτι ἔπραξαν καὶ θέλουν πράξει μὲ πατριωτισμόν. Ἐγὼ λοιπὸν δὲν κάμνω ζήτημα ὑπουργικόν.

§103ΠΟΛΛΟΙ. Δὲν τὸ κάμνει κανείς.

§104ΔΟΜΕΝΕΓΙΝΗΣ. Διότι δὲν συμφωνῶ μὲ ὅσα ἐξέφρασεν ὁ ἔντιμος πληρεξούσιος Κ. Κατσικαπῆς. Τὸ μόνον αἴτιον, τὸ ὁποῖον μ’ ἔσπρωξε νὰ λάβω τὴν θέσιν τοῦ βήματος, εἶναι νὰ παρακαλέσω τὴν Συνέλευσιν νὰ καταχωρηθῇ εἰς τὰ πρακτικὰ τῆς Ἐθνοσυνελεύσεως ἡ διαμαρτύρησις, ὄχι ἑνὸς Ἕλληνος, ἀλλ’ ἑνὸς Ἄγγλου, ἀντιπροσώπου τοῦ Κοινοβουλίου τῆς Ἀγγλίας, τὴν ὁποίαν ἀκούσατε. Πρὸς τὸν ἐκδότην τοῦ «Χρόνου». Κύριε! Ἐν τῷ ἀπὸ 11 Ἰανουαρίου φύλλῳ τῆς ὑμετέρας ἐφημερίδος ἀπήντησα τὸ ἑξῆς χωρίον τοῦ ἐκ Μελίτης ἀνταποκριτοῦ σας, ὑπὸ ἡμερομηνίαν 3 τοῦ αὐτοῦ μηνός. «Τὴν παρελθοῦσαν Τε«τάρτην κατέπλευσεν ἐκ Κερκύρας τὸ Ἀγγλικὸν ἐμπορικὸν «ἀτμόπλοιον, φέρει εἰδήσεις ἐκεῖθεν μέχρι τῆς 28 τοῦ λή«ξαντος. Αἱ πρὸς ἀφοπλισμὸν τῶν φρουρίων τοῦ Βίδου (Πτυ«χίας) ἐργασίαι, αἵτινες ὤφειλον νὰ προηγηθῶσι τῆς ὁλο«σχεροῦς καταστροφῆς των, εἶχον ἀρχίσει τὴν προτεραίαν τῆς «ἀναχωρήσεώς του, καὶ προέβαινον ἤδη καθ’ ἣν ὥραν ἀπέπλεεν»· Ἐπειδὴ τὸ Κοινοβούλιον εἰσέτι σχολάζει, ἐπιτρέψατέ μοι τὴν ἐν ταῖς στήλαις τοῦ «Χρόνου» καταχώρισιν τῆς διαμαρτυρήσεώς μου κατ’ αὐτῆς τῆς βιαίας καὶ ἀδίκου πράξεως, ἥτις δὲν ἀποτελεῖ μόνον ὕβριν βαρεῖαν, ἀλλὰ καὶ πλάνην μεγίστην. Βαρεῖαν μὲν ὕβριν λέγω, δυνάμενος ὀρθῶς νὰ ἰσχυρισθῶ, ὅτι ἡ καταστροφὴ αὐτῆς τῆς Ἰονίου ἰδιοκτησίας εἶναι τόσῳ μεγάλη, ὅσῳ ἀδικαιολόγητος, ἀδικία ὑπὸ μόνης τῆς βίας διαπραχθεῖσα, καὶ ἄνευ οὐδὲ σκιᾶς νομιμότητος ἢ δικαίου· μεγίστην δὲ πλάνην, ἕνεκα τῆς ἐντυπώσεως τῆς προξενουμένης εἰς τὴν ψυχὴν παντὸς Ἕλληνος καὶ παντὸς χριστιανοῦ καθ’ ὅλην τὴν Εὐρωπαϊκὴν Τουρκίαν, ἐν ᾧ χρόνῳ ἡ πίστις εἰς τὸ φιλοδίκαιον τῆς Ἀγγλίας καὶ ἡ πεποίθησις εἰς τὰς συμβουλὰς της θὰ ἦτον ἀνεκτιμήτου ἀξίας πρὸς ἀποτροπὴν ἐπικειμένου κινδύνου σπουδαιοτάτου διὰ τὴν εἰρήνην τῆς Εὐρώπης, ὅστις ἀπὸ μιᾶς εἰς ἄλλην στιγμὴν δύναται νὰ προκαλέσῃ μεγάλας περιπλοκάς. Ἐπιτρέψατέ μοι, ἵνα διὰ βραχέων ἐκθέσω τοὺς λόγους, ἐφ’ ὧν στηρίζω τὰς διαβεβαιώσεις μου. Ἀναιρῶ ὅτι ἔχομεν ποσῶς τὸ δικαίωμα, ἵνα ἐγγίσωμεν ἕνα μόνον λίθον τῶν φρουρίων τούτων, ἅπερ οὔτε ἤδη εἰσὶν, οὔτε ποτὲ ὑπῆρξαν ἰδιοκτησία μας. Καὶ χωρὶς νὰ προσαναβῶμεν εἰς ἀρχαιοτέρας ἐποχὰς, ἀρκεῖ ὅτι εὑρίσκομεν τοὺς Ἰονίους κατ’ ἀρχὰς τοῦ αἰῶνος τούτου ἐν τῇ διακατοχῇ τῶν φρουρίων των, καὶ τὸ δικαίωμα αὐτῶν ἀνεγνωρισμένον παρὰ τοῦ τότε κυριάρχου των Σουλτάνου. Διὰ τοῦ....

§105ΤΙΝΕΣ. (ἀριστερόθεν.) Ἀρκεῖ, ἀρκεῖ. (θόρυβος).

§106ΕΤΕΡΟΙ. (δεξιόθεν.) Ὄχι, ν’ ἀναγνωσθῇ μέχρι τέλους (θόρυβος)

§107ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ἀπασχολήσῃ ὁλόκληρον τὴν συνεδρίασιν.

§108Θ. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Κ. Πρόεδρε ζητῶ τὸν λόγον. (θόρυβος.)

§109ΔΑΓΡΕΣ. Ὅσον τὸ κατ’ ἐμὲ, καὶ ὡς πληρεξούσιος τῆς Ἑλλάδος καὶ ὡς πολίτης Ἕλλην δὲν θέλω ἄλλην διαμαρτύρησιν παρὰ ταύτην τοῦ εὐγενοῦς τούτου Ἄγγλου, καὶ δὲν θέλω νὰ φέρω ἐπιχειρήματα καὶ νὰ ἐκθέσω ἄλλως πως τὰ δίκαια τῆς Ἑλλάδος, παρὰ διὰ αὐτοῦ τοῦ τρόπου. Ἐγὼ μάλιστα προβαίνω, καὶ δὲν ἠξεύρω, ἐὰν γείνῃ ἀποδεκτὴ ἡ ἰδέα αὕτη, νὰ διαβιβάσῃ ἡ Συνέλευσις τὰς εὐχαριστήσεις της εἰς αὐτὸν τὸν ἄνδρα.

§110ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα. (θόρυβος).

§111ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὴν συζήτησιν ἐγὼ δὲν τὴν ἀπαγορεύω, ἀλλ’ ἐναντίον τοῦ κανονισμοῦ δὲν ἠμπορῶ νὰ ἐπιτρέψω τὴν ἀνάγνωσιν γραπτοῦ λόγου, καὶ μάλιστα ξένου λόγου· (θόρυβος). Μὴ διακόπτετε. Θέλει ἡ Συνέλευσις νὰ ἀναγνωσθῇ;

§112ΤΙΝΕΣ. Μάλιστα.

§113ΕΤΕΡΟΙ. Ὄχι· (θόρυβος).

§114ΒΑΛΤΙΝΟΣ. Ἐγὼ θέτω τὸ ζήτημα· παραδεχόμεθα ἢ δὲν παραδεχόμεθα τὴν διαμαρτύρησιν ταύτην;

§115ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν δύναμαι νὰ θέσω ἤδη τοιαῦτα ζητήματα· δύναμαι νὰ τὰ θέσω μόνον μετὰ μίαν σπουδαίαν συζήτησιν.

§116Θ. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, εἶχον ζητήσει τὸν λόγον.

§117ΤΙΝΕΣ. Ἡ Συνέλευσις ἐπιτρέπει τὴν ἀνάγνωσιν· (θόρυβος).

§118ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Κύριος Δηλιγιάννης ἔχει τὸν λόγον.

§119ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ. Δὲν πρόκειται περὶ ἐπιδοκιμασίας ἢ ἀποδοκιμασίας· ἀλλ’ ὅταν ὁ λαλῶν φέρῃ ὁποιονδήποτε ἔγγραφον πρὸς συμπλήρωσιν τῆς ὁμιλίας του, δὲν ἐμποδίζεται τοῦτο.

§120ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τότε δύναμαι νὰ λάβω τοὺς λόγους τοῦ Μυραμπὼ καὶ νὰ τοὺς ἀναγνώσω ἐπὶ τοῦ βήματος· (θόρυβος). Ὁ Κύριος Δηλιγιάννης ἔχει τὸν λόγον. Ἡσυχία, Κύριοι.

§121ΔΟΜΕΝΕΓΙΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, εἶχον ἐγὼ τὸν λόγον· ἕνεκα τῆς συναινέσεως τῆς Ἐθνοσυνελεύσεως, ἐγὼ ἤρχισα ν’ ἀναγνώσω τὴν διαμαρτύρησιν.

§122ΡΕΒΕΛΑΚΗΣ. Ὄχι δὲν τὴν ἔδωκε.

§123ΔΟΜΕΝΕΓΙΝΗΣ. Μάλιστα, τὴν ἔδωσε.

§124ΔΑΓΡΕΣ. Ἀπεφασίσθη ἡ ἀνάγνωσις· χαλαρόνομεν τὸν ζῆλον τῶν φίλων τῆς Ἑλλάδος τοιουτοτρόπως.

§125Θ. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Οἱ φίλοι τῆς Ἑλλάδος, Κύριοι, ἀγορεύοντες ἢ γράφοντες ὑπὲρ τῶν Ἑλληνικῶν δικαιωμάτων, ἔχουν τῷ ὄντι ἀΐδιον τὴν εὐγνωμοσύνην ἑκάστου τῶν πολιτῶν Ἑλλήνων. Οἱ φίλοι τῆς Ἑλλάδος διατελοῦσιν ἐν τῇ μνήμῃ ἑκάστου, καὶ κατέχουσιν ἱκανὸν χῶρον ἐν ταῖς καρδίαις πάντων ἡμῶν δι’ ὅσα ὡμίλησαν, εἴτε δι’ ὅσα ἔγραψαν, εἴτε δι’ ὅσα ἔπραξαν ὑπὲρ τῆς Ἑλλάδος ἀλλὰ συλλογισθῆτε, ὅτι σήμερον εἶσθε Νομοθετικὸν Σῶμα, τὸ ὁποῖον μετ’ ὀλίγας ἡμέρας θέλει ἀποφανθῆ ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ ζητήματος, καὶ, ἐὰν πρόκειται νὰ ἐπιληφθῆτε σήμερον διαμαρτυρήσεων, αἱ ὁποῖαι ἐγράφησαν ὑπὸ τοῦ φιλέλληνος Ἄγγλου, καὶ περιέχουσι λέξεις, ἀντηχούσας εἰς τὴν καρδίαν ἑκάστου, καὶ ἀποφανθῆτε παραδεχόμενοι καὶ ἰδιοποιούμενοι αὐτὰς, προδικάζετε πρᾶξιν, τὴν ὁποίαν θέλετε κρίνει μεθαύριον, καὶ προσέτι δεσμεύετε τὰς χεῖρας τῆς Νομοτελεστικῆς ἐξουσίας, ἡ ὁποία διατελεῖ ἔτι εἰς διαπραγματεύσεις, καὶ ἴσως δὲν ἐπέθηκε τὴν τελειωτικὴν σφραγῖδα εἰς αὐτάς. Συλλογισθῆτε, ὅτι αὐτοὶ, οἱ ὁποῖοι φέρουσι τὴν εὐθύνην, θέλουν εἶσθαι δειλοὶ νὰ διεκπεραιώσουν τὴν ὑπόθεσιν ταύτην, ὅταν ὑμεῖς σπεύδοντες, καὶ ὑποχωροῦντες σήμερον εἰς αἰσθήματα, τὰ ὁποῖα ἡ ἀνάγνωσις τῆς διαμαρτυρήσεως ἐγείρει, προδικάζητε καὶ ἀποφαίνησθε ἐπὶ τῶν ζητημάτων τούτων. Ἐγὼ ὡς ἄτομον διατηρῶ ἐν τῇ καρδίᾳ μου ἄκραν καὶ πλήρη τὴν εὐγνωμοσύνην, ἀναγνοὺς τοὺς λόγους, τοὺς ὁποίους ἔγραψεν ὁ εὔγλωττος ῥήτωρ τοῦ Ἀγγλικοῦ κοινοβουλίου· ἀλλ’ εὑρίσκω, ὅτι δὲν ἦλθεν ἀκόμη ἡ ὥρα διὰ ν’ ἀποφανθῶ ἐπ’ αὐτῶν· ἡ δ’ ὥρα αὕτη ἐγγίζει, Κύριοι. Ὅθεν, ἐπιφυλαχθῆτε, παρακαλῶ, ἵνα τὴν ὥραν ἐκείνην ἐπιφέρητε τὴν ψῆφόν σας· ἐπιφυλαχθῆτε τότε ὄχι μόνον νὰ ὑποστηρίξετε τὰ δικαιώματα τῆς ἐθνικότητος, εἰς ἣν ἀνήκετε, ἀλλὰ καὶ νὰ κρίνητε ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι σᾶς ἀντεπροσώπευσαν εἰς τὴν διαπραγμάτευσιν ταύτην.

§126ΔΑΓΡΕΣ. Δὲν εἶπε κανεὶς ν’ ἀποφασίσῃ, ἀλλὰ μόνον ν’ ἀναγνωσθῇ.

§127ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Αἱ ἐπερωτήσεις, αἱ ὁποῖαι ἐγένοντο σήμερον, ἔχουν ἀντικείμενον πολυτιμώτατα συμφέροντα τῆς πατρίδος. Ἤλπιζον, καὶ ηὐχόμην νὰ ἐπροκάλουν τὸν λόγον, καὶ τὴν μετοχὴν ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἔχουν πλήρη συνείδησιν τῆς σπουδαιότητος τῶν συμφερόντων τούτων, καὶ οἱ ὁποῖοι γνωρίζουν ὅλους τοὺς κινδύνους, καὶ ὅλας τὰς ζημίας, τὰς ποίας δύναται ν’ ἀπειλήσῃ ἡ ἀτυχὴς διεξαγωγὴ τῆς συζητήσεως ταύτης. Μετὰ τὰς ἐξηγήσεις, τὰς ὁποίας ὁ Κ. ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν ὑπουργὸς ἔδωκε, καὶ τὰς ὁποίας ἴσως πολλοὶ ἐξ ὑμῶν θεωρεῖτε ἀτελεῖς, ἐπὶ τῶν ὁποίων δ’ ἴσως καὶ ἐγὼ θέλω φέρει κρίσιν ὁμοίαν ὑμῶν, ἔκρινον προτιμώτερον νὰ ἔπαυεν ἡ συζήτησις, παρὰ νὰ λάβῃ τὴν φάσιν, τὴν ὁποίαν ἔλαβεν· ἡ φάσις αὕτη ἦτον ἀναξία τῷ ὄντι τῆς σπουδαιότητος καὶ ἱερότητος τῆς ὑποθέσεως ταύτης, διότι ἀντὶ νὰ ἑλκύσῃ τὴν προσοχὴν καὶ νὰ προκαλέσῃ τὴν σοβαρότητα ὑμῶν, ἐνετύπωσεν εἰς ὅλων τὰ πρόσωπα τὴν ἱλαρότητα καὶ τὸν γέλωτα. Αἱ ἐπερωτήσεις περιεστρέφοντο περὶ τῶν ἑξῆς πραγμάτων· ἐὰν ἤρχισεν ἡ κατεδάφισις τῶν φρουρίων, ποῦ καὶ πῶς προβαίνει. Ὁ Κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν εἶπεν, ὅτι ἤρχισεν, ὅτι δὲν γνωρίζει ποῦ θὰ προβῇ. Τοῦτο θέλετε τὸ μάθει, κύριοι, καὶ ἑκάστη τῶν ἐφημερίδων, αἱ ὁποῖαι ἔρχονται ἀπὸ τὴν Ἑπτάνησον, καὶ ἑκάστη τῶν ἐν αὐταῖς περιγραφῶν ἀντηχεῖ εἰς τὴν καρδίαν σας. Θέλετε μάθει ἐξ αὐτῶν, κύριοι, ἐὰν προβαίνῃ μετὰ τρόπου, ὁ ὁποῖος δὲν πρέπει νὰ ἐπιδείκνυται ὑπὸ τοῦ ἰσχυροῦ πρὸς τὸν ἀδύνατον· σᾶς εἶναι δὲ περιτταὶ αἱ πληροφορίαι τοῦ ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν ὑπουργοῦ. Ἂν ὁ τρόπος τῆς κατεδαφίσεως ᾖναι τραχὺς καὶ βίαιος, ὁ τρόπος οὗτος θέλει ἀντηχήσει εἰς τὰς καρδίας σας ὡς ἀντηχεῖ εἰς τὴν καρδίαν τοῦ πάσχοντος ἡ ἀδέξιος χρῆσις τῆς μαχαίρας τοῦ τραχέος χειρουργοῦ. Ἠρωτήσατε τὸν ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν, ἐὰν πρόκειται νὰ συνομολογήσῃ ῥήτρας, αἱ ὁποῖαι βλάπτουν τὴν Ἑλληνικὴν ἐπικράτειαν· σᾶς εἶπεν, ὅτι δὲν πρόκειται ν’ ἀναδεχθῇ τοιαύτας ὑποχρεώσεις. Θὰ σᾶς ὑποβληθῇ ἡ Συνθήκη αὔριον, καὶ θέλετε ἰδεῖ ἂν ἡ Κυβέρνησις ἡ Ἑλληνικὴ ἀνεδέχθη ὑποχρεώσεις, τὰς ὁποίας δὲν ἔπρεπε νὰ δεχθῇ, διότι δὲν ἦσαν νόμιμοι· τότε ψηφίσατε κατ’ αὐτῆς. Νομίζω, ὅτι δὲν πρέπει νὰ σπεύσητε νὰ προδικάσητε πράγματα, τὰ ὁποῖα θέλετε δικάσει μετ’ ὀλίγας ἡμέρας. Νομίζω, μάλιστα, Κύριοι, ὅτι ἡ ἐπερώτησις, ἡ ὁποία ἐγένετο πρὸς τὸν ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν, ἐὰν εἶχε σκοπόν τινα, ὁ σκοπὸς οὗτος ἐπραγματοποιήθη· δὲν πρέπει δὲ νὰ ἐπιζητήσωμεν ἄλλον σκοπὸν ἀπώτερον ἐν τῇ διεξαγωγῇ τοσοῦτον μεγάλης ὑποθέσεως. Μάλιστα, ἐπειδὴ δὲν εἶμαι ἐκ τῶν φίλων τοῦ ὑπουργείου, οἵτινες ὑποστηρίζουν αὐτὸ, ἴσως ἀντιπροσωπεύω τὴν γνώμην καὶ τὴν κρίσιν ὅλης αὐτῆς τῆς πτέρυγος αὐτὴν τὴν στιγμὴν, λέγων ὅτι οὐδεὶς θέλει ζητήσει ἀπώτερον σκοπὸν ἐν τῇ διεξαγωγῇ τῆς ὑποθέσεως ταύτης. Ἡ ὑπόθεσις εἶναι Ἑλληνικὴ, εἴμεθα ὅλοι Ἕλληνες, καὶ αὐτοὶ οἱ ὁποῖοι ἀποτελοῦσι τὴν Κυβέρνησιν εἶναι Ἕλληνες· οὐδεὶς δὲ δύναται νὰ ὑποθέσῃ ὅτι ἐν γνώσει παρέλειψε τὰ Ἑλληνικὰ συμφέροντα. Διὰ ταῦτα φρονῶν, ὅτι δὲν πρέπει πλέον νὰ προβῶμεν συζητοῦντες, καὶ ὅτι πρέπει ν’ ἀρκεσθῶμεν, ἐπιφυλασσόμενοι νὰ φέρωμεν τὰς κρίσεις μας, ὅταν ἡ Συνθήκη προσαχθῇ ὑπὸ τὸν ἔλεγχον ἡμῶν, προτείνω εἰς τὴν Συνέλευσιν νὰ ἀρκεσθῇ εἰς τὰ λεχθέντα.

§128ΠΟΛΛΟΙ. Ἀρκετά.

§129ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι, ὅτι ἡ Συνέλευσις ἀρκεῖται εἰς τὰ λεχθέντα καὶ μεταβαίνει εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν, παρακαλοῦνται νὰ σηκωθῶσιν (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Παρεδέχθη. Ἔχει τὸν λόγον ὁ Κ. Καλλιγᾶς ἐπὶ τῆς προτάσεως περὶ τοῦ δημοτικοῦ συμβουλίου Ἀθηνῶν.

§130ΠΟΛΛΟΙ. Αὔριον.

§131ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Καθήσατε ἀκόμη, Κύριοι· ἡ ὑπόθεσις αὕτη κατεπείγει.

§132ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι· αὔριον.

§133ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διαλύεται ἡ συνεδρίασις, ὥρα 4 καὶ 20.

Ὁ Πρόεδρος

Ι. Λ. ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ.

Οἱ Γραμματεῖς Θ. Βενετσάνος.