1864.01.24

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ ΣΘʹ.

Τῆς 24 Ἰανουαρίου 1864.

(Παρασκευή).

Μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν τοῦ ὀνομαστικοῦ καταλόγου εὑρεθείσης πλήρους τῆς Συνελεύσεως, ἀνεγνώσθησαν τὰ πρακτικὰ τῆς προτεραίας συνεδριάσεως.

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις κατὰ τῶν πρακτικῶν;

§2ΠΟΛΛΟΙ. Ὂχι!

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑποβάλλεται ἔκθεσις τῆς εἰσηγητικῆς ἐπιτροπῆς ἐπὶ τῆς προτάσεως περὶ καταργήσεως τοῦ νόμου περὶ διαβατηρίων. Ὁ Κ. Γραμματεὺς παρακαλεῖται νὰ τὴν ἀναγνώσῃ. Πρὸς τὴν ἐν Ἀθήναις Βʹ. Ἐθνικὴν τῶν Ἑλλήνων Συνέλευσιν. Ἡ ἐπὶ τῆς περὶ καταργήσεως τῶν ἐσωτερικῶν διαβατηρίων προτάσεως τοῦ Κ. Ε. Κεχαγιᾶ εἰσηγητικὴ ἐπιτροπὴ, λαβοῦσα ὑπ’ ὄψιν τὴν πρότασιν ταύτην καὶ παρατηρήσασα, ἀφ’ ἑνὸς μὲν, ὅτι ὁ ἀρχικὸς σκοπὸς τῆς συστάσεως τῶν διαβατηρίων, ἤτοι τὸ νὰ μὴ διαφεύγωσι τὰς χεῖρας τῆς δικαιοσύνης οἱ πράττοντες τὰ ἐγκλήματα, δὲν ἐκπληροῦται διὰ τοῦ μέσου τούτου, ἀφ’ ἑτέρου δὲ, ὅτι τοῦτο ὡς μέτρον ταμιευτικὸν δὲν εἶναι ἄξιον λόγου, ἐνῷ διὰ τῶν συνεπαγομένων παρ’ αὐτοῦ προσκομμάτων καὶ δυσκολιῶν ἀποβαίνει ὀχληρότατον εἰς τὰ ἀπὸ τόπου εἰς τόπον ἐντὸς τοῦ Κράτους μεταβαίνοντα ἄτομα, γνωμοδοτεῖ κατὰ πλειονοψηφίαν, ὅτι ἡ περὶ καταργήσεως τῶν ἐσωτερικῶν διαβατηρίων πρότασις τοῦ Κ. Κεχαγιᾶ εἶναι ἀξία παραδοχῆς. Ἐν Ἀθήναις, τὴν 16 Ἰανουαρίου 1864. Ἡ Εἰσηγητικὴ Ἐπιτροπή. Δ. Αἰνιὰν, Κωνστ. Δαγρὲς, Δ. Βροντίσης, Κ. Γ. Ἀντωνόπουλος, Δ. Ἰουστινιανός. Ἡ μειονοψηφία. Ἐπειδὴ ἡ σύστασις τῶν διαβατηρίων εἶναι ἓν ἐκ τῶν μέσων, ἅτινα χορηγοῦνται ὑπὸ τοῦ νόμου ὑπὲρ τῆς δημοσίου ἀσφαλείας καὶ τάξεως, ἐπειδὴ εἰς τὴν Ἑλλάδα δυστυχῶς ὁ ἀστυνομικὸς κλάδος εὑρίσκεται εἰς τὴν ἀθλιεστέραν κατάστασιν· τὸ μὲν, διότι δὲν ἐλήφθη πρόνοια ὑπὸ τῶν Κυβερνήσεων ὅπως μορφωθῶσιν ὄργανα κατάλληλα διὰ τὴν σπουδαίαν αὐτὴν ὑπηρεσίαν, τὸ δὲ, διότι δὲν ἔχομεν μέσα συγκοινωνίας, οὔτε ἐφθάσαμεν ἐν γένει διοικητικῶς εἰς τὸ στοιχεῖον ἐκεῖνο, ὥστε νὰ ἀναπληρώσωμεν τὰς ὑπαρχούσας ἐγγυήσεις δι’ ἄλλων προσφορωτέρων, καὶ εἶναι λίαν ἐπιζήμιον εἰς τὴν κοινωνίαν νὰ ἀφαιρῶμεν, ἔστω καὶ τὰ πλέον ἀσθενῆ μέσα, ἅτινα δύνανται νὰ παρεμβάλωσι δυσκολίας εἰς τὴν πονηρὰν πρόθεσιν τῶν ἐγκληματιῶν, ἐπειδὴ ἡ οἰκονομική μας κατάστασις δὲν ἐπιτρέπει νὰ ἀνευρίσκωμεν μέσα, δι’ ὧν ἐλαττοῦνται οἱ πόροι τοῦ δημοσίου, ὅσον ἂν θεωρηθῇ μικρὰ ἡ ἐνδεχομένη ἐλλάτωσις αὐτῶν, διὰ τοὺς λόγους τούτους δὲν παραδέχομαι τὴν γνώμην τῆς πλειοψηφίας καὶ ὑποστηρίζω τὸ περὶ συστάσεως διαβατηρίων διάταγμα. Ἐν Ἀθήναις τὴν 16 Ἰανουαρίου 1864.

ΣΩΤΗΡΙΟΣ ΛΟΝΟΣ.

§4ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ ἔκθεσις θὰ τυπωθῇ καὶ θὰ διανεμηθῇ, ἡ δὲ σχετικὴ πρότασις θὰ καταλάβῃ θέσιν εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. Μεταξὺ τῶν προτάσεων, αἱ ὁποῖαι ὑπεβλήθησαν πρὸ πολλοῦ χρόνου, ὑπάρχει πρότασις τοῦ Κ. Ζέρβα, ἀφορῶσα τοὺς Σουλιώτας. Ἡ πρότασις ἐτυπώθη, ἀλλὰ κατὰ τὴν ἀπόφασιν τῆς Συνελεύσεως, πρέπει νὰ ὑποβληθῇ εἰς τὰ τμήματα· παρακαλοῦνται λοιπὸν τὰ τμήματα νὰ τὴν λάβωσιν ὑπ’ ὄψιν, καὶ νὰ ἐκλέξωσι τοὺς εἰσηγητάς των, ὥστε νὰ ὑποβληθῇ μετὰ ταῦτα εἰς τὴν συζήτησιν ἡ πρότασις.

§5Ν. ΖΕΡΒΑΣ (στρατηγός). Αὐτὸ εἶναι ἀποφασισμένον ἐδῶ καὶ πρὸ πέντε Συνελεύσεων· ἂν θ’ ἀποφασίσῃ τώρα ἡ Συνέλευσις καλὰ, ἀλλέως ἂς τ’ ἀφήσῃ.

§6ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑποβάλλεται πρότασις παρὰ τοῦ πληρεξουσίου καὶ ὑπουργοῦ τῶν Ναυτικῶν Κ. Διαμαντοπούλου· παρακαλεῖται ὁ Κ. Γραμματεὺς νὰ τὴν ἀναγνώσῃ.

ΕΚΘΕΣΙΣ

Περὶ ἐκποιήσεως τῶν ἐν τῷ Ναυστάθμῳ παλαιῶν ἀχρήστων πολεμικῶν πλοίων καὶ τοῦ ἀχρήστου ὑλικοῦ καὶ ναυπηγίας δύο ἀτμοκινήτων ἑλικοφόρων κανονιοφόρων. Πρὸς τὴν Ἐθνικὴν Συνέλευσιν. Τοῦ Ἑλληνικοῦ Κράτους ὑπὲ θαλασσῶν πανταχόθεν περιβρεχομένου, ἔχομεν ἀνάγκην μετρίων κατὰ τὸ μέγεθος πλοίων πρὸς ὑπεράσπισιν τῶν παραλίων κατὰ λῃστρικῶν ἐπιδρομῶν καὶ πρὸς ἐκτέλεσιν παντοδαπῶν ἄλλων τοῦ δημοσίου ὑπηρεσιῶν. Τὰ ὑπάρχοντα ἤδη εὐάριθμα μικρὰ πολεμικὰ ἀτμόπλοια, οὐχὶ μόνον δὲν ἐπαρκοῦσι διὰ τὴν καθημερινὴν τοῦ Κράτους ὑπηρεσίαν, ἀλλὰ καὶ ἐντὸς ὀλίγου ἄχρηστα κατασταθήσονται, ἕνεκα τῆς κατασκευῆς των, καθότι, σιδηρᾶ ὄντα, φθείρονται εὐκόλως. Ἐπειδὴ ὅμως ἡ ἐνεστῶσα τοῦ Κράτους οἰκονομικὴ κατάστασις δὲν ἐπιτρέπει τὴν ναυπηγίαν νέων πλοίων, ἐν δὲ τῷ Ναυστάθμῳ ὑπάρχουσι παλαιά τινα πλοῖα ὅλως ἄχρηστα πρὸς πλοῦν, ἔτι δὲ καὶ οὐχὶ ὀλίγον παλαιὸν ὑλικὸν ἐν ταῖς ἀποθήκαις αὐτοῦ, ἄχρηστον καὶ αὐτὸ εἰς τὴν ὑπηρεσίαν κατασταθὲν, θεωρῶ συμφέρον νὰ ἐκποιηθῶσι τὰ ἀνωτέρω παλαιὰ πλοῖα καὶ τὸ ἄχρηστον ὑλικὸν, καθὼς καὶ ὅσα ἄλλα πολεμικὰ πλοῖα ἤθελον κριθῶσιν ὑπὸ ἐπὶ τούτῳ διορισθησομένης ἐπιτροπῆς ἀνίκανα διὰ τὴν ναυτικὴν ὑπηρεσίαν, καὶ διὰ τοῦ ἐκ τῆς ἐκποιήσεως αὐτῶν εἰσπραχθησομένου χρηματικοῦ ποσοῦ, καθὼς καὶ διὰ τοῦ ἐνυπάρχοντος ἐν ταῖς ἀποθήκαις χρησίμου ὑλικοῦ, νὰ ναυπηγηθῶσι δύο ἐπὶ τοῦ παρόντος πολεμικὰ πλοῖα, πρὸς ἀντικατάστασιν τῶν ὁσημέραι φθειρομένων ἀτμοπλοίων. Κατὰ τὴν συνημμένην ἔκθεσιν τοῦ ὑποναυπηγοῦ Σ. Μόστρα, ἡ ἀπαιτουμένη διὰ τὴν ναυπηγίαν ἑκάστου τῶν πλοίων δαπάνη κατὰ μέσον ὅρον συμποσοῦνται εἰς δραχμὰς 400,000. Τὰ ἐκποιησόμενα παλαιὰ πλοῖα καὶ τὸ ἄχρηστον ὑλικὸν εἶναι ἀξίας δραχμῶν 480,000, κατὰ τὴν γενομένην ὑπὸ ἐπιτροπῆς ἐκτίμησιν. Τὸ χρήσιμον ὑλικὸν τὸ ἐνυπάρχον, ὅπερ θέλομεν μεταχειρισθῆ, ἂν θεωρηθῇ συμφερωτέρα ἡ κατασκευὴ αὐτῶν ἐν Ἑλλάδι, ἢ ἄλλως θέλειν ἐκποιήσει καὶ τοῦτο, εἶναι ἀξίας ὡς ἔγγιστα δραχμῶν 100,000. Ἐὰν δὲ τυχὸν δὲν ἐπαρκέσῃ τὸ ἀνωτέρω ποσὸν εἰς τὴν ναυπηγίαν τῶν πλοίων τούτων, τὸ πρὸς συμπλήρωσιν ἀπαιτούμενον ποσὸν, χορηγηθήσεται εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν δι’ ἐκτάκτου πιστώσεως. Τὰ ναυπηγηθησόμενα πλοῖα θέλουσιν εἶσθαι ἀτμοκίνητοι ἑλικοφόροι κανονιοφόροι, κατὰ τὴν πρώραν μόνον τεθωρακισμέναι, κατὰ τὸ διὰ Β. Διατάγματος ἐγκριθησόμενον σχέδιον. Τὰ ἀνωτέρω παλαιὰ πλοῖα καὶ τὸ ἄχρηστον τοῦ Ναυστάθμου ὑλικὸν θέλουσιν ἐκποιηθῆ ἐπὶ δημοπρασίας ὑπὸ ἐπιτροπῆς διὰ Βασιλικοῦ Διατάγματος διορισθησομένης, τὸ δὲ ἐκ τῆς ἐκποιήσεως αὐτῶν εἰσπραχθησόμενον ποσὸν θέλει χρησιμεύσει ἀποκλειστικῶς διὰ τὴν ναυπηγίαν τῶν ἀνωτέρω εἰρημένων δύο ἀτμοκινήτων ἑλικοφόρων κανονοφόρων. Ὅθεν παρακαλῶ τὴν Ἐθνικὴν Συνέλευσιν νὰ ψηφίσῃ τὸ περὶ τούτου παρουσιαζόμενον νομοσχέδιον. Ἐν Ἀθήναις, τὴν 20 Ἰανουαρίου 1864.

Ὁ πληρεξούσιος καὶ ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν

Δ. ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ.

Ἡ ἐν Ἀθήναις Βʹ. Ἐθνικὴ τῶν Ἑλλήνων Συνέλευσις Ψηφίζει· Ἄρθρον 1ον. Νὰ ναυπηγηθῶσι δύω ἀτμοκίνητοι ἑλικοφόροι κανονιοφόροι, τεθωρακισμέναι κατὰ τὴν πρώραν μόνον, κατὰ τὸ ἐγκριθησόμενον διὰ Βασιλικοῦ Διατάγματος σχέδιον. Ἄρθρον 2ον. Ἐπιτρέπεται πρὸς τὸν σκοπὸν τοῦτον νὰ ἐκποιηθῶσιν ἐπὶ δημοπρασίας τὰ παλαιὰ ἄχρηστα κατασταθέντα ἤδη πολεμικὰ πλοῖα καὶ τὸ ἐν ταῖς ἀποθήκαις τοῦ ναυστάθμου ὑπάρχον ἄχρηστον ὑλικὸν, καθὼς καὶ ὅσα ἄλλα πλοῖα, ὡς ὁ Περσεὺς καὶ ὁ Ὀρφεὺς, ἤθελον κριθῆ ἀνίκανα διὰ τὴν περαιτέρω τοῦ ναυτικοῦ ὑπηρεσίαν, ὑπὸ ἐπὶ τούτῳ διὰ Βασιλικοῦ Διατάγματος διορισθησομένης ἐπιτροπῆς. Ἄρθρον 3ον. Πενταμελὴς ἐπιτροπὴ διὰ Βασιλικοῦ Διατάγματος διορισθησομένη θέλει ἐπιστατήσει εἰς τὴν δημοπρασίαν. Ἄρθρον 4ον. Ὁ τόπος τῆς δημοπρασίας προσδιορίζεται διὰ Βασιλικοῦ Διατάγματος, κατὰ γνωμοδότησιν τῆς ἐπιτροπῆς, ἥτις πρὸ ἑνὸς μηνὸς θέλει κοινοποιήσει τὴν δημοπρασίαν διὰ προκηρύξεως ὁρίζουσα τὸν τόπον, τὴν ἡμέραν καὶ ὥραν τῆς ἐνάρξεως καὶ τὴν διάρκειαν αὐτῆς. Ἄρθρον 5ον. Ἡ προκήρυξις θέλει δημοσιευθῆ διὰ δύω φύλλων τῶν ἐν Ἀθήναις, ἐν Σύρῳ καὶ ἐν Πάτραις Ἐφημερίδων· ἀντίτυπα δὲ αὐτῆς τοιχοκολληθήσονται εἰς τὰ καταστήματα ἁπασῶν τῶν λιμενικῶν ἀρχῶν καὶ τῶν παραλίων διοικητικῶν ἀρχῶν. Ἄρθρον 6ον. Τὰ πλοῖα ἐκποιηθήσονται ἀνὰ ἓν ἕκαστον χωριστά, ἢ τὸ ὑλικὸν αὐτῶν, διαλυομένων· τὸ δὲ λοιπὸν ὑλικὸν ἐν τῷ Ναυστάθμῳ εὑρισκόμενον κατὰ μερίδας, προσδιορισθησομένας ὑπὸ τῆς ἄνω ἐπιτροπῆς. Ἄρθρον 7ον. Ἡ δημοπρασία ἑκάστου πλοίου ἢ ἑκάστης μερίδος τῶν ἐκποιηθησομένων διαρκεῖ ἐφ’ ὅσον χρόνον προσδοκᾶται αὔξησις τῆς προσφερθείσης τιμῆς, κηρύσσεται δὲ περαιωμένη ὑπὸ τῆς ἐπιτροπῆς καὶ κατὰ τὴν κρίσιν αὐτῆς. Ἐπιφυλάσσεται ἡ ἔγκρισις τοῦ ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν, ὀφείλοντος ἐντὸς δύω ἡμερῶν ἀπὸ τῆς παραλαβῆς τῶν πρακτικῶν νὰ ἐγκρίνῃ ἢ ἀκυρώσῃ τὴν δημοπρασίαν· ἀλλ’ ἡ σιωπὴ τοῦ ὑπουργείου θεωρεῖται ἀκύρωσις. Ἄρθρον 8ον. Τὸ ἀντίτιμον τῆς ἀξίας τοῦ ἐκποιηθησομένου πλοίου ἢ ὑλικοῦ κατατίθεται ὑπὸ τοῦ πλειοδότου ἀμέσως μετὰ τὴν κατακύρωσιν εἰς τὴν ἐπιτροπήν· ἡ παράλειψις τῆς καταθέσεως ταύτης κατασταίνει αὐτοδικαίως ἄκυρον τὴν ἐκποίησιν, ἐπιβαλλομένων τῶν ἐξόδων εἰς βάρος τοῦ πλειοδότου. Μετὰ δὲ τὴν τυχὸν ἀκύρωσιν τοῦ ὑπουργείου, ἡ ἐπιτροπὴ πληροφορουμένη ἀμέσως ἀποδίδει εἰς τὸν δικαιοῦχον τὸ κατατεθὲν ἀντίτιμον. Ἄρθρον 9ον. Μετὰ τὴν ἔγκρισιν τοῦ ὑπουργείου, ἡ ἐπιτροπὴ ἀποστέλλει ἅπαντα τὰ παρ’ αὐτῇ χρήματα εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν πρὸς τὸν σκοπὸν τοῦ νὰ χρησιμεύσωσιν ἀποκλειστικῶς διὰ τὴν ναυπηγίαν τῶν δύω εἰρημένων πλοίων. Ἐν Ἀθήναις τῇ 20 Ἰανουαρίου 1864.

Ὁ Πληρεξούσιος καὶ Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν

Α. ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ.

Ὑπάρχει καὶ ἑτέρα πρότασις.

ΕΚΘΕΣΙΣ.

Περὶ διοργανώσεως τῆς Ναυτικῆς Σχολῆς. Πρὸς τὴν Βʹ. Ἐθνικὴν τῶν Ἑλλήνων Συνέλευσιν. Ἡ Ἑλλὰς δημιουργηθεῖσα παράλιος προωρίσθη Ναυτική. Ναυτικῶς ἐπὶ τῶν ἀρχαίων αὐτῆς χρόνων συγκοινωνοῦσα μετὰ τῶν διαφόρων τῆς παραλίου Εὐρώπης ἐθνῶν, ἐπολιτίσθη, διέδωκε τὸν πολιτισμὸν καὶ ἐξέτεινε τὰς ἀποικίας αὐτῆς ἐφ’ ὅλων τῶν παραλίων τοῦ τότε γνωστοῦ κόσμου. Ἐπὶ τοῦ Ἱεροῦ Ἀγῶνος τὸ ναυτικόν της συνετέλεσεν ὁμολογουμένως τὰ μέγιστα εἰς τὴν παλιγγενεσίαν τοῦ ἔθνους. Ἀπὸ τεσσαρακονταετίας δὲ ἤδη ἡ φυσικὴ ναυτικὴ τάσις τῶν παραλίων ἑλλήνων, ἀναρίθμητα καταβαλοῦσα προσκόμματα, ἄνευ μέσων, δι’ αὐστηρᾶς οἰκονομίας καὶ ἀκαμάτου ἐπιμελείας κατώρθωσε νὰ μορφώσῃ ναυτικὸν ἄξιον λόγου, ἀνώτερον τοῦ πληθυσμοῦ τῆς ἐλευθέρας Ἑλλάδος, διὰ τοῦ ὁποίου εἰσάγει ἐτησίως πλοῦτον, οὗ τὸ ἔθνος στερεῖται, μὴ δυνάμενον ἄνευ τῆς βιομηχανίας ταύτης νὰ φέρῃ εἰς ἐξίσωσιν τὰς συναλλαγάς του μετὰ τῆς ἑσπερίας Εὐρώπης. Ἡ ναυτιλία ἡμῶν, θεωρουμένη ἐκ τῶν πρώτων τοῦ ἔθνους πηγῶν δυνάμεώς τε καὶ πλούτου, ἀναντιῤῥήτως ἔχει ἀνάγκην μορφώσεως. Οἱ Ἕλληνες, φύσει ναῦται, διὰ τῆς ἀενάου κινήσεως κέκτηνται πρακτικῆς ἱκανότητος, ἂν ὄχι ἀνωτέρας, τοὐλάχιστον ἴσης τῆς τοῦ ναύτου τῶν ναυτικωτέρων τῆς Εὐρώπης ἐθνῶν, στεροῦνται ὅμως τῶν ἀπολύτως ἀναγκαίων ἐκείνων θεωριῶν διὰ τὸν πλοῦν τῶν μεγάλων θαλασσῶν. Μέχρι σήμερον μικραί τινες θεωρίαι κακῶς πολλάκις ἐφαρμοζόμεναι, (διότι οἱ κατέχοντες αὐτὰς ἐμποροπλοίαρχοι μόνον τὸ τῆς ἐφαρμογῆς μέρος γνωρίζουν), ἀποτελοῦσι τὴν θεωρητικὴν μάθησιν τῶν πλοιάρχων τοῦ ἐμπορικοῦ ναυτικοῦ· διὰ τοῦτο ἐκτὸς τῶν λοιπῶν λόγων περιωρίσθη τὸ ἐμπόριον ἡμῶν μόνον ἐντὸς τῆς Μεθογείου καὶ σπανίως τὰ Ἑλληνικὰ πλοῖα ἐξέρχονται τοῦ πορθμοῦ τῶν Γαδείρων. Διὰ τῆς αὐξήσεως τοῦ πληθυσμοῦ καὶ διὰ τῆς πρὸς τὸ ἐμπόριον τάσεως τῶν ἑλλήνων, μετὰ τὴν διώρυξιν μάλιστα τοῦ ἰσθμοῦ τοῦ Σουὲζ, ἡ Ἑλλὰς θὰ κατασταθῇ ἐμπορικωτέρα, οἱ δὲ πλοιάρχοι ἡμῶν κατὰ συνέπειαν θὰ ἔχωσιν ἀνάγκην πολὺ ἀνωτέρων θεωριῶν καὶ εὐρυτέρας ναυτικῆς μαθήσεως. Ἡ ἀνάγκη αὕτη ἀσυγκρίτῳ τῷ λόγῳ παρουσιάζεται σήμερον ἐπίσης καὶ διὰ τὸ πολεμικὸν ἡμῶν ναυτικόν· εἶναι ἀληθὲς ὅτι μεταξὺ τῶν ἀξιωματικῶν εὑρίσκονται καί τινες εὐρείας ἀποκτήσαντες ναυτικὰς γνώσεις, ἐκπαιδευθέντες εἰς ναυτικὰ σχολεῖα τῆς Ἀγγλίας καὶ Γαλλίας, ἀλλ’ οὗτοι εἰσὶν εὐάριθμοι, οἱ πλεῖστοι δ’ αὐτῶν, ἀνώτεροι ἀξιωματικοὶ ὄντες, δὲν δύνανται νὰ πληρώσωσι τὸ ἤδη ὑπάρχον ἐν τῷ πολεμικῷ ναυτικῷ κενόν. Οἱ κατὰ καιροὺς ὑπουργοὶ τῶν ναυτικῶν ἐσυνείθιζον νὰ ἐκπαιδεύωσιν ἀξιωματικούς τινας εἰς τὰ πολεμικὰ σχολεῖα τῆς Εὐρώπης, δαπανῶντες οὐκ ὀλίγα. Εἶναι βέβαιον ὅτι οὗτοι ἐξεπαιδεύοντο καλῶς, ἀλλὰ τὸ σύστημα τοῦτο δὲν παρήγαγε καρποὺς ἀναλόγους τῆς δαπάνης καὶ τῆς ἀνάγκης τοῦ πολεμικοῦ ἡμῶν Ναυτικοῦ. Οἱ ἐκπαιδευόμενοι, προβιβαζόμενοι μετά τινα ἔτη εἰς ἀνωτέρους βαθμοὺς, ἐγκατέλειπον κενὸν εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τῶν κατωτέρων βαθμῶν, ἕνεκα τῆς μὴ τακτικῆς ἀποστολῆς πρὸς ἐκπαίδευσιν ἐν τῇ Εὐρώπῃ ἀντικαταστατῶν αὐτῶν. Διὰ τοῦ ἀπὸ 30 Νοεμβρίου 1862 ψηφίσματος τῆς Προσωρινῆς Κυβερνήσεως ἀπεφασίσθη ἡ συγκρότησις προσωρινοῦ ναυτικοῦ σπουδαστηρίου, τὸ ὁποῖον ἐπραγματοποιήθη διὰ τοῦ ἀπὸ 11 Ἰουλίου 1863 Θεσπίσματος ἐπὶ τοῦ Βασιλικοῦ Πάρωνος ἡ Ἀθηνᾶ· διὰ δὲ τοῦ παρόντος νόμου, ἄνευ αὐξήσεως δαπάνης, κανονίζονται ὁριστικῶς καὶ ῥυθμίζονται ἐπὶ τὸ ἐντελέστερον τὰ τοῦ σχολείου τούτου, συμπεριλαμβάνοντος καὶ τὴν ἐκπαίδευσιν τοῦ ἐμπορικοῦ ἡμῶν ναυτικοῦ, ἥτις οὐδαμῶς ἐλήφθη ὑπ’ ὄψιν ἐν τῷ Θεσπίσματι ἐκείνῳ. Παρακαλῶ τὴν Συνέλευσιν νὰ ἐπισπεύσῃ τὴν συζήτησιν καὶ ἐπιψήφισιν τοῦ προτεινομένου Νομοσχεδίου. Ἐν Ἀθήναις τὴν 21 Ἰανουαρίου 1864.

Ὁ Πληρεξούσιος καὶ Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν

Α. ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ.

Ἡ ἐν Ἀθήναις Βʹ. τῶν Ἑλλήνων Συνέλευσις Ψηφίζει. Ἄρθρον 1. Ὁ ἀριθμὸς τῶν μαθητῶν τῆς Ναυτικῆς Σχολῆς δὲν δύναται νὰ ὑπερβῇ τοὺς 25, ὧν τὰ τρία πέμπτα εἰσάγονται ὡς ὑπότροφοι τῆς Κυβερνήσεως, οἱ δὲ λοιποὶ αὐτοσυντηροῦνται καθ’ ὅλον τὸν χρόνον τῆς ἐν τῇ Σχολῇ διαμονῆς των. Ἄρθρον 2. Δεκτοὶ εἰσὶ πρὸς ἐκπαίδευσιν ἐν τῇ Σχολῇ καὶ ὡς ἐμποροπλοίαρχοι, οὐχὶ πλέον τῶν τεσσαράκοντα. Οὗτοι δὲ αὐτοσυντηρούμενοι διαιτῶνται ἐντὸς τῆς Σχολῆς, ἀκροάζονται τῶν μαθημάτων καὶ θεωροῦνται κατὰ τοῦτο μαθηταί. Ἄρθρον 3. Οὐδεὶς εἶναι δεκτὸς ἐν τῇ Σχολῇ ἔχων ἡλικίαν μικροτέραν τοῦ 14ου καὶ ἀνωτέραν τοῦ 18ου ἔτους, καὶ ἄνευ προηγουμένων εἰσητηρίων ἐξετάσεων κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ περὶ τούτου ἐκδοθησομένου Βασιλικοῦ διατάγματος. Ἄρθρον 4. Ἡ διάρκεια τῆς τε Πολεμικῆς καὶ Ἐμπορικῆς Ναυτικῆς ἐκπαιδεύσεως ὁρίζεται εἰς τρία ἔτη, συσταίνονται δὲ τρεῖς τάξεις, τὰ μαθήματα τῶν ὁποίων προσδιορίζονται διὰ Βασιλικοῦ Διατάγματος. Ἄρθρον 5. Ἐπιτρέπεται εἰς τὸν μαθητὴν τὸν μὴ εὐδοκιμήσαντα κατὰ τὰς ἐξετάσεις εἰς τὰ μαθήματα τῆς τάξεώς του, νὰ διαμείνῃ μόνον ἓν ἕτερον ἔτος εἰς τὴν αὐτὴν τάξιν· ὁ δὲ κατὰ τὰς δευτέρας ἐξετάσεις ἀποτυχὼν ἀποβάλλεται. Ἄρθρον 6. Οἱ διελθόντες ἁπάσας τὰς τάξεις μαθηταὶ καὶ εὐδοκιμήσαντες κατὰ τὰς ἐξετάσεις αὐτῶν, ὀνομάζονται Δόκιμοι Βʹ. τάξεως, καὶ ἐπιβιβάζονται εἰς τὰ Ἑλληνικὰ πολεμικὰ πλοῖα, ἐν οἷς ὑπηρετοῦσιν ὡς τοιοῦτοι ἐπὶ διετίαν μὲ μισθὸν δραχμῶν ἑκατόν, λαμβάνουσι δὲ καὶ τὴν μερίδα τοῦ ναύτου. Ἄρθρον 7. Οἱ Βʹ. τάξεως Δόκιμοι μετὰ τὴν ἄνω διετῆ ὑπηρεσίαν ἐξετάζονται εἰς τὰ τῆς θεωρίας καὶ πράξεως μαθήματα ὑπὸ τριμελοῦς Ἐπιτροπῆς διοριζομένης διὰ Βασιλικοῦ Διατάγματος, ἂν δὲ κατὰ τὰς ἐξετάσεις αὐτῶν εὐδοκιμήσωσι, προβιβάζονται εἰς τὸν βαθμὸν τοῦ δοκίμου Αʹ. τάξεως, καὶ θεωροῦνται Βαθμολόγοι ἔχοντες ἀρχαιότητα τοῦ κατὰ τὰς ἐξετάσεις αὐτῶν λαμβανομένου βαθμοῦ. Ἄρθρον 8. Οἱ Δόκιμοι Αʹ. τάξεως λαμβάνουσι μισθὸν δραχμῶν ἑκατὸν, τὴν μερίδα τοῦ ναύτου καὶ τὸ ἀντίτιμον τῆς Τραπέζης, μετὰ δὲ διετῆ ὑπηρεσίαν ἐν τῷ βαθμῷ τούτῳ καὶ ἐντὸς πολεμικῶν πλοίων, κέκτηνται τὸ δικαίωμα τοῦ προβιβασμοῦ εἰς τὸν βαθμὸν τοῦ Ἀνθυποπλοιάρχου καὶ προβιβάζονται κατὰ τὰς ἀνάγκας τῆς ὑπηρεσίας. Ἄρθρον 9. Οἱ ὡς ἐμποροπλοίαρχοι ἐκπαιδευόμενοι, μετὰ τὴν ἀκρόασιν τῶν μαθημάτων τῶν τριῶν τάξεων καὶ μετὰ τὰς νενομισμένας ἐξετάσεις, ἔχοντες καὶ τὰ λοιπὰ ὑπὸ τοῦ Νόμου ἀπαιτούμενα προσόντα, λαμβάνουσι παρὰ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν τὸ τοῦ Ἐμποροπλοιάρχου Δίπλωμα, δύνανται δὲ νὰ ὑπηρετήσωσιν ὡς Δόκιμοι ἐθελονταὶ ἐπὶ πολεμικοῦ πλοίου μὲ ἀντιμισθίαν δραχμῶν 60 καὶ μὲ τὴν μερίδα τοῦ ναύτου. Μετὰ τὴν τοιαύτην ὑπηρεσίαν, τοὐλάχιστον ἐπὶ ἓν ἔτος, θεωροῦνται προνομιοῦχοι Ἐμποροπλοίαρχοι καὶ καλοῦνται ἐν ἀνάγκῃ ὡς ἀξιωματικοὶ τοῦ Πολεμικοῦ Ναυτικοῦ. Ἄρθρα πρόσθετα. 1.) Οἱ ἐν τῇ Ναυτικῇ Σχολῇ ἤδη ὑπάρχοντες Δόκιμοι Αʹ. καὶ Βʹ. τάξεως μετὰ ἑνὸς ἔτους εἰσέτι μαθήτευσιν ἀπὸ τῆς δημοσιεύσεως τοῦ παρόντος Νόμου θέλουσιν ἐξετασθῆ εἰς τὰ τῆς θεωρίας καὶ πράξεως μαθήματα κατὰ τὸ ἐκδοθησόμενον Βασ. Διάταγμα. Οἱ τούτων εὐδοκιμήσοντες ἐπιβαίνουσι πολεμικῶν πλοίων, καὶ οἱ μὲν Αʹ. τάξεως μετὰ ὑπηρεσίαν ἑνὸς ἔτους κέκτηνται τὸ δικαίωμα τοῦ προβιβασμοῦ εἰς τὸν βαθμὸν τοῦ Ἀνθυποπλοιάρχου, προβιβάζονται δὲ κατὰ τὰς ἀνάγκας τῆς ὑπηρεσίας, οἱ δὲ Βʹ. μετὰ ὑπηρεσίαν ἑνὸς ἔτους προβιβάζονται εἰς τὸν βαθμὸν τοῦ Αʹ. τάξεως Δοκίμου, μετὰ δὲ ἐτησίαν ὑπηρεσίαν ἐν τῷ βαθμῷ τούτῳ, κέκτηνται καὶ οὗτοι τὸ δικαίωμα τοῦ προβιβασμοῦ εἰς τὸν βαθμὸν τοῦ Ἀνθυποπλοιάρχου καὶ προβιβάζονται ἐν ἀνάγκῃ τῆς ὑπηρεσίας. 2.) Οἱ ἤδη ἐν τῇ Ναυτικῇ Σχολῇ ὑπάρχοντες Δόκιμοι ἐν ἀποτυχίᾳ κατὰ τὰς ἐξετάσεις αὐτῶν δὲν δύνανται νὰ διαμείνωσιν ἐπὶ πλέον ἐντὸς τῆς Σχολῆς, ἐπιτρέπεται ὅμως αὐτοῖς νὰ δώσωσι νέας ἐξετάσεις μετὰ παρέλευσιν τὸ πολὺ ἓξ ἔτι μηνῶν κατὰ τ’ ἄνω κανονισμένα. 3.) Πρὸ τῆς ἀποφοιτήσεως ἐκ τῆς Σχολῆς τῶν ἤδη ὑπαρχόντων Δοκίμων ἐπιτρέπεται νὰ διορισθῶσι νέοι μαθηταὶ μέχρι συμπληρώσεως τῶν ἐν τοῖς ἄρθροις 1 καὶ 2 τοῦ παρόντος Νόμου ἀριθμῶν καὶ κατὰ τὰς διατάξεις τούτων. Ἐν Ἀθήναις, τὴν 21 Ἰανουαρίου 1864. Ὁ Πληρεξούσιος καὶ Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν.

Α. ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ.

Ὁ Κ. ὑπουργὸς ἔχει τὸν λόγον νὰ ὑποστηρίξῃ τὸ κατεπεῖγον.

§7ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ (ὑπουργὸς Ναυτικῶν). Εἰσάγονται, Κύριοι, δύο σπουδαῖα νομοσχέδια, ἀφορῶντα τὰ ἐθνικὰ συμφέροντα· νομίζω ὅτι ἡ συζήτησις ἐπείγει, ἀλλὰ διὰ τοῦτο δὲν ἐννοῶ ὅτι δὲν πρέπει ἡ Συνέλευσις νὰ τὰ ἐξετάσῃ μὲ ὅλην τὴν ἀκρίβειαν· παρακαλῶ νὰ μὴ προσδιορίσῃ ἡ Συνέλευσις ἡμέραν ἀναπτύξεως, ἀλλὰ νὰ διαταχθῇ ἡ τύπωσις αὐτῶν, καὶ νὰ προσδιορισθῇ ἡ ἡμέρα τῆς συζητήσεως, ὅταν ἡ Συνέλευσις θεωρήσῃ κατάλληλον τὴν ἡμέραν· ἐν ὀλίγοις θὰ εἴπω δύω λέξεις διὰ νὰ ὑποστηρίξω τὸ κατεπεῖγον. Πλῆθος πολὺ ὑπάρχει ὑλικοῦ, τὸ ὁποῖον οὐ μόνον εἶναι ἄχρηστον, ἀλλὰ καὶ φθείρεται καὶ καταστρέφεται καθ’ ἑκάστην. Ζητῶ τὴν ἄδειαν διὰ τῆς ἐκποιήσεως τοῦ ὑλικοῦ νὰ κατασκευασθῶσι δύο θωρακοφόροι κανονοφόροι. Μετὰ παρέλευσιν ὀλίγου χρόνου δὲν θέλομεν ἔχει οὐδὲν πλοῖον διὰ τὴν ἀναγκαίαν ὑπηρεσίαν τοῦ κράτους· τὰ μικρὰ ἀτμοκίνητα, τὰ ὁποῖα ἔχομεν, ἐντὸς ὀλίγου φθείρονται, διότι εἶναι σιδηρᾶ, καὶ δὲν ὑπάρχουσι παρ’ ἡμῖν τὰ μέσα πρὸς συντήρησιν σιδηρῶν πλοίων. Ἔχομεν ἀνάγκην λοιπὸν νὰ προβλέψωμεν διὰ τὴν κατασκευὴν πλοίων. Τὸ ἕτερον νομοσχέδιον ἀφορᾷ τὴν σχολήν· ἡ σχολὴ αὕτη εἶναι ἄνευ ὀργανισμοῦ, καὶ οἱ μαθηταὶ δὲν γνωρίζουν οὔτε τὰ χρέη των, οὔτε τὰ δικαιώματά των· δὲν ἠξεύρουν πόσον καιρὸν θὰ σπουδάσουν, πότε θὰ ἐξετασθῶσιν· ἐνόμισα ἀναγκαῖον νὰ προβλέψω εἰς τὸν διοργανισμὸν τῆς σχολῆς, ἣν διωργάνωσα οὕτως, ὥστε νὰ χρησιμεύσῃ καὶ ὡς ἐμπορικὴ ναυτικὴ σχολή. Ἀνήκει εἰς τὴν Συνέλευσιν ν’ ἀποφασίσῃ ἂν τὰ θεωρῇ κατεπείγοντα νὰ προσδιορίσῃ τὴν ἡμέραν τῆς συζητήσεως.

§8ΖΙΜΒΡΑΚΑΚΗΣ. Νὰ μᾶς εἰπῆτε ἂν σᾶς ὑπεβλήθη τὸ ποσὸν τῆς δαπάνης καὶ τὸ σχέδιον.

§9ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ σχέδιον τῶν πλοίων δὲν γνωρίζω, αὐτὸ εἶναι ἀντικείμενον, τὸ ὁποῖον θὰ ἀποφασισθῇ διὰ Β. Διατάγματος. Ἔλαβον ἔκθεσιν λεπτομερῆ, ἀπὸ τὸν Κ. Μόστραν, ὅστις εἶναι εἷς ἐκ τῶν καλλιτέρων ναυπηγῶν, περὶ τῆς ἀξίας καὶ περὶ ὅλων.

§10ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Συνέλευσις παραδέχεται νὰ θεωρηθῶσι κατεπείγουσαι αἱ προτάσεις, ἑπομένως νὰ τυπωθῶσι, νὰ διανεμηθῶσι, καὶ νὰ καταταχθῶσιν εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν;

§11ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐννοεῖται, ὅτι ἡ συζήτησις τῶν δύο νομοσχεδίων δὲν δύναται νὰ γίνῃ παρὰ μετὰ τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ προϋπολογισμοῦ.

§12ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐκεῖ θὰ καταντήσῃ.

§13ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Λοιπὸν διὰ τί νὰ μὴ παραπεμφθῇ εἰς τὰ τμήματα, ἵνα φέρωσιν ἔκθεσιν ᾐτιολογημένην εἰς τὴν Συνέλευσιν; διὰ τοῦτο προτείνω νὰ παραπεμφθῇ εἰς τὰ τμήματα.

§14ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις;

§15ΤΙΝΕΣ. Ὑπάρχει.

§16ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι λοιπὸν νὰ θεωρηθῶσιν αἱ προτάσεις ὡς κατεπείγουσαι, παρακαλῶ νὰ σηκωθῶσιν· (ἀμφίβολον τὸ ἀποτέλεσμα). Ἐρωτῶ τὸ ἀνάπαλιν· οἱ μὴ θεωροῦντες τὰς προτάσεις ὡς κατεπειγούσας, παρακαλῶ, νὰ σηκωθῶσιν· (ἐγείρονται οἱ ὀλιγώτεροι)· ἀπεῤῥίφθη. Αἱ προτάσεις λοιπὸν θεωροῦνται ὡς κατεπείγουσαι· θὰ τυπωθῶσι, θὰ διανεμηθῶσι καὶ θὰ τεθῶσιν εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. Ὑποβάλλεται ἑτέρα πρότασις. «Εἰς ἑκάστην ἐν Νέᾳ Πέλλῃ συνοικισθεῖσαν οἰκογένειαν χορηγοῦνται ἀνὰ 50 στρέμματα γῆς, τὰ ὁποῖα ὑπεσχέθησαν αὐταῖς ὅταν κατηρτίσθη ὁ συνοικισμός.»

§17ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Μετὰ τὸν προϋπολογισμόν.

§18ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν μετὰ τὸν προϋπολογισμὸν ἀνάπτυξιν, παρακαλῶ, νὰ σηκωθῶσιν· (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Συνέλευσις παρεδέχθη. Ὑπάρχουσί τινες προτάσεις τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, ἀφορῶσαι πιστώσεις. Ὁ Κ. ὑπουργὸς ὑποστηρίζει τὸ κατεπεῖγον;

§19ΔΡΟΣΟΣ (ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Ἂς παραπεμφθῶσιν εἰς τὰ τμήματα.

§20ΖΙΜΒΡΑΚΑΚΗΣ. Ἔχω μίαν ἀμφιβολίαν, καθόσον ἀφορᾷ τὸ ποσὸν τῶν 30,000 δραχμῶν πρὸς ἐπισκευὴν πλοίων, δὲν λέγεται τίνος πλοίου, καὶ ἀπὸ ποῦ πηγάζουν.

§21ΔΡΟΣΟΣ. Δὲν θὰ γείνῃ συζήτησις τώρα.

§22ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αἱ προτάσεις θὰ τυπωθῶσι καὶ θὰ παραπεμφθῶσιν εἰς τὰ τμήματα. Ἔχει τὸν λόγον ὁ Κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν.

§23Π. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν). Κύριοι πληρεξούσιοι, διάφοροι φῆμαι ἐκυκλοφόρησαν τὴν ἑβδομάδα ταύτην καθ’ ὅλην τὴν πόλιν περὶ ἀποφασισθείσης δῆθεν ἀναβολῆς τῆς λύσεως τοῦ Ἑπτανησιακοῦ ζητήματος. Διαψεύδω πληρέστατα τὰς φήμας ταύτας, καὶ ἴσως δὲν ἤθελεν εἶσθαι ἀναγκαῖον νὰ κάμω ἀπὸ τοῦ βήματος τὴν διάψευσιν ταύτην, ἂν τὸ ζήτημα δὲν ἦτο τοσοῦτον σπουδαῖον, ἂν δὲν ἐνδιαφέρετο τόσον τὸ κοινὸν ὁλόκληρον. Ἡ ἀλήθεια ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου εἶναι ἐκείνη, τὴν ὁποίαν ἐπανειλημμένως ἀπὸ τοῦ βήματος ἔφερον ἐνώπιόν σας διὰ τῶν διαφόρων διακοινώσεών μου, καὶ ἰδίως διὰ τῆς τελευταίας συντόμου ἀγορεύσεώς μου. Ἴσως, ἂν τὸ Γαλλικὸν ἀτμοκίνητον δὲν καθυστερήσῃ, ἠθέλομεν σήμερον ἤδη ἔχει τὸ νέον σχέδιον συνθήκης μεταξὺ τῆς Ἑλλάδος καὶ τῶν τριῶν εὐεργετίδων Δυνάμεων, καὶ διὰ τῆς ὁποίας περαιοῦται ἐντελῶς τὸ ζήτημα· ἀλλ’ ἔχω εὐχάριστον ἀγγελίαν ἄλλην ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ ἀντικειμένου, καὶ πρόκειται πάλιν ὄχι περὶ εἰδήσεων καὶ διαπραγματεύσεων, ἀλλὰ περὶ γεγονότος· διὰ τηλεγραφήματος, τὸ ὁποῖον ἔλαβεν ἡ Κυβέρνησις ἐκ Λονδίνου, ἐμάθομεν, ὅτι τὴν 13 Ἰανουαρίου ὑπεγράφη πρωτόκολλον ὑπὸ τῶν πληρεξουσίων τῶν πέντε Δυνάμεων, αἵτινες συνωμολόγησαν τὴν συνθήκην τῆς 2/14 Νοεμβρίου, καὶ διὰ τούτου ἐπῆλθεν ἤδη ἡ τροποποίησις τοῦ ἐπαχθοῦς ἐκείνου ὅρου, τὸν ὁποῖον ὅλοι ἐνθυμεῖσθε, τῆς ἐξουδετερώσεως τοῦ Ἰονικοῦ ἀρχιπελάγους, ὅπως περιγράφεται ἐν τῇ συνθήκῃ τῆς 2/14 Νοεμβρίου, ἡ οὐδετερότης αὕτη περιορίζεται εἰς μόνας τὰς νήσους Κέρκυραν καὶ Παξούς· παρελείφθη δὲ καὶ ὁ ἕτερος ὅρος, καθ’ ὃν περιωρίζετο ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις, καὶ καθόσον ἀφορᾷ τὴν κίνησιν τῶν δυνάμεων αὐτῆς. Ὁ ὅρος αὐτὸς ἔτεινε νὰ καταστήσῃ κεχωρισμένην τὴν Ἑπτάνησον ἀπὸ τῆς Ἑλλάδος, καὶ μετὰ τὴν ἕνωσίν της μετ’ αὐτῆς. Ὁ ὅρος αὐτὸς μένει κατὰ μέρος. Τὴν σπουδαίαν ταύτην τροποποίησιν, ἤδη γενομένην διὰ τοῦ πρωτοκόλλου, τοῦ ὑπογραφέντος ἐν Λονδίνῳ τὴν 13/25 Ἰανουαρίου, ἐνόμισα ἀναγκαῖον νὰ γνωστοποιήσω ἀπὸ τοῦδε εἰς τὴν Συνέλευσιν....

§24ΣΧΙΝΑΣ. Περὶ κατεδαφίσεως τῶν φρουρίων τί γίνεται, Κύριε Ὑπουργέ;

§25Π. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ (Ὑπουργός). Ὁ ἔντιμος πληρεξούσιος Πυλίας Κύριος Σχινᾶς μὲ ἐρωτᾷ περὶ κατεδαφίσεως τῶν φρουρίων. Ἐνθυμεῖσθε τί εἰς τὴν τελευταίαν ἀγόρευσίν μου εἶπον, ὅτι τὸ ζήτημα τοῦτο μένει ἐκτὸς τῆς συνθήκης, ὅτι δὲν πρόκειται περὶ τούτου νὰ ὑπογράψῃ τίποτε ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις. Τὸ ζήτημα μένει εἰς τὴν ἀπόφασιν τῆς Κυβερνήσεως τῆς Ἀγγλίας, διότι καὶ διὰ τῆς συνθήκης αὐτῆς 2/14 Νοεμβρίου εἰς αὐτὴν εἶχεν ἀνατεθῆ· ὑπεχρεοῦτο δὲ τότε νὰ ἐνεργήσῃ τὴν κατεδάφισιν, καθ’ ὃν τρόπον ἤθελε θεωρήσει ἀρκοῦντα· τὴν σήμερον, ὁπόταν ἴσως αὐτὴ ἡ πίεσις ἢ ὑποχρέωσις δὲν ἐπιβάλλεται εἰς τὴν Δύναμιν ἐκείνην, ἡμεῖς ἔχομεν ἐλπίδα, ὅτι ἡ κατεδάφισις, ἂν γείνῃ, θὰ γείνῃ εἰς τρόπον ὄχι τόσον δυσάρεστον καὶ ἐπιζήμιον.

§26Δ. ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ. Ὡς πρὸς τίνας μένει ἡ οὐδετερότης;

§27ΥΠΟΥΡΓΟΣ. Διὰ τοῦ τηλεγραφήματος δὲν σαφηνίζεται τοῦτο ῥητῶς· εἰς τοῦτο ἔτεινον ὅλαι αἱ προσπάθειαι τῆς Κυβερνήσεως, δηλαδὴ ἡ εἰς Κέρκυραν καὶ Παξοὺς περιοριζομένη οὐδετερότης νὰ ᾖναι καὶ αὐτὴ ὡς πρὸς τὰς ξένας Δυνάμεις μόνον· ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις ῥητῶς ἐζήτησε τοῦτο.

§28ΣΧΙΝΑΣ. Κύριοι, ὑπενθυμίζω εἰς τὴν Συνέλευσιν, ὅτι σήμερον συνεπληρώθη μὴν, ἀφ’ ὅτου ἀπεφάσισεν αὕτη ἐπὶ τῆς προτάσεως, τῆς εἰσαχθείσης ὑπὸ τοῦ ἐντίμου συναδέλφου μας, Κυρίου Βλάση Βαλτινοῦ.

§29ΒΑΛΤΙΝΟΣ. Ἀναβάλλω δι’ ἕνα μῆνα ἀκόμη.

§30ΣΧΙΝΑΣ. Ὑπενθυμίζω εἰς τὴν Συνέλευσιν, ὅτι ἀπεφάσισε μετὰ ἕνα μῆνα νὰ ἐπιληφθῇ τοῦ ζητήματος· ἤθελον λοιπὸν νὰ προτείνω, ὅπως προσδιορίσῃ ἑτέραν ἀναβολήν.

§31ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀντίῤῥησις δὲν ὑπάρχει. Κύριοι πληρεξούσιοι, διὰ τοῦ ταχυδρομείου ἔλαβον μίαν ἀναφορὰν ἐκ Τριπόλεως, ἀφορῶσαν τὴν κατάργησιν μερικῶν φόρων, νομίζω, ὅτι δύναται ἡ Συνέλευσις νὰ τὴν λάβῃ ὑπ’ ὄψιν κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ φορολογικοῦ νόμου. Πρῶτον ἀντικείμενον τῆς ἡμερησίας διατάξεως εἶναι ἡ ἐξακολούθησις τῆς συζητήσεως ἐπὶ τῆς προτάσεως τοῦ δημοτικοῦ συμβουλίου Ἀθηναίων. Πρῶτος ἔχει τὸν λόγον κατὰ τὴν σειρὰν τῆς ἐγγραφῆς ὁ Κ. Παντολέων.

§32ΠΑΝΤΟΛΕΩΝ. Ἡ πρότασις τοῦ Κ. Καλοῦ ἐσυζητήθη πρὸ πολλῶν ἡμερῶν καὶ ἴσως ἀπὸ τὴν μνήμην πολλῶν ἐξέλιπεν ἡ συζήτησις, ἡ ὁποία ἔλαβε χώραν, κατὰ τὴν ὁποίαν 4 ἢ 5 τῶν συναδέλφων μας ἐλάλησαν ἐπὶ τοῦ ἀντικειμένου αὐτοῦ· ἀλλὰ πρὶν ἔλθωμεν εἰς τὴν ἔρευναν τῶν συζητήσεων τῶν ἐντίμων συναδέλφων μας, σᾶς παρατηρῶ, ὅτι εἶναι μία κοινωνικὴ ἀνάγκη καὶ πρέπει νὰ τὴν ἀναπληρώσωμεν, εἶναι ἔλλειψις τοῦ δημοτικοῦ συμβουλίου εἰς τὴν πρωτεύουσαν, εἰς τὴν κεφαλὴν τοῦ ἔθνους, ἡ ὁποία πρέπει νὰ ἀναπληρωθῇ. Τὸ δημοτικὸν συμβούλιον Ἀθηνῶν ὑπάρχει πράγματι καὶ δικαίῳ; αὐτὴ εἶναι ἡ ἐρώτησις, ἡ ὁποία κατὰ πρῶτον παρουσιάζεται εἰς τὴν σκέψιν μας. Κατ’ ἐμὲ, Κύριοι, φρονῶ, ὅτι ἡ μεγάλη μεταβολὴ, ἡ ἐπανάστασις τῶν Ἑλλήνων καὶ τὸ ψήφισμα τοῦ λαοῦ, τὸ ὁποῖον ἐγράφη ἐπὶ τηλεβόλου κατὰ τὴν ἔνδοξον νύκτα τῆς 10ης Ὀκτωβρίου, αὐταὶ αἱ δύο βάσεις κατήργησαν ὅλας τὰς ἀρχὰς, αἱ ὁποῖαι ὑπῆρχον πρὸ αὐτῆς. Κατήργησαν κατὰ πρῶτον τὴν ἀρχικὴν ἐξουσίαν, τὴν κεφαλὴν, κατήργησαν τὸ ὑπουργεῖον, κατήργησαν τὴν γερουσίαν, τὸ ὁποῖον καὶ ὑμεῖς παρεδέχθητε διὰ ψηφίσματος, κατήργησαν καὶ τὴν βουλήν. Ἡ βουλὴ δὲν εἶναι παρὰ ἓν μέγα συμβούλιον τοῦ ἔθνους, καὶ διὰ τοῦτο οἱ βουλευταὶ ἐκείνης τῆς ἐποχῆς δὲν ἐτόλμησαν ν’ ἀνακύψουν, οὐδὲ νὰ ζητήσουν νὰ συνεδριάσουν· κατήργησαν ὅλας τὰς ἀρχὰς, κ’ ἔφεραν εἰς μίαν στασιμότητα τὴν διοικητικὴν μηχανὴν, ἡ ὁποία ἐπερίμενε τὴν κίνησίν της ἀπὸ τὴν νέαν τάξιν τῶν πραγμάτων, ἐὰν ἔπρεπε νὰ ἐξακολουθήσῃ κατὰ τὸν παλαιὸν τρόπον, ἢ ἔπρεπε νὰ λάβῃ νέαν ὤθησιν. Ἐὰν λοιπὸν τὰ μεγάλα δύο συμβούλια τοῦ Κράτους κατελύθησαν, ἐὰν ὁ πρῶτος διοικητικὸς Ἄρχων κατελύθη, ἠμποροῦσε πλέον νὰ ὑπάρχουν τὰ συμβούλια, ἠμποροῦσαν νὰ ὑπάρχουν οἱ δήμαρχοι, οἱ ὁποῖοι ἐξελέχθησαν; ἐδῶ παρουσιάζεται μία ἔνστασις ἀρκετὰ σοβαρά. Δὲν ἠδύνατο, λέγουν, νὰ καταργήσῃ ἡ μεταβολὴ τὰς ἀρχὰς αὐτὰς, διότι αἱ ἀρχαὶ αὐταὶ ἐπήγασαν ἀπὸ τὴν ἐλευθέραν θέλησιν τοῦ λαοῦ· ἤθελον εἶσθαι σύμφωνος μὲ τὸ ἀξίωμα τοῦτο, ἐὰν εἴχομεν τὴν πεποίθησιν, ὅτι τὰ δημοτικὰ συμβούλια καθὼς καὶ αἱ δήμαρχοι ἐξελέγοντο πρὸ τῆς 10ης Ὀκτωβρίου ἀπὸ τὴν ἐλευθέραν θέλησιν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, ἀλλὰ δὲν ἐξελέγοντο, ἄρα ἦσαν νόθα. Ὁ ἔντιμος συνάδελφός μας Κ. Καλὸς ἔφερε τὴν πρότασιν, κ’ εὑρισκόμενος εἰς σύγχυσιν, ἐνόμισεν ὅτι ἠδύνατο νὰ εὕρῃ μίαν διέξοδον· αὕτη ἦτο νὰ γίνῃ μία κλήρωσις ἐκ 500 ὀνομάτων, καὶ ν’ ἀναπληρωθῇ τὸ συμβούλιον, τὸ ὁποῖον θεωρεῖται καταλελυμένον. Ἔφερε καὶ δὲν ἠδυνήθη νὰ ὑποστηρίξῃ αὐτὴν τὴν πρότασιν. Εἶπε μόνον ὅτι εἶναι κοινωνικὴ ἀνάγκη, καὶ πρέπει ν’ ἀναπληρωθῇ. Μετ’ αὐτὸν, καθόσον ἐνθυμοῦμαι, ὁ ἔντιμος συνάδελφός μου Κ. Ἰάλεμος σᾶς παρέστησεν ὅτι αὐτὸ τὸ συμβούλιον ἔπραξεν ἀντεθνικῶς, ἔπραξεν ἀδίκως, ἔπραξεν ἔργα, τὰ ὁποῖα δὲν περιεποίησαν εἰς αὐτὸ τιμήν. Ὁ Κ. Ζαΐμης ὑποστηρίζων, καὶ συντηρῶν τὰ ὑπάρχοντα, ἰσχυρίσθη ὅτι δὲν δύναται νὰ θεωρηθῇ τὸ συμβούλιον αὐτὸ διαλελυμένον, οὔτε πράγματι, οὔτε δικαίῳ, καὶ ὅτι ἑπομένως, ἢ πρέπει νὰ συνέλθῃ νὰ ἐργασθῇ, ἢ πρέπει ἐν τῷ δικαιώματι τῆς διοικητικῆς ἐξουσίας νὰ διαλυθῇ. Ὁ δὲ Κ. Διομήδης, νομίζω, ὅτι ἐνέκρινε τὴν πρότασιν τοῦ Κ. Καλοῦ ὡς ὀρθὴν, ἠμφισβήτησεν ὅμως τυπικῶς τὸν τρόπον τῆς εἰσαγωγῆς, ἐπεθύμει νὰ ἔλθῃ δι’ ἐπερωτήσεως. Ἐὰν τὸ πρᾶγμα ᾖναι δίκαιον, νομίζω, ὅτι ὁ τύπος δὲν ἐμποδίζει ἡμᾶς νὰ τὸ παραδεχθῶμεν. Κύριοι, τίθεμαι ἀπέναντι τεσσάρων θέσεων, πρῶτον ὑπάρχει τὸ δημοτικὸν συμβούλιον Ἀθηνῶν, ἢ τὰ ἄλλα συμβούλια τοῦ κράτους, τὰ ὁποῖα δὲν κατελύθησαν διὰ μιᾶς πράξεως τοῦ ἐπαναστατικοῦ λαοῦ, ἢ ὄχι; Ἐὰν παραδεχθῆτε ὅτι ὑπάρχουν, θὰ παραδεχθῆτε τὸ παρελθὸν, θὰ παραδεχθῆτε, ὅτι αὐτὸ ἀδίκως μέχρι σήμερον δὲν συνῆλθεν, ὅτι εἶναι γνησία ἀπόῤῥοια τοῦ ἑλληνικοῦ ἔθνους, ἐνῷ δὲν εἶναι· καὶ εἰξεύρετε κάλλιστα, ὅτι κατὰ δυστυχίαν ἡ ἀποῤῥοφητικὴ διάθεσις τῆς καταπεσούσης δυναστείας, τελευταῖον εἶχε προοδεύσει ἐπὶ τοσοῦτον, ὥστε καὶ αὐτὰς τὰς κοινοτικὰς, καὶ αὐτὰς τὰς δημοτικὰς ἐλευθερίας τοῦ λαοῦ ἐπροσπάθει νὰ ἀποῤῥοφήσῃ, ἐπροσπάθει νὰ οἰκειοποιηθῇ, καὶ ἤδη τὰς εἶχεν οἰκειοποιηθῆ, ἑπομένως θὰ δώσητε ψυχὴν εἰς ἓν δημοτικὸν Συμβούλιον, τὰ ὁποῖον δὲν εἶναι γνησία θέλησις τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, καὶ προσέτι θὰ δείξητε ὅτι ὅλαι αἱ παρελθοῦσαι κυβερνήσεις παρηνόμησαν, μὴ προκαλέσασαι εἰς ἐργασίαν τὸ δημοτικὸν συμβούλιον. Δευτέρα θέσις· ἐὰν αὐτὸ τὸ δημοτικὸν συμβούλιον θεωρῆται κατηργημένον δικαίῳ καὶ πράγματι. Νομίζω ὅτι εἶναι κατηργημένον, διότι μετὰ τὴν μεγάλην μεταβολὴν καὶ τὸ ψήφισμα τοῦ λαοῦ ὅλα αὐτὰ τὰ συμβούλια, ὅλοι οἱ δήμαρχοι, συναισθανόμενοι τὴν ἔκνομον καταγωγήν των, δὲν ἐτόλμησαν οὐδὲ νὰ συνεδριάσωσιν, οὐδὲ νὰ ἐνεργήσουν· ἑπομένως αὐτοὶ ἑαυτοὺς κατεδίκασαν, καὶ ἑπομένως δὲν δύνανται νὰ ὑπάρχωσι· τώρα σᾶς παρακαλοῦν νὰ συγκαλεσθῇ τὸ συμβούλιον. Καὶ αὐτὸ νομίζω ὅτι δὲν εἶναι δίκαιον, διότι πάλιν λέγω, ὅτι δὲν δύνασθε ν’ ἀναγνωρίσητε δημοτικὸν Συμβούλιον· δηλ. Συμβούλιον ἐκλελεγμένον ἀπὸ τὸν λαὸν, διὰ νὰ διασκέπτηται, καὶ νὰ διαφωτίζῃ κατὰ τὸν δημοτικὸν νόμον τὸν λαὸν, συμβούλιον, τὸ ὁποῖον δὲν εἶναι ἀπόῤῥοια τῆς ἐλευθέρας αὐτοῦ θελήσεως, καὶ ἤθελε βεβαίως εἶσθαι πικρὸν νὰ ἴδῃ ὁ λαὸς συμβούλους του ἐκείνους, πρὸς τοὺς ὁποίους δὲν ἔδωσε τὴν ψῆφόν του, ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἔχουν μίαν καταγωγὴν τόσον νόθον· ἀλλὰ πῶς πρέπει νὰ ἐξέλθωμεν ἀπ’ αὐτὴν τὴν δυσκολίαν; Ἡ πρότασις τοῦ Κυρίου Καλοῦ εἶναι—500 ὀνόματα δημοτῶν νὰ τεθῶσιν εἰς τὴν κληρωτίδα, καὶ ἐκεῖθεν νὰ ἐξαχθῶσιν, αὐτὸ κατεκρίθη ἀμέσως· ἀλλὰ παρατηρῶ, ὅτι μὴ νομίζετε, ὅτι πάντοτε ἡ ἀλήθεια εὑρίσκεται εἰς τὴν ἐκλογὴν, καὶ γνωρίζετε ὅτι διὰ νὰ ᾖναι μία ἐκλογὴ γνησία, πρέπει ὁ ἐκλογεὺς νὰ ᾖναι πεφωτισμένος, νὰ γνωρίζῃ τὴν βαρύτητα τῆς γνώμης του, πρέπει νὰ ᾖναι ἐντελῶς ἀνεπηρέαστος, ὥστε δὲν εἰμποροῦμεν νὰ εἴπωμεν ὅτι ὑπάρχει τὸ ἄκρον ἄωτον τῆς ἐκλογῆς εἰς τὴν ἐκλογήν· ἀλλὰ θέλετε νὰ παραδεχθῆτε τὴν τυφλὴν τύχην; τὴν κατέκρινεν ὁ Κύριος Ζαΐμης, κατακρίνων καὶ μίαν ἄλλην ἐποχήν· σημειώσατε ὅμως ὅτι δὲν εἶναι καὶ ὅλως ἀπᾷδον εἰς τὴν νομοθεσίαν μας, διότι πῶς γίνεται ἡ ἐκλογὴ τῶν συμβούλων, οἱ ὁποῖοι μέλλουν νὰ ἐξαιρεθοῦν, διαλέγονται ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι πρέπει νὰ ἐξαιρεθοῦν; Ὄχι, ἡ κλήρωσις ἀποφασίζει, καὶ ἐννοεῖται ὅτι εἰμπορεῖ νὰ ἀφαιρέσῃ τοὺς καλλιτέρους. Διὰ τοῦτο ἐγὼ παραδέχομαι ἕνα μέσον ὅρον, ὁ μὲν κατάλογος νὰ συνταχθῇ ὑπὸ τάξεων τῶν κτηματιῶν, ἐμπόρων, τεχνιτῶν, ἐπιστημόνων, βιομηχάνων, γεωργῶν, δικηγόρων, ἰατρῶν, καθηγητῶν, καὶ ἀφοῦ συνταχθῇ κατάλογος ἐκ 200–300 ἀτόμων, νὰ κάμουν τὴν ἐκλογήν· ἡ πρώτη νὰ ᾖναι διὰ κληρώσεως, διὰ νὰ μὴν ἐπιφέρῃ κίνησιν καὶ ταραχὴν, ἡ δὲ ἄλλη νὰ γίνῃ δι’ ἐκλογῆς αὐτῶν τῶν τάξεων. Αὐτὴ εἶναι ἡ γνώμη μου, τὴν ὁποίαν ὑποβάλλω εἰς τὴν Συνέλευσιν.

§33ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχει τὸν λόγον ὁ Κ. Δηλιγιάννης.

§34Θ. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Βραχείας τινὰς παρατηρήσεις προτίθεμαι νὰ φέρω εἰς τὴν Συνέλευσιν ἐπὶ τῆς προτάσεως, τὴν ὁποίαν ὁ ἔντιμος συνάδελφός μου, ἐξ Ἰωαννίνων πληρεξούσιος, ὑπέβαλεν. Ἡ πρότασις αὕτη, Κύριοι, δὲν ἠμπόρεσα νὰ ἐννοήσω τί ἰδίως προϋποθέτει· ἐὰν προϋποθέτῃ ὑπάρξασαν τὴν κατάλυσιν τοῦ δημοτικοῦ συμβουλίου τῶν Ἀθηναίων, ἢ ἐὰν προϋποθέτῃ τὴν ἐξάσκησιν τοῦ ὑπὸ τοῦ νόμου περὶ δήμων χορηγουμένου εἰς τὸν Βασιλέα ἡγεμονικοῦ δικαιώματος, τῆς διαλύσεως τοῦ δημοτικοῦ συμβουλίου· διὰ τοῦτο εἶμαι ἠναγκασμένος, Κύριοι, ὁμιλῶν ἐπὶ τῆς προτάσεως ταύτης, νὰ ἐξετάσω καὶ τὰ δύο ταῦτα θέματα, διὰ ν’ ἀπολήξω εἰς τὸ συμπέρασμα, τὸ ὁποῖον θέλω σᾶς ὑποβάλει. Ἐξετάζων τὸ πρῶτον θέμα, ἐὰν τὸ δημοτικὸν συμβούλιον Ἀθηναίων κατελύθη κατὰ τὴν ἐπανάστασιν, ὑποβάλλω ὑμῖν τὴν ἑξῆς παρατήρησιν. Ἡ κατάλυσις τῶν ἀρχῶν ἐκείνων, ἥτις ἐγένετο κατὰ τὴν ἐπανάστασιν, ἦτο συνέπεια τῆς ἀνάγκης, τὴν ὁποίαν ἡ ἐπανάστασις γενομένη εἶχε, τῆς ἀνάγκην νὰ συντηρηθῇ, νὰ ὑπάρξῃ. Διὰ νὰ συντηρηθῇ ἡ ἐπανάστασις, ἔπρεπε νὰ θέσῃ ἐκ ποδῶν ὅλα τὰ ὄργανα ἐκεῖνα, κατὰ τῶν ὁποίων ὑπῆρχε πρόληψις ὅτι ἠδύναντο νὰ ἀντιδράσωσι κατὰ τῆς ἐπαναστάσεως. Αἱ δημοτικαὶ ἀρχαὶ, Κύριοι, εἶναι ἢ ἀρχαὶ ἐκτελέσεως, ἢ ἀρχαὶ καθαρῶς συμβουλευτικαί. Αἱ ἀρχαὶ τῆς ἐκτελέσεως, οἱ δήμαρχοι καὶ οἱ πάρεδροι ὄχι μόνον διοικοῦν τοὺς δήμους, εἰς τοὺς ὁποίους εἶναι τεταγμένοι, ἀλλ’ ἐξασκοῦν ἀκόμη ἐν ὀνόματι τῆς Κυβερνήσεως τὴν ἀστυνομικὴν ἐξουσίαν· ἡ δὲ θέσις αὐτῶν ὡς δημάρχων τοὺς περιβάλλει μετά τινος ἰσχύος καὶ ἐπιῤῥοῆς ἐπὶ τῶν συνδημοτῶν των· ἑπομένως οἱ δήμαρχοι ἠδύναντο πραγματικῶς νὰ φέρωσιν ἀντίδρασιν κατὰ τῆς ἐπαναστάσεως, καὶ ἡ κατάλυσις τῶν δημάρχων, ἡ ὁποία ἐγένετο ἐν τοῖς δήμοις, εἰς τοὺς ὁποίους ἐγένετο, ὑπεδείκνυεν, ὅτι οἱ συνδημόται των, οἱ καταλύσαντες, εἶχον πεποίθησιν ὅτι, ἐὰν ἔμενεν ἀνατεθειμένη εἰς τοὺς καταλυθέντας ἡ δημοτικὴ ἀρχὴ, ἠδύναντο νὰ παρεμβληθῶσι προσκόμματα εἰς τὴν πορείαν τῆς ἐπαναστάσεως. Ἡ προσωρινὴ Κυβέρνησις, ἡ ὁποία ἐξέδωκε νόμον, ὁ ὁποῖος, νομίζω, ὅτι φέρει ἡμερομηνίαν τῆς 18 Ὀκτωβρίου, ἀναγνωρίζει τὴν κατάλυσιν τῶν δημάρχων, ἡ δ’ ἀναγνώρισις αὕτη ἦτον καὶ εὔλογος καὶ ἀναγκαία· ἀλλ’ ὁ νόμος τῆς προσωρινῆς κυβερνήσεως δὲν ἀνεγνώρισε τὴν κατάργησιν δημοτικῶν συμβουλίων· διότι ἤθελεν ἀναγνωρίσει πρᾶξιν, τὴν ὁποίαν δὲν ὑπηγόρευσεν ἡ ἀνάγκη. Ἐξετάζων τόρα ἐκ τῶν ὑστέρων τὸν νόμον ἐκεῖνον, ὀφείλω νὰ ἐπαινέσω τὴν προσωρινὴν κυβέρνησιν· διότι ἐξήσκησε τὴν ἀνατεθειμένην εἰς αὐτὴν νομοθετικὴν ἐξουσίαν κατὰ τὸ μέτρον τῆς ἀνάγκης, τὴν ὁποίαν τὰ γενικὰ συμφέροντα τῆς ἐπικρατείας διέγραφον. Ἤθελον ψέξει τὴν προσωρινὴν κυβέρνησιν, ἐὰν, ἀναγνωρίζουσα τὴν κατάλυσιν τῶν δημάρχων, ἤθελεν ἀναγνωρίσει συγχρόνως καὶ τὴν κατάλυσιν τῶν δημοτικῶν συμβουλίων· διότι τότε ἤθελεν ἀναγνωρίσει πρᾶξιν, τὴν ὁποίαν δὲν ὑπηγόρευον ἀνάγκαι γενικαὶ τῆς ἐπικρατείας, ἀλλὰ μόνον ἀνάγκη θεραπείας ἀτομικῶν συμφερόντων, διότι τοιαῦτα ὑπηγόρευον τὴν κατάλυσιν δημοτικῶν συμβουλίων, ὅπου ταῦτα κατελύθησαν· διότι βεβαίως ὅπου εἴς τινας δήμους κατελύθησαν δημοτικὰ συμβούλια ὑπὸ τοῦ λαοῦ, οἱ καταλύσαντες αὐτὰ προέβησαν εἰς τὴν κατάλυσιν ἐκ τῆς πεποιθήσεως, ὅτι τὰ δημοτικὰ ταῦτα συμβούλια προῆλθον ἐξ ἐκλογῶν, αἵτινες δὲν παρέστησαν τὴν ἐλευθέραν θέλησιν τῶν ἐκλογέων· δὲν ἀμφιβάλλω περὶ τῆς προαιρέσεως τῶν τοιούτων, ἀλλ’ ἐπίσης δὲν ἀμφιβάλλω, καὶ εἶμαι βέβαιος, ὅτι ἐγένετο οὐχὶ πρὸς τὸ συμφέρον τῆς πολιτείας, διότι συμφέρον τῆς πολιτείας δὲν ἐπέβαλεν αὐτήν. Διὰ ν’ ἀποδείξω ὅτι ἡ κατάλυσις τῶν δημοτικῶν Συμβουλίων, ὅπου ἂν ἐγένετο, δὲν ἐπεβάλλετο ὑπὸ συμφερόντων τῆς πολιτείας, πρέπει νὰ ὑπομνήσω εἰς ὑμᾶς τὰς διατάξεις τοῦ νόμου περὶ δήμων, αἵτινες διαγράφουσι τὴν ἁρμοδιότητα τῶν δημοτικῶν συμβουλίων, πρέπει νὰ σᾶς ὑπομνήσω ὅτι τὰ δημοτικὰ συμβούλια δὲν καλοῦνται ὑπὸ τοῦ νόμου, νὰ σκεφθῶσι περὶ τῶν γενικῶν συμφερόντων τῆς ἐπικρατείας, δὲν καλοῦνται ὑπὸ τοῦ νόμου νὰ συνδράμωσι τὰς πράξεις τῆς Κυβερνητικῆς ἀρχῆς, ἀλλὰ νὰ σκέπτωνται περὶ τῶν τοπικῶν συμφερόντων, περὶ τῆς βελτιώσεως τῆς μικρᾶς ἐκείνης περιφερείας, τὴν ὁποίαν ἀντιπροσωπεύουν· αἱ δὲ σκέψεις αὗται, ὁποιαδήποτε καὶ ἂν ἦσαν, δὲν ἦτο δυνατὸν ν’ ἀποτελέσωσι πρόσκομμα εἰς τὴν πορείαν τῆς ἐπαναστάσεως, δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ἔχωσιν ἐλαχίστην συνάφειαν μετὰ τῆς συντηρήσεως τῆς ἐπαναστάσεως· διὰ τοῦτο νομίζω, ὅτι ἡ προσωρινὴ Κυβέρνησις, εὐλόγως περιωρίσθη ἀναγνωρίσασα μόνην τὴν κατάλυσιν τῶν Δημάρχων διὰ τοῦ νόμου, οὐχὶ δὲ καὶ τὴν κατάλυσιν τῶν δημοτικῶν συμβουλίων. Ἀφοῦ λοιπὸν, Κύριοι, ἡ κατάλυσις τῶν δημοτικῶν συμβουλίων δὲν ἀνεγνωρίσθη ὑπὸ τοῦ Νόμου, καὶ ἀφοῦ δὲν ἔπρεπε ν’ ἀναγνωρισθῇ, ἔρχομαι εἰς τὴν ἐξέτασιν δύο τινῶν θεμάτων, ἐὰν ὑπῆρξε κατάλυσις τοῦ δημοτικοῦ συμβουλίου Ἀθηναίων· ἐννοεῖται, Κύριοι, ὅτι δὲν εἶμαι ἠναγκασμένος νὰ διαλάβω μακρὰ περὶ τούτου· διότι ἀφοῦ ἡ κατάλυσις τῶν δημοτικῶν συμβουλίων δὲν ἀνεγνωρίσθη ὑπὸ τοῦ νόμου, οὐδ’ ἔπρεπε ν’ ἀναγνωρισθῇ, ἔπεται ὅτι, καὶ ἐὰν ὑπῆρξε κατάλυσις τοῦ δημοτικοῦ συμβουλίου Ἀθηναίων, εἶναι θέμα ὅλως ἀδιάφορον· διότι δὲν περιβάλλει αὐτὴν ἡ ἀναγνώρισις τῆς νομοθετικῆς ἀρχῆς. Ἀλλὰ μ’ ὅλον τοῦτο ἂς ἐξετάσω καὶ τοῦτο. Εἴς τινας δήμους πραγματικῶς συνέβησαν καταλύσεις δημοτικῶν συμβουλίων. Ὁ λαὸς τῶν πρωτευουσῶν τῶν δήμων, ἢ ἡ πλειονοψηφία αὐτοῦ συνελθοῦσα διὰ πράξεως ἢ δι’ ἔργου προέβη εἰς τὴν κατάλυσιν σύμπαντος τοῦ δημοτικοῦ οἰκοδομήματος· εἰς τὰς Ἀθήνας ὅμως τοιοῦτόν τι δὲν συνέβη, καὶ ἂν δὲν μὲ ἀπατᾷ ἡ μνήμη, νομίζω, ὅτι τὸ δημοτικὸν συμβούλιον τῶν Ἀθηναίων συνελθὸν ἐξέδοτο καὶ πρᾶξιν μετὰ τὴν ἐπανάστασιν, καὶ ἡ νομοτελεστικὴ ἀρχὴ, ἡ ἐπιτετραμμένη τὴν διοίκησιν τοῦ νομοῦ, ἀνεγνώρισε τὴν ὕπαρξιν τοῦ δημ. συμβουλίου Ἀθηναίων, ἀναγνωρίσασα ὄχι μόνον τὴν πρᾶξιν ἐκείνην, ἀλλ’ ἐπιζητήσασα διὰ πολῶν πράξεων κατόπιν καὶ τὴν συγκρότησιν αὐτοῦ. Ὁ δῆμος λοιπὸν τῶν Ἀθηναίων μοὶ παρουσιάζει τὰ ἑξῆς διδόμενα, πρῶτον, ὅτι δὲν ὑπῆρξε πράγματι κατάλυσις τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου· δεύτερον, ὅτι καὶ ἐὰν ὑπῆρξε πράγματι κατάλυσις, αὕτη δὲν ἦτο δυνατὸν ν’ ἀναγνωρισθῇ, διότι ὁ Νόμος δὲν ἀνεγνώρισε κατάλυσιν Δημοτικῶν Συμβουλίων, ἐκτὸς τοῦ ὅτι ἐλπίζω, ὅτι δὲν θέλετε λησμονήσει καὶ τὴν παρατήρησιν, τὴν ὁποίαν σᾶς ἀπηύθυνα, ὅτι ὁ Νόμος ἐκεῖνος, ὁ ὑπὸ τῆς προσωρινῆς Κυβερνήσεως ἐκδοθεὶς, περιώρισε τὴν κατάλυσιν εἰς μόνον τὰς περιστάσεις ἐκείνας, τὰς ὁποίας ἡ ἀνάγκη ἐπέβαλεν. Ἀλλ’ ἐπὶ τῇ ὑποθέσει, ὅτι ὁ ἔντιμος Πληρεξούσιος ἐξ Ἰωαννίνων Κ. Καλὸς ἠννόει, ὅτι ἔπρεπε νὰ γείνῃ χρῆσις τοῦ Ἡγεμονικοῦ δικαιώματος τῆς διαλύσεως τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου, καὶ ἐν τῇ περιπτώσει ταύτῃ εἶμαι ἠναγκασμένος νὰ φέρω παρατηρήσεις τινὰς διὰ τῶν ὁποίων προτίθεμαι ν’ ἀποδείξω, ὅτι δὲν παρουσιάζεται οὐδεμία τῶν περιστάσεων ἐκείνων, αἵτινες ἐπιβάλλουν τὴν ἐξάσκησιν τοῦ Ἡγεμονικοῦ τούτου δικαιώματος. Τὰ διοικητικὰ Συμβούλια, τὰ Συμβούλια τῆς καθαρᾶς διοικήσεως, καθὼς λέγονται, ἔχουν ὡρισμένην ἁρμοδιότητα, καὶ αἱ πράξεις αὐτῶν πρέπει νὰ περιστρέφωνται περὶ μόνα τὰ ἀντικείμενα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ὁ Νόμος εἰσήγαγεν εἰς τὴν σκέψιν αὐτῶν· ἐὰν ὅμως Συμβούλιά τινα ἐκτραπῶσι τῆς τροχιᾶς, τὴν ὁποίαν ὁ Νόμος διέγραψεν, ἡ ἐκτροπὴ αὕτη θέλει φέρει σύγκρουσιν ἁρμοδιότητος μετά τινων ἄλλων ἀρχῶν, καὶ πρὸς ἄρσιν τῆς συγκρούσεως αὐτῆς, πρὸς καταστολὴν αὐτῆς τῆς διαταράξεως τῆς ἁρμονικῆς συνεργείας τῶν ὀργάνων τῆς ἐκτελέσεως καὶ τῶν Συμβουλίων, ὁ Νόμος ἔδωκεν εἰς τὸν Βασιλέα τὸ δικαίωμα τῆς διαλύσεως τῶν Συμβουλίων αὐτῶν. Τὸ δικαίωμα λοιπὸν τοῦτο ὑπὸ τῆς ἐπιστήμης προσδιορίζεται ποῦ δύναται νὰ ἐξασκηθῇ, οὐδὲ δύναται νὰ ἐξασκηθῇ εἰς πᾶσαν περίπτωσιν, παρὰ τότε μόνον, ὅταν τὸ συμφέρον τῆς πολιτείας ἀπαιτῇ τὴν διάλυσιν τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου· τὸ συμφέρον δὲ τῆς πολιτείας ἀπαιτεῖ αὐτὴν, ὅταν τὰ δημοτικὰ Συμβούλια ἐκτρέπωνται τῶν καθηκόντων των, προβαίνοντα εἰς πράξεις καθαρᾶς διοικήσεως, ἢ καθαρᾶς ἐκτελέσεως, ἢ ἀναμιγνύωνται εἰς τὰ γενικὰ συμφέροντα τῆς ἐπικρατείας, τῶν ὁποίων ἡ σκέψις ἀνετέθη εἰς ἄλλα συμβούλια. Τὸ δημοτικὸν Συμβούλιον Ἀθηναίων, ὄχι μόνον δὲν ἐξετράπη τῆς ἁρμοδιότητός του, ἀλλὰ καθὼς λέγουν ὅλοι, δὲν συνῆλθε κἄν, ἑπομένως νομίζω, ὅτι δὲν παρέχει καμμίαν ἀφορμὴν διὰ νὰ γείνῃ χρῆσις τοῦ Βασιλικοῦ δικαιώματος τῆς διαλύσεως τῶν Δημοτικῶν Συμβουλίων. Ἀλλὰ τῷ ὄντι παρουσιάζεται, ὡς παριστῶσιν οἱ συνηγοροῦντες ὑπὲρ τῆς προτάσεως τοῦ Κ. Καλοῦ, καὶ ὡς φαίνεται, ὅτι καὶ ὁ Κ. Καλὸς ἀπὸ παραπλησίων ἀφορμῶν ὡρμήθη, παρουσιάζεται περίστασις ἀξία πολλῆς προσοχῆς. Ὁ Δῆμος τῶν Ἀθηναίων εἶναι εἷς τῶν μεγαλειτέρων Δήμων τῆς ἐπικρατείας, ἔχει συμφέροντα πολύτιμα, ἔχει ὑποχρεώσεις μεγάλας, ἔχει δικαιώματα ἐπίσης μεγάλα, καὶ ὅμως τὰ συμφέροντα αὐτοῦ μένουσιν ἐκτεθειμένα πρὸ ἑνὸς ἤδη ἔτους, διότι ἡ Συμβουλευτικὴ τοῦ δήμου ἀρχὴ, τὸ Δημοτικὸν Συμβούλιον, πρὸ πολλοῦ δὲν συνῆλθε, διότι ἡ διοίκησις τοῦ Δήμου ἐστερήθη τῶν φώτων, τὰ ὁποῖα ὁ Νόμος παρέσχεν αὐτῷ διὰ τῶν Δημοτικῶν Συμβούλων. Ἀφοῦ λοιπὸν τὸ Δημοτικὸν Συμβούλιον δὲν συνέρχεται ὁ Κ. Καλὸς θέλων νὰ θεραπεύσῃ τὴν ἀνάγκην αὐτὴν, προέβη εἰς τὴν πρότασιν, τὴν ὁποίαν ὑπέβαλε, καὶ ἐνόμισεν ἀναγκαῖον ν’ ἀντικαταστήσῃ τὸ Δημοτικὸν Συμβούλιον. Ἐὰν τὸ Δημοτικὸν Συμβούλιον συνέρχηται ἢ ὄχι, δὲν εἶμαι εἰς θέσιν νὰ τὸ γνωρίζω, διότι εἶμαι ὅλως διόλου ἀλλότριος τῶν πραγμάτων τῆς δημοτικῆς διοικήσεως τοῦ Δήμου Ἀθηναίων· παραδέχομαι ὅμως πληρέστατα τὴν βεβαίωσιν τὴν γενομένην ὑπὸ ὅλων, ὅτι δὲν συνέρχεται. Τὸ Δημοτικὸν Συμβούλιον διὰ νὰ συνέλθῃ ἀπαιτεῖται ἡ παρουσία τῶν ⅔ τῶν Δημοτικῶν Συμβούλων· ἐπειδὴ δὲ ὡς συμβούλιον δήμου πρώτης τάξεως ἀποτελεῖται ἐκ 18 μελῶν, ἀπαιτεῖται ἡ παρουσία 12 μελῶν. Δὲν συνέρχεται λοιπὸν, διότι τὰ μέλη, τὰ ἀποτελοῦντα αὐτὸ, ὀκνοῦσι πρὸς τὸ καθῆκόν των, ὀλιγωροῦσι τῆς ἐντολῆς, τὴν ὁποίαν οἱ συμπολῖταί των τοῖς ἀνέθηκαν. Ὁ Νόμος παρέσχεν εἰς τὴν διοικητικὴν ἀρχὴν τὰ μέσα διὰ τῶν ὁποίων δύναται νὰ καταστείλῃ τὰς παραπλησίας ἀμελείας. Ὑπάρχει Νόμος ἐκδοθεὶς, ἐὰν δὲν μὲ ἀπατᾷ ἡ μνήμη, εἰς τὰ 1836, κατὰ τὸν ὁποῖον ἡ Διοικητικὴ ἀρχὴ ὀφείλει, ἐὰν μέλη δημοτικοῦ Συμβουλίου, καλούμενα νὰ συνέλθωσι, δὲν προσέρχωνται, νὰ τιμωρῇ αὐτὰ διὰ προστίμου, καὶ ἐὰν δὶς τιμωρούμενα διὰ προστίμου δὲν συνέλθωσι, δίδει τὸ δικαίωμα εἰς τὴν διοικητικὴν ἀρχὴν νὰ κηρύξῃ αὐτὰ ἔκπτωτα τῆς ἐντολῆς των· ἐὰν τοιαύτη παραπλησία περίστασις ἀναφαίνεται εἰς τὸν δῆμον Ἀθηναίων, ἡ διοικητικὴ ἀρχὴ ἂς προβῇ εἰς τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ Νόμου, ἂς τιμωρήσῃ τὰ μέλη αὐτὰ διὰ τοῦ προστίμου, καὶ ἐὰν ἐπιμένωσιν, ἂς κηρύξῃ αὐτὰ ἔκπτωτα τῆς ἐνεργείας των, ἂς καλέσῃ τοὺς ἀναπληρωτικούς· ἐὰν δὲ ὁ Πρόεδρος τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου δὲν συγκαλῇ τὰ μέλη, τότε ἂς τιμωρήσῃ τὸν πρόεδρον, διότι καὶ τοῦτον ὁ νόμος παρέχει εἰς τὴν διοικητικὴν ἐξουσίαν τὸ δικαίωμα νὰ κηρύξῃ ἔκπτωτον. Ἀλλ’ ἐὰν ἡ ἐκτελεστικὴ ἀρχὴ τοῦ δήμου, ἥτις ἔπρεπε νὰ φροντίζῃ νὰ συγκαλῇ τὸ συμβούλιον, δὲν συγκαλῇ αὐτὸ, ἂς τιμωρήσῃ αὐτὴν, διότι ἡ διοικητικὴ ἀρχὴ ἔχει ὅλα τὰ μέσα, διὰ νὰ καταστείλῃ τὴν πλημμελῆ διαγωγὴν τῆς ἀρχῆς αὐτῆς. Ἡ περίστασις λοιπὸν, ἡ ὁποία παρουσιάζεται εἰς τὸν δῆμον Ἀθηνῶν, νομίζω, ὅτι ἠδύνατο νὰ θεραπευθῇ διὰ τῶν ὑπαρχόντων νόμων, καὶ δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ προβῶμεν εἰς τὰ μέτρα τοῦ Κ. Καλοῦ, δηλ. τῆς διαλύσεως τοῦ δημοτικοῦ συμβουλίου. Εἰς τὴν διοίκησιν ἐν γένει νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ γίνεται χρῆσις τῶν φαρμάκων ἐκείνων, τὰ ὁποῖα ἀρκοῦσι πρὸς θεραπείαν τῶν νοσημάτων· δὲν πρέπει δὲ νὰ γίνεται χρῆσις δραστηριωτέρων φαρμάκων, διότι ταῦτα ἀφίνουσι συνεπείας, αἱ ὁποῖαι γίνονται ἐπαισθηταὶ εἰς τὴν διοίκησιν. Αἱ σκέψεις αὗται μὲ ἠνάγκασαν νὰ τολμήσω νὰ φέρω τὰς παρατηρήσεις ταύτας διὰ νὰ σᾶς παραστήσω τὴν πεποίθησιν, τὴν ὁποίαν ἔχω, ὅτι ἐν τῷ δήμῳ τῶν Ἀθηνῶν δὲν παρουσιάζεται οὐδεμία ἀνάγκη μέτρου νομοθετικοῦ, ὅτι ἐν τῷ δήμῳ τούτῳ τὰ παρασταθέντα ἐλαττώματα δύνανται νὰ θεραπευθῶσι διὰ τῶν κειμένων νόμων, ἐὰν οἱ ἐπιτετραμμένοι τὴν θεραπείαν ἐκτελέσωσιν αὐτήν. Διὰ τοῦτο ἤθελα συνηγορήσει ὑπὲρ τοῦ Κ. Καλοῦ, ἐὰν προσήρχετο ἐρωτῶν τὴν Κυβέρνησιν, διατὶ δὲν ἐφρόντισε νὰ συγκαλεσθῇ τὸ δημοτικὸν συμβούλιον. Μετὰ τὰς παρατηρήσεις ταύτας, Κύριοι, νομίζω, ὅτι δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ κάμω λόγον τινὰ περὶ τοῦ μέτρου τῆς θεραπείας, τὸ ὁποῖον ὁ Κ. Καλὸς προτείνει, διότι ἀφοῦ ἔχω πλήρη πεποίθησιν, ὅτι δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ γείνῃ παραδεκτὴ ἡ ἀρχὴ τοῦ νόμου, νομίζω ὅτι εἶναι περιττὸν νὰ διέλθω τὰ ἐλαττώματα τῶν ἐπὶ μέρους διατάξεων αὐτοῦ.

§35ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχει τὸν λόγον ὁ Κ. Κολιάτσος.

§36ΚΑΛΟΣ. Παραχωρεῖ εἰς ἐμέ. Κύριοι, ἂν ἡ κατάστασις τοῦ δημοτικοῦ συμβουλίου Ἀθηναίων ἦτο, ὅπως καὶ σήμερον ὁ πρὸ ὀλίγου καταβὰς τὸ βῆμα τὴν παρέστησε, καὶ ὅπως ὁ ἔντιμος πληρεξούσιος ἐκ Καλαβρύτων καὶ κατὰ τὴν ὀκτωβριανὴν μεταπολίτευσιν ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν Ζαΐμης σᾶς τὴν παρέστησεν εἰς μίαν τῶν προλαβουσῶν συνεδριάσεων, ἦτο περιττὴ ὅλως διόλου ἡ πρότασίς μου, ἀλλὰ τὰ πράγματα δὲν ἦσαν καὶ δὲν εἶναι τοιαῦτα, καὶ ἡ πρότασίς μου ἔρχεται νὰ λύσῃ τὸ πρὸ πολλοῦ ἐκκρεμὲς ἐνώπιον τῆς Συνελεύσεως ζήτημα, ὅπερ πρέπει νὰ λυθῇ δι’ ἀποφάσεως αὐτῆς. Ὁ Κ. Ζαΐμης τελειόνων τὸν λόγον του σᾶς εἶπεν, ὅτι καὶ αὐτὸς θεωρεῖ ἀσύμφορον εἰσέτι τὴν συγκάλεσιν τοῦ δημοτικοῦ συμβουλίου, καὶ ὅμως ἐπιμένει νὰ ἐξακολουθῇ ἡ παράνομος κατάστασις τοῦ δήμου τῶν Ἀθηνῶν. Ὁ πρὸ ὀλίγου καταβὰς τοῦ βήματος σᾶς εἶπεν ὅτι δὲν βλέπει τὴν ἀνάγκην νὰ ἐπέλθῃ νόμος, δι’ οὗ νὰ κανονισθῶσι τὰ πράγματα τοῦ δήμου, καὶ σᾶς εἶπε νὰ μὴ δεχθῆτε πρότασιν ἀντιβαίνουσαν εἰς τὸν περὶ δήμων νόμον, ἐνῷ ἀδύνατον ἄλλως νὰ εἰσέλθῃ ὁ δῆμος εἰς τὴν τακτικὴν καὶ νόμιμον κατάστασιν, ἢ δι’ ἐκτάκτου καὶ προσωρινοῦ νόμου. Ὁ Κ. Ζαΐμης ἐνθυμεῖται, ὅτι ἀπὸ τῆς πρώτης ἡμέρας ὁ λαὸς τῶν Ἀθηνῶν ἐκινήθη εἰς κατάλυσιν τοῦ δημοτικοῦ συμβουλίου· συνεταράχθη ἡ Κυβέρνησις διὰ τὴν πρᾶξιν αὐτὴν, καὶ δὲν δύναται ν’ ἀρνηθῇ, ὅτι ἐσπευσμένως μὲ προσεκάλεσε νὰ προλάβω τοιαύτην πρᾶξιν, καὶ τοῦτο, ἵνα μὴ δοθῇ παράδειγμα καὶ εἰς τὰ ἄλλας ἐπαρχίας· ὑποσχέθη ὅμως ὅτι θέλει φέρει τὴν διόρθωσιν. Ἐπὶ τῇ βάσει ταύτῃ ἔδραμον, καὶ διὰ τῆς συνδρομῆς τῶν φίλων μου, τῶν πλείστων Ἀθηναίων, κατώρθωσα νὰ μὴ γείνῃ ἔγγραφος πρᾶξις καταλύσεως, ἀφοῦ πράγματι εἶχε διαλυθῆ αὐτὸ, ὡς διασκορπισθὲν μετὰ τὴν ὁποίαν ἔκαμε πρᾶξιν ὑπὲρ τῆς μεταβολῆς. Ἀπὸ τὸ 1850 ἔπαυσεν ἡ πόλις τῶν Ἀθηνῶν νὰ συντρέχῃ εἰς τὴν κατάρτισιν τοῦ δημοτικοῦ συμβουλίου, διότι ἐπέμβαινον τὰ ἀνάκτορα. Κατὰ τὴν τελευταίαν ἐκλογὴν τὸ 1861 ἐπὶ 40 ἡμέρας παρετάθη ἡ ψηφοφορία, καὶ ὅμως πάλιν ἐδέησε νὰ παρανομήσωσι τὰ ὄργανα τῆς ἐξουσίας. Καθῆκον τῆς προσωρινῆς Κυβερνήσεως ἦτο νὰ καταλύσῃ τὸ παρανόμως καὶ ἐγκληματικῶς καταρτισθὲν δημοτικὸν συμβούλιον· δὲν ἔκαμε τὴν διάλυσιν διὰ νὰ μὴ δώσῃ ἔλεγεν ἀφορμὴν εἰς ἄλλας ἐπαρχίας, ἐνῷ ἔπρεπεν ὁ Κ. Ζαΐμης, ὑπουργὸς τότε τῶν Ἐσωτερικῶν, νὰ σκεφθῇ ἰδίως περὶ τῆς πρωτευούσης καὶ νὰ προτάξῃ τὰ περὶ τῆς διαλύσεως τοῦ δημοτικοῦ συμβουλίου Ἀθηναίων πάσης ἄλλης σκέψεως. Ἐκ δειλίας βεβαίως δὲν προέβη εἰς νομιμοποίησιν τῆς διαλύσεως, καὶ ἔκτοτε ἔμεινεν ἐκκρεμὲς τὸ ζήτημα, καὶ ὁ δῆμος εὑρίσκεται εἰς ὅλως ἔκνομον κατάστασιν· οἱ δὲ νομιμόφρονες σήμερον δὲν ἔρχονται παρὰ νὰ ἐνισχύσουν τὴν ἐξακολούθησιν τῆς παρανομίας, ἐνῷ ἐγὼ ἔρχομαι φέρων μέτρον, τὸ ὁποῖον μᾶς εἰσάγει εἰς κανονικὴν καὶ νόμιμον κατάστασιν. Ἀπὸ τῆς πρώτης ἡμέρας δὲν ὑφίσταται πραγματικῶς τὸ δημοτικὸν συμβούλιον, διότι τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν τὴν ἐπιοῦσαν τῆς μεταβολῆς, χωρὶς νὰ λάβῃ μέρος τὸ δημοτικὸν συμβούλιον, διώρισεν ἐπιτροπὴν ἐξ ἐντίμων πολιτῶν, ἥτις ἀνέλαβε καθήκοντα δημοτικοῦ συμβουλίου, καὶ ἐσκέπτετο περὶ πολλῶν ἀναγκῶν καὶ περὶ τῆς ἐθνοφυλακῆς. Ἂν ὑπῆρχε συμβούλιον, δὲν ὑπῆρχεν ἀνάγκη τοιαύτης ἐπιτροπῆς. Παρῃτήθη τότε ὁ δημοτικὸς εἰσπράκτωρ, καὶ ὅμως διωρίσθη ἄλλος ἄνευ τῆς ἐκλογῆς ὑποψηφίων παρὰ τοῦ δημοτικοῦ συμβουλίου. Ἐπέρχεται ἡ ἀνάγκη τῆς παραστάσεως τῶν δήμων ἐνώπιον τῶν δικαστηρίων, καὶ ἔρχονται οἱ ὑπουργοὶ καὶ σᾶς ζητοῦν εἰδικὸν νόμον, διότι δὲν ὑπῆρχε δημοτικὸν συμβούλιον, καὶ ἡ Συνέλευσις δίδει αὐτόν. Δαπανᾷ ὁ δῆμος ἄνευ προϋπολογισμοῦ καθ’ ὅλον τὸ 1863, διότι δὲν ὑπάρχει συμβούλιον, ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ 1862. Παρουσιάζεται ἡ ἀνάγκη τῆς ἐπεκτάσεως τοῦ ἐπὶ τῶν ὠνίων φόρου, καὶ ὁ ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ζητεῖ νὰ δώσητε τὸ δικαίωμα ἐξαιρετικῶς εἰς τὸν δῆμον τῶν Ἀθηναίων νὰ ἐπιβάλῃ αὐτὸν, διότι δὲν ὑπάρχει δημοτικὸν συμβούλιον. Ἔρχεται, Κύριοι, ἡ Βασιλεία, εὑρίσκει αὐτὴν τὴν κατάστασιν εἰς τὸν δῆμον τῶν Ἀθηναίων, καὶ ἡ ἐκτελεστικὴ ἐξουσία δὲν ἠδύνατο νὰ προβῇ εἰς κανὲν μέτρον, διότι τὸ ζήτημα μένει ἐκκρεμὲς καὶ ἐνώπιον τῆς Συνελεύσεως. Παρουσιάζεται ἡ ἀνάγκη νέου δημοτικοῦ εἰσπράκτορος, καὶ ὁ διορισμὸς αὐτοῦ, ἐνῷ ἔπρεπε νὰ γείνῃ τῇ συμπράξει τοῦ δημοτικοῦ συμβουλίου, γίνεται ἄνευ τῆς συμπράξεως πάλιν αὐτοῦ. Ποῦ εὑρίσκεται λοιπὸν ἡ παρανομία; εἰς τὴν πρότασίν μου ἢ εἰς τὴν ὑπάρχουσαν κατάστασιν, τὴν ὁποίαν οἱ ἀντιδοξοῦντες θέλουν νὰ παρατείνωσι πρὸς βλάβην τῶν συμφερόντων τοῦ δήμου; Ἡ πρότασίς μου ἔχει τι, εἶπεν ὁ Κ. Ζαΐμης, ἔκτακτον, τὸ ὁποῖον ἡ κοινὴ γνώμη ἐξεμυκτήρισεν, ἀλλὰ τὸ ἔκτακτον τοῦτο δύναται νὰ μᾶς φέρῃ τὸ ταχύτερον εἰς τὴν νομιμότητα, τῆς ὁποίας εἶναι θερμὸς ὀπαδός. Ἀποκρούω καὶ ἐγὼ ἐν μέρει τὸ διὰ τοῦ κλήρου σύστημα, ἂν καὶ τοῦτο ὑπάρχει παρ’ ἡμῖν ἐπὶ ὑποθέσεων πολὺ σπουδαιοτέρων, ἐπὶ τοῦ ὁρκωτικοῦ συστήματος, εἰς ὃ ὁ κληρωθεὶς ἔνορκος πρόκειται ν’ ἀποφαίνηται περὶ τοῦ πολυτιμοτέρου εἰς τὸν ἄνθρωπον, περὶ τῆς τιμῆς καὶ τῆς ζωῆς, ἀλλ’ ὀφείλομεν νὰ εἰσέλθωμεν ὅσον τάχιον εἰς νομιμότητα καὶ εἰς κανονικὴν κατάστασιν χωρὶς νὰ διαταραχθῇ ἡ τάξις· λοιπὸν ὡς κατάλληλον μέτρον καὶ συμφερώτερον πρὸς τὸν σκοπὸν τοῦτον εὗρον τὴν κλήρωσιν. Ἀλλὰ σᾶς εἶπον καὶ τότε ἀκόμη, καὶ τώρα σᾶς λέγω πάλιν, ὅτι οὐδεμίαν ἔχω δυσκολίαν ἀντὶ κληρώσεως νὰ δεχθῶ ἐκλογήν· δηλ. αὐτοὶ οἱ 500 ἄνθρωποι νὰ σχηματισθῶσιν εἰς ἐκλογικὸν σύλλογον, ἵνα κάμωσιν ἐκλογὴν καταλληλοτέραν. Δέχομαι ὅτι ὁ κλῆρος δύναται νὰ φέρῃ ἄνδρας μὴ ἔχοντας τὰ ἀπαιτούμενα προσόντα. Διὰ τοῦτο ἀσπάζομαι τὴν ἐκλογήν, ἂν καὶ αὕτη θὰ φέρῃ βραδύτητα, καὶ πρὸς τοῦτο τροποποιῶ εὐχαρίστως τὴν πρότασίν μου, δηλαδὴ νὰ γείνῃ ἐκλογὴ, καὶ οὐχὶ κλήρωσις.

§37ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Μόνον εἰς τὰς Ἀθήνας περιορίζετε αὐτό;

§38ΚΑΛΟΣ. Μάλιστα. Κύριοι, ἀπ’ ἀρχῆς ὁ σκοπός μου ἦτο νὰ διορθώσω τὰ τοῦ δήμου τῶν Ἀθηναίων, ἀλλ’ ἐπειδή τινες διατείνονται ὅτι καὶ ἀλλαχοῦ συνέβησαν τὰ ἴδια, ἐπρόσθεσα τὸ τελευταῖον ἄρθρον, καθ’ ὃ αἱ αὐταὶ διατάξεις ἐφαρμόζονται ὅπου ὑπάρχουν αἱ αὐταὶ περιπτώσεις, ἂν καὶ δὲν ὑπάρχουν, διότι κατόπιν τῆς πράξεως τῆς Κυβερνήσεως τῆς 10 Ὀκτωβρίου τὰ δημοτικὰ συμβούλια, ἅτινα ὁ λαὸς εἴς τινας ἐπαρχίας κατέλυσεν, ἐπανῆλθον καὶ ἐργάζονται, ὥστε ἐκεῖ δὲν ὑφίσταται ἡ ἀνάγκη αὕτη· εἴτε ὁ λαὸς τὰ ἐπανέφερεν, εἴτε ἄλλος τις, ἔχουν ὑπόστασιν σήμερον, ἐργάζονται καὶ θεωροῦνται νόμιμα. Ναὶ, Κύριοι, καὶ ἐγὼ ἤθελα ἀσπασθῆ τὴν ἰδέαν, τὴν ὁποίαν ὁ προαγορεύσας σᾶς ἐξέθηκε, τὸ νὰ κάμῃ ἡ ἐκτελεστικὴ ἐξουσία χρῆσιν τοῦ δικαιώματος, τὸ ὁποῖον ὁ νόμος παρέχει αὐτῇ, τῆς διαλύσεως τοῦ δημοτικοῦ συμβουλίου· ἤθελα φανῆ ὅλως ἄμοιρος τοῦ δημοτικοῦ νόμου, ἐὰν τὸ δημοτικὸν συμβούλιον ὑφίστατο καὶ ἐνήργει παρὰ τὰ κανονισμένα ὑπὸ τοῦ νόμου, ἢ παρεξετρέπετο τῆς τροχιᾶς του· ἂν ἔφερον τὴν πρότασίν μου, τότε βεβαίως εἶχον καὶ κατ’ ἐπερώτησιν καὶ ἀπὸ τοῦ βήματος καὶ ἰδιωτικῶς νὰ ἀπαιτήσω παρὰ τοῦ ὑπουργοῦ τὴν διάλυσιν τοῦ δημοτικοῦ συμβουλίου· ἀλλὰ τοῦτο δὲν ὑφίσταται. Πῶς λοιπὸν θέλετε νὰ κάμῃ ἡ ἐκτελεστικὴ ἐξουσία χρῆσιν δικαιώματος κατὰ σώματος μὴ ὑφισταμένου καὶ μὴ ἐνεργοῦντος; Τὸ δημοτικὸν συμβούλιον δὲν ὑπάρχει, εἴτε διότι κατελύθη, εἴτε διότι οἴκοθεν ἀπεσύρθη· τόρα πῶς θέλετε ἡ Κυβέρνησις νὰ προβῇ εἰς διάλυσιν τοιούτου συμβουλίου, πλάττουσα ψευδεῖς λόγους; Ἄ! τότε σεῖς οἱ νομιμόφρονες ἠθέλατε ἐπιτεθῆ κατ’ αὐτῆς, καὶ δικαίως θὰ ἐπράττετε τοῦτο. Ἀδύνατον εἶναι εἰς τὴν ἐκτελεστικὴν ἐξουσίαν, ὡς σᾶς εἶπον καὶ εἰς μίαν προηγουμένην συνεδρίασιν, νὰ θεωρήσῃ ὑπάρχον τὸ δημοτικὸν συμβούλιον, καὶ νὰ τὸ συγκαλέσῃ. Ἐὰν, Κύριοι, ἐνδιαφέρεσθε διὰ τὴν κατάστασιν τῆς Πρωτευούσης, καὶ λέγω, ὅτι πρέπει νὰ ἐνδιαφέρεσθε, διότι ἔχετε ἀνάγκην ἐνταῦθα προσερχόμενοι καὶ καθαριότητος καὶ ὕδατος καὶ φωτισμοῦ, ἐπειδὴ πρέπει νὰ ἔχητε ὅλας σας τὰς ἀναπαύσεις, λάβετε πρόνοιαν, ὥστε νὰ ἀντικατασταθῇ τὸ δημοτικὸν συμβούλιον, καὶ νὰ γείνῃ ἐκλογὴ Δημάρχου· διότι ἡ κατάστασις ἡ σημερινὴ τοῦ Δημάρχου δὲν εἶναι νόμιμος, εἶναι ἐκτὸς τοῦ νόμου. Πότε διωρίσθη ὁ Δήμαρχος αὐτός; Τὴν ἰδίαν ἡμέραν ἄνευ προηγουμένου νόμου, μεταβάλλοντος τὰ καθεστῶτα, διότι καὶ εἰς τὰς δικτατορικὰς καταστάσεις τῶν πολιτειῶν ἔχει μὲν τὸ δικαίωμα ὁ δικτάτωρ νὰ παύῃ καὶ διορίζῃ, ἀλλ’ ἐκ τῶν προτέρων κανονίζει τοῦτο. Ὁ νόμος, τὸν ὁποῖον ἔκαμεν ἡ προσωρινὴ Κυβέρνησις, ἐπῆλθε πολλὰς ἡμέρας ἀργότερον, καὶ αἱ διατάξεις αὐτοῦ δὲν ἐφηρμόσθησαν εἰς τὸν δῆμον τῶν Ἀθηναίων. Ἀφ’ οὗ λοιπὸν ἦτο καὶ εἶναι ἔκνομος ἡ κατάστασις τοῦ δήμου Ἀθηναίων, διὰ τῆς προτάσεώς μου ἐγὼ ζητῶ νὰ θεραπεύσω καὶ τὸ ἓν καὶ τὸ ἄλλο. Δι’ αὐτὸν τὸν λόγον ἐπιμένω εἰς τὴν πρότασίν μου, καὶ διὰ νὰ συμβιβάσω ταύτην μὲ τὴν ἰδέαν πολλῶν ἄλλων, τὴν ὁποίαν καὶ ἐγὼ ἐν μέρει συμμερίζομαι, ἂν καὶ θεωρῶ ὅτι ἡ πρώτη μᾶς φέρει ταχύτερον εἰς τὸν ἐπιδιωκόμενον σκοπὸν, τὴν τροποποιῶ ὡς ἑξῆς· Ἰδοὺ αὕτη. Ἄρθρ. 1. Μέχρι τῆς κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ περὶ δήμων νόμου ἀνανεώσεως τῶν δημοτικῶν ἀρχῶν τοῦ Κράτους, αἱ ἐκτελεστικαὶ ἀρχαὶ καὶ τὸ δημοτικὸν συμβούλιον Ἀθηναίων ἀνανεοῦνται ὡς ἑξῆς. Ἐκ τῶν ἐν τῷ ὁριστικῷ δημαιρεσιακῷ καταλόγῳ τοῦ ἔτους 1861 ὑπαρχόντων ἐγγεγραμμένων δημοτῶν, οἱ πρῶτοι πεντακόσιοι, συγκαλούμενοι διὰ προγράμματος τοῦ ἐκπληροῦντος χρέη δημάρχου, ἐκλέγουσι διὰ μυστικῆς ψηφοφορίας καὶ σχετικῆς πλειονοψηφίας 36 ὀνόματα, ἐξ ὧν τὰ μὲν δέκα καὶ ὀκτὼ πλειοψηφίσαντα θέλουσι χρησιμεύσει πρὸς συγκρότησιν τοῦ δημοτικοῦ συμβουλίου Ἀθηναίων, τὰ δὲ ἕτερα δέκα καὶ ὀκτὼ ἐν περιπτώσει ἀνάγκης, εἰς συμπλήρωσιν τοῦ ἐννόμου ἀριθμοῦ τοῦ σώματος, κατὰ τὸν ἀριθμὸν τῶν ψήφων λαμβανόμενα. Ἄρθρ. 2. Ὁ κατάλογος οὗτος τῶν ἐκλογέων ἐκτίθεται πρὸ ὀκτὼ ἡμερῶν πρὸ τῆς ἐνάρξεως τῆς ἐκλογῆς εἰς τὸ Δημαρχεῖον ἐπὶ τρεῖς ἡμέρας, γνωστοποιουμένου τούτου διὰ προκηρύξεως τοῦ ἐκπληροῦντος χρέη Δημάρχου καὶ πᾶς τις ἐκ τῶν δημοτῶν δύναται ἐντὸς τῶν τριῶν τούτων ἡμερῶν νὰ φέρῃ ἐνστάσεις περὶ ἐγγραφῆς παραληφθέντων καὶ διαγραφῆς ἀποβιωσάντων ἢ ἀνικάνων καταστάντων. Αἱ ἐνστάσεις αὗται δικάζονται πρὸ τῆς ἐκλογῆς ὁριστικῶς καὶ ἀνεκκλήτως παρὰ τοῦ Νομάρχου, τοῦ προέδρου τῶν Πρωτοδικῶν καὶ τοῦ ἐκπληροῦντος χρέη δημάρχου. Ἄρθρον 3. Ἡ ἐκλογὴ κηρυττομένη πρὸ ὀκτὼ ἡμερῶν διαρκεῖ ἐπὶ δύω ἡμέρας καὶ ἐνεργεῖται ἐν τῷ δημαρχικῷ καταστήματι, ἐφορευομένη ὑπὸ τοῦ ἀναπληρωτοῦ τοῦ Νομάρχου, τοῦ Εἰρηνοδίκου καὶ τοῦ ἐκπληροῦντος χρέη Δημάρχου. Ἄρθρον 4. Ἡ ἐπιτροπὴ αὕτη ἐνεργεῖ τὴν ἐπιοῦσαν τῆς ἀποπερατώσεως τῆς ἐκλογῆς τὴν διαλογὴν καὶ ἀναγγέλλει τὸ ἀποτέλεσμα διὰ προγράμματος. Ἄρθρον 5. Οἱ ἐκλεχθέντες κατὰ τὸ ἄρθρον 1 συγκαλούμενοι ἐν τῷ δημαρχικῷ καταστήματι παρὰ τοῦ νομάρχου, ἐκλέγουσι κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ περὶ δήμων Νόμου, τρεῖς ὑποψηφίους διὰ τὴν θέσιν δημάρχου καὶ τοὺς ἀπαιτουμένους διὰ τὰς λοιπὰς θέσεις δημαρχικῶν καὶ εἰδικῶν παρέδρων. Ἄρθρ. 6. Τὰ πρακτικὰ τῆς ἐκλογῆς ἐκτίθενται ὑπὸ τὴν ἐπίβλεψιν τοῦ ἐκπληροῦντος χρέη δημάρχου ἐπὶ τρεῖς ἡμέρας εἰς τὸ δημαρχεῖον, ἐντὸς τῶν ὁποίων δύνανται οἱ δικαιούμενοι νὰ φέρωσι τὰς παρατηρήσεις των, ἐπὶ τῶν ὁποίων ἀποφαίνεται ὁ νομάρχης. Κατὰ τῆς ἀποφάσεως αὐτοῦ, ἂν ᾖναι ἀκυρωτικὴ, ἐπιτρέπεται ἔκκλησις ἐνώπιον τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν. Ἄρθρ. 7. Αἱ διατάξεις τοῦ παρόντος νόμου ἐφαρμόζονται ἀναλόγως καὶ εἰς τοὺς δήμους ἐκείνους, τῶν ὁποίων τὰ δημοτικὰ συμβούλια περιῆλθον εἰς τὴν αὐτὴν περίπτωσιν.

Α. ΚΑΛΟΣ.

§39ΜΑΥΡΟΜΜΑΤΗΣ. Εἶναι νέα πρότασις;

§40ΚΑΛΟΣ. Ὄχι, τροπολογία τῆς πρώτης.

§41ΠΟΛΛΟΙ. Νὰ τυπωθῇ.

§42ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχει τὸν λόγον ὁ Κύριος Μαυρομμάτης.

§43ΜΑΥΡΟΜΜΑΤΗΣ. Παραχωρῶ εἰς τὸν Χρηστόπουλον.

§44ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Πρὶν ἢ προβῶ εἰς τὴν ἐξέτασιν τοῦ ζητήματος, παρακαλῶ, ἂν ἐγκρίνῃ ἡ Συνέλευσις, ὁ Κύριος ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅστις εἶναι παρὼν, νὰ μᾶς εἴπῃ, πῶς θεωρεῖ τὸ συμβούλιον, ὡς κατηργημένον, ἢ πρόκειται νὰ καταργηθῇ ὑπὸ τῆς Συνελεύσεως.

§45Α. ΠΕΤΣΑΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Γνωμοδότησιν ζητεῖτε;

§46ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Πῶς θεωρεῖ τὸ ζήτημα ἡ Κυβέρνησις;

§47Α. ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Τὸ πρᾶγμα ὑπάρχει ἀφ’ ἑαυτοῦ. Ὁμιλήσατε σεῖς, καὶ ὁ Κύριος Πρόεδρος, ἂν κρίνῃ εὔλογον, θὰ λαλήσῃ.

§48ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἔρχομαι νὰ ὑπερασπισθῶ τὴν ὕπαρξιν τοῦ δημοτικοῦ συμβουλίου, διότι τὸ ζήτημα τοῦτο δὲν μ’ ἐνδιαφέρει παντάπασι· τὰ συμφέροντά μου τὰ πολιτικὰ εἶναι ἀλλότρια, ὡς πιστεύω, ὅτι δὲν ἐνδιαφέρεται οὔτε ὁ ἀξιότιμος πληρεξούσιος τῶν Ἰωαννίνων. Ἀλλ’ ἔρχομαι, Κύριοι, νὰ ὑποστηρίξω ἓν δικαίωμα τῆς ἐκτελεστικῆς ἐξουσίας, τὸ ὁποῖον ἀφίνει νὰ καταχρῶνταί τινες, λαμβάνοντες τὴν πρωτοβουλίαν, καὶ παρουσιάζοντες καθ’ ἑκάστην προτάσεις νόμων. Ἡ δὲ Κυβέρνησις, μὴ ἔχουσα ἰδίαν πολιτικὴν πεποίθησιν, δὲν ἐκφράζει γνώμην, καὶ διὰ τοῦτο εἶπον, ὅτι ἐπιθυμῶ νὰ ἐκφράσῃ τὴν γνώμην της, διότι τὸ αὐτὸ πράττει καὶ σήμερον· μὴ θέλουσα νὰ ἐκφράσῃ ἰδίαν γνώμην, θέλει διὰ τοῦ τρόπου τούτου νὰ ῥίψῃ εἰς βάρος τῆς Συνελεύσεως μίαν πρᾶξιν, ἥτις ἀνήκει εἰς αὐτὴν τὴν ἐκτελεστικὴν ἐξουσίαν, καὶ τοῦτο τὸ κάμνει διὰ νὰ δικαιολογῆται κατόπιν, ὅτι ἡ διάλυσις τοῦ δημοτικοῦ συμβουλίου ἐπῆλθεν οὐχὶ ἀπὸ τῆς ἐκτελεστικῆς ἐξουσίας, ἀλλ’ ἀπὸ τῆς Συνελεύσεως. Ἀλλὰ φρονῶ, Κύριοι, ὅτι ἡ Συνέλευσις πρέπει νὰ καθαρίσῃ τὴν θέσιν της, καὶ νὰ διακρίνῃ ποῖα τὰ καθήκοντά της, καὶ ποῖα τὰ τῆς ἐκτελεστικῆς ἐξουσίας. Ἐάν, Κύριοι, ἐπρόκειτο νὰ ἀποφανθῶμεν περὶ τοῦ δημοτικοῦ συμβουλίου Ἀθηνῶν εἰς ἐποχὴν, καθ’ ἣν ἡ Συνέλευσις ἐξήσκει καὶ κυριαρχικὰ δικαιώματα, τότε νομίζω, ὅτι ἠδύνατο νὰ ἀποφανθῇ περὶ τοῦ συμβουλίου τούτου. Σήμερον ὅμως, ὅτε διεκρίθησαν τὰ δικαιώματα τῶν ἐξουσιῶν, δὲν δύναται νὰ ἐπιληφθῇ αὐτοῦ τοῦ ζητήματος. Φρονῶ λοιπὸν, ὅτι διὰ νὰ ἐπιληφθῶμεν τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ νόμου, τὸν ὁποῖον προτείνει ὁ Κύριος Καλὸς, ὀφείλομεν νὰ ἐξετάσωμεν, ἂν ᾖναι ἀνάγκη τοιούτου νόμου· καὶ ἐγὼ φρονῶ, ὅτι δὲν ὑπάρχει τοιαύτη· ἐξηγοῦμαι. Ἐὰν, Κύριοι, ἡ Κυβέρνησις νομίζῃ, ὅτι τὸ δημοτικὸν συμβούλιον εἶναι διαλελυμένον, ἢ εὑρίσκῃ λόγους νὰ τὸ διαλύσῃ, καὶ πρὸς τοῦτο ἔχει πλῆρες τὸ δικαίωμα, τότε δύναται νὰ φέρῃ ἕνα νόμον περὶ ἐκλογῆς, μολονότι ἔχομεν δημοτικὸν νόμον ἐν γένει τοῦ Κράτους· ἀλλ’ ἀφοῦ ὑφίσταται τὸ δημοτικὸν συμβούλιον πρὸς τὶ ὁ νόμος περὶ ἀντικαταστάσεως αὐτοῦ; Κύριοι, ἤκουσα τὸν Κ. Καλὸν ἄλλοτε, ὅτε ὑπεβλήθη αὐτὸ τὸ ἴδιον ζήτημα, ὑποστηρίζοντα ὅτι τὸ δημοτικὸν Συμβούλιον τῶν Ἀθηνῶν εἶναι κατηργημένον, καὶ ἐν τούτοις ἀνέγνωσα τὰς ἀγορεύσεις αὐτοῦ τοῦ ἰδίου Καλοῦ, διὰ τῶν ὁποίων ὑποστηρίζεται, ὅτι τὸ δημοτικὸν συμβούλιον δὲν εἶναι κατηργημένον· καὶ χαίρω, διότι εὑρέθην καὶ ἐγὼ εἰς θέσιν νὰ ἀποδείξω τὸν Κ. Καλὸν εὑρισκόμενον εἰς ἀντίφασιν, ὡς τοῦτο πράττει αὐτὸς δι’ ἄλλους. Ἐνθυμεῖσθε ὁ ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἄλλοτε ὑπέβαλε πρότασιν εἰς τὴν Συνέλευσιν, διὰ τῆς ὁποίας ὑπεστήριξεν, ὅτι πρέπει νὰ δοθῇ μία ἀναβολὴ ὡς πρὸς τὰς δίκας τῶν Ἀθηνῶν. Εἰς ὅλων τὰς ἀγορεύσεις εἰς κανὲν μέρος δὲν ὑπάρχει ἡ ἰδέα ὅτι τὸ συμβούλιον εἶναι κατηργημένον. Ἀνέγνωσα ὅλας τὰς ἀγορεύσεις καὶ τοῦ Κ. Καλοῦ, καὶ τοῦ ἤδη προεδρεύοντος τὴν Συνέλευσιν Κ. Μεσσηνέζη, καὶ ἄλλων, ὅλοι ὑποστηρίζουν ὅτι τὸ δημοτ. Συμβούλιον δὲν κατηργήθη κατὰ τὴν Ὀκτωβριανὴν ἐπανάστασιν.

§49ΚΑΛΟΣ. Σᾶς παρακαλῶ, ἀναγνώσατε τὸν λόγον τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν κατὰ τὴν 5 Ἰουνίου.

§50ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν λέγει ὅτι· «ἱκετεύω, Κύριοι, τὴν Συνέλευσιν, ὅπως λαμβάνουσα ὑπ’ ὄψιν τὸ ἀντικείμενον αὐτὸ, ἀποφασίσῃ ὅσον τάχιον περὶ αὐτοῦ.» Ὁ δὲ Καλὸς λέγει· «ὁ λαὸς ἐζήτει νὰ διαλύσῃ τὸ δημοτικὸν συμβούλιον, καὶ ἡ κυβέρνησις ἐνόμισε καλὸν νὰ κατευνάσῃ (τὴν) ἀγανάκτησιν τοῦ λαοῦ), διότι δὲν ἐκρίθη συμφέρον πολιτικὸν διὰ τῆς βίας νὰ καταλυθῇ ἡ δημοτικὴ ἀρχὴ τῆς πρωτευούσης. Πρὸς τὸν λαὸν λοιπὸν εἴπομεν. Σταθῆτε, διότι ἡ κυβέρνησις θὰ λάβῃ νόμιμα μέτρα πρὸς τοῦτο.» Βλέπετε λοιπὸν ὅτι ὁ Κ. Καλὸς ἐμπόδισε τὴν κατάργησιν τοῦ δημοτικοῦ συμβουλίου. Λοιπόν, Κύριοι, κατὰ τὴν ἔκφρασιν τοῦ Κ. Καλοῦ ἐπρόκειτο νὰ διαλυθῇ τὸ δημοτικὸν συμβούλιον, ἀλλ’ ἡ πρόνοια τῆς Κυβερνήσεως καὶ τοῦ Κ. Καλοῦ ἔκαμαν, ὥστε νὰ ἐμποδισθῇ ἡ κατάργησις. Ἄρα δὲν ὑπάρχει κατάργησις τοῦ δημοτικοῦ Συμβουλίου. Ἄλλως τε, Κύριοι, ὁ Κ. Ζαΐμης, ὑπουργὸς τότε τῶν Ἐσωτερικῶν, σᾶς ἐξέθεσεν εἰς τὴν προηγουμένην συνεδρίασιν διαφόρους λόγους, διὰ τῶν ὁποίων ὑπεστήριξεν, ὅτι τὸ δημοτικὸν συμβούλιον δὲν κατηργήθη, στηριζόμενος εἰς αὐτὰ τὰ πράγματα. Κατάργησις ἔλαβε χώραν μόνον τῶν δημάρχων, ὄχι ὅμως καὶ τῶν δημοτικῶν συμβουλίων. Ἔχομεν ἀπόδειξιν ἐπίσημον τὴν πρᾶξιν τῆς Κυβερνήσεως, δι’ ἧς λέγει ὅτι, εἰς τὰ μέρη, ὅπου κατηργήθησαν οἱ δήμαρχοι καὶ δημοτικοὶ πάρεδροι, λαμβάνονται ὡς δήμαρχοι οἱ δημοτικοὶ σύμβουλοι· ἄρα εἰς κανὲν μέρος δὲν ἔλαβε χώραν ἡ κατάργησις τῶν δημοτικῶν συμβουλίων. Φρονῶ λοιπὸν, Κύριοι, ὅτι ἐνόσῳ δὲν λύσετε τὸ ζήτημα, ἂν κατηργήθη τὸ δημοτικὸν συμβούλιον ἢ ὄχι, δὲν δύνασθε νὰ προβῆτε εἰς τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ νόμου· ἐξ ὅσων σᾶς ἐξέθεσαν οἱ ΚΚ. Δεληγιάννης καὶ Ζαΐμης, πιστεύω, ὅτι ἐπείσθητε, ὅτι τὸ δημοτικὸν συμβούλιον τῶν Ἀθηνῶν δὲν εἶναι κατηργημένον. Ἐὰν ὁ Κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν θεωρῇ ἀναγκαῖον νὰ ὑπάρξῃ ἄλλο δημοτικὸν συμβούλιον, τὸ ὁποῖον νὰ μεριμνᾷ περὶ τῶν συμφερόντων τοῦ δήμου τῶν Ἀθηνῶν, ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ προκαλέσῃ δυνάμει τοῦ δημοτικοῦ νόμου τὴν διάλυσιν αὐτοῦ, καὶ τότε νὰ φέρῃ τὴν σύνταξιν νόμου περὶ τῆς συγκροτήσεως τοῦ δημοτικοῦ συμβουλίου, ἄλλως τε ὑπάρχει νόμος περὶ τούτου. Κατηγοροῦν τὸ δημοτικὸν συμβούλιον καὶ πρὸ πάντων ὁ Κ. Καλὸς, ὅτι ἡ καταγωγὴ αὐτοῦ εἶναι αἰσχρά. Καὶ ἐγὼ δὲν ἔχω ν’ ἀντείπω, ἀλλὰ τὸ δημοτικὸν συμβούλιον τῶν Ἀθηνῶν δὲν εἶναι τὸ μόνον, ἀλλὰ τὰ πλεῖστα τῆς Ἑλλάδος.

§51ΠΟΛΛΟΙ. Ὅλα! ὅλα!

§52ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ὅλοι ἀνήκετε εἰς ἐπαρχίας, ὅλοι γνωρίζετε τὴν κατάστασιν τῶν δήμων. Ἐὰν εἰς τὰς Ἀθήνας τὸ ψηφοδέλτιον τοῦ δημοτικοῦ συμβουλίου τῶν Ἀθηνῶν συνετάττετο εἰς τὰ ἀνάκτορα, εἰς τὰς ἐπαρχίας συνετάττοντο εἰς τὰς οἰκίας τῶν ἐπάρχων καὶ τῶν δημαιρεσιαρχῶν· ὀλίγη δὲ διαφορὰ ὑπῆρχεν ἀπὸ τοῦ γραφείου τοῦ Βέτλαν καὶ τοῦ γραφείου τῶν ἐπάρχων· οἱ τελευταῖοι ἐξετέλουν μὲ περισσότερον ζῆλον τὰς διαταγὰς τῆς ἐξουσίας. Λοιπὸν προκειμένου λόγου νὰ παραδεχθῆτε τὴν κατάργησιν τοῦ δημοτικοῦ συμβουλίου, πρέπει περὶ ὅλων νὰ σκεφθῆτε, καὶ πρέπει ἡ ἀπόφασίς σας νὰ ᾖναι γενική· καὶ ἐπειδὴ ὑπάρχει νόμος δημοτικὸς, νομίζω, ὅτι ἡ πρότασις τοῦ Κ. Καλοῦ εἶναι περιττή.

§53ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχει τὸν λόγον ὁ Κύριος ὑπουργός.

§54Δ. ΒΟΥΛΓΑΡΗΣ (ΠΡΩΘΥΠΟΥΡΓΟΣ ΚΑΙ ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΤΩΝ

ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ). Ἐπειδὴ μὲ προεκάλεσεν ὁ Κ. προαγορεύσας, Πληρεξούσιος Κυνουρίας, νὰ εἴπω, πῶς θεωρῶ τὸ δημοτικὸν συμβούλιον Ἀθηναίων, ἀναγκάζομαι νὰ δώσω τὴν ἑπομένην ἐξήγησιν, ὅπως τὸν ἡσυχάσω· ἄνευ ἀνάγκης, νομίζω, ἤθελε νὰ κάμῃ αὐτὴν τὴν ἐρώτησιν εἰς ἐμὲ, ὁ ὁποῖος ἔχω ἓν διάστημα δίμηνον ἢ περισσότερον εἰς τὸ ὑπουργεῖον, ἐνῷ ἡ Συνέλευσις ἔχει γνῶσιν τοῦ ζητήματος τούτου εἰς διάστημα μακροῦ χρόνου καὶ ἐπὶ παρελθουσῶν πολλῶν Κυβερνήσεων· ἐπειδὴ ὅμως καὶ ἐγὼ καὶ πρὶν ἐγίνωσκον, καὶ τώρα εὑρισκόμενος εἰς τὴν ἐξουσίαν, καὶ ἐπειδὴ ἐρωτᾷ σήμερον τὴν Κυβέρνησιν, τὸν ὑπουργὸν τὸν ἁρμόδιον, διὰ τοῦτο δὲν ἔχω καμμίαν δυσκολίαν νὰ τῷ ἀπαντήσω, παρατηρῶν αὐτῷ συγχρόνως, ὅτι συνεχῶς ἐξασκεῖται ἓν εἶδος θήρας κατὰ τῶν ὑπουργῶν· ἀπαντῶ λοιπὸν ὅτι τοῦτο μόνον γνωρίζω, ὅτι ἡ κατάστασις τοῦ δήμου τῶν Ἀθηναίων εἶναι ἀθλία, καὶ ὅτι δὲν ἔχει τακτικὴν καὶ νόμιμον διοίκησιν, εἶναι εἰς τὴν ἐσχάτην ἀταξίαν τὰ οἰκονομικά του· ὡς ἐκ τούτου προέρχεται σπατάλη, ἴσως ὄχι σκόπιμος, ἀλλὰ συνέπεια ἀναπόφευκτος τῆς μὴ νομίμου ὑπάρξεως τῶν ἀναγκαίων δημοτικῶν ἀρχῶν. Καταστρέφονται ὅθεν τὰ συμφέροντα τοῦ δήμου τούτου ἕνεκα αὐτῆς τῆς ἐλλείψεως· διὰ τοῦτο ἐπιθυμῶ καὶ θεωρῶ ἀναγκαῖον, ὥστε νὰ δοθῇ μία διέξοδος εἰς αὐτὴν τὴν δυσκολίαν, καὶ νὰ δυνηθῇ τὸ ὑπουργεῖον νὰ προβῇ εἰς τὰς μετὰ τῶν δημοτικῶν ἀρχῶν τῶν δήμων σχέσεις καὶ ἐνεργείες. Τὸ δημοτικὸν συμβούλιον τῶν Ἀθηνῶν δὲν τὸ βλέπω ἐν τοῖς ζῶσι· ποῖος τὸ ἐφόνευσε, δὲν ἐρωτῶ, ἀλλὰ δὲν ὑπάρχει, δὲν φαίνεται, δὲν ἐνεργεῖ, οὐ μόνον τώρα, ἀλλὰ πρὸ πολλοῦ, καὶ ἐὰν εἶχον ἀκόμη τὴν ἀνάγκην, ἢ τὸ δικαίωμα νὰ ἐξετάσω ἐγὼ περὶ τούτου, νομίζω πλέον καὶ περιττὸν νὰ πληροφορήσω μίαν Συνέλευσιν, ἡ ὁποία εἶναι ἐν γνώσει τοῦ ζητήματος τούτου πρὸ πολλοῦ. Τὶ νὰ πράξω ἐκ μέρους τῆς ἐξουσίας ὡς πρὸς τὸ ζήτημα τοῦτο, εἰς τὸ ὁποῖον εὑρέθησαν εἰς ἀμηχανίαν ἄλλαι προλαβοῦσαι Κυβερνήσεις, τὶ νὰ πράξω, ὅταν ἡ Συνέλευσις ἡ ἰδία, ἔχουσα ὑπ’ ὄψιν τὸ ζήτημα, ἀνεγνώρισεν ὅτι δὲν ὑπάρχει, διότι, ἐὰν ὑπῆρχεν, ἤθελεν εἴπει, ὅτι εἰς μάτην ὑπεβλήθη εἰς αὐτὴν ἡ περὶ τούτου πρότασις, καὶ ἤθελε τὴν ἀποῤῥίψει ὅλως διόλου ὡς ἀπαράδεκτον; Ἐγὼ λοιπὸν δὲν θεωρῶ ἀνάγκην, οὐδὲ βλέπω, ὅτι πρέπει νὰ ἐκφρασθῶ περὶ πράγματος γνωστοῦ, θέλω μόνον νὰ ὑπάρχῃ δημοτικὸν συμβούλιον. Δώσατε εἰς αὐτὸ ζωὴν, ἢ κάμετε ἄλλως πως ἐν τῇ ἐξουσίᾳ, τὴν ὁποίαν ἔχετε, νὰ μοῦ δώσητε μίαν διεξαγωγὴν, καθότι, ὡς σᾶς εἶπον, καταστρέφονται τὰ δημόσια συμφέροντα.

§55ΠΟΛΛΟΙ. Ἐφωτίσθημεν.

§56ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Κάμνω τὴν ἔνστασιν, ὅτι θέλομεν νὰ ὁμιλήσωμεν γενικώτερον.

§57ΜΙΛΗΣΗΣ. Αὐτὴν τὴν πρότασιν ἤθελον κάμει καὶ ἐγὼ εἰς τὴν Συνέλευσιν, ἐπειδὴ εἶχεν ἀποφανθῆ ἄλλοτε νὰ γενικεύσῃ τὸ μέτρον αὐτὸ (θόρυβος).

§58ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αὐτὸ ἀφορᾷ τὰ καθέκαστα. Καθήσατε, Κύριοι· οἱ παραδεχόμενοι, ὅτι ἡ Συνέλευσις ἐφωτίσθη ὡς πρὸς τὴν ἀρχὴν παρακαλοῦνται νὰ σηκωθῶσιν (ἐγείρονται πολλοί)· παρεδέχθη (θόρυβος)

§59ΠΟΛΛΟΙ. Τ’ ἀνάπαλιν.

§60ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡσυχάσατε, Κύριοι, ἐρωτῶ τὸ ἀνάπαλιν, οἱ παραδεχόμενοι ὅτι δὲν ἐφωτίσθη ἡ Συνέλευσις, παρακαλοῦνται νὰ σηκωθῶσιν (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι)· παρεδέχθη (θόρυβος). Ὁ Κύριος Θεοχάρης ἔχει τὸν λόγον.

§61ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Οὐδένα λανθάνει, νομίζω, Κύριοι, ὅτι μετὰ τὴν ἐπανάστασιν τῆς 10 8βρίου καὶ 5 ἡμέρας πρὸ αὐτῆς ἐγένετο ἀναστάτωσις καθ’ ὅλον τὸ κράτος, καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὰς δημοτικὰς ἀρχάς· λέγω δὲ καὶ πέντε ἡμέρας πρὸ αὐτῆς, διότι ἡ ἐπανάστασις, Κύριοι, ἀρξαμένη ἐν Ἀκαρνανίᾳ, καὶ διελθοῦσα τὴν ἐπαρχίαν τῆς Ἀχαΐας, ὁλόκληρον τὴν Κορινθίαν, συγχρόνως δὲ διαδοθεῖσα εἰς Καλάβρυτα τὴν νύκτα τῆς δεκάτης ὀκτωβρίου ἔλαβε τὸ πέρας της ἐν τῇ πρωτευούσῃ. Ἀλλ’ ὅπου διῆλθεν ἡ ἐπανάστασις διῆλθε μὲ τὴν κατάλυσιν τῶν δημοτικῶν ἀρχῶν, διότι ἡ ἐπανάστασις, ὅπως εἶπεν ἄλλοτε ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ὁ Κύριος Θεόδωρος Δηλιγιάνης, ἦτον ὑπὲρ θεσμῶν, δηλαδὴ οἱ θεσμοὶ κατεπατοῦντο, οἱ θεσμοὶ προσεβάλλοντο, καὶ ἔφερον εἰς θέσιν τὸν λαὸν νὰ ἐπαναστατήσῃ. Καὶ ποῖοι ἦσαν ἐκεῖνοι οἱ προσβεβλημένοι, οἱ καταπατούμενοι θεσμοί; Πρὸ πάντων οἱ θεσμοὶ οἱ ἐκλογικοὶ, κατ’ ἐκείνων εἶχε ῥίψει τὸ βλέμμα ἡ παρελθοῦσα δυναστεία, καὶ πᾶσα διοικητικὴ ἐνέργεια κατ’ αὐτῶν ἔτεινεν, ἵνα δυνηθῇ καὶ καταργήσῃ τὴν ἐλευθερίαν τοῦ πολίτου, τὴν ὁποίαν ὁ εἰς τὸν χάρτην μόνος γεγραμμένος νόμος παρεχώρει εἰς αὐτόν· εἶχε δὲ μεταχειρισθῆ ὅλους τοὺς δόλους, καὶ ὅλας τὰς εἰκονικότητας, ὥστε οὐδεμία ἐκλογὴ τοῦ Κράτους, οἱασδήποτε ὀνομασίας καὶ ἂν ἦτον, εἴτε δημοτικοῦ συμβουλίου, εἴτε δημοτικῆς ἐκτελεστικῆς ἀρχῆς, εἴτε ἐπαρχιακοῦ συμβουλίου, εἴτε βουλευτικῆς ἐκλογῆς, νὰ ᾖναι ἀπόῤῥοια τῆς ἐλευθέρας θελήσεως τῶν ἐκλογέων· εἰς κἀμμίαν ἐπαρχίαν τοῦ Κράτους δὲν κατωρθώθη νὰ ἐνεργηθῇ ποτε ἐκλογὴ νόμιμος, ἀλλ’ ἅπασαι ἐνηργήθησαν ὑπὸ τὸ κράτος τῆς βίας, τῆς διαφθορᾶς, τῆς καλπονοθεύσεως καὶ τῆς εἰκονικότητος. Ὁ κατὰ πρῶτον ἀγορεύσας εὔγλωττος ῥήτωρ Κ. Δεληγιάννης εἶπεν, ὅτι ἡ ἐπανάστασις κατέλυσε μόνον ἐκείνας τὰς ἀρχὰς, τὰς ὁποίας ἐνόμιζεν, ὅτι ἠδύναντο νὰ ἀντιδράσωσιν εἰς τὴν μέλλουσαν πορείαν τῆς νέας τάξεως τῶν πραγμάτων. Ὄχι, Κύριοι, δὲν κατέλυσε μόνον ἐκείνας, ἀλλ’ ὅπου ἐπρόφθασε κατέλυσεν ὅλας τὰς δημοτικὰς ἀρχάς. Καὶ ὅπου ἐφείσθη αὐτῶν τὸ ἔκαμε, διότι οὐδεμίαν ἀμφιβολίαν εἶχεν ὅτι ἡ Προσωρινὴ Κυβέρνησις συνεπεία ἑνὸς προγράμματος, τὸ ὁποῖον πρὸς τὸν λαὸν εἶχεν ἐκδώσει, ἤθελεν ἀμέσως μετὰ τὴν ἐκλογὴν τῶν πληρεξουσίων ἐπιληφθῆ τῶν δημοτ. ἐκλογῶν, διότι ἅπασαι, τὸ ἐπαναλαμβάνω, οὐδεμιᾶς ἐξαιρουμένης, εἶχον καταγωγὴν καλπονοθεύσεως. Αἱ συμβουλευτικαὶ, εἶπεν, ἀρχαὶ τοῦ Δήμου δὲν εἶχον τίποτε νὰ ἀντενεργήσουν κατὰ τῆς ἐπαναστάσεως, καὶ δὲν ἔπρεπε νὰ καταλυθῶσι· καὶ ἀγνοῶ πῶς ὁ Κύριος Δεληγιάννης, ὁ τόσον πεπειραμένος περὶ τὰ Δημοτικὰ, ἀποφαίνεται τοσοῦτον ἐπιπολαίως ὅτι αἱ συμβουλευτικαὶ καὶ ἐκτελεστικαὶ ἀρχαὶ τῶν Δήμων δὲν εἶναι ἀναποσπάστως συνδεδεμέναι, ἐνῷ οὐδεμία ἐνέργεια ἀφίνεται εἰς τὴν ἐκτελεστικὴν ἐξουσίαν ἄνευ τῆς Συμβουλευτικῆς· οὔτε προϋπολογισμὸν δύναται νὰ ἔχῃ ὁ Δήμαρχος, οὔτε ἐκποιήσεις φόρων δύναται νὰ ἐνεργήσῃ, οὔτε Πληρεξουσίους νὰ διορίσῃ εἰς τὰ Δικαστήρια ἐπὶ τῶν ἐκκρεμῶν ὑποθέσεων τοῦ δήμου ἄνευ τῆς Συμβουλευτικῆς ἀρχῆς· διὰ τοῦτο βλέπετε σήμερον τὴν παραλυσίαν καὶ τὴν χαλάρωσιν ἡ ὁποία ὑπάρχει εἰς τοὺς Δήμους ἐκείνους τῶν ὁποίων τὰ Δημοτικὰ Συμβούλια εἶχον καταλυθῆ. Διὰ τοῦτο, ὅπως καὶ ὁ Κ. Πρωθυπουργὸς πρὸ μικροῦ εἶπεν, ὁ Δῆμος τῶν Ἀθηνῶν δὲν ἀπεικονίζει παρὰ μίαν σύγχυσιν ἐνεργειῶν. Τὸ αὐτὸ συμβαίνει καὶ εἰς ἄλλους Δήμους. Δὲν ἦλθον ἐπὶ τοῦ βήματος, Κύριοι, ἵνα συνταχθῶ ἢ ἀντιταχθῶ εἰς τὴν περὶ καταλύσεως ἢ μὴ τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου Ἀθηνῶν πρότασιν, ἀλλὰ μόνον νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι γενική τις πρότασις περὶ ἀντικαταστάσεως τῶν καταλυθέντων δημοτικῶν συμβουλίων ὑπεβλήθη ἄλλοτε παρ’ ἐμοῦ, ἥτις τυπωθεῖσα καὶ διελθοῦσα τὰ τμήματα ἔφθασε μέχρι τοῦ διορισμοῦ εἰδικοῦ εἰσηγητοῦ ἐπ’ αὐτῆς, ἀλλὰ τοῦ εἰσηγητοῦ τούτου ἀπουσιάσαντος, δὲν ἐγένετο μέχρι τοῦδε ἡ ἔκθεσις καὶ ἡ ἐπ’ αὐτῆς συζήτησις· εἰς ταύτην τὴν πρότασιν ἠδύνατο νὰ γίνῃ λόγος καὶ περὶ τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου Ἀθηνῶν. Ἀπορῶ δὲ σήμερον πῶς ὁ Κ. πληρεξούσιος Ἰωαννίνων μὴ λαβὼν παντάπασι τὴν πρότασίν μου ταύτην ὑπ’ ὄψιν εἰσήγαγε μονομερῶς τὴν ὑπὸ συζήτησιν. Ἀλλά, Κύριοι, δὲν ἔχω οὐδεμίαν ἀμφιβολίαν ὅτι πάντες φρονεῖτε ὡς ἐγὼ, ὅτι τὰ Δημοτικὰ Συμβούλια τῶν ἄλλων Δήμων, τὰ ὁποῖα κατελύθησαν δι’ ἐπισήμων πρωτοκόλλων ἔχουν περισσότερα δικαιώματα ἀντικαταστάσεως αὐτῶν τοῦ τῶν Ἀθηνῶν, τοῦ ὁποίου ἀμφισβητεῖται ἡ κατάλυσις, καὶ δι’ αὐτὸ τοῦτο ἔρχομαι νὰ ζητήσω τὴν γενίκευσιν τοῦ σπουδαίου τούτου ζητήματος διὰ τοὺς λόγους, τοὺς ὁποίους προεξέθεσα.

§62ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρόκειται περὶ τῆς ἀρχῆς, ἐὰν πρέπῃ νὰ ληφθῇ πρόνοια περὶ ἀντικαταστάσεως Συμβουλίων καταλυθέντων.

§63ΤΙΝΕΣ. Τοῦ Δήμου Ἀθηνῶν.

§64ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει καὶ ἐπὶ τέλους μία διάταξις, ἡ ὁποία λέγει· «αἱ διατάξεις τοῦ παρόντος Νόμου ἐφαρμόζονται ἀναλόγως καὶ εἰς τοὺς Δήμους ἐκείνους, τῶν ὁποίων τὰ Δημοτικὰ Συμβούλια περιῆλθον εἰς τὴν αὐτὴν περίπτωσιν».

§65ΜΙΛΗΣΗΣ. Τότε εἶναι κακῶς συντεταγμένη αὐτὴ ἡ πρότασις, διότι μέτρον μερικὸν δὲν δύναται νὰ γενικευθῇ.

§66ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αὐτὸ ἀφορᾷ τὴν σύνταξιν (θόρυβος).

§67ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Ὅταν λοιπὸν, Κ. Πρόεδρε, θέλετε νὰ περιορίσητε τὸν λόγον εἰς μόνην τὴν περὶ τῆς ἀρχῆς συζήτησιν τῆς προτάσεως, τότε κηρύσσομαι κατ’ αὐτῆς· φρονῶ δὲ ἵνα συμφωνήσωμεν ἅπαντες ὅτι ἡ πρότασις δέον νὰ ἐπιγραφῇ, ψήφισμα περὶ τῆς ἀντικαταστάσεως τῶν καταλυθέντων Δημοτικῶν Συμβουλίων κατὰ τὸ διάστημα τῆς μεσοβασιλείας καὶ οὐχὶ τῆς ἀντικαταστάσεως τοῦ καταλυθέντος Δημοτικοῦ Συμβουλίου Ἀθηνῶν, διότι τὸ ὅλον δίδει Νόμον εἰς τὸ μέρος, καὶ ὄχι τὸ μέρος εἰς τὸ ὅλον. Κύριοι, καθόσον ἀφορᾷ τὸ Δημοτικὸν Συμβούλιον τῶν Ἀθηνῶν ἐξαιρετικῶς, ἐπειδὴ ἡ κατάλυσίς του δὲν παρουσιάζεται μὲ τὰ αὐτὰ Νομικὰ τεκμήρια μὲ τὰ ὁποῖα παρουσιάζεται ἡ τῶν ἄλλων δήμων τοῦ κράτους, ἔρχομαι νὰ σᾶς εἴπω καὶ ἐγὼ τὴν γνώμην μου πῶς θεωρῶ τὸ Δημοτικὸν Συμβούλιον Ἀθηνῶν. Καὶ ἄλλοτε σᾶς εἶπον ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, ἀπαντήσας εἰς τὸν τότε ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν Κύριον Πετιμεζᾶν, ὅτι δὲν ἐθεώρουν τὸ Δημοτικὸν Συμβούλιον ὡς καταλελυμένον νομίμως· δὲν ἐγνώριζον ὅμως τὴν περίπτωσιν, τὴν ὁποίαν μᾶς ἀνέφερε προηγουμένως ὁ Κύριος πληρεξούσιος Ἰωαννίνων, ὅτι ὁ λαὸς ἦτον ἕτοιμος νὰ καταλύσῃ τὸ Δημοτικὸν Συμβούλιον, καὶ ὅτι ὁ διευθυντὴς τῆς Ἀστυνομίας, ὅστις ἦτον ὁ ἴδιος, κατὰ διαταγὴν τῆς Προσωρινῆς Κυβερνήσεως κατώρθωσε νὰ ἐμποδίσῃ τὸν λαὸν ἀπὸ τοῦ νὰ καταλύσῃ τοῦτο. Κατὰ πόσον ἐκτιμᾶται ἡ ὕπαρξις τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου Ἀθηνῶν ὡς νόμιμος, ἀφίνω εἰς ὑμᾶς νὰ τὸ κρίνητε, ἀφοῦ λάβητε ὑπ’ ὄψιν, ὅτι ἐπὶ 40 ἡμέρας ἐνηργεῖτο ἡ ἐκλογὴ, διότι κανεὶς δὲν προσήρχετο νὰ ψηφοφορήσῃ ἐντὸς κάλπης, ἡ ὁποία ἔπειτα ἀλλοία ἔμελλε νὰ παρουσιάσῃ τὰ ψηφοδέλτιά της. Ἐπειδὴ δίδω πᾶσαν ἀξιοπιστίαν εἰς τοὺς λόγους τοῦ Κ. πληρεξουσίου Ἰωαννίνων, ὅτι τὸ Δημοτ. Συμβούλιον τῶν Ἀθηνῶν ἄνευ τῆς συνδρομῆς τῆς Ἀστυνομίας εἶχεν ἔκτοτε καταλυθῆ, καὶ ἐπειδὴ γνωρίζω, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἀμέσως τὴν ἐπιοῦσαν τῇ 10 8βρίου ἔλαβε πάντα τὰ κατάλληλα μέτρα ὅπως διὰ τῆς πειθοῦς ἐμποδίζῃ τὸν λαὸν τοῦ νὰ συνέρχεται εἰς συνεδριάσεις διαδηλώσεων, διότι δὲν ἐσύμφερε τοῦτο μέχρις ὅτου παγιωθῇ ἡ ἐπανάστασις, διὰ τοῦτο παραδέχομαι καὶ ἐγὼ ὡς καταλελυμένον τὸ δημοτικὸν συμβούλιον Ἀθηνῶν, καὶ θεωρῶ καὶ αὐτὸ εἰς τὴν κατηγορίαν ἐκείνων, τὰ ὁποῖα νομικῶς παρουσιάζονται ὡς τοιαῦτα· ἐπιμένω ὅμως τὸ σχέδιον τοῦτο τοῦ ψηφίσματος νὰ λάβῃ γενικὸν τίτλον ἀφορῶντα ὅλους τοὺς δήμους, ὅσοι μέχρι τοῦδε στεροῦνται δημοτικοῦ συμβουλίου διὰ νὰ ἀρχίσῃ ἡ δημοτικὴ μηχανὴ νὰ ἐνεργῇ εὐκολώτερον. Περὶ δὲ τοῦ δημοτικοῦ συμβουλίου Ἀθηναίων ἀποφαίνομαι, κύριοι, ὅτι πρέπει νὰ θεωρηθῇ ὡς καταλελυμένον.

§68ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχει τὸν λόγον ὁ Κ. Ζαΐμης.

§69Θ. ΖΑΪΜΗΣ. Εἰς μίαν τῶν παρελθουσῶν συνεδριάσεων ἐγένετο συζήτησις περὶ τοῦ δημοτικοῦ συμβουλίου τῶν Ἀθηνῶν, καὶ νομίζω, ὅτι εἶναι ὅλως διόλου περιττὸν νὰ ἐπαναλάβω τὰ ὅσα προχθὲς εἶπον, ἰδίως μετὰ τὰς λογικὰς ἀγορεύσεις τινῶν ἐκ τῶν ΚΚ. Πληρεξουσίων, οἱ ὁποῖοι προσηκόντως ἀπέδειξαν καὶ σήμερον, ὅτι τὸ δημοτικὸν συμβούλιον τῶν Ἀθηναίων δὲν δύναται νὰ θεωρηθῇ καταλελυμένον. Θέλω ἁπλῶς νὰ εἴπω δύω λέξεις εἰς τὸν ἔντιμον πληρεξούσιον τῶν Ἰωαννίνων διὰ νὰ ἀπαντήσω εἰς ὅσα εἶπε περὶ τῆς ἐνεργείας μου, ὡς ὑπουργοῦ τότε τῶν Ἐσωτερικῶν. Ὁ Κ. Καλὸς, Κύριοι, διὰ νὰ σᾶς πείσῃ, ὅτι ἡ προσωρινὴ Κυβέρνησις ἐθεώρησε τὸ δημοτικὸν συμβούλιον τῶν Ἀθηναίων ὡς διαλελυμένον, σᾶς ἀνέφερε προτροπὴν τινα, τὴν ὁποίαν ἀπηύθυνον πρὸς αὐτὸν διὰ νὰ συντελέσῃ εἰς τὴν πρόληψιν ἑτοιμαζομένης δῆθεν ὀχλαγωγίας ἢ διαδηλώσεως κατὰ τοῦ δημοτικοῦ συμβουλίου τῶν Ἀθηναίων. Καθόσον, Κύριοι, ἐνθυμοῦμαι ἦτον ἡ δευτέρα ἢ τρίτη ἡμέρα μετὰ τὴν μεταβολὴν τῆς 10 8βρίου, ὅτε ὁ Κ. Καλὸς ἦλθεν εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ μοὶ ἐδήλωσεν, ὅτι πρόκειται νὰ γείνουν δύω διαδηλώσεις μία κατὰ τοῦ δημοτικοῦ συμβουλίου τῶν Ἀθηναίων, καὶ δευτέρα διαδήλωσις κατ’ ἐμοῦ, ὡς ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, ὡς δῆθεν μὴ συγκατανεύοντος εἰς τὴν παῦσιν τῶν δημοτικῶν ἀρχῶν τοῦ δήμου Σπετσῶν. Καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἑτοιμαζομένην κατ’ ἐμοῦ ὀχλαγωγίαν εἶπον εἰς τὸν Κ. Καλὸν, ὅτι μοὶ εἶναι ἀδιάφορον, ἐὰν θὰ γείνῃ ὀχλαγωγία ἢ μή. Τότε θὰ παύσουν αἱ δημοτικαὶ ἀρχαὶ τῶν Σπετσῶν, ὅταν ἡ Κυβέρνησις ἡ προσωρινὴ λάβῃ γενικὸν μέτρον περὶ τῶν δημοτικῶν ἀρχῶν· ἀδιαφορῶ λοιπὸν, ἐὰν ὀχλαγωγία τις ἐπιφέρῃ τὴν ἀπομάκρυνσίν μου ἀπὸ τοῦ ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν· διότι ἐσυνήθεισα ὁσάκις εἶμαι εἰς τὴν ἐξουσίαν νὰ ἐκπληρῶ μόνον τὸ καθῆκον μου, νὰ ἀδιαφορῶ δὲ, ἐὰν ἕνεκα τῆς ἐκπληρώσεως τοῦ καθήκοντος τούτου ἠμπορῶ νὰ χάσω τὴν θέσιν, τὴν ὁποίαν κατέχω (εὖγε!). Τοῦτο εἶπον τότε, καὶ τοῦτο ἔγεινε, διότι αἱ ἀπειλαὶ τῆς ὀχλαγωγίας δὲν μοὶ ὑπηγόρευσαν νὰ παύσω τὰς δημοτικὰς ἀρχὰς τῶν Σπετσῶν παρὰ μετὰ τὴν 18 8βρίου, τοὐτέστι μετὰ τὴν ἐπιψήφισιν τῶν γνωστῶν νομοθετημάτων τῆς προσωρινῆς Κυβερνήσεως. Καθ’ ὅσον δὲ ἀφορᾷ τὴν διαδήλωσιν κατὰ τοῦ δημοτικοῦ συμβουλίου, εἶπον εἰς τὸν Κ. Καλὸν, ὅτι πρέπει νὰ μεταχειρισθῇ ὅλα τὰ μέσα διὰ νὰ προληφθῇ ἡ τοιαύτη διαδήλωσις, ἡ ὁποία ἠδύνατο νὰ φέρῃ τὴν διατάραξιν τῆς δημοσίας τάξεως. Ὁ Κ. Καλὸς πραγματικῶς, πρέπει νὰ τὸ ὁμολογήσω, τότε δεικνύων τὴν μεγαλειτέραν ἀφοσίωσιν καὶ τὸν μεγαλείτερον ζῆλον ὑπὲρ τῆς τηρήσεως τῆς δημοσίας τάξεως, συνετέλεσεν εἰς τὸ νὰ προληφθῇ προετοιμαζομένη διαδήλωσις, ἥτις ὅμως οὐδέποτε ἴσως ἤθελε λάβει χώραν· τὸν εἶπον δὲ, ὅτι ἀκολούθως ἡ Κυβέρνησις θέλει σκεφθῇ περὶ τῶν μέτρων, τὰ ὁποῖα δύναται νὰ λάβῃ διὰ τὸ δημοτικὸν συμβούλιον. Τοῦτο, Κύριοι, δὲν ἦτον ἐκ μέρους μου, ὡς ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, παραδοχὴ τῆς διαλύσεως τοῦ δημοτικοῦ συμβουλίου. Ἀλλὰ καὶ ἂν ἦτο, καὶ ἐὰν ὑποθέσητε διὰ μίαν στιγμὴν, τὸ ὁποῖον εἶναι ἀδύνατον, ὡς ἀποδοχὴν τοὺς λόγους μου τούτους πρὸς τὸν Κ. Καλὸν, θέλετε ὁμολογήσει, ὅτι μετὰ τὴν ἔκδοσιν τοῦ ψηφίσματος τῆς 18 8βρίου, δὲν ἠδυνάμην νὰ ἔχω τοιαύτην γνώμην. Βλέπετε λοιπὸν, ὅτι οἱ λόγοι, τοὺς ὁποίους ἐγὼ, ὡς ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, ἀπηύθυνα πρὸς τὸν Κ. Καλὸν, ὡς πρὸς διευθυντὴν τῆς Ἀστυνομίας, δὲν δύνανται ν’ ἀποτελέσωσιν ἓν τεκμήριον τῆς γνώμης τῆς προσωρινῆς Κυβερνήσεως ὡς πρὸς τὸ δημοτικὸν συμβούλιον Ἀθηνῶν. Ἀλλὰ προβαίνω, Κύριοι. Ὁ Κ. Καλὸς σᾶς εἶπεν ὅτι ἐμεσολάβησαν πράξεις, ἐμεσολάβησαν γεγονότα, τὰ ὁποῖα ἀπέδειξαν, ὅτι ἡ προσωρινὴ κυβέρνησις ἐθεώρησε τὸ δημοτικὸν συμβούλιον Ἀθηναίων ὡς μὴ ὑπάρχον· τοῦτο δὲν εἶναι ἀληθές. Δύναμαι ἐκ τοῦ προχείρου νὰ σᾶς ἀναφέρω πράξεις ἐπισήμους, δηλούσας ὅτι τὸ δημοτικὸν συμβούλιον ἐθεωρήθη ὡς ὑπάρχον· ὁ Πρόεδρος τοῦ δημοτικοῦ συμβουλίου ἔλαβεν ὡς τοιοῦτος μέρος εἰς μίαν πρᾶξιν πολὺ ἐπίσημον, πολὺ πανηγυρικὴν, εἰς τὴν ἐκλογὴν τοῦ πρίγκηπος Ἀλφρέδου, ὡς Βασιλέως τῶν Ἑλλήνων.

§70ΚΑΛΟΣ. Δὲν ἐπάτησε κανείς.

§71ΖΑΪΜΗΣ. Καὶ ἂν ἡ προσωρινὴ κυβέρνησις ἐθεώρει, ὅτι ὁ πρόεδρος τοῦ δημοτικοῦ συμβουλίου δὲν ὑπῆρχεν, ἤθελε προβλέψει εἰς τὸ ψήφισμα τῆς ἐκλογῆς τοῦ Βασιλέως, ὅτι ἔπρεπε νὰ ἀναπληρωθῇ ἡ θέσις τοῦ προέδρου τοῦ δημοτικοῦ συμβουλίου. Ἡ προσωρινὴ κυβέρνησις δὲν τὸ ἔπραξε, διότι ἐθεώρει, ὅτι τὸ δημοτικὸν Συμβούλιον Ἀθηναίων ὑφίσταται. Δύναμαι νὰ σᾶς ἀναφέρω καὶ ἄλλας τοιαύτας ἐπισήμους πράξεις· ἂν ὅμως εἰς τὴν κατάρτισιν τοῦ σχηματισμοῦ τῆς ἐθνοφυλακῆς τὸ δημοτικὸν συμβούλιον δὲν ἔλαβε μέρος, τοῦτο προῆλθε, διότι τὰ ψηφίσματα τῆς προσωρινῆς κυβερνήσεως ἀπέβλεπον εἰς τὸν σχηματισμὸν ἐθνοφυλακῆς ἐξ ἐθελοντῶν, καὶ οὐχὶ εἰς σχηματισμὸν ἐθνοφυλακῆς κατὰ τὸν νόμον· διότι τότε ἐθεωρήσαμεν δύσκολον τοῦ νὰ ἐφαρμοσθῇ ὁ νόμος. Ἂς μὴ ἔρχωνται λοιπὸν νὰ σᾶς λέγουν, ὅτι παρεβιάσαμεν τὸν νόμον. Εἶναι δὲ περιττὸν, κύριοι, νὰ ἀντικρούσω τὴν προσβολὴν, τὴν ὁποίαν ἠθέλησεν ὁ κ. Καλὸς νὰ κάμῃ ἐναντίον τάξεώς τινος πληρεξουσίων, τοὺς ὁποίους ἀπεκάλεσε νομιμόφρονας· λέγων, ὅτι οἱ νομιμόφρονες, ὑποστηρίζοντες τὸν νόμον, ζητοῦσι τὴν παρανομίαν. Ἕκαστος δημόσιος ἄνθρωπος ἔχει τὸν βίον του, ὁ ὁποῖος δύναται νὰ ἐξελεγχθῇ ἀπὸ τὴν κοινὴν γνώμην, καὶ νομίζω πάντῃ ἀνάξιον νὰ ἀπαντήσω εἰς τὰς τοιαύτας προσβολὰς τοῦ κ. Καλοῦ. Ἀλλὰ μήπως, κύριοι, ὑποστηρίζοντες τὴν μὴ διάλυσιν τοῦ δημοτικοῦ συμβουλίου, ἀποδεχόμεθα τὴν ὑπάρχουσαν κατάστασιν; ὑποστηρίζοντες, ὅτι τὸ δημοτικὸν συμβούλιον Ἀθηνῶν δὲν δύναται νὰ θεωρηθῇ καταλυμένον δυνάμει τοῦ νόμου, μήπως σᾶς λέγομεν, ὅτι πρέπει νὰ ἐξακολουθῇ ἡ σήμερον ὑπάρχουσα ἔκρυθμος αὐτὴ κατάστασις; οὐδόλως. Σᾶς λέγομεν, ὅτι δὲν θεωροῦμεν τὸ δημοτικὸν συμβούλιον Ἀθηνῶν κατηργημένον· σᾶς λέγομεν, ὅτι ἡ ἐκτελεστικὴ ἐξουσία πρέπει νὰ προσπαθήσῃ νὰ τὸ συγκροτήσῃ, ὅταν δὲ ἰδῇ, ὅτι εἶναι ἀδύνατον, τότε ἂς κάμῃ χρῆσιν τῶν δικαιωμάτων, τὰ ὁποῖα ὁ νόμος ἀνέθηκεν εἰς αὐτήν. Ποῦ βλέπει ὁ ἔντιμος πληρεξούσιος τῶν Ἰωαννίνων τὴν τάσιν ἡμῶν εἰς τὸ νὰ διαιωνίσωμεν τὴν ἔκρυθμον ταύτην κατάστασιν; Κύριοι, οὐδόλως, ὡς εἶπον, ὑποστηρίζομεν τὴν ἀρχὴν αὐτήν· Ἂν ἡ ἐκτελεστικὴ ἐξουσία πεισθῇ, ὅτι τὸ δημοτικὸν συμβούλιον Ἀθηναίων δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ συγκροτηθῇ, ἂς τὸ διαλύσῃ δυνάμει τοῦ περὶ δήμων νόμου· καὶ τότε ἂς προσκαλέσῃ τοὺς ἐκλογεῖς νὰ ἐκλέξωσι δημοτικὸν συμβούλιον δυνάμει τῶν ὑπαρχόντων νόμων, καὶ οὐχὶ κατ’ ἐκεῖνον, τὸν ὁποῖον ἐξήγαγεν ἀπὸ τὴν τσέπην του ὁ κ. Καλός. Εἶναι γνωστὴ ἡ δεξιότης τοῦ κ. Καλοῦ εἰς τὸ καταρτίζειν ψηφίσματα· σᾶς ἔφερε νέον ψήφισμα χθὲς, δι’ οὗ σᾶς προτείνεται νὰ λάβητε ἀπὸ τὸν δημαιρεσιακὸν κατάλογον πεντακοσίους ἀπὸ τοῦ πρώτου μέχρι τοῦ 500, νὰ καταστήσητε αὐτὸν ἐκλογικὸν σύλλογον, καὶ ἀναθέσητε τὴν ἐκλογὴν τοῦ δημοτικοῦ συμβουλίου εἰς τὸν περιωρισμένον αὐτὸν ἀριθμόν. Δυστυχῶς, κύριοι, ἡ ἐκτελεστικὴ ἐξουσία δὲν ἦλθε νὰ ἐκφράσῃ καθαρὰ τὴν γνώμην της. Ἂν ἡ ἐκτελεστικὴ ἐξουσία θεωρήσῃ, ὅτι τὸ δημοτικὸν συμβούλιον Ἀθηναίων πρέπει νὰ διαλυθῇ, ἂς τὸ διαλύσῃ, ἂς προσκαλέσῃ τοὺς ἐκλογεῖς νὰ ἐκλέξωσι νέον κατὰ τοὺς ὑπάρχοντας νόμους· οὐδόλως βλέπω σήμερον τοὺς λόγους, οἵτινες δύνανται νὰ μᾶς ὑποχρεώσωσιν εἰς τὸ νὰ καθιερώσωμεν μίαν ἐξαιρετικὴν διάταξιν. Σήμερον ὑπάρχει Βασιλεία, ἡ δημοσία τάξις στερεοῦται, δὲν ἐπαπειλεῖται ἡ ἡσυχία, ποῖοι κίνδυνοι ὑπάρχουν, ἐὰν γείνῃ ἐκλογὴ τῶν δημοτικῶν ἀρχῶν εἰς τὰς Ἀθήνας; ἂν ἡ ἐκτελεστικὴ ἐξουσία προβῇ εἰς τὴν διάλυσιν τοῦ δημοτικοῦ συμβουλίου, τὸ κατ’ ἐμὲ, ἀντὶ ν’ ἀποδεχθῶμεν τὰ ψηφίσματα, τὰ ὁποῖα τόσον εὐκόλως ἐξέρχονται ἀπὸ τὴν τσέπην τοῦ Κ. πληρεξουσίου· προτιμώτερον νὰ ἀποδεχθῶμεν νὰ γείνῃ ἡ ἐκλογὴ κατὰ τὸν ὑπάρχοντα νόμον· λυποῦμαι δὲ, διότι ἡ ἐκτελεστικὴ ἐξουσία δὲν ἐξέφρασε τὴν ἰδέαν της· καθόσον ὁ Κ. πρωθυπουργὸς μετὰ πολλῆς ἐπιτηδειότητος καὶ εὐφυΐας ὑπεξέφυγεν ὁριστικὴν ἀπάντησιν· σᾶς ἠρώτησεν, ἂν θεωρεῖτε τὸ δημοτικὸν συμβούλιον ἐν τοῖς ζῶσι, σᾶς ἄφησε δὲ, Κύριοι, νὰ ἀποφανθῆτε, ἂν τοῦτο ᾖναι νεκρὸν ἢ ζῶν, τὸ κατ’ ἐμὲ, τὸ θεωρῶ ζῶν· καὶ ἐπειδὴ τὸ θεωρῶ ζῶν, εἶμαι ἐναντίος τῆς προτάσεως τοῦ Κ. Καλοῦ· καὶ προτείνω τὴν ἑξῆς ἡμερησίαν διάταξιν εἰς τὴν Συνέλευσιν. Ἡ Συνέλευσις, μὴ θεωροῦσα καταλυθὲν τὸ δημοτικὸν συμβούλιον Ἀθηνῶν, προβαίνει εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν.

§72ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι, ὅτι ἐφωτίσθη ἡ Συνέλευσις, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι) παρεδέχθη. Κύριοι, ἐκ τῆς γενομένης συζητήσεως, νομίζω, ὅτι δύο ζητήματα πρέπει νὰ τεθῶσιν εἰς τὴν ἐπιψήφησίν σας· πρῶτον ζήτημα, εἶναι ἢ δὲν εἶναι δεκτὴ ἡ ἀρχὴ τοῦ νομοσχεδίου; δεύτερον πρέπει ἡ Συνέλευσις, ἀποδεχομένη, ὅτι ὑφίσταται τὸ δημοτικὸν συμβούλιον, νὰ μεταβῇ εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν; ἐκ τῶν δύο ζητημάτων, νομίζω ὅτι ἀπωτέρα εἶναι ἡ πρότασις τοῦ Κ. Ζαΐμη, ἡ ἑξῆς. «Μετὰ τὰ λεχθέντα, ἡ Συνέλευσις, θεωροῦσα ὅτι τὸ δημοτικὸν συμβούλιον Ἀθηνῶν δὲν κατελύθη, μεταβαίνει εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν.

§73ΠΟΛΛΟΙ. Δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως.

§74ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Ὅπως ἐτέθη τὸ ζήτημα, ἂν ἀποφασίσῃ ἡ Συνέλευσις, καταδικάζονται καὶ τὰ ἄλλα συμβούλια.

§75ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§76ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ζήτημα εἶναι, οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν τοῦ Κ. Ζαΐμη λέγουσι ναί, οἱ δὲ μὴ παραδεχόμενοι ταύτην λέγουσιν ὄχι. Ἄρχεται ἡ δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως ψηφοφορία.

§77ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐψηφοφόρησαν τὸ ὅλον 158. 94 εἶπον ὄχι, 45 ναὶ καὶ 19 ἠρνήθησαν ψῆφον· ἄρα ἡ πρότασις τοῦ Κ. Ζαΐμη ἀπεῤῥίφθη. Ἐρχόμεθα εἰς τὴν ἀρχὴν τῆς προτάσεως, ἂν πρέπῃ νὰ συζηθῇ ἡ πρότασις τοῦ Κ. Καλοῦ ἢ ὄχι.

§78ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Δὲν εἶναι αὐτὴ ἡ ἀρχή· εἶναι ἂν θὰ συζητήσωμεν περὶ τοῦ δημοτικοῦ συμβουλίου Ἀθηνῶν ἢ ὄχι.

§79ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αὐτὸ ἀνήκει εἰς τὰ καθέκαστα.

§80ΖΑΪΜΗΣ. Ἐγὼ προτείνω ἑτέραν πρότασιν. «Μετὰ τὴν διάλυσιν τοῦ δημοτικοῦ συμβουλίου νὰ γείνῃ ἐκλογὴ κατὰ τοὺς ὑφισταμένους νόμους».

§81ΚΟΛΙΑΤΣΟΣ. Τώρα ἀναγκάζομαι νὰ ἐπαναλάβω τὴν φράσιν τοῦ Κ. Καλοῦ. Ἡ πρότασις, τὴν ὁποίαν προτείνει ὁ ἐκ Καλαβρύτων ἔντιμος πληρεξούσιος, δὲν λέγει ἄλλο τίποτε, εἰμὴ ἀφήσατε τὰ πράγματα ὅπως ἔχουσι· διότι διὰ νὰ ἀναπληρωθῇ τὸ δημοτικὸν συμβούλιον κατὰ τὸν νόμον, πρέπει νὰ παρέλθωσι πλέον τῶν ἓξ μηνῶν· κατάλογοι δὲν ὑπάρχουσι, τίποτε δὲν ὑπάρχει.

§82ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νομίζω, ὅτι τὰ ζητήματα ἐτέθησαν καθαρῶς, καμμία ἀντίῤῥησις δὲν ἐγένετο· τὸ πρῶτον ζήτημα ἦτο ἡ πρότασις τοῦ Κ. Ζαΐμη· τὸ δεύτερον ἦτο ἡ ἀρχὴ τῆς προτάσεως· ἔπεσε τὸ πρῶτον. Νομίζω λοιπὸν, ὅτι κατὰ τὴν ἀπόφασίν σας θὰ ἔλθωμεν εἰς τὴν ἀρχὴν (θόρυβος μέγας). Ὁσάκις ὑποβάλλεται εἰς συζήτησιν ἐνώπιον βουλευτικοῦ σώματος μία νομοθετικὴ πρότασις, γίνεται κατὰ πρῶτον συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς, ἡ ὁποία περιστρέφεται εἰς τὸ ἂν ἡ πρότασις ἡ ὁποία ὑπεβλήθη, πρέπῃ νὰ συζητηθῇ ἢ ὄχι εἰς τὰ καθέκαστα. Ἡ παραδοχὴ τῆς ἀρχῆς δὲν συνεπάγεται καὶ τὴν παραδοχὴν τῶν ἐν τῇ προτάσει διατάξεων, ἀλλ’ ἀναγκάζει μόνον τὸ σῶμα νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν καὶ νὰ συζητήσῃ τὰ καθέκαστα τῆς προτάσεως. Ἂν παραδεχθῆτε τὴν ἀρχὴν προτάσεως ἐπὶ τοῦ προκειμένου, τότε θὰ συζητήσητε τὰ καθέκαστα, τὰ ὁποῖα δύνασθε νὰ τροποποιήσητε.

§83ΠΟΛΛΟΙ. Ποία εἶναι αὐτὴ ἡ πρότασις; νὰ τὴν ἀκούσωμεν.

§84ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἰδοὺ τὴν ἀναγινώσκω. Ἄρθρον 1. Μέχρι τῆς κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ περὶ δήμων Νόμου ἀνανεώσεως τῶν δημοτικῶν ἀρχῶν τοῦ Κράτους τὸ δημοτικὸν Συμβούλιον Ἀθηνῶν ἀνανεοῦται ὡς ἑξῆς. Ἐπὶ παρουσίᾳ τοῦ Νομάρχου, τοῦ Προέδρου τῶν Πρωτοδικῶν καὶ τοῦ ἐκπληροῦντος χρέη Δημάρχου συνερχομένων εἰς ἐπιτροπὴν θέλουν τεθῆ ἐν τῇ κληρωτίδι δημοσίᾳ πεντακόσια ὀνόματα ἐκ τῶν κατὰ τὴν σειρὰν πρώτων τοῦ ὑπάρχοντος ὁριστικοῦ δημαιρεσιακοῦ καταλόγου, ἀφ’ οὗ ἐξαιρεθῶσιν ὅσα ἀπεβίωσαν ἢ κατέστησαν ἀνίκανα, διὰ νὰ ἐξαχθῶσιν ἐξ αὐτῶν, αʹ) Τὰ πρὸς συγκρότησιν τοῦ δημοτικοῦ συμβουλίου Ἀθηνῶν ἀπαιτούμενα δέκα καὶ ὀκτὼ ὀνόματα Συμβούλων. βʹ) Ἰσάριθμα ὀνόματα τῶν πρὸς συγκρότησιν τοῦ Συμβουλίου ἐξαχθέντων, ὅπως χρησιμεύσωσιν ἐν περιπτώσει ἀνάγκης εἰς συμπλήρωσιν τοῦ ἐννόμου ἀριθμοῦ τοῦ σώματος, κατὰ τὴν σειρὰν τῆς κληρώσεώς των λαμβανόμενα. Ἄρθρον 2. Τὸ οὕτω συγκροτηθὲν δημοτικὸν συμβούλιον καὶ τὰ συμπληρωτικὰ μέλη, συγκαλούμενα παρὰ τοῦ Νομάρχου ἐκλέγουσι κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ περὶ δήμων νόμου τρεῖς ὑποψηφίους διὰ τὴν θέσιν Δημάρχου καὶ τοὺς ἀπαιτουμένους διὰ τὰς λοιπὰς θέσεις δημαρχικῶν καὶ εἰδικῶν παρέδρων. Ἄρθρον 3. Ὁ κατάλογος τῶν κληρωθησομένων ἐκτίθεται ἐπὶ τρεῖς ἡμέρας καὶ τὸ δημαρχεῖον πρὸ τῆς κληρώσεως καὶ πᾶς τις ἐκ τῶν δημοτῶν δύναται ἐντὸς 24 ὡρῶν ἀπὸ τῆς τοιχοκολλήσεως νὰ φέρῃ ἐνστάσεις περὶ ἐγγραφῆς παραλειφθέντων καὶ διαγραφῆς ἀποβιωσάντων ἢ ἀνικάνων καταστάντων. Αἱ τοιαῦται δὲ ἐνστάσεις δικάζονται πρὸ τῆς κληρώσεως ὁριστικῶς καὶ ἀνεκκλήτως παρὰ τοῦ Νομάρχου, τοῦ Προέδρου τῶν Πρωτοδικῶν καὶ τοῦ ἐκπληροῦντος χρέη Δημάρχου· αἱ δὲ κατὰ τῆς ἐκλογῆς ἐνστάσεις, τῆς ὁποίας τὰ πρακτικὰ ἐκτίθενται ἐπὶ τρεῖς ἡμέρας εἰς τὸ δημαρχεῖον, παρὰ τοῦ Νομάρχου· κατὰ τῆς ἀποφάσεως αὐτοῦ, ἐὰν αὕτη εἶναι ἀκυρωτικὴ, ἐπιτρέπεται προσφυγὴ ἐνώπιον τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν. Ἄρθρον 4. Ἡ κλήρωσις ὡς καὶ ἡ ἐκλογὴ ἐνεργοῦνται ἐν τῷ δημαρχικῷ καταστήματι δημοσίᾳ. Ἄρθρον 5. Αἱ διατάξεις τοῦ παρόντος Νόμου ἐφαρμόζονται ἀναλόγως καὶ εἰς τοὺς δήμους ἐκείνους, τῶν ὁποίων τὰ δημοτικὰ Συμβούλια περιῆλθον εἰς τὴν αὐτὴν περίπτωσιν.

Λ. ΚΑΛΟΣ.

§85Ι. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. Ἂν ἡ ἀρχὴ τοῦ νομοσχεδίου γίνῃ δεκτὴ, παραδέχεται τὸ νομοσχέδιον αὐτό;

§86ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὄχι.

§87Ι. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. Ποίαν λοιπὸν ἀρχὴν ἐννοεῖτε;

§88ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ ἀρχὴ, ἐπαναλαμβάνω, ἀναγκάζει τὴν Συνέλευσιν νὰ προνοήσῃ περὶ σχηματισμοῦ νέου δημοτικοῦ συμβουλίου· ἀλλὰ πῶς θὰ γείνῃ τὸ τοιοῦτον; θὰ ἀποφασισθῇ εἰς τὴν κατὰ ἄρθρον συζήτησιν.

§89ΧΡΗΣΤΙΔΗΣ. Δύο λέξεις, Κύριοι, θὰ σᾶς εἴπω· τὸ ζήτημα εἶναι ἡ ἀρχὴ τοῦ νομοσχεδίου· αὕτη ὁλοσχερῶς ἀντιβαίνει εἰς τοὺς ὑφισταμένους νόμους. Λοιπὸν ἡ ἀρχὴ τοῦ νομοσχεδίου ἅμα τεθῇ καὶ γείνῃ παραδεκτὴ, θὰ εἰπῇ ὅτι δεχόμεθα αὐτὸ τὸ σύστημα, θὰ εἰπῇ, ὅτι παραδεχόμεθα κατ’ ἀρχὴν τὸν νέον τρόπον τῆς ἐκλογῆς, ὅστις καταστρέφει τὸν νόμον. Αὐτὸς εἶναι ἕνας νόμος, ἀφίνω κατὰ μέρος τὸν τῆς ἐκλογῆς, ὁ ὁποῖος, δι’ ἐμὲ, εἶναι τρομερός. Ἀλλ’ ἔρχομαι εἰς τὸ ἄλλο μέρος τῶν πεντακοσίων· αὐτὸ μοῦ ὑπενθυμίζει τὴν βουλὴν τῶν πεντακοσίων καὶ τῶν πεντακοσιομεδίμνων τῶν Ἀθηνῶν· αὐτὸ τὸ νομοσχέδιον δὲν δύναται νὰ σταθῇ εἰς τὴν ἀρχήν του· καὶ νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ ἐπιψηφισθῇ ἡ ἀρχὴ, ἡ ὁποία εἶναι ἡ μεταβολὴ τοῦ ὑπάρχοντος ἐκλογικοῦ συστήματος. Διὰ τοῦτο, νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ θέσητε τὴν ψηφοφορίαν ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου· καὶ ἂν παραδεχθῶμεν τὴν ἀρχὴν, τότε θὰ ἀποφασίσωμεν ἂν θὰ ᾖναι 500, ἢ θὰ γείνῃ ἄλλως πως· ἡ ἀρχὴ εἶναι ἐναντία τῆς ὑπαρχούσης νομοθεσίας.

§90ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι νὰ κηρυχθῇ περαιωμένη ἡ συζήτησις παρακαλοῦνται νὰ σηκωθῶσιν (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Παρεδέχθη ἡ Συνέλευσις νὰ κλείσῃ ἡ συζήτησις.

§91ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Καθήσατε, Κύριοι, θέλετε δι’ ἀναστάσεως, ἢ δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως;

§92ΤΙΝΕΣ. Δι’ ἀναστάσεως.

§93ΕΤΕΡΟΙ. Δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως.

§94ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶσθε 20;

§95ΤΙΝΕΣ. Ὄχι.

§96ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου, παρακαλοῦνται νὰ σηκωθῶσιν (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι) Παρεδέχθη.

§97ΠΟΛΛΟΙ. (δεξιόθεν) Ὄχι, ὄχι, ὄχι. Δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως (θόρυβος μέγας).

§98ΑΓΓΕΛΙΝΙΔΗΣ. Ἅμα ἀπηγγείλατε τὸ ἀποτέλεσμα, Κ. Πρόεδρε, τετέλεσται.

§99ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Εἴμεθα σύμφωνοι νὰ ψηφοφορηθῇ ἐκ νέου δι’ ἀναστάσεως.

§100ΠΟΛΛΟΙ. Δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως (ἐγείρονται ὑπὲρ τοὺς 20).

§101ΜΑΥΡΟΜΜΑΤΗΣ. Ἐναντίον τῆς ῥητῆς διατάξεως τοῦ κανονισμοῦ, Κ. Πρόεδρε, ἀπηγγείλατε τὸ ἀποτέλεσα· διὰ τοῦτο ζητοῦμεν τὴν ὀνομαστικὴν κλῆσιν.

§102ΒΑΛΤΙΝΟΣ. Σᾶς προκαλῶ, Κύριε Πρόεδρε, νὰ μᾶς εἴπητε, ἂν ἐξεφέρατε τὸ ἀποτέλεσμα, συμβουλευθέντες τὸ γραφεῖον, ἢ ὄχι.

§103ΣΑΡΙΠΟΛΟΣ. Ἐρωτήσατε τὸ ἀνάπαλιν, Κύριε Πρόεδρε.

§104ΠΟΛΛΟΙ. (δεξιόθεν) Ὄχι, δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως.

§105ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Καθήσατε, Κύριοι, νὰ μὲ ἀκούσητε, σᾶς παρακαλῶ. Κύριοι πληρεξούσιοι, ἔχετε πολλὰ δείγματα, ὅτι ὁσάκις ὑπάρχει ἀμφιβολία σπουδαία εἰς τὴν συνείδησιν τῶν Κυρίων πληρεξουσίων περὶ τοῦ ἀποτελέσματος τῆς ψηφοφορίας, καὶ ἂν ἀπήγγειλα τὸ ἀποτέλεσμα τοῦτο ὁρμώμενος ἀπὸ τὴν ἐπιθυμίαν, τὴν ὁποίαν ἔχω, νὰ φθάσῃ ἡ Συνέλευσις εἰς ἓν ἀποτέλεσμα, καὶ μάλιστα, ὅταν αἱ συζητήσεις της διήρκεσαν πολλὰς ἡμέρας, δὲν ἔχω καμμίαν δυσκολίαν νὰ ἐπαναλάβω τὴν ψηφοφορίαν.

§106ΠΟΛΛΟΙ. Πολὺ καλά. Λοιπὸν δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως, Κ. Πρόεδρε, (ἐγείρονται δεξιόθεν ὑπὲρ τοὺς 20).

§107ΒΑΣΟΣ ΚΑΙ ΕΤΕΡΟΙ. Δὲν ἠμποροῦμεν νὰ ἐπανέλθωμεν, Κ. Πρόεδρε, διότι γίνεται κακὴ ἀρχή.

§108ΒΑΛΤΙΝΟΣ. Εἰς τὴν τιμήν σας, Κ. Πρόεδρε· ὅταν ἀπηγγείλατε τὸ ἀποτέλεσμα, ἠρωτήσατε τὸ γραφεῖον; ναὶ ἢ ὄχι;

§109ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν, Κύριοι, ψηφολέκται τῶν ἀντιθέτων μερίδων.

§110ΒΑΣΟΣ ΚΑΙ ΕΤΕΡΟΙ. Λοιπόν, Κ. Πρόεδρε, δὲν ψηφοφοροῦμεν· φεύγομεν.

§111ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Καθήσατε, Κύριοι, σᾶς παρακαλῶ, ἀκούσατέ με. Δὲν ἔχω συνείδησιν ὅτι συνεβουλεύθην τὸ γραφεῖον· δὲν ἠμπορῶ νὰ εἴπω, οὔτε ὅτι τὸ ἐσυμβουλεύθην, οὔτε ὅτι δὲν τὸ ἐσυμβουλεύθην. Λοιπὸν ἡ συνείδησίς μου, τὸ καθῆκόν μου ἀπαιτεῖ νὰ ἐπαναληφθῇ ἡ ψηφοφορία. Λοιπὸν οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν λέγουσι ναὶ, οἱ μὴ παραδεχόμενοι λέγουσιν ὄχι. Γίνεται ψηφοφορία κατ’ ὀνομαστικὴν κλῆσιν.

§112ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐψηφοφόρησαν ἐν ὅλῳ 130, ὥστε ἡ Συνέλευσις δὲν εἶναι πλήρης. Διαλύεται ἡ Συνεδρίασις (ὥρα 5½ Μ. Μ.)

Ὁ Πρόεδρος

Ι. Λ. ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ.

Οἱ Γραμματεῖς Θ. Βενετσάνος.